ЭРДЭМ УХААНД ТАНЬ НЭМЭР...

1. Хүний амьдралын замнал бүхэлдээ шатрын нүүдэл мэт. Ганц хоёр нүүдлийн үр
дүнг харж тоглоомонд оролцсон хүн илүү олон нүүдлийн цаадхыг харж буй хүнд
хожигдох нь ойлгомжтой.
Хэн илүү холыг харна тэрээр амьдралаа илүү үр дүнтэй зүйлсийн төлөө зориулж
чадна.
Эврест ууланд анх авирсан уулчин Эдмунд Хилларигийн хэлснээр
“Бид уулыг биш, өөрсдийгөө ялдаг юм. Ялах гэдэг бол унах тоолондоо босохоос
өөр юу ч биш” гэсэн үгийг толгойдоо байнга сануулж бай.
Сарны доор надад мэдэхгүй юм алга боллоо
Би юу ч мэдэхгүйгээ л сайтар мэднэ
Биеэрээ нээсэн сүүлчийн ганц үнэн маань энэ /Омар Хайям/
Юу ч мэдэхгүйгээ мэдэхийн тулд маш их суралцах хэрэгтэй. /Сократ/
Их хэрэг гүйцэлдүүлж байгаа бол хүн бүхэнд таалагдаж болохгүй. /Солон/
Сайн хэмээх нь, сайн нь муугаа өдөр өдөрт, хором хоромд хялгасан төдий жингээр
тогтмол даран, өдөр бүр хором бүрд тогтмол ялан үлдэгч тасралтгүй эгшнүүдийн
тасралтгүй ялалтын нийлбэр юм. /Д. Урианхай/
Багшийн өгүүлэхүй нь ариун, шавийн сэтгэл нь ариун байх ёстой.
/Богд Зонхов/
Бүрэн төгс гэгээрнэ гэдэг ганц нэг гэм нүглээс салж, зарим нэг эрхэм чанар
эзэмших төдий биш.
Харин хамаг нүглээс ангижирч бүх эрхэм чанарыг төгс цогцлууна гэсэн үг.
/Богд Зонхов/
Б. Ренчин гуайгаас таны үргэлж санаж явдаг мэргэн үг гэхэд: “Үхсэн ч үнэнчээр
явсаар үх” гэсэн үг гэжээ.
Ер нь сайн уншиж сурах хамгийн гол арга бол унших явдал байдаг. “Тэр бол их
уншдаг нөхөр” – хувь хүний эрхэм дүгнэлт тодорхойлолт.

2. Гэмшиглэн
Гэмшиж суугаа хүн ямар гэгээн харагддаг гээ. Гэмшиглэнгээс татгалзана гэдэг бол
гэгээн алдаагаа амтлахаас татгалзана гэсэн үг.
Гэмшиглэн намайг эзэмдэх цаг дор ижийнхээ хэвлийд байгаа юм шиг ариусч
чаддаг.
Гэмшиглэн бол хүнийг хүн байхад нь тусалдаг гэгээт бодлууд. /П. Хурай/
Сэтгэлтэйгээ ярьдаггүй хүн хэзээ ч бусдын сэтгэлд хүрдэггүй.
Бусдын сэтгэлд таагүй зүйл үлдээчихвэл гэмээ цайруулахын төлөө өндөлзөж
чаддаг байх хэрэгтэй.
Эс тэгвээс хэзээ нэгэн цагт зам дээр тань өндөлсөн хор хөнөөл болох вий.
/П. Хурай/
Ямар ч газар, гэр бүл дотроо ч нэрээ хугалахгүй байхыг эрхэмлэ. Нэр алдар
бузартвал бүх юм бузартана.
Нэгэнтээ ярих хүнтэйгээ дуугүй өнгөрөх нь нөхрийг алдана. Ярихгүй хүнтэйгээ
хэлэлцэх нь үг алднам.
Ухаант хүн нөхрөө ч үл алднам. Үгээ ч үл гээнэм.
Уран зохиол бол миний амьдралын зорилго биш, бурханд дөхөх аргуудын маань л
нэг юм.
/О. Дашбалбар/
Итгэж явна гэдэг сэтгэл амар явахын шалтаг. Хүн гэдэг их итгээд, их гомдох
сайхан. Бага итгээд их гомдох муухай. Итгэл байвал чадлынхаа хэрээр хүн рүү асга.
Их итгэлийн үр – сүүн өнгөтэй.
/Б. Лхагвасүрэн/
Ялсан этгээд үзэн ядахын сэтгэлийн үрийг суулгаж, ялагдсан нь зовлон шаналалд
автана.
Ялах ялагдахын аль алинаас ангижирсан хүн амар амгалан, баяр баясгалангийн
дээдийг эдэлнэ. /Бурхан багш/
Хамгийн гол нь санаа сэтгэлээ удирдаж чаддаг болох.
• Өөрийнхөө хүслийг хазаарлан номхтгож өөрийгөө ялж сурах
• Зүрх сэтгэлдээ бүү захирагд, зүрх сэтгэлийнхээ эзэн бол
• Зүрх сэтгэл нь хүнийг бурхан ч болгоно, буг ч болгоно.

3. /Бурхан багш/
Зовлонгоос салахын тулд 8 зөв зам мөрийг хөөх хэрэгтэй.
• Зөв үзэл
• Зөв бодол
• Зөв үг
• Зөв үйл
• Зөв амьдрал
• Зөв тэмүүлэл
• Зөв дурсамж
• Зөв төвлөрөл /Бурхан багш/
Номыг дагавал харанхуй өрөөнд бамбар асааж орсон хүнтэй адил буюу. Түнэр
харанхуй сарнин замхарч эргэн тойронд гэрэл гэгээ түгнэ. /Бурхан багш/
Хамгийн том нүгэл бол ижийгээ гомдоох. Ижийгээ гомдоосон хүнд өршөөл
байхгүй. / З. Азгур/
Нэг аяга ус их тэнгисээс илүү гэдэг чухамхүү юу гэсэн үг вэ?
Хэрэв ариун цагаан сэтгэлд хөтлөгдөн аягаар ус утгаж буурал эцэг эхдээ юм уу
эсэл өвдөж зовсон хүмүүст уулгавал энэ сайн үйл хэзээ ч үл мартагдана.
Өргөн их тэнгист хэчнээн их ус байлаа ч нэгэн өдөр ширгэж болно. Харин буян
хэзээ ч ширгэж алга болдоггүй.
Тиймээс аяга ус их тэнгисээс илүү гэж ярьдаг юм. /Бурхан багш/
Аян замд гарахдаа өөртэйгээ эн тэнцүү эсвэл илүү хүнтэй цуг яваарай.
Мунхаг хүн дагуулснаас ганцаар явах нь дээр. /Бурхан багш/
Чи их зорилгод тэмүүлж яваа хүн. Харин замд чинь дайралдаж, чам руу хуцсан
нохой болгон руу чулуу авч шидэх гэвээс чи тэр зорилгодоо хүрч эс чадна.
/М. Ф. Достоевский/
Хамгийн сайн давуу тал:
- Эрүүл мэнд
Хамгийн их баялаг:
- Сэтгэл хангалуун байх
Хамгийн ойр дотно байдал:
- Итгэл найдвар
Хамгийн аятай таатай байдал:
- Гэгээрэл

4. Хүний амьдралд хоёр их далай буй.
Мэдэхгүйн далай.
Чадахгүйн далай.
Хүний амьдралд хоёр их даваа буй.
Мэдэхгүйгээ мэдэхийн даваа.
Чадахгүйгээ чадахын даваа /Д. Урианхай/
Таван хор
• Уур хилэн
• Шунал тачаал
• Мунхаглал
• Омог сагсуурал
• Атаа чөтөө /Мяла Богд/
Цэцэн мэргэнийг хэнээс сурав? гэж Лукманаас асуухад:
“Сохор хүнээс сурсан. Тэд чинь гишгэх газраа тэмтрэлгүйгээр хөлөө
тавьдаггүй шүү дээ” гэжээ. Саади/
Муу үйлийн хариу тэр дороо үл ирнэ. Гэвч тэр нь үнсэн дор унтралгүй уугих гал
адил эцэстээ дүрэлзэн асч түймэр гарна. /Бурхан багш/
Хөгжил гэдэг бол гагцхүү хүн оюунаа гэгээрүүлж хүн чанарынхаа хувьд төгс
төгөлдөр болж боловсрохын утга нэр юм. /Д. Урианхай
Зөв сургаалыг мэдэлгүй 100 жил амьдарснаас, мэдээд ганцхан өдөр амьдарсан нь
дээр. Бурхан багш/
Үр хүүхэд нь эцэг эхээ хайрлаж хүндэлдэг айлд бурхан хамт амьдардаг.
/Бурхан багш/
Би гал байгаад шатаж бусдад гэрлээ түгээсээр байгаад эцэст нь өөрөө үнс болж
дуусахад гомдохгүй. Яагаад гэвэл миний элчинд дулаацаж, миний гэрлээр замаа олсон
цөөн болтугай хүмүүс үлдэнэ. Тэд бас шатна. /О. Дашбалбар/