1. Σχολικό Έτος 2014
ΓΕΛ Μυγδονίας
Τμήμα Β1
Υπεύθυνος καθηγητής : Αμοργιανού Μαρία

2. Ο Βυζαντινός Πολιτισμός
 Α. Γράμματα, επιστήμες, τεχνολογία :
Η Φιλοσοφία.
Η πνευματική εξέλιξη του Βυζαντίου βασίστηκε
στη χριστιανική σκέψη.
 Η αρχαία ελληνική φιλοσοφία ήταν :
- άγνωστη στο Βυζάντιο.
- γνωστή στη Δυτική Ευρώπη χάρις τον
Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη.

3. Ο Βυζαντινός Πολιτισμός
Ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης και
οι Νεοπλατωνικοί
 ενέπνευσαν συγγραφείς, όπως
 τον Ιωάννη Δαμασκηνό, να γίνουν εικονολάτρες.
 Ο Μιχαήλ Ψελλός :
 ήταν επηρεασμένος από τη πλατωνική φιλοσοφία.
 υποστήριζε κάθε είδους επιστήμης της εποχής του.
 διεύθυνε το Πανδιδακτήριο της Μαγναύρας.

4. Πλατωνικοί και Αριστοτελικοί
φιλόσοφοι
Αντιθέσεις
Οι πλατωνικοί με επικεφαλή τον Γεώργιο Γεμιστό
ίδρυσαν πλατωνική ακαδημία στην Φλωρεντία και
γενικότερα στην αναγέννηση των πλατωνικών σπουδών
στην Ιταλία.
Ενώ οι αριστοτελικοί με επικεφαλής τον Γεώργιο
Σχολάριο μετέφρασαν στα λατινικά τα έργα του
Αριστοτέλη και έτσι συνέλαβαν σημαντικά στην
ευρωπαϊκή Αναγέννηση.

5. Η χρονογραφία
 Τι είναι η χρονογραφία
 Η χρονογραφία είναι ένα είδος που
αναπτύχθηκε από βυζαντινούς συγγραφείς
με την πρόθεση να προβληθεί η συμβολή του
Βυζαντίου στην ιστορία της σωτηρίας του
ανθρώπου.

6. Γλώσσα
 Τα χρονικά είναι γραμμένα σε απλή γλώσσα.
Περιεχόμενο
 Περιγράφουν αξιοπερίεργα φαινόμενα
(σεισμούς, καταιγίδες, εκλείψεις) με
χρονολογική σειρά.

7. Σημαντικοί Χρονογράφοι
 Θεοφάνης ο Ομολογητής (3ο μέχρι 9ο αιώνα)
 Γεώργιος Μοναχός (Από κτίσεως κόσμου ως
842 μ.Χ.)

8. ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

9. ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ
Πρότυπα βυζαντινών ιστοριογράφων:
ιστορικοί της ελληνικής αρχαιότητας
 Στόχος τους:
1 αντικειμενική περιγραφή των γεγονότων
2 αναζήτηση αιτιακών σχέσεων των γεγονότων
 Κοινωνική θέση: ανώτεροι διοικητικοί υπάλληλοι

10. ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΟΙ
ΜΙΧΑΗΛ ΨΕΛΛΟΣ
έργο: «χρονογραφία»
ΑΝΝΑ ΚΟΜΝΗΝΗ
έργο: «Αλεξιάς»
περιεχόμενο: ιστορικά γεγονότα της
εποχής του πατέρα της, Αλεξίου Ά

11. ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΟΙ
 ΜΙΧΑΗΛ ΚΡΙΤΟΒΟΥΛΟΣ
 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΦΡΑΝΤΖΗΣ
 οι λεγόμενοι και ιστορικοί της άλωσης,
μιμούνταν τον Ηρόδοτο και τον Θουκυδίδη

12. ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Κυριότερο είδος λογοτεχνίας: υμνογραφία
Εκπρόσωπος της: Ιωάννης Δαμασκηνός
Συνέθεσε ύμνους, τροπάρια και κανόνες

13. ΑΛΛΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΙ ΥΜΝΟΓΡΑΦΟΙ
 Κοσμάς ο μελωδός
 Θεόδωρος Στουδίτης
 Κασσιανή

14. ΑΚΡΙΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ.
 Εμφανίζονται κατά το 10ο αιώνα και
είναι εμπνευσμένα από τους αγώνες
των Ακριτών κατά των Αράβων.
 Σημαντικότερο έργο το Έπος
Διγενής Ακρίτας.
 Κυριότερος λόγιος ο Θεόδωρος
Πρόδρομος.
 Κατά την περίοδο των
Παλαιολόγων αναπτύχθηκε το
έμμετρο ιπποτικό μυθιστόρημα.
 Εξαιρετικό ιστορικό και γλωσσικό
ενδιαφέρον παρουσιάζει το έμμετρο
Χρονικόν του Μορέως.

15. Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ
7ΟΣ ΑΙΩΝΑΣ , ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΙΚΟΝΟΜΑΧΙΑΣ
 Μάξιμος ο Ομολογητής ,έγραψε συγγράμματα για τις δύο
φύσεις του Χριστού .
 Ιωάννης ο Σχολαστικός , Περί Παραδείσου περιγράφει το
δρόμο που οδηγεί τον άνθρωπο στην πνευματική
ολοκλήρωση .
 Ξεχωρίζει ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός ένας από τους πιο
ονομαστούς εκκλησιαστικούς συγγραφείς της εικονομαχίας

16. ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ
 Πατριάρχης Φώτιος με
σπουδαιότερο έργο του τη
Μυριόβιβλο ,όπου παρέχονται
πληροφορίες για τα έργα
ονομαστών ελλήνων και
χριστιανών συγγραφέων που
δε σώζονται .
 Ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος
δημιουργούν το Σλαβικό
αλφάβητο και μεταφράζουν
στα σλαβικά τα λειτουργικά
βιβλία

17. 14ΟΣ ΑΙΩΝΑΣ , ΗΣΥΧΑΣΜΟΣ
 Το σημαντικότερο
θεολογικό κίνημα με
επικεφαλής τον Γρηγόριο
Παλαμά .
 Το κίνημα αυτό διακήρυττε
πως με την απομόνωση ,
τον ασκητισμό και την
προσευχή μπορεί να
επιτευχθεί η επικοινωνία με
το θεό.

18. Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΗΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
 Φυσικές επιστήμες,
 Μαθηματικά,
 Αστρονομία,
 Ιατρική.

19. Επιστήμονες:
 Στέφανος ο Αλεξανδρινός(εποχή Ηρακλείου, δίδαξε
φιλοσοφία, μαθηματικά, Μουσική)
 Αλέξανδρος ο Τραλλιανός, 6ος αι. (Ιατρική)
 Λέων ο Φιλόσοφος ή Μαθηματικός, 9ος αι. (Αρχαία
μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες)

20. Σημαντικοί φιλόσοφοι και λόγιοι
υπήρξαν και ονομαστοί επιστήμονες
Μιχαήλ Ψελλός,
Γεώργιος Ακροπολίτης,
Γεώργιος Παχυμέρης,
Θεόδωρος Μετοχίτης

21. Κατασκευές
 Οι βυζαντινοί κατασκεύασαν το υγρόν πυρ που ήταν η
μεγαλύτερη τεχνολογική επινόηση για στρατιωτικούς
σκοπούς.
 Ο Λέοντας ο Φιλόσοφος επινόησε έναν οπτικό
τηλέγραφο με τον όποιο προειδοποιούνταν οι
βυζαντινοί για τις αραβικές επιδρομές.

