Chapter 7
นวัตกรรมการศึกษา
สถานการณ์ปัญหา (Problem-based learning)
กระทรวงศึกษาธิการต้องการให้ท่านเลือกและสร้าง
นวัตกรรมการเรียนรู้ ให้เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน
ทั้ง 3 แห่งคือ โรงเรียนเปรมสวัสดิ์ โรงเรียนมหาชัย
โรงเรียนเทศบาลวัดธาตุ
โรงเรียนเปรมสวัสดิ์
เป็นโรงเรียนที่อยู่ห่างไกลความเจริญ ไม่มีการเชื่อมโยงเครือข่าย
อินเตอร์เน็ต แต่พอจะมีคอมพิวเตอร์ใช้บ้าง ซึ่งเป็นห้องคอมพิวเตอร์สาหรับ
นักเรียน ความต้องการของโรงเรียนคืออยากจะได้สื่อที่มาแก้ปัญหาการเรียน
การสอนที่ช่วยกระตุ้นให้เด็กมีความสนใจในการเรียนมากขึ้น สื่อนี้สามารถทา
ให้เด็กเห็นสภาพเสมือนจริง (Realistic) และเหมาะสมกับการศึกษา
รายบุคคล โดยผู้เรียนมีปฏิสัมพันธ์กับสื่อโดยตรงอาจจะมี ภาพนิ่ง
ภาพเคลื่อนไหว เสียง หรือ วีดิทัศน์ ประกอบอยู่ในสื่อนั้น เพื่อสร้างความ
ตื่นเต้นน่าสนใจ และสามารถย้อนทบทวนส่วนที่ต้องการได้โดยไม่มีข้อจากัด
มีการประเมินเพื่อแก้ไขข้อบกพร่องของตนเองได้ อาจจะออกแบบมาใน
ลักษณะของเกม หรือลักษณะที่กระตุ้นให้ผู้เรียนให้มีความกระตือรือร้นมากขึ้น
ทั้งนี้ก็สอดแทรกเนื้อหาวิชาการเข้าไว้อย่างเหมาะสม
โรงเรียนมหาชัย
ต้องการนวัตกรรมที่สามารถแก้ไขข้อจากัดด้านสถานที่ และเวลา โดย
ประยุกต์ใช้คุณสมบัติ เวิล์ด ไวด์ เว็บ ที่โรงเรียนมีอยู่ ในการจัดสภาพแวดล้อม
และสนับสนุนการเรียนการสอน สิ่งแรกที่ต้องมีคือการลงทะเบียนเพื่อขอ
รหัสผ่านเข้าเรียน หลังจากนั้นผู้เรียนศึกษาเนื้อหาอาจเป็นการอ่านบนจอหรือ
โหลดเนื้อหาลงมาที่เครื่องของตน หรือสั่งพิมพ์ทางเครื่องพิมพ์เพื่อศึกษา
ภายหลังก็ได้ ผู้เรียนสามารถกาหนดการเรียนได้ด้วยตนเอง (Self-directed)
เปิดโอกาสให้เลือกเรียนได้ตามสะดวก สามารถ กาหนดกรอบเวลาในการเรียนรู้
ได้เหมาะสมกับความสามารถในการเรียนรู้ของตนเอง คลอบคลุมทั้งการเรียน
แบบประสานเวลา (Synchronous Learning) และไม่ประสานเวลา
(Asynchronous Learning) และสามารถถามคาถาม ทาแบบฝึกหัด ทา
รายงานกลุ่ม อภิปรายแลกเปลี่ยนความคิดเห็นแก่ผู้เรียนคนอื่น ๆ ได้ และยัง
สามารถเข้าถึงเนื้อหาได้ทุกที่ ทุกเวลา ทุกสถานที่
โรงเรียนเทศบาลวัดธาตุ
ต้องการออกแบบนวัตกรรมการเรียนรู้ที่เน้นให้ผู้เรียนสามารถ
สร้างความรู้ด้วยตนเอง โดยการเผชิญสถานการณ์ปัญหา มีแหล่ง
เรียนรู้ให้ผู้เรียนได้สืบค้น เมื่อไม่สามารถแก้ปัญหาได้ก็มีฐานความ
ช่วยเหลือ พร้อมทั้งมีเครื่องมือที่สนับสนุนการร่วมมือกันแก้ปัญหา
สามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างกันได้ตลอดเวลา นอกจากนี้
นวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นต้องสามารถนามาใช้ได้ในหลายบริบทเนื่องจาก
ผู้เรียนมีความแตกต่างกัน บางกลุ่มชอบที่จะเรียนบนเครือข่าย บาง
กลุ่มชอบที่จะเรียนแบบมัลติมีเดีย และบางกลุ่มชอบที่จะสามารถนาไป
ใช้เรียนได้ทุกสถานที่ไม่ว่าจะเป็นใต้ร่มไม้ หรือสถานที่ที่ไม่มี
คอมพิวเตอร์ก็สามารถใช้เรียนรู้เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพได้
ภารกิจการเรียนรู้
1. อธิบายความหมายและจาแนกประเภทของ
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
คือ การออกแบบที่ประสานร่วมกันระหว่าง “สื่อ
(Media)” กับ “วิธีการ (Methods)” โดยการนาทฤษฎีคอน
สตรัคติวิสต์ มาเป็นพื้นฐานในการออกแบบร่วมกับสื่อ ซึ่งมี
คุณลักษณะของสื่อและระบบสัญลักษณ์ของสื่อที่สนับสนุนการ
สร้างความรู้ของผู้เรียน
ความหมายของสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้
Media Methods+
ประเภทของสิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้บนเครือข่าย
ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
มัลติมีเดียตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
ชุดสร้างความรู้
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้บนเครือข่ายตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
ใช้ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์เป็นพื้นฐานที่ประสานร่วมกับ
คุณลักษณะของสื่อบนเครือข่ายที่สนองต่อการสร้างความรู้ของ
ผู้เรียน
เป็นโนด (Node) ของความรู้ที่เชื่อมโยงกัน (Link)
เป็นเครือข่ายทั่วโลก
ใช้แลกเปลี่ยนความรู้ แนวคิด และขยาย
มุมมองระหว่างกันได้ตลอดเวลา
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้บนเครือข่ายตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
มัลติมีเดียตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
นาทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์มาเป็นพื้นฐานในการออกแบบ โดยประสาน
ร่วมกับคุณลักษณะของมัลติมีเดียที่นาเสนอทั้งข้อความ ภาพนิ่ง
ภาพเคลื่อนไหว และเสียง รวมทั้งการเชื่อมโยงหลายมิติ (Hyperlink)
การเชื่อมโยงหลายมิติ (Hypermedia) โดยมีหลักการที่สาคัญ คือ
สถานการณ์ปัญหา แหล่งการเรียนรู้ ฐานความช่วยเหลือ ผู้ฝึกสอน
และการร่วมมือกันแก้ปัญหา อาจอยู่ในรูปแบบที่หลากหลาย เช่น
เกมสถานการณ์จาลอง
มัลติมีเดียตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
ชุดสร้างความรู้
นาทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์มาเป็นพื้นฐานในการออกแบบ โดยประสาน
ร่วมกับการนาสื่อประเภทต่างๆ เช่น สื่อสิ่งพิมพ์ หนังสือ วีดิทัศน์
ภูมิปัญญาท้องถิ่น อุปกรณ์การทดลอง รวมทั้งกิจกรรมต่างๆ มาใช้
ร่วมกันโดยคุณลักษณะของสื่อต่างๆจะส่งเสริมซึ่งกันและกัน
มีหลักการและองค์ประกอบที่สาคัญได้แก่ สถานการณ์ปัญหา
