Download as PDF, PPTX
Chapter1 องค์การและการพัฒนาองค์การ
- 1. บทที่ 1: องค์การและการพัฒนาองค์การ จัดทําและบรรยายโดย: นางสาววรรณวณัช นงนุช
- 2. OUTLINE: CHAPTER 1 l ความหมายขององค์การ l ประเภทขององค์การ l สภาพแวดล้อมขององค์การ l โครงสร้างองค์การ l ความหมายของการพัฒนาองค์การ l ลักษณะสําคัญของการพัฒนาองค์การ
- 3. ความหมายขององค์การ l องค์การ(Organiza7on)หมายถึง l การรวมกลุ่มของคนอย่างมีโครงสร้างเพื่อการดําเนินการให้บรรลุวัตถุประสงค์ l สถาบันส่วนหนึ่งของสังคม ประกอบด้วยพฤติกรรมต่างๆที่จะทําให้บรรลุเป้าหมาย l เป็นวิธีการที่บุคคลจํานวนมากร่วมมือร่วมใจกันทํางานที่มีความสลับซับซ้อนอย่าง มีระบบและมีปฏิสัมพันธ์กันอย่างจงใจ เพื่อปฏิบัติงานให้สําเร็จตามที่คาดหมายไว ้ Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 - การจัดการองคการธุรกิจ(2547)}, อ. นำชัย เติมสิริเกียรติ8 8
- 4. องค์การหมายถึง การรวม กลุ่มของ คนอย่างมี โครงสร้าง การ ประสาน กิจกรรม องค์การ ระหว่างกัน เป้าหมาย ที่กําหนด สิ่งแวดล้อม ไว้
- 5. ประเภทขององค์การ พิจารณาจากรูปแบบ • องค์การที่เป็นทางการ (Formal Organiza7on) • องค์การที่ไม่เป็นทางการ (Informal organiza7on) พิจารณาจากผลประโยชน์ • องค์การที่หวังผลกําไร (For-‐profit) • องค์การที่ไม่หวังผลกําไร (Non-‐profit) • องค์การแบบผลประโยชน์ตอบแทน (Mutual-‐benefit) Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 6. ประเภทขององค์กร: พิจารณาจากรูปแบบ องค์การที่เป็นทางการ l l มีการบังคับบัญชาเป็นลําดับขั้น l มีแผนผังโครงสร้างองค์กรชัดเจน l มีการแบ่งงานอย่างเป็นระบบ ระเบียบ l มีการติดต่อสื่อสารอย่างเป็นทางการ l องค์การที่ไม่เป็นทางการ l รวมกลุ่มกันด้วยความสัมพันธ์ของบุคคล l ไม่มีโครงสร้าง ระบบ ระเบียบ l ไม้มีการแบ่งงานกันทํา ที่ชัดเจน l มีการติดต่อสื้อสารกันอย่างไม่เป็นทางการ Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Image source: http://www.fastforwardblog.com/wp-content/uploads/2010/01/Employee_Engagement_This_is_how_it_is2.jpg8
- 7. ตัวอย่างองค์การ (1) Source: http://www.vgrandtrade.com/About%20us/GTD_Organization.jpg8
- 8. ประเภทขององค์กร: พิจารณาจากผลประโยชน์ องค์การที่หวังผลกําไร l l มีเป้าหมายเพื่อแสวงหากําไรจากการขาย สินค้าและให้บริการ l องค์การที่ไม่หวังผลกําไร l มีเป้าหมายเพื่อให้บริการ บรรเทาความเดือด ร้อน ช่วยเหลือสังคม ผู้ประสบเคราะห์ภัย ต่างๆ โดยไม่ได้มุ่งแสวงหาผลกําไร l องค์การแบบผลประโยชน์ตอบแทน l มีเป้าหมายเพื่อรักษาผลประโยชน์ของสมาชิก โดยมีการเรียกเก็บเงินบริจาค หรือเงินค่า สมาชิก Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Image source: http://pics.manager.co.th/Images/555000006563201.JPEG8
- 9. ตัวอย่างองค์การ (2) Image source: http://www.princess-pa-foundation.or.th/home/legend.php8
- 10. ตัวอย่างองค์การ (3) บริษัทข้ามชาติ NGOs SMEs Images Source: -http://www.bsnnews.com/news/index.php?NewsID=25298 -http://cdn.learners.in.th/assets/media/files/000/233/424/original_greenpeace-logo2.JPG?12854424878 -http://web.stagram.com/location/42064858
