สาระสังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม ชั้น ม.2 จากไกลกังวล

1. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
187
วิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม ส๒๒๑๐๑
๑. จำĕนวน ๓ ชั่วโมง/สัปดาห์ จำĕนวน ๑.๕ หน่วยกิต
๒. หนังสือที่ใช้ในการเรียน
– แบบเรียน สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
(สาระพระพุทธศาสนา, สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม
และการดำĕเนินชีวิตในสังคม)
ผู้แต่ง -
สำĕนักพิมพ์ ใช้ประกอบทุกสำĕนักพิมพ์
๓. ผู้เขียนคู่มือ
ชื่อ นางศรีวรรณ ปานสง่า ตำĕแหน่ง ครูชำĕนาญการพิเศษ
สถานที่ทำĕงาน โรงเรียนวังไกลกังวล
อำĕเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ๗๗๑๑๐
โทรศัพท์ ๐ ๓๒๕๒ ๒๓๔๗

2. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
188
ผังมโนทัศน์สาระการเรียนรู้เรื่อง หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำ�เนินชีวิตในสังคม
การเมือง การปกครองของไทย
– กระบวนการในการตรากฎหมาย
– กฎหมายครอบครัว
– กฎหมายแพ่ง
– กฎหมายชุมชนและประเทศชาติ
– เหตุการณ์และการเปลี่ยนแปลงของ
ระบอบการเมืองการปกครองของไทย
– การเลือกรับข้อมูลข่าวสาร
การเมืองการปกครองไทย
ภูมิใจในวัฒนธรรม
– ที่มาของวัฒนธรรมไทย
– ลักษณะวัฒนธรรมไทย
– ลักษณะวัฒนธรรมในภูมิภาคเอเชีย
– ความคล้ายคลึงและความแตกต่างของวัฒนธรรม
– วัฒนธรรมในการสร้างความสัมพันธ์อันดี
กฎหมายในชีวิตประจำ�วัน
พลเมืองดี
ตามวิถีประชาธิปไตย
– พลเมืองดี
– คุณลักษณะพลเมืองดี
– การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดี
– สถาบันสังคม
หน้าที่พลเมือง
วัฒนธรรม
และการดำ�เนินชีวิต
ในสังคม

3. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
189
ผังมโนทัศน์สาระการเรียนรู้เรื่อง พระพุทธ
– หลักธรรมเบื้องต้นที่เกี่ยวเนื่อง
- ในวันมาฆบูชา
- วันวิสาขบูชา
- วันอัฏฐมีบูชา
- วันอาสาฬหบูชา
– วันธรรมสวนะและเทศกาลสำ�คัญ
— ระเบียบพิธีและการปฏิบัติตน
- วันธรรมสวนะ
- วันเข้าพรรษา
- วันออกพรรษา
- วันเทโวโรหนะ
– การเผยแพร่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศเพื่อนบ้าน
และการนับถือพระพุทธศาสนาของประเทศเพื่อนบ้านในปัจจุบัน
– ช่วยเสริมสร้างความเข้าใจอันดีกับประเทศเพื่อนบ้าน
– ความสำ�คัญของพระพุทธศาสนาต่อสังคมไทยในฐานะเป็น
– รากฐานของวัฒนธรรม
– เอกลักษณ์และมรดกของชาติ
สรุป/วิเคราะห์พุทธประวัติ
พระพุทธ
พุทธประวัติ
ประวัติและ
ความสำ�คัญของ
พระพุทธศาสนา
➧
ชาดก วันสำ�คัญ
– การผจญมาร
– การตรัสรู้
– การสั่งสอน
มิตตวินทุกชาดก
ราโชวาทชาดก
➧
➧
➧

4. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
190
ผังมโนทัศน์สาระการเรียนรู้ เรื่อง พระธรรม
ทุกข์ (ธรรมที่ควรรู้) สมุทัย (ธรรมที่ควรละ) มรรค (ธรรมที่ควรเจริญ)
– สวดมนต์แปลและแผ่เมตตา
– รู้และเข้าใจวิธีปฏิบัติและประโยชน์
ของการบริหารจิตและเจริญปัญญา
– ฝึกการบริหารจิตและเจริญปัญญา
ตามหลักสติปัฏฐานเน้นอานาปานสติ
– นำ�วิธีการบริหารจิตและเจริญปัญญา
ไปใช้ในชีวิตประจำ�วัน
– พร้อมการเรียนรู้ด้วยวิธี
คิดแบบโยนิโสมนสิการ ๒ วิธี
– แบบอุบายปลุกเร้าคุณธรรม
– แบบอรรถธรรมสัมพันธ์
กมฺมุนา วตฺตตี โลโก –
สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม
กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ –
ทำ�ดีได้ดี ทำ�ชั่วได้ชั่ว
สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย –
การสั่งสอนบุญนำ�สุขมาให้
ปูชโก ลภเต ปูชํ วนฺทโก ปฏิวนฺทนํ –
ผู้บูชาเขาย่อมได้รับการบูชาตอบ
ผู้ไหว้เขาย่อมได้รับการไหว้ตอบ
นิโรธ (ธรรมที่ควรบรรลุ)
ธรรมคุณ ๖ อริยสัจ ๔
พระธรรม
พุทธศาสนสุภาษิต
ศัพท์ทาง
พระพุทธศาสนา
– บุพพนิมิตของมัชฌิมาปฏิปทา
–-ดรุณธรรม ๖
– กุลจิรัฏฐิติธรรม ๔
– กุศลกรรมบถ ๑๐
– สติปัฏฐาน ๔
– มงคล ๓๘
– ประพฤติธรรม
– เว้นจากความชั่ว
– เว้นจากการดื่มนํ้าเมา
โครงสร้างชื่อคัมภีร์
และสาระสังเขปของพระสุตตันตปิฎก
➧
➧
➧
➧
➧
พระไตรปิฎก
การบริหารจิต
และเจริญปัญญา ➧
– ฌาน - ญาณ
เรื่องน่ารู้จากพระไตรปิฎก
– จูฬกัมมวิภังคสูตร
– ขันธ์ ๕
– อายตนะ
– หลักกรรม
– สมบัติ ๔ - วิบัติ ๔
– อกุศลกรรมบถ ๑๐
– อบายมุข ๖
– สุข ๒
– สามิสสุข
– นิรามิสสุข

5. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
191
– การทำ�บุญตักบาตร
– การถวายภัตตาหาร สิ่งของที่ควรถวาย
และสิ่งของต้องห้ามสำ�หรับพระภิกษุ
– การถวายสังฆทาน/เครื่องสังฆทาน
– การถวายผ้าอาบนํ้าฝน
– การจัดเครื่องไทยธรรม/เครื่องไทยธรรม
– การกรวดนํ้า
– การทอดกฐิน ทอดผ้าป่า
เข้าใจบทบาทของพระภิกษุ –
ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนา
การฝึกฝนบทบาทตนเอง –
ในการช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนา
การเข้าค่ายพุทธบุตร –
การเข้าร่วมพิธีกรรม
ทางพระพุทธศาสนา
การเป็นลูกที่ดีตามหลัก
ทิศเบื้องหน้าในทิศ ๖
การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ –
พระสงฆ์
ชาวพุทธ
ตัวอย่าง
พุทธสาวก
พุทธสาวิกา
หน้าที่ชาวพุทธ
ศาสนพิธี
➧
➧
➧
➧
➧
มรรยาท
ชาวพุทธ
สัมมนา
พระพุทธ-
ศาสนา
➧
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
พระมหาธรรมราชาลิไท
– พระสารีบุตร
– พระโมคคัลลานะ
– นางขุชชุตตรา
– พระเจ้าพิมพิสาร
การต้อนรับ (ปฏิสันถาร) –
มรรยาทของผู้เป็นแขก –
ฝึกปฏิบัติระเบียบพิธีปฏิบัติต่อ –
พระภิกษุ การยืน การให้ที่นั่ง
การเดินสวนทาง การสนทนา การรับสิ่งของ
การแต่งกายไปวัด –
การแต่งกายไปงานมงคล/งานอวมงคล
ผังมโนทัศน์สาระการเรียนรู้เรื่อง พระสงฆ์
กับการพัฒนาชุมชนและการจัดระเบียบสังคม

6. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
มาตรฐานการเรียนรู้ /
ตัวชี้วัด
192
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๕๓ ชั่วโมง
สาระศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม
มาตรฐานที่ ส ๑.๑ รู้และเข้าใจประวัติ ความสำĕคัญ ศาสนา หลักธรรมของพระพุทธศาสนา หรือศาสนาที่ตนนับถือ
และศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่น และปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่ออยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข
ตัวชี้วัด ม. ๒/๑ อธิบายการเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่ตนนับถือสู่ประเทศเพื่อนบ้าน
ม. ๒/๒ วิเคราะห์ความสำĕคัญของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือที่ช่วยเสริมสร้างความเข้าใจอันดี
กับประเทศเพื่อนบ้าน
ม. ๒/๓ วิเคราะห์ความสำĕคัญของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือในฐานะที่เป็นรากฐานของ
วัฒนธรรม เอกลักษณ์ของชาติและมรดกของชาติ
ม. ๒/๔ อภิปรายความสำĕคัญของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือกับการพัฒนาชุมชน และการ
จัดระเบียบสังคม
ม. ๒/๕ วิเคราะห์พุทธประวัติหรือประวัติศาสดาของศาสนาที่ตนนับถือตามที่กำĕหนด
ม. ๒/๖ วิเคราะห์และประพฤติตนตามแบบอย่างการดำĕเนินชีวิตและข้อคิดจากประวัติสาวกชาดกเรื่องเล่า
และศาสนิกชนตัวอย่างตามที่กำĕหนด
ม. ๒/๗ อธิบายโครงสร้างของพระไตรปิฎกหรือคัมภีร์ของศาสนาที่ตนนับถือ
ม. ๒/๘ อธิบายธรรมคุณและข้อธรรมสำĕคัญในกรอบอริยสัจ ๔ หรือหลักธรรมของศาสนาที่ตนนับถือตามที่
กำĕหนด เห็นคุณค่าและนำĕไปพัฒนาแก้ปัญหาของชุมชนและสังคม
ม. ๒/๙ เห็นคุณค่าของการพัฒนาจิตเพื่อการเรียนรู้และการดำĕเนินชีวิตด้วยวิธีคิดแบบโยนิโสมนสิการคือ
วิธีคิดแบบอุบายปลุกเร้าคุณธรรมและวิธีคิดแบบอรรถธรรมสัมพันธ์หรือการพัฒนาจิตตามแนวทาง
ของศาสนาที่ตนนับถือ
ม. ๒/๑๐ สวดมนต์ แผ่เมตตา บริหารจิต และเจริญปัญญาด้วยอานาปานสติหรือตามแนวทางของศาสนาที่
ตนนับถือ
ม. ๒/๑๑ วิเคราะห์และปฏิบัติตนตามหลักธรรมทางศาสนาที่ตนนับถือ เพื่อการดำĕรงตนอย่างเหมาะสม ใน
กระแสความเปลี่ยนแปลงของโลกและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข

7. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
มาตรฐานที่ ส ๑.๒ เข้าใจ ตระหนักและปฏิบัติตนเป็นศาสนิกชนที่ดี และธำĕรงรักษาพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตน
193
นับถือ
ตัวชี้วัด ม. ๒/๑ ปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อบุคคลต่างๆ ตามหลักศาสนาที่ตนนับถือตามที่กำĕหนด
ม. ๒/๒ มีมรรยาทของความเป็นศาสนิกชนที่ดีตามที่กำĕหนด
ม. ๒/๓ วิเคราะห์คุณค่าของศาสนพิธีและปฏิบัติตนได้ถูกต้อง
ม. ๒/๔ อธิบายคำĕสอนที่เกี่ยวเนื่องกับวันสำĕคัญทางศาสนาและปฏิบัติตนได้ถูกต้อง
ม. ๒/๕ อธิบายความแตกต่างของศาสนพิธี พิธีกรรมตามแนวปฏิบัติของศาสนาอื่นๆ เพื่อนำĕไปสู่การยอมรับ
และความเข้าใจซึ่งกันและกัน
สาระหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำ�เนินชีวิตในสังคม
มาตรฐานที่ ส ๒.๑ เข้าใจและปฏิบัติตนตามหน้าที่ของการเป็นพลเมืองดี มีค่านิยมที่ดีงาม และธำĕรงรักษาประเพณีและ
วัฒนธรรมไทย ดำĕรงชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมไทยและสังคมโลกอย่างสันติสุข
ตัวชี้วัด ม. ๒/๑ อธิบายและปฏิบัติตนตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับตนเอง ครอบครัว ชุมชนและประเทศ
ม. ๒/๒ เห็นคุณค่าในการปฏิบัติตน ตามสถานภาพ บทบาท สิทธิ เสรีภาพ หน้าที่ในฐานะพลเมืองดีตามวิถี
ประชาธิปไตย
ม. ๒/๓ วิเคราะห์บทบาทความสำĕคัญและความสัมพันธ์ของสถาบันทางสังคม
ม. ๒/๔ อธิบายความคล้ายคลึงและความแตกต่างของวัฒนธรรมไทยและวัฒนธรรมของประเทศในภูมิภาค
เอเชีย เพื่อนำĕไปสู่ความเข้าใจอันดีระหว่างประเทศ
มาตรฐานที่ ส ๒.๒ เข้าใจระบบการเมอืงการปกครองในสงัคมปจัจบุนั ยดึมนั่ ศรทัธา และธĕำรงรกัษาไว้ ซงึ่การปกครอง
ระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
ตัวชี้วัด ม. ๒/๑ อธิบายกระบวนการในการตรากฎหมาย
ม. ๒/๒ วิเคราะห์ข้อมูลข่าวสารทางการเมืองการปกครองที่มีผลกระทบต่อสังคมไทยสมัยปัจจุบัน
w w w w w w w w

8. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
194
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๕๓ ชั่วโมง
โครงสร้าง
รายวิชา
หน่วย
ที่
ชื่อหน่วย
การเรียนรู้
มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด สาระสำ�คัญ เวลา
(ชั่วโมง)
นํ้าหนัก
คะแนน
๑ ประวัติและ
ความสำĕคัญ
ของพระพุทธ
ศาสนา
ส ๑.๑ ม. ๒/๑ - ๖ พระพุทธศาสนาเผยแผ่จาก
ประเทศอินเดียเข้าสู่ดินแดน
สุวรรณภูมิ ช่วยเสริมสร้าง
ความเข้าใจอันดีระหว่าง
ประเทศ สำĕหรับประเทศไทย
ถือเป็นรากฐานของวัฒนธรรม
เอกลักษณ์และมรดกของชาติ
๖ ๕
๒ พุทธประวัติ
พระสาวก
ศาสนิกชน
ตัวอย่าง
ส ๑.๑ ม. ๒/๕ - ๖ การวิเคราะห์พุทธประวัติ
ประวัติของพระสาวก สาวิกา
และศาสนิกชนตัวอย่างทำĕให้ได้
ข้อคิดและคุณธรรมเป็น
แบบอย่างเพื่อนำĕไปใช้ในการ
ดำĕเนินชีวิตได้
๘ ๕
๓ หลักธรรม
ทางพระพุทธ-
ศาสนา
ส ๑.๑ ม. ๒/๘, ๒/๑๑ พระไตรปิฎกเป็นคัมภีร์ที่บรรจุ
หลักธรรมคำĕสอนของ
พระพุทธศาสนา อริยสัจ ๔
เป็นหลักสำĕคัญในการ
ดำĕเนินชีวิตที่นำĕไปสู่ความ
พ้นทุกข์ พุทธศาสนสุภาษิต
เป็นส่วนหนึ่งของหลักธรรม
ทางพระพุทธศาสนา ย่อมส่ง
ผลดีต่อความสงบเรียบร้อยของ
สังคม
๘ ๕

9. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
195
หน่วย
ที่
ชื่อหน่วย
การเรียนรู้
มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด สาระสำ�คัญ เวลา
(ชั่วโมง)
นํ้าหนัก
คะแนน
๔ การบริหารจิต
และการเจริญ
ปัญญา
ส ๑.๒ ม. ๒/๙ - ๑๐ การสวดมนต์ แผ่เมตตา บริหาร
จิตและเจริญปัญญาด้วยอานา-
ปานสติและวิธีคิดแบบอุบาย
ปลุกเร้าคุณธรรมและวิธีคิด
แบบอรรถสัมพันธ์เป็นส่วน
สำĕคัญของการพัฒนาจิตเพื่อการ
ดำĕเนินชีวิตอย่างถูกต้อง
๔ ๕
๕ มรรยาทหน้าที่
ชาวพุทธและ
วันสำĕคัญทาง
พระพุทธ-
ศาสนา
ส ๑.๒ ม. ๒/๑ - ๕ ชาวพุทธควรปฏิบัติตน
อย่างเหมาะสมในวันสำĕคัญทาง
พระพุทธศาสนาและเข้าร่วมใน
พิธีกรรมเพื่อเป็นการสืบทอด
พระพุทธศาสนา
๑๐ ๑๐
สอบกลางภาคเรียน ๒๐
๖ กฎหมายใน
ชีวิตประจำĕวัน
ส ๒.๑ ม. ๒/๑
ส ๒.๒ ม. ๒/๑
กฎหมายเป็นเครื่องควบคุม
ความประพฤติ เพื่อการอยู่
ร่วมกันในสังคมอย่างสงบสุข
๔ ๕
๗ พลเมืองดี
ตามวิถี
ประชาธิปไตย
ส ๒.๑ ม. ๒/๒ - ๓ การปฏิบัติตนตามสถานภาพ
บทบาท สิทธิ เสรีภาพ หน้าที่
ในฐานะพลเมืองดีตามวิถี
ประชาธิปไตย โดยสถาบัน
ทางสังคมมีบทบาทต่อความ
สงบเรียบร้อยและการพัฒนา
ประเทศให้เจริญก้าวหน้าอย่าง
มั่นคง
๔ ๑๐

10. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
หน่วย
ที่
196
ชื่อหน่วย
การเรียนรู้
มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด สาระสำ�คัญ เวลา
(ชั่วโมง)
นํ้าหนัก
คะแนน
๘ การเมืองการ
ปกครองไทย
ส ๒.๒ ม. ๒/๒ ประเทศไทยปกครองด้วย
ระบอบประชาธิปไตย มี
เหตุการณ์และการเปลี่ยนแปลง
ตลอด ประชาชนจะต้องรู้จัก
เลือกรับข้อมูลข่าวสารเพื่อนำĕมา
วิเคราะห์เหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
เพื่อติดตามข่าวสารและความ
เคลื่อนไหวทางการเมือง
๒ ๕
๙ ภูมิใจใน
วัฒนธรรม
ส ๒.๑ ม. ๒/๔ วัฒนธรรมช่วยสร้างความเข้าใจ
อันดีระหว่างกัน ชาติไทยเป็น
ชาติที่มีประเพณีวัฒนธรรมที่
เป็นเอกลักษณ์ในแต่ละภูมิภาค
ที่สร้างชื่อเสียงให้กับประเทศ
ไทย เราจึงต้องอนุรักษ์และ
ส่งเสริมประเพณีและ
วัฒนธรรมไทยให้คงอยู่ตลอดไป
๗ ๑๐
สอบปลายภาค ๒๐

11. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
กำ�หนดการเรียนรู้รายชั่วโมง และสิ่งที่โรงเรียนปลายทางต้องเตรียม
197
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๕๓ ชั่วโมง
ครั้งที่ วัน/เดือน/ปี
เวลา
จำ�นวน
ชั่วโมง เรื่องที่สอน มาตรฐาน
การเรียนรู้ข้อที่
สิ่งที่ ร.ร.ปลายทาง
ต้องเตรียม (ครู/นักเรียน)
สาระที่ ๑ ศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม
๑ ๑๖ พ.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ - ชี้แจงแนะนำĕสาระการเรียนรู้
- ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง
- ทดสอบก่อนเรียน
- สมุดจดบันทึก
- หนังสือเรียน
- ใบงาน
๒ ๒๑ พ.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ พระพุทธศาสนาในประเทศพม่า
อินโดนีเซีย ลาว
ใบงานที่ ๑
๓ ๒๒ พ.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ พระพุทธศาสนาในประเทศกัมพูชา
เวียดนาม มาเลเซีย สิงคโปร์
ส ๑.๑ ม. ๒/๑ ใบงานที่ ๒, ๓
๔ ๒๓ พ.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ ความสำĕคัญของพระพุทธศาสนา
(หลักความเมตตา, หลักความเป็นกลาง,
หลักมิตรภาพ, หลักสันติภาพ,
หลักความไม่ประมาท)
ส ๑.๑ ม. ๒/๑ ใบงานที่ ๔
๕ ๒๘ พ.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ ความสำĕคัญของพระพุทธศาสนา
ต่อสังคมไทย
- รากฐานของวัฒนธรรม
- เอกลักษณ์และมรดกของชาติ
ส ๑.๑ ม. ๒/๒
๖ ๒๙ พ.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ ความสำĕคัญของพระพุทธศาสนา
กับการพัฒนาชุมชนและการ
จัดระเบียบสังคม
ส ๑.๑ ม. ๒/๓
๗ ๓๐ พ.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ พุทธประวัติตอนการผจญมาร ส ๑.๑ ม. ๒/๔ ใบงานที่ ๕
วันจันทร์ที่ ๔ มิถุนายน ๒๕๕๕ หยุดวันวิสาขบูชา
๘ ๕ มิ.ย. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ พุทธประวัติตอนการตรัสรู้และ
สั่งสอนธรรม
ส ๑.๑ ม. ๒/๕ ใบงานที่ ๖
๙ ๖ มิ.ย. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ พุทธสาวก : พระสารีบุตร ส ๑.๑ ม.๒/๖ ใบงานที่ ๗

12. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
กำ�หนดการเรียนรู้รายชั่วโมง และสิ่งที่โรงเรียนปลายทางต้องเตรียม
198
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๕๓ ชั่วโมง
ครั้งที่ วัน/เดือน/ปี
เวลา
จำ�นวน
ชั่วโมง เรื่องที่สอน มาตรฐาน
การเรียนรู้ข้อที่
สิ่งที่ ร.ร.ปลายทาง
ต้องเตรียม (ครู/นักเรียน)
๑๐ ๑๑ มิ.ย. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ พุทธสาวก : พระโมคคัลนานะ ส ๑.๑ ม. ๒/๖
๑๑ ๑๒ มิ.ย. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ พุทธสาวก : พระเจ้าพิมพิสาร ส ๑.๑ ม. ๒/๖
๑๒ ๑๓ มิ.ย. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ พุทธสาวก : นางขุชชุตรา ส ๑.๑ ม. ๒/๖
๑๓ ๑๘ มิ.ย. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ ชาวพุทธตัวอย่าง : พระมหาธรรม-
ราชาที่ ๑ (ลิไท)
ส ๑.๑ ม. ๒/๖ ใบงานที่ ๘
๑๔ ๑๙ มิ.ย. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ ชาวพุทธตัวอย่าง : สมเด็จ
พระมหาสมณเจ้า กรมพระยา
วชิรญาณวโรรส
ส ๑.๑ ม. ๒/๖ ใบงานที่ ๙
๑๕ ๒๐ มิ.ย. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ ชาดก : มิตตวินทุกชาดก
เห็นกงจักรเป็นดอกบัว
ส ๑.๑ ม. ๒/๖ ใบงานที่ ๑๐
๑๖ ๒๕ มิ.ย. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ ชาดก : ราโชวาทชาดก ส ๑.๑ ม. ๒/๖
๑๗ ๒๖ มิ.ย. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ พระไตรปิฎก ส ๑.๑ ม. ๒/๗ ใบงานที่ ๑๑
๑๘ ๒๗ มิ.ย. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ โครงสร้างของพระไตรปิฎก ส ๑.๑ ม. ๒/๗
๑๙ ๒ ก.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ หลักพระรัตนตรัย (ธรรมคุณ ๖) ส ๑.๑ ม. ๒/๘ ใบงานที่ ๑๒
๒๐ ๓ ก.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ หลักอริยสัจ ๔
๑. ทุกข์ (ธรรมที่ควรรู้ป
๒. สมุทัย (ธรรมที่ควรละ)
- หลักกรรม (สมบัติ ๔, วิบัติ ๔)
- อกุศลกรรมบถ ๑๐
- อบายมุข ๖
ส ๑.๑ ม. ๒/๘ ใบงานที่ ๑๓

13. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
กำ�หนดการเรียนรู้รายชั่วโมง และสิ่งที่โรงเรียนปลายทางต้องเตรียม
199
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๕๓ ชั่วโมง
ครั้งที่ วัน/เดือน/ปี
เวลา
จำ�นวน
ชั่วโมง เรื่องที่สอน มาตรฐาน
การเรียนรู้ข้อที่
สิ่งที่ ร.ร.ปลายทาง
ต้องเตรียม (ครู/นักเรียน)
๒๑ ๔ ก.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ ๓. นิโรธ (ธรรมที่ควรบรรลุ)
- สุข ๒ (สามิส, นิรามิส)
๔. มรรค (ธรรมที่ควรเจริญ)
- บุพพนิมิตของมัชฌิมาปฏิปทา
- ดรุณธรรม ๖
- กุลจิรัฏฐิติธรรม ๔
- กุศลกรรมบถ ๑๐
- สติปัฏฐาน ๔
- มงคล ๓๘ (ประพฤติธรรม,
เว้นจากความชั่ว,
เว้นจากการดื่มนํ้าเมา
ส ๑.๑ ม. ๒/๘
๒๒ ๙ ก.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ พุทธศาสนสุภาษิต ส ๑.๑ ม. ๒/๘ ใบงานที่ ๑๔
๒๓ ๑๐ ก.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ การบริหารจิตตามหลักอานาปานสติ ส ๑.๑ ม. ๒/๙ ใบความรู้ที่ ๑
๒๔ ๑๑ ก.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ การเจริญปัญญาโดยการคิดแบบ
โยนิโสมนสิการ
ส ๑.๑ ม. ๒/๙ ใบความรู้ที่ ๒
๒๕ ๑๖ ก.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ การสวดมนต์แปลและแผ่เมตตา ส ๑.๑ ม. ๒/๑๐
๒๖ ๑๗ ก.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ สัมมนาพระพุทธศาสนากับสังคมไทย ส ๑.๑ ม. ๒/๑๑ ใบงานที่ ๑๕
๒๗ ๑๘ ก.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ ทิศเบื้องต้น (ลูกที่ดีตามหลักทิศ ๖) ส ๑.๒ ม. ๒/๑
๒๘ ๒๓ ก.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ มรรยาทชาวพุทธ ส ๑.๒ ม. ๒/๒ ใบงานที่ ๑๖
๒๙ ๒๔ ก.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ มรรยาทชาวพุทธ ส ๑.๒ ม. ๒/๒ ใบงานที่ ๑๗

14. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
กำ�หนดการเรียนรู้รายชั่วโมง และสิ่งที่โรงเรียนปลายทางต้องเตรียม
200
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๕๓ ชั่วโมง
ครั้งที่ วัน/เดือน/ปี
เวลา
จำ�นวน
ชั่วโมง เรื่องที่สอน มาตรฐาน
การเรียนรู้ข้อที่
สิ่งที่ ร.ร.ปลายทาง
ต้องเตรียม (ครู/นักเรียน)
๓๐ ๒๕ ก.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ ศาสนพิธี ส ๑.๒ ม. ๒/๓ ใบงานที่ ๑๘
๓๑ ๓๐ ก.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ ศาสนพิธี ส ๑.๒ ม. ๒/๓
๓๒ ๓๑ ก.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ วันมาฆบูชา วันวิสาขบูชา และ
หลักธรรมทางพระพุทธศาสนา
ส ๑.๒ ม. ๒/๔ ใบงานที่ ๑๙
๓๓ ๑ ส.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ วันอัฏฐมีบูชา วันธรรมสวนะ
และหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา
ส ๑.๒ ม. ๒/๔
วันพฤหัสบดีที่ ๒ สิงหาคม ๒๕๕๕ หยุดวันอาสาฬหบูชา
วันศุกร์ที่ ๓ สิงหาคม ๒๕๕๕ หยุดวันเข้าพรรษา
๓๔ ๖ ส.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ วันอาสาฬหบูชา วันเข้าพรรษา
และหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา
ส ๑.๒ ม. ๒/๔
๓๕ ๗ ส.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ วันออกพรรษา วันเทโวโรหนะ
และหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา
ส ๑.๒ ม. ๒/๔
๓๖ ๘ ส.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ หลักธรรมในการอยู่ร่วมกัน ส ๑.๑ ม. ๒/๕
วันจันทร์ที่ ๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๕ หยุดชดเชยวันเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ
สาระที่ ๒ หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม
และการดำ�เนินชีวิตในสังคม
๓๗ ๑๔ ส.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ กระบวนการในการตรากฎหมาย ส ๒.๒ ม. ๒/๑
๓๘ ๑๕ ส.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ กฎหมายครอบครัว ส ๒.๑ ม. ๒/๑ ใบงานที่ ๒๐ - ๒๑
๓๙ ๒๐ ส.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๐ กฎหมายแพ่ง ส ๒.๑ ม. ๒/๑ ใบงานที่ ๒๒
๔๐ ๒๑ ส.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ กฎหมายชุมชนและประเทศชาติ ส ๒.๑ ม. ๒/๑ ใบงานที่ ๒๓

15. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
กำ�หนดการเรียนรู้รายชั่วโมง และสิ่งที่โรงเรียนปลายทางต้องเตรียม
201
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๕๓ ชั่วโมง
ครั้งที่ วัน/เดือน/ปี
เวลา
จำ�นวน
ชั่วโมง เรื่องที่สอน มาตรฐาน
การเรียนรู้ข้อที่
สิ่งที่ ร.ร.ปลายทาง
ต้องเตรียม (ครู/นักเรียน)
๔๑ ๒๒ ส.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ พลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย ส ๒.๑ ม. ๒/๒ ใบงานที่ ๒๔
๔๒ ๒๗ ส.ค. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดี ส ๒.๑ ม. ๒/๒
๔๓ ๒๘ ส.ค. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ สถาบันทางสังคม ส ๒.๑ ม. ๒/๓ ใบงานที่ ๒๕
๔๔ ๒๙ ส.ค. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ สถาบันทางสังคม ส ๒.๑ ม. ๒/๓
๔๕ ๓ ก.ย. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ เหตุการณ์และการเปลี่ยนแปลง
ของระบอบการเมืองการปกครอง
ของไทย
ส ๒.๒ ม. ๒/๒ ใบงานที่ ๒๖
๔๖ ๔ ก.ย. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ การเลือกรับข้อมูลข่าวสารการเมือง
การปกครองไทย
ส ๒.๒ ม. ๒/๒
๔๗ ๕ ก.ย. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ ที่มาของวัฒนธรรมไทย ส ๒.๑ ม. ๒/๔
๔๘ ๑๐ ก.ย. ๕๕
๑๐.๒๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ ลักษณะวัฒนธรรมไทย
- วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับ
พระมหากษัตริย์
ส ๒.๑ ม. ๒/๔
๔๙ ๑๑ ก.ย. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ - วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับศาสนา
- วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับอาชีพ
ส ๒.๑ ม. ๒/๔
๕๐ ๑๒ ก.ย. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ ลักษณะวัฒนธรรมของประเทศ
ในภูมิภาคเอเชีย
- วัฒนธรรมจีน
ส ๒.๑ ม. ๒/๔
๕๑ ๑๗ ก.ย. ๕๕
๑๐.๓๐ - ๑๑.๓๐ น.
๑ - วัฒนธรรมอินเดีย
- วัฒนธรรมอิสลาม
ส ๒.๑ ม. ๒/๔
๕๒ ๑๘ ก.ย. ๕๕
๐๘.๓๐ - ๐๙.๓๐ น.
๑ - วัฒนธรรมญี่ปุ่น
- วัฒนธรรมเวียดนาม
ส ๒.๑ ม. ๒/๔

16. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
กำ�หนดการเรียนรู้รายชั่วโมง และสิ่งที่โรงเรียนปลายทางต้องเตรียม
202
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๕๓ ชั่วโมง
ครั้งที่ วัน/เดือน/ปี
เวลา
จำ�นวน
ชั่วโมง เรื่องที่สอน มาตรฐาน
การเรียนรู้ข้อที่
สิ่งที่ ร.ร.ปลายทาง
ต้องเตรียม (ครู/นักเรียน)
๕๓ ๑๙ ก.ย. ๕๕
๑๒.๓๐ - ๑๓.๓๐ น.
๑ ความคล้ายคลึงและความแตกต่าง
ของวัฒนธรรมไทยกับวัฒนธรรม
ของประเทศในเอเชีย
ส ๒.๑ ม. ๒/๔

17. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
203
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
มาตรฐาน ส ๑.๑ รู้และเข้าใจประวัติ ความสำ�คัญ ศาสนา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือ
และศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่นและปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่ออยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๑ อธิบายการเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่ตนนับถือสู่ประเทศเพื่อนบ้าน
ม. ๒/๒ วเิคราะหค์วามสำ�คัญของพระพทุธศาสนาหรอืศาสนาทีต่นนบัถือ ที่ชว่ยเสรมิสรา้งความเข้าใจ
อันดีกับประเทศเพื่อนบ้าน
ม. ๒/๓ วิเคราะห์ความสำ�คัญของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือในฐานะที่เป็นรากฐานของ
วัฒนธรรม เอกลักษณ์ของชาติและมรดกของชาติ
ม. ๒/๔ อภิปรายความสำ�คัญของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนับถือ กับการพัฒนาชุมชนและ
การจัดระเบียบสังคม
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
พระพุทธเจ้าได้ตรัสร้หูลักธรรมท่เีป็นความจริงอันประเสริฐแล้วได้ประกาศเผยแผ่พระพุทธศาสนาในชมพูทวีป
โดยมีพุทธสาวกเป็นผู้สืบทอดและเผยแผ่พระพุทธศาสนาไปยังภูมิภาคต่างๆ ในโลก เริ่มเผยแผ่จากอินเดียสู่ดินแดนอื่น
โดยการนำ�ของพระสมณทูตในรัชสมัยของพระเจ้าอโศกมหาราช สำ�หรับดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ได้มี
พระโสณเถระ พระอุตตรเถระ และพระมหินทเถระ นำ�พระพุทธศาสนามาเผยแผ่ทำ�ให้มีการนับถือพระพุทธศาสนาอย่าง
กว้างขวางและสืบทอดต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน สังคมไทย ความสำ�คัญของพระพุทธศาสนาจึงไม่เพียงแต่มีอิทธิพลต่อ
ด้านจิตใจเท่านั้น แต่ยังมีความสำ�คัญต่อการเป็นรากฐานของวัฒนธรรมและการเป็นเอกลักษณ์และมรดกของชาติอีกด้วย
๓. สาระการเรียนรู้
๑. การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศเพื่อนบ้าน
๒. การนับถือพระพุทธศาสนาของประเทศเพื่อนบ้าน
๓. ความสำ�คัญของพระพุทธศาสนา
- พระพุทธศาสนาช่วยสร้างความเข้าใจอันดีกับประเทศเพื่อนบ้าน
- พระพุทธศาสนาที่เป็นรากฐานของวัฒนธรรมไทย
- พระพุทธศาสนาเป็นเอกลักษณ์และมรดกของสังคมไทย
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑
ประวัติและความสำ�คัญ
ของพระพุทธศาสนา
เวลา ๖ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

18. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
204
ความสามารถในการแก้ปัญหา เป็นความสามารถในการแก้ปัญหาและอุปสรรคต่างๆ ที่เผชิญได้อย่างถูกต้อง
เหมาะสม บนพื้นฐานของหลักเหตุผล คุณธรรม และข้อมูลสารสนเทศ
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย
มีจิตสาธารณะ
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
ใบงาน
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
ชั่วโมงที่ ๑ ชี้แจงแนะนำ�สาระการเรียนรู้
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูพูดคุยกับนักเรียนเกี่ยวกับ
วิธีการเรียนการสอน เนื้อหา
การวัดผล ประเมินผล
๓. ร่วมกันสรุป
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. สุ่มออกมาอภิปรายหน้าชั้นเรียน
พระพุทธศาสนามีอิทธิพลต่อ
วิถีชีวิตของนักเรียนหรือไม่อย่างไร
แบบทดสอบก่อน - หลังเรียน
ภาพพิธีกรรมทางศาสนาพุทธ
สื่อ Power Point

19. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
205
ชั่วโมงที่ ๒ การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศพม่า อินโดนีเซีย และลาว
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ให้นักเรียนดูภาพพิธีกรรมในวัน
สำ�คัญทางพระพุทธศาสนาใน
ประเทศเพื่อนบ้านแล้วอภิปรายใน
ประเด็นดังนี้
- เป็นภาพกิจกรรมเกี่ยวกับอะไร
- เป็นภาพชาวพุทธในประเทศใด
- เป็นภาพที่แสดงถึงความศรัทธา
ต่อพระพุทธศาสนาอย่างไร
และมีผลต่อสังคมนั้นอย่างไร
๓. อธิบายลักษณะการเผยแผ่พระพุทธ
ศาสนาเข้าสู่ประเทศเพื่อนบ้าน
๔. สนทนาผลการศึกษาและทำ�ใบงาน
ครูอธิบายทำ�ความเข้าใจ
๕. ร่วมกันสรุป
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. สุ่มออกมาอภิปรายหน้าชั้นเรียน
แล้วช่วยกันสรุป
๔. แบ่งกลุ่มนักเรียนกลุ่มละ ๘ คน
แต่ละกลุ่มจับคู่กัน ศึกษาการ
เผยแผ่พระพุทธศาสนา การนับถือ
พระพุทธศาสนาของประเทศ
เพื่อนบ้านในปัจจุบัน และทำ�ใบงาน
คู่ที่ ๑ เผยแผ่เข้าสู่ประเทศพม่า
อินโดนีเซีย และลาว
คู่ที่ ๒ เผยแผ่เข้าสู่ประเทศกัมพูชา
เวียดนาม มาเลเซีย และ
สิงคโปร์
๕. คู่ที่ ๑ อภิปรายผลการศึกษาและ
นำ�เสนอผลการเรียนรู้จากใบงาน
พร้อมซักถามข้อสงสัย
๖. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
แบบทดสอบก่อน-หลังเรียน
ภาพพิธีกรรมทางศาสนาพุทธ
สื่อ Power Point
แผนที่ทวีปเอเชีย
หนังสือแบบเรียน
ใบงานที่ ๑
ใบงานที่ ๒
ใบงานที่ ๓
แบบทดสอบ

20. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
206
ชั่วโมงที่ ๓ การเผยแผ่พระพุทธศาสนา เข้าสู่ประเทศกัมพูชา เวียดนาม มาเลเซีย และสิงคโปร์
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนาผลการศึกษาและทำ�ใบงาน
ครูช่วยอธิบายทำ�ความเข้าใจ
ตอบข้อสงสัย
๓. ช่วยชี้แนะเพิ่มเติม
๔. สรุปโดยสุ่มถามคำ�ถามกลุ่ม
เพื่อตรวจสอบความรู้ความเข้าใจ
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. คู่ที่ ๓ อภิปรายผลการศึกษาและ
นำ�เสนอผลการเรียนรู้เรื่อง
การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่
ประเทศกัมพูชา เวียดนาม
มาเลเซีย และสิงคโปร์
และการนับถือพระพุทธศาสนา
ของประเทศเพื่อนบ้านในปัจจุบัน
อภิปรายผลการศึกษา และนำ�เสนอ
ผลการเรียนรู้จากใบงาน
พร้อมซักถามข้อสงสัย
๓. ช่วยกันตรวจสอบความถูกต้อง
ของใบงาน
๔. ตัวแทนกลุ่มอธิบายความรู้เรื่องที่
ตนศึกษาและทำ�ใบงานโดยให้เพื่อน
ซักถามข้อสงสัย
๕. นำ�ข่าวเกี่ยวกับสถานการณ์หรือ
กิจกรรมเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาใน
ประเทศเพื่อนบ้านมาเล่าสู่กันฟัง
และให้ทุกคนร่วมกันอภิปรายถึง
ผลดีหรือผลเสียของกิจกรรมหรือ
เหตุการณ์ที่นำ�เสนอ
๖. ทำ�แบบทดสอบหลังการเรียน
สื่อ Power Point
ข่าว หนังสือพิมพ์
แบบทดสอบหลังเรียน

21. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
207
ชั่วโมงที่ ๔ ความสำ�คัญของพระพุทธศาสนา
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ให้นักเรียนดูภาพแล้วอภิปรายแล้ว
ร่วมกันสรุป
๓. สนทนาผลการศึกษาและทำ�ใบงาน
ครูอธิบายทำ�ความเข้าใจ
๔. ร่วมกันสรุปทุกคนปฏิบัติตาม
หลักการของพระพุทธศาสนาหรือ
ศาสนาที่ตนนับถือ
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. คิดจินตนาการว่าตนเองเป็น
สมาชิกในสังคมของชาวพุทธ
- มีการดำ�เนินชีวิตอย่างไร
- ทำ�ไมจึงอยู่กันอย่างมีความสุข
โดยให้ร่วมกันเขียนผังมโนทัศน์
บนกระดานหน้าชั้นเรียน
๔. บอกความสำ�คัญและเขียน
บรรยายภาพที่ดู
๕. ศึกษาความสำ�คัญของ
พระพุทธศาสนา
๖. ทำ�ใบงานความสำ�คัญของ
พระพุทธศาสนา
๗. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
ภาพพิธีกรรมทางศาสนาพุทธ
จิตรกรรมฝาผนัง
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
แบบทดสอบหลังเรียน
ชั่วโมงที่ ๕ ความสำ�คัญของพระพุทธศาสนาต่อสังคมไทย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับความ
สำ�คัญของพระพุทธศาสนาต่อ
สังคมไทยโดยใช้คำ�ถามดังนี้
- พระพุทธศาสนาเป็นรากฐานของ
วัฒนธรรมไทยอย่างไร
๓. คณะครูนักเรียนร่วมกันวิเคราะห์
ผลที่ได้รับจากการสัมมนาพระพุทธ
ศาสนา โดยเขียนลงเป็นแผนผัง
ความคิด
๔. ครูและนักเรียนช่วยกันสรุป
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ช่วยกันวิเคราะห์และนำ�เสนอ
๓. ทำ�ใบงานเรื่อง ความสำ�คัญของ
พระพุทธศาสนาที่เป็นรากฐาน
ของวัฒนธรรมไทย โดยทุกคนสรุป
ประเด็นสำ�คัญ
๔. ช่วยกันวิเคราะห์และตอบคำ�ถาม
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน

22. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
208
ชั่วโมงที่ ๖ พระพุทธศาสนากับการจัดระเบียบสังคม
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับการ
สัมมนา พระพุทธศาสนากับการแก้
ปัญหาและการพัฒนา นำ�ไปใช้ใน
ชีวิตประจำ�วันอย่างไรบ้างและได้รับ
ผลอย่างไร
๓. ครูและนักเรียนร่วมกันวิเคราะห์ผล
ที่ได้รับจากการสัมมนาพระพุทธ-
ศาสนา โดยเขียนลงเป็นแผนผัง
ความคิด
๔. ร่วมกันวิเคราะห์ว่าในปัจจุบันสังคม
มีปัญหาวุ่นวายหลายด้านด้วยกัน
เราจะนำ�พระพุทธศาสนามาช่วย
จัดระเบียบสังคมอย่างไร เพื่อให้เกิด
ความสงบและสันติสุขในสังคม
๕. ครูและนักเรียนช่วยกันสรุปการนำ�
พระพุทธศาสนากับการจัดระเบียบ
สังคมจะช่วยทำ�ให้บ้านเมืองสงบ
มีความเป็นระเบียบเรียบร้อย
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ช่วยกันวิเคราะห์และนำ�เสนอ
๓. ทำ�ใบงานเรื่อง ผลจากการสัมมนา
พระพุทธศาสนา โดยทุกคนสรุป
ประเด็นสำ�คัญที่ได้จากการสัมมนา
๔. ช่วยกันสรุปความจำ�เป็นของการ
สัมมนาพระพุทธศาสนา
๕. ช่วยกันวิเคราะห์และตอบคำ�ถาม
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
๙. สื่อการเรียนรู้
สื่อ / แหล่งการเรียนรู้
๑. หนังสือเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระพระพุทธศาสนา ชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ ๒
๒. ใบงาน
๓. ภาพกิจกรรมต่างๆ เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา เช่น ภาพการประกอบพิธีกรรมในวันสำ�คัญทางพระพุทธ-
ศาสนา ภาพประเพณีสำ�คัญที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาของประเทศเพื่อนบ้าน เป็นต้น
๔. ภาพและเนื้อหาข่าวการร่วมกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทย และประเทศเพื่อนบ้าน เช่น
การประชุมผู้นำ�ทางพระพุทธศาสนา เป็นต้น

23. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
209
๕. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
www.aksorn.com/Lib/s/soc_01
www.geocities.com/Athens/Agora/3232
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
วิเคราะห์ความสำ�คัญ
ของพระพุทธศาสนา
ในประเทศเพื่อนบ้าน
เขียนอธิบายได้
อย่างเป็นกระบวน
การ ถูกต้อง ครบ
ถ้วน มีรายละเอียด
มากและชัดเจน
เขียนอธิบายได้อย่าง
เป็นกระบวนการ
ถูกต้อง ครบถ้วน มี
รายละเอียดมาก
แต่ขาดความชัดเจน
เขียนอธิบายได้อย่าง
เป็นกระบวนการ
ถูกต้อง ครบถ้วน
แต่มีรายละเอียด
น้อย
เขียนอธิบายได้อย่าง
เป็นกระบวนการ
ถูกต้องเป็นบางส่วน
และมีรายละเอียด
น้อย
ตระหนักในความ
สำ�คัญของพระพุทธ
ศาสนา
กระตือรือร้นใน
การปฏิบัติตาม
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนา
ได้ด้วยตนเองอย่าง
สมํ่าเสมอและ
ชักชวนให้ผู้อื่น
ปฏิบัติตาม
กระตือรือร้นใน
การปฏิบัติตาม
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนาได้
ด้วยตนเองอย่าง
สมํ่าเสมอ
กระตือรือร้นใน
การปฏิบัติตาม
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนาได้
ด้วยตนเองเป็น
บางครั้ง
กระตือรือร้นใน
การปฏิบัติตาม
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนาได้
แต่ต้องมีผู้อื่น
แนะนำ� หรือ
ได้รับคำ�สั่งให้ทำ�
w w w w w w w w

24. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
210
มาตรฐาน ส ๑.๑ รู้และเข้าใจประวัติ ความสำ�คัญ ศาสนา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตน
นับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่นและปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่ออยู่ร่วมกันอย่าง
สันติสุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๕ วิเคราะห์พุทธประวัติหรือประวัติศาสดาของศาสนาที่ตนนับถือตามที่กำ�หนด
ม. ๒/๖ วิเคราะห์และประพฤติตนตามแบบอย่างการดำ�เนินชีวิตและข้อคิดจากประวัติสาวก ชาดก
เรื่องเล่าและศาสนิกชนตัวอย่างตามที่กำ�หนด
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
พระพุทธเจ้าเป็นบุคคลผู้เพียบพร้อมด้วยความดีงาม พระองค์ทรงมีความเพียรพยายามแสวงหาความจริงอัน
ประเสริฐ เพื่อช่วยบุคคลที่ตกอยู่ในความทุกข์ทั้งปวงได้หลุดพ้นโดยมีพุทธสาวก พุทธสาวิกานำ�มาเผยแผ่แก่มวลมนุษย์
การศึกษาถึงพระจริยาวัตรของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและชาดกเรื่องมิตตวินทุกชาดก และราโชวาทชาดกนั้นจะทำ�ให้ได้
แนวคดิเปน็คตเิตอืนใจใหร้จู้กัการยบัยงั้เกยี่วกบัการประพฤตตินใหอ้ยใู่นหลกัธรรม ยอ่มทำ�ใหเ้กดิความศรทัธาและสามารถ
นำ�ไปประยุกต์ปฏิบัติตนได้อย่างเหมาะสม ในสังคมปัจจุบันได้
๓. สาระการเรียนรู้
พุทธประวัติ
๑) ผจญมาร
๒) การตรัสรู้และสั่งสอนธรรม
ประวัติพุทธสาวก พุทธสาวิกา
๑) พระสารีบุตร
๒) พระโมคคัลลานะ
๓) นางขุชชุตตรา
๔) พระเจ้าพิมพิสาร
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๒
พุทธประวัติของพระสาวก
ชาวพุทธตัวอย่าง
เวลา ๘ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

25. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
211
ชาวพุทธตัวอย่าง
๑) ประวัติพระมหาธรรมราชาลิไทย
๒) ประวัติสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
ชาดก
๑) มิตตวินทุกชาดก
๒) ราโชวาทชาดก
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต เป็นความสามารถในการนำ�กระบวนการต่างๆ ไปใช้ในการดำ�เนินชีวิต
ประจำ�วัน การเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง การทำ�งานและการอยู่ร่วมกันในสังคม
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย มี
จิตสาธารณะ
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
ใบงาน
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล

26. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
212
ชั่วโมงที่ ๗ พุทธประวัติ ตอนผจญมาร
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนากับนักเรียนในหัวข้อ
- รู้เรื่องราวเกี่ยวกับพุทธประวัติใน
เรื่องใดบ้าง
- ได้แง่คิดจากความรู้อย่างไร
- ต้องการรู้พุทธประวัติใน
เรื่องใดบ้าง อธิบายเหตุผล
๓. ครูแจกใบงานเรื่องพุทธประวัติ
๔. ช่วยกันเฉลยใบงาน
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ศึกษาพุทธประวัติ
- ตอนผจญมาร
- ตรัสรู้และการสั่งสอนธรรม
๔. ทำ�ใบงาน เมื่อทำ�เสร็จแล้วให้จับคู่
กับเพื่อนอภิปรายคำ�ตอบ
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงานเรื่องพุทธประวัติ
ชั่วโมงที่ ๘ พุทธประวัติ ตอนตรัสรู้และการสั่งสอนธรรม
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูชี้แนะ เพิ่มเติมความรู้
ตอบข้อสงสัย
๓. ร่วมกันสรุปประเด็นสำ�คัญและ
นำ�หลักธรรมไปประยุกต์ปฏิบัติใน
การดำ�เนินชีวิต
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. แบ่งกลุ่มศึกษาความรู้เกี่ยวกับเรื่อง
การสั่งสอนธรรมของพระพุทธเจ้า
๓. ทำ�ใบงาน เรื่อง การสั่งสอนธรรม
ของพระพุทธเจ้า
๔. ร่วมกันอภิปรายแสดงความคิดเห็น
ตอนตรัสรู้และการสั่งสอนธรรม
แล้วร่วมกันสรุปประเด็น
๕. ตัวแทนกลุ่มนำ�เสนอผลงาน
๖. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
แบบทดสอบ

27. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
213
ชั่วโมงที่ ๙ พุทธสาวก : พระสารีบุตร
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนากับนักเรียนในหัวข้อพุทธ-
สาวก สาวิกา ในหัวข้อ
- ชื่อพุทธสาวก พุทธสาวิกา
- ผลงานสำ�คัญ
- คุณธรรมที่ควรนำ�ไปเป็น
แบบอย่างในการดำ�เนินชีวิต
๓. อธิบายให้เข้าใจถึงพุทธสาวกที่
พระพุทธเจ้ายกย่อง พร้อมกับ
แจกใบงาน
๔. ครูชี้แนะ ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม
๕. ช่วยกันสรุปผลงานสำ�คัญที่มีต่อ
พระพุทธศาสนา และแนวทาง
การปฏิบัติตามคุณธรรม
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ศึกษาเกี่ยวกับประวัติของ
พระสารีบุตร
๔. ทำ�ใบงาน เรื่อง ประวัติพระสารีบุตร
นำ�เสนอหน้าชั้นเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
ชั่วโมงที่ ๑๐ พุทธสาวก : พระโมคคัลลานะ
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนากับนักเรียนในหัวข้อ
พุทธสาวก สาวิกา ในหัวข้อ
- ชื่อพุทธสาวก พุทธสาวิกา
- ผลงานสำ�คัญ
- คุณธรรมที่ควรนำ�ไปเป็น
แบบอย่างในการดำ�เนินชีวิต
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและทำ�
สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ศึกษาเกี่ยวกับประวัติของ
พระโมคคัลลานะ
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน

28. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
214
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๓. อธิบายให้เข้าใจถึงพุทธสาวกที่
พระพุทธเจ้ายกย่อง พร้อมกับแจก
ใบงาน
๔. ครูชี้แนะ ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม
๕. ช่วยกันสรุปผลงานสำ�คัญที่มีต่อ
พระพุทธศาสนา และแนวทาง
การปฏิบัติตามคุณธรรม
๔. ทำ�ใบงานเรื่อง ประวัติ
พระโมคคัลลานะ
นำ�เสนอหน้าชั้นเรียน
ใบงาน
ชั่วโมงที่ ๑๑ พุทธสาวก : พระเจ้าพิมพิสาร
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูซักถามนักเรียนถึงการปฏิบัติตน
ตามหลักคุณธรรม มีผู้ใดนำ�ไป
ปฏิบัติแล้ว ผลของการปฏิบัติเป็น
อย่างไร และควรพัฒนาหรือ
ปรับปรุงแก้ไขอย่างไร โดยครูช่วย
ชี้แนะเพิ่มเติม
๓. สนทนาเกี่ยวกับประวัติของ
พระเจ้าพิมพิสารที่สอดคล้อง
กับความประพฤติของบุคคล
ในสังคมไทยปัจจุบัน
๔. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปแง่คิดที่
ได้จากการศึกษาพระเจ้าพิมพิสาร
มีคุณความดีต่อพระพุทธศาสนา
อย่างไรบ้าง หลักคุณธรรมที่
สามารถ
นำ�ไปเป็นหลักปฏิบัติในการดำ�เนิน
ชีวิต พร้อมยกตัวอย่างประกอบ
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. แบ่งนักเรียนเป็น ๔ กลุ่ม
ศึกษาความรู้ในเรื่องต่อไปนี้
กลุ่มที่ ๑, ๒ เรื่อง พระเจ้าพิมพิสาร
กลุ่มที่ ๓, ๔ เรื่อง นางขุชชุตตรา
๔. ให้กลุ่มที่ ๑, ๒
- ช่วยกันวิเคราะห์ถึงบทบาทสำ�คัญ
ที่เป็นประโยชน์ต่อพระพุทธ-
ศาสนา หรือเป็นแบบอย่างต่อ
ชาวพุทธทั่วไป
- ตั้งประเด็นคำ�ถามเชิงวิเคราะห์
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน

29. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
215
ชั่วโมงที่ ๑๒ พุทธสาวก : นางขุชชุตตรา
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูซักถามนักเรียนถึงการปฏิบัติตน
ตามหลักคุณธรรมของนางขุชชุตตรา
มีผู้ใดนำ�ไปปฏิบัติแล้ว ผลของการ
ปฏิบัติเป็นอย่างไร และควรพัฒนา
หรือปรับปรุงแก้ไขอย่างไร
โดยครูช่วยชี้แนะเพิ่มเติม
๓. สนทนาเกี่ยวกับประวัติของ
นางขุชชุตตรา ที่สอดคล้องกับความ
ประพฤติของบุคคลในสังคมไทย
ปัจจุบันอย่างไรบ้าง
๔. ครูและนักเรียนช่วยกันสรุปหลัก
คุณธรรมที่สามารถนำ�ไปเป็น
หลักปฏิบัติในการดำ�เนินชีวิต
พร้อมตัวอย่างประกอบ
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ให้กลุ่มที่ ๓, ๔ (แบ่งชั่วโมงที่แล้ว)
ศึกษาความรู้ในเรื่องนางขุชชุตตรา
- ช่วยกันวิเคราะห์ถึงบทบาทสำ�คัญ
ที่เป็นประโยชน์ต่อพระพุทธ-
ศาสนาหรือเป็นแบบอย่างต่อ
ชาวพุทธทั่วไป
- ตั้งประเด็นคำ�ถามเชิงวิเคราะห์
๔. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ชั่วโมงที่ ๑๓ ชาวพุทธตัวอย่าง : พระมหาธรรมราชาที่ ๑ (ลิไท)
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point

30. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
216
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๒. ครูสนทนากับนักเรียนในหัวข้อ
- ปัจจุบันนี้นักเรียนคิดว่าใครบ้างที่
ปฏิบัติตน สมควรเป็นชาวพุทธ
ตัวอย่าง
- ยกตัวอย่างการกระทำ�ที่จัดว่า
สมควรเป็นชาวพุทธตัวอย่าง
และแนวทางที่นักเรียนสามารถ
ปฏิบัติตนตามแบบอย่างได้
๓. ครูตั้งคำ�ถามนักเรียนเพื่อตรวจสอบ
ความรู้ ความเข้าใจ อธิบายเพิ่มเติม
๔. ช่วยกันสรุปแง่คิดที่ได้จากการศึกษา
ประวัติของชาวพุทธตัวอย่าง
๓. แบ่งกลุ่ม ๔ กลุ่มแยกกันเป็น ๒ คู่
ช่วยกันศึกษาความรู้สรุปลงใน
ใบงาน
คู่ที่ ๑ พระมหาธรรมราชาลิไทยและ
ทำ�ใบงาน
คู่ที่ ๒ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
และทำ�ใบงาน
๔. นักเรียนคู่ที่ ๑ นำ�เสนอผลงานที่ได้
ศึกษาและสรุปลงในใบงาน อีกฝ่าย
หนึ่งซักถามจนมีความเข้าใจดี
๕. ช่วยกันวางแผนการนำ�หลัก
คุณธรรมของพระมหาธรรมราชาลิไท
ไปประยุกต์ใช้ปฏิบัติในชีวิต
ประจำ�วัน
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
ชั่วโมงที่ ๑๔ ชาวพุทธตัวอย่าง : สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนากับนักเรียนในหัวข้อ
- ยกตัวอย่างการกระทำ�ที่จัดว่า
สมควรเป็นชาวพุทธตัวอย่าง และ
แนวทางที่นักเรียนสามารถปฏิบัติ
ตนตามแบบอย่างได้
๓. ครูตั้งคำ�ถามนักเรียนเพื่อตรวจสอบ
ความรู้ ความเข้าใจ อธิบายเพิ่มเติม
๔. ช่วยกันสรุปแง่คิดที่ได้จากการศึกษา
ประวัติของชาวพุทธตัวอย่าง
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. นักเรียนคู่ที่ ๒ นำ�เสนอผลงานที่ได้
ศึกษาและสรุปลงในใบงาน เกี่ยวกับ
ประวัติของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระยาวชิรญาณวโรรส อีกฝ่าย
หนึ่งซักถามจนมีความเข้าใจดี
๔. ช่วยกันวางแผนการนำ�หลักคุณธรรม
ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ไป
ประยุกต์ใช้ปฏิบัติในชีวิตประจำ�วัน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงานที่ ๒

31. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
217
๙. สื่อการเรียนรู้
สื่อ / แหล่งการเรียนรู้
๑. หนังสือเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม สาระพระพุทธศาสนาชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ ๒
๒. ใบงาน
๓. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
www.aksorn.com/Lib/s/soc_01
www.geocities.com/Athens/Agora/3232
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
อธิบายพุทธประวัติ
และความสำ�คัญของ
พระพุทธศาสนาต่อ
สังคมไทย
เขียนอธิบายได้
อย่างถูกต้อง
ครบถ้วน
มีรายละเอียดมาก
และชัดเจน
เขียนอธิบายได้อย่าง
ถูกต้องครบถ้วน
มีรายละเอียดมาก
แต่ขาดความชัดเจน
เขียนอธิบายได้อย่าง
ถูกต้อง ครบถ้วน
แต่มีรายละเอียด
น้อย
เขียนอธิบายได้อย่าง
ถูกต้องเป็นบางส่วน
และมีรายละเอียด
น้อย
วิเคราะห์พุทธประวัติ
ของพระพุทธเจ้าได้
อย่างเป็นกระบวนการ
เขียนอธิบายได้
อย่างเป็น
กระบวนการ และ
ถูกต้องครบถ้วน
มีรายละเอียดมาก
และชัดเจน
เขียนอธิบายได้อย่าง
เป็นกระบวนการ
และถูกต้อง
ครบถ้วน
มีรายละเอียดมาก
แต่ขาดความชัดเจน
เขียนอธิบายได้อย่าง
เป็นกระบวนการ
และถูกต้อง
ครบถ้วน แต่มี
รายละเอียดน้อย
เขียนอธิบายได้อย่าง
เป็นกระบวนการแต่
ถูกต้องเป็นบางส่วน
และมีรายละเอียด
น้อย
วิเคราะห์ข้อคิดหรือ
แนวปฏิบัติที่ดีใน
ประวัติพุทธสาวก
พุทธสาวิกาและชาดก
เขียนอธิบายได้
สอดคล้อง
กับหัวข้อ
มีรายละเอียด
ชัดเจน และมีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดมาก
แต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดน้อย
เขียนอธิบายได้แต่
ไม่สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
น้อย
w w w w w w w w

32. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
218
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๓
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนา
มาตรฐาน ส ๑.๑ รู้และเข้าใจประวัติ ความสำ�คัญ ศาสนา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตน
นับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่นและปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่ออยู่ร่วมกันอย่าง
สันติสุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๗ อธิบายโครงสร้างของพระไตรปิฎกหรือคัมภีร์ของศาสนาที่ตนนับถือ
ม. ๒/๘ อธิบายธรรมคุณและข้อธรรมสำ�คัญในกรอบอริยสัจ ๔ หรือหลักธรรมของศาสนาที่ตนนับถือ
ตามที่กำ�หนดเห็นคุณค่าและนำ�ไปพัฒนาแก้ปัญหาของชุมชนและสังคม
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
พระไตรปฎิกเปน็คมัภรีเ์กบ็รวบรวมคำ�สอนของพระพทุธเจา้ทที่รงแสดงแกป่ระชาชน รวมเรยีกวา่พระธรรมวนิยั
พระไตรปิฎกจึงถือว่าเป็นหลักฐานสำ�คัญให้พุทธบริษัทได้ศึกษาเรียนรู้หลักคำ�สอนของพระพุทธศาสนาสืบต่อกันมาจนถึง
ปัจจุบัน และถือเป็นหลักฐานอ้างอิงหลักคำ�สอนของพระพุทธศาสนาและใช้เป็นข้อยุติเมื่อมีความเห็นขัดแย้งในเรื่อง
หลักธรรม
๓. สาระการเรียนรู้
พระไตรปิฎก
๑) ความหมาย โครงสร้าง ชื่อคัมภีร์และสาระสังเขปของพระสุตตันตปิฎก
๒) เรื่องน่ารู้จากพระไตรปิฎก : จูฬกัมมวิภังคสูตร
อริยสัจ ๔
๑) ทุกข์ : ขันธ์ ๕ (อายตนะ)
๒) สมุทัย
- หลักกรรม (สมบัติ ๔, วิบัติ ๔)
- อกุศลกรรมบถ ๑๐
- อบายมุข ๖
เวลา ๘ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

33. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
219
๓) นิโรธ
- สุข ๒
๔) มรรค
- ดรุณธรรม ๖
พุทธศาสนสุภาษิต
๑) กมฺมุนา วตฺตตี โลโก : สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม
๒) กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ : ทำ�ดีได้ดี ทำ�ชั่วได้ชั่ว
๓) สุโข ปุญฺญสฺส อจฺจโย : การสั่งสมบุญนำ�สุขมาให้
๔) ปูชโก ลภเต ปูชํ วนฺทโก ปฏิวนฺทนํ : ผู้บูชาย่อมได้รับการบูชาตอบ ผู้ไหว้ย่อมได้รับการไหว้ตอบ
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
ความสามารถในการแก้ปัญหา เป็นความสามารถในการแก้ปัญหาและอุปสรรคต่างๆ ที่เผชิญได้อย่างถูกต้อง
เหมาะสมบนพื้นฐานของหลักเหตุผล คุณธรรมและข้อมูลสารสนเทศ
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย
มีจิตสาธารณะ
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
ใบงาน
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล

34. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
220
ชั่วโมงที่ ๑๕ ชาดกเรื่องมิตตวินทุกชาดก
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนาซักถามนักเรียนถึงชาดก
ที่เคยเรียนแล้วในชั้นเรียนก่อนหน้า
มีอะไรบ้าง ให้แนวคิดสำ�คัญอย่างไร
นำ�คติธรรมจากเรื่องชาดกไปประยุกต์
ใช้อย่างไร และผลการปฏิบัติเป็น
อย่างไร ให้ยกตัวอย่างประกอบ
๓. ครูช่วยเสนอแนะเพิ่มเติม และสรุป
ร่วมกัน
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. นักเรียนจับคู่กันศึกษาชาดก เรื่อง
มิตตวินทุกชาดกและอภิปรายตาม
หัวข้อที่กำ�หนดให้ในใบงาน
๔. แลกเปลี่ยนความคิดเห็นเป็นข้อ
สรุป
ของกลุ่ม
๕. ตัวแทนของกลุ่มผลัดกันนำ�เสนอ
ผลงาน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
ชั่วโมงที่ ๑๖ ชาดกเรื่องราโชวาทชาดก
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนาซักถามนักเรียนถึงชาดก
ที่เรียนแล้วในชั่วโมงก่อนหน้านี้ ให้
แนวคิดสำ�คัญอย่างไร นำ�คติธรรม
ไปประยุกต์ใช้อย่างไร และผลการ
ปฏิบัติเป็นอย่างไร ให้ยกตัวอย่าง
ประกอบ
๓. ครูช่วยเสนอแนะเพิ่มเติม และ
สรุปร่วมกัน
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. นักเรียนจับคู่ศึกษาชาดก เรื่อง
ราโชวาทชาดก อภิปรายตามหัวข้อ
ที่กำ�หนดให้ในใบงาน
๔. แลกเปลี่ยนความคิดเห็นเป็นข้อ
สรุป
ของกลุ่ม
๕. ตัวแทนทุกกลุ่มผลัดกันนำ�เสนอ
ผลงาน
๖. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
แบบทดสอบ

35. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
221
ชั่วโมงที่ ๑๗ พระไตรปิฏก
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ทบทวนความรู้ประสบการณ์เดิม
สนทนากันเกี่ยวกับโครงสร้าง
ชื่อคัมภีร์ สาระสังเขปของ
พระสุตตันตปิฎก และเรื่องน่ารู้จาก
พระไตรปิฎก
๓. ครูแจกใบความรู้เรื่องโครงสร้าง
ชื่อคัมภีร์และสาระสังเขปของ
พระสุตตันตปิฎก
๔. ครูอธิบายเพิ่มเติมและแจกใบงาน
๕. ครูตรวจสอบความถูกต้องและสรุป
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. นักเรียนช่วยกันตอบ
๔. ศึกษาใบความรู้ แบ่งกลุ่มช่วยกัน
ตั้งคำ�ถามกลุ่มละ ๕ ข้อ พร้อมเฉลย
คำ�ตอบ ตัวแทนกลุ่มผลัดกันถาม
กลุ่มอื่น
๕. ทำ�ใบงานและช่วยกันเฉลย
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบความรู้
ใบงานเรื่องพระไตรปิฎก
ชั่วโมงที่ ๑๘ เรื่องน่ารู้จากพระไตรปิฎก : จูฬกัมมวิภังคสูตร
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�เรื่องน่ารู้จากพระไตรปิฎก
มาเล่าให้นักเรียนฟัง และร่วมกัน
วิเคราะห์สรุปสาระความรู้ที่ได้จาก
เรื่องที่นำ�มาอภิปราย
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. แบ่งกลุ่มนำ�พระไตรปิฎกในหมวด
พระสูตรมาศึกษาเรื่องน่ารู้จาก
พระไตรปิฎกที่สนใจและสรุปหัวข้อ
ดังนี้
- ลำ�ดับที่ของพระไตรปิฎก
- พระสูตรที่น่าสนใจและเลือก
ศึกษา
- หลักธรรมและแนวคิดที่สามารถ
นำ�ไปประยุกต์ใช้ในการดำ�เนินชีวิต
๓. เสนอผลการศึกษาหน้าชั้นเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงานเรื่องพระไตรปิฎก

36. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
222
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๓. ร่วมกันสรุปสาระสำ�คัญ ประโยชน์
และคุณค่าของเรื่องที่ศึกษา และ
วิธีการนำ�ความรู้ที่ได้มาเป็นแนวทาง
ในการประพฤติปฏิบัติใน
ชีวิตประจำ�วัน
๔. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
แบบทดสอบ
ชั่วโมงที่ ๑๙ หลักพระรัตนตรัย (ธรรมคุณ ๖)
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนากับนักเรียนถึงจุดประสงค์
ของการสวดมนต์บูชาคุณของ
พระรัตนตรัย และผลที่ได้จาก
การสวดมนต์
๓. ครูและนักเรียนช่วยกันแปลความ-
หมายของบทสวดมนต์ธรรมคุณ
และยกตัวอย่างเพื่อขยายความหมาย
ให้ชัดเจนในข้อความต่อไปนี้
- สวากขาโต ภควตา ธัมโม
- สันทิฏฐิโก
- อกาลิโก
- เอหิปัสสิโก
- โอปนยิโก
- ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหิติ
๔. ครูเป็นผู้ช่วยชี้แนะ และสรุปหัวข้อ
สำ�คัญ
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. นักเรียนทุกคนสวดมนต์
บทธรรมคุณ ๖
๔. ช่วยกันวิเคราะห์กรณีตัวอย่างที่ครู
กำ�หนดให้ ว่าสอดคล้องกับ
ธรรมคุณในข้อใด พร้อมอธิบาย
เหตุผลโดยมีครูเป็นผู้นำ�ความ
ถูกต้อง
๕. ช่วยกันวางแนวปฏิบัติตนตาม
ธรรมคุณ ๖ ประการ
๖. นักเรียนทุกคนเขียนว่าจะปฏิบัติตน
แสดงว่าเป็นผู้เห็นความสำ�คัญของ
ธรรมคุณในหัวข้อต่างๆ ตามที่
แต่ละคนกำ�หนด และให้นำ�ไป
ปฏิบัติจริง และรายงานต่อครูเป็น
ระยะเวลาตามความเหมาะสม
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน

37. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
223
ชั่วโมงที่ ๒๐ - ๒๑ หลักอริยสัจ ๔
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพผู้มีชื่อเสียงประสบ
อุบัติเหตุมาเล่าให้นักเรียนฟัง และ
นักเรียนแสดงความรู้สึกต่อข่าวนั้น
- พิจารณาหาสาเหตุของความทุกข์
- แนวทางแก้ไขให้หมดทุกข์
๓. ครูเสนอแนะเพิ่มเติมและยกย่อง
ผู้ที่ปฏิบัติตนเป็นตัวอย่างที่ดีต่อ
ชั้นเรียน และช่วยกันสรุปผล
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและทำ�
สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. แบ่งกลุ่มศึกษาเรื่องอริยสัจ ๔ และ
อธิบายตามหัวข้อ
๓. ทำ�ใบงาน ช่วยกันวิเคราะห์ อภิปราย
และสรุปผลร่วมกัน เสนอผลงาน
หน้าชั้นเรียน ถึงคุณค่าของการ
ปฏิบัติตนตามหลักอริยสัจ ๔
๔. ช่วยกันยกตัวอย่างบุคคลที่มี
คุณธรรมและวิเคราะห์ผลที่ได้รับ
วางแผนปฏิบัติตนตามหลักอริยสัจ
ในแบบบันทึกการปฏิบัติตนตาม
หลักธรรมฯ และรายงานผลต่อครู
๕. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
แบบทดสอบ
ชั่วโมงที่ ๒๒ พุทธศาสนสุภาษิต
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ทบทวนความรู้และประสบการณ์
เดิมของนักเรียนเกี่ยวกับ
พุทธศาสน-สุภาษิต
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ช่วยกันตอบ
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน

38. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
224
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๓. ร่วมกันอธิบายความรู้เกี่ยวกับเรื่อง
พุทธศาสนสุภาษิตและยกตัวอย่าง
การนำ�ไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำ�วัน
๔. นำ�ตัวอย่างพุทธศาสนสุภาษิต
สุภาษิตไทย คำ�พังเพย
เพื่อให้นักเรียนตอบและวิเคราะห์
ความแตกต่าง
๕. ครูสุ่มตัวอย่างแต่ละกลุ่มนำ�เสนอ
ผลงานต่อชั้นเรียน ร่วมกันสรุป
๔. ร่วมกันอธิบายเชื่อมโยงกับ
เหตุการณ์ปัจจุบัน
๕. ทำ�ใบงานที่ ๑ พุทธศาสนสุภาษิต
สอนใจ
๖. แบ่งกลุ่มศึกษาพุทธศาสนสุภาษิต
- กมฺมุนา วตฺตตี โลโก
- กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ
ปาปกํ
- สุโข ปุญฺญสฺส อจฺจโย
- ปูชโก ลภเต ปูชํ วนฺทโก ปฏิวนฺทนํ
สาระสำ�คัญของการศึกษา คือ
๑. ฝึกการอ่านออกเสียงให้ถูกต้อง
๒. ศึกษาคำ�แปลและความหมาย
๓. วิเคราะห์หลักธรรมที่เป็นคติสอนใจ
ประยุกต์กับเหตุการณ์ปัจจุบัน
๔. ยกตัวอย่างการกระทำ�ของบุคคลที่
สอดคล้องกับพุทธศาสนสุภาษิต
๕. เลือกพุทธศาสนสุภาษิตที่สนใจและ
เขียนเรียงความอธิบาย
ใบงาน
๙. สื่อการเรียนรู้
สื่อ / แหล่งการเรียนรู้
๑. หนังสือเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระพระพุทธศาสนา ชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ ๒
๒. ใบงาน
๓. ภาพกิจกรรมต่างๆ เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา เช่น ภาพการประกอบพิธีกรรมในวันสำ�คัญทางพระพุทธศาสนา
ภาพประเพณีสำ�คัญที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาของประเทศเพื่อนบ้าน เป็นต้น
๔. ภาพและเนื้อหาข่าวการร่วมกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทย และประเทศเพื่อนบ้าน เช่น การ
ประชุมผู้นำ�ทางพระพุทธศาสนา เป็นต้น
๕. ห้องสมุดโดยค้นคว้าจากหนังสือหมวดศาสนาเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา พระไตรปิฎก / ห้องจริยธรรม / หรือ
จากพระสงฆ์

39. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
225
๖. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
www.aksorn.com/Lib/s/soc_01
www.geocities.com/Athens/Agora/3232
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
อธิบายโครงสร้างชื่อ
คัมภีร์ สาระสังเขปของ
พระสุตตันตปิฎกและ
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนาที่จะ
นำ�มาใช้ให้เกิด
ประโยชน์ใน
ชีวิตประจำ�วัน
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนา
มีรายละเอียด
ชัดเจน และมี
การยกตัวอย่าง
เพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนา
มีรายละเอียดมาก
แต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนา
มีรายละเอียดน้อย
เขียนอธิบายได้
แต่ไม่สอดคล้อง
กับหลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนา
มีรายละเอียดน้อย
นำ�พุทธศาสนสุภาษิต
มาใช้เป็นคติประจำ�ใจ
และเป็นหลักในการ
ดำ�เนินชีวิต
นำ�ไปใช้ด้วย
ตนเองอย่าง
สมํ่าเสมอและ
สามารถแนะนำ�
ให้ผู้อื่นปฏิบัติตาม
ได้
นำ�ไปใช้ด้วยตนเอง
อย่างสมํ่าเสมอ
นำ�ไปใช้ด้วยตนเอง
เป็นบางครั้ง
นำ�ไปใช้ด้วยตนเอง
เป็นบางครั้ง แต่ต้อง
มีผู้อื่นแนะนำ�
หรือมอบหมายให้
ทำ�
w w w w w w w w

40. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
226
มาตรฐาน ส ๑.๑ รู้และเข้าใจประวัติ ความสำ�คัญ ศาสนา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือศาสนาที่ตน
นับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่นและปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่ออยู่ร่วมกันอย่าง
สันติสุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๗ อธิบายโครงสร้างของพระไตรปิฎกหรือคัมภีร์ของศาสนาที่ตนนับถือ
ม. ๒/๘ อธบิายธรรมคณุและขอ้ธรรมสำ�คญัในกรอบอรยิสจั ๔ หรอืหลกัธรรมของศาสนาทตี่นนบัถอื
ตามที่กำ�หนดเห็นคุณค่าและนำ�ไปพัฒนาแก้ปัญหาของชุมชนและสังคม
ม. ๒/๙ เห็นคุณค่าของการพัฒนาจิตเพ่อืการเรียนร้แูละการดำ�เนินชีวิตด้วยวิธีคิดแบบโยนิโสมนสิการ
คือ วิธีคิดแบบอุบายปลุกเร้าคุณธรรมและวิธีคิดแบบอรรถธรรมสัมพันธ์หรือการพัฒนาจิต
ตามแนวทางของศาสนาที่ตนนับถือ
ม. ๒/๑๐ สวดมนต์ แผ่เมตตา บริหารจิต และเจริญปัญญาด้วยอานาปานสติหรือตามแนวทางของ
ศาสนาที่ตนนับถือ
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
การฝึกบริหารจิตและเจริญปัญญาตามแนวทางพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้าตรัสสอนว่า การศึกษาที่แท้จริง
จะเกดิกต็อ่เมอื่มนษุยร์จู้กัคดิ การรจู้กัคดิวเิคราะห์ วจิารณอ์ยา่งรอบดา้น ทำ�ใหเ้กดิปญัญาแตกฉาน เรยีกวา่ โยนโิสมนสกิาร
เป็นหนทางนำ�ไปส่กูารกระทำ�ท่ดีี และนำ�ไปส่คูวามสำ�เร็จในชีวิตได้ การสัมมนาพระพุทธศาสนา เป็นการพัฒนาการเรียนร้ทูี่
เน้นผู้เรียนในภาคปฏิบัติเพื่อให้ได้ประสบการณ์ไปใช้ในการพัฒนาตนเอง
๓. สาระการเรียนรู้
๑. การสวดมนต์แปลและการแผ่เมตตา
๒. การบริหารจิต
๓. การเจริญปัญญาตามหลักโยนิโสมนสิการ
๔. สัมมนาพระพุทธศาสนากับสังคมไทย
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๔
การบริหารจิต
และเจริญปัญญา
เวลา ๔ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

41. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
227
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต เป็นความสามารถในการนำ�กระบวนการต่างๆ ไปใช้ในการดำ�เนินชีวิต
ประจำ�วัน การเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง การทำ�งาน และการอยู่ร่วมกันในสังคม
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย มี
จิตสาธารณะ
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
ใบงาน
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
ชั่วโมงที่ ๒๓ การบริหารจิตตามหลักอานาปานสติ
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. นำ�ภาพบุคคลฝึกสมาธิที่สงบ
ประสบความสำ�เร็จจากการทำ�
ความดีให้นักเรียนดู
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ร่วมกันแสดงความคิดเห็น
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน

42. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
228
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๓. ช่วยกันอภิปรายในหัวข้อต่อไปนี้
- ความหมายและประโยชน์ของ
การบริหารจิต
- ขั้นตอนการทำ�สมาธิตามหลัก
อานาปานสติ
๔. ร่วมกันสรุปแนวทางการนำ�หลัก
การบริหารจิตไปใช้ในชีวิตประจำ�วัน
และเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและ
สังคม
๓. ร่วมกันแสดงความคิดเห็นการ
เสริมสร้างความเข้มแข็งให้ร่างกาย
กับการสร้างความมั่นคงให้จิตใจ
๔. ศึกษาใบความรู้ เรื่อง การฝึกสมาธิ
ตามหลักอานาปานสติ
๕. ดูวีดิทัศน์เกี่ยวกับการบริหารจิตและ
ปฏิบัติตามขั้นตอนทำ�สมาธิ
๖. ทำ�ใบงาน เรื่อง ฝึกกายฝึกใจ
๗. ฝึกสมาธินอกเวลาเรียนตามโอกาส
ที่เหมาะสม
๘. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
ใบความรู้
ใบงาน
แบบทดสอบ
ชั่วโมงที่ ๒๔ การเจริญปัญญาโดยการคิดแบบโยนิโสมนสิการ
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. นำ�กรณีตัวอย่างบุคคลที่ประสบ
ความสำ�เร็จในชีวิตในด้านต่างๆ
รู้จักคิดวิเคราะห์ ทำ�ให้เกิดปัญญา
แตกฉานมาเล่าให้นักเรียนฟัง
๓. ครูเป็นผู้ให้คำ�แนะนำ�เพิ่มเติม
สรุปประเด็นและสาระสำ�คัญของ
การเจริญปัญญาโดยคิดแบบโยนิโส-
มนสิการ
๔. ร่วมกันแสดงความคิดเห็น และ
สรุปแนวทางการนำ�หลักการเจริญ
ปัญญา
ไปใช้ในชีวิตประจำ�วัน และ
เพื่อพัฒนาคุณธรรมชีวิตและสังคม
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ร่วมกันวิเคราะห์การเจริญปัญญา
โดยคิดแบบโยนิโสมนสิการด้วยวิธี
คิดแบบอุบายปลุกเร้าคุณธรรม
๓. แสดงบทบาทสมมติและช่วยกัน
วิเคราะห์ว่าการคิดในลักษณะใด
เป็นการคิดแบบปลุกเร้าคุณธรรม
คิดแบบไม่ปลุกเร้าคุณธรรม
และคิดแบบอรรถธรรมสัมพันธ์
๔. ทำ�ใบงานเรื่อง
- ปลุกเร้าความดี
- จากหลักการสู่จุดมุ่งหมาย
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ใบงาน

43. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
229
ชั่วโมงที่ ๒๕ การสวดมนต์แปลและแผ่เมตตา
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนาเกี่ยวกับการสวดมนต์และ
แผ่เมตตา โดยใช้คำ�ถามดังนี้
- นักเรียนเคยสวดมนต์บทใดบ้าง
- นักเรียนสวดมนต์แล้วรู้สึกอย่างไร
- นักเรียนคิดว่าการสวดมนต์ส่งผล
ต่อจิตใจอย่างไร
๓. ร่วมกันแสดงความคิดเห็น และสรุป
ความรู้เรื่องการสวดมนต์แปลและ
แผ่เมตตา
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ร่วมกันแสดงความคิดเห็น
๓. นักเรียนฝึกปฏิบัติสวดมนต์และ
แผ่เมตตา
๔. นักเรียนร่วมกันสรุปประโยชน์ที่
เกิดขึ้นต่อตนเอง/ต่อผู้อื่น
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ชั่วโมงที่ ๒๖ สัมมนาพระพุทธศาสนากับสังคมไทย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ตั้งคำ�ถามนักเรียนว่า มีปัญหาหรือ
มีข้อสงสัยในการเรียนรู้เรื่องใด
มากที่สุด
๓. ครูอธิบายให้นักเรียนเข้าใจ
ความจำ�เป็นของการสัมมนา
พระพุทธศาสนา
๔. ครูและนักเรียนช่วยกันสรุป
ความจำ�เป็นของการสัมมนา
พระพุทธศาสนา
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและทำ�
สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ทุกคนช่วยกันเขียนปัญหาบน
กระดานดำ� และเรียงลำ�ดับปัญหาที่
มีผู้สงสัยมากที่สุดตามลำ�ดับ
๔. อ่านใบความรู้ เรื่องความรู้ทั่วไป
เกี่ยวกับการสัมมนา
พระพุทธศาสนา
๕. ทำ�ใบงาน เรื่อง การสัมมนา
พระพุทธศาสนากับการแก้ปัญหา
และการพัฒนา
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
ใบความรู้
ใบงาน

44. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๙. สื่อการเรียนรู้
230
สื่อ / แหล่งการเรียนรู้
๑. หนังสือเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระพระพุทธศาสนา ชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ ๒
๒. ใบงาน
๓. ภาพกิจกรรมต่างๆ เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา เช่น การแผ่เมตตา
๔. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
www.aksorn.com/Lib/s/soc_01
www.geocities.com/Athens/Agora/3232
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
ฝึกสวดมนต์แปลและ
แผ่เมตตา
ฝึกสวดมนต์แปล
และแผ่เมตตา
ตอบคำ�ถามได้
สอดคล้อง
กับหัวข้อ
มีรายละเอียด
ชัดเจน และมีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
ฝึกสวดมนต์แปล
และแผ่เมตตา
ตอบคำ�ถามได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดมาก
แต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
ฝึกสวดมนต์แปล
และแผ่เมตตา
ตอบคำ�ถามได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดน้อย
ฝึกสวดมนต์แปล
และแผ่เมตตา
ตอบคำ�ถามได้
แต่ไม่สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
น้อย
ฝึกบริหารจิตตามหลัก
อานาปานสติได้ถูกต้อง
อย่างเป็นระบบตาม
ขั้นตอน
ฝึกได้ถูกต้องอย่าง
เป็นระบบตาม
ขั้นตอน ไปใช้
ด้วยตนเองอย่าง
สมํ่าเสมอและ
สามารถแนะนำ�ให้
ผู้อื่นปฏิบัติตามได้
ฝึกได้ถูกต้องอย่าง
เป็นระบบตาม
ขั้นตอน ไปใช้
ด้วยตนเองอย่าง
สมํ่าเสมอ
ฝึกได้ถูกต้องอย่าง
เป็นระบบตาม
ขั้นตอน ไปใช้
ด้วยตนเองเป็น
บางครั้ง
ฝึกได้ถูกต้องอย่าง
เป็นระบบตาม
ขั้นตอน ไปใช้
ด้วยตนเองเป็น
บางครั้ง โดยต้อง
มีผู้อื่นแนะนำ�หรือ
มอบหมายให้ทำ�
w w w w w w w w

45. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
231
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
มาตรฐาน ส ๑.๒ เข้าใจ ตระหนักและปฏิบัติตนเป็นศาสนิกชนที่ดี และธำ�รงรักษาพระพุทธศาสนาหรือศาสนา
ที่ตนนับถือ
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๑ ปฏิบัติตนอย่างเหมาะสมต่อบุคคลต่างๆ ตามหลักศาสนาที่ตนนับถือตามที่กำ�หนด
ม. ๒/๒ มีมรรยาทของความเป็นศาสนิกชนที่ดีตามที่กำ�หนด
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
พระพทุธศาสนาเปน็ศาสนาทปี่ระชาชนชาวไทยสว่นใหญน่บัถอื และไดน้ำ�หลกัธรรมคำ�สอนของพระพทุธศาสนา
ไปเป็นหลักปฏิบัติเพื่อให้ชีวิตมีความสุข โดยการศึกษาหาความรู้ ปฏิบัติตามหลักธรรมคำ�สอนต่างๆ ประพฤติตนเป็น
แบบอย่างท่ดีีของคนท่วัไป มีบทบาทในการช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนา โดยเข้าร่วมพิธีกรรมและศาสนพิธีต่างๆ เป็นการ
ปฏิบัติหน้าที่ชาวพุทธที่ดีในการเผยแผ่ ปกป้อง และสืบอายุพระพุทธศาสนาให้มั่นคงยาวนานตลอดไป
๓. สาระการเรียนรู้
หน้าที่ชาวพุทธ
๑) การช่วยเผยแผ่พระพุทธศาสนา
๒) การเป็นชาวพุทธที่ดีตามหลักทิศ ๖
๓) การเข้าร่วมพิธีกรรมทางพระพุทธศาสนา
๔) การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ
มรรยาทชาวพุทธ ในหัวข้อต่อไปนี้
๑) การต้อนรับ (ปฏิสันถาร)
๒) มรรยาทของผู้เป็นแขก
๓) ระเบียบพิธีปฏิบัติต่อพระภิกษุ
ศาสนพิธี
๑) การทำ�บุญตักบาตร
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๕
มรรยาท หน้าที่ชาวพุทธ
และวันสำ�คัญทางพระพุทธศาสนา
เวลา ๑๐ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

46. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
232
๒) การถวายภัตตาหาร
๓) การถวายสังฆทาน
๔) การถวายผ้าอาบนํ้าฝน
๕) การถวายเครื่องไทยธรรม
๖) การกรวดนํ้า
๗) การทอดกฐิน
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต เป็นความสามารถในการนำ�กระบวนการต่างๆ ไปใช้ในการดำ�เนินชีวิต
ประจำ�วัน การเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง การทำ�งานและการอยู่ร่วมกันในสังคม
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย มี
จิตสาธารณะ
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
ฝึกปฏิบัติมรรยาทชาวพุทธ
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล

47. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
233
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
ชั่วโมงที่ ๒๗ ทิศเบื้องต้น (ลูกที่ดีตามหลักทิศ ๖)
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับบทบาท
หน้าที่ของลูกที่ดี ที่นักเรียนเคยพบ
หรือเคยปฏิบัติ และช่วยกันอธิบาย
ลักษณะของลูกที่ดี
๓. ร่วมกันคิดหาวิธีการปฏิบัติตนเป็น
ลูกที่ดีตามทิศเบื้องต้น ลูกที่ดีตาม
หลักทิศ ๖
๔. ช่วยกันสรุปถึงความสำ�คัญของการ
เป็นลูกที่ดี
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. แบ่งกลุ่มร่วมกันแสดงความคิดเห็น
ถึงเหตุการณ์ตัวอย่าง
- บิดามารดาไม่อบรมสั่งสอนบุตร
ให้ประพฤติตนในทางที่ถูกต้อง
- ลูกไม่เชื่อฟังคำ�สอนของบิดา
มารดา แต่ละกลุ่มเลือก ๑ เหตุการณ์
วิเคราะห์ผลที่คาดว่าจะได้รับและ
แนวทางแก้ไข นำ�เสนอหน้าชั้นเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ชั่วโมงที่ ๒๘ หน้าที่ชาวพุทธ
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. สนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับบทบาท
หน้าที่ของชาวพุทธที่นักเรียน
เคยพบหรือเคยปฏิบัติ และช่วยกัน
อธิบายลักษณะของชาวพุทธที่ดี
๓. ครูเป็นผู้ช่วยเสนอแนะ
๔. ร่วมกันคิดหาวิธีการปฏิบัติตนเป็น
ชาวพุทธที่ดี
- บทบาทพระภิกษุในการเผยแผ่
พระพุทธศาสนาและฝึกบทบาท
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. เขียนแผนผังความคิดในใบงาน
เรื่องหน้าที่ชาวพุทธ นำ�เสนอผลงาน
หน้าชั้นเรียน
๔. แบ่งกลุ่มร่วมกันแสดงความคิดเห็น
ถึงเหตุการณ์ตัวอย่าง
- จัดทำ�พระพุทธรูปเพื่อจำ�หน่าย
- ลักลอบตัดเศียรพระพุทธรูป
- ไม่เคยไปวัดเพื่อฟังธรรมหรือ
ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
แบบทดสอบ

48. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
234
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
- ปฏิบัติตนตามหลักทิศ ๖
- การเข้าค่ายคุณธรรม
- การเข้าร่วมพิธีกรรม
- การแสดงตนเป็นพุทธมามกะ
๕. ช่วยกันสรุปถึงความสำ�คัญของการ
ปฏิบัติตนเป็นชาวพุทธที่ดี
- บิดามารดาไม่อบรมสั่งสอนบุตร
ให้ประพฤติตนในทางที่ถูกต้อง
- ไม่เคยเข้าพิธีแสดงตนเป็น
พุทธมามกะ แต่ละกลุ่มเลือก
๑ เหตุการณ์ วิเคราะห์ผลที่คาดว่า
จะได้รับและแนวทางแก้ไข
นำ�เสนอหน้าชั้นเรียน
๕. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
แบบทดสอบ
ชั่วโมงที่ ๒๙ มรรยาทชาวพุทธ
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ร่วมกันอภิปรายภาพให้ความรู้สึก
ที่ดีต่อผู้พบเห็นอย่างไร ครูช่วย
เสนอแนะเพิ่มเติมถึงคุณค่า
ของมรรยาทชาวพุทธ
๓. ช่วยกันสรุปเรื่อง มรรยาทชาวพุทธ
เกี่ยวกับการเดิน การนั่ง การยืน
การสนทนากับพระภิกษุ ฯลฯ
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ดูภาพต่างๆ เกี่ยวกับมรรยาท
ชาวพุทธ
- ภาพคนกราบไหว้พระสงฆ์
- ภาพคนสนทนากับพระสงฆ์
- ภาพคนพนมมือฟังพระธรรม
เทศนา
- ภาพคนถวายของแด่พระสงฆ์ใน
พิธีกรรมต่างๆ
๔. ดูวีดิทัศน์ เรื่อง มรรยาทชาวพุทธ
ในเรื่อง
- การต้อนรับ
- มรรยาทของผู้เป็นแขก
- ระเบียบพิธีปฏิบัติต่อพระภิกษุ
๕. แสดงบทบาทสมมติหรือสาธิตที่
กำ�หนดให้ในใบงาน เรื่อง
มรรยาทชาวพุทธ
๖. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน
แบบทดสอบ

49. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
235
ชั่วโมงที่ ๓๐ ศาสนพิธี
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ให้นักเรียนดูภาพ หรือภาพข่าว
ประชาชนที่เข้าร่วมศาสนพิธี เช่น
ภาพประชาชนตักบาตรทำ�บุญ
ถวายสังฆทาน ทอดผ้าป่า ทอดกฐิน
ฯลฯ
ครูตั้งคำ�ถามในแต่ละภาพด้วย
คำ�ถามต่อไปนี้
- เป็นภาพอะไร
- แสดงถึงการนำ�คุณธรรมใดมาเป็น
แนวปฏิบัติ
- ผลของการกระทำ�ก่อให้เกิด
ประโยชน์อย่างไรบ้าง
๓. แนะนำ�เพิ่มเติมถึงหลักสำ�คัญของ
การประกอบศาสนพิธี ช่วยกันสรุป
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. นักเรียนช่วยกันตอบ
๔. แบ่งกลุ่มรวบรวมข่าวสารข้อมูล
ความรู้เกี่ยวกับศาสนาพิธีเรื่อง
ต่อไปนี้
- การทำ�บุญตักบาตร
- การถวายภัตตาหาร
- การถวายสังฆทาน
- การถวายผ้าอาบนํ้าฝน
- การกรวดนํ้า
- การทอดกฐิน
- การทอดผ้าป่า
๕. ทำ�ใบงานเรื่อง ศาสนพิธี
๖. กลุ่ม ๑ - ๓ นำ�เสนอผลงาน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
รูปภาพ
ใบงาน
ชั่วโมงที่ ๓๑ ศาสนพิธี (ต่อ)
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับ
ศาสนพิธี
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. นักเรียนช่วยกันตอบ
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน

50. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
236
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๓. นำ�วีดิทัศน์เกี่ยวกับศาสนพิธีมาให้
นักเรียนศึกษาประกอบทำ�ความ
เข้าใจ
๔. แนะนำ�เพิ่มเติมถึงหลักสำ�คัญของ
การประกอบศาสนพิธี ช่วยกันสรุป
๔. กลุ่ม ๔ - ๗ นำ�เสนอผลงาน
ตามใบงาน
รูปภาพ
ชั่วโมงที่ ๓๒ วันมาฆบูชาและวันวิสาขบูชา
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนากับนักเรียน ตั้งคำ�ถาม
ให้วิเคราะห์วิจารณ์
๓. ครูเป็นผู้ให้คำ�แนะนำ�เพิ่มเติม
และนำ�วีดิทัศน์วันสำ�คัญทาง
พระพุทธศาสนาให้นักเรียนศึกษา
๔. ช่วยกันสรุปความสำ�คัญของ
วันสำ�คัญทางพระพุทธศาสนา
และแนวทางการปฏิบัติตนของ
พระพุทธศาสนิกชน
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. ดูภาพประชาชนกำ�ลังปฏิบัติ
ศาสนกิจ เช่น การเวียนเทียน แห่
เทียนพรรษา ทำ�บุญตักบาตร ฯลฯ
แล้ววิเคราะห์วิจารณ์ในหัวข้อ
ต่อไปนี้
- มีผลดีอย่างไร
- เคยเข้าร่วมพิธีกรรมบ้างหรือไม่
ประทับใจในเรื่องใด
- ถ้าไม่เคยเข้าร่วมให้อภิปราย
เหตุผล และมีแนวทางพัฒนา
ตนเองต่อไปอย่างไร
๔. แบ่งกลุ่มศึกษาความรู้และทำ�ใบงาน
ถึงแนวทางการปฏิบัติตนใน
วันสำ�คัญ
กลุ่มที่ ๑ เรื่อง วันมาฆบูชา
กลุ่มที่ ๒ เรื่อง วันวิสาขบูชา
กลุ่มที่ ๓ เรื่อง อัฏฐมีบูชา
กลุ่มที่ ๔ เรื่อง วันอาสาฬหบูชา
กลุ่มที่ ๕ เรื่อง วันธรรมสวนะ
กลุ่มที่ ๖ เรื่อง วันเข้าพรรษา
กลุ่มที่ ๗ เรื่อง วันออกพรรษา
๕. กลุ่ม ๑ - ๒ นำ�เสนอผลงาน
ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน

51. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
237
ชั่วโมงที่ ๓๓ วันอัฏฐมีบูชา และวันธรรมสวนะ
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนาเกี่ยวกับวันอัฏฐมีบูชา
และวันธรรมสวนะ และหลักธรรม
ทางพระพุทธศาสนา
๓. ครูเป็นผู้ให้คำ�แนะนำ�เพิ่มเติม
และนำ�วีดิทัศน์วันสำ�คัญทาง
พระพุทธศาสนาให้นักเรียนศึกษา
๔. ช่วยกันสรุปความสำ�คัญของ
วันสำ�คัญทางพระพุทธศาสนา
และแนวทางการปฏิบัติตนของ
พระพุทธศาสนิกชน
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. กลุ่ม ๓ และกลุ่ม ๕ นำ�เสนอผลงาน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ชั่วโมงที่ ๓๔ วันอาสาฬหบูชาและวันเข้าพรรษา
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนาเกี่ยวกับวันอาสาฬหบูชา
วันเข้าพรรษา และหลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนา
๓. ครูเป็นผู้ให้คำ�แนะนำ�เพิ่มเติม
และนำ�วีดิทัศน์วันสำ�คัญทาง
พระพุทธศาสนาให้นักเรียนศึกษา
๔. ช่วยกันสรุปความสำ�คัญของ
วันสำ�คัญทางพระพุทธศาสนา
และแนวทางการปฏิบัติตนของ
พระพุทธศาสนิกชน
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. กลุ่ม ๗ นำ�เสนอผลงาน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน

52. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
238
ชั่วโมงที่ ๓๕ วันออกพรรษาและวันเทโวโรหนะ
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนาเกี่ยวกับวันออกพรรษา
วันเทโวโรหนะและหลักธรรมทาง
พระพุทธศาสนา
๓. ครูเป็นผู้ให้คำ�แนะนำ�เพิ่มเติม
และนำ�วีดิทัศน์วันสำ�คัญทาง
พระพุทธศาสนาให้นักเรียนศึกษา
๔. ช่วยกันสรุปความสำ�คัญของ
วันสำ�คัญทางพระพุทธศาสนา
และแนวทางการปฏิบัติตนของ
พระพุทธศาสนิกชน
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๓. กลุ่ม ๔ และกลุ่ม ๖ นำ�เสนอผลงาน
๔. วาดภาพหรือเรียงความในหัวข้อ
“ความทรงจำ�ที่ประทับใจ” ในการ
ร่วมพิธีกรรมในวันสำ�คัญทาง
พระพุทธศาสนา
๕. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
แบบทดสอบก่อนเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ชั่วโมงที่ ๓๖ หลักธรรมในการอยู่ร่วมกัน
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ตั้งคำ�ถามนักเรียนว่า นักเรียนเคยใช้
หลักธรรมทางศาสนาที่ตนนับถือ
มาใช้ในชีวิตประจำ�วันหรือไม่
นำ�มาใช้เพราะเหตุใด
๓. ครูอธิบายเพิ่มเติม
๔. ครูและนักเรียนช่วยกันสรุป
๑. สวดมนต์บูชาพระรัตนตรัยและ
ทำ�สมาธิก่อนเรียน ๕ นาที
๒. นักเรียนช่วยกันอภิปราย
๓. ให้นักเรียนวิเคราะห์ข่าวแล้ว
ร่วมกันแสดงความคิดเห็น
- ปัญหาจากข่าวมีสาเหตุอะไรบ้าง
- ส่งผลกระทบต่อสังคมอย่างไร
- จะมีแนวทางในการแก้ปัญหา
จากข่าวได้อย่างไร
๔. นำ�เสนอหน้าชั้นเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ใบความรู้
ใบงาน

53. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
239
๙. สื่อการเรียนรู้
สื่อ / แหล่งการเรียนรู้
๑. หนังสือเรียนกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม สาระพระพุทธศาสนา ชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ ๒
๒. ใบงาน
๓. ภาพกิจกรรมต่างๆ เกี่ยวกับพระพุทธศาสนา เช่น ภาพการประกอบพิธีกรรมในวันสำ�คัญทางพระพุทธ-
ศาสนา ภาพประเพณีสำ�คัญที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาของประเทศเพื่อนบ้าน เป็นต้น
๔. ภาพและเนื้อหาข่าวการร่วมกิจกรรมทางพระพุทธศาสนาในประเทศไทย และประเทศเพื่อนบ้าน เช่น
การประชุมผู้นำ�ทางพระพุทธศาสนา เป็นต้น
๕. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
www.aksorn.com/Lib/s/soc_01
www.geocities.com/Athens/Agora/3232
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
ปฏิบัติในการประกอบ
ศาสนพิธีต่างๆ ได้
อย่างถูกต้องและ
เหมาะสมกับพิธีการนั้น
นำ�วิธีปฏิบัติตนใน
การประกอบ
ศาสนพิธีต่างๆ ได้
อย่างถูกต้องและ
เหมาะสมกับ
พิธีการนั้นๆ
นำ�ไปใช้ด้วยตนเอง
อย่างสมํ่าเสมอ
และสามารถ
แนะนำ�ให้ผู้อื่น
ปฏิบัติตามได้
นำ�วิธีปฏิบัติตนใน
การประกอบ
ศาสนพิธีต่างๆ ได้
อย่างถูกต้องและ
เหมาะสมกับ
พิธีการนั้นๆ
นำ�ไปใช้ด้วยตนเอง
อย่างสมํ่าเสมอ
นำ�วิธีปฏิบัติตนใน
การประกอบ
ศาสนพิธีต่างๆ ได้
อย่างถูกต้องและ
เหมาะสมกับ
พิธีการนั้นๆ
นำ�ไปใช้ด้วยตนเอง
เป็นบางครั้ง
นำ�วิธีปฏิบัติตนใน
การประกอบ
ศาสนพิธีต่างๆ ได้
อย่างถูกต้องและ
เหมาะสมกับ
พิธีการนั้นๆ
นำ�ไปใช้ด้วยตนเอง
เป็นบางครั้ง
โดยต้องมีผู้อื่น
แนะนำ�หรือ
มอบหมายให้ทำ�
อธิบายหลักธรรมใน
วันสำ�คัญทาง
พระพุทธศาสนาได้
อธิบายได้
สอดคล้องกับ
มีรายละเอียด
ชัดเจน และมีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
อธิบายได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดมาก
แต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
อธิบายได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดน้อย
อธิบายแต่ไม่
สอดคล้องกับหัวข้อ
และมีรายละเอียด
น้อย

54. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
240
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
ตระหนักและเห็น
คุณค่าในการปฏิบัติตน
ตามหลักธรรมใน
วันสำ�คัญทาง
พระพุทธศาสนา
กระตือรือร้นและ
เห็นคุณค่าในการ
ปฏิบัติตนอย่าง
สมํ่าเสมอและ
ชักชวนผู้อื่นให้
ปฏิบัติตาม
กระตือรือร้นและ
เห็นคุณค่าในการ
ปฏิบัติตนอย่าง
สมํ่าเสมอ
เห็นความสำ�คัญใน
การปฏิบัติตนและ
ปฏิบัติตามเป็น
บางครั้ง
เห็นความสำ�คัญใน
การปฏิบัติตนแต่ไม่
ปฏิบัติตาม ต้องให้
ผู้อื่นแนะนำ�หรือ
มอบหมายให้ทำ�
w w w w w w w w

55. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
241
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
มาตรฐาน ส ๒.๑ เข้าใจและปฏิบัติตนตามหน้าที่ของการเป็นพลเมืองดี มีค่านิยมที่ดีงามและธำ�รงรักษา
ประเพณีและวัฒนธรรมไทย ดำ�รงชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมไทยและสังคมโลกอย่างสันติสุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๑ อธิบายและปฏิบัติตนตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับตนเอง ครอบครัว ชุมชน และประเทศ
มาตรฐาน ส ๒.๒ เข้าใจระบบการเมืองการปกครองในสังคมปัจจุบัน ยึดมั่น ศรัทธา และธำ�รงรักษาไว้ซึ่งการ
ปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๑ อธิบายกระบวนการในการตรากฎหมาย
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
กฎหมายเป็นเกณฑ์ กติกา หรือมาตรฐานที่ใช้เป็นแนวทางในการอยู่ร่วมกันในสังคม เพื่อให้สมาชิกทุกคน
ปฏิบัติตาม บุคคลใดฝ่าฝืนย่อมมีความผิดและถูกลงโทษตามบทบัญญัติของกฎหมาย สมาชิกทุกคนในสังคมจะต้อง
รกู้ฎหมาย จะอ้างวา่ไมร่้กูฎหมายไม่ได้ การท่บีุคคลทุกคนในสงัคมปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด ย่อมจะส่งผลใหสั้งคม
มีความเป็นระเบียบเรียบร้อย
๓. สาระการเรียนรู้
๑. กระบวนการตรากฎหมาย
๒. กฎหมายที่เกี่ยวกับตนเอง ครอบครัว
๒.๑ ความสามารถของผู้เยาว์
๒.๒ บัตรประจำ�ตัวประชาชน
๓. กฎหมายแพ่งเกี่ยวกับครอบครัว
๓.๑ การหมั้น
๓.๒ การสมรส
๓.๓ การรับรองบุตรและการรับบุตรบุญธรรม
๓.๔ มรดก
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๖
กฎหมายในชีวิตประจำ�วัน
เวลา ๔ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

56. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
242
๔. กฎหมายเกี่ยวกับชุมชนและประเทศชาติ
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต เป็นความสามารถในการนำ�กระบวนการต่างๆ ไปใช้ในการดำ�เนินชีวิต
ประจำ�วัน การเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง การทำ�งานและการอยู่ร่วมกันในสังคม
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย
มีจิตสาธารณะ
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
ใบงาน
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
ชั่วโมงที่ ๓๗ กระบวนการตรากฎหมาย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูสนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับ
ความหมายและความสำ�คัญของ
กฎหมาย
๓. ครูเล่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงหรือ
จากคนที่ปฏิบัติตามกฎหมายและ
คนที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย
๑. ทำ�แบบฝึกหัดก่อนเรียน
๒. นักเรียนร่วมกันอภิปราย
๓. นักเรียนร่วมกันอภิปรายถึงข้อดีและ
ผลกระทบจากการปฏิบัติดังกล่าว
แบบทดสอบ
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ใบงาน

57. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
243
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๔. ครูอธิบายเกี่ยวกับขั้นตอน
กระบวนการในการตรากฎหมาย
๕. ครูอธิบายเพิ่มเติมสรุปให้เข้าใจมาก
ยิ่งขึ้น
๔. นักเรียนซักถามข้อสงสัยเสนอ
วิธีการมีส่วนร่วมของประชาชนใน
กระบวนการตามกฎหมาย
ชั่วโมงที่ ๓๘ กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับตนเอง ครอบครัว
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูทบทวนความหมายและความ
สำ�คัญของกฎหมาย และถามคำ�ถาม
นักเรียนว่าชีวิตของนักเรียนตั้งแต่
เกิดต้องเกี่ยวข้องกับกฎหมายใด
และถ้าไม่ปฏิบัติจะเกิดผลอย่างไร
๓. ครูอธิบายเกี่ยวกับกฎหมายที่
เกี่ยวข้องกับตนเอง ครอบครัว
๔. ครูอธิบายเพิ่มเติมสรุปให้เข้าใจมาก
ยิ่งขึ้น
๑. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๒. นักเรียนช่วยกันตอบคำ�ถาม
เกี่ยวกับกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ
ชีวิตประจำ�วัน
๓. แบ่งกลุ่มศึกษาความรู้จาก
หนังสือเรียน และช่วยกันทำ�ใบงาน
และนำ�เสนอหน้าชั้นเรียน
ตามหัวข้อที่กำ�หนดให้
กลุ่มที่ ๑ ความสามารถของผู้เยาว์
กลุ่มที่ ๒ บัตรประจำ�ตัวประชาชน
แบบทดสอบ
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ใบงาน
ชั่วโมงที่ ๓๙ กฎหมายแพ่งลักษณะครอบครัว
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูทบทวนความหมายและความ
สำ�คัญของกฎหมาย ถามคำ�ถาม ดังนี้
- ตั้มอายุ ๑๘ ปี ต้องการสมรสกับ
แต๋ว อายุ ๑๗ ปี จะได้หรือไม่
เพราะเหตุใด
- ดวงอายุ ๒๕ ปี ต้องการรับต๋อง
อายุ ๑๐ ปี เป็นบุตรบุญธรรม
จะได้หรือไม่ เพราะเหตุใด
๑. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๒. นักเรียนตอบถูกบ้างหรือผิดบ้าง
เนื่องจากยังไม่มีความรู้ จึงควรจะ
ทำ�ความเข้าใจเกี่ยวกับกฎหมายที่
เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำ�วัน
๓. แบ่งกลุ่มศึกษาความรู้จาก
หนังสือเรียน และช่วยกันทำ�ใบงาน
และนำ�เสนอหน้าชั้นเรียนตามหัวข้อ
ที่กำ�หนดให้
แบบทดสอบ
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ใบงาน

58. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
244
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
- นายทนงมีภรรยาชื่อ งามพิศ มี
บุตร
ชื่อ เอ๋ และไปขอเด็กชายโอ๋ มาเลี้ยง
ด้วยความรัก ต่อมานายทะนงถึง
แก่กรรม บุคคลใดควรได้รับมรดก
เพราะเหตุใด
๓. ครูอธิบายเกี่ยวกับกฎหมายแพ่ง
ลักษณะครอบครัวว่าด้วยเรื่อง
การหมั้น การสมรส การรับบุตร
บุญธรรม มรดก
๔. ครูอธิบายเพิ่มเติมสรุปให้เข้าใจ
มากยิ่งขึ้น
กลุ่มที่ ๑ การหมั้น
กลุ่มที่ ๒ การสมรส
กลุ่มที่ ๓ การรับบุตรบุญธรรม
กลุ่มที่ ๔ มรดก
ชั่วโมงที่ ๔๐ กฏหมายเกี่ยวกับชุมชนและประเทศชาติ
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพข่าวพ่อค้ายาเสพติดถูก
เจ้าหน้าที่ตำ�รวจจับ ผู้เสพยามีอาการ
เครียดมาให้นักเรียนดู
๓. ครูสุ่มนักเรียนบางกลุ่มออกไป
นำ�เสนอผลงานต่อชั้นเรียน และ
ช่วยกันสรุปความรู้ความสำ�คัญ
เกี่ยวกับกฎหมายชุมชนและประเทศ
ชาติ
๔. ครูอธิบายเพิ่มเติมสรุปให้เข้าใจมาก
ยิ่งขึ้น
๑. นักเรียนร่วมสนทนาถึงผลกระทบ
ถ้าเด็กและเยาวชนติดยาเสพติด
และโทษที่ต้องได้รับสำ�หรับผู้ค้า
๒. แบ่งกลุ่มศึกษาความรู้จาก
หนังสือเรียน และช่วยกันทำ�ใบงาน
และนำ�เสนอหน้าชั้นเรียนตาม
หัวข้อ
ที่กำ�หนดให้
- กฎหมายเกี่ยวกับการอนุรักษ์
ธรรมชาติ
- กฎหมายเกี่ยวกับภาษีอากร
- กฎหมายแรงงาน
- กฎหมายปกครอง
๓. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ใบงาน
แบบทดสอบ
๙. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้
๑. หนงัสอืเรยีนกลมุ่สาระการเรยีนรพู้นื้ฐานสงัคมศกึษา ศาสนาและวฒันธรรม สาระหนา้ทพี่ลเมอืงวฒันธรรม
และการดำ�เนินชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒

59. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
๒. ใบงาน
๓. หนังสืออ่านเพิ่มเติม
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. ๒๕๓๕ พระราชบัญญัติยาเสพติดให้โทษ พ.ศ. ๒๕๒๒
- พระราชบัญญัติทะเบียนราษฎร พ.ศ. ๒๕๓๔
๔. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ
http://www.siamlaw.com เว็บไซต์รวบรวมข้อมูลที่เกี่ยวกับกฎหมายไทย
http://www.thaijustice.com เว็บไซต์ที่ให้ประชาชนรับรู้ข้อมูลข่าวสารทางกฎหมายอย่างสะดวก รวดเร็ว
245
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
เห็นประโยชน์และ
ความสำ�คัญของการ
ปฏิบัติตามกฎหมาย
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
ชัดเจนและมีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
มากแต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดน้อย
เขียนอธิบายได้
แต่ไม่สอดคล้อง
กับหัวข้อและ
มีรายละเอียดน้อย
นำ�ความรู้ที่ได้ไปใช้ใน
ชีวิตประจำ�วัน
นำ�ความรู้ที่ได้
ไปใช้ด้วยตนเอง
อย่างสมํ่าเสมอ
และสามารถ
แนะนำ�ให้ผู้อื่น
ปฏิบัติตามได้
นำ�ความรู้ที่ได้ไปใช้
ด้วยตนเองอย่าง
สมํ่าเสมอ
นำ�ความรู้ที่ได้ไปใช้
ด้วยตนเองเป็น
บางครั้ง
นำ�ความรู้ที่ได้ไปใช้
ด้วยตนเองเป็น
บางครั้ง โดยต้องมี
ผู้อื่นแนะนำ�หรือ
มอบหมายให้ทำ�
w w w w w w w w

60. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
246
มาตรฐาน ส ๒.๑ เข้าใจและปฏิบัติตนตามหน้าที่ของการเป็นพลเมืองดี มีค่านิยมที่ดีงามและธำ�รงรักษา
ประเพณีและวัฒนธรรมไทย ดำ�รงชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมไทยและสังคมโลกอย่างสันติสุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๒ เห็นคุณค่าในการปฏิบัติตนตามสถานภาพ บทบาท สิทธิ เสรีภาพ หน้าที่ในฐานะพลเมืองดี
ตามวิถีประชาธิปไตย
ม. ๒/๓ วิเคราะห์บทบาทความสำ�คัญและความสัมพันธ์ของสถาบันทางสังคม
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
ในสังคมประชาธิปไตย สมาชิกทุกคนจะต้องร้จูักบทบาทหน้าท่ขีองตน ท่มีีต่อตนเอง ครอบครัว ชุมชน สังคม
และประเทศชาติ ร้จูักทำ�งานร่วมกัน มีส่วนร่วมและรับผิดชอบในกิจกรรมทางสังคม ดูแลรักษาสาธารณประโยชน์และ
สิ่งแวดล้อมของชุมชนและประเทศชาติและมีความสัมพันธ์ต่อกัน ภายใต้กฎระเบียบของสังคมและวัฒนธรรมเดียวกัน
๓. สาระการเรียนรู้
๑. พลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย
๒. คุณลักษณะพลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย
๓. การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดี
๔. สถาบันทางสังคม
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
ความสามารถในการแก้ปัญหา เป็นความสามารถในการแก้ปัญหาและอุปสรรคต่างๆ ที่เผชิญได้อย่างถูกต้อง
เหมาะสมบนพื้นฐานของหลักเหตุผล คุณธรรม และข้อมูลสารสนเทศ
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย
มีจิตสาธารณะ
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๗
พลเมืองดี
ตามวิถีประชาธิปไตย
เวลา ๔ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

61. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
247
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
ใบงาน
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
ชั่วโมงที่ ๔๑ พลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพประชาชนในกิจกรรม
ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับประชาธิปไตย
เช่น การประชุมกลุ่มย่อย หรือ
กลุ่มใหญ่ การปฏิบัติตามกฎจราจร
ฯลฯ
๓. ครูสนทนากับนักเรียนขณะนี้
ประเทศชาติของเรามีความวุ่นวาย
หลายด้านด้วยกัน เราต้องปฏิบัติตน
ในฐานะพลเมืองดีที่ประเทศชาติ
ต้องการอย่างไรบ้าง
๔. ครูตั้งคำ�ถามถามนักเรียนว่า
“นักเรียนจะทำ�กิจกรรมอะไรที่
แสดงว่าตนเป็นพลเมืองดีในสังคม
ประชาธิปไตย” พร้อมอธิบายเหตุผล
๑. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๒. สุ่มนักเรียนแสดงความคิดเห็นจาก
การศึกษาภาพ ทำ�ไมจึงมีกิจกรรม
ดังกล่าว
๓. นักเรียนช่วยกันตอบ
๔. นักเรียนร่วมกันอภิปรายและ
นำ�เสนอหน้าชั้นเรียน
สื่อ Power Point
รูปภาพ
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ

62. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
248
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๕. ครูเสริมเพิ่มเติมส่วนที่สำ�คัญและ
เชื่อมโยง แนะให้เห็นว่าการกระทำ�
ของนักเรียนที่เสนอมานั้น
สอดคล้องกับคุณลักษณะของ
พลเมืองดีในสังคมประชาธิปไตย
๖. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุป
ชั่วโมงที่ ๔๒ การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดี
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพเกี่ยวกับการมีส่วนร่วม
และความรับผิดชอบในกิจกรรม
ทางสังคมที่สำ�คัญมาให้นักเรียนดู
- บุคคลในภาพกำ�ลังทำ�อะไร
- เกิดประโยชน์อย่างไร
- นักเรียนรู้สึกอย่างไรกับภาพที่ดู
๓. ครูเสริมเพิ่มเติมส่วนที่สำ�คัญและ
เปิดโอกาสให้นักเรียนซักถาม
๔. นักเรียนและครูร่วมกันสรุปแนวทาง
การปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีต่อ
ชุมชนและประเทศชาติ
๑. ทุกคนช่วยกันวิเคราะห์ผลของ
การทำ�กิจกรรมดังกล่าว
๒. ช่วยกันสรุปผลดีของการเป็น
สมาชิกที่ดีของสังคมประชาธิปไตย
๓. แบ่งกลุ่มศึกษาหัวข้อต่อไปนี้
กลุ่มที่ ๑ คุณลักษณะของพลเมืองดี
มีอะไรบ้าง
กลุ่มที่ ๒ หลักธรรมของกระบวนการ
ทางประชาธิปไตย
กลุ่มที่ ๓ แนวทางในการปฏิบัติตน
ในฐานะพลเมืองดี
กลุ่มที่ ๔ บทบาทหน้าที่ของพลเมืองดี
ต่อชุมชนและประเทศชาติ
๔. ตัวแทนกลุ่มที่ ๑ - ๔ นำ�เสนอ
ผลงาน
๕. ทำ�ใบงานเรื่อง สำ�รวจหมู่บ้าน
ประชาธิปไตย
๖. นักเรียนวาดภาพประกอบคำ�
บรรยาย นำ�ผลที่ได้ไปประยุกต์ใช้
ในการดำ�เนินชีวิตอย่างไร
๗. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
รูปภาพ
ใบงาน

63. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
249
ชั่วโมงที่ ๔๓ - ๔๔ สถาบันทางสังคม
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพเกี่ยวกับสถาบันทางสังคม
มาให้นักเรียนดูแล้วใช้คำ�ถามดังนี้
- สถาบันทางสังคมมีความเชื่อมโยง
กันอย่างไร
๓. ครูอธิบายความหมายและ
ความสำ�คัญของสถาบันทางสังคม
๔. ครูเสริมเพิ่มเติมส่วนที่สำ�คัญและ
เปิดโอกาสให้นักเรียนซักถาม
๕. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปความ
สัมพันธ์ของสถาบันทางสังคม
๑. นักเรียนช่วยกันวิเคราะห์
๒. นักเรียนช่วยกันยกตัวอย่างสถาบัน
ทางสังคมที่นักเรียนรู้จักและบอก
บทบาทหน้าที่ของสถาบัน
๓. แบ่งกลุ่มศึกษาหัวข้อต่อไปนี้
กลุ่มที่ ๑ สถาบันครอบครัว
กลุ่มที่ ๒ สถาบันการศึกษา
กลุ่มที่ ๓ สถาบันศาสนา
กลุ่มที่ ๔ สถาบันเศรษฐกิจ
กลุ่มที่ ๕ สถาบันการเมือง
การปกครอง
กลุ่มที่ ๖ สถาบันนันทนาการ
กลุ่มที่ ๗ สถาบันสื่อสารมวลชน
๔. ตัวแทนกลุ่มที่ ๑ - ๗ ออกมา
นำ�เสนอ
๕. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
รูปภาพ
แบบทดสอบ
๙. สื่อการเรียนรู้
๑. ใบงาน
๒. หนังสือสาระการเรียนรู้พื้นฐานสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ม.๒
๓. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ

64. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน/ภาระงาน
250
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
อธิบายลักษณะของ
การปฏิบัติตนเป็น
พลเมืองดี
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หัวข้อมีรายละเอียด
ชัดเจนและมีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หัวข้อมีรายละเอียด
มากแต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดน้อย
เขียนอธิบายได้
แต่ไม่สอดคล้อง
กับหัวข้อและ
มีรายละเอียดน้อย
เห็นประโยชน์ใน
การปฏิบัติตนเป็น
พลเมืองดีทั้งของ
ตนเองและผู้อื่น
กระตือรือร้นใน
การปฏิบัติเป็น
ประโยชน์ในการ
ปฏิบัติตนเป็น
พลเมืองดีทั้งของ
ตนเองและผู้อื่น
อย่างสมํ่าเสมอ
และชักชวนผู้อื่น
ให้ปฏิบัติตาม
กระตือรือร้นใน
การปฏิบัติเป็น
ประโยชน์ในการ
ปฏิบัติตนเป็น
พลเมืองดีทั้งของ
ตนเองและผู้อื่น
อย่างสมํ่าเสมอ
เห็นประโยชน์ใน
การปฏิบัติตนเป็น
พลเมืองดีทั้งของ
ตนเองและผู้อื่น
และปฏิบัติตามเป็น
บางครั้ง
เห็นประโยชน์ใน
การปฏิบัติตนเป็น
พลเมืองดีทั้งของ
ตนเองและผู้อื่น
แต่ไม่ปฏิบัติตาม
ต้องให้ผู้อื่นแนะนำ�
หรือมอบหมาย
ให้ทำ�
w w w w w w w w

65. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
251
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
มาตรฐาน ส ๒.๒ เข้าใจระบบการเมืองการปกครองในสังคมปัจจุบัน ยึดมั่น ศรัทธา และธำ�รงรักษาไว้ ซึ่งการ
ปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๒ วิเคราะห์ข้อมูลข่าวสารทางการเมืองการปกครองที่มีผลกระทบต่อสังคมไทยสมัยปัจจุบัน
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
ประเทศไทยมีการปกครองในระบอบประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข พระองค์ทรงใช้อำ�นาจ
อธิปไตยซ่งึเป็นอำ�นาจสูงสุดในการปกครองประเทศตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ ทรงใช้อำ�นาจนิติบัญญัติทางรัฐสภา
อำ�นาจบริหารทางคณะรัฐมนตรี อำ�นาจตุลาการทางศาล ในการปกครองระบอบประชาธิปไตย มีการแข่งขันอย่างเสรี
ระหว่างพรรคการเมืองต่างๆ เพ่อืให้ได้รับความไว้วางใจจากประชาชนเข้าไปทำ�หน้าท่บีริหารประเทศและเปิดโอกาสให้
ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมทางการเมืองการปกครอง
๓. สาระการเรียนรู้
๑. เหตุการณ์และการเปลี่ยนแปลงของระบอบการเมืองการปกครองไทย
๒. การเลือกรับข้อมูลข่าวสารการเมืองการปกครองของไทย
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
ความสามารถในการสื่อสาร เป็นความสามารถในการรับและส่งสาร มีวัฒนธรรมในการใช้ภาษา ถ่ายทอด
ความคิด ความรู้ ความเข้าใจ ความรู้สึกและทัศนะของตนเองเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย มี
จิตสาธารณะ
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๘
การเมือง
การปกครองไทย
เวลา ๒ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

66. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
252
ใบงาน
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
ชั่วโมงที่ ๔๕ เหตุการณ์และการเปลี่ยนแปลงของระบอบการเมืองการปกครองของไทย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. นำ�เข้าสู่บทเรียน โดยนำ�ภาพการใช้
สิทธิเลือกตั้ง การประชุมสภา ฯลฯ
แล้วพูดคุยกับนักเรียนถึงรูปแบบ
การปกครองของไทยตั้งแต่อดีต
จนถึงปัจจุบัน ตั้งคำ�ถามดังนี้
- ประเทศไทยมีการปกครอง
ระบอบใด เพราะเหตุใด
๓. ครูสนทนาเกี่ยวกับการเมือง
การปกครอง โดยใช้คำ�ถามดังนี้
- ระบอบการปกครองของไทยเป็น
อย่างไร
- ระบอบประชาธิปไตยในปัจจุบัน
มีลักษณะอย่างไร
๔. ครูช่วยเสนอแนะความคิดเห็น
เพิ่มเติม
๑. ร่วมสนทนาแสดงความคิดเห็น
๒. นักเรียนนำ�ข่าวที่หามาวิเคราะห์
ร่วมกัน การปฏิบัติตามระบอบ
ประชาธิปไตยของประชาชน
ปัจจุบันเป็นอย่างไร
๓. นักเรียนออกมานำ�เสนอผลงาน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
ใบงาน

67. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
253
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๕. ครูอธิบายสรุปเชื่อมโยงให้เห็นว่า
ปัจจุบันนี้ประเทศไทยมีการปกครอง
ระบอบประชาธิปไตยโดยมี
พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
และการปกครองเป็นไปตาม
บทบัญญัติของรัฐธรรมนูญแห่ง
ราชอาณาจักรไทย
๔. แบ่งกลุ่มศึกษาความรู้เกี่ยวกับ
ลักษณะทั่วไปของการปกครอง
ระบอบประชาธิปไตย อันมี
พระมหากษัตริย์เป็นประมุขใน
หัวข้อดังนี้
- ฐานะของพระมหากษัตริย์ใน
ระบอบประชาธิปไตย
- พระราชอำ�นาจและหน้าที่ของ
พระมหากษัตริย์
- พระมหากษัตริย์ไทยกับประชาชน
๕. นักเรียนแต่ละกลุ่มออกมานำ�เสนอ
ผลจากการศึกษา
๖. ทำ�ใบงานเรื่อง พระมหากษัตริย์ไทย
ในระบอบประชาธิปไตย
ชั่วโมงที่ ๔๖ การเลือกรับข้อมูลข่าวสารการเมืองการปกครองของไทย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. นำ�เข้าสู่บทเรียนโดยตั้งคำ�ถามดังนี้
- นักเรียนมีวิธีการในการเลือกรับ
ข้อมูลข่าวสารด้านการเมือง
การปกครองอย่างไร
๓. ครูอธิบายเพิ่มเติมและเปิดโอกาสให้
นักเรียนซักถาม
๔. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุป
๑. นักเรียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น
๒. นักเรียนนำ�ข่าวที่หามาวิเคราะห์
ร่วมกันตามหัวข้อ วิเคราะห์ข่าวสาร
บ้านเมืองดังนี้
- ข่าวดังกล่าวเกี่ยวกับอะไร
- ข่าวดังกล่าวสร้างผลดี - ผลเสีย
ต่อคนในสังคมอย่างไร
- นักเรียนคิดว่าถ้าปฏิบัติตามข่าว
จะเกิดผลต่อสังคมอย่างไร
๓. สุ่มนักเรียนแสดงความคิดเห็น
๔. ทำ�ใบงานเรื่อง การใช้อำ�นาจ
อธิปไตย
๕. ทำ�แบบทดสอบหลังเรียน
สื่อ Power Point
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ใบงาน
แบบทดสอบ

68. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๙. สื่อ/แหล่งการเรียนรู้
254
๑. หนังสือเรียนสาระการเรียนร้พู้นืฐานสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม สาระหน้าท่พีลเมือง วัฒนธรรม
และการดำ�เนินชีวิตในสังคม ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒
๒. ใบงาน
๓. หนังสืออ่านเพิ่มเติม
๔. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน / ภาระงาน
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
อธิบายแนวทางใน
การธำ�รงรักษาระบอบ
ประชาธิปไตยได้
อธิบายได้อย่าง
เป็นรูปธรรม
สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
ชัดเจนและมีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
อธิบายได้อย่าง
เป็นรูปธรรม
สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
มากแต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
อธิบายได้อย่าง
เป็นรูปธรรม
สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
น้อย
อธิบายได้อย่าง
เป็นรูปธรรม แต่
ไม่สอดคล้องกับ
หัวข้อและ
มีรายละเอียดน้อย
ตระหนักและเห็น
คุณค่าของการมี
ส่วนร่วมเพื่อประสาน
ผลประโยชน์ตาม
ระบอบประชาธิปไตย
กระตือรือร้นใน
การมีส่วนร่วม
เพื่อประสาน
ผลประโยชน์
ตามระบอบ
ประชาธิปไตย
อย่างสมํ่าเสมอ
และชักชวนผู้อื่น
ให้ปฏิบัติตาม
กระตือรือร้นใน
การมีส่วนร่วม
เพื่อประสาน
ผลประโยชน์
ตามระบอบ
ประชาธิปไตย
อย่างสมํ่าเสมอ
เห็นความสำ�คัญ
ของการมีส่วนร่วม
เพื่อประสาน
ผลประโยชน์ตาม
ระบอบประชาธิปไตย
และปฏิบัติตาม
เป็นบางครั้ง
เห็นความสำ�คัญ
ของการมีส่วนร่วม
เพื่อประสาน
ผลประโยชน์ตาม
ระบอบประชาธิปไตย
แต่ไม่ปฏิบัติตาม
ต้องให้ผู้อื่นแนะนำ�
หรือมอบหมาย
ให้ทำ�
w w w w w w w w

69. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
255
๑. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
มาตรฐาน ส ๒.๑ เข้าใจและปฏิบัติตนตามหน้าที่ของการเป็นพลเมืองดี มีค่านิยมที่ดีงามและธำ�รงรักษา
ประเพณีและวัฒนธรรมไทย ดำ�รงชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมไทยและสังคมโลกอย่างสันติสุข
ตัวชี้วัด
ม. ๒/๒ เห็นคุณค่าในการปฏิบัติตนตามสถานภาพ บทบาท สิทธิ เสรีภาพ หน้าที่ในฐานะพลเมืองดี
ตามวิถีประชาธิปไตย
ม. ๒/๔ อธิบายความคล้ายคลึงและความแตกต่างของวัฒนธรรมไทยและวัฒนธรรมของประเทศใน
ภูมิภาคเอเชีย เพื่อนำ�ไปสู่ความเข้าใจอันดีระหว่างประเทศ
๒. สาระสำ�คัญ/ความคิดรวบยอด
ประเทศไทยและประเทศในภูมิภาคเอเชียมีประเพณีและวัฒนธรรมของตนเอง มีทั้งคล้ายคลึงและแตกต่างกัน
เป็นผลจากปัจจัยต่างๆ ซึ่งก่อให้เกิดเป็นวัฒนธรรมเฉพาะของแต่ละชนชาติ เราจึงควรเรียนรู้เพื่อประโยชน์ในการนำ�
วัฒนธรรมไปเสริมสร้างความเข้าใจอันดีระหว่างกัน
๓. สาระการเรียนรู้
๑. ที่มาของวัฒนธรรมไทย
๒. ประเพณี วัฒนธรรมไทยที่สำ�คัญ
- ประเพณีและวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับพระมหากษัตริย์
- ประเพณีและวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับศาสนา
- ประเพณีและวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับอาชีพ
๓. ลักษณะวัฒนธรรมของประเทศในภูมิภาคเอเชีย
๔. ความคล้ายคลึงและความแตกต่างของวัฒนธรรมไทยกับวัฒนธรรมของประเทศในเอเชีย
๕. วัฒนธรรมที่เป็นปัจจัยในการสร้างความสัมพันธ์อันดี
๔. สมรรถนะสำ�คัญของผู้เรียน
ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี เป็นความสามารถในการเลือกและใช้เทคโนโลยีด้านต่างๆ และมีทักษะ
กระบวนการทางเทคโนโลยี เพื่อการพัฒนาตนเองและสังคม
หน่วยการเรียนรู้ที่ ๙
ภูมิใจในวัฒนธรรม
เวลา ๗ ชั่วโมง
แผนการจัดการเรียนรู้
รายวิชา สังคม ศาสนา
และวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑

70. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๕. คุณลักษณะอันพึงประสงค์
256
ด้านรักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำ�งาน รักความเป็นไทย
มีจิตสาธารณะ
๖. ชิ้นงาน/ภาระงาน
ใบงาน
๗. การวัดผลประเมินผล
๑. วิธีการวัดและประเมินผล
๑) ตรวจแบบทดสอบ
๒) ตรวจใบงาน
๓) ประเมินผลงานกลุ่ม
๔) ประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๒. เครื่องมือวัดและประเมินผล
๑) แบบทดสอบ
๒) แบบประเมินใบงาน
๓) แบบประเมินผลงานกลุ่ม
๔) แบบประเมินพฤติกรรมรายบุคคล
๘. กิจกรรมการเรียนรู้
ชั่วโมงที่ ๔๗ ที่มาของวัฒนธรรมไทย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพวัฒนธรรมท้องถิ่น เช่น
การแต่งกาย มาให้นักเรียนดู ฯลฯ
๓. ครูสนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับที่มา
ของวัฒนธรรมไทย โดยใช้คำ�ถาม
ดังนี้
- วัฒนธรรมคืออะไร
- มีจุดมุ่งหมายอย่างไร
- มีพิธีการอย่างไร
๔. ครูเสริมเพิ่มเติมส่วนที่สำ�คัญ
๕. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุป
๑. ทำ�แบบทดสอบก่อนเรียน
๒. สุ่มนักเรียนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับภาพ
๓. นักเรียนร่วมกันอภิปราย
๔. แบ่งกลุ่มนักเรียน ร่วมกันเลือก
วัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของชาติ
๑ อย่าง และให้นักเรียนร่วมกัน
แสดงความคิดเห็นแล้วนำ�เสนอ
หน้าชั้นเรียน
สื่อ Power Point
รูปภาพ
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ

71. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
257
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๕. ครูเสริมเพิ่มเติมส่วนที่สำ�คัญ
๖. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุป
ชั่วโมงที่ ๔๘ - ๔๙ ลักษณะวัฒนธรรมไทย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพวันฉัตรมงคล วันเฉลิม-
พระชนมพรรษา มาให้นักเรียนดู
๓. ครูสนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับการ
จำ�แนกประเพณีและวัฒนธรรมไทย
๔. ครูเสริมเพิ่มเติมส่วนที่สำ�คัญและ
เปิดโอกาสให้นักเรียนซักถาม
๕. นักเรียนและครูร่วมกันสรุป
๑. สุ่มนักเรียนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับที่มาของภาพ
๒. นักเรียนร่วมกันอภิปราย
๓. แบ่งกลุ่มศึกษาหัวข้อต่อไปนี้
กลุ่มที่ ๑ วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับ
พระมหากษัตริย์
กลุ่มที่ ๒ วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับ
ศาสนา
กลุ่มที่ ๓ วัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับ
อาชีพ
๔. ตัวแทนกลุ่มนำ�เสนอผลงาน
สื่อ Power Point
รูปภาพ
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
ชั่วโมงที่ ๕๐ - ๕๒ ลักษณะวัฒนธรรมของประเทศในภูมิภาคเอเชีย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพกำ�แพงเมืองจีน มัสยิด
ของศาสนาอิสลาม ฯลฯ มาให้
นักเรียนดู
๓. ครูสนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับ
วัฒนธรรมของประเทศต่างๆ
ในเอเชีย
๑. สุ่มนักเรียนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับที่มาของภาพ
๒. นักเรียนร่วมกันอภิปราย
๓. แบ่งกลุ่มศึกษาหัวข้อต่อไปนี้
กลุ่มที่ ๑ วัฒนธรรมจีน
กลุ่มที่ ๒ วัฒนธรรมอินเดีย
กลุ่มที่ ๓ วัฒนธรรมอิสลาม
กลุ่มที่ ๔ วัฒนธรรมญี่ปุ่น
สื่อ Power Point
รูปภาพ
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ

72. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
258
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๔. ครูเสริมเพิ่มเติมส่วนที่สำ�คัญและ
เปิดโอกาสให้นักเรียนซักถาม
๕. นักเรียนและครูร่วมกันสรุป
กลุ่มที่ ๕ วัฒนธรรมเวียดนาม
๔. ตัวแทนกลุ่มนำ�เสนอผลงาน
ชั่วโมงที่ ๕๓ ความคล้ายคลึงและความแตกต่างของวัฒนธรรมไทยกับวัฒนธรรมของประเทศในเอเชีย
กิจกรรมครู กิจกรรมนักเรียน สื่อ/แหล่งเรียนรู้
๑. แจ้งมาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด
๒. ครูนำ�ภาพการสร้างบ้าน อาหาร ชุด
ประจำ�ชาติ ฯลฯ มาให้นักเรียนดู
๓. ครูสนทนากับนักเรียนเกี่ยวกับ
ความคล้ายคลึงและความแตกต่าง
ของวัฒนธรรมไทยกับวัฒนธรรม
ของประเทศต่างๆ ในเอเชีย
๔. ครูเสริมเพิ่มเติมส่วนที่สำ�คัญและ
เปิดโอกาสให้นักเรียนซักถาม
๕. นักเรียนและครูร่วมกันสรุป
๑. สุ่มนักเรียนแสดงความคิดเห็น
เกี่ยวกับที่มาของภาพ
๒. นักเรียนร่วมกันอภิปราย
๓. แบ่งกลุ่มศึกษาหัวข้อต่อไปนี้
กลุ่มที่ ๑ วัฒนธรรมด้านที่อยู่อาศัย
กลุ่มที่ ๒ วัฒนธรรมด้านอาหาร
กลุ่มที่ ๓ วัฒนธรรมด้านภาษาและ
วรรณคดี
กลุ่มที่ ๔ วัฒนธรรมด้านการแต่ง
กาย กลุ่มที่ ๕ วัฒนธรรมด้านการ
นับถือ
ศาสนาและพิธีกรรม
กลุ่มที่ ๖ วัฒนธรรมด้านศิลปะและ
สถาปัตยกรรม
๔. ตัวแทนกลุ่มนำ�เสนอผลงาน
สื่อ Power Point
รูปภาพ
หนังสือแบบเรียน
แบบทดสอบ
๙. สื่อการเรียนรู้
๑. ใบงาน
๒. หนังสือสาระการเรียนรู้พื้นฐานสังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ม.๒
๓. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ

73. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
259
๑๐. เกณฑ์การประเมินชิ้นงาน / ภาระงาน
ประเด็น
การประเมิน
ระดับคุณภาพ
๔ (ดีมาก) ๓ (ดี) ๒ (พอใช้) ๑ (ปรับปรุง)
อธิบายความเป็นมา
และความสำ�คัญ
เกี่ยวกับภูมิปัญญาและ
วัฒนธรรมไทยที่เป็น
เอกลักษณ์ของชาติและ
ท้องถิ่น
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
ชัดเจนและมีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับ
หัวข้อ มีรายละเอียด
มากแต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนอธิบายได้
สอดคล้องกับหัวข้อ
มีรายละเอียดน้อย
เขียนอธิบายได้
แต่ไม่สอดคล้อง
กับหัวข้อและ
มีรายละเอียดน้อย
สรุปข้อมูลเกี่ยวกับ
ผลงานที่เกิดจากการ
สร้างสรรค์อารยธรรม
ในดินแดนเอเชีย
เขียนสรุปข้อมูลได้
ถูกต้อง ครบถ้วน
สมบูรณ์ มี
รายละเอียดมาก
และมีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนสรุปข้อมูลได้
ถูกต้อง ครบถ้วน
สมบูรณ์ มี
รายละเอียดมาก
แต่ไม่มีการ
ยกตัวอย่างเพิ่มเติม
เขียนสรุปข้อมูลได้
ถูกต้อง ครบถ้วน
สมบูรณ์ มี
รายละเอียดน้อย
เขียนสรุปข้อมูลได้
แต่ขาดความถูกต้อง
ในบางส่วนและ
มีรายละเอียดน้อย
w w w w w w w w

74. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ใบความรู้ที่ ๑
260
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
เรื่อง การบริหารจิตตามหลักอานาปานสติ
อานาปานสติ แปลว่า การระลึกถึงลมหายใจเข้าออก หมายถึงการรู้ทันลมหายใจเข้าออกทุกระยะ ทุกขั้นตอน
ดังนั้น การบริหารจิตโดยวิธีอานาปานสติ ก็คือการใช้สติกำ�หนดพิจารณาลมหายใจเข้าออกของตนเอง เพื่อให้จิตเป็น
สมาธิ จิตที่สงบเป็นสมาธิก่อให้เกิดประโยชน์มากมาย
การบริหารจิตหรือฝึกจิตให้เป็นสมาธิด้วยวิธีอานาปานสติ เป็นวิธีที่ปฏิบัติง่ายและสะดวกเพราะทุกคนที่ยังมี
ชีวิตอยู่ย่อมมีลมหายใจเนื่องอยู่กับตัวตลอดเวลา ลมหายใจจึงเป็นเครื่องมือเจริญสมาธิที่ใช้ได้ทุกเวลา ทุกสถานที่
และใช้ได้ในทันทีที่ต้องการ การเจริญอานาปานสติจึงไม่ต้องใช้เครื่องมืออะไรเพียงแต่ใช้สติคอยกำ�หนดลมหายใจที่
ปรากฏอยู่
อานาปานสติ เมื่อเริ่มลงมือปฏิบัติจะได้รับผลทันที ไม่ต้องรอให้เกิดสมาธิเป็นขั้นตอนชัดเจน กล่าวคือ กายใจ
ผ่อนคลายได้พัก จิตสงบ สบายลึกซึ้งลงไปเรื่อยๆ ทำ�ให้อกุศลธรรม (ความชั่ว) ระงับ และส่งเสริมให้กุศลธรรม (ความดี)
เกิดขึ้น การเจริญอานาปานสติถือว่าเป็นการฝึกจิตที่ไม่กระทบกระเทือนต่อสุขภาพ ดังพระพุทธดำ�รัสว่า... เมื่อเราอยู่ด้วย
วิหารธรรมนี้ (คือ อานาปานสติ) มาก กายก็ไม่เมื่อย ตาก็ไม่เหนื่อย
การเตรียมการบริหารจิตตามหลักอานาปานสติ
ผู้ฝึกจิตตามหลักพระพุทธศาสนา มีกิจเบื้องต้นที่พึงกระทำ�ดังนี้
๑. สมาทานศีล เพื่อแสดงความบริสุทธิ์ มีกิจเบื้องต้นที่พึงกระทำ�ดังนี้
๒. ระลึกถึงคุณพระรัตนตรัย ด้วยการประนมมือขึ้นแล้วตั้งจิตน้อมระลึกถึงคุณพระพุทธ พระธรรม และ
พระสงฆ์ ยึดเอาพระรัตนตรัยเป็นที่พึ่งที่ระลึก เพื่อปูพื้นฐานศรัทธาและความเชื่อมั่นสร้างความผ่องใสเบิกบานให้
เกิดขึ้นในจิตใจ
๓. แผ่เมตตา ส่งความปรารถนาดีไปยังมนุษย์และสัตว์ทุกจำ�พวก
๔. ตัดความกังวล ตัดความกังวลที่มีออกไปจากใจชั่วคราว จิตกำ�หนดเฉพาะปัจจุบัน คือ ลมหายใจเข้าออก
อันเป็นอารมณ์ของกรรมฐาน เพื่อไม่ให้ใจลอย ไม่ฟุ้งซ่านในขณะทำ�สมาธิ
๕. กำ�หนดเวลาในการฝึก เวลาที่ดีที่สุดในสมาธิคือเวลาก่อนนอนภายหลังจากไหว้พระสวดมนต์แล้วหรือ

75. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
เวลาตื่นนอน โดยใช้เวลาในการฝึกครั้งละประมาณ ๑๕ - ๒๐ นาที หรือ ๑ ชั่วโมง สำ�หรับนักเรียนที่ใช้ห้องเรียนหรือ
ห้องจริยธรรมเป็นสถานที่ฝึก ควรใช้เวลาอย่างน้อยครั้งละ ๑๐ - ๑๕ นาที
การบริหารจิตตามหลักอานาปานสติ
๑. การนั่ง การนั่งสมาธิจะนั่งกับพื้นหรือนั่งบนเก้าอี้ก็ได้ ขึ้นอยู่กับความสะดวกของสถานที่และความถนัด
ตามความเหมาะสม ถ้าเป็นการนั่งกับพื้น ผู้ชายนั่งขัดสมาธิ ผู้หญิงนั่งพับเพียบหรือนั่งขัดสมาธิก็ได้ เท้าขวาทับเท้าซ้าย
มือขวาทับมือซ้าย นั่งตัวตรง เพื่อให้ลมหายใจเดินสะดวก กำ�หนดสติให้มั่นคง สติเป็นตัวกำ�กับจิตใจไม่ให้ฟุ้งซ่าน
พร้อมกับภาวนา (นึกในใจ) ว่า พุท เมื่อหายใจเข้า และภาวนาว่า โธ เมื่อหายใจออก
๒. การกำ�หนดลมหายใจ มีขั้นตอนปฏิบัติดังนี้
๑) กำ�หนดจิตวิ่งตามลม เมื่อเริ่มกำ�หนดลมหายใจ ก็สูดลมหายใจเข้าให้แรงจนเต็มปอดประมาณ ๓ ครั้ง
261
เพื่อกำ�หนดการเข้า - ออกได้สะดวก และกำ�หนดพิจารณาดังนี้
(๑) ปล่อยลมหายใจเข้า - ออกตามสบาย เข้าก็รู้ว่าเข้า ออกก็รู้ว่าออก ยาวก็ให้รู้ว่ายาว สั้นก็ให้รู้ว่าสั้น
(๒) หายใจเข้าภาวนาว่า พุท หายใจออกภาวนาว่า โธ
(๓) ส่งใจกำ�หนดวิ่งตามลมหายใจไปตามจุดกำ�หนดทั้ง ๓ จุด คือ ปลายจมูก ท่ามกลางอก และที่ท้อง
ตามความถนัดของแต่ละคน แต่โดยทั่วไปที่นิยมกันคือการกำ�หนดสติพิจารณาลมหายใจที่ปลายจมูก อันเป็นทางเข้าออก
ของลมหายใจ
๒) กำ�หนดจิตนิ่งอยู่ที่จุดกำ�หนด หมายความว่าเมื่อจิตไม่ฟุ้งซ่านไปตามอารมณ์ภายนอกแล้ว ให้เปลี่ยนมา
กำ�หนดจิตไว้ที่จุดใดจุดหนึ่ง โดยไม่ต้องวิ่งตามลมหายใจ เหมือนในขั้นแรก คือ ปลายจมูก ท่ามกลางอก และที่ท้อง
ตามความถนัดของแต่ละคน แต่โดยทั่วไปที่นิยมกันคือการกำ�หนดสติพิจารณาลมหายใจที่ปลายจมูก อันเป็นทางเข้าออก
ของลมหายใจ
การบริหารจิตตามหลักอานาปานสตินอกจากจะกำ�หนดลมหายใจด้วยการภาวนาว่า พุท - โธ แล้ว ยังมี
วิธีปฏิบัติแบบอื่นอีก เช่น การกำ�หนดลมหายใจด้วยการนับเลข เป็นต้น ขึ้นอยู่กับอุปนิสัยของแต่ละคน ทั้งนี้ความสำ�คัญ
ของการเจริญสมาธิอยู่ที่การฝึกให้สติอยู่กับตัวทุกขณะ เพราะสติเป็นตัวกำ�กับจิตให้เป็นสมาธิ การฝึกจิตจะใช้วิธีการใด
ก็ได้ แล้วแต่ความสะดวกและความนิยมของแต่ละบุคคล เพราะจะได้ผลเช่นเดียวกันทั้งนั้น โดยหลักการสำ�คัญคือ
ต้องพยายามให้สติควบคุมจิตให้นิ่งไม่ฟุ้งซ่าน
w w w w w w w w

76. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ใบความรู้ที่ ๒
262
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
เรื่อง วิธีคิดแบบอรรถสัมพันธ์
การคิดแบบอรรถสัมพันธ์ หรือ การคิดตามหลักการและความมุ่งหมาย หมายถึง วิธีคิดตามหลักการและ
ความมุ่งหมาย อรรถ แปลว่า ความหมายหรือความมุ่งหมาย ธรรม ในที่นี้แปลว่า หลักการ เพราะฉะนั้นการคิดแบบ
อรรถสัมพันธ์ จึงหมายถึงการคิดโดยยึดหลักความสัมพันธ์ระหว่างหลักการและความมุ่งหมาย
การกระทำ�ใดๆ ก็ตามต้องคำ�นึงถึงองค์ประกอบสองประการ คือ หลักการและความมุ่งหมาย หลักการมีว่า
อย่างไรควรดำ�เนินการตามนั้น ความมุ่งหมายหรือเป้าหมายตั้งไว้อย่างไร ควรดำ�เนินไปสู่เป้าหมายเป็นพื้นฐานและ
ทิศทางของการปฏิบัติ
วิธีคิดแบบหลักการและความมุ่งหมาย ทำ�ให้เรารู้ขอบเขตและขั้นตอนการปฏิบัติ ทำ�ให้ไม่หลงใหลงมงายด้วย
ศรัทธาจนเกินไป ไม่ยึดรูปแบบจนบีบรัดตัวเอง ด้วยการคิดวิธีนี้จะทำ�ให้เรารู้ตัวและตื่นตัวอยู่ตลอดเวลาว่า กำ�ลังทำ�
อะไร อะไรคืออุปสรรคปัญหาและโอกาสเกื้อหนุน มีวิธีการแก้ปัญหาและส่งเสริมโอกาสอย่างไร ทิศทางการปฏิบัติควร
เป็นไปในทางใด และความพอเหมาะพอดีอยู่ตรงไหน
กรณีศึกษา
หากถามว่าอะไรคือหลักการของการเรียน และอะไรคือเป้าหมายของการเรียน คำ�ตอบที่เราได้รับคือหลักการ
ต้องตั้งใจเรียน เพื่อเป้าหมายคือสอบให้ผ่านและได้คะแนนดีๆ เมื่อหลักการและความมุ่งหมายเช่นนี้ จึงครํ่าเคร่งดู
หนังสือเมื่อใกล้สอบ และภาคภูมิใจเมื่อผลการสอบออกมาได้ระดับคะแนนดี
การตงั้ใจศกึษาเลา่เรยีนเปน็หลกัการของการเรยีนกจ็รงิ แตเ่ปน็เพยีงหลกัการยอ่ยอนัหนงึ่ของการเรยีน ในทำ�นอง
เดียวกันการมีผลการเรียนดีก็เป็นเพียงความมุ่งหมายย่อยหรือเป้าหมายรองของการเรียนอย่างหนึ่งเท่านั้นเอง
หลักการสำ�คัญของการศึกษา คือ การแสวงหาความรู้ การสร้างองค์ความรู้ การแสวงหาโอกาสในการเรียนรู้
และสั่งสมประสบการณ์ทางวิชาการและวิชาชีพ การฝึกทักษะในการทำ�งานเพื่อสร้างบุคลิกภาพและคุณลักษณะที่
พงึประสงค ์เพอื่สนองความมงุ่หมายหลกั คอื การเกดิปญัญา พฒันาตนเองใหเ้ปน็มนษุยท์สี่มบรูณ ์มคีวามรคู้วามสามารถ
ฉลาดรอบรู้และมีคุณธรรม สามารถดำ�รงชีวิตอยู่อย่างสงบสุขในสังคมและสภาพแวดล้อม
หากนักเรียนคิดโดยเชื่อมโยงระหว่างหลักการและความมุ่งหมาย ทั้งหลักการใหญ่ หลักการย่อย ความมุ่งหมาย

77. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
หลักและความมุ่งหมายรอง จะมีความสุขกับการเรียน ไม่เครียดกับการเรียน ไม่หนักใจเวลาสอบและไม่กลุ้มใจเมื่อ
ประกาศผลสอบ เพราะพฤติกรรมการเรียนจะดำ�เนินไปเพ่อืการเรียนร้แูละการแสวงหาความร้อูันเป็นความม่งุหมายหลัก
ผลการเรียน ใบปริญญา หรือการได้รับรางวัลต่างๆ เหล่านี้ล้วนเป็นความมุ่งหมายหลัก ผลการเรียน ใบปริญญา หรือ
การได้รับรางวัลต่างๆ เหล่านี้ล้วนเป็นความมุ่งหมายรอง ถือเป็นผลพลอยได้
263
w w w w w w w w

78. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
264
เรื่อง การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศพม่าและประเทศอินโดนีเซีย
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนลำ�ดับเหตุการณ์สำ�คัญในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศพม่า โดยนำ�หมายเลขในแต่ละ
ข้อความ ไปเรียงลำ�ดับในช่องว่างด้านล่าง
๑
พระอุตราชีวะนำ�คณะ
พระภิกษุสงฆ์
สืบทอดพระพุทธศาสนานิกาย
เถรวาทที่ลังกา
๓
พระเจ้ามินดง
ทรงเป็นองค์อุปถัมภ์
ในการทำ�สังคายนาพระธรรมวินัย
ครั้งที่ ๕ ณ เมืองมัณฑะเลย์
๒
พระเจ้าธรรมเจดีย์ศรีปิฎกธร
กษัตริย์มอญโปรดเกล้าฯ ให้
ฟื้นฟูเกี่ยวกับความประพฤติของ
พระสงฆ์ตามพระวินัยบัญญัติ
๔
พระเจ้าอนุรุทธมหาราชกษัตริย์
พม่าได้ทรงสถาปนาเมือง
พุกามราชธานี
๕
พระพุทธศาสนานิกายมหายานได้
แผ่ขยายจากแคว้นเบงกอลของ
อินเดียเข้าสู่เมืองพุกาม
๖
พม่าตกเป็นเมืองขึ้นของอังกฤษ
ส่งผลให้พระพุทธศาสนาได้รับ
ความกระทบกระเทือน
๘
พระพุทธศาสนาแบบนิกายเถรวาท
ได้เผยแผ่เข้ามาสู่พม่าทาง
เมืองสุธรรมวดี ในระยะแรกเป็น
แบบนิกายเถรวาท
๗
พระเจ้ามินดงโปรดเกล้าฯ ให้
จารึกพระไตรปิฎกลงบนแผ่นหิน
อ่อนแล้วทำ�สถูปครอบไว้
๙
พระเจ้าอนุรุทธมหาราช
ทำ�สงครามกับพระเจ้ามนูหะ
เนื่องจากมีกรณีพิพาทเรื่อง
พระไตรปิฎก
๑๐
พระเจ้าอนุรุทธมหาราช
ส่งพระราชสาส์นไปทูลขอ
พระไตรปิฎกจำ�นวนหนึ่งจาก
พระเจ้ามนูหะผู้ครองเมืองสุธรรมวดี
ใบงานที่ ๑
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

79. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
แหลมมลายูตกอยู่ภายใต้การปกครองของ
อาณาจักรศรีวิชัย พระพุทธศาสนานิกายมหายานได้
เผยแผ่เข้ามาสู่บริเวณนี้
สมัยสุลต่านมัลโมชาห์ ได้สั่งให้ทำ�ลายศาสน-
สถาน พระพุทธรูป เทวรูป ของพระพุทธศาสนา
และศาสนาพราหมณ์
อิทธิพลของพระพุทธศาสนาในประเทศ
มาเลเซียสิ้นสุดลงและศาสนาอิสลามกลายเป็น
ศาสนาประจำ�ชาติของมาเลเซีย
ชาวจีนได้นำ�พระพุทธศาสนานิกายมหายาน
จากจีนเข้ามาเผยแผ่ในช่วงที่มาเลเซียยังเป็นอาณา-
นิคมของอังกฤษ
265
ใบงานที่ ๒
ตอนที่ ๑ เรื่อง การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศมาเลเซีย สิงคโปร์ และลาว
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนนำ�หมายเลขหน้าข้อความไปเรียงลำ�ดับเหตุการณ์ ใน ด้านล่าง
๑
พ่อขุนรามคำ�แหงมหาราชได้แผ่ขยาย
ราชอาณาเขตลงมาถึงนครศรีธรรมราชและหัวเมือง
มลายู ทำ�ให้พระพุทธศาสนานิกายเถรวาทจาก
สุโขทัยเข้ามาในมลายู
Ñ
๓
พระพุทธศาสนานิกายเถรวาทเผยแผ่เข้ามาใน
ดินแดนมาเลเซียในประมาณพุทธศตวรรษที่ ๓ แต่
มีผู้นับถือไม่มากนัก
๕
กษัตริย์ปรเมศวรแห่งอาณาจักรมะละกาได้
เปลี่ยนการนับถือศาสนาจากพุทธศาสนาเป็นศาสนา
อิสลาม
๗
เมื่อมาเลเซียได้รับเอกราชจากอังกฤษ คณะ
สมณทูตจากประเทศไทย ศรีลังกา พม่า เดินทาง
เข้าไปเผยแผ่พระพุทธศาสนานิกายเถรวาทใน
ประเทศมาเลเซีย
๒
๔
๖
๘
Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ Ñ

80. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ตอนที่ ๒ เรื่อง การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศสิงคโปร์
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนตอบคำ�ถามต่อไปนี้
266
๑
พระพุทธศาสนานิกายใดที่ชาว
สิงคโปร์นับถือมากที่สุด และเพราะ
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
-------------------------------------------
๒
เพราะเหตุใดจึงมีวัดไทย ฝ่าย
นิกายเถรวาทในประเทศสิงคโปร์ และ
วัดไทยมีบทบาทสำ�คัญอย่างไรบ้าง
๓
กิจกรรมใดบ้างที่แสดงถึงการ
เผยแผ่พระพุทธศาสนานิกายมหายาน
ในสิงคโปร์
๔
การปฏิบัติงานของชาวพุทธใน
สิงคโปร์ส่วนใหญ่จะสะท้อนออกมา
ในรูปแบบใด
a
a
a
a

81. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
267
ตอนที่ ๓ เรื่อง การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศลาว
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนนำ�หมายเลขหน้าข้อความด้านล่างมาใส่ใต้ชื่อที่มีความสัมพันธ์กัน
ไทไตรภูวนาถ พระเจ้าโพธิสาร พระเจ้า
พระเจ้าฟ้างุ้ม พระเจ้าสามแสน
๑. โปรดเกล้าฯ ให้สร้างวัดมโนรมย์
๒. มีพระบรมราชโองการห้ามประกอบพิธีทรงเจ้าเข้าผีทั่วราชอาณาจักร
๓. ให้ชาวลาวเลิกนับถือบูชาลัทธิผีสางเทวดา ให้หันมานับถือพระพุทธศาสนา
๔. เป็นมหาราชองค์ที่ ๒ ของลาว พระพุทธศาสนามีความเจริญรุ่งเรืองถึงที่สุด
๕. พระนางแก้วยอดฟ้า เป็นพระราชธิดาของพระเจ้าศรีจุลราช
๖. โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระธาตุบังพวน พระธาตุศรีโคตรบูร พระธาตุหลวง
๗. เป็นผู้แต่งคณะทูตไปทูลขอพระสงฆ์จากพระเจ้าศรีจุลราช เพื่อช่วยประดิษฐานพระพุทธศาสนาใน
อาณาจักรล้านช้าง
๘. โปรดเกล้าฯ ให้สร้างวัดอุโบสถ และหอสมุดเป็นที่ศึกษาค้นคว้าพระไตรปิฎก
๙. โปรดเกล้าฯ ให้สร้างวัดป่ารือศรีสิงขร วัดพระแก้ว
๑๐. โปรดเกล้าฯ ให้อาราธนาพระมหาปาสมันตเถระกับพระมหาเทพลังกา และนำ�พระสงฆ์อีก ๒๐ รูปเดินทาง
ไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาที่อาณาจักรล้านช้าง
๑๑. โปรดเกล้าฯ ให้สร้างพระพุทธรูปคือ พระองค์ตื้อ พระเสริม พระสุก พระใส
๑๒. พระเจ้าศรีจุลราชพระราชทานพระบาง และหน่อพระศรีมหาโพธิ์ มาถวายกษัตริย์ล้านช้าง
w w w w w w w w
ไชยเชษฐาธิราช

82. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ใบงานที่ ๓
268
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
เรื่อง การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศกัมพูชาและเวียดนาม
รายวิชา
ตอนที่ ๑ เรื่อง การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศกัมพูชา
คำ�ชี้แจง จงเขียนผังมโนทัศน์ เรื่องพระราชกรณียกิจของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗ เกี่ยวกับการเผยแผ่พระพุทธศาสนา
พระราชกรณียกิจ
ของพระเจ้าชัยวรมันที่ ๗
เกี่ยวกับการเผยแผ่
พระพุทธศาสนา
๒. จงอธิบายสาเหตุสำ�คัญที่เป็นอุปสรรคต่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนาในประเทศกัมพูชา
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

83. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
269
ตอนที่ ๒ เรื่อง การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศเวียดนาม
คำ�ชี้แจง จงเติมหมายเลขหน้าข้อความต่อไปนี้โดยเรียงลำ�ดับเหตุการณ์ก่อนหลัง
ลำ�ดับที่ เหตุการณ์
พระภิกษุสงฆ์ในเวียดนามมีบทบาทสำ�คัญต่อการเผยแผ่พระพุทธศาสนา ทำ�ให้การเผยแผ่พระพุทธ-
ศาสนานิกายมหายานดำ�เนินไปอย่างแพร่หลาย
พระพุทธศาสนานิกายมหายานเริ่มเสื่อมลงในสมัยราชวงศ์ตรัน เพราะเวียดนามต้องตกเป็นเมืองขึ้นของ
จีน โดยจีนได้สนับสนุนให้มีการเผยแผ่ลัทธิขงจื้อ และลัทธิเต๋าเข้ามายังเวียดนาม
พระพุทธศาสนาได้เผยแผ่เข้าสู่ประเทศเวียดนาม โดยการเผยแผ่จากจีน
สมัยการปกครองของราชวงศ์ดินห์ ราชวงศ์เล (ตอนต้น) และราชวงศ์ลีพระพุทธศาสนามีความเจริญ
รุ่งเรืองมาก ทั้งนี้เพราะกษัตริย์เวียดนามทรงเอาใจใส่ทำ�นุบำ�รุงพระพุทธศาสนาเป็นอย่างดี
เมื่อเวียดนามตกเป็นอาณานิคมของฝรั่งเศส ทำ�ให้พระพุทธศาสนาได้รับความกระทบกระเทือน
อย่างมาก
ในช่วงราชวงศ์ตรินห์ และราชวงศ์เหงียนแย่งชิงอำ�นาจกัน พระพุทธศาสนาในเวียดนามจะมีเรื่อง
เวทมนต์คาถาอภินิหารต่างๆ มากกว่าการชี้แนะแนวทางให้แก่ผู้มีความศรัทธานับถือได้หลุดจากห้วง
สังสารวัฏ
ข้าราชการจีนขัดขวางการเผยแผ่พระพุทธศาสนา สั่งให้ทำ�ลายวิหาร และยึดคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา
ไปเผาเป็นจำ�นวนมาก
ชาวเวียดนามที่จะสมัครงานกับฝรั่งเศสจะต้องโอนสัญชาติเป็นชาวฝรั่งเศสและต้องเปลี่ยนศาสนาไป
นับถือศาสนาคริสต์นิกายโรมันคาทอลิก
w w w w w w w w

84. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
270
เรื่อง ความสำ�คัญของพระพุทธศาสนา
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนร่วมกันเขียนผังมโนทัศน์เกี่ยวกับความสำ�คัญของพระพุทธศาสนา
ความสำ�คัญ
ของ
พระพุทธศาสนา
.........................................
....................................
.........................................
....................................... .......................................
....................................... .......................................
ใบงานที่ ๔
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

85. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
271
เรื่อง พุทธประวัติ
ใบงานที่ ๕
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนตอบคำ�ถามต่อไปนี้
๑. วสวัตตี มีความเกี่ยวข้องกับการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้าอย่างไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. “มาร” ตามความหมายทางธรรม หมายถึงอะไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

86. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเติมคำ�หรือข้อความในแผนผังมโนทัศน์
ขั้นที่ ๑
a a a
272
a
a
a
a
ทรงปฏิบัติโยคะ
ทรงบำ�เพ็ญตบะ
ทรงบำ�เพ็ญทุกรกิริยา
ทรงบำ�เพ็ญเพียรทางจิต
ขั้นที่ ๑
ขั้นที่ ๒
ขั้นที่ ๓
ประทับนั่งขัดสมาธิ
ขั้นที่ ๒
ขั้นที่ ๓
ขั้นที่ ๔
พระอาจารย์
ลำ�ดับขั้นการรู้แจ้ง
ยามต้น
ยามที่สอง
ยามที่สาม

87. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
273
เรื่อง การสั่งสอนของพระพุทธเจ้า
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนนำ�หมายเลขบนข้อความหรือคำ�ที่สัมพันธ์กันไปจัดกลุ่มในกรอบด้านล่าง
๑
อนัตตลักขณสูตร
๒
ชฏิลสามพี่น้อง
๓
อุปติสสมาณพ
๔
ธัมมจักกัปปวัตนสูตร
๕
อริยสัจ ๔
๖
อาทิตตปริยายสูตร
๗
ปัญจวัคคีย์
๘
พระเจ้าพิมพิสาร
๙
ไตรลักษณ์
๑๐
วัดเวฬุวัน
๑๑
อนิจจาตาทุกขตา
๑๒
โกลิตมาณพ
๑๓
สุทัตตเศรษฐี
๑๔
พระเชตวัน มหาวิหาร
๑๕
พระสารีบุตร
๑๖
สัญชัยเวสัฏฐบุตร
๑๗
อนาถบิณฑิกเศรษฐี
๑๘
พระโมคคัลลานะ
ใบงานที่ ๖
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

88. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ใบงานที่ ๗
274
เรื่อง ประวัติพระสารีบุตร และพระโมคคัลลานะ
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเปรียบเทียบประวัติของพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะตามหัวข้อต่อไปนี้
ประวัติ พระสารีบุตร พระโมคคัลลานะ
๑. แหