Al-Andalus GAIA
Iberiar penintsula  711 .  urtean  hasi ziren  konkistat zen,  Tariq eta Musa ren armadak  Guadaleteko borrokan bisigodoak menderatu  zituenean. Iberiar penintsula musulmandarrek konkistatu zuten
Iberiar penintsula musulmandarrek konkistatu zuten
Taifen erresumak  Granadako erresuma
 
Islamdarren okupazioaren eboluzioa
Denboraren marra
Hasieran, Al-Andalus Damaskoko  kalifatua ren mende zegoen  emir  batek gidatu zuen.  Kordoba  izan zen lurraldeko hiriburua. Al-Andaluseko historia
929. urtean  Abderraman III .a  kalifa  indepente izendatu zuten. Garai hari  kalifatu independente a  deitu zitzaion . Gobernua zuzentzeaz gain, kaliferriko  erlijio-agintari gorena  ere bazen. 756 .  urtean  Kordobako  Abderraman I.a k   emir izendatu zuen bere burua.  E mir independente a  zenez ez zegoen kalifaren agindupean, baina haren erlijio-aginpidea onartzen jarraitu zuen. Al-Andaluseko historia
1031n,  kalifatua erresuma  edo  taifa ezberdinetan  banatu zen  eta  boterea ahuldu egin zen. E rrege kristauek Al-Andalus lurraldeari errazago eraso egitea  izan zuen ondorio. Al-Andaluseko historia
Horregatik, musulmandarrek Ipar Afrikan eskatu zuten laguntza eta haiek Al-Andalus berriro elkartu zuten:  almorabideek  lehenengo eta  almohadeek  ondoren. Al-Andaluseko historia
Kristauek Tolosako Nabas - eko borrokan (1212) almohadeak garaitu zituzten.  Granadako erre suma  baino ez zen geratu. Err esuma  hori gaztelakoen eskuetan gelditu zen. Al-Andaluseko historia
Antso VII.a Nafarroakoak , Al-Nasir zegoen lekurantz jo zuen. Berarekin zeramatzan berrehun zaldun nafarrek, bere hegaleko beste lagunekin batera, azken defentsa hartu zuten mendean. Nafarrek hauen kateak apurtzeko lehendabizikoak zirenez,  Antsok  kateak eraman zituen  Nafarroako armarriari  jartzeko asmotan.  Al-Andaluseko historia
Granadako erreinua  baino ez zen geratu  islamdarren esku. Azkenik, 1492. urtean Errege Katolikoek Granada konkistatu zuten . Al-Andaluseko historia
Borda  Azoka
-  Herritar gehienak nekazaritzan aritzen ziren.  Ureztapena asko garatu zen eta gauza berriak  ereiten hasi ziren  ... K otoia I ndigoa Ureztapena Ekonomia – Teknika eta landare berriak
Arroza A zukre-kanabera A lberjinia O rburua Ekonomia – Landare berriak
Hirietan kalitate handiko artisautza produktuak lantzen ziren  ...  Ekonomia – Kalitate handiko eskulangintza K eramika L arru  ongintza B itxigintza A rmak Z eta
Al-Andalus merkataritza zentro aktiboa izan zen. Lantzen zituzten artisautza produktuak saltzen zituzten eta morroiak eta urrea erosten zuten. Txanpona erabiltzen zuten:  dinarea  eta  dirhema . Kalifaldiko urrezko dinar-a  Kordobako zilarrezko dirhema Ekonomia – Merkataritza aktiboa
Kalitate handiko eskulangintza - Eslulanak ala artelanak ? Metalezko pitxarra Liburu baten koadernaketa
Keramikazko platera Egurrezko kutxa Kalitate handiko eskulangintza - Eslulanak ala artelanak ?
Emir baten pintura Alhambran Gizartea eta eguneroko bizitza Entzunaldia Alhambran Eguneroko bizitzaren eszena
Erdi Aroko hiri islamdarraren berreraiketa ideala
Talde boteretsuena konkistatzaileek eta haren ondorengoek osatzen zuten: Arabiarrek  lur onenak eta gobernuko kargu onenak mantendu zituzten . Berbereak  gehiago ziren baina haien egoera okerragoa zen. Gizarte heterogeneoa
Gainerako herritarrak erlijio irizpideen arabera antolatzen ziren.  Muladiak  Lehen kristauak izanik  islama  hartu zuten ak Mozarabeak  kristau  erlijioarekin aurrera egin zuten  kristauak Juduak  Gizarte heterogeneoa
Hiri andaluziarraren irautea egungo Kordoban: mapa orokorra
Hiri andaluziarraren irautea egungo Kordoban : airetiko argazkia Herritar gehienak  landan  bizi ziren, baina hiriak oso garrantzitsuak ziren, bizitza ekonomikoaren, sozialaren eta kulturalaren zentro zirelako Kristauena k  baino hiri handiagoak ziren: Kordobak 100.000 biztanle inguru zituen.
