NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẮT LỚP VINGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẮT LỚP VI
TÍNH VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦATÍNH VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦA
POLYP ĐƠN ĐỘC KILLIANPOLYP ĐƠN ĐỘC KILLIAN
Người hướng dẫnkhoa học:
TS. BSCKII. Nguyễn Đình Phúc
LUẬN VĂN THẠC SỸ Y HỌC
Chu Thị Thu Hoài
Đặt vấn đềĐặt vấn đề
 Polyp mòi xoang lµ mét bÖnh th­êng gÆp
 Cã 2 thÓ: polyp mòi 1 bªn vµ 2 bªn
 Polyp Killian ( Antrochoanal polyp): mô tả năm
1906 bởi Gustav Killian, chiếm 4 – 6%.
 Thế giới
 Việt Nam
Mục tiêuMục tiêu
1. Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng của polyp Killian.
2. Đối chiếu lâm sàng, hình ảnh cắt lớp vi tính và mô
bệnh học của polyp Killian để rút ra kinh nghiệm
trong chẩn đoán và chỉ định điều trị.
 Thế giới:
• Fredrik Ruysch (1691)
• Palfyn (1753)
• Gustav Killian (1906)
• Gustav Killian, Brown Kelly (1909)
 Việt Nam
Lịch sử nghiên cứuTỔNG QUANTỔNG QUAN
Giải phẫu ứng dụng
Giải phẫu xoang hàm : gồm 1 đỉnh, 1 đáy và 4 thành
TỔNG QUANTỔNG QUAN
Giải phẫu ứng dụng
Giải phẫu ngách mũi giữa
TỔNG QUANTỔNG QUAN
Sinh lý mũi xoang
Cấu tạo niêm mạc mũi xoang
1. Lớp thảm nhầy
2. Lông chuyển
3. Dịch gian lông
chuyển
4. TB trụ có lông
chuyển
5. TB tuyến chế
nhầy
6. Màng đáy
TỔNG QUANTỔNG QUAN
Sinh lý mũi xoang
Con đường dẫn lưu niêm dịch
TỔNG QUANTỔNG QUAN
Khái niệm: Polyp Killian là một tổn thương lành tính
dạng polyp xuất phát từ xoang hàm, qua lỗ thông
xoang ra khe giữa và phát triển về phía cửa mũi sau
tới vòm họng. Khối polyp phát triển gây giãn rộng lỗ
thông xoang nhưng không gây phá hủy xương, biểu
hiện thành khối mờ trong lòng xoang hàm trên XQ.
Polyp thường gặp một bên và chiếm khoảng 4 - 6%
tổng số polyp mũi nói chung.
Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
Polyp Killian
Cơ chế bệnh sinh:
TỔNG QUANTỔNG QUAN
Triệu chứng lâm sàng:
1. Cơ năng: thường biểu hiện 1 bên
- Ngạt mũi
- Chảy mũi
- Đau đầu
- Giảm ngửi
- Nuốt vướng
Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
2. Thực thể: Nội soi mũi
Polyp Killian
BA số 667 BA số 607
TỔNG QUANTỔNG QUAN
2. Thực thể: Nội soi họng
Polyp Killian
BA số 9496 BA số 1158
TỔNG QUANTỔNG QUAN
Phân độ polyp: Theo bảng phân độ polyp mũi của
trường ĐH Munich 1998
Phân polyp thành 4 độ:
- Độ I: PL khu trú gọn trong PHLN
- Độ II: PL phát triển ra ngách giữa nhưng chưa vượt
quá bờ tự do cuốn giữa
- Độ III: PL phát triển ra ngách giữa đến lưng cuốn dưới
- Độ IV: PL che kín hốc mũi ra tận cửa mũi sau
Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
Polyp Killian
BA số 9692
3. Cắt lớp vi tính mũi xoang: coup Coronal và Axial
TỔNG QUANTỔNG QUAN
4. Mô bệnh học:
Phân thành 4 loại[ Davidsson & Hellquist]:
- Polyp viêm phù nề hoặc polyp ái toan
- Polyp viêm xơ
- Polyp có quá sản tuyến thanh dịch nhầy
- Polyp có mô đệm không điển hình
Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
Chẩn đoán phân biệt:
1. U xơ mạch vòm mũi họng ở tuổi thiếu niên
2. Papiloma mũi xoang
3. Thoát vị não – màng não
4. U thần kinh khứu giác
5. Ung thư vòm họng
6. Ung thư mũi xoang
TỔNG QUANTỔNG QUAN Polyp Killian
