1. บทที่ 9 สิทธิมนุษยชน
1 ความหมายและความสําคัญของสิทธิมนุษยชน
สิทธิมนุษยชน หมายถึง ศักดิ์ศรีความเปนมนุษย สิทธิ เสรีภาพและความเสมอภาคของบุคคลที่ไดรับรอง
หรือคุมครองตามรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย หรือตามกฎหมายไทย หรือตามสนธิสัญญาที่ประเทศ
ไทยมีพันธกรณีที่จะตองปฏิบัติตาม
หลักการที่สําคัญสุดก็คือ มนุษยทุกคนมีศักดิ์ศรีของความเปนมนุษย สิทธิมนุษยชนจึงเปนสิ่งที่รัฐธรรมนูญ
มุงที่จะใหความคุมครองแกบุคคลทุกคน
2.แนวคิดและหลักการสิทธิมนุษยชน
-สิทธิมนุษยชน(Human Rights) เกิดขึ้นหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เพราะผลของสงครามนํามาซึ่งความ
โหดราย
-สหประชาชาติรับรองปฏิญญาสากล วาดวยสิทธิมนุษยชนถูกสรางขึ้นบนพื้นฐานของกฎเกณฑที่ละเมิด
ไมได ไดแก สิทธิในชีวิต สิทธิในการเปนมนุษยโดยสมบูรณ สิทธิในการแสดงออกทางความคิด สิทธิใน
การรวมกลุมสังคมกับคนอื่นดวยวิถีสันติ ปลอดจากการทรมาน และการกระทําที่ลดความเปนมนุษย
-หลักการสําคัญของสิทธิมนุษยชน คือ ความเสมอภาค สิทธิ เสรีภาพ ของไทย กฎหมายที่รับรองสิทธิ
มนุษยชนที่สําคัญ คือ รัฐธรรมนูญ
3. บทบาทขององคกรระหวางประเทศในเวทีโลกที่มีผลตอประเทศไทย
• มีการจัดตั้งองคการสหประชาชาติ (UN) ในวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2488 หลังสงครามโลกครั้งที่สอง
เพื่อคุมครองและสงเสริมเสรีภาพ ดํารงไวซึ่งสันติภาพและความมั่นคงระหวางประเทศ
• องคการสหประชาชาติไดมีการประชุมใหญและลงมติรับรอง กฎบัตรสหประชาชาติ
ซึ่งรับรองสิทธิของบุคคล ทําใหตอมา สมัชชาใหญสหประชาชาติลงมติรับรองและประกาศ
ปฎิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชน ในวันที่ 10 ธันวาคม 2491
ซึ่งเปนหลักการสําคัญในการคุมครองสิทธิมนุษยชน (ถือวา วันที่ 10
ธันวาคมของทุกปเปนวันสิทธิมนุษยชนแหงสหประชาชาติ)
• สํานักงานใหญองคการสหประชาชาติอยูที่นครนิวยอรก สหรัฐอเมริกา มีสมาชิก 192 ประเทศ
• องคการสหประชาชาติประกอบดวยองคกรหลัก 6 องคกร คือ

2. 1) สมัชชาแหงสหประชาชาติ กําหนดแนวทางการปฎิบัติงานขององคกร
พิจาราเกี่ยวกับสันติภาพและความมั่นคงระหวางประเทศ ทุกประเทศใน UN เปนสมาชิก
2) คณะมนตรีความมั่นคง สอบสวนกรณีพิพาทระหวางประเทศ
ทําหนาที่รวมกับสมัชชาฯเลือกตั้งผูพิพากษาศาลยุติธรรมระหวางประเทศ มีสมาชิกถาวร 5
ประเทศ(จีน ฝรั่งเศส สหราชอาณาจักร รัสเซีย อเมริกา) และไมถาวร 10 ประเทศ
3) คณะมนตรีเศรษฐกิจและสังคม ใหคําแนะนําในดานตางๆ มีสมาชิก 54 ประเทศ
ทุกปจะเลือกตั้งประเทศที่พนตําแหนงปละ 18 ประเทศ
4) คณะมนตรีภาวะทรัสตี พิจารณารายงานของระเทศที่ปกครองดินแดน
ดูแลดินแดนที่ยังไมไดเอกราชใหไดเอกราช
5) ศาสยุติธรรมระหวางประเทศ มีผูพิพากษา 15 คน
คณะมนตรีความมั่นคงและสมัชชาฯเปนคนเลือก
พิจารณาขอขัดแยงทางกฎหมายที่แตละประเทศเสนอตอศาล
ใหคําแนะนําตัวบทกฎมายตามคํารองขอจากองคกรในUN
แตรียมรางอนุสัญญาและสนธิสัญญาที่กําหนดแนวทางปฏิบัติระหวางชาติ