22. Το υγρόν πυρ

24. Το βασικό αρχιτεκτονικό σχέδιο
των βυζαντινών ναών ήταν οι
βασιλικές
με την προσθήκη του τρούλου
τον 6ο αιώνα δημιουργήθηκε η
τρουλαία βασιλική.
Χαρακτηριστικά του ρυθμού
αυτού:
Ήταν η κόγχη στην ανατολική
πλευρά
Και ο νάρθηκας στη δυτική.

25. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ 1
 Μετά την εικονομαχία επικράτησε ο ρυθμός του
εγγεγραμμένου σταυροειδούς με τρούλο.
εδώ το βασικό σχέδιο είναι ένας σταυρός
εγγεγραμμένος σε ένα τετράγωνο.
 Αγιορείτικος τύπος λέγεται μια παραλλαγή αυτού
του ρυθμού.

26. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ 2
 Ο οκταγωνικός τύπος υπάρχει σε κάποιους από τους
ποιο γνωστούς ναούς (Μονή Δαφνίου, Μονή Χίου,
Όσιος Λουκάς κλπ.)
 Ο Άγιος Μάρκος της Βενετίας είναι ένα από τα έργα
με βυζαντινή αρχιτεκτονική τα όποια εφαρμόστηκαν
αργότερα στη δύση.

27. 

28. Η Βυζαντινή ζωγραφική
Η οπισθοδρόμηση της βυζαντινής ζωγραφικής, εξαιτίας
των ανεικονικών αντιλήψεων, εξαλείφεται στη περίοδο
της Μακεδονικής δυναστείας.
Έκτοτε, διαμορφώνεται το πρόγραμμα της
εικονογράφησης στο εσωτερικό των ναών.
Μεταξύ των πιο σημαντικών εικονογραφήσεων, ήταν
η αναπαράσταση του Παντοκράτορα στην κορυφή του
τρούλου,
και η Ιερή Θεοτόκος στην αψίδα ανάμεσα στους αρχαγγέλους
Μιχαήλ και Γαβριήλ.
Τα λαμπρότερα έργα της μνημειακής ζωγραφικής
ανήκουν στην ψηφιδογραφία.

29. Στην Παλαιολόγεια περίοδο το βάρος δίνεται στις
τοιχογραφίες και τις φορητές εικόνες.
Πράγματι, την εποχή αυτή έζησαν ο Μανουήλ
Πανσέληνος, μεγάλος ζωγράφος τοιχογραφιών και ο
Θεοφάνης ο Έλληνας.

30. Η ελευθερία του καλλιτέχνη, στη βυζαντινή
ζωγραφική, περιορίζεται στο ελάχιστο,
αφού οι μορφές επιβάλλεται να εικονογραφούνται βάσει
συγκεκριμένων κανόνων.
Κάποια χαρακτηριστικά της βυζαντινής αγιογραφίας
είναι:
η απουσία βάθους,
η αυστηρότητα και η επισημότητα
η αδιαφορία για τις φυσικές ανολογίες
Η μετωπική απεικόνιση των μορφών
Με αυτόν τον τρόπο η βυζαντινή τέχνη εκφράζει την
ματαιότητα του φυσικού κόσμου.

31. ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΙΑ-ΜΙΚΡΟΤΕΧΝΙΑ-ΜΙΚΡΟΓΛΥΠΤΙΚΗ
Μικρογραφίες:
Σε αυτές διαπιστώνεται το ύφος και οι προθέσεις της
μνημειακής ζωγραφικής για προβολή της πολιτικής και
θρησκευτικής εξουσίας.
Μικροτεχνία-Μικρογλυπτική:
Υλικά : πολύτιμα μέταλλα, σμάλτο, ξύλο,
ελεφαντόδοντο (εξαιρετικά λεπτή επεξεργασία)
Μεγάλη ακμή μικρογλυπτικής  κλασικισμός-
εποχή του Κωνσταντίνου του Πορφυρογέννητου.