- 11. ระบบกับสภาพแวดล้อม l ดาเนียลแคทซ์ และ โรเบริ์ต แอล คาห์น ให้คํานิยามว่า องค์การณ์คือ “ระบบเปิด ที่มีการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงอย่าง เป็นกระบวนการต่อเนื่อง ระบบนี้ประกอบด้วย ปัจจัยนําเข้า(Input) กระบวนการแปรสภาพ(Transforma7on) และผลผลิต(Output)” Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 12. Source: - http://elearning.aru.ac.th8 - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 8 ความสัมพันธ์ระหว่างระบบกับสภาพแวดล้อม สิ่งแวดล้อมภายนอก (เศรษฐกิจ, เทคโนโลยี, อื่นๆ) กระบวนการ • คน • สินค้า • เงิน • โครงสร้าง • บริการ • วัสดุอุปกรณ์ • เป้าหมาย ผู้ใช ้ • อื่นๆ์ • ระบบรางวัล กลไกในการ • การติดต่อสื่อสาร ป้อนกลับจาก • การตัดสินใจ • อื่นๆ ผลผลิต ภายนอก ปัจจัยนําเข้า กลไกในการป้อนกลับจากภายใน
- 13. ระบบประกอบด้วย l ระบบประกอบด้วยส่วนประกอบ ย่อยๆที่ทํางานร่วมกัน ประกอบ ด้วยระบบย่อยต่างๆ 6 ระบบ คือ l ระบบย่อยด้านเป้าหมาย l ระบบย่อยด้านเทคโนโลยี l ระบบย่อยด้านงาน l ระบบย่อยด้านโครงสร้าง l ระบบย่อยด้านคน l ระบบย่อยด้านการประสานกับสิ่ง แวดล้อมภายนอก Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Image source: http://images.brighthub.com/aa/d/aad1f866893820046b8a694087d1831b5eb3b67f_large.jpg8
- 14. สภาพแวดล้อมขององค์การ สภาพแวดล้อมทั่วไป • เทคโนโลยี Technology • นโยบายของรัฐ poli7cs • กฎหมาย Law • สังคม Social • เศรษฐกิจ Economy สภาพแวดล้อมดําเนินงาน • คู่แข่งทางการค้า • หน่วยงานสนับสนุน • ผู้จําหน่ายวัตถุดิบ • ลูกค้า • พันธมิตรธุรกิจ องค์การ Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 15. โครงสร้างองค์การ (Organiza7on Structure) • หมายถึง แบบแผนที่กําหนดไว้อย่างเป็นทางการ เพื่อบ่งบอกถึง • งานที่กําหนดให้หน่วยงานและพนักงานแต่ละคน • ความสัมพันธ์ในเชิงบังคับบัญญชา ได้แก่ อํานาจหน้าที่ ความรับผิดชอบ ขนาดของ การควบคุม ระดับการบังคับบัญชา • ระบบการประสานงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ ประธานบริษัท งาน,ตําแหน่งงาน • ตัวอย่างแผนผังองค์การ (Organiza7on Chart) ที่ปรึกษาทาง กฎหมาย สายการบังคับบัญชา, การสั่งงาน ฝ่ายผลิต ฝ่ายตลาด ฝ่ายบัญชีการเงิน ฝ่ายบุคคล Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 16. อํานาจในการบังคับบัญชา l แบบรวมอํานาจ การตัดสินใจเรื่องสําคัญๆทั้งหมดทําโดยผู้บริหารระดับสูง เหมาะกับองค์กรขนาดเล็ก l แบบกระจายอํานาจ ผู้บริหารระดับสูงมอบอํานาจการตัดสินใจแก่ผู้บริหารระดับ กลาง และระดับต้น การรวมอํานาจ การกระจายอํานาจ Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Image source: http://www.12manage.com/images/picture_centralization_decentralization.gif8
- 17. ลักษณะโครงสร้างองค์การ โครงสร้างองค์การแบบสูง โครงร้างองค์การแบบแบนราบ (Tall organization structure) (Flat Organiza7on structure) องค์การขนาดใหญ่ องค์กาารชนาดเล็ก สายบังคับบัญชาหลายชั้น มีระดับชั้นตามสายบังคับบัญชาน้อย ตําแหน่งงานไม่ซับซ้อน ช่วงการตวบคุมแคบ ช่วงการควบคุมกว้าง ขาดความยืดหยุ่น มีความยืดหยุ่นสูง การสื่อสารทําได้ยาก การประสานงานทําได้รวดเร็ว ตําแหน่งงานที่สูงขึ้นมีมาก ตําหน่งงานที่สูงขึ้นมีน้อย Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 18. ตัวอย่างผังโครงสร้างองค์การแบบสูง สมาชิก 31 คน ผู้บริหารระดับสูง ผู้บริหารระดับกลาง ขั้นการบังคับบัญชา 5 ระดับ ผู้บริหารระดับกลาง ผู้บริหารระดับกต่ํา พนักงานระดับปฏิบัติการ ! ขนาดการควบคุม 2