6) สํานักงานเลขาธิกรแหงสหประชาชาติ
เลขาธิการสหประชาชาติเปนหัวหนาฝายบริหารของสหประชาชาติ
ประสานงานกับหนวยงนของUN ปฎิบัติหนาที่ที่ไดรับมอบหมาย
จัดทํารายงานประจําปเกี่ยวกับสหประชาชาติเหนอตอสมัชชาฯ
ปฎิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชน
• ไทยไดรวมลงมติในวันที่ 10 ธันวาคม 2491ในฐานะสมาชิกองคการสหประชาชาติ
ก็ตองเคารพตอหลักการและนําหลักการที่บัญญัติไวในปฎิญญาสากลมาเปนแนวทางสงเสริมและคุ
มครองสิทธิมนุษยชนในไทย ไดแก
1) เอาหลักในปฎิญญาสากลมาบัญญัติรับรองในรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย
2) จัดตั้งองคกรเพื่อสงเสริมและคุมครองสิทธิมนุษยชนระดับชาติ
ตามหลักการที่องคการสหประชาชาติกําหนดไว
3) เขาเปนภาคีขอตกลงระหวางประเทศวาดวยสิทธิมนุษยชนที่สหประชาชาติไดจัดทําขึ้น
ซึ่งไทยเขาเปนภาคีมาแลว 7 ฉบับ
4.สาระสําคัญของปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชน
-ปฏิญญาสากลวาดวยสิทธิมนุษยชน(Universal Declaration of Human Rights : UDHR) เปนการประกาศ

3. เจตนารมณในความรวมมือระหวางประเทศในการวางกรอบเบื้องเกี่ยวกับสิทธิมนุษยชน เปนฉบับแรกของ
โลก
-มีเนื้อหา30 ขอ แบงได 4 สวน
1หลักการสําคัญของมนุษยชน (ขอ1-2)
2 สิทธิของพลเมืองและสิทธิทางการเมือง(ขอ3-21)
3 สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม(ขอ22-27)
4 หนาที่ของบุคคล สังคม และรัฐ(ขอ28-30)
1 หลักการสําคัญของมนุษยชน
1. มนุษยทั้งหลายมีอิสรเสรี เทาเทียมกัน
2.บุคคลชอบที่จะมีสิทธิตามปฏิญญานี้ โดยไมแบงแยก เชน สีผิว เชื้อชาติ เพศ ภาษา
2 สิทธิของพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
3.บุคคลมีสิทธิในการดํารงชีวิต
4.บุคคลจะถูกบังคับใหเปนทาส หรือภาวะจํายอมไมได
5.บุคคลจะถูกทรมาน หรือลงทัณฑ หยามเกียรติไมได
6.ทุกๆคนมีสิทธิไดรับการยอมรับเปนคนในกฎหมาย
7.ทุกคนเสมอภาคกันในกฎหมาย
8.บุคคลมีสิทธิไดรับการเยียวยาโดยศาลแหงชาติซึ่งมีอํานาจเนื่องจากการละเมิดตอสิทธิขั้นมูลฐาน
9.บุคคลจะถูกกักขัง หรือเนรเทศโดยพลการไมได
10.บุคคลชอบที่จะเทาเทียมกันอยางบริบูรณ
11.(1) บุคคลที่ถูกกลาวหาทางอาญา มีสิทธิไดรับการสันนิษฐานไวกอนวาบริสุทธิ์ จนกวาจะมีการ
พิสูจน
(2) บุคคลจะถูกถือวามีความผิดทางอาญาซึ่งในขณะที่มีการกระทํานั้นไมไดระบุวาเปนความผิดทาง
อาญา ไมได และลงโทษหนักกวาโทษที่ใชในความผิดทางอาญานั้นไมได
12.ทุกคนมีสิทธิไดรับการคุมครองตามกฎหมายหากกถูกสอดแทรกโดยพลการในกิจสวนตัว
13.(1)บุคคลมีสิทธิในการเคลื่อนยายในขอบเขตดินแดนของแตละรัฐ

4. (2)บุคคลมีสิทธิออกจากประเทศและกลับสูบานเกิดเมืองนอน
14.(1)บุคคลมีสิทธิแสวงหาและพักพิงในประเทศอื่นเพื่อลี้ภัยจากการถูกกดขี่
(2)สิทธินี้กลาวอางไมไดในการฟองคดี
15.(1)บุคคลมีสิทธิในการถือสัญชาติ
(2)ไมสามารถถอนสัญชาติโดยพลการได
16.(1)ชายหญิงที่เจริญวัยบริบูรณแลวมีสิทธิที่จะสมรสกันโดยไมมีขอจํากัดใดๆ