34. Τα μοναστήρια ως πνευματικά κέντρα
Χρονολογία: από περίπου το 650 έως και τα μέσα
του 9ου αι.
Συνήθως οι μονές διέθεταν βιβλιοθήκη όπου οι
μοναχοί- γραφείς αντέγραφαν:
 τη Βίβλο
 Πατερικά κείμενα
 Χρονικά
 Βιογραφίες Αγίων
 Επιστημονικά και ποιητικά έργα της λατινικής
γραμματείας
 Γερμανικά ηρωικά άσματα

35. Εκπρόσωποι της πνευματικής ζωής:
κληρικοί
Γρηγόριος (επίσκοπος της γαλατικής πόλης Τουρ):
θεωρείται ο μεγαλύτερος ιστορικός της μεσαιωνικής
Δύσης, μετά την πτώση της Ρώμης
Ισίδωρος(επίσκοπος της Σεβίλλης): θεωρείται
πρόδρομος της Καρολίδειας Αναγέννησης

36. Έλενα Αταλασίδου

37. Ανακάλυψη
Ξεκίνησε στην εποχή του Καρλομάγνου, που η Ευρώπη
γνώρισε μια αξιοσημείωτη πνευματική άνθηση, με
κέντρο την αυλή του.

38. Έργα του Καρλομάγνου
 Ίδρυσε ένα είδος Ακαδημίας όπου συγκεντρώνονταν
από όλη την Ευρώπη:
 Συγγραφείς
 Ποιητές
 Καλλιτέχνες και μουσικοί
 Θεολόγοι
 Φιλόσοφοι
 Αρχιτέκτονες

39. Γραφές και Κείμενα
Στο αυτοκρατορικό
Διδακτήριο δόθηκε
ιδιαίτερη σημασία:
 Στην αντιγραφή βιβλίων και
καθιερώθηκε ένα νέο είδος
γραφής, η καρολίδεια
 Ανακαλύφθηκαν κείμενα
λατινικής λογοτεχνίας και
χρησιμοποιήθηκαν ως
πρότυπα στην ποίηση.

40. Αρχαίες Γλώσσες
Εκεί ακόμη διδάσκονταν:
 Ρητορική
 Γεωμετρία
 Γεωγραφία
 Μουσική
 Ο αυτοκράτορας διέταξε την ίδρυση σχολείων στην
επικράτειά του.

41. Πού οφείλεται όλο αυτό;
Οφείλεται στην ευρεία αντίληψη και διορατικότητα του
Καρλομάγνου κι έτσι δικαιολογημένα ονομάστηκε
Καρολίδεια Αναγέννηση!

43. Κατά τους πρώτους αιώνες του Μεσαίωνα
όλα τα συγγράμματα στη δυτική Ευρώπη
γράφονται στα Λατινικά.
Την περίοδο αυτή δεν υπάρχουν σημαντικοί
επώνυμοι ποιητές.

44. Το πιο αξιόλογο αγγλοσαξονικό ποιητικό έργο του
7ου αιώνα είναι το έπος Μπέογουλφ.
Στη γαλλική γλώσσα στα μέσα του 9ου αιώνα
άρχισαν να γράφονται Βίοι Αγίων.
Κατά το 12ο αιώνα γράφονται ορισμένα αξιόλογα
έργα όπως
το Άσμα του Ρολάνδου, στη γαλλική δημώδη
γλώσσα,
το έπος των Νιμπελούγκεν στη γερμανική
γλώσσα.

45. Κατά το 13ο και 14ο αιώνα διαβάζονται τα ιπποτικά
έμμετρα μυθιστορήματα, που ως κεντρικό θέμα έχουν τον
έρωτα.
Το προβάδισμα όμως στη λογοτεχνική παραγωγή έχει η
Ιταλία.
Στο μεγαλύτερο πνευματικό κέντρο, τη Φλωρεντία, ζουν
και δημιουργούν τρεις μεγάλοι ιταλοί ποιητές:
ο Δάντης (1263-1321) Θεία Κωμωδία
ο Πετράρχης (1304-1374) Λυρικά ποιήματα
ο Βοκκάκιος (1313-1375) το Δεκαήμερο
συλλογή διηγημάτων, όπου καυτηριάζεται η υποκρισία των
ηθών της εποχής και τονίζεται η χαρά της ζωής και του έρωτα.