- 19. ตัวอย่างผังโครงสร้างองค์การแบบกว้าง สมาชิก 31 คน ผู้บริหารระดับสูง ผู้บริหารระดับกลาง ขั้นการบังคับบัญชา 3 ระดับ พนักงานระดับปฏิบัติการ ! ขนาดการควบคุม 5
- 20. การจัดโครงสร้างองค์กร โครงสร้างอย่างง่าย (Simple Structure) โครงสร้างองค์กรตามหน้าที่ (Func7onal Structure) โครงสร้างแบบส่วนงาน (Divisional Structure) โครงสร้างแบบผสม (Hybrid structure) โครงสร้างแบบทีมงาน (Team-‐based structure) โครงสร้างแบบเมทริกส์ (Matrix structure) โครงสร้างแบบเครือข่าย (Networks structure) Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 21. โครงสร้างอย่างง่าย (Simple Structure) l กิจการขนาดเล็ก, เจ้าของคนเดียว l ลําดับขั้นการบังคับบัญชา 1 ระดับ เจ้าของกิจการ พนักงาน Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Source: Image source: http://media.photobucket.com8
- 22. โครงสร้างองค์การตามหน้าที่ (Func7onal Structure) l แบ่งเป็นแผนกงานตามหน้าที่ และความชํานาญเฉพาะด้าน l เหมาะกับองค์กรขนาดไม่ใหญ่มาก Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Chart Source:หลักการจัดการ, อาจารยสุวิทย แยมเผื่อน8 !
- 23. โครงสร้างแบบส่วนงาน (Divisional Structure) l อาจแบ่งเป็นกลุ่มผลิตภัณฑ์, ตามลูกค้า, ตามภูมิศาสตร์ ! Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Chart Source:หลักการจัดการ, อาจารยสุวิทย แยมเผื่อน8 ! 8
- 24. โครงสร้างแบบผสม (Hybrid structure) • รวมโครงสร้างตามหน้าที่ และแบบโครงสร้างอื่นเข้าด้วยกัน ! Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Chart Source:หลักการจัดการ, อาจารยสุวิทย แยมเผื่อน8 8
- 25. โครงสร้างแบบทีมงาน (Team-‐based structure) l ผสมผสานระหว่างโครงสร้างตามหน้าที่และทีมงาน l อาจเป็นแบบชั่วคราวหรือถาวร CEO โรงแรมขนาด 2 ดาว ผู้จัดการฝ่ายอาหารและ ผู้จัดการฝ่ายต้อนรับส่วน ผู้จัดการฝ่ายรักษาความ เครื่องดื่ม หน้า ผู้จัดการฝ่ายแม่บ้าน ผู้จัดการฝ่ายซ่อมบํารุง ปลอดภัย พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน พนักงาน ทีมจัดงานฉลอง
- 26. โครงสร้างแบบเมทริกส์ (Matrix structure) l มีสายบังคับบัญชา 2 สาย ทําให้มีผู้บังคับบัญชา 2 คน Chairman l เหมาะกับองค์กรขนาดใหญ่ที่มีงานซับซ้อน CEO Project Functional Production Engineering Personnel Accounting management managers Production Engineering Personnel Accounting Project group group group group Manager Two-boss Two-boss Two-boss Two-boss A manager manager manager manager Production Engineering Personnel Accounting Project group group group group Manager Two-boss Two-boss Two-boss Two-boss B manager manager manager manager ! Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Chart Source:หลักการจัดการ chapter 8, ผ.ศ.ประไพทิพย ลือพงษ8 8
- 27. โครงสร้างแบบเครือข่าย (Networks structure) l โยงศูนย์กลางขององค์การเข้ากับบริษัทอิสระนอกองค์การ (ใช้คองพิวเตอร์และ เทคโนโลยีสาระสนเทศเป็นตัวกลาง) l องค์กรจะมีขนาดเล็ก ประหยัดต้นทุนการจ้างงาน l เรียกอีกอย่างว่า บริษัทเสมือนจริง (Virtual corpora7ons) ศนย์กลางบริษัท คอมพิวเตอร์ (USA) บริษัทบัญชี บริษัทกระจาย บริษัทประกอบ บริษัทวิศวกรรม บริษัทออกแบบ การเงิน (USA) สินค้า (CAN) ชิ้นส่วน (THA) (JAP) (SWE) 8 Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 8