แหล่งการเรียนรู้ ฐานความช่วยเหลือ การร่วมมือกันแก้ปัญหา
และการโค้ช
2. วิเคราะห์เลือกใช้นวัตกรรมการเรียนรู้
ให้สอดคล้องกับบริบทของโรงเรียนทั้ง 3 แห่งนี้
โรงเรียนเปรมสวัสดุ คอมพิวเตอร์ช่วยสอน
คอมพิวเตอร์ช่วยสอนเป็นโปรแกรมการเรียนการสอนโดย
ใช้เครื่องคอมพิวเตอร์บันทึกเนื้อหา ทั้งตัวอักษร ข้อความ
ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว กราฟ แผนภูมิ ฯลฯ มีลักษณะ
เป็นแบบจาลองเพื่อฝึกทักษะและการเรียนรู้ใกล้เคียงกับ
ความจริง บทเรียนชนิดโปรแกรมเกมการศึกษา มีลักษณะ
เป็นการกาหนดเหตุการณ์วิธีการ และกฎเกณฑ์ ให้ผู้เรียน
เลือกเล่นและแข่งขัน ถ้าหากเกมดังกล่าวมีความรู้
สอดแทรกก็จะเป็นประโยชน์ดีมาก
โรงเรียนมหาชัย E-Learning
E-Learning เป็นการเรียนที่ใช้เทคโนโลยีอสมวาร (Asynchronous
Technologies) เป็นเทคโนโลยีที่ทาให้มีการเรียนดาเนินไปโดยไม่
จากัดเวลาและสถานที่ เป็นการเรียนที่ใช้เทคโนโลยีที่ก้าวหน้า เช่น
อินเทอร์เน็ต อินทราเน็ต เอ็กซ์ทราเน็ต ดาวเทียม วิดีโอเทป แผ่นซีดี
ฯลฯ เป็นการประยุกต์กลยุทธ์การเรียนการสอนตามแนวคิดของกลุ่ม
นักคอนสตรัคติวิสต์ และใช้วิธีการเรียนรู้ร่วมกัน ใช้เว็บเป็นสื่อกลางใน
การมีส่วนร่วมในประสบการณ์จาลอง การทดลองฝึกหัด และการมีส่วน
ร่วมคิด ผู้เรียนเข้าเว็บได้ทุกเวลา การเรียนรู้อย่างมีปฏิสัมพันธ์และ
เรียนรู้ร่วมกัน ผู้สอนเป็นผู้ช่วยเหลือผู้เรียนในการค้นหา การประเมิน
และการใช้ประโยชน์จากสารสนเทศที่ค้นมาจากสื่อหลากหลาย
โรงเรียนเทศบาลวัดธาตุ สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้
ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
เป็นการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง เน้นให้
ผู้เรียนสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง โดยครูผู้สอนเป็นผู้จัด
สิ่งแวดล้อมให้เหมาะสมกับการเรียนรู้ของผู้เรียน
3. จากประเภทของนวัตกรรมการเรียนรู้ในบทที่
7 ให้นักศึกษาเสนอนวัตกรรมการเรียนรู้ที่
สอดคล้องกับลักษณะวิชาเอกที่นักศึกษาจะปฏิบัติ
หน้าที่สอน พร้อมทั้งอธิบายเหตุผล
•
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ เป็นการเน้น
การสร้างความรู้ด้วยตนเอง โดยการลงมือกระทาหรือปฏิบัติที่ผ่าน
กระบวนการคิด และอาศัยประสบการณ์เดิมหรือความรู้เดิมที่มีอยู่แล้ว
เชื่อมโยงกับประสบการณ์ใหม่หรือความรู้ใหม่ เพื่อขยายโครงสร้างทาง
ปัญญา ซึ่งจะทาให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะในด้านต่างๆ ทั้งการแก้ปัญหา
ทักษะการคิด การแสดงความคิดเห็น การทางานร่วมกับคนอื่นและที่
สาคัญสามารถนาความรู้ที่เรียนมาไปประยุกต์ ใช้ในชีวิตประจาวันได้
หลักการที่สาคัญในการออกแบบสิ่งแวดล้อมทางการ
เรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
