Οι Έλληνες κάτω από την οθωμανική και τη λατινική
κυριαρχία (1453-1821)
4. Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί
Α. ΟΙ ΚΛΕΦΤΕΣ
Σε όλη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας οι δύσκολες
συνθήκες της ζωής ανάγκαζαν πολλούς να
καταφεύγουν στα βουνά, για να ζουν πιο ελεύθερα,
μακριά από τους Τούρκους.
Κάποιοι από αυτούς, που ήθελαν να ζουν απολύτως
ανεξάρτητα, ανέβαιναν στις απόκρημνες περιοχές των
βουνών και ακολουθούσαν τον δρόμο της παρανομίας.
Γίνονταν δηλαδή κλέφτες.
Λημέρι κλεφτώνΓεννάδειος Βιβλιοθήκη, (Πηγή: Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΑ΄,
Αθήνα 1975)
Οι κλέφτες στην αρχή
είχαν ξεκινήσει ως
ανυπότακτοι άνθρωποι που
έπαιρναν τα βουνά και,
προκειμένου να
συντηρούνται, έκαναν
επιδρομές εναντίον των
χωριών. Με τα χρόνια
όμως, οι επιδρομές τους
άρχισαν να γίνονται πιο
συγκεκριμένες εναντίον
των Τούρκων και των
κοτζαμπασήδων. Κλέφτης, σε ορεινή περιοχή
Η εχθρότητα που
ένιωθαν για τους Τούρκους
και γενικά για την εξουσία
με τον καιρό τούς έκανε
αγαπητούς στον λαό. Οι
απλοί άνθρωποι θαύμαζαν
την λεβεντιά και την
παλικαριά τους. Από το
τέλος του 18ου αιώνα και
μετά, όλο και περισσότεροι
νέοι άφηναν τα σπίτια τους
και ανέβαιναν στα βουνά
για να γίνουν κλέφτες. Κλέφτης, σε ορεινή περιοχή
Τα δημοτικά τραγούδια
περιέγραφαν τα
κατορθώματά τους, αλλά
και την επιθυμία των νέων
να πολεμήσουν εναντίον
των Τούρκων και των
κοτζαμπασήδων, όπως λέει
και το παρακάτω δημοτικό
τραγούδι:
Κλέφτης, σε ορεινή περιοχή
"​Μάνα μου εγώ δεν κάθομαι
να γίνω νοικοκύρης,
να κάμω αμπελοχώραφα,
κοπέλια να δουλεύουν,
και να 'μαι σκλάβος των
Τουρκών, κοπέλι
στους γερόντους."
Του Βασίλη
(δημοτικό, κλέφτικο)
Τα λημέρια τους τα είχαν σε
δύσβατα μέρη, για να μην τους
ενοχλούν οι Τούρκοι.
Ήταν οργανωμένοι σε μικρές
ομάδες, η κάθε μία με τον δικό
της καπετάνιο.
Καπετάνιος γινόταν ο πιο
γενναίος από τους κλέφτες και
κέρδιζε τον σεβασμό των
υπολοίπων δικαιωματικά.
Η κάθε ομάδα είχε και το δικό
της μπαϊράκι (σημαία).
Συχνά αναγκάζονταν να
αλλάζουν λημέρια για λόγους
ασφάλειας, και πάντα έβαζαν
γύρω τους καραούλια (σκοπιές).
Στις επιδρομές τους, για να
έχουν επιτυχία, έστηναν
ενέδρες και έκαναν γιουρούσι
(αιφνιδιαστικές επιθέσεις).
Αυτός ο τρόπος πολέμου
ονομάστηκε κλεφτοπόλεμος.
Οι κλέφτες στα βουνά περνούσαν πολύ δύσκολη ζωή,
γεμάτη κακουχίες: ήταν αναγκασμένοι να μάθουν να
αντέχουν την πείνα, την δίψα, το κρύο, τις
ταλαιπωρίες και, πάνω απ' όλα, να προσέχουν να μην
συλληφθούν από τους Τούρκους.
Κλέφτικη ζωή
(δημοτικό, κλέφτικο)
https://youtu.be/pKMyJPaAJzI
Τις μέρες που βρίσκονταν στο βουνό και δεν
πολεμούσαν, ασχολούνταν με "πολεμικά" παιχνίδια,
τρέξιμο, πήδημα, λιθοβολία, σκοποβολή, κλπ.
Κατά τον Ιωάννη Φιλήμονα
(Έλληνα ιστορικό του τέλους
του 19ου αιώνα),
οι κλέφτες αποτέλεσαν το
πρώτο ελληνικό πολεμικό
σχολείο, σχηματίζοντας
ουσιαστικά την πρώτη
στρατιωτική δύναμη της
Ελλάδας.