- 28. ความหมายของการพัฒนาองค์การ l การพัฒนาองค์การ (Organiza7on Development: OD) l เป็นกระบวนการดําเนินกิจกรรมที่ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่ทําให้องค์การเจริญขึ้น ปรับปรุงให้งานมีประสิทธิภาพสูงขึ้น และแก้ไขปัญหาที่มีอยู่ในองค์การ โดยมีการ วางแผนปรับกลยุทธ์ โครงสร้าง กระบวนการของระบบ โดยนําความรู้ด้านพฤติกรรม ศาสตร์มาประยุกต์ใช้ Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 http://shiningsunsolutions.com/images/corporate-world.jpg8
- 29. ลักษณะสําคัญของการพัฒนาองค์การ 1. เป็นการเปลี่ยนแปลงอย่างมีแผนมีจุดมุ่งหมาย 2. เป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ (ทั้งระบบย่อยและระบบใหญ่อันจะมีความ เกี่ยวเนื่องกัน) 3. เป็นกระบวนการในลักษณะที่มีปฏิสัมพันธ์ที่ต่อเนื่องและใช้ระยะเวลานาน 4. ต้องการให้ผู้นําการเปลี่ยนแปลงให้คนในองค์การได้มีส่วนร่วมในการ เปลี่ยนแปลง 5. เน้นการเพิ่มสมรรถนะขององค์การให้มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล • ทุกส่วนงานต้องมุ่งวัตถุประสงค์ขององค์กร • จัดโครงสร้างโดยพิจารณาจากหน้าที่ • การตัดสินใจจะใช้ข้อมูลประกอบ โดยให้บุคคลที่เกี่ยวข้อกับการตัดสินใจเข้ามามีส่วนร่วม • การให้รางวัลหรือลงโทษต้องเป็นหลักเกณฑ์แน่นอน • การสื่อสารต้องเป็นไปอย่างเปิดเผย • ระวังไม้ให้เกิดความขัดแย้ง • การแสดงความคิดเห็นต้องเป็นเรื่องเกี่ยวกับงานเท่านั้น • รับรู้ค่สนิยมร่วมกัน เพื่อรักษาความเป็นเอกภาพ Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 30. ลักษณะสําคัญของการพัฒนาองค์การ (ต่อ) 6. เป็นการเปลี่ยนแปลงค่านิยม พฤติกรรมและการปฏิบัติงานของคนทั้งกลุ่ม 7. ผู้บริหารระดับสูงต้องสนับสนุนการพัฒนาองค์การอย่างแท้จริง 8. ใช้ความรู้ด้านพฤติกรรมศาสตร์ในและวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการใน กระบวนการต่างๆขององค์กร 9. การตัดสินใจต้องข้อมูลจากอาศัยฐานข้อมูล 10. เปิดโอกาสให้บุคคลได้เรียนรู้ด้วยการกระทํา Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 31. ลักษณะสําคัญของการพัฒนาองค์การ (ต่อ) 11. ต้องมีการกําหนดเป้าหมายในทุกระบดับ วางแผน และใช้ กลยุทธ์เพื่อบรรลุเป้าหมาย 12. ร่วมือร่วมใจกันทํางานเป็นกลุ่มหรือเป็นทีม 13. ใช้วิธีการหลากหลาย 14. มุ่งหมายเพิ่มเพิ่มประสิทธิภาพและประสิทธิผลโดยรวมให้กับ องค์การ Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8
- 32. ทบทวน l ความหมายขององค์การ l ประเภทขององค์การ l สภาพแวดล้อมขององค์การ l โครงสร้างองค์การ l ความหมายของการพัฒนาองค์การ l ลักษณะสําคัญของการพัฒนาองค์การ Source: - การพัฒนาองคการ(2553),อ.ศิริจันทร เชื้อสุวรรณ8 Image source: http://www.lmisandiego.com/images/istock_000009027655small_3o1a.jpg8
- 33. Main References l ศิริจันทร์ เชื้อสุวรรณ, (2553). การพัฒนาองค์การ (organization development). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยราชภัฏ. l ผศ.วรรณวิมล อัมริทร์นุเคราะห์. (2547). Organization development. กรุงเทพมหานคร: สํานักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคําแหง. l นําชัย เติมศิริเกียรติ. (2547). การจัดการองค์การธุรกิจ (business organization). เชียงใหม่: สํานัักพิมพ์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. l ผศ.ประไพทิพย์ ลือพงษ์. (2012, June 5). Chapter8, organization structure (โครงสร้าง องค์การ). Retrieved from www.ru-tot4.com/ webboard/index.