Γυμνάσιο Λ.Τ. Παξών Σχολικό έτος: 2010 – 2011 Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα: Μπορούν τα άχρηστα υλικά να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για δημιουργία, αυτοσχεδιασμό και θεατρική έκφραση; Υπεύθυνη προγράμματος: Λιανού Σταυρούλα ΠΕ17.01 Συμμετέχει: Διονύσιος Ματαράγκας ΠΕ08 Περιβαλλοντική Ομάδα : Α’ Λυκείου Παξών

1. Γυμνάσιο Λ.Τ. Παξών
Σχολικό έτος: 2010 – 2011
Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα:
Μπορούν τα άχρηστα υλικά να
αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για
δημιουργία, αυτοσχεδιασμό και
θεατρική έκφραση;
Υπεύθυνη προγράμματος: Λιανού Σταυρούλα ΠΕ17.01
Συμμετέχει: Διονύσιος Ματαράγκας ΠΕ08
Περιβαλλοντική Ομάδα : Α’ Λυκείου Παξών

2. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ
Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ
1. Βλαχοπούλου Ειρήνη
2. Κραγιοπούλου Ιωάννα
3. Μακρή Μαρία
4. Μεταλληνού Δανάη
5. Πετσάλη Κάτια
6. Προβατά Μαρία
7. Σοφού Κορνηλία

3. Περιβαλλοντικό Πρόγραμμαμε θέμα :
Μπορούν τα άχρηστα υλικά να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για
δημιουργία, αυτοσχεδιασμό και θεατρική έκφραση;
Φέρε και εσύ τα σκουπίδια σου (εφημερίδες , περιοδικά, μπουκάλια,
συσκευασίες, ρούχα, υφάσματα κ.α.) και έλα να παίξουμε και να
δημιουργήσουμε μαζί σε έναπρόγραμμαμε αφορμή την ανακύκλωση
και την επαναχρησιμοποίηση υλικών και με μέσο τη δημιουργία.
Κριτήρια επιλογής θέματος
Η διαχείριση των απορριμμάτων αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα
και δύσκολα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η χώρα μας,
όπως και κάθε σύγχρονη κοινωνία.
Σήμερα, οι βασικοί άξονες της πολιτικής διαχείρισης των αστικών
στερεών αποβλήτων στη χώρα μας, διαμορφούμενες σε συμφωνία με
την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και τη σύγχρονη επιστημονική γνώση,
προσδιορίζονται ιεραρχικά ως ακολούθως:
 Πρόληψη της παραγωγής απορριμμάτων.
 Επαναχρησιμοποίηση υλικών, όπου αυτό είναι εφικτό.
 Ανακύκλωση υλικών (παραγωγή δευτερογενών υλικών) &
αξιοποίηση αποβλήτων για παραγωγή ενέργειας
 Ασφαλής τελική διάθεση σε οργανωμένους χώρους υγειονομικής
ταφής.
(Στοιχεία από το Γραφείο Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και
Άλλων Προϊόντων (ΓΕΔΣΑΠ) www.minenv.gr )

4. Για την επιλογή του θέματος λήφθηκαν υπόψη τα παρακάτω:
 Είναι ένα πρόγραμμα που πέρα από την πληροφόρηση και
ευαισθητοποίηση των μαθητών για ένα τόσο σημαντικό
περιβαλλοντικό πρόβλημα όπως η διαχείριση απορριμμάτων θα
τους δώσει τη δυνατότητα να εκφραστούν, να δημιουργήσουν,
να παίξουν, να φανταστούν, να επικοινωνήσουν και να
αυτοσχεδιάσουν.
 Η πρωτοτυπία του θέματος μιας και συνδυάζει πολλές
διαφορετικές δραστηριότητες και κάτι παρόμοιο δεν έχει
υλοποιηθεί στο σχολείο.
 Η επικαιρότητα του θέματος μιας και σήμερα όσο ποτέ είναι
επιτακτική η ανάγκη να εισάγουμε όλοι στη ζωή μας τις έννοιες
μείωση – ανακύκλωση- επαναχρησιμοποίηση.
 Η ανάγκη για την ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας, μιας
και στους Παξούς δυστυχώς δεν υπάρχει η δυνατότητα
ανακύκλωσης, με αποτέλεσμα όλα τα ανακυκλώσιμα υλικά να
καταλήγουν στα σκουπίδια.
Εκπαιδευτικοί στόχοι:
Γνωστικοί:
 Γνωριμία με τα ανακυκλώσιμα υλικά (χαρτί, γυαλί, αλουμίνιο,
πλαστικό) καιτα υλικά πουμπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν.
 Κατανόησητης χρησιμότητας της ανακύκλωσης και της
επαναχρησιμοποίησης υλικών.
 Κατανόησητης αναγκαιότητας για μείωση, ανακύκλωσηκαι
επαναχρησιμοποίησηυλικών.
Συναισθηματικοί:
 Η ευαισθητοποίησηστο θέμα της ανακύκλωσης και
επαναχρησιμοποίησης υλικών.
 Η υιοθέτηση συλλογικής οικολογικής στάσης.
 Η ευαισθητοποίησητων παιδιών γύρωαπό τα προβλήματα που
δημιουργεί η υπερκατανάλωση.
Ψυχοκινητικοί :
 Ανάπτυξητης ικανότητας των μαθητών για την αξιοποίηση
πληροφοριών καιτην καταγραφήπαρατηρήσεων σχετικά με το
θέμα.
 Ενίσχυση της εκδήλωσης ενεργούρόλουστηλήψη αποφάσεων.

