มนุษย์กับการรับรู้และการสื่อสาร

                DC282: Human Computer Interaction
                             อ.พีราวิชญ ภาคนนทกุล
                         คณะสารสนเทศและการสืื่อสาร

http://www.infocomm.mju.ac.th/icnew/dc282
http://www infocomm mju ac th/icnew/dc282
ความจํําของมนุษย
          Information

หนวยความจําที่เกียวกับความรูสึก Sensory memory
                  ่                                0.5-1 วินาที

          Attention ตัวกระตุน


หนวยความจําระยะสั้น Short‐term memory             10‐ 20 วินาที

         Rehearsal กระตุนบอยๆ หรือฝกฝน

หนวยความจําระยะยาว Long‐term memory               ไมจํากัด
หนวยความจําที่เกี่ยวกับความรููสึก Sensory memory
                                             y      y

เชน เวลามการแสดงพลุ และเมื่อพลจบลงตาเราจะเห็นภาพพลจางๆ
เชน - เวลามีการแสดงพล และเมอพลุจบลงตาเราจะเหนภาพพลุจางๆ
   - นําปลายดินสอแตะฝามือ หลงจากยกดนสอออกจะยงคงรูสกวาฝา
     นาปลายดนสอแตะฝามอ หลังจากยกดินสอออกจะยังคงร ึกวาฝา
   มือยังถูกสัมผัสอยูอีกหลายวินาที
หนวยความจําระยะสั้น Short‐term memory
                                     y

 - เปรียบเหมือนกระดาษจดลางๆ
                          ๆ

 ‐เปลี่ยนการจดจําแบบการรับรูชั่วขณะ (sensory ) โดย encoding
                             ู       (      y)             g

   เชน การทอง (naming) g
          การสรางภาพขึนในใจ (mentally picturing)
                       ้
อานและจําคําตอไปนี้
                ผูทดลอง 1 คน

ตนไม ดอกไม
ตนไม ดอกไม กระรอก บนได บาน
                     บันได บาน
จดจํําไ ดวยวิิธี การทอง หรือ การสรางภาพขึ้นใ ใ
      ได                  ื              ึ ในใจ


     effortful encoding = การตังใจจํา
                               ้
Automatic    encoding


  จดจําเกิดขึ้นไดโดยไมตองใชความพยายามจํา
                         

                ผูทดลอง 1 คน
                   ู

ตอน 17.00 น. เมื่อวานทําอะไร?

ไปที่รานหนังสือ / หองสมุด ครั้งลาสุดชวงไหน ?

ตอนเรียนประถม 6 ทานไปโรงเรียนอยางไร ?
effortful encoding = การตังใจจํา
                             ้


        Rehearsal  Process
เปนรูปแบบการพูด (Speech) ทั้งออกเสียงหรือในใจ
      ู         ู     p
ชวยรักษาขอมูลไวใน short‐term memory 



แต ก็ถูกรบกวนไดงายจากสิิ่งเราภายนอก
       ็       ไ
ผูทดลอง 3 คน จาตวอกษรตอไปนี้ 10 วนาที
               ํ ั ั    ไป       ิ
นับเลขถอยหลังจาก 270 ไปทีละ 3
    270 – 267 – 264 - 261

ลองทองตัวอักษรใหมอีกรอบ

    ผลทีี่เกิดขึึ้น คืือ ?
มองตัวอักษร และตัวเลข ตอไปนี้ + หลับตา + ทองออกมาไดกี่ตัว
                     ผูทดลอง 2 คน
                   7 I V F
                  X L 5 3
                  B 4 W 7
  คนสวนใหญสามารถจาได 7 (+
  คนสวนใหญสามารถจําได 7 (+‐ 2) items
ขอความ VS  รูปภาพ
       ขอความ VS  รปภาพ
นักศึกษาคิดวา แบบไหนจดจําไ มากกวากัน
     ึ            ไ       ได


      ผูทดลอง 2 คน * 2 กลุม
      กระดาษกลุมละ 1 แผน
สงโต
สิงโต     ชาง
                 ผเสอ
                  ผีเสื้อ

จระเข             กบ
         นกแกว
         นกแกว
เขียนคําตอบลงในกระดาษ
                มีสัตวครึ่งบกครึ่งน้ําไดกี่ชนิด อะไรบาง

                มีสัตว 2 ขา กี่ชนิด อะไรบาง


   สรุป
   สรป      ขอความ VS  รูปภาพ
            ขอความ VS  รปภาพ
หากใหจดจาจานวนรูปภาพจะใชวธไหน
         หากใหจดจําจํานวนรปภาพจะใชวิธีไหน


1. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + ทุกประเภทเปนสีเดียวกัน
2. จัดกลมตามประเภท + ทกประเภทเปนสีเดียวกัน
   จดกลุ              ทุกประเภทเปนสเดยวกน
3. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + แยกสีตามประเภท
4. จัดกลุมตามประเภท + แยกสีตามประเภท
                                        ผู
                                        ผทดลอง 2 คน * 4 กลม
                                                         กลุ
1. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + ทุกประเภทเปนสีเดียวกัน
2. จัดกลุมตามประเภท + ทุกประเภทเปนสีเดียวกัน
3. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + แยกสีตามประเภท
4. จัดกลุมตามประเภท + แยกสีตามประเภท
คําถาม     มีรปวงรีหรือไม
              ู

           มีีสามเหลีี่ยมมากกวาสีี่เหลีี่ยมกีี่อัน

           มวงกลมกอน
           มีวงกลมกี่อัน


    สรุป      1. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + ทุกประเภทเปนสีเดียวกัน
              2. จัดกลุมตามประเภท + ทุกป
                   ั        ป           ประเภทเปนสีีเดียวกัน
                                               ป ี ั
             3. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + แยกสีตามประเภท
             4. จัดกลุมตามประเภท + แยกสีตามประเภท
การฟง VS  การมองเห็น

นกศกษาคดวา การรบรู างไหนจดจาไดมากกวากน
นักศึกษาคิดวา การรับรทางไหนจดจําไดมากกวากัน

        ผูทดลอง 3 คน * 2 กลุม
ใหนักศึกษาลองจดจําสิ่งตอไปนี้ใหไดมากทีสุด
                                                 ่



 ตู ยน หองนงเลน พจนานุกรม
 ตเย็น หองนั่งเลน พจนานกรม
ตูเสืื้อผา หองครว นมสด ถุงเทา
                     ั
          ชั้นหนังสือ หองนอน
คําถาม มีคําทั้งหมดกี่คํา

        มีคําวา ถุงเทา หรือเปลา
                   ุ
        มหองทงหมดกหอง อะไรบาง
        มีหองทั้งหมดกี่หอง อะไรบาง
        มีีคําวา ตูหนัังสือ หรือเปลา
                            ื ื
        มีสงของอะไรที่อยูในหองครัว
           ิ่             ู
Workshop :  กลุมละ 5 คน

ตูเย็น ตูเสื้อผา หองนั่งเลน พจนานุกรม หองครัว นมสด ถุงเทา ชั้นหนังสือ หองนอน
          




ใหนักศึกษาลองออกแบบวิธีการจดจําคําตอไปนี้ใหไดมากที่สด
                                                        ุ
วิธีที่ 1. เรียงตามตัวอักษร
                                           ชนหนงสอ
                                           ชั้นหนังสือ
                                               ตูเย็น
                                            ตู สอผา
                                            ตเสื้อผา
                                              ถุงเทา
                                              นมสด
                                           พจนานุกรม
                                            หองครว
                                            หองครัว
                                            หองนอน
                                             ั่ 
                                           หองนงเลน
ขอดี : งาย
ขอเสย : สงทอยู าดบใกลเคยงกนจ ไมมความสมพนธกน
ขอเสีย : สิ่งทีอยลําดับใกลเคียงกันจะไมมีความสัมพันธกัน
                ่
วิธีที่ 2. แบงตามขนาดสิ่งของ

      ขนาดใหญ          หองนอน หองนั่งเลน หองครัว
      ขนาดกลาง          ชั้นหนังสือ ตูเย็น ตููเสื้อผา
                                       ู
      ขนาดเล็ก          ถุงเทา นมสด พจนานุกรม

วิธีที่ 3. แบงตามประเภทหองและสิ่งของที่อยูภายใน

     สิ่งของที่อยูในหองนอน         ตูเสื้อผา ถุงเทา
     สงของทอยู นหองนงเลน
     สิ่งของที่อยในหองนั่งเลน     ชนหนงสอ พจนานุกรม
                                     ชั้นหนังสือ พจนานกรม
     สิ่งของที่อยูในหองครัว        ตูเย็น นมสด
                                       
วิธีที่ 4. แบงตามลําดับที่ต้ง
                             ั

  หองนอน > ตูเสื้อผา > ถุงเทา
  ถุงเทาอยู นตู สอผา และตู สื้อผาอย นหองนอน
  ถงเทาอยในตเสื้อผา และตเสอผาอยูในหองนอน

  หองนงเลน ชนหนงสอ พจนานุกรม
  หองนั่งเลน > ชั้นหนังสือ > พจนานกรม
  พจนานุกรมอยูในชั้นหนังสือ และชั้นหนังสืออยูในหองนั่งเลน

  หองครัว > ตูเย็น > นมสด
  นมสดอยู นตู ยน และต ยนอยู นหองครว
  นมสดอยในตเย็น และตูเย็นอยในหองครัว
งานวิจย ระยะเวลาการจดจําของมนุษย
      ั




