2. 5. พัฒ นาการของการสือ สาร
่
5.1
5.2
5.3
6.
การสือ สารในยุค โบราณ
่
การสือ สารในยุค เกษตรกรรม
่
การสือ สารในยุค อุต สาหกรรม
่
5.4 การสือ สารในยุค ปัจ จุบ น
่
ั
วิว ัฒ นาการของการสื่อ สารในสัง คม
ไทย
6.1 การสือ สารในสมัย กรุง สุโ ขทัย
่
6.2
การสือ สารในสมัย กรุง
่
ศรีอ ยุธ ยา
6.3 การเผยแพร่ศ าสนาคริส ต์ใ น

3. เมื่อ ศึก ษาครั้ง ที่ 4 จบแล้ว นัก ศึก ษา
สามารถ
1. อธิบ ายพัฒ นาการของการสือ สารใน
่
ยุค ต่า ง ๆ ได้
2. บอกวิว ัฒ นาการของการสือ สารใน
่
สัง คมไทยในสมัย ต่า ง ๆ ได้

4. พัฒ นาการของ
การสื่อ สาร




การสื่อ สารในยุค โบราณ
การสื่อ สารในยุค เกษตรกรรม
การสื่อ สารในยุค อุต สาหกรรม
การสื่อ สารในยุค ปัจ จุบ ัน

5. การสื่อ สารในยุค
โบราณ
เป็น การสื่อ สารอย่า งง่า ยตามธรรมชาติ
ของการดำา เนิน ชีว ิต ในสมัย นั้น การใช้
ภาษา หรือ รหัส สัญ ญาณในการสือ สาร
่
จะอยู่ใ นขอบเขตจำา กัด
แต่ส ามารถ
สือ สารกัน ได้ผ ลดี เพราะผู้ค นมีจ ำา นวน
่
น้อ ย
การสื่อ สารไม่ซ ับ ซ้อ น
และมนุษ ย์จ ะ
บอกกล่า วถึง สิง ที่ต นค้น พบ หรือ เห็น ว่า
่
น่า สนใจให้ค นอื่น ได้ท ราบด้ว ยคำา พูด
หรือ ภาษาท่า ทางแล้ว
ภาพเขีย น

6. การสื่อ สารในยุค
เกษตรกรรม
 ในยุค นีม ก ารรวมกลุม กัน เป็น ชุม ชนขนาด
้ ี
่
ใหญ่ มีห ัว หน้า หรือ กษัต ริย ์ผ ป กครอง
ู้
พัฒ นาการทางด้า นความรู้ ความคิด
การเมือ งการปกครอง ทำา ให้ต อ งคิด ค้น ภาษา
้
หรือ สัญ ลัก ษณ์เ พื่อ ใช้ใ นการสือ สารให้ม ี
่
ประสิท ธิภ าพมากขึ้น
 การสือ สารจึง มีค วามซับ ซ้อ นขึ้น ตามไปด้ว ย
่
เริ่ม จากการสือ สารด้ว ยการเขีย นภาพเหมือ น
่
ของจริง ในสมัย โบราณ กลายมาเป็น อัก ษร
ภาพ และตัว อัก ษรที่ม ล ัก ษณะเป็น นามธรรม
ี

7. 
การสื่อ สารในยุค
อุต สาหกรรม ่ม ขึ้น
เนื่อ งจากประชากรโลกมีจ ำา นวนเพิ
มี
การติด ต่อ ค้า ขายระหว่า งกลุ่ม ชนประกอบกับ
มีก ารค้น พบทางวิท ยาศาสตร์ท ี่ส ำา คัญ
เช่น
การไฟฟ้า อิเ ลคทรอนิค ส์ เป็น เหตุผ ลัก ดัน ให้
ต้อ งแสวงหากรรมวิธ ใ นการผลิต สิน ค้า
ี
ให้
เพีย งพอต่อ ความต้อ งการ
เกิด การปฏิว ัต ิ
อุต สาหกรรมอย่า งขนานใหญ่
โดยเริ่ม จาก
ประเทศในยุโ รป และขยายไปทั่ว โลกในเวลา
ต่อ มา จากสัง คมเกษตรกรรมกลายเป็น สัง คม
อุต สาหกรรมที่ม ีค วามซับ ซ้อ นขึ้น ผูค นทำา งาน
้
แข่ง กับ เวลาเพื่อ ให้ไ ด้ผ ลผลิต มากๆ