5.  Συσχέτισης ανακύκλωσης-επαναχρησιμοποιησης καιζωής.
 Να αναπτύξουν οιμαθητές ενδιαφέρον για την καλλιτεχνική
δημιουργία καινα πειραματιστούν με πρώτηύλη άχρηστα υλικά.
 Να καλλιεργήσουν τηφαντασία καιτην εφευρετικότητά τους .
 Να δημιουργήσουν, να επικοινωνήσουν, να εκφραστούν, να
φανταστούν καινα πλάσουν ιστορίες.
 Να αναδείξουν τις ικανότητες καιτις κλίσεις τους.
Μέθοδοι υλοποίησης του προγράμματος
1) Μέθοδος της εφαρμογής σχεδίου ή μέθοδος project
Παραθέτονταιδυο ενδεικτικά παραδείγματα με τα στάδια που
μπορούν να ακολουθηθούν για την υλοποίησητης μεθόδου project:
Παράδειγμα1ο
Οι μαθητές εκφράζουν ελεύθερα ιδέες, σκέψεις, εμπνεύσεις και
διατυπώνουν προτάσεις για την υλοποίησητου προγράμματος.
Διευκρινίζονταιοιιδέες, οι προτάσεις κτλ.
Η ομάδα εξετάζει καιαξιολογείτις επιθυμίες όλων.
Αποσαφηνίζονταιανάγκες των μελών
Κρίνονταιαπόψεις
Λαμβάνονταιαποφάσεις
Προγραμματίζονταιενέργειες
Πραγματοποιούνταιόσα έχουν προγραμματιστεί
Βιώνονται όσα δημιουργήθηκαν μέσα από τις ενέργειες της ομάδας
Επανεξετάζεταικριτικά ηόληδιαδικασία
Παράδειγμα2ο
Ακριβής προσδιορισμός των θεμάτων με τα όποια η ομάδα θα
ασχοληθείκατά τη διάρκεια του περιβαλλοντικούπρογράμματος.
Ορίζονταιδιάφορα καθήκοντα στα μέλητης ομάδας.
Εργασία σε μικρές ομάδες.
Κοινήσύσκεψη για ανταλλαγήεμπειριών καιεπίλυσηπροβληματων.
Ατομική καιομαδική εργασία.
Ενημέρωση – κοινοποίησηαποτελεσμάτων εργασίας.
Συζήτηση αποτελεσμάτων ήπρογραμματισμός λήψης μέτρων.
Κριτικήτου όλου χειρισμούτου θέματος

6. 2) Θεατρικό παιχνίδι
 Παιχνίδια γνωριμίας – επικοινωνίας –εμπιστοσύνης
Παιχνίδια με σκοπό την ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεων και
της συνεργασίας και εμπιστοσύνης των μελών της ομάδας.
 Παιχνίδια σωματικής έκφρασης, κίνησης στο χώρο,
αυτοσχεδιασμού κ.α.
Τα άχρηστα αντικείμενα (εφημερίδες, υφάσματα, μπουκάλια κ.α.)
αποτελούν αφορμή για δημιουργική έκφραση και σωματική
ενεργοποίηση.
3) Μετακίνηση στο πεδίο
Επίσκεψη σε χώρους συλλογής απορριμμάτων, συνομιλία με
υπεύθυνους στο Δήμο Παξών για θέματα σχετικά με την συλλογή
απορριμμάτων, την ανακύκλωση και τους πιθανούς τρόπους
ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας. Επίσκεψη και φωτογράφιση
παραλιών και περιοχών που πιθανόν αποτελούν αποδέκτες
σκουπιδιών.
4) Ομαδοσυνεργατική μέθοδος
Οι μαθητές συγκεντρώνουν στο σχολείο ανακυκλώσιμα και
επαναχρησιμοποιούμενα υλικά εμπνέονται από αυτά και
δημιουργούν έργα τέχνης, χρηστικά αντικείμενα, κοσμήματα,
παιχνίδια κ.α.

7. Αρχικά οι μαθητές ενημερώθηκαν για το πρόβλημα της διαχείρησης των
απορριμάτων,για την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποιηση
σκουπιδιών:
Το πρόβλημα της διαχείρησης
των απορριμάτων
Η διαχείριση των απορριμμάτων αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα
και δύσκολα προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η χώρα μας,
όπως και κάθε σύγχρονη κοινωνία.
Τα τελευταία χρόνια λόγω της αλλαγής των καταναλωτικών
συνηθειών παρατηρείται μια τάση σημαντικής αύξησης της παραγωγής
των αστικών απορριμμάτων (κάθε κάτοικος αυτής της χώρας παράγει
κατά μέσο όρο 480 κιλά αστικά απορρίμματα ετησίως), ενώ παράλληλα
παρατηρείται όλο και μεγαλύτερο πρόβλημα στην εξεύρεση και
αποδοχή χώρων για τη διαχείρισή τους.
Επιπλέον μεγάλες ποσότητες χρήσιμων υλικών όπως χαρτί, γυαλί,
αλουμίνιο, πλαστικό, μέταλλα, ξύλο χάνονται, ενώ θα μπορούσαν να
αξιοποιηθούν είτε με την επαναχρησιμοποίησή τους είτε με την
ανακύκλωση και τη χρήση τους σε νέες εφαρμογές, εξοικονομώντας
έτσι τεράστιες ποσότητες πρώτων υλών και ενέργειας.
Σήμερα, οι βασικοί άξονες της πολιτικής διαχείρισης των αστικών
στερεών αποβλήτων στη χώρα μας, διαμορφούμενες σε συμφωνία με
την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία και τη σύγχρονη επιστημονική γνώση,
προσδιορίζονται ιεραρχικά ως ακολούθως:
• Πρόληψη της παραγωγής απορριμμάτων.
• Επαναχρησιμοποίηση υλικών, όπου αυτό είναι εφικτό.
• Ανακύκλωση υλικών (παραγωγή δευτερογενών υλικών) &
αξιοποίηση αποβλήτων για παραγωγή ενέργειας.
• Ασφαλής τελική διάθεση σε οργανωμένους χώρους υγειονομικής
ταφής.

8. Το ταξίδι των σκουπιδιών…
«Σκουπίδια», μια λέξηβρώμικηκι ενοχλητική. Δυστυχώς, αρκετοί από
εμάς δεν έχουμε καταλάβει ότι το σκουπίδι χρήζει ιδιαίτερης
μεταχείρισης. Δεν πρέπει να το πετάμε απερίσκεπτα σε οποιοδήποτε
σημείο.
Τα σκουπίδια, που αλόγιστα πετάμε στο περιβάλλον, κάνουν το δικό
τους ταξίδι…
Σακούλες και πλαστικά κάνουν μακροβούτια στη θάλασσα.
Ελάχιστες θαλάσσιες περιοχές στην Ελλάδα έχουν μείνειανέγγιχτες από
τη ρύπανση. Στις υπόλοιπες τα οικοσυστήματα της χλωρίδας και της
πανίδας κινδυνεύουν άμεσα.Μερικές θάλασσες έχουν μετατραπεί σε
πραγματικούς σκουπιδότοπους! Δυστυχώς μια από αυτές είναι και ο
Σαρωνικός.

9. Οι θάλασσές και οι ακτές μας απέραντοι σκουπιδότοποι!!