46. Ντομένιχο ντι Μιχελίνο
(1417-1491). Ο Δάντης
και η Ουράνια Πόλη,
τοιχογραφία στον
καθεδρικό ναό της
Φλωρεντίας.
Απεικονίζεται ο ποιητής
με φόντο τα οράματα
από το Υπερπέραν που
περιγράφονται στη Θεία
Κωμωδία.

48.  Πανεπιστήμια ιδρύονται πριν
το τέλος του 12ου αιώνα.
Πρώτα πανεπιστήμια σε
Μπολόνια, Παρίσι, Οξφόρδη.
Με εκκλησιαστική επιρροή.
 Αντιπαραθέσεις για
επιστημονικά και θεολογικά
θέματα οδηγούν στην έρευνα
του φυσικού κόσμου,
συντελώντας στην αναγέννηση
γραμμάτων και τεχνών.
Διδασκαλία σε πανεπιστή-
Μιο (14ος αιωνας).

49. 13ος αιώνας
 Iταλός θεολόγος Θωμάς
Ακινάτης → Συμβιβασμός
παλαιάς γνώσης με δόγμα.
(Ανάμειξη Αριστοτέλη με
χριστιανική πίστη)
 Άγγλος φιλόσοφος –
μελετητής του Αριστοτέλη
Ρογήρος Βάκων →
Προαναγγέλλει την
πειραματική μέθοδο στην
επιστήμη.
Η ζωή της Παρθένου, βιτρό.
παράθυρο καθεδρικού ναού
της Σαρτρ.

50. Τεχνολογικές πρόοδοι
 Ελάχιστες στον Μεσαίωνα,
περισσότερες στους τελευταίους
αιώνες.
 Σχετικές με την βελτίωση
γεωργικών παραγωγών
(νερόμυλοι)
 Υαλογραφία και ελαιογραφία
αναπτύσσονται από τον 12ο
αιώνα (κυρίως για
εκκλησιαστικές ανάγκες).
 Σημαντικότερη τεχνολογική
πρόοδος → Εφεύρεση
πυροβόλου όπλου κατά 14ο
αιώνα.
Πυροβολικό σε δράση
κατά την πολιορκία της
Ορλεάνης.

52.  Περίοδος αβεβαιότητας και
αναζητήσεων
 Είναι δύσκολο να διακρίνουμε
μεγάλα έργα και να τα
εντάξουμε σε κάποιο
καλλιτεχνικό ύφος.
 Ωστόσο, τα γερμανικά φύλα
είχαν δική τους τέχνη.
 Τα στοιχεία της καλλιτεχνικής
τους παράδοσης δεν τα
περιφρόνησαν, αλλά τα
διασταύρωσαν με την
ελληνορωμαϊκή, βυζαντινή και
αραβική τέχνη.
Η σκηνή του Νιπτήρα. Μικρογραφία
από το Ευαγγέλιο του 'Οθωνος Γ',
περίπου 1000, Μόναχο, Βαυαρική
Κρατική Βιβλιοθήκη.

53.  Στα μέσα του 11ου αιώνα εμφανίζεται η ρομανική
αρχιτεκτονική, η οποία αποκτά τη δική της
ταυτότητα.
 Παράγοντες που συνέβαλαν στην εξέλιξη της
θρησκευτικής τέχνης είναι:
 η ανερχόμενη παπική δύναμη και
ο θρησκευτικός ενθουσιασμός των πιστών.