Điều trị: Phẫu thuật
- Phẫu thuật kinh điển
- Phẫu thuật nội soi mũi xoang
Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu
Gồm 40 BN polyp Killian được chẩn đoán, điều trị
tại BVTMHTƯ từ 1/2006 đến 7/2009, chia làm 2
nhóm:
- Nhóm hồi cứu: 20 BN từ 1/2006 đến 9/2008
- Nhóm tiến cứu: 20 BN từ 9/2008 đến 7/2009
Đối tượng
 Tiêu chuẩn lựa chọn:
- Hồ sơ đầy đủ thông tin
- BN được nội soi chẩn đoán polyp Killian và được PT
tại viện TMHTƯ
- Có phim chụp CLVT 2 tư thế Coronal và Axial
- Có kết quả MBH trả lời polyp
 Tiêu chuẩn loại trừ:
- Không đủ các tiêu chuẩn trên
- BN có bệnh nội khoa không cho phép PT
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Đối tượng
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
 Thiết kế nghiên cứu: Mô tả từng trường hợp
 Phương tiện nghiên cứu:
- Bộ dụng cụ khám và mổ NSMX
- Máy quay phim, chụp ảnh
- Các phương tiện nghiên cứu mô bệnh học
 Các bước tiến hành:
• Nhóm hồi cứu:
- Chọn 20 bệnh án đủ tiêu chuẩn
- Thu thập các thông tin, hình ảnh theo mẫu hồ
sơ thăm khám riêng
- Hồi cứu các tiêu bản mô bệnh học
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
 Các bước tiến hành:
• Nhóm tiến cứu: Lâm sàng:
- Hỏi tuổi, giới và tiền sử bệnh có liên quan
- Khai thác triệu chứng cơ năng: Ngạt mũi, chảy mũi, đau
đầu, giảm ngửi và nuốt vướng.
- Nội soi mũi, họng đánh giá vị trí, hình thể, tính chất, phân
độ khối polyp. Đánh giá các tổn thương hốc mũi phối hợp
- Tham gia phẫu thuật, đánh giá vị trí chân bám polyp, tổn
thương trong lòng xoang hàm…
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu
 Các bước tiến hành:
- Chụp CLVT mũi xoang coup Coronal và Axial theo tiêu
chuẩn sau:
Phương pháp
Coronal Axial
T­ thÕ SÊp hoÆc ngöa Ngöa
Gãc chiÕu Vu«ng gãc cöa tai-®u«i
m¾t
Song song cöa tai-®u«i
m¾t
§é dµy coup 2-4mm 2-4mm
Vïng c¾t Bê sau X.B­ím – X.tr¸n Mµo huyÖt r¨ng - ®Ønh
X.tr¸n
 Các bước tiến hành:
- Nghiên cứu mô bệnh học:
+ Tiến hành lấy bệnh phẩm trong phẫu thuật từ 1
đến 2 vị trí polyp trong hốc mũi và trong lòng xoang
+ Cố định trong dd Bonuin 10%
+ Chuyển đúc, cắt, nhuộm theo 2 pp HE và PAS
+ Đọc kết quả: Phân loại polyp theo Davidsson và
Hellquist chia polyp thành 4 loại: PL viêm phù nề, PL
viêm xơ, PL quá sản tuyến thanh dịch nhầy và PL có mô
đệm không điển hình
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
 Các bước tiến hành:
- Đối chiếu đặc điểm lâm sàng và hình ảnh tổn
thương trên phim CLVT
- Đối chiếu đặc điểm lâm sàng và kết quả MBH
- Đối chiếu đặc điểm lâm sàng, CLVT và kết quả
MBH
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
 Địa điểm nghiên cứu
- Bệnh viện TMHTƯ
- Khoa CĐHA BVBM
- Bộ môn GPB Trường ĐH Y HN
 Xử lý kết quả
- Chương trình Epi Info 6.0
Đối tượng và phươngĐối tượng và phương
pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Nam
52.5%
Nữ
47.5%
Phân bố bệnh nhân theo giới
P. Frosini[47]: Nam/Nữ = 1,78
Nam/Nữ: 21/19
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Tuổi
Giới
6 - 15 16 - 29 30 - 59 60 - 71 N
Nam 3 7 10 1 21
Nữ 4 6 8 1 19
N 7 13 18 2 40
% 17,5 32,5 45 5 100
Phân bố bệnh nhân theo tuổi và giới
Tuổi TB: 32,43
100.0%