10. Θανάσιμηπαγίδα για θαλάσσιες χελώνες, θαλασσοπούλια, θηλαστικά
αλλά και ψάρια, αποτελούν τα πλαστικά απορρίμματα, των οποίων οι
συγκεντρώσεις στα ελληνικά πελάγη εμφανίζονται μεγαλύτερες από
κάθε άλλη περιοχή της Μεσογείου.

11. Δυστυχώς πολλοί είναι αυτοί που πετούν αλόγιστα σκουπίδια και
αντικείμενα που δεν χρειάζονται άλλο, όπου βρούν!! Το αποτέλεσμα
είναι η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η δημιουργία εστιών
μόλυνσης που επηρεάζει άμεσα ανθρώπους και ζώα!
Για το ελληνικό κράτος τις τελευταίες δεκαετίες το ζήτημα των
σκουπιδιών επαφίεταισε ένα εντελώς απαξιωτικό για τη φύση μοντέλο
διαχείρισης. Το μοντέλο αυτό μεταφράζεται σε ένα άτακτο δίκτυο
χωματερών.-είτε νόμιμων είτε, κατά κύριο λόγο, παράνομων- σε όλη
την επικράτεια και σε ελάχιστους Χώρους Υγειονομικής Ταφής
Aπορριμμάτων (κατ’ ευφημισμό, καθώς πρόκειται για χωματερές στις
οποίες τα σκουπίδια απλώς θάβονται και σκεπάζονται με χώμα). Το
δίκτυο αυτό των χωματερών είναι υπεύθυνο για τη φυσική νέκρωση
ολόκληρων περιοχών, για τη μόλυνση του υπεδάφους και των υδάτων
και για την πρόκληση πλήθους πυρκαγιών.

12. Τόνοι σκουπιδιών καταλήγουν σε ανεξέλεγκτες χωματερές.

13. Πόσα χρόνια χρειάζονταιγια να αποδομηθούν τα παρακάτω υλικά στην
φύση;;

14. Ανακύκλωση απορριμμάτων
Τι είναι η ανακύκλωση απορριμάτων;
Με τον όρο ανακύκλωση εννοούμε τη διαδικασία συλλογής,
διαχωρισμού και επαναφοράς των χρήσιμων υλικών από τα
απορρίμματα. Σε κάποιες περιπτώσεις τα υλικά αυτά χρησιμοποιούνται
και πάλι για τον ίδιο σκοπό, ενώ σε άλλες μετατρέπονται σε τελείως
διαφορετικά και νέα προϊόντα.
Τα σημαντικότερα οφέλη της ανακύκλωσης είναι:
1) Η εξοικονόμηση πρώτων υλών και ενέργειας. Υπολογίζεται ότι η
ανακύκλωση 1 τόνου χαρτιού έχει ως συνέπεια τη «σωτηρία» 17
δέντρων, ενώ ανακυκλώνοντας 1 κιλό αλουμίνιο εξοικονομούνται 8
κιλά βωξίτη. Επίσης, με την ανακύκλωση αλουμινίου καταναλώνεται
95% λιγότερη ενέργεια σε σχέση με την πρωτογενή παραγωγή
αλουμινίου από βωξίτη. Με την ανακύκλωση σημαντική είναι και η
εξοικονόμηση νερού. Χαρακτηριστικό είναι ότι κατά την παραγωγή
ενός τόνου χαρτιού καταναλώνονται 30-60 κυβικά μέτρα νερού.
2) Η μείωση του όγκου και του βάρους των απορριμμάτων. Το
συγκεκριμένο πλεονέκτημα είναι πολύ σημαντικό αν ληφθεί υπόψη ότι
οι ΧΥΤΑ θα έπρεπε ήδη να έχουν μετατραπεί σε ΧΥΤΥ. Η τεράστια
εξοικονόμηση χώρου από την ανακύκλωση θα επέτρεπε την ορθότερη
διαχείριση των ΧΥΤΥ.
3) Η μείωση του κόστους συλλογής, μεταφοράς και διάθεσης των
απορριμμάτων.
4) Η μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των κινδύνων για τη
δημόσια υγεία. Ανακύκλωση 1 τόνου χαρτιού, συνεπάγεται 95%
λιγότερηατμοσφαιρική ρύπανσησε σχέσημε την πρωτογενήπαραγωγή
του. Επίσης, η ανακύκλωση του αλουμινίου έχει ως συνέπεια την
ελάττωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε ποσοστό που υπερβαίνει το
95%.

15. Τι ανακυκλώνουμε;
Τα κυριότερα υλικά στα οποία εφαρμόζεται η ανακύκλωση είναι το
χαρτί, το γυαλί, το πλαστικό και το αλουμίνιο.
ΧΑΡΤΙ
Σήμερα, το 65% της παγκόσμιας παραγωγής χαρτιού γίνεται από
δέντρα, το 30% προέρχεται από ανακύκλωση ενώ μόλις το 5%
φτιάχνεται από άλλες πρώτες ύλες. Μολονότι τα δάση που
χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ξύλου είναι τεχνητά, οι αρνητικές
συνέπειες για το περιβάλλον είναι σημαντικές αφού χρησιμοποιούνται
μεγάλες ποσότητες λιπασμάτων καιφυτοφαρμάκων ενώδιαταράσσεται
ο κύκλος νερού και η βιοποικιλότητα των περιοχών. Προβλήματα
δημιουργούνται και κατά την παραγωγή του χημικού πολτού λόγω
εκτεταμένης χρήσης χημικών.
Στην Ελλάδα η κατανάλωση χαρτιού ξεπερνά το 1 εκ. τόνους ετησίως
εκ των οποίων ανακυκλώνονται περίπου τα μισά. Η παραγωγή των
500.000 τόνων που πετιούνται, στοιχίζουν νερό και ενέργεια που
ισοδυναμούν με τις ανάγκες των ελληνικών νοικοκυριών για τρεις και
ένα μήνα, αντίστοιχα. Γενικά, η ανακύκλωση χαρτιού συνεπάγεται
εξοικονόμησηενέργειας καινερού, περιορισμός εκπομπών ρύπων κατά
70% και μείωση του όγκου και της μάζας των απορριμμάτων που
καταλήγουν στις χωματερές.
ΓΥΑΛΙ
Το γυαλί κατασκευάζεταιμε ανάμιξη πυριτίου (το οποίο υπάρχει στην
άμμο), ανθρακικού νατρίου και ανθρακικού ασβεστίου. Στα συστατικά
αυτά προστίθενται μεταλλικά οξείδια (σιδήρου, χρωμίου, βορίου, κ.α.)
για να γίνει το γυαλί κατάλληλο για συγκεκριμένες χρήσεις. Το γυαλί
δεν αποσυντίθεται στη φύση οπότε είναι πολύ σημαντικό να
ανακυκλώνεται.
Στην Ελλάδα ανακυκλώνουμε περίπου 50.000 τόνους γυαλιού
ετησίως, οι οποίοι αντιστοιχούν σε εξοικονόμηση 600 τόνων
πετρελαίου. Το ποσό ανακύκλωσης γυαλιού μπορεί να αυξηθεί στους
140.000 τόνους ετησίως αλλά δυστυχώς στη χώρα μας λειτουργούν
μόνο δύο μεγάλα κέντρα ανακύκλωσης γυαλιού (Αθήνα και Λάρισα). Η
ανακύκλωσηγυαλιούσυνεπάγεταισημαντική εξοικονόμηση ενέργειας,