(2)การสมรสจะทําไดตองเต็มใจของทั้งคู
(3)ครอบครัวเปนพื้นฐานทางสังคม
17.(1)มีสิทธิเปนเจาของทรัพยสิน
(2)ยึดทรัพยสินโดยพลการไมได
18.มีเสรีภาพทางความคิด มโนธรรม และศาสนา
19.มีสิธิในการแสดงออก
20.(1)มีสิทธิเสรีภาพในการชุมนุม
(2)บังคับบุคคลใหเปนสมาชิกของสมาคมไมได
21.(1)บุคคลมีสิทธิเขารวมรัฐบาลของตน
(2)มีสิทธิเขาถึงบริการสาธารณะ
(3)เจตจํานงของประชาชน จะเปนฐานอํานาจของรัฐบาล
3 สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
22.บุคคลมีสิทธิในความมั่นคงของสังคม ไดรับผลทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
23.(1)มีสิทธิเลือกงานไดอยางเสรี
(2)มีสิทธิไดรับคาตอบแทนเทากัน
(3)บุคคลทํางานมีสิทธิไดรายไดที่ยุติธรรม
(4)มีสิทธิเขารวมกอตั้ง และเขารวมสหภาพแรงงาน
24.มีสิทธิในการพักผอนและเวลาวาง
25.(1)มีสิทธิในการครองชีพที่เพียงพอสําหรับสุขภาพ
(2)มารดาและบุตรชอบที่จะไดรับการดูแลและความชวยเหลือเปนพิเศษ
26.(1)บุคคลมีสิทธิในการศึกษา
(2)การศึกษามุงไปทางการพัฒนาบุคลิกภาพของมนุษยอยางเต็มที่

5. (3)ผูปกครองมีสิทธิกอนผูอื่นที่จะเลือกชนิดของการศึกษา
27.(1)มีสิทธิเขารวมการใชชีวิตดานวัฒนธรรมในประชาคมอยางเสรี
(2)มีสิทธิไดรับการคุมครองประโยชนดานศีลธรรม
4 หนาที่ของบุคคล สังคม และรัฐ
28.บุคคลชอบที่จะไดรับผลประโยชนจากระเบียบสังคมและระหวางประเทศ
29.(1)บุคคลที่มีหนาตอประชาชนเปนที่เดียวซึ่งบุคลิกภาพจะพัฒนาไดอยางเสรี
(2)การใชสิทธิเสรีภาพตองอยูภายใตกฎหมาย
(3)สิทธิเสรีภาพจะใชขัดกับความมุงประสงคและหลักการของสหประชาชาติไมได
30.ขอความปฏิญญานี้ ไมเปดชองที่จะแปลความไดวาใหบุคคลใดๆที่จะประกอบกิกรรมหรือทําลาย
สิทธิเสรีภาพใดๆบบรดาที่ไดระบุไวในบทบัญญัติฉบับนี้
5. บทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแหงราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 เกี่ยวกับสิทธิมนุษยชน
• ใหความคุมครอสิทธิ เสรีภาพ และสิทธิมนุษยชนในดานตางๆ
• จัดตั้งคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ คณะกรรมการเปนองคกรอื่นตามรัฐธรรมนูญ ประธาน
1 คน และกรรมการ6คน กษัตริยทรงแตงตั้ง วาระ 6 ป ดํารงตําแหนงไดวาระเดียว
• คณะกรรมการสิทธิมนุษยชาติ มีอํานาจหนาที่ดังนี้
1) ตรวจสอบและรายงานการกระทําที่เปนการละเมิดสิทธิมนุษยชน
หรือไมเปนไปตามพันธกรณีระหวางประเทศที่มีไทยเปนภาคี เสนอมาตรการแกไข
2) เสนอเรื่องความเห็นตอศาลรัฐธรรมนูญ
กรณีที่เห็นชอบตามที่มีผูรองเรียนบทบัญญัติแหงกฎหมายใดกระทบตอสิทธิมนุษยชนและ
มีปญหาเกี่ยวกับควมชอบดวยรัฐธรรมนูญ
3) เสนอเรื่องพรอมดวยความเห็นตอศาลปกครอง กรณีที่เห็นชอบตามที่มีผูรองเรียนวากฎ
คําสั่ง หรือการกระทําใดๆในทางปกครองกระทบตอสิทธิมนุษยชน
และมีปญหาเกี่ยวกับความชอบดวยรัฐธรรมนูญหรือกฎหมาย
4) ฟองคดีตอศาลยุติธรรมแทนผูเสียหายเมื่อไดรับการองขอจากผูเสียหายและเปนกรณีที่เห็น
สมควร
5) เสนอนโยบายและขอเสนอในการปรับปรุงกฎหมายและกฎตอรัฐสภา หรือ ครม.