72.5%
32.5%
52.5%
15.0%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
70%
80%
90%
100%
Ng¹ t
mòi
Ch¶y
mòi
§ au ®Çu Gi¶m
ngöi
Nuèt
v­ í ng
Phân bố triệu chứng cơ năng
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Tính chất chảy mũi( n = 29)
Chảy
mũi
Mũi
trong
Mủ
nhầy
Mủ
xanh
Mủ lẫn
máu
N
1 bên 0 10 6 5 21
2 bên 3 2 3 0 8
N 3 12 9 5 29
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Tình trạng chung hốc mũi( n = 40)
Tình trạng
hốc mũi
Niêm mạc
nề nhợt
NM nề,
xung huyết
Ứ đọng
nhầy, mủ
Hẹp, tắc
vùng PHLN
N 16 5 29 40
% 40 12,5 72,5 100
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Vị trí polyp ( n = 40)
Polyp Qua lỗ
Ostium
Qua lỗ thông
XH phụ
N %
Bên phải 12 3 15 37,5
Bên trái 21 4 25 52,5
N 33 7 40 100
BA sè 3573 BA sè 9996
VÞtrÝ polyp qua khe gi÷a
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Phân độ polyp ( n = 40)
Polyp Độ 1 Độ 2 Độ 3 Độ 4
N 0 1 6 33
% 0 2,5 15 82,5
Ph©n ®é polyp
BA sè 441
BA sè 667
BA sè 431
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Mức độ Polyp phát triển ra CMS( n = 40)
Polyp N %
Chưa che lấp CMS 2 5
Che lấp 1 phần CMS 14 35
Che lấp hoàn toàn CMS 13 32,5
Che lấp hoàn toàn CMS +
Lan sang hốc mũi đối diện
2 5
Che lấp hoàn toàn CMS +
Lan xuống họng miệng
9 22,5
BA sè 2151 BA sè 607
BA sè 667 BA sè 1158
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
Các dị hình hốc mũi phối hợp
1
9
16
14
0
2
4
6
8
10
12
14
16
Xoang hơi cuốn
giữa
Dị hình VN
Mỏm móc quá phát
Không
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu CLVT
Hình ảnh mờ xoang trên phim CLVT
H×nh ¶nh xoang trªn phim
CLVT
N %
ChØ mê xoang hµm 23 57,5
Mê XH vµ sµng cïng bªn 8 20
Mê XH vµ sµng b­ím cïng bªn 4 10
Mê XH vµ xoang bªn ®èi diÖn 5 12,5
BA sè 9563
BA sè 967
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu CLVT
XĐ chân bám polyp trong xoang trên phim CLVT
Mờ XH
Chân bám polyp
Mờ 1 phần
XH(n=8)
Mờ toàn bộ
XH(n=32)
Thành sau XH 3 0
Thành trước 0 0
Thành bên 2 0
Đáy xoang 3 0
Không xác định 0 32
Vị trí chân bám polyp trong xoang hàm trên phim CLVT
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu CLVT
Đối chiếu dị hình hốc mũi qua NS, CLVT và PT
18
15
16
1
3
1
999
0
2
4
6
8
10
12
14
16
18
Dị hình VN Xoang hơi CG Quá phát MM
Nội soi
CLVT
PT
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu CLVT
Đối chiếu TT trong lòng XH trên CLVT và PT
37
29
3
5
0
6
0
5
10
15
20
25
30
35
40
Polyp Nấm Mủ
CLVT
PT
H×nh ¶nh nÊmtrong xoang hµm
BA sè 402
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu CLVT
Đối chiếu vị trí chân bám polyp trong XH
qua NS, CLVT và PT
Vị trí chân bám
polyp trong XH
NS CLVT PT
Thành sau 0 3 11
Thành trước 0 0 1
Thành bên 0 2 7
Đáy xoang 0 3 18
Không XĐ 40 32 3
BA sè 9692
VÞtrÝ ch©n b¸mpolyp trong xoang hµm
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu MBH
Viªm
x¬
45%
Phï
viªm
47.5%
Kết quả phân loại MBH
Polyp qu¸ s¶n tuyÕn nhÇy 5%
Polyp cã m«®Ömkh«ng
®iÓn h×nh 2,5%
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu MBH
Qu¸ s¶n biÓu m«
phñ (niªmm¹c)
Phï trôc liªn kÕt
Phï nÒ
C¸c m¹ch
m¸u bÞsung
huyÕt
Polyp viêm phù nề
Polyp viªmcã qu¸ s¶n biÓu m«phñ, m«®Ömphï nÒ.