16. πρώτων υλών καθώς και μείωση του όγκου και της μάζας των
απορριμμάτων που καταλήγουν σε ΧΥΤΑ.
ΑΛΟΥΜΙΝΙΟ
Το αλουμίνιο είναι το δεύτερο σε χρηστικότητα μέταλλο μετά τον
σίδηρο. Προέρχεται από τον βωξίτη, ο οποίος αφθονεί στα τροπικά
δάση του Αμαζονίουκαιτης Αυστραλίας. Οι σημερινοί ρυθμοί εξόρυξης
του βωξίτη θα οδηγήσουν σε εξάντλησή του στα επόμενα 50 χρόνια. Το
αλουμίνιο αποσυντίθεταιστο περιβάλλονσε 100-200 χρόνια. Μοναδική
λύση αποτελεί η ανακύκλωση όλων των προϊόντων αλουμινίου. Η
παραγωγή του αλουμινίου είναι ιδιαιτέρως επιβαρυντική για το
περιβάλλον διότι καταστρέφεται η βλάστηση και απογυμνώνεται το
έδαφος. Ρύπανσηπροκαλείταικαικατά το στάδιο απομόνωσης τουαπό
το βωξίτη.
Στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται ετησίως περισσότερα από 1 δις
αλουμινένια κουτάκια. Η ανακύκλωση 1 τόνου αλουμινίου, εκτός από
τις ευεργετικές συνέπειες στο περιβάλλον και την οικονομία, έχει ως
αποτέλεσμα τη μείωση του όγκου των σκουπιδιών, την εξοικονόμηση
του 95% της ενέργειας που χρειάζεται για την παραγωγή του από
βωξίτη και την εξοικονόμηση άλλων πρώτων υλών και χημικών.
ΠΛΑΣΤΙΚΟ
Τα πλαστικά παράγονται από πολύπλοκες χημικές ενώσεις
προερχόμενες κυρίως από το πετρέλαιο. Το σημαντικότερο
περιβαλλοντικό πρόβλημα που σχετίζεται με τα πλαστικά είναι ότι
αποδομούνταιπολύαργά. Υπολογίζεται ότι απαιτούνται πάνω από 100
χρόνια για την αποσύνθεση ενός πλαστικού μπουκαλιού στο
περιβάλλον. Επίσης, από την καύση τους απελευθερώνονται τοξικές
ουσίες. Στη θάλασσα η διάσπαση μιας πλαστικής σακούλας διαρκεί
περισσότερο από ότι σε μία χωματερή. Η ανακύκλωση πλαστικού είναι
δύσκολη και δαπανηρή διαδικασία. Η μεγάλη δυσκολία οφείλεται στο
ότι υπάρχουν πολλά είδη πλαστικού, τα οποία για να ανακυκλωθούν
σωστά πρέπει να διαχωριστούν.
Γενικά, η ανακύκλωση πλαστικού έχει ως αποτέλεσμα την
εξοικονόμηση μη ανανεώσιμων ορυκτών καυσίμων και ενέργειας, σε

17. ποσοστά που υπερβαίνουν το 70% καθώς και την ελάττωση των
εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα, των οξειδίων του αζώτου και
του διοξειδίου του θείου κατά δυόμισι φορές.
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Η ανακύκλωση στη χώρα μας άρχισε να «κινείται» την τελευταία
πενταετία. Δημοσίευμα της εφημερίδας “Tα Νέα” το 2003 αναφέρει τα
εξής ποσοστά ανακύκλωσης:
χαρτί 15% (στόχος Ε.Ε. 25%)
τοξικά υλικά 25% (στόχος Ε.Ε. 100%)
λιπαντικά 10% (στόχος Ε.Ε. 70%)
πλαστικά 3,4% (στόχος Ε.Ε. 25%)
ηλεκτρικές μπαταρίες 3% (στόχος Ε.Ε. 30%)
υλικά οικοδομής 2-5% (στόχος Ε.Ε. 15%)
Η θέσπιση (2003) του επίσημου φορέα ανακύκλωσης, της Ελληνικής
Εταιρίας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης (ΕΕΑΑ) βοήθησε στην αύξηση των
ποσοστών ανακύκλωσης. Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία, τα οποία
δημοσίευσε η εφημερίδα “Κέρδος” τον Οκτώβριο του 2010 (πίνακας),
όπου φαίνεται η σημαντική αύξηση όλων των δεικτών χρόνο με το
χρόνο. Σήμερα, περισσότερες από 1000 εταιρίες καταβάλουν ως
ρυπαίνοντες τις εισφορές τους στην ΕΕΑΑ, παρά το ότι υπάρχουν
πολλές αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα της εταιρίας. Είναι
γεγονός ότι η ΕΕΑΑ δεν έχει την καλύτερη δυνατή συνεργασία με
πολλές δημοτικές αρχές (Αθήνα, Πειραιά), με αποτέλεσμα σημαντικές
καθυστερήσεις στην επίτευξη των στόχων.
Σήμερα στη χώρα μας, υπάρχουν τομείς στους οποίους η
ανακύκλωση έχει προχωρήσει σημαντικά. Χαρακτηριστικό είναι το
παράδειγμα των αποβλήτων ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού
(ΑΗΗΕ). Τα απόβλητα αυτά παρουσιάζουν μεγάλη αυξητική τάση τα
τελευταία χρόνια. Η ανακύκλωση τους είναι αναγκαία λόγω της
επικινδυνότητάς τους καθώς όταν αποτίθενται στους ΧΥΤΑ υπάρχει ο
κίνδυνος μέταλλα να εισχωρήσουν στο υπέδαφος και να ρυπάνουν τον
υδροφόρο ορίζοντα. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία της υπεύθυνης
εταιρίας ανακύκλωσης συσκευασιών Α.Ε., περισσότερες από 47.000