Hiriaren alde garrantzitsuena medina zen, bertan zeuden alkazarra (jauregia) eta me s kita nagusia.
Testua: Granada Granada bidaiari musulman batek ikusia Granada herrialde zoragarria eta handia iruditu zitzaidan, Al-Andalusen daudenen artean zabalenetakoa. Bertan dago Al-Andaluseko errege musulmandarraren hiria eta bizitoki erreala: kokapen zoragarria dauka, eraikin ederrak, atsegina da, zoragarri kokatua.  Mota guztietako artisauak daude eta Damaskokoaren antzekoa da; iturriko ura dago, baratzeak, lorategiak eta mahastiak dauzka.  Ospe handiko pertsonak biltzen dira bertan, poetak, jakintsuak eta artistak; gure garaiko gizon-emakume onenak daude bertan; monumentu handiak eta leku atseginak daude. ABD AL BASIT, 1465
Bainu arabiarraren berreraiketa
Familia aberatsaren etxebizitza
Hitz musulmanak Andaluztar  ondarea  sakona da gure eguneroko bizitzan: gaz tela nian hizkuntzan arabiar jatorria duten 4.000 hitz  inguru  daude . E spainiako hegoaldean eta ekialdean etxebizitzetan, gastronomian eta beste zenbait ohituratan  nabaria da ondarea.
Merkataritza   almacén,  almoneda,  quilate,  arroba,  quintal,  azumbre,  fanega Teknikak eta ofizioak Alfarero Albañil Alarife  Nekazaritza  albaricoque,  alfalfa,  acelga,  algarroba,  naranja,  limón,  noria aljibe,  alberca  ,   albañil,  acequia  Musulmanen huzkuntzak, arabierak utzi dizkigun hitzak Beste batzuk  algarroba, aceite, achaque, adobe,  adoquín,  albarán,  alcachofa alcalde albornoz aldaba almohada
Alpujarrak, Granada Andaluziar etxebizitzen irautea egungo etxebizitzetan Andaluziako etxe tradizionala, Kordoba
Arkitektura elementuak - Materialak Material txiroekin eraikitzen zen Igeltsua   Azulejoa   Marmola   Egurra
Arkitektura elementuak - Arkuak Elementuak: ferra-arkuak eta poliobulatuak; egurrezko estalki lauak eta kupulekin itxitakoak. Erdi puntukoa   Polilobulatua   Ferra-arkua   Ferra-arku zorrotza
Arkitektura elementuak - Estalkiak Laua Mozarabiar kupula Nerbio-kupula A painketa handiarekin eta oso ederrarekin estaltzen zen.
Arkitektura elementuak - Apainketa A painketa  ederrarekin  apaintzen  zen. Geometrikoa   Kaligrafikoa   Begetala
Arkitektura elementuak - Apainketa Giro atseginak eta freskoak ,  urarekiko gustua
Meskita - Eskema orokorra Otoitz egiteko gela
Laranjaondoen patioa Mihrab
Aljaferiaren jauregia, Zaragoza Taifen erresumak Malagako alkazaba
Giralda, Sevilla Nazarien erresuma - Almorabideak eta almohadeak Urre-dorrea, Sevilla
Alhambra, Granada Alhambrako lehoien patioa, Granada Alhambra
Alhambrako eskema, Granada Lindarajako begiratokia Alhambran Alhambra
Ubidearen jauregia Generalifen, Granada Alhambra gauez Alhambra
Ondoko koadro-laburpena osatu
Kultura ondarea Al-Andalus Erdi Aroko kulturaren guneetako bat izan zen. Jakintsuen artean  Aberro es   eta  Maimonide s  aipatzekoak ziren. Averroes, ( Kordoba 1126 – Marraketx 1198)  filosofo eta jakint su andaluziarra, lege islamikoaz, matematikaz eta medikuntzaz aditua. Maimonides   kristauentzat  Rabí Moisés  Egiptoarra (Cordoba 1135 – Egipto 1204) medikua, rabinoa eta Erdi Aroko judutar teologorik garrantzitsuena izan zen.

AL- ANDALUS

  • 1.
  • 2.