8. การสื่อ สารในยุค
ปัจ จุบ ัน
 ปัจ จุบ น ได้ช อ ว่า เป็น ยุค ของการสือ สาร
ั
ื่
่
อย่า งแท้จ ริง การเปลีย นแปลงทางเศรษฐกิจ
่
สัง คม และการเมือ ง ตลอดจนความก้า วหน้า
ทางเทคโนโลยีท ุก ๆ ด้า น ทำา ให้ก ารสือ สาร
่
กลายเป็น ปัจ จัย ที่ม ค วามสำา คัญ อย่า งมาก
ี
สภาพของสัง คมปัจ จุบ น ทั้ง ในระดับ ชุม ชน
ั
ระดับ ประเทศหรือ ระดับ โลก เกิด การขยาย
ตัว ทางด้า นเศรษฐกิจ การแก่ง แย่ง ทางการ
ค้า ผูท ี่ท ราบหรือ ครอบครองข่า วสารข้อ มูล
้
มากกว่า ย่อ มเป็น ผูไ ด้เ ปรีย บ ปัจ จุบ น การ
้
ั
สือ สารมีค วามก้า วหน้า อย่า งยิ่ง ทั้ง ในด้า น
่
เทคนิค วิธ ีก าร และเครื่อ งมือ สือ สารอัน ทัน
่

9. อดีต เป็น การสือ สารโดยอาศัย สื่อ
่
ธรรมชาติ
ปัจ จุบ ัน ได้อ าศัย การสือ สารมวลชน
่
การโทรคมนาคม ตลอดจนการสื่อ สาร
ดาวเทีย ม
การเปลี่ย นแปลงดัง กล่า ว เกิด จาก
ความเจริญ ก้า วหน้า ของเทคโนโลยี
ทางการสื่อ สารที่ถ ูก สร้า งขึ้น และ

10. คนไทยใช้ภ าษาไทย
เป็น รหัส ในการสือ สาร
่

11. คนไทยใช้ภ าษาไทยเป็น
รหัส ในการสื่อ สาร
เพื่อ
เชื่อ มโยงคนไทยเข้า ไว้ด ้ว ย
กัน เป็น สัง คมเดีย วกัน
ภาษาไทยถูก ใช้เ พื่อ การ
สื่อ สารในกิจ การด้า นต่า ง ๆ
ในชีว ิต ไม่ว ่า จะเป็น ด้า นการ
ปกครอง การค้า ขาย การทำา

12. การประดิษ ฐ์อ ัก ษรไทยของพ่อ ขุน
รามคำา แหง ในปี พ .ศ .1826
นับ เป็น เหตุก ารณ์ท ส ำา คัญ ยิง ใน
ี่
่
ประวัต ิก ารสื่อ สาร ด้ว ยภาษา
เขีย น
ในสัง คมไทย เพราะมีป ระโยชน์ห ลาย
ประการ
1. อ่า นง่า ย เขีย นง่า ย
2. เปลี่ย นรูป สัณ ฐานของอัก ษรขอมได้