18. τόνοι «παροπλισμένες» συσκευές (αντιστοιχούν σε 2.326.677
συσκευές) ανακυκλώθηκαν το 2008. Το 2009 ανακυκλώθηκαν 66.000
τόνοι συσκευών, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 1/3 των ηλεκτρικών
απορριμμάτων της Ελλάδας. Με τον τρόπο αυτό λύνεται το πρόβλημα
ανακύκλωσης συσκευών, οιοποίες πλέοναπαγορεύεταινα καταλήγουν
στις χωματερές.
Επιτυχημένηείναικαιη προσπάθεια στα απόβλητα λιπαντικά έλαια. Η
επισημοποίηση λειτουργίας του συστήματος συλλογικής εναλλακτικής
διαχείρισης αποβλήτων λιπαντικών ελαίων (ΕΛΤΕΠΕ) το 2004, βοήθησε
στην κατεύθυνση ανακύκλωσης των επικίνδυνων αυτών αποβλήτων.
Με το σύστημα έχει συμβληθεί ποσοστό εταιριών μεγαλύτερο του 95%
της συνολικής αγοράς λιπαντικών. Ενώ το δεύτερο εξάμηνο του 2004
συνελέγησαν 13.000 τόνοι λιπαντικών, το αντίστοιχο διάστημα του
2007 συνελέγησαν περίπου 40.000 τόνοι, που αποτελούν το 67% των
αποβλήτων λιπαντικών (στόχος Ε.Ε. 42%). Η επίδοση αυτή κατατάσσει
την Ελλάδα στην πρώτη θέση μεταξύ των χωρών της Ε.Ε. Θα πρέπει να
σημειωθεί ότι η απόθεση λιπαντικών στους ΧΥΤΑ απαγορεύεται καθώς
μπορεί να οδηγήσει σε παραγωγή ουσιών όπως οι διοξίνες, οι
πολυχλωριωμένοι υδρογονάνθρακες, οι πολυαρωματικές ενώσεις και
τα βαρέα μέταλλα.
Σχετική επιτυχία σημειώνεται και στην ανακύκλωση μπαταριών. Η
σύσταση και ορθή λειτουργία του συλλογικού συστήματος
εναλλακτικής διαχείρισης φορητών ηλεκτρικών στηλών και
συσσωρευτών “ΑΦΗΣ” είχε ως συνέπεια την οργάνωση και τοποθέτηση
κάδων σε όλη την επικράτεια. Σήμερα, ανακυκλώνονται περίπου 500
τόνοι ετησίως, ποσοστό που αντιστοιχεί στο ¼ των μπαταριών που
κυκλοφορούν (στόχος της Ε.Ε. για το 2012). Οι μπαταρίες περιέχουν
μέταλλα όπως μόλυβδος, κάδμιο, υδράργυρος, νικέλιο, μαγγάνιο, κ.α.,
ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν καρκινογενέσεις, νευρολογικές
διαταραχές, τύφλωση και πνευμονοπάθειες.
Παρά τα θετικά στοιχεία που αναφέρθηκαν, είμαστε ακόμη ουραγοί
της Ε.Ε. στην ανακύκλωση οικιακών απορριμμάτων. Η εφημερίδα
“Εθνος” αναφέρει ότι το 2007 περισσότερο από 90% των οικιακών
απορριμμάτων κατέληγαν σε χωματερές, λαμβάνοντας μαζί με την
Πολωνία την τελευταία θέση στην Ε.Ε. Την ίδια ώρα στις Ολλανδία,

19. Δανία και Σουηδία μόλις το 10% των απορριμμάτων κατέληγαν σε ΧΥΤΥ
ενώ περισσότερα από 50% ανακυκλώνονταν. Υπάρχουν τομείς στους
οποίους η κατάσταση παραμένει απαράδεκτη. Υπολογίζεται ότι 60
εκατομμύρια CD/DVD κυκλοφορούν στην Ελλάδα ετησίως, από τα
οποία ανακυκλώνεται το 0%. Χαρακτηριστικό είναι ότι κάθε τεμάχιο
χρειάζεται περίπου 1 εκατομμύριο χρόνια για να αποσυντεθεί πλήρως
σε έναν ΧΥΤΑ.
Και εμείς τι κάνουμε;
Είναι σαφές ότι υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης. Ανεξάρτητα
από την αποτελεσματικότητα (ή μη) της πολιτείας, των δήμων και της
Ελληνικής Εταιρίας Αξιοποίησης Ανακύκλωσης, οι πολίτες θα πρέπει να
πάρουμε την κατάστασηστα χέρια μας. Μία σειρά απλών, καθημερινών
κινήσεων μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά και να αποφέρει
αποτελέσματα τόσο στον τομέα της προστασίας τουπεριβάλλοντος όσο
και στην οικονομία των φυσικών πόρων του πλανήτη μας.
Ενδεικτικά:
1) Να μη ρίχνουμε άλλα απορρίμματα στους μπλε κάδους πλην των
ανακυκλώσιμων. Αυτό είναι το σημαντικότερο πρόβλημα που
αντιμετωπίζουν οιμονάδες συλλογής καιεπεξεργασίας ανακυκλώσιμων
υλικών. Αρχικά, το ποσοστό του ανακυκλώσιμου υλικού στους κάδους
ήταν γύρω στο 20% ενώ το 2009 έφτασε στο 50-60%.
2) Να διαχωρίζουμε σωστά τα υλικά. Είναι σημαντικό να πετάμε από
κάθε υλικό μόνο το ανακυκλώσιμο μέρος αυτών. Παράδειγμα αποτελεί
μία χάρτινησυσκευασία γάλακτος, της οποίας το καπάκιείναιπλαστικό.
Θα πρέπει να αφαιρείται το καπάκι και να ανακυκλώνεται το κάθε
μέρος στον κατάλληλο κάδο. Φυσικά, ποτέ δεν πρέπει να πετάμε
συσκευασίες που να περιέχουν ποσότητες προϊόντος.
3) Να μην πετούμε ποτέ στους μπλε κάδους τα υλικά που ανήκουν σε
άλλα συστήματα ανακύκλωσης: μπαταρίες, ηλεκτρικές καιηλεκτρονικές
συσκευές, ελαστικά, ρούχα, πλαστικά δοχεία από λάδια αυτοκινήτων ή
από φυτοφάρμακα, οικοδομικά υλικά, κ.α. καθώς και τις
βιοδιασπώμενες σακούλες, οι οποίες θεωρούνται συμβατικά
σκουπίδια. Ειδικά για τις μπαταρίες και τις συσκευές υπάρχουν πλέον