    Iberiar penintsula 711 . urtean hasi ziren konkistat zen, Tariq eta Musa ren armadak Guadaleteko borrokan bisigodoak menderatu zituenean. Iberiar penintsula musulmandarrek konkistatu zuten
  • 3.
  • 4.
    Taifen erresumak Granadako erresuma
  • 5.
  • 6.
  • 7.
  • 8.
    Hasieran, Al-Andalus Damaskoko kalifatua ren mende zegoen emir batek gidatu zuen. Kordoba izan zen lurraldeko hiriburua. Al-Andaluseko historia
  • 9.
    929. urtean Abderraman III .a kalifa indepente izendatu zuten. Garai hari kalifatu independente a deitu zitzaion . Gobernua zuzentzeaz gain, kaliferriko erlijio-agintari gorena ere bazen. 756 . urtean Kordobako Abderraman I.a k emir izendatu zuen bere burua. E mir independente a zenez ez zegoen kalifaren agindupean, baina haren erlijio-aginpidea onartzen jarraitu zuen. Al-Andaluseko historia
  • 10.
    1031n, kalifatuaerresuma edo taifa ezberdinetan banatu zen eta boterea ahuldu egin zen. E rrege kristauek Al-Andalus lurraldeari errazago eraso egitea izan zuen ondorio. Al-Andaluseko historia
  • 11.
    Horregatik, musulmandarrek IparAfrikan eskatu zuten laguntza eta haiek Al-Andalus berriro elkartu zuten: almorabideek lehenengo eta almohadeek ondoren. Al-Andaluseko historia
  • 12.
    Kristauek Tolosako Nabas- eko borrokan (1212) almohadeak garaitu zituzten. Granadako erre suma baino ez zen geratu. Err esuma hori gaztelakoen eskuetan gelditu zen. Al-Andaluseko historia
  • 13.
    Antso VII.a Nafarroakoak, Al-Nasir zegoen lekurantz jo zuen. Berarekin zeramatzan berrehun zaldun nafarrek, bere hegaleko beste lagunekin batera, azken defentsa hartu zuten mendean. Nafarrek hauen kateak apurtzeko lehendabizikoak zirenez, Antsok kateak eraman zituen Nafarroako armarriari jartzeko asmotan. Al-Andaluseko historia
  • 14.
    Granadako erreinua baino ez zen geratu islamdarren esku. Azkenik, 1492. urtean Errege Katolikoek Granada konkistatu zuten . Al-Andaluseko historia
  • 15.
  • 16.
    - Herritargehienak nekazaritzan aritzen ziren. Ureztapena asko garatu zen eta gauza berriak ereiten hasi ziren ... K otoia I ndigoa Ureztapena Ekonomia – Teknika eta landare berriak
  • 17.
    Arroza A zukre-kanaberaA lberjinia O rburua Ekonomia – Landare berriak
  • 18.
    Hirietan kalitate handikoartisautza produktuak lantzen ziren ... Ekonomia – Kalitate handiko eskulangintza K eramika L arru ongintza B itxigintza A rmak Z eta
  • 19.
    Al-Andalus merkataritza zentroaktiboa izan zen. Lantzen zituzten artisautza produktuak saltzen zituzten eta morroiak eta urrea erosten zuten. Txanpona erabiltzen zuten: dinarea eta dirhema . Kalifaldiko urrezko dinar-a Kordobako zilarrezko dirhema Ekonomia – Merkataritza aktiboa
  • 20.
    Kalitate handiko eskulangintza- Eslulanak ala artelanak ? Metalezko pitxarra Liburu baten koadernaketa
  • 21.
    Keramikazko platera Egurrezkokutxa Kalitate handiko eskulangintza - Eslulanak ala artelanak ?
  • 22.
    Emir baten pinturaAlhambran Gizartea eta eguneroko bizitza Entzunaldia Alhambran Eguneroko bizitzaren eszena
  • 23.
    Erdi Aroko hiriislamdarraren berreraiketa ideala
  • 24.
    Talde boteretsuena konkistatzaileeketa haren ondorengoek osatzen zuten: Arabiarrek lur onenak eta gobernuko kargu onenak mantendu zituzten . Berbereak gehiago ziren baina haien egoera okerragoa zen. Gizarte heterogeneoa
  • 25.
    Gainerako herritarrak erlijioirizpideen arabera antolatzen ziren. Muladiak Lehen kristauak izanik islama hartu zuten ak Mozarabeak kristau erlijioarekin aurrera egin zuten kristauak Juduak Gizarte heterogeneoa
  • 26.