55. •Η ιουστινιάνεια
αρχιτεκτονική, κυρίως
ο ναός της Αγίας
Σοφίας, επηρέασε
σημαντικά την
προκαρολίδεια
αρχιτεκτονική.
ΠΡΟΚΑΡΟΛΙΔΕΙΑ ΑΡΧΙΤΕΧΤΟΝΙΚΗ
Ο θρόνος τον
Καρλομάγνου στο
παρεκκλήσιο των
ανακτόρων στο Άαχεν.

56. •Οι βυζαντινές
επιδράσεις
συνεχίζονται και
κατά τους
επόμενους
αιώνες, μέχρι την
εμφάνιση του
ρομανικού και του
γοτθικού ρυθμού.

57. ΡΟΜΑΝΙΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ
 Ο ρομανικός ρυθμός έχει ως
αφετηρία τη ρωμαϊκή βασιλική
και κύρια χαρακτηριστικά του
είναι:
 η συμπαγής και στέρεη δομή
 οι αψίδες
 τα ημικυκλικά τόξα και οι
λίθινοι θόλοι
 οι πύργοι των
κωδωνοστασίων
 η χρήση της γλυπτικής του
ανθρώπινου σώματος, κυρίως
στο εξωτερικό του ναού
 οι τοιχογραφίες στο εσωτερικό Μητρόπολη της Πίζας με το
περίφημο κεκλιμένο
κωδωνοστάσιό της (12ος αι.).

58. ΓΟΤΘΙΚΟΣ ΡΥΘΜΟΣ
 Ο γοτθικός ρυθμός έχει
ως κύρια χαρακτηριστικά:
το μεγάλο ύψος
 τα τεθλασμένα και
οξυκόρυφα τόξα
 τη χρησιμοποίηση
εξωτερικών τοξοτών
αντηρίδων για τη στήριξη
των τοίχων
τα μεγάλα παράθυρα που
επιτρέπουν τον καλύτερο
φωτισμό των ναών και
διακοσμούνται με
υαλογραφήματα τα οποία
παίρνουν τη θέση των
τοιχογραφιών.
Η Παναγία των Παρισίων, 13ος αι.

59. ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

60. Βυζαντινή επιρροή
Είναι εμφανής σε από :
 έργα μικρογλυπτικής
 μεταλλοτεχνία
 έλλειψη ενδιαφέροντος
για μνημειακή γλυπτική

61. ΓΟΤΘΙΚΗ ΓΛΥΠΤΙΚΗ(13ο αι.)
 Έργα επηρεασμένα από
ελληνιστική τέχνη.
 Σκηνές με θεατρικότητα.
 Αμεσότερα και εντονότερα
ανθρώπινα συναισθήματα.

63.  Η ευρωπαϊκή ζωγραφική είναι επηρεασμένη από τη
βυζαντινή.
 Κατά το 13ο αιώνα, παρατηρείται :
 εκκοσμίκευση των θρησκευτικών θεμάτων
 η προσπάθεια να αποδοθούν με πιο φυσικό τρόπο οι
μορφές, (δανεισμός στοιχείων από την κλασική
αρχαιότητα).
 Ετσι μειώνεται η ακαμψία των μορφών, ενώ δίνεται
έμφαση στην απόδοση των συναισθημάτων.
 Η τάση αυτή είναι γνωστή ως διεθνής γοτθικός
ρυθμός.

65.  Την περίοδο αυτή
εμφανίζεται ο
Τζιόττο (1266-
1337), ένας από
τους
μεγαλύτερους
ζωγράφους στην
ιστορία της
τέχνης
 απομακρύνεται
από τη βυζαντινή
παράδοση και τη
γοτθική
ζωγραφική
 Τα έργα του
χαρακτηρίζονται
από πρωτοτυπία
και
αυθορμητισμό.