M· sè GPB: C.5135. NhuémH&E x 400 lÇn
Polyp viªm(m«®ÖmbÞphï, nhiÒu m¹ch sung huyÕt)
M· sè GPB: B.6286; nhuémH&E x 200 lÇn
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu MBH
Polyp viêm xơ
Polyp viªm m¹n tÝnh x¬ ho¸ (M¹ch m¸u t¨ng sinh,xung huyÕt, x©m
nhËp tÕ bµo viªmvµ m«x¬). M· sè GPB: B5714. Nhuém H&E x 200
lÇn
C¸c m¹ch m¸u
sung huyÕt
M«x¬-viªm
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu MBH
C¸c tuyÕn chÕ tiÕt
M· sè GPB: C4587. NhuémH&E x 200 lÇn
Nh©n tÕ bµo bÊt th­êng
M· sè GPB: C4993; nhuém H&E x 250 lÇn
Polyp t¨ng sinh tuyÕn (gi¶ u)Polyp cã m«®Ömkh«ng ®iÓn h×nh
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu MBH
3
4
0 0
6
5
2
0
9
8
0
1 1 1
0 0
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
<15 16- 29 30 - 59 > 60
§ é tuæi
Sè ng­ êi
Phï nÒ Viªm x¬ TuyÕn nhÇy M« ®Öm kh«ng ®iÓn h×nh
Đối chiếu độ tuổi và MBH
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu MBH
C¬
n¨ng
MBH
Ch¶y m¸u mòi §au ®Çu Gi¶m ngöi
Pviªmphï nÒ 3 8 11
Pviªm x¬ 1 3 7
Pqu¸ s¶n tuyÕn 0 1 2
Pm«®Öm bÊt th­
êng
1 1 1
N 5 13 21
§èi chiÕu triÖu chøng c¬ n¨ng vµ kÕt qu¶ MBH
Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu MBH
Polyp
MBH
Lo¹i 1 Lo¹i 2 Lo¹i 3
Pviªmphï nÒ 15 1 3
Pviªm x¬ 9 8 1
Pqu¸ s¶n tuyÕn 2 0 0
Pm«®Öm bÊt th­
êng
0 0 1
N 26 9 5
§èi chiÕu h×nh thÓpolyp vµ kÕt qu¶ MBH
§Æc ®iÓm Polyp Killian Polyp mòi 2 bªn
Tuæi 32,43 50[Larsen&Tos,47]
TÝnh gia
®×nh
Kh«ng NhiÒu tr­êng hîp
VÞtrÝ 1 bªn, tõ xoang
hµm
2 bªn, tõ nhiÒu
xoang
TiÕn triÓn §¬n ®éc, ®i vÒ
CMS
NhiÒu khèi, kh«ng
theo 1 h­íng.
§¹i thÓ Gåm 2 phÇn Kh«ng cã nang
MBH Viªm, Ýt BC ¸i toan NhiÒu BC ¸i toan
CLVT Mê xoang hµm Mê nhiÒu xoang
KÕtKÕt
luËnluËn
GÆp c¶ nam vµ n÷, tuæi trung b×nh lµ 32,43
20% BN cã tiÒn sö VMXMT
Cã 5 triÖu chøng c¬ n¨ng chÝnh
TÊt c¶ c¸c THgÆp polyp 1 bªn, 15/40 bªn ph¶i,
25/40 bªn tr¸i
Tr­êng hîp ®iÓn h×nh polyp gåm phÇn nang trong
xoang hµm vµ phÇn polyp ®Æc ngoµi hèc mòi
VÞtrÝ ch©n b¸mpolyp th­êng ë thµnh sau, thµnh
bªn hoÆc ®¸y xoang. Kh«ng gÆp thµnh tr­íc.
75% c¸c THcã bÊt th­êng cÊu tróc gi¶i phÉu vïng
khe gi÷a
1. L©msµng
KÕtKÕt
luËnluËn
H×nh ¶nh polyp Killian trªn CLVT lµ khèi mê liªn tôc
tõ xoang hµm-khe gi÷a- cöa mòi sau. Kh«ng cã h×nh
¶nh tiªu x­¬ng vµ dån ®Èy thµnh xoang. CLVT khã
x¸c ®Þnh ®­îc ch©n b¸mcña polyp trong lßng xoang
mµ chñ yÕu dùa vµo PT. Trªn CLVT cßn ph¸t hiÖn ®­
îc c¸c tæn th­¬ng phèi hîp gióp cho ®iÒu trÞtriÖt
®Ó.
MBHpolyp Killian biÓu hiÖn t×nh tr¹ng viªmë c¸c
giai ®o¹n kh¸c nhau chñ yÕu phï nÒvµ x¬ ho¸. Kh«ng
gÆp tr­êng hîp polyp ¸i toan nµo. Cã 5 tr­êng hîp béi
nhiÔmnÊmtrong lßng xoang.
2. CLVT & MBH
KiÕn nghÞKiÕn nghÞ
1. Néi soi, CLVT vµ MBHcÇn thiÕt ph¶i ®­îc
®­a vµo quy tr×nh chÈn ®o¸n tr­íc mæ
polyp Killian.
2. PhÉu thuËt cÇn lÊy hÕt phÇn polyp ngoµi
hèc mòi vµ phÇn nang trong lßng xoang
hµm.
3. CÇn phÉu thuËt gi¶i quyÕt c¸c dÞh×nh
hèc mòi phèi hîp tr¸nh t¸i ph¸t polyp.
NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẮT LỚP VI TÍNH VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦA TÍNH VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦA POLYP ĐƠN ĐỘC KILLIANPOLYP ĐƠN ĐỘC KILLIAN

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẮT LỚP VI TÍNH VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦA TÍNH VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦA POLYP ĐƠN ĐỘC KILLIANPOLYP ĐƠN ĐỘC KILLIAN

  • 1.