20. δεκάδες ειδικοί κάδοι, στους οποίους ΠΡΕΠΕΙ να αποθέτουμε τα υλικά
αυτά.
4) Θα πρέπει να έχουμε τουλάχιστον τρεις διαφορετικές σακούλες
σκουπιδιών στο σπίτι. Έκτος από την συμβατική θα πρέπει να υπάρχει
μία για τη συλλογή των πλαστικών και μία για τη συλλογή αλουμινίου.
Αντίστοιχα, σε δουλειές γραφείου θα πρέπει να υπάρχει σημείο
συλλογής χαρτιού ενώ σε καφετέριες και μπαράκια σημείο συλλογής
γυαλιού.
Συνήθειες δεκαετιών δεν αλλάζουν εύκολα αλλά κάθε σκουπίδι που
ανακυκλώνεται είναι κέρδος. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η
ανακύκλωση είναι θέμα πολιτισμού.
http://www.epirusmagazine.gr, Author Teo, Σάββατο, 27 Νοέμβριος
2010.

21. Οι μαθητές ενημερώθηκαν για την επίδραση της ανακύκλωσης και της
επαναχρησιμοποίησης υλικών στην καλλιτέχνική δημιουργία και
έκφραση:
Η ιδέα του Trash Art ή Recycle Art
Στην ιστορία της τέχνης, καλλιτέχνες από διάφορα κινήματα
χρησιμοποίησαν τα απορρίματα ως αντικείμενα έμπνευσης: από τον
Duchamp και το κίνημα dada, τον Andy Warhol και την pop art ως τους
καλλιτέχνες της Arte Povera του '70. Ακόμα και σήμερα όλο και πιο
πολλοίκαλλιτέχνες εμπνευσμένοι από τα παλιά κινήματα δημιουργούν
αντικείμενα τέχνης γνωστά ως Recycle Art. Μερικοί το κάνουν για
μείωση του κόστους υλικών, για άλλους είναι αντίδραση στον
καταναλωτισμό και την περιβαντολογική καταστροφή. Σε κάθε
περίπτωση τα σκουπίδια είναι δυνατό να δημιουργήσουν ένα υψηλό
επίπεδο τέχνης που μπορεί να γίνει προσιτό ακόμα και σ' εκείνους που
δεν είναιεξοικειωμένοιμε τα εικαστικά θέματα. Σημαντικές εκθέσεις με
έργα τέχνης από ανακυκλωμένααντικείμενα πραγματοποιούνται συχνά
στην Αμερική καθώς και στην Ευρώπη.
Στην Αθήνα γίνεται ο «Μαραθώνιο Δημιουργίας και Ανακύκλωσης»
στον οποίο συμμετέχουν καλλιτέχνες από διαφορετικούς χώρους. Οι
καλλιτέχνες μεταμορφώνουν άχρηστα αντικείμενα - μέσω της ατομικής
ή ομαδικής εργασίας τους- σε έργα δημιουργίας/ τέχνης.
Ο 1ος Μαραθώνιος Δημιουργίας και Ανακύκλωσης
πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1998 στο Γκάζι του Δήμου
Αθηναίων με την πρωτοβουλία του περιοδικού ΟΖΟΝ και της
οργάνωσης Trash Art. Σκοπός του ήταν να συγκεντρώσει νέους
καλλιτέχνες από όλη την Ελλάδα και να τους ευαισθητοποιήσει σε
σχέση με την ανάγκη της ανακύκλωσης. Η πρώτη αυτή προσπάθεια
στέφθηκε με επιτυχία τόσο από άποψη διοργάνωσης όσο και σε σχέση
με τη μεγάλη ανταπόκριση του κόσμου. Πάνω από 11.000 άτομα
επισκέφθηκαν μέσα στο πρώτο διήμερο το μεγαλύτερο καλλιτεχνικό
ατελιέ που στήθηκε ποτέ στην Αθήνα. Η επιτυχία του πρώτου
Μαραθώνιου αποτέλεσε την εγγύηση αλλά και την ανάγκη για τη
θεσμοθέτησή του. Έτσι λοιπόν, τον Ιούνιο του 1999 πραγματοποιήθηκε
ο 2ος Μαραθώνιος Δημιουργίας και Ανακύκλωσης με τη συμμετοχή

22. ενός ακόμη μεγαλύτερου αριθμού καλλιτεχνών και κοινού με
κορύφωση τον 3ο Μαραθώνιο που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του
2000. Η μεγάλη επιτυχία της τελευταίας διοργάνωσης καταξίωσε το
Trash Art ως θεσμό στη συνείδηση του νεανικού και καλλιτεχνικού
κοινού.
Αντίστοιχοι Μαραθώνιοισαν αυτόν του Trash Art πραγματοποιούνται
εδώ και χρόνια σε διάφορες πόλεις του εξωτερικού.
Τα βασικά του κινήματος Νταντά
Το Νταντά ήταν ένα καλλιτεχνικό και λογοτεχνικό κίνημα που άρχισε
στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Εξ
αιτίας του πολέμου,πολλοίκαλλιτέχνες, ,διανοούμενοι και συγγραφείς
ιδιαίτερα από τη Γαλλία και τη Γερμανία, κατάφυγαν στην Ελβετία η
οποία ήταν μία χώρα ουδέτερη. Αντί να αισθανθούν ικανοποίηση που
είχαν δραπετεύσει , ήταν εξαγριωμένοι με τη μοντέρνα κοινωνία. Έτσι
αποφάσισαν να δείξουν τη διαμαρτυρία τους μέσα από την τέχνη.
Αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα κίνημα αντιτέχνης αφού η τέχνη
δεν είχε πια νόημα για την κοινωνία. Η ονομασία νταντά προέκυψε
τυχαία όταν οι ιδρυτές του κινήματος έμπηξαν ένα μαχαίρι μέσα σε ένα
Γαλλογερμανικό λεξικό και λέξη που αυτό έδειξε ήτα νταντά ,δηλαδή
μικρό ξύλινο αλογάκι. Αισθάνθηκαν ότι θα ταίριαζε για το κίνημα που
δημιουργούσαν.
Οι επονομαζόμενοι μη καλλιτέχνες στράφηκαν σε δημιουργίες που
είχαν ελαφρές ασχήμιες, σκόρπιο χιούμορ, καικαθημερινάαντικείμενα.
Το πιο εξωφρενικό αντικείμενο δημιουργήθηκε από το Μαρσέλ
Ντουσάμπ, όταν ζωγράφισε τη Μόνα Λίζα με Μουστάκι καιέγραψε από
κάτω χυδαιότητες. Επίσης δημιούργησε ένα γλυπτό που ονόμασε
σιντριβάνι που ήταν στην πραγματικότητα μία λεκάνη τουαλέτας.
Το κοινό έδειξε αποτροπιασμό για το κίνημα Νταντά. Ωστόσο οι
Ντανταιστές βρήκαν αυτήν τη συμπεριφορά ενθαρρυντική. Έτσι το
κίνημα απλώθηκε αργά από τη Ζυρίχη σε άλλα μέρη της Ευρώπης και
της Νέας Υόρκης. Ενώ πολλοί σημαντικοί ζωγράφοι άρχισαν να την
παίρνουν στα σοβαρά ,το κίνημα διαλύθηκε στις αρχές της δεκαετίας
του 1920.