67.  Mε τον εκχριστιανισμό τους οι Βούλγαροι, οι Σέρβοι
και οι Ρώσοι, κατά τον 9ο και 10ο αιώνα, γνώρισαν
το βυζαντινό πολιτισμό και επηρεάστηκαν
 μεταφράστηκε στη σλαβική και τη βουλγαρική
γλώσσα το μεγαλύτερο μέρος της βυζαντινής
υμνογραφίας και βυζαντινά νομικά κείμενα.
 οι Ρώσοι εμφανίζονται να έχουν ιδιαίτερη
πολιτισμική ταυτότητα και να είναι
αποστασιοποιημένοι από τα βυζαντινά πρότυπα.

68.  Στο χώρο της τέχνης, Βούλγαροι, Σέρβοι και
Ρώσοι επέδειξαν σχετικά νωρίς καλλιτεχνική
ευαισθησία και αξιόλογες κατασκευαστικές
ικανότητες.
 Στα έργα τους διασταυρώνονται η βυζαντινή
παράδοση, η πολιτισμική τους ιδιαιτερότητα,
δυτικές επιδράσεις, και ανατολικές.

69. Ο Ενταφιασμός του Χριστού, Άγιος Παντελεήμων, 12ος αι. Η έκφραση
του πάθους και της οδύνης αποτελεί καινοτομία της εποχής, όχι μόνο για
τη βυζαντινή, αλλά και για την ευρωπαϊκή ζωγραφική"

70. Η Παναγία του Βλαδιμίρ, η πιο δημοφιλής ρωσική εικόνα και
αριστούργημα της βυζαντινής ζωγραφικής, 12ος αι.

71. Ο Ευαγγελισμός. Η μία πλευρά αμφυπρόσωπης βυζαντινής εικόνας,
γύρω στα 1295, τέμπερα σε ξύλο, Αχρίδα, Εθνικό Μουσείο. (Η εικόνα
προέρχεται από την Κωνσταντινούπολη).

72. Αντρέι Ρουμπλιόφ, Η Αγία Τριάδα, φορητή εικόνα, γύρω στα 1422-1427. Ο ζωγράφος
ταυτίζει την Αγία Τριάδα με το θέμα της φιλοξενίας του Αβραάμ. Ο Ρουμπλιόφ έχει
ήδη απομακρυνθεί από τη βυζαντινή τέχνη και κατακτήσει το προσωπικό του ύφος.

73.  Κατά τον 11ο αιώνα στη σερβική Αχρίδα
κτίστηκαν εντυπωσιακοί ναοί με θαυμάσιες
τοιχογραφίες
 το σημαντικότερο ρωσικό μνημείο είναι η
Αγία Σοφία του Κιέβου, που διακοσμήθηκε
με ψηφιδωτά και τοιχογραφίες από
βυζαντινούς καλλιτέχνες.
 Ο σημαντικότερος από αυτούς ήταν ο
Θεοφάνης ο Έλληνας, ο οποίος, ανέπτυξε
καλλιτεχνική δραστηριότητα στη Ρωσία

74. Η Αγία Σοφία του Κιέβου, 1045-1050.

76. "Η πόλη, κέντρο του αραβικού πολιτισμού!"
 Οι Άραβες ήταν νομαδικός λαός, όμως
κέντρο του πολιτισμού τους υπήρξαν οι
πόλεις.
 Το Μεγάλο Τζαμί ήταν το κυριότερο μνημείο
της πόλης, κέντρο διδασκαλίας όχι μόνο του
ισλαμικού νόμου, αλλά και της αραβικής
λογοτεχνίας.

77.  Μετά τον 9ο αιώνα στις μεγάλες πόλεις
ιδρύθηκαν κρατικά κέντρα έρευνας, ανώτατα
εκπαιδευτικά ιδρύματα και νοσοκομεία.
 Στις πλούσιες αγορές των αραβικών πόλεων
πωλούνταν πολυτελή προϊόντα τέχνης,
φτιαγμένα από υλικά που έρχονταν από
μακρινές χώρες.