    NGHIÊN CỨU ĐẶCĐIỂM LÂM SÀNG, CẮT LỚP VINGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẮT LỚP VI TÍNH VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦATÍNH VÀ MÔ BỆNH HỌC CỦA POLYP ĐƠN ĐỘC KILLIANPOLYP ĐƠN ĐỘC KILLIAN Người hướng dẫnkhoa học: TS. BSCKII. Nguyễn Đình Phúc LUẬN VĂN THẠC SỸ Y HỌC Chu Thị Thu Hoài
  • 2.
    Đặt vấn đềĐặtvấn đề  Polyp mòi xoang lµ mét bÖnh th­êng gÆp  Cã 2 thÓ: polyp mòi 1 bªn vµ 2 bªn  Polyp Killian ( Antrochoanal polyp): mô tả năm 1906 bởi Gustav Killian, chiếm 4 – 6%.  Thế giới  Việt Nam
  • 3.
    Mục tiêuMục tiêu 1.Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng của polyp Killian. 2. Đối chiếu lâm sàng, hình ảnh cắt lớp vi tính và mô bệnh học của polyp Killian để rút ra kinh nghiệm trong chẩn đoán và chỉ định điều trị.
  • 4.
     Thế giới: •Fredrik Ruysch (1691) • Palfyn (1753) • Gustav Killian (1906) • Gustav Killian, Brown Kelly (1909)  Việt Nam Lịch sử nghiên cứuTỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 5.
    Giải phẫu ứngdụng Giải phẫu xoang hàm : gồm 1 đỉnh, 1 đáy và 4 thành TỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 6.
    Giải phẫu ứngdụng Giải phẫu ngách mũi giữa TỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 7.
    Sinh lý mũixoang Cấu tạo niêm mạc mũi xoang 1. Lớp thảm nhầy 2. Lông chuyển 3. Dịch gian lông chuyển 4. TB trụ có lông chuyển 5. TB tuyến chế nhầy 6. Màng đáy TỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 8.
    Sinh lý mũixoang Con đường dẫn lưu niêm dịch TỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 9.
    Khái niệm: PolypKillian là một tổn thương lành tính dạng polyp xuất phát từ xoang hàm, qua lỗ thông xoang ra khe giữa và phát triển về phía cửa mũi sau tới vòm họng. Khối polyp phát triển gây giãn rộng lỗ thông xoang nhưng không gây phá hủy xương, biểu hiện thành khối mờ trong lòng xoang hàm trên XQ. Polyp thường gặp một bên và chiếm khoảng 4 - 6% tổng số polyp mũi nói chung. Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 10.
    Polyp Killian Cơ chếbệnh sinh: TỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 11.
    Triệu chứng lâmsàng: 1. Cơ năng: thường biểu hiện 1 bên - Ngạt mũi - Chảy mũi - Đau đầu - Giảm ngửi - Nuốt vướng Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 12.
    2. Thực thể:Nội soi mũi Polyp Killian BA số 667 BA số 607 TỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 13.
    2. Thực thể:Nội soi họng Polyp Killian BA số 9496 BA số 1158 TỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 14.
    Phân độ polyp:Theo bảng phân độ polyp mũi của trường ĐH Munich 1998 Phân polyp thành 4 độ: - Độ I: PL khu trú gọn trong PHLN - Độ II: PL phát triển ra ngách giữa nhưng chưa vượt quá bờ tự do cuốn giữa - Độ III: PL phát triển ra ngách giữa đến lưng cuốn dưới - Độ IV: PL che kín hốc mũi ra tận cửa mũi sau Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 15.
    Polyp Killian BA số9692 3. Cắt lớp vi tính mũi xoang: coup Coronal và Axial TỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 16.
    4. Mô bệnhhọc: Phân thành 4 loại[ Davidsson & Hellquist]: - Polyp viêm phù nề hoặc polyp ái toan - Polyp viêm xơ - Polyp có quá sản tuyến thanh dịch nhầy - Polyp có mô đệm không điển hình Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 17.
    Chẩn đoán phânbiệt: 1. U xơ mạch vòm mũi họng ở tuổi thiếu niên 2. Papiloma mũi xoang 3. Thoát vị não – màng não 4. U thần kinh khứu giác 5. Ung thư vòm họng 6. Ung thư mũi xoang TỔNG QUANTỔNG QUAN Polyp Killian
  • 18.
    Điều trị: Phẫuthuật - Phẫu thuật kinh điển - Phẫu thuật nội soi mũi xoang Polyp KillianTỔNG QUANTỔNG QUAN
  • 19.
    Đối tượng vàphươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Gồm 40 BN polyp Killian được chẩn đoán, điều trị tại BVTMHTƯ từ 1/2006 đến 7/2009, chia làm 2 nhóm: - Nhóm hồi cứu: 20 BN từ 1/2006 đến 9/2008 - Nhóm tiến cứu: 20 BN từ 9/2008 đến 7/2009 Đối tượng
  • 20.