                                    ดร.จตุรงค ลังกาพินธุ หัวไมดี ก็เรียนดีได

DC282 มนุษย์กับการรับรู้และการสื่อสาร

  • 1.
    มนุษย์กับการรับรู้และการสื่อสาร DC282: Human Computer Interaction อ.พีราวิชญ ภาคนนทกุล คณะสารสนเทศและการสืื่อสาร http://www.infocomm.mju.ac.th/icnew/dc282 http://www infocomm mju ac th/icnew/dc282
  • 2.
    ความจํําของมนุษย Information หนวยความจําที่เกียวกับความรูสึก Sensory memory ่ 0.5-1 วินาที Attention ตัวกระตุน หนวยความจําระยะสั้น Short‐term memory 10‐ 20 วินาที Rehearsal กระตุนบอยๆ หรือฝกฝน หนวยความจําระยะยาว Long‐term memory ไมจํากัด
  • 3.
    หนวยความจําที่เกี่ยวกับความรููสึก Sensory memory y y เชน เวลามการแสดงพลุ และเมื่อพลจบลงตาเราจะเห็นภาพพลจางๆ เชน - เวลามีการแสดงพล และเมอพลุจบลงตาเราจะเหนภาพพลุจางๆ - นําปลายดินสอแตะฝามือ หลงจากยกดนสอออกจะยงคงรูสกวาฝา นาปลายดนสอแตะฝามอ หลังจากยกดินสอออกจะยังคงร ึกวาฝา มือยังถูกสัมผัสอยูอีกหลายวินาที
  • 4.
    หนวยความจําระยะสั้น Short‐term memory y - เปรียบเหมือนกระดาษจดลางๆ ๆ ‐เปลี่ยนการจดจําแบบการรับรูชั่วขณะ (sensory ) โดย encoding ู ( y) g เชน การทอง (naming) g การสรางภาพขึนในใจ (mentally picturing) ้
  • 5.
    อานและจําคําตอไปนี้ ผูทดลอง 1 คน ตนไม ดอกไม ตนไม ดอกไม กระรอก บนได บาน บันได บาน จดจํําไ ดวยวิิธี การทอง หรือ การสรางภาพขึ้นใ ใ ได  ื  ึ ในใจ effortful encoding = การตังใจจํา ้
  • 6.
    Automatic    encoding จดจําเกิดขึ้นไดโดยไมตองใชความพยายามจํา  ผูทดลอง 1 คน ู ตอน 17.00 น. เมื่อวานทําอะไร? ไปที่รานหนังสือ / หองสมุด ครั้งลาสุดชวงไหน ? ตอนเรียนประถม 6 ทานไปโรงเรียนอยางไร ?
  • 7.
    effortful encoding = การตังใจจํา ้ Rehearsal  Process เปนรูปแบบการพูด (Speech) ทั้งออกเสียงหรือในใจ ู ู p ชวยรักษาขอมูลไวใน short‐term memory  แต ก็ถูกรบกวนไดงายจากสิิ่งเราภายนอก ็ ไ
  • 8.
    ผูทดลอง 3 คนจาตวอกษรตอไปนี้ 10 วนาที ํ ั ั  ไป ิ
  • 9.
    นับเลขถอยหลังจาก 270 ไปทีละ3 270 – 267 – 264 - 261 ลองทองตัวอักษรใหมอีกรอบ ผลทีี่เกิดขึึ้น คืือ ?
  • 10.
    มองตัวอักษร และตัวเลข ตอไปนี้+ หลับตา + ทองออกมาไดกี่ตัว ผูทดลอง 2 คน 7 I V F X L 5 3 B 4 W 7 คนสวนใหญสามารถจาได 7 (+ คนสวนใหญสามารถจําได 7 (+‐ 2) items
  • 11.
    ขอความ VS  รูปภาพ ขอความ VS  รปภาพ นักศึกษาคิดวา แบบไหนจดจําไ มากกวากัน ึ ไ ได ผูทดลอง 2 คน * 2 กลุม กระดาษกลุมละ 1 แผน
  • 12.
    สงโต สิงโต ชาง  ผเสอ ผีเสื้อ จระเข กบ นกแกว นกแกว
  • 14.
    เขียนคําตอบลงในกระดาษ มีสัตวครึ่งบกครึ่งน้ําไดกี่ชนิด อะไรบาง มีสัตว 2 ขา กี่ชนิด อะไรบาง สรุป สรป ขอความ VS  รูปภาพ ขอความ VS  รปภาพ
  • 15.