สถานการณ์ปัญหา (Problem based learning)
ผู้เรียนถูกกระตุ้นด้วยปัญหา ที่ก่อให้เกิดความขัดแย้งทางปัญญา หรือ
เรียกว่าเกิดการเสียสมดุลทางปัญญา ผู้เรียนต้องพยายามปรับ
โครงสร้างทางปัญญาให้เข้าสู่ภาวะสมดุลโดยการดูดซึมหรือการ
ปรับเปลี่ยนโครงสร้างทางปัญญา
แหล่งเรียนรู้ (Resource) เป็นที่รวบรวมข้อมูล เนื้อหา สารสนเทศ
ฐานความช่วยเหลือ (Scaffolding) คาแนะนา แนวทาง ตลอดจน
กลยุทธ์ต่างๆในการแก้ปัญหาหรือปฏิบัติภารกิจการเรียนรู้
การโค้ช (Coaching) เปลี่ยนบทบาทของครูที่ทาหน้าที่ในการ
ถ่ายทอดความรู้ มาเป็น “ผู้ฝึกสอน” ที่ให้ความช่วยเหลือ การให้
คาแนะนาสาหรับผู้เรียน จะเป็นการฝึกหัดผู้เรียนโดยการให้ความรู้
แก่ผู้เรียนในเชิงการให้การรู้คิดและการสร้างปัญญา
การร่วมมือกันแก้ปัญหา (Collaboration) ได้แลกเปลี่ยน
ประสบการณ์กับผู้อื่น เพื่อขยายมุมมองให้แก่ตนเอง การร่วมมือกัน
แก้ปัญหาจะสนับสนุนให้ผู้เรียนเกิดการคิดไตร่ตรอง (Reflective
Thinking)
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
1) สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้บนเครือข่าที่ยตามแนวคอนสตรัคติวิสต์
เป็นออกแบบโดยใช้ทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์เป็นพื้นฐานที่ประสาน
ร่วมกับคุณลักษณะของสื่อบนเครือข่ายสนองต่อการสร้างความรู้ของ
ผู้เรียน
2) มัลติมีเดียตามแนวคอนสตรัคติวิสต์เป็นการนาทฤษฎีคอนสตรัคติวิ
สต์มาเป็นพื้นฐานในการออกแบบ โดยประสานร่วมกับคุณลักษณะของ
มัลติมีเดียที่นาเสนอทั้งข้อความ ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว และเสียง
รวมทั้งการเชื่อมโยงหลายมิติ (Hyperlink) การเชื่อมโยงหลายมิติ
(Hypermedia)
3) ชุดสร้างความรู้ เป็นการนาทฤษฎีคอนสตรัคติวิสต์มาเป็นพื้นฐาน
ในการออกแบบ โดยประสานร่วมกับการนาสื่อประเภทต่างๆ เช่น
สื่อสิ่งพิมพ์ หนังสือ วีดิทัศน์ ภูมิปัญญาท้องถิ่น อุปกรณ์การทดลอง
รวมทั้งกิจกรรมต่างๆ
จากข้อมูลข้างต้นจะเห็นการใช้นวัตกรรมตามแนวคิดของ
สิ่งแวดล้อมทางการเรียนรู้ตามแนวคอนสตรัคติวิสต์ จะมีส่วนที่
สามารถนามาประยุกต์ใช้ในการสอนในวิชาเอกมากที่สุด เนื่องจากมี
แนวคิดที่คล้ายคลึงกันกับวิธีและกระบวนการสอนแบบ Opened
Approach เริ่มตั้งแต่การวางสถานการณ์ปัญหาให้เด็กได้คิดเอง
เสียก่อนและการมีครูแบบโค้ช ซึ่งสนับสนุนต่อการเรียนรู้แบบที่เน้น
ผู้เรียนเป็นศูนย์กลางได้เป็นอย่างดีและเหมาะสมที่สุด
ผู้จัดทำ
นำงสำวชนำทิพย์ นครังสุ รหัส 553050065-3
นำงสำววิภำรัตน์ ขำนเกตุ รหัส 553050099-6
นำงสำวช่อผกำ นำค-อก รหัส 553050281-7
นำยณรงค์ฤทธิ์ บัวใหญ่ รหัส 553050283-3
รำยวิชำ
241203 Innovation And Information Technology For
Learning
sec.2

Chapter7