6) สงเสริมการศึกษา การวิจัย และการเผยแพรความรูดานสิทธิมนุษยชน
7) สงเสริมความรวมมือและการประสานงานระหวางหนวยงานตางๆดานสิทธิมนุษยชน
8) ทํารายงานประจําปเพื่อประเมินสถานการณสิมธิมนุษยชนในประเทศและเสนอตอรัฐสภา

6. 9) อํานาจหนาที่อื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ
• คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ
มีอํานาจเรียกเอกสารหรือหลักฐานตางๆจากบุคใดหรือมาใหถอยคํา
และอํานาจอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ
• รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 เพิ่มอํานาจใหคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ
เพื่อใหสามารถยื่นคําฟองตอศาลไดโดยตรง
กรณีที่มีผูรองวามีกฎหมายที่ขัดตอรัฐธรรมนูญและสิทธิมนุษยชน
หรือมีการกระทําที่ขัดตอสิทธิมนุษยชนและกฤหมายรัฐธรรมนูญ
จะสามารถดําเนินคดีในศาลแทนประชาชนที่ไดรับความเสียหายได
6. ปญหาสิทธิมนุษยชนในประเทศและแนวทางการแกปญหา
สถานการณการละเมิดสิทธิมนุษยชนในประเทศไทย
ดานเด็ก เยาวชนและครอบครัว
การเปลี่ยนแปลงดานเศรษฐกิจและสังคมที่ผานมาสงผลใหสถาบันครอบครัวไทยออนแอลงทั้งในแงของ
ศักยภาพบุคคลและการสรางภูมิตานทานใหแกเด็ก มีการทํารายเด็กโดยบุคคลในครอบครัวเกิดปญหาตางๆ
เชนปญหายาเสพติด การลวงละเมิดทางเพศ การใชแรงงานเด็ก
ดานการปรับปรุงกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม
การคุมครองผูตองหาตองคํานึงถึงคุณคาและศักดิ์ศรีความเปนมนุษยใหมากขึ้นแตในทางปฏิบัติเปนไปได
ยากเนื่องจากการพิจารณาคดียังลาชา การปฏิบัติตอผูอยูในเรือนจํา กระบวนการสอบสวนและประกันตัว
นอกจากนี้ ยังมีกฎหมายจํานวนมากที่ยังไมรับรองสิทธิของประชาชนและชุมชน โดยเฉพาะการจัดการ
ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดลอม
ดานนโยบายทางสังคม

7. รัฐธรรมนูญไดคุมครองไมใหมีการเลือกปฏิบัติตอกลุมที่แตกตางกันไมวาดานใด กําหนดใหมีมาตรการ
สงเสริมความเสมอภาค คุมครองไมใหมีการใชความรุนแรงในครอบครัว คุมครองผูใชแรงงานแตก็ยังมีการ
ละเมิดสิทธิมนุษยชนอยูมาก
ดานทรัพยากรธรรมชาติและสิทธิมนุษยชน
ปญหาการขาดแคลนทรัพยากรในระดับโลกกําลังทวีความรุนแรงมากขึ้นในขณะที่คุณคาเชิงพาณิชยและ
อุตสาหกรรมของทรัพยากรชีวภาพและความหลากหลายของประเทศไทยกลับเพิ่มขึ้น มีภัยคุกคามจาก
ตางชาติ แหลงตนน้ําถูกทําลาย