78. "Οι επιστημονικές επιδόσεις των Αράβων"
 Η πολιτισμική ανάπτυξη άρχισε στο Χαλιφάτο των
Αββασιδών με πρωτεύουσα τη Βαγδάτη, όταν ο
χαλίφης Αλ Μαμούν πρωτοστάτησε στη μετάφραση
των αρχαίων ελλήνων συγγραφέων.
 Οι σημαντικότεροι Άραβες φιλόσοφοι, Γιακούρ
Αλκένδι, Αβικέννας και Αβερρόης επηρεάστηκαν από
την αριστοτελική φιλοσοφία.
 Η Φιλοσοφία άνθησε στη Βαγδάτη, όπου ο Αλ Μαμούν
ίδρυσε τον Οίκο της Σοφίας, επιστημονικό κέντρο,
όπου εργάστηκαν οι σημαντικότεροι μουσουλμάνοι
διανοούμενοι, συγγράφοντας δεκάδες φιλοσοφικά
συγγράμματα.

79.  Ο 12ος αιώνας είναι αντίθετα περίοδος διωγμού της
ελεύθερης σκέψης από τους άραβες ηγεμόνες.
 Οι επιστημονικές επιδόσεις των Αράβων υπήρξαν
σημαντικές, με σπουδαιότερες αυτές στην Ιατρική.
 Το 13ο αιώνα έζησε ο Ιμπν Χαλντούν, ο μεγαλύτερος
θεωρητικός του αραβικού κόσμου σε οικονομικά
θέματα, ταυτόχρονα όμως και μεγάλος ιστορικός.

80. "Η αραβική τέχνη και αρχιτεκτονική"
 Η αραβική θρησκευτική τέχνη είναι ανεικονική,
εφόσον η ισλαμική θρησκεία απαγορεύει την
απεικόνιση του θείου.
 Σημαντική προσφορά των Αράβων στην παγκόσμια
τέχνη είναι τα αραβουργήματα, λεπτές
δαντελωτές διακοσμητικές συνθέσεις, με
ανεξάντλητη ποικιλία.

81. Η λεγόμενη
κοσμηματοθήκη
της Θαμόρα (Ισπανία).
Φιλοτεχνήθηκε
το 964 κατά παραγγελία
τον
χαλίφη Αλ Χακάμ Β'
(961-976),
σοφού Άραβα ηγεμόνα
που
η βιβλιοθήκη του
περιλάμβανε
400.000 βιβλία.

82.  Τα πιο ενδιαφέροντα κτίσματα είναι τα τζαμιά και
τα ανάκτορα.
 Τα τζαμιά αποτελούνται από ένα κεντρικό κτίσμα
που έχει τη μορφή κύβου, πάνω στον οποίο
στηρίζεται ο τρούλος.
 Τα ανάκτορα είναι συνήθως συγκροτήματα με
εσωτερικές αυλές, όπου υπάρχουν κήποι, κρήνες
κ.λπ.

83.  Από τα πιο ονομαστά μνημεία της αραβικής
αρχιτεκτονικής είναι:
 το τέμενος του Ομάρ στα Ιεροσόλυμα,
 το Μεγάλο Τζαμί στην Κόρδοβα της Ισπανίας
 το Μεγάλο Τζαμί στο Κάιρο.
 Στα κορυφαία μνημεία της αραβικής αρχιτεκτονικής
συγκαταλέγονται, επίσης, τα ανάκτορα της Αλάμπρας
στη Γρανάδα της Ισπανίας.

84. Τέμενος του Ομάρ

85. Τέμενος του Ομάρ

86. Αραβικό Τζαμί

87. Το μιχράμπ
(κόγχη
προσευχής)
του Μεγάλου
Τζαμιού στην
Κόρδοβα

88. Ανάκτορα της Αλάμπρας

89. Κήπος ανακτόρου

90. Αραβικό ανάκτορο