Φημισμένοι κλέφτες ήταν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης,
ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος,
ο Αθανάσιος Διάκος, ο Κατσαντώνης, ο Ζαχαριάς, και
πολλοί άλλοι.
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (3 Απριλίου 1770 - 4 Φεβρουαρίου
1843) ήταν αρχιστράτηγος και ηγετική μορφή της Επανάσταση
του 1821, πολιτικός, πληρεξούσιος, σύμβουλος της
Επικράτειας. Έμεινε γνωστός και ως Γέρος του Μοριά.
Ο Κολοκοτρώνης εισχώρησε στα σώματα των κλεφτών της
Πελοποννήσου. Στα 15 του έγινε καπετάνιος.
Β. ΟΙ ΑΡΜΑΤΟΛΟΙ
Προκειμένου να
αντιμετωπίσουν τους
Κλέφτες, οι Τούρκοι είχαν
συστήσει ειδικά στρατιωτικά
σώματα, τους αρματολούς.
Αυτοί αναλάμβαναν την
φύλαξη μιας περιοχής που
ονομαζόταν αρματολίκι.
Αρματολός, ελαιογραφία του Richard
Bonington,Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη
Συχνά όμως πολλοί
αρματολοί, ιδιαίτερα από
τότε που ξέσπασε η Ελληνική
επανάσταση, εγκατέλειπαν
τις θέσεις τους και μαζί με
τους στρατιώτες τους
πήγαιναν με το μέρος των
Κλεφτών.
Ήταν συχνό το φαινόμενο
κλέφτες να γίνονται για
κάποιο διάστημα αρματολοί
και αργότερα να
ξανανεβαίνουν κλέφτες στα
βουνά.
Χάρτης με σημαντικά αρματολίκια του ελληνικού χώρου κατά τον 18ο αιώνα
Φημισμένοι αρματολοί ήταν ο Κατσαντώνης στην Ρούμελη,
ο Γεώργιος Μπότσαρης και ο Λάμπρος Τζαβέλλας στο
Σούλι, ο Νικοτσάρας στον Όλυμπο και πολλοί άλλοι.
Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί, οι «κλεφταρματολοί», με την
δράση και τα κατορθώματά τους έδιναν κουράγιο στους
ραγιάδες και, όταν ήρθε η ώρα του μεγάλου ξεσηκωμού,
αποτέλεσαν τον πυρήνα των αγωνιστών της ελευθερίας.

4. Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί.pdf

  • 1.
    Οι Έλληνες κάτωαπό την οθωμανική και τη λατινική κυριαρχία (1453-1821) 4. Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί
  • 3.
    Α. ΟΙ ΚΛΕΦΤΕΣ Σεόλη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας οι δύσκολες συνθήκες της ζωής ανάγκαζαν πολλούς να καταφεύγουν στα βουνά, για να ζουν πιο ελεύθερα, μακριά από τους Τούρκους.
  • 4.
    Κάποιοι από αυτούς,που ήθελαν να ζουν απολύτως ανεξάρτητα, ανέβαιναν στις απόκρημνες περιοχές των βουνών και ακολουθούσαν τον δρόμο της παρανομίας. Γίνονταν δηλαδή κλέφτες. Λημέρι κλεφτώνΓεννάδειος Βιβλιοθήκη, (Πηγή: Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΑ΄, Αθήνα 1975)
  • 5.
    Οι κλέφτες στηναρχή είχαν ξεκινήσει ως ανυπότακτοι άνθρωποι που έπαιρναν τα βουνά και, προκειμένου να συντηρούνται, έκαναν επιδρομές εναντίον των χωριών. Με τα χρόνια όμως, οι επιδρομές τους άρχισαν να γίνονται πιο συγκεκριμένες εναντίον των Τούρκων και των κοτζαμπασήδων. Κλέφτης, σε ορεινή περιοχή
  • 6.
    Η εχθρότητα που ένιωθανγια τους Τούρκους και γενικά για την εξουσία με τον καιρό τούς έκανε αγαπητούς στον λαό. Οι απλοί άνθρωποι θαύμαζαν την λεβεντιά και την παλικαριά τους. Από το τέλος του 18ου αιώνα και μετά, όλο και περισσότεροι νέοι άφηναν τα σπίτια τους και ανέβαιναν στα βουνά για να γίνουν κλέφτες. Κλέφτης, σε ορεινή περιοχή
  • 7.
    Τα δημοτικά τραγούδια περιέγραφαντα κατορθώματά τους, αλλά και την επιθυμία των νέων να πολεμήσουν εναντίον των Τούρκων και των κοτζαμπασήδων, όπως λέει και το παρακάτω δημοτικό τραγούδι: Κλέφτης, σε ορεινή περιοχή "​Μάνα μου εγώ δεν κάθομαι να γίνω νοικοκύρης, να κάμω αμπελοχώραφα, κοπέλια να δουλεύουν, και να 'μαι σκλάβος των Τουρκών, κοπέλι στους γερόντους."
