Далд уурхайн малталтууд

1. Далд уурхай – I
Лекц №-2
СЭДЭВ: ДАЛД УУРХАЙН МАЛТАЛТУУД

2. Зураг 2.17. Далд уурхайн малталтын төрөл
1-шруф, 2-уурхайн гол ам, 3-мухар гол ам 4-уурхайн гол амны худаг
(зумпф) 5-восстающий 6-дучек 7-квершлаг, 8-штрек 9-орт

3. Далд уурхайн хэвтээ малталтууд
Хэвтээ гол ам уурхайн босоо гол амтай адил зориулалттай.
Уулархаг районд ашигт малтмал олборлох үед хэвтээ гол ам
нэвтэрдэг. (зураг 2.16:3)
Туннель газрын гадаргууд гарах хоёр гарцтай хэвтээ буюу налуу
малталт юм. Ачаа тээвэрлэх, хүн зорчих, ус урсах зориулалттай.
Уулархаг районд нэвтэрдэг.
Квершлаг газрын гадаргууд гарах шууд гарцгүй, ашигт
малтмалын биетийн суналд хөндлөн хоосон чулуулаг дундуур
нэвтэрсэн хэвтээ малталт юм. Квершлаг нь хүмүүс зорчих, ачаа
тээвэрлэх, ус урсгах, агааржуулах, цахилгааны шугам байрлуулах
зориулалттай. Квершлагийг байрлалын хувьд уурхайн гол амаас
баруун тийш байрласныг баруун хээрийн Квершлаг, зүүн тийш
байрласныг зүүн хээрийн Квершлаг гэж тус тус нэрлэдэг.
(зураг2.16.8:15)

4. Штрек газрын гадаргууд гарах шууд гарцгүй ашигт малтмалын
биетийн суналын дагуу нэвтэрсэн хэвтээ малталт юм. Квершлагтай адил
зориулалттай. Хоосон чулуулаг дундуур нэвтэрсэн штрекийг хээрийн штрек
гэж нэрлэнэ. Штрекийг зориулалтаар нь агааржуулалтын, тээврийн гэж 2
ангилна. (зураг 2.16:4,7,9,14)
Просек малталтуудыг агааржуулах, ашигт малтмал тээвэрлэх
зорилгоор ашигт малтмалын биетийн суналын дагуу штректэй зэрэгцээ
нэвтэрсэн хэвтээ малталт юм. Бага хэмжээний хөндлөн огтлолын талбайтай
байдаг бөгөөд туслах чанарын зориулалтаар ашиглагдана. (зураг 2.16:22)
Орт ашигт малтмалын биетийн босоо ба хэвтээ хажуу талуудын
хооронд нэвтэрсэн хэвтээ малталт юм. Янз бүрийн ачаа тээвэрлэх,
малтмалыг агааржуулах хүмүүс зорчих зориулалттай. Мөн түүнчлэн тоног
төхөөрөмж угсрах, олборлолтын хэсгүүдийг бэлтгэхэд зориулагдана. (зураг
2.16:5)

6. Далд уурхайн налуу малталтууд
Налуу гол ам уурхайн босоо гол амтай адил
зориулалттай. (зураг 2.16:2)
Бремсберг газрын гадаргууд гарах шууд гарцгүй,
ашигт малтмалыг дээд түвшинээс, доод түвшинд
тээвэрлэхэд зориулагдсан налуу малталт юм.
Бремсбергийг ашигт малтмалын биетийн уналын дагуу
нэвтэрнэ. Бремсбрегийг материал, тоног төхөөрөмж
тээвэрлэх, малтмалыг агааржуулах зорилгоор ашиглаж
болно. (зураг 2.16:21)

7. Уклон ашигт малтмалыг доод түвшинээс дээд түвшинд
тээвэрлэхэд зориулсан налуу малталт юм. Ашигт малтмалын
биетийн уналын дагуу нэвтэрнэ. Бремсбрегтэй адил
зориулалттай байна. (зураг 2.16:10)
Скат ашигт малтмалыг өөрийн жингээр нь гулгуулан
буулгахад зориулсан налуу малталт юм. (зураг 2.16:11)

8. Тусгай зориулалтай малталтууд
Камер машин тоног төхөөрөмж болон бэхэлгээний
материал, сэлбэг хэрэгсэл байрлуулах зориулалттай,
дөрвөлжин эсвэл тэгш өнцөгт хэлбэртэй, том биш хөндлөн
огтлолтой малталт юм. Камерыг зориулалтаар нь тэсрэх
материалын, цахилгааны дээд станцын, сэлбэг хэрэгсэлийн,
туслах материалын, цахилгааны дэд станцын гэх мэт нэрлэдэг.