23. Το κίνημα αυτό ήταν μία διαμαρτυρία , αλλά συγχρόνως κατάφερνε
να διασκεδάζει το κοινό. Ήταν σαρκαστικό ,πολύχρωμο ,παράξενο και
ανόητο. Αν ένα άτομο δεν ήταν ενήμερο με τη λογική πίσω από το
κίνημα ,θα διερωτάτο που το πήγαινε ο καλλιτέχνης με τα έργα που
δημιουργούσε. Ωστόσο ο καλλιτέχνης που δημιουργούσε τέχνη Νταντά
ήταν πολύ σοβαρός με τη δημιουργία του. Το κίνημα δεν ευνοούσε ένα
μέσο από ένα άλλο .Χρησιμοποιούσε κάθε τι από γυαλί έως
γεωμετρικές ταπετσαρίες και ξύλινα ανάγλυφα. Επιπλέον το κίνημα
ήταν υπεύθυνο για την επίδραση του σε πολλές καλλιτεχνικές τάσεις
των οπτικών τεχνών όπως αυτές των Σουρεαλιστών.
Μηχανικό κεφάλι, 1919 Raoul Hausmann

24. Marcel Duchamp 1919
Σημαντικοί Εκπρόσωποι του Dada
Tristan Tzara, Hugo Ball, Francis Picabia, Marcel Duchamp, Hans Arp,
Man Ray, Max Ernst, Kurt Schwitters, Andre Breton.

25. Έργα καλλιτεχνών –trash art
Αλέξης Ακριθάκης
Βλάσης Κανιάρης

26. Edward kienholz

27. Cecar Baltaccini
Joseph Cornell

28. LEO SEWELL'S
RODRIGO MACHADO

29. SAN BRANDON
SOKRATES
Sculpture made from recycled carrier bags, at the Eden Project near St
Austell, Cornwall, UK

30. Robert Rauschenberg
Tom Deninger

31. Jane Perkins
JASON MERCIER

32. Bernard Pras
Ha Schult

33. Τέχνημε σκουπίδια και σκιές
Ο Tim Noble καιη Sue Webster είναιένα καλλιτεχνικό ζευγάριαπό
την Αγγλία οι οποίοικάνουν τέχνηχρησιμοποιώντας σκουπίδια καιτις
σκιές πουπαράγουν αυτά όταν τα τοποθετούν με τρόπο ανάλογο του
αποτελέσματος πουεπιδιώκουν.Την πρώτηύληγια τα έργα τους,
δηλαδήτα σκουπίδια, τη συγκεντρώνουν από τους δρόμους του
Λονδίνου.

34. Γλυπτό από ... σκουπίδια στην παραλία της Θεσσαλονίκης !
Ένα μεγάλο γλυπτό, πουαποτελείταιαπό καροτσάκια σούπερμάρκετ,
ποδήλατα, αγροτικά μηχανήματα, λάστιχα, λαμαρίνες, σιδηρικά κάθε
είδους, σχοινιά και δίχτυα, όλα τους καλυμμένα από βρύα, κοράλλια,
όστρακα, ακόμη και καβουράκια, "κοσμεί" από χθες, και ως τις 18
Ιουνίου, τη νέα παραλία της Θεσσαλονίκης.
Το γλυπτό δημιούργησε ομάδα καλλιτεχνών του 2ου Φεστιβάλ
Παραστατικών Τεχνών και σπουδαστών Ινστιτούτου Επαγγελματικής
Κατάρτισης (ΙΕΚ) της πόλης, έχοντας ως "πρώτη ύλη" τα σκουπίδια, που
ανέσυραν από το βυθό του Θερμαϊκού Κόλπου εξήντα περίπου δύτες
από σαράντα αλιευτικά σκάφη.
"Στο πλαίσιο της δουλειάς μας συναντούμε πολλές φορές σκουπίδια
στο βυθό", σημείωσε από την πλευρά του ο εκπρόσωπος των
αλιευτικών συλλόγων Μείζονος Θεσσαλονίκης, Νέας Μηχανιώνας και
Αγγελοχωρίου, Κώστας Χορίκης. Τόνισε μάλιστα ότι οι αλιευτικοί
σύλλογοι έχουν πραγματοποιήσει άλλες δύο φορές καθαρισμούς του
βυθού. "Συναντούμε ό,τι πιο περίεργο μπορείτε να φανταστείτε, από

35. πλαστικές σακούλες, μπουκάλια και σίδερα, μέχρι λεκάνες τουαλέτας,
λάστιχα, αυτοκίνητα και κάδους απορριμμάτων", είπε.
Και άλλα έργα τέχνης και χρηστικά αντικείμενα που διάφοροι
δημιουργοί, ανα τον κόσμο, φτιάχνουν από ανακυκλώσιμα ή
επαναχρησιμοποιούμενα υλικά…

37. Τέχνη ...από τα σκουπίδια στο Μουσείο Απορριμμάτων
Έργα από απορρίματα, βρίσκονται στο πρώτο μουσείο
απορριμμάτων στην Ευρώπη που δημιουργήθηκε στο Βουκουρέστι. Το
Μουσείο Απορριμμάτων, πρωτότυπο και σίγουρα διαφορετικό από τα
συμβατικά μουσεία, προσκαλεί τους επισκέπτες να ενημερωθούν για
τις επιπτώσεις που έχουν τα απορρίμματα στην καθημερινότητά τους,
προκαλώντας τους είτε δυσφορία ή αποτελώντας, ακόμηκαιαπειλή για
τη δημόσια υγεία.