13. การส่ง ข่า วสารในสมัย กรุง
สุโ ขทัย มีล ัก ษณะดัง นี้ค อ ถ้า มีเ รื่อ งรีบ
ื
ร้อ นสำา คัญ จะให้ คนเร็ว -ม้า เร็ว นำา ไป
แต่ถ ้า เป็น เรื่อ งธรรมดาไม่เ ร่ง ร้อ น ก็จ ะ
ฝากไปกับ พ่อ ค้า หรือ คนเดิน ทาง ที่
จะผ่า นไปทางนั้น
สำา หรับ การติด ต่อ ของทาง
ราชการ คือ การเดิน หนัง สือ ติด ต่อ กับ
หัว เมือ งต่า ง ๆ หรือ ในกรณีท ี่เ จ้า กรม

14. ในกรณีท ี่ท างฝ่า ยหัว เมือ งมี
หนัง สือ แจ้ง ข้อ ราชการที่เ รีย กกัน ว่า
“ใบบอก ” หรือ “บอก ” เข้า มายัง
เมือ งหลวง กรมการเมือ งนั้น ๆ มัก จะ
จัด ให้ค นนำา “ใบบอก ” นั้น เข้า มา
จนถึง กรุง และนำา ไปวางยัง กรมที่ม ี
ใบบอกเข้า มาถึง
ส่ว นหนัง สือ ราชการที่ม ีก าร
โต้ต อบกัน ระหว่า งหัว เมือ งกับ หัว

15. ในสมัย กรุง ศรีอ ยุธ ยาเป็น
ราชธานีร ะหว่า ง
พ .ศ .1890-2310
นั้น ได้ม ก ารขุด คลองเป็น คูเ มือ งและ
ี
เป็น เส้น ทางคมนาคม พ่อ ค้า ชาวต่า ง
ประเทศสามารถ แล่น เรือ ติด ต่อ ถึง
เมือ งหลวงทำา ให้ก ารค้า ขายเฟือ งฟู
่
มากขึ้น การส่ง ข่า วสารก็อ าศัย พ่อ ค้า
เป็น สำา คัญ แม้แ ต่ก ารส่ง ทูต อัญ เชิญ

16. การเผยแพร่ศ าสนาคริส ต์ใ นสมัย
สมเด็จ พระนารายณ์ม หาราช
พระเจ้า หลุย ส์ท ี่ 14
แห่ง ประเทศ
ฝรั่ง เศสทรงตั้ง คณะมิช ชัน นารีต ่า ง
ประเทศขึ้น เพือ เผยแพร่ศ าสนาคริส ต์
่
ในอิน โดจีน คณะมิช ชัน นารีไ ด้เ ดิน
ทางมาถึง กรุง ศรีอ ยุธ ยาในปี
พ.ศ.2205 สัง ฆราชลาโน (Louis
Laneau)
ซึ่ง อยู่ใ นคณะมิช ชัน นารี
ได้ต ั้ง โรงพิม พ์ข ึ้น ที่โ รงเรีย น ณ ตำา บล
เกาะมหาพราหมณ์
และได้พ ม พ์ค ำา
ิ

17. ต่อ มาในปี พ .ศ .2213 ก่อ นที่ส มเด็จ
พระนารายณ์ม หาราชจะทรงส่ง ราช
ทูต โกษาปาน ไปเจริญ สัม พัน ธไมตรี
กับ ฝรั่ง เศสเพีย งไม่ก ี่ป ม ิช ชัน นารี
ี
ลองกรัว ส์
(Langrois) ได้ต ั้ง โรง
พิม พ์เ พื่อ พิม พ์ภ าษาไทยเพราะเห็น
ว่า กระดาษราคาถูก
จึง ขอให้ท าง
สำา นัก งานใหญ่ท ก รุง ปารีส
ี่
ส่ง ช่า ง
ทำา ตัว พิม พ์ม าเพื่อ จะได้พ ิม พ์ค ำา สอน
ศาสนาคริส ต์เ ป็น ภาษาไทย
การตั้ง โรงพิม พ์ข องมิช ชัน นารี

18. ยุค ของการสือ สารมวลชน
่
ในสัง คมไทย
เริ่ม ต้น ขึ้น
ในสมัย พระบาทสมเด็จ พระ
นั่ง เกล้า เจ้า อยู่ห ัว รัช การที่
3 แห่ง กรุง รัต นโกสิน ทร์
ซึ่ง เป็น ยุค ที่ การพิม พ์ ได้