แนวทางการแกปญหาและการพัฒนา
ประเทศไทยควรมีการพิจารณาเพื่อเขาเปนภาคีในอนุสัญญาตางๆเพิ่มเติมรวม
รัฐควรมีแนวทางดังนี้
*สงเสริมและพัฒนาสถาบันครอบครัวใหมีความเขมแข็ง
*ปรับปรุงและพัฒนากฏหมาย ใหสอดคลองกับแนวนโยบายพื้นฐานแหงรัฐและเจตนารมณของรัญฐ
ธรรมนูญ
*กําหนดใหมีมาตรการสงเสริมความเสมอภาค
*มีการรับรองสิทธิมนุษยชนในดานภูมิปญญาทองถิ่นและมีสวนรวมในการดูแลรักษา
กลไกของรัฐเปนเครื่องมือที่สําคัญในการบังคับใชกฏหมาย มีบทบาทอยางมากในการคุมครองสิทธิ
มนุษยชน
รัฐธรรมนูญ 2550 ไดรับรองสิทธิ เสรีภาพ และสิทธิมนุษยชนใหแกประชาชนทุกคนอยางเทาเทียมกัน การ
ละเมิดสิทธิมนุษยชนกอใหเกิดความไมสงบขึ้นในสังคม
หนวยงานของรัฐที่ใหความคุมครองสิทธิมนุษยชนตามรัฐธรรมนูญ2550ไดแกคณะกรรมการสิทธิมนุษยชน
แหงชาติ ผูตรวจการแผนดิน ศาลรัฐธรรมนูญ ศาลยุติธรรม ศาลปกครอง ฝายนิติบัญญัติ ฝายบริหารและฝาย
ตุลาการ

8. การดําเนินการ
1.การรองเรียนตอคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแหงชาติ
2.การดําเนินคดีอาญาการฟองคดีที่มีโทษทางอาญาตอศาลยุติธรรมเปนกรณีที่มีการละเมิดสิทธิมนุษยชนจาก
บุคคลในสังคมสามารถดําเนินการได2วิธี
*การที่ผูเสียหายไปรองทุกข(แจงความ)กับเจาหนาที่ตํารวจ(พนักงานสอบสวน)โดยทางผูเสียหายไมตอง
ดําเนินคดีฟองรองตอศาลเอง
*การที่ผูเสียหายดําเนินคดีฟองรองตอศาลเอง ตองหาทนายและหลักฐานเอง
3.การดําเนินคดีทางแพง ฟองคดีเพื่อเรียกรองคาเสียหายจากผูกระทําผิดตอศาลยุติธรรม ตองหาทนายความ
มาเองเพื่อใหมีการดําเนินคดีทางแพง เรียกรองคาเสียหายจากผูกระทําผิด
4.การดําเนินคดีปกครอง กรณีเจาหนาที่ของรัฐกระทําการไมชอบดวยกฏหมายหรือละเลยตอการปฎิบัติ
หนาที่ทําใหประชาชนไดรับความเสียหาย
5.การดําเนินการอื่นๆ
*รองเรียนตอผูตรวจการแผนดิน ในกรณีที่มีการละเมิดสิทธิมนุษยชน
*การเขารับคําปรึกษาจากสํานักงานคุมครองสิทธิและชวยเหลือทางกฏหมายแกประชาชนของสํานักอัยการ
สูงสุดและสภาทนายความ ทั่วประเทศ
*การรองขอใหศาลรัฐธรรมนูญวิวนิจฉัยวากฏหมายใดขัดกับรัฐธรรมนูญ
*การรองเรียนไปยังหนวยงานและผูประกอบการที่เกี่ยวของ
นอกจากนี้ยังมีองกกรภาคเอกชน NGO ที่ดําเนินการเพื่อปกปองคุมครองสิทธิ เสรีภาพ และสิทธิมนุษยชน
โดยไมแสวงหากําไร เชน กลุมประสานงานศาสนาเพื่อสังคม มูลนิธิดวงประทีป มูลนิธิเด็ก และกลุมเพื่อน
หญิง
อางอิง : หนังสือหนาที่พลเมือง ม.4