     Tiêu chuẩnlựa chọn: - Hồ sơ đầy đủ thông tin - BN được nội soi chẩn đoán polyp Killian và được PT tại viện TMHTƯ - Có phim chụp CLVT 2 tư thế Coronal và Axial - Có kết quả MBH trả lời polyp  Tiêu chuẩn loại trừ: - Không đủ các tiêu chuẩn trên - BN có bệnh nội khoa không cho phép PT Đối tượng và phươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Đối tượng
  • 21.
    Đối tượng vàphươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp  Thiết kế nghiên cứu: Mô tả từng trường hợp  Phương tiện nghiên cứu: - Bộ dụng cụ khám và mổ NSMX - Máy quay phim, chụp ảnh - Các phương tiện nghiên cứu mô bệnh học
  • 22.
     Các bướctiến hành: • Nhóm hồi cứu: - Chọn 20 bệnh án đủ tiêu chuẩn - Thu thập các thông tin, hình ảnh theo mẫu hồ sơ thăm khám riêng - Hồi cứu các tiêu bản mô bệnh học Đối tượng và phươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
  • 23.
     Các bướctiến hành: • Nhóm tiến cứu: Lâm sàng: - Hỏi tuổi, giới và tiền sử bệnh có liên quan - Khai thác triệu chứng cơ năng: Ngạt mũi, chảy mũi, đau đầu, giảm ngửi và nuốt vướng. - Nội soi mũi, họng đánh giá vị trí, hình thể, tính chất, phân độ khối polyp. Đánh giá các tổn thương hốc mũi phối hợp - Tham gia phẫu thuật, đánh giá vị trí chân bám polyp, tổn thương trong lòng xoang hàm… Đối tượng và phươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
  • 24.
    Đối tượng vàphươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu  Các bước tiến hành: - Chụp CLVT mũi xoang coup Coronal và Axial theo tiêu chuẩn sau: Phương pháp Coronal Axial T­ thÕ SÊp hoÆc ngöa Ngöa Gãc chiÕu Vu«ng gãc cöa tai-®u«i m¾t Song song cöa tai-®u«i m¾t §é dµy coup 2-4mm 2-4mm Vïng c¾t Bê sau X.B­ím – X.tr¸n Mµo huyÖt r¨ng - ®Ønh X.tr¸n
  • 25.
     Các bướctiến hành: - Nghiên cứu mô bệnh học: + Tiến hành lấy bệnh phẩm trong phẫu thuật từ 1 đến 2 vị trí polyp trong hốc mũi và trong lòng xoang + Cố định trong dd Bonuin 10% + Chuyển đúc, cắt, nhuộm theo 2 pp HE và PAS + Đọc kết quả: Phân loại polyp theo Davidsson và Hellquist chia polyp thành 4 loại: PL viêm phù nề, PL viêm xơ, PL quá sản tuyến thanh dịch nhầy và PL có mô đệm không điển hình Đối tượng và phươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
  • 26.
     Các bướctiến hành: - Đối chiếu đặc điểm lâm sàng và hình ảnh tổn thương trên phim CLVT - Đối chiếu đặc điểm lâm sàng và kết quả MBH - Đối chiếu đặc điểm lâm sàng, CLVT và kết quả MBH Đối tượng và phươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
  • 27.
     Địa điểmnghiên cứu - Bệnh viện TMHTƯ - Khoa CĐHA BVBM - Bộ môn GPB Trường ĐH Y HN  Xử lý kết quả - Chương trình Epi Info 6.0 Đối tượng và phươngĐối tượng và phương pháp nghiên cứupháp nghiên cứu Phương pháp
  • 28.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng Nam 52.5% Nữ 47.5% Phân bố bệnh nhân theo giới P. Frosini[47]: Nam/Nữ = 1,78 Nam/Nữ: 21/19
  • 29.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng Tuổi Giới 6 - 15 16 - 29 30 - 59 60 - 71 N Nam 3 7 10 1 21 Nữ 4 6 8 1 19 N 7 13 18 2 40 % 17,5 32,5 45 5 100 Phân bố bệnh nhân theo tuổi và giới Tuổi TB: 32,43
  • 30.