19. หนัง สือ พิม พ์แ ละ
นิต มิช ชัน นารีอ เมริก ัน
หมอบรัด เลย์ยสาร
จัด ตั้ง โรงพิม พ์ พิม พ์ห นัง สือ สอนศาสนา
และหนัง สือ อื่น ๆ ออกเผยแพร่
พระบาทสมเด็จ พระนั่ง เกล้า เจ้า อยู่
หัว ทรงเห็น ความสำา คัญ ถึง กับ ขอให้พ ม พ์
ิ
พระบรมราชโองการประกาศห้า มสูบ ฝิน
่
เมื่อ วัน ที่ 7 เมษายน พ.ศ.2382 นับ เป็น
เอกสารทางราชการฉบับ แรก ที่ต ีพ ม พ์ข น
ิ
ึ้

20. จึง ได้พ ิม พ์ห นัง สือ พิม พ์ร ายปัก ษ์อ อก
มาทั้ง ภาษาไทย และ ภาษาอัง กฤษ
ชือ
่
บางกอกรีค อเดอร์
(The
Bangkok
Recorder)
ฉบับ แรกออกในวัน ที่
4
กรกฎาคม พ.ศ. 2387 ซึ่ง ตรงกับ วัน ชาติ
ของสหรัฐ อเมริก า
เนือ หาที่พ ิม พ์ส ว น
้
่
ใหญ่เ ป็น เรื่อ งราวทางการเมือ ง
ประกาศ
เกี่ย วกับ การค้า ขาย
รายงานข่า วจาก
อเมริก า ยุโ รป และประเทศเพื่อ นบ้า นใน
เอเชีย
ต่อ มาในรัช กาลพระบาทสมเด็จ
พระจอมเกล้า เจ้า อยู่ห ัว
รัช กาลที่
4

21. ในสมัย พระบาทสมเด็จ พระ
จุล จอมเกล้า เจ้า อยูห ัว ซึง เป็น ยุค ทอง
่
่
ของความสมัย ใหม่
กิจ การ
หนัง สือ พิม พ์ไ ด้พ ัฒ นาอย่า งกว้า งขวาง
มีท ั้ง คนไทยและชาวต่า งประเทศออก
หนัง สือ พิม พ์ก ัน มากมาย ทั้ง ภาษาไทย
ภาษาอัง กฤษ หนัง สือ พิม พ์ร ายวัน ฉบับ
แรก พิม พ์อ อกในปี พ.ศ.2411 ชื่อ สยาม
เดลี่แ อดเวอร์ไ ทเซอร์ ( The Siam Daily
Advertiser ) เป็น หนัง สือ พิม พ์ข องชาว
ต่า งประเทศ

22. พระมหากษัต ริย ใ นราชวงศ์จ ัก รี ที่ม ี
์
บทบาทสำา คัญ ต่อ การหนัง สือ พิม พ์ใ น
ประเทศไทย คือ พระบาทสมเด็จ
พระมงกุฎ เกล้า เจ้า อยู่ห ัว รัช การที่ 6
ทรงเขีย นลงหนัง สือ พิม พ์แ ละแสดงความ
คิด เห็น อย่า งมีเ หตุผ ล และทรงแสดง
ทัศ นะส่ว นพระองค์ใ ห้เ ห็น ว่า
หนัง สือ พิม พ์ย อ มมีบ ทบาททางการเมือ ง
่
และสัง คมบนพื้น ฐานของหลัก การ
เสรีน ิย มและตลาดเสรีแ ห่ง ความคิด ในปี
พ.ศ.2451 ทรงออกหนัง สือ พิม พ์ร ายวัน