38. Στη συνέχεια τοποθετήσαμε στην τάξη της Α΄ Λυκείου την αφίσα του
προγράμματος:

39. … και η δράση άρχισε.
Οι μαθήτριες άρχισαν να συγκεντρώνουν στο σχολείο ανακυκλώσιμα
υλικά όπως εφημερίδες, περιοδικά, πλαστικά μπουκάλια, χάρτινες
συσκευασίες κ.α. και επαναχρησιμοποιούμενα υλικά όπως ύφασμα,
παλία νήματα, κουμπιά κτλ.
Έτσι «περιττά» πράγματα, που είχαν κλείσει τον πρώτο κύκλο ζωής
τους, συγκεντρώθηκαν, αποτελώντας ένα μεγάλο θυσαυρό από υλικά
που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ξανά και να δημιουργηθούν έργα
με νέο κύκλο ζωής!
Τα παιδιά, με την καθοδήγησή μας, είπαν τις ιδέες τους, συζήτησαν,
έκαναν προτάσεις και έφτιαξαν ένα χρονοδιάγραμμα με τα έργα και τις
δραστηριότητες που θα ήθελαν να κάνουν κατά τη διάρκεια του
προγράμματος.
Έγιναν δύο συναντήσεις της ομάδας αποκλειστικά για θεατρικό παιχνίδι
Μια συνάντηση για κατασκευή κοσμήματος από ανακυκλώσιμα και
επαναχρησιμοποιούμενα υλικά.
Δύο συναντήσεις της ομάδας έγιναν για την κατασκευή θεατρικής
μάσκας.
Δύο συναντήσεις της ομάδας έγιναν για την κατασκευή κούκλας από
ανακυκλώσιμα υλικά και την συγγραφή σεναριών.

40. Για την κατασκευή κοσμημάτων δόθηκαν στα παιδιά οι παρακάτω οδηγίες:
Κοσμήματα από ανακυκλώσιμα και επαναχρησιμοποιούμενα υλικά
Σχέδιο 1ο
Υλικά: γατζάκι για σκουλαρίκια, μεταλλικό φύλλο από τη συσκευασία
γνωστού καφέ, φωτογραφίες που τυπώνεις ή κόβεις από περιοδικά,
ταινία συσκευασίας, κόλλα.
Εργαλεία: χάρακας , σφυρί και πρόκα.
Παίρνουμε το μεταλλικό φύλλο και το κόβουμε σε μέγεθος λίγο
μεγαλύτερο από τη φωτογραφία μας.

41. Εναλλακτικά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε μεταλλικά φύλλα από
ταψάκια αλουμινίου μιας χρήσης.
Πλαστικοποιούμε τη φωτογραφία κολλώντας την και από τις δύο
πλευρές με την ταινία συσκευασίας.
Κολλάμε πάνω στο κομμάτι του μεταλλικού φύλλου την φωτογραφία
μας καιμε ένα χάρακα γυρνάμε το περιθώριο που έχουμε αφήσει προς
τα μέσα.
Κάνουμε τρύπα στο πάνω μέρος με μια πρόκα και ένα σφυράκι.
Περνάμε το γατζάκι από την τρύπα και το σκουλαρίκι μας είναι έτοιμο.

42. Σχέδιο2ο
Υλικά: γατζάκι για σκουλαρίκια, μεταλλικό σύρμα για κοσμήματα,
μεταλλικό στοπάκι για κοσμήματα, καπάκια από μπύρα, φωτογραφίες
που τυπώνεις ήκόβεις από περιοδικά, ταινία συσκευασίας,χάντρες και
κόλλα.
Εργαλεία: χάρακας , σφυρίκαι πρόκα, πενσάκιγια κοσμήματα.

43. Κόβουμε τις φωτογραφίες στο μέγεθος του καπακιού της μπύρας.
Πλαστικοποιούμε τις φωτογραφίες κολλώντας τες και από τις δύο
πλευρές με την ταινία συσκευασίας.
Κολλάμε πάνωστο καπάκιτης μπύρας την φωτογραφία μας. Κάνουμε
τρύπα στο καπάκιμε την πρόκα καιτο σφυράκι. Περνάμε το σύρμα , το
σταθεροποιούμε με το στοπάκι. Περνάμε στο σύρμα την χάντρα μας
καιτο γατζάκι.

44. Σχέδιο3ο
Υλικά: γατζάκιγια σκουλαρίκια, μεταλλικό στοπάκιγια
κοσμήματα,τούλι ή ύφασμα και κλωστή.
Εργαλεία: βελόνα, πενσάκιγια κοσμήματα.
Διπλώνουμε το τούλι ή το ύφασμα ώστε να έχει κωνικό σχήμα. Το
σταθεροποιούμε ράβοντάς το με κλωστή.Τοπόθετούμε στην άκρη του
υφάσματος το μεταλλικο στοπάκι. Κόβουμε το τούλι που περισσεύει
και περνάμε το γατζάκι.
λκδφνδ

45. Βιβλιογραφία
Σελίδες από το διαδύκτιο:
http://www.anakyklosi.com.gr
www.greenpeace.gr
http://www.epirusmagazine.gr
http://perivallonevias.blog.com/page/3/
http://squathost.com/strefis/?p=258
http://www.sigmalive.com/news/perierga/276562, Τέχνη ...από τα
σκουπίδια
http://kala-nea.gr/?p=10049,Τέχνη από σκουπίδια.. στη Ρουμανια.
http://www.mic.gr/news.asp?id=31318,Trash Art2001
http://www.interior357.com/101.htm , Dada, Πάτροκλος Γαβριήλ
Σαββαϊδης,Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό CreativeOrgasm /τεύχος 4
http://www.agelioforos.gr/default.asp?pid=7&ct=4&artid=46609,Γλυπτό
από ... σκουπίδια στην παραλία της Θεσσαλονίκης!