  • 8.
  • 9.
    Τα λημέρια τουςτα είχαν σε δύσβατα μέρη, για να μην τους ενοχλούν οι Τούρκοι. Ήταν οργανωμένοι σε μικρές ομάδες, η κάθε μία με τον δικό της καπετάνιο. Καπετάνιος γινόταν ο πιο γενναίος από τους κλέφτες και κέρδιζε τον σεβασμό των υπολοίπων δικαιωματικά.
  • 10.
    Η κάθε ομάδαείχε και το δικό της μπαϊράκι (σημαία). Συχνά αναγκάζονταν να αλλάζουν λημέρια για λόγους ασφάλειας, και πάντα έβαζαν γύρω τους καραούλια (σκοπιές). Στις επιδρομές τους, για να έχουν επιτυχία, έστηναν ενέδρες και έκαναν γιουρούσι (αιφνιδιαστικές επιθέσεις). Αυτός ο τρόπος πολέμου ονομάστηκε κλεφτοπόλεμος.
  • 11.
    Οι κλέφτες σταβουνά περνούσαν πολύ δύσκολη ζωή, γεμάτη κακουχίες: ήταν αναγκασμένοι να μάθουν να αντέχουν την πείνα, την δίψα, το κρύο, τις ταλαιπωρίες και, πάνω απ' όλα, να προσέχουν να μην συλληφθούν από τους Τούρκους.
  • 12.
  • 13.
    Τις μέρες πουβρίσκονταν στο βουνό και δεν πολεμούσαν, ασχολούνταν με "πολεμικά" παιχνίδια, τρέξιμο, πήδημα, λιθοβολία, σκοποβολή, κλπ. Κατά τον Ιωάννη Φιλήμονα (Έλληνα ιστορικό του τέλους του 19ου αιώνα), οι κλέφτες αποτέλεσαν το πρώτο ελληνικό πολεμικό σχολείο, σχηματίζοντας ουσιαστικά την πρώτη στρατιωτική δύναμη της Ελλάδας.
  • 14.
    Φημισμένοι κλέφτες ήτανο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, ο Αθανάσιος Διάκος, ο Κατσαντώνης, ο Ζαχαριάς, και πολλοί άλλοι.
  • 15.
    Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης(3 Απριλίου 1770 - 4 Φεβρουαρίου 1843) ήταν αρχιστράτηγος και ηγετική μορφή της Επανάσταση του 1821, πολιτικός, πληρεξούσιος, σύμβουλος της Επικράτειας. Έμεινε γνωστός και ως Γέρος του Μοριά. Ο Κολοκοτρώνης εισχώρησε στα σώματα των κλεφτών της Πελοποννήσου. Στα 15 του έγινε καπετάνιος.
  • 16.
    Β. ΟΙ ΑΡΜΑΤΟΛΟΙ Προκειμένουνα αντιμετωπίσουν τους Κλέφτες, οι Τούρκοι είχαν συστήσει ειδικά στρατιωτικά σώματα, τους αρματολούς. Αυτοί αναλάμβαναν την φύλαξη μιας περιοχής που ονομαζόταν αρματολίκι.
  • 17.
    Αρματολός, ελαιογραφία τουRichard Bonington,Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη Συχνά όμως πολλοί αρματολοί, ιδιαίτερα από τότε που ξέσπασε η Ελληνική επανάσταση, εγκατέλειπαν τις θέσεις τους και μαζί με τους στρατιώτες τους πήγαιναν με το μέρος των Κλεφτών. Ήταν συχνό το φαινόμενο κλέφτες να γίνονται για κάποιο διάστημα αρματολοί και αργότερα να ξανανεβαίνουν κλέφτες στα βουνά.
  • 18.
    Χάρτης με σημαντικάαρματολίκια του ελληνικού χώρου κατά τον 18ο αιώνα
  • 19.
    Φημισμένοι αρματολοί ήτανο Κατσαντώνης στην Ρούμελη, ο Γεώργιος Μπότσαρης και ο Λάμπρος Τζαβέλλας στο Σούλι, ο Νικοτσάρας στον Όλυμπο και πολλοί άλλοι. Οι Κλέφτες και οι Αρματολοί, οι «κλεφταρματολοί», με την δράση και τα κατορθώματά τους έδιναν κουράγιο στους ραγιάδες και, όταν ήρθε η ώρα του μεγάλου ξεσηκωμού, αποτέλεσαν τον πυρήνα των αγωνιστών της ελευθερίας.