23. นับ ตั้ง แต่ก ารเปลี่ย นแปลงการ
ปกครอง เมือ ปี พ.ศ.2475 เป็น ต้น มา
่
หนัง สือ พิม พ์ก ลับ ถูก แทรกแซงและ
ควบคุม อย่า งเคร่ง ครัด จากรัฐ บาล
ในปัจ จุบ ัน ประเทศไทยมี
หนัง สือ พิม พ์ร ายวัน หลายฉบับ ทั้ง ภาษา
ไทย อัง กฤษ และจีน และนิต ยสารก็ม ี
หลาย ฉบับ สาเหตุท ี่ม ีน ิต ยสารมากมาย
เนื่อ งจากแต่ล ะฉบับ มุง ผูอ ่า นเฉพาะกลุ่ม
่ ้
และมีเ นื้อ หาเฉพาะเรื่อ ง
เช่น ผู้

24. ภาพยนตร์
ภาพยนตร์บ ัน เทิง เรื่อ งแรกใน
ประเทศไทย สร้า งโดย เฮนรี
แมคเร (Henry McRae) นัก สร้า ง
ภาพยนตร์ฮ อลลีว ู้ด ของบริษ ัท ยูน ิ
เวอร์แ ซล สร้า งเรื่อ ง “นางสาว
สุว รรณ”
ภาพยนตร์บ ัน เทิง เรื่อ งแรก ที่
สร้า งโดยคนไทย คือ
เรื่อ ง

25. ยุค ทองของภาพยนตร์
ไทย
คือ หนัง ยุค “มิต ร –
เพชรา ” ปี พ .ศ . 2500 – 2514
เรื่อ งแรกคือ เรื่อ ง “มนต์ร ัก ลูก
ทุง ” เรื่อ งที่ส องคือ เรื่อ ง
่
“โทน ” ของเปี๊ย ก โปสเตอร์

26. วิท ยุก ระจายเสีย งและ
วิท ยุโ ทรทัศ น์
วิท ยุก ระจายเสีย งในประเทศไทย เริ่ม
ขึ้น ด้ว ยพระดำา ริข อง พลเอกพระเจ้า บรม
วงศ์เ ธอพระองค์เ จ้า บุร ฉัต รไชยากร กรม
พระกำา แพงเพชรอัค รโยธิน เสนาบดี
กระทรวงพาณิช ย์แ ละคมนาคม สถานีว ิท ยุ
กรุง เทพ ฯ ที่พ ญาไท นับ เป็น สถานีว ิท ยุ
กระจายเสีย งแห่ง แรกของประเทศไทย ต่อ
มากรมโฆษณาการได้เ ปลี่ย นชือ สถานีว ิท ยุ
่
กรุง เทพ ฯ ที่พ ญาไท เป็น สถานีวิท ยุ
วิ
กระจายเสีย งแห่ง ประเทศไทย มีฐ านะเป็น

27. สถานีว ิท ยุโ ทรทัศ น์แ ห่ง
แรกของประเทศไทย
โดยเริ่ม ออกอากาศครั้ง
แรก พ .ศ . 2498 ใช้ช อ
ื่
ว่า สถานีโ ทรทัศ น์ไ ทย
ทีว ีช ่อ ง 4 บางขุน พรหม
โดยมีก รมประชาสัม พัน ธ์
เป็น ผู้ถ ือ หุ้น ใหญ่ ต่อ มา

28. ไปรษณีย ์
เจ้า หมื่น เสมอใจราช
ได้ม ี
หนัง สือ กราบบัง คมทูล พระบาทสมเด็จ
พระจุล จอมเกล้า เจ้า อยูห ัว
่
ให้
ทรงจัด ตั้ง การไปรษณีย ข ึ้น เนื่อ งจาก
์
การพาณิช ย์ค า ขายและบ้า นเมือ ง
้
เจริญ ขึ้น
พ .ศ .2426 ทรงโปรดเกล้า ฯ
ประกาศเปิด การไปรษณีย อ ย่า งเป็น
์