9. Зураг 2.18. Нүүрсний далд уурхайн лаав
а-план зураг, б, в-хөндлөн ба дагуу зүсэлтүүд

10. 1-Лаавны ашиглагдсан орон зай, 2-агааржуулалтын
штрекийн олборлогдсон хэсэг, 3-олборлогдсон хамгаалалтын
цул, 6-агааржуулалтын штрек, 7-лаав ба агааржуулалтын
штрекийн холбоос малталт, 8-лаав, 9-лаавны олборлолтын
чиглэл 10-лаав ба просекийн холбоос малталт, 11-догол
малталтын мөрөгцөг 12-догол малталт 13- просек 14-тээврийн
штрекийн хамгаалалтын цул 15-тээврийн штрек 16 –печь 17-
агааржуулалтын хаалт 18-лаавны тааз хэсэг 19-лаавны ул хэсэг
20-нураагдсан чулуулаг 21-гидрометалл бэхэлгээний нуруу 22-
тусгай металл бэхэлгээ 23-мөрөгцөг орчмын бэхэлгээ

11. Догол малталт нүүрсний далд уурхайн олборлолтын
мөрөгцөгт нүүрсний давхаргын хананд малтаж бэлтгэсэн энэ
догол малталтанд нүүрсний комбайны огтлогч хэсгийг оруулан
байрлуулж нүүрс огтлох зориулалттай. Энэ догол малталтаас
эхлэн нүүрсний далд уурхайн лааванд нүүрс нураах процесс
явагдана.(зураг 2.16:12)
Уурхайн гол ам орчмын малталтууд уурхайн хэвийн
ажиллагааг хангах зориулалтаар уурхайн гол ам орчимд
нэвтэрсэн нийт малталтуудыг хэлнэ. Эдгээр малталтууд нь
уурхайд бэхэлгээний материал, тоног төхөөрөмж, сэлбэг
хэрэгсэл, хоосон тэргэнцэр оруулах, уурхайгаас нүүрс, чулуулаг
гаргах зэрэг ажиллагаанд зориулагдана.

12. Печь ашигт малтмалын биетийн өлгүү талд нэвтэрсэн,
ашигт малтмал тээвэрлэх, хүмүүс зорчих, малтмалыг
агааржуулах зориулагдсан малталт юм. Печь нэвтрэх замаар
олборлолт явуулж байвал түүнийг огтлолын печь гэнэ.
(2.18:16)
Лаав нүүрсний далд уурхайд нүүрс олборлох
зориулалтаар нэвтэрсэн малталт юм. (зураг 2.18:8)

13. Хүн явахад зориулагдсан бремсбергийн малталт хүн
явахад зориулсан малталт юм. Энэ малталтыг гол төлөв
бремсбрег, уклонтой зэрэгцээ нэвтэрдэг бөгөөд хүн явахаас
гадна цахилгаан шугам сүлжээ байрлуулах усны хоолой тавих,
малталтыг агааржуулах зориулалтаар ашиглаж болно. Хүн
явахад зориулан догол шат, эсвэл явган хүний зам тавьж
тоноглогдог. Зарим үед энэ малталтыг хүний явуул гэж
нэрлэгдэг. (зураг 2.16:23)
Холбоос малталт уурхайн талбайг нээж, бэлтгэх үед
үндсэн гол малталтыг агааржуулах зориулалттай. Зарим үед
печь, просек гэх мэт малталтыг холбоос малталт гэж нэрлэдэг.
(зураг 2.16:19)

14. www.baljinnyammnu.blogspot.com
Thank you for
attention