    Hiri andaluziarraren irauteaegungo Kordoban: mapa orokorra
  • 27.
    Hiri andaluziarraren irauteaegungo Kordoban : airetiko argazkia Herritar gehienak landan bizi ziren, baina hiriak oso garrantzitsuak ziren, bizitza ekonomikoaren, sozialaren eta kulturalaren zentro zirelako Kristauena k baino hiri handiagoak ziren: Kordobak 100.000 biztanle inguru zituen.
  • 28.
    Hiriaren alde garrantzitsuenamedina zen, bertan zeuden alkazarra (jauregia) eta me s kita nagusia.
  • 29.
    Testua: Granada Granadabidaiari musulman batek ikusia Granada herrialde zoragarria eta handia iruditu zitzaidan, Al-Andalusen daudenen artean zabalenetakoa. Bertan dago Al-Andaluseko errege musulmandarraren hiria eta bizitoki erreala: kokapen zoragarria dauka, eraikin ederrak, atsegina da, zoragarri kokatua. Mota guztietako artisauak daude eta Damaskokoaren antzekoa da; iturriko ura dago, baratzeak, lorategiak eta mahastiak dauzka. Ospe handiko pertsonak biltzen dira bertan, poetak, jakintsuak eta artistak; gure garaiko gizon-emakume onenak daude bertan; monumentu handiak eta leku atseginak daude. ABD AL BASIT, 1465
  • 30.
  • 31.
  • 32.
    Hitz musulmanak Andaluztar ondarea sakona da gure eguneroko bizitzan: gaz tela nian hizkuntzan arabiar jatorria duten 4.000 hitz inguru daude . E spainiako hegoaldean eta ekialdean etxebizitzetan, gastronomian eta beste zenbait ohituratan nabaria da ondarea.
  • 33.
    Merkataritza almacén, almoneda, quilate, arroba, quintal, azumbre, fanega Teknikak eta ofizioak Alfarero Albañil Alarife Nekazaritza albaricoque, alfalfa, acelga, algarroba, naranja, limón, noria aljibe, alberca , albañil, acequia Musulmanen huzkuntzak, arabierak utzi dizkigun hitzak Beste batzuk algarroba, aceite, achaque, adobe, adoquín, albarán, alcachofa alcalde albornoz aldaba almohada
  • 34.
    Alpujarrak, Granada Andaluziaretxebizitzen irautea egungo etxebizitzetan Andaluziako etxe tradizionala, Kordoba
  • 35.
    Arkitektura elementuak -Materialak Material txiroekin eraikitzen zen Igeltsua Azulejoa Marmola Egurra
  • 36.
    Arkitektura elementuak -Arkuak Elementuak: ferra-arkuak eta poliobulatuak; egurrezko estalki lauak eta kupulekin itxitakoak. Erdi puntukoa Polilobulatua Ferra-arkua Ferra-arku zorrotza
  • 37.
    Arkitektura elementuak -Estalkiak Laua Mozarabiar kupula Nerbio-kupula A painketa handiarekin eta oso ederrarekin estaltzen zen.
  • 38.
    Arkitektura elementuak -Apainketa A painketa ederrarekin apaintzen zen. Geometrikoa Kaligrafikoa Begetala
  • 39.
    Arkitektura elementuak -Apainketa Giro atseginak eta freskoak , urarekiko gustua
  • 40.
    Meskita - Eskemaorokorra Otoitz egiteko gela
  • 41.
  • 42.
    Aljaferiaren jauregia, ZaragozaTaifen erresumak Malagako alkazaba
  • 43.
    Giralda, Sevilla Nazarienerresuma - Almorabideak eta almohadeak Urre-dorrea, Sevilla
  • 44.
    Alhambra, Granada Alhambrakolehoien patioa, Granada Alhambra
  • 45.
    Alhambrako eskema, GranadaLindarajako begiratokia Alhambran Alhambra
  • 46.
    Ubidearen jauregia Generalifen,Granada Alhambra gauez Alhambra
  • 47.
  • 48.
    Kultura ondarea Al-AndalusErdi Aroko kulturaren guneetako bat izan zen. Jakintsuen artean Aberro es eta Maimonide s aipatzekoak ziren. Averroes, ( Kordoba 1126 – Marraketx 1198) filosofo eta jakint su andaluziarra, lege islamikoaz, matematikaz eta medikuntzaz aditua. Maimonides kristauentzat Rabí Moisés Egiptoarra (Cordoba 1135 – Egipto 1204) medikua, rabinoa eta Erdi Aroko judutar teologorik garrantzitsuena izan zen.