    100.0% 72.5% 32.5% 52.5% 15.0% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% Ng¹ t mòi Ch¶y mòi § au®Çu Gi¶m ngöi Nuèt v­ í ng Phân bố triệu chứng cơ năng Kết quả nghiên cứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng
  • 31.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng Tính chất chảy mũi( n = 29) Chảy mũi Mũi trong Mủ nhầy Mủ xanh Mủ lẫn máu N 1 bên 0 10 6 5 21 2 bên 3 2 3 0 8 N 3 12 9 5 29
  • 32.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng Tình trạng chung hốc mũi( n = 40) Tình trạng hốc mũi Niêm mạc nề nhợt NM nề, xung huyết Ứ đọng nhầy, mủ Hẹp, tắc vùng PHLN N 16 5 29 40 % 40 12,5 72,5 100
  • 33.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng Vị trí polyp ( n = 40) Polyp Qua lỗ Ostium Qua lỗ thông XH phụ N % Bên phải 12 3 15 37,5 Bên trái 21 4 25 52,5 N 33 7 40 100
  • 34.
    BA sè 3573BA sè 9996 VÞtrÝ polyp qua khe gi÷a
  • 35.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng Phân độ polyp ( n = 40) Polyp Độ 1 Độ 2 Độ 3 Độ 4 N 0 1 6 33 % 0 2,5 15 82,5
  • 36.
    Ph©n ®é polyp BAsè 441 BA sè 667 BA sè 431
  • 37.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng Mức độ Polyp phát triển ra CMS( n = 40) Polyp N % Chưa che lấp CMS 2 5 Che lấp 1 phần CMS 14 35 Che lấp hoàn toàn CMS 13 32,5 Che lấp hoàn toàn CMS + Lan sang hốc mũi đối diện 2 5 Che lấp hoàn toàn CMS + Lan xuống họng miệng 9 22,5
  • 38.
    BA sè 2151BA sè 607 BA sè 667 BA sè 1158
  • 39.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu Lâm sàng Các dị hình hốc mũi phối hợp 1 9 16 14 0 2 4 6 8 10 12 14 16 Xoang hơi cuốn giữa Dị hình VN Mỏm móc quá phát Không
  • 40.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu CLVT Hình ảnh mờ xoang trên phim CLVT H×nh ¶nh xoang trªn phim CLVT N % ChØ mê xoang hµm 23 57,5 Mê XH vµ sµng cïng bªn 8 20 Mê XH vµ sµng b­ím cïng bªn 4 10 Mê XH vµ xoang bªn ®èi diÖn 5 12,5
  • 41.
  • 42.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu CLVT XĐ chân bám polyp trong xoang trên phim CLVT Mờ XH Chân bám polyp Mờ 1 phần XH(n=8) Mờ toàn bộ XH(n=32) Thành sau XH 3 0 Thành trước 0 0 Thành bên 2 0 Đáy xoang 3 0 Không xác định 0 32
  • 43.
    Vị trí chânbám polyp trong xoang hàm trên phim CLVT
  • 44.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu CLVT Đối chiếu dị hình hốc mũi qua NS, CLVT và PT 18 15 16 1 3 1 999 0 2 4 6 8 10 12 14 16 18 Dị hình VN Xoang hơi CG Quá phát MM Nội soi CLVT PT
  • 45.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu CLVT Đối chiếu TT trong lòng XH trên CLVT và PT 37 29 3 5 0 6 0 5 10 15 20 25 30 35 40 Polyp Nấm Mủ CLVT PT
  • 46.
    H×nh ¶nh nÊmtrongxoang hµm BA sè 402
  • 47.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu CLVT Đối chiếu vị trí chân bám polyp trong XH qua NS, CLVT và PT Vị trí chân bám polyp trong XH NS CLVT PT Thành sau 0 3 11 Thành trước 0 0 1 Thành bên 0 2 7 Đáy xoang 0 3 18 Không XĐ 40 32 3
  • 48.
    BA sè 9692 VÞtrÝch©n b¸mpolyp trong xoang hµm
  • 49.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu MBH Viªm x¬ 45% Phï viªm 47.5% Kết quả phân loại MBH Polyp qu¸ s¶n tuyÕn nhÇy 5% Polyp cã m«®Ömkh«ng ®iÓn h×nh 2,5%
  • 50.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu MBH Qu¸ s¶n biÓu m« phñ (niªmm¹c) Phï trôc liªn kÕt Phï nÒ C¸c m¹ch m¸u bÞsung huyÕt Polyp viêm phù nề Polyp viªmcã qu¸ s¶n biÓu m«phñ, m«®Ömphï nÒ. M· sè GPB: C.5135. NhuémH&E x 400 lÇn Polyp viªm(m«®ÖmbÞphï, nhiÒu m¹ch sung huyÕt) M· sè GPB: B.6286; nhuémH&E x 200 lÇn
  • 51.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu MBH Polyp viêm xơ Polyp viªm m¹n tÝnh x¬ ho¸ (M¹ch m¸u t¨ng sinh,xung huyÕt, x©m nhËp tÕ bµo viªmvµ m«x¬). M· sè GPB: B5714. Nhuém H&E x 200 lÇn C¸c m¹ch m¸u sung huyÕt M«x¬-viªm
  • 52.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu MBH C¸c tuyÕn chÕ tiÕt M· sè GPB: C4587. NhuémH&E x 200 lÇn Nh©n tÕ bµo bÊt th­êng M· sè GPB: C4993; nhuém H&E x 250 lÇn Polyp t¨ng sinh tuyÕn (gi¶ u)Polyp cã m«®Ömkh«ng ®iÓn h×nh
  • 53.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu MBH 3 4 0 0 6 5 2 0 9 8 0 1 1 1 0 0 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 <15 16- 29 30 - 59 > 60 § é tuæi Sè ng­ êi Phï nÒ Viªm x¬ TuyÕn nhÇy M« ®Öm kh«ng ®iÓn h×nh Đối chiếu độ tuổi và MBH
  • 54.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu MBH C¬ n¨ng MBH Ch¶y m¸u mòi §au ®Çu Gi¶m ngöi Pviªmphï nÒ 3 8 11 Pviªm x¬ 1 3 7 Pqu¸ s¶n tuyÕn 0 1 2 Pm«®Öm bÊt th­ êng 1 1 1 N 5 13 21 §èi chiÕu triÖu chøng c¬ n¨ng vµ kÕt qu¶ MBH
  • 55.