    หากใหจดจาจานวนรูปภาพจะใชวธไหน หากใหจดจําจํานวนรปภาพจะใชวิธีไหน 1. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + ทุกประเภทเปนสีเดียวกัน 2. จัดกลมตามประเภท + ทกประเภทเปนสีเดียวกัน จดกลุ ทุกประเภทเปนสเดยวกน 3. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + แยกสีตามประเภท 4. จัดกลุมตามประเภท + แยกสีตามประเภท ผู ผทดลอง 2 คน * 4 กลม กลุ
  • 16.
    1. วางกระจายทั่วหนากระดาษ +ทุกประเภทเปนสีเดียวกัน
  • 17.
    2. จัดกลุมตามประเภท +ทุกประเภทเปนสีเดียวกัน
  • 18.
  • 19.
    4. จัดกลุมตามประเภท +แยกสีตามประเภท
  • 20.
    คําถาม มีรปวงรีหรือไม ู มีีสามเหลีี่ยมมากกวาสีี่เหลีี่ยมกีี่อัน มวงกลมกอน มีวงกลมกี่อัน สรุป 1. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + ทุกประเภทเปนสีเดียวกัน 2. จัดกลุมตามประเภท + ทุกป ั ป ประเภทเปนสีีเดียวกัน ป ี ั 3. วางกระจายทั่วหนากระดาษ + แยกสีตามประเภท 4. จัดกลุมตามประเภท + แยกสีตามประเภท
  • 21.
    การฟง VS  การมองเห็น นกศกษาคดวา การรบรูางไหนจดจาไดมากกวากน นักศึกษาคิดวา การรับรทางไหนจดจําไดมากกวากัน ผูทดลอง 3 คน * 2 กลุม
  • 22.
    ใหนักศึกษาลองจดจําสิ่งตอไปนี้ใหไดมากทีสุด ่ ตู ยน หองนงเลน พจนานุกรม ตเย็น หองนั่งเลน พจนานกรม ตูเสืื้อผา หองครว นมสด ถุงเทา ั ชั้นหนังสือ หองนอน
  • 23.
    คําถาม มีคําทั้งหมดกี่คํา มีคําวา ถุงเทา หรือเปลา ุ มหองทงหมดกหอง อะไรบาง มีหองทั้งหมดกี่หอง อะไรบาง มีีคําวา ตูหนัังสือ หรือเปลา ื ื มีสงของอะไรที่อยูในหองครัว ิ่ ู
  • 24.
    Workshop :  กลุมละ 5 คน ตูเย็นตูเสื้อผา หองนั่งเลน พจนานุกรม หองครัว นมสด ถุงเทา ชั้นหนังสือ หองนอน  ใหนักศึกษาลองออกแบบวิธีการจดจําคําตอไปนี้ใหไดมากที่สด ุ
  • 25.
    วิธีที่ 1. เรียงตามตัวอักษร ชนหนงสอ ชั้นหนังสือ ตูเย็น ตู สอผา ตเสื้อผา ถุงเทา นมสด พจนานุกรม หองครว หองครัว หองนอน  ั่  หองนงเลน ขอดี : งาย ขอเสย : สงทอยู าดบใกลเคยงกนจ ไมมความสมพนธกน ขอเสีย : สิ่งทีอยลําดับใกลเคียงกันจะไมมีความสัมพันธกัน ่
  • 26.
    วิธีที่ 2. แบงตามขนาดสิ่งของ ขนาดใหญ หองนอน หองนั่งเลน หองครัว ขนาดกลาง ชั้นหนังสือ ตูเย็น ตููเสื้อผา ู ขนาดเล็ก ถุงเทา นมสด พจนานุกรม วิธีที่ 3. แบงตามประเภทหองและสิ่งของที่อยูภายใน สิ่งของที่อยูในหองนอน ตูเสื้อผา ถุงเทา สงของทอยู นหองนงเลน สิ่งของที่อยในหองนั่งเลน ชนหนงสอ พจนานุกรม ชั้นหนังสือ พจนานกรม สิ่งของที่อยูในหองครัว ตูเย็น นมสด 
  • 27.
    วิธีที่ 4. แบงตามลําดับที่ต้ง ั หองนอน > ตูเสื้อผา > ถุงเทา ถุงเทาอยู นตู สอผา และตู สื้อผาอย นหองนอน ถงเทาอยในตเสื้อผา และตเสอผาอยูในหองนอน หองนงเลน ชนหนงสอ พจนานุกรม หองนั่งเลน > ชั้นหนังสือ > พจนานกรม พจนานุกรมอยูในชั้นหนังสือ และชั้นหนังสืออยูในหองนั่งเลน หองครัว > ตูเย็น > นมสด นมสดอยู นตู ยน และต ยนอยู นหองครว นมสดอยในตเย็น และตูเย็นอยในหองครัว
  • 28.
    งานวิจย ระยะเวลาการจดจําของมนุษย ั ดร.จตุรงค ลังกาพินธุ หัวไมดี ก็เรียนดีได