    Kết quả nghiêncứuKết quả nghiên cứu MBH Polyp MBH Lo¹i 1 Lo¹i 2 Lo¹i 3 Pviªmphï nÒ 15 1 3 Pviªm x¬ 9 8 1 Pqu¸ s¶n tuyÕn 2 0 0 Pm«®Öm bÊt th­ êng 0 0 1 N 26 9 5 §èi chiÕu h×nh thÓpolyp vµ kÕt qu¶ MBH
  • 56.
    §Æc ®iÓm PolypKillian Polyp mòi 2 bªn Tuæi 32,43 50[Larsen&Tos,47] TÝnh gia ®×nh Kh«ng NhiÒu tr­êng hîp VÞtrÝ 1 bªn, tõ xoang hµm 2 bªn, tõ nhiÒu xoang TiÕn triÓn §¬n ®éc, ®i vÒ CMS NhiÒu khèi, kh«ng theo 1 h­íng. §¹i thÓ Gåm 2 phÇn Kh«ng cã nang MBH Viªm, Ýt BC ¸i toan NhiÒu BC ¸i toan CLVT Mê xoang hµm Mê nhiÒu xoang
  • 57.
    KÕtKÕt luËnluËn GÆp c¶ namvµ n÷, tuæi trung b×nh lµ 32,43 20% BN cã tiÒn sö VMXMT Cã 5 triÖu chøng c¬ n¨ng chÝnh TÊt c¶ c¸c THgÆp polyp 1 bªn, 15/40 bªn ph¶i, 25/40 bªn tr¸i Tr­êng hîp ®iÓn h×nh polyp gåm phÇn nang trong xoang hµm vµ phÇn polyp ®Æc ngoµi hèc mòi VÞtrÝ ch©n b¸mpolyp th­êng ë thµnh sau, thµnh bªn hoÆc ®¸y xoang. Kh«ng gÆp thµnh tr­íc. 75% c¸c THcã bÊt th­êng cÊu tróc gi¶i phÉu vïng khe gi÷a 1. L©msµng
  • 58.
    KÕtKÕt luËnluËn H×nh ¶nh polypKillian trªn CLVT lµ khèi mê liªn tôc tõ xoang hµm-khe gi÷a- cöa mòi sau. Kh«ng cã h×nh ¶nh tiªu x­¬ng vµ dån ®Èy thµnh xoang. CLVT khã x¸c ®Þnh ®­îc ch©n b¸mcña polyp trong lßng xoang mµ chñ yÕu dùa vµo PT. Trªn CLVT cßn ph¸t hiÖn ®­ îc c¸c tæn th­¬ng phèi hîp gióp cho ®iÒu trÞtriÖt ®Ó. MBHpolyp Killian biÓu hiÖn t×nh tr¹ng viªmë c¸c giai ®o¹n kh¸c nhau chñ yÕu phï nÒvµ x¬ ho¸. Kh«ng gÆp tr­êng hîp polyp ¸i toan nµo. Cã 5 tr­êng hîp béi nhiÔmnÊmtrong lßng xoang. 2. CLVT & MBH
  • 59.
    KiÕn nghÞKiÕn nghÞ 1.Néi soi, CLVT vµ MBHcÇn thiÕt ph¶i ®­îc ®­a vµo quy tr×nh chÈn ®o¸n tr­íc mæ polyp Killian. 2. PhÉu thuËt cÇn lÊy hÕt phÇn polyp ngoµi hèc mòi vµ phÇn nang trong lßng xoang hµm. 3. CÇn phÉu thuËt gi¶i quyÕt c¸c dÞh×nh hèc mòi phèi hîp tr¸nh t¸i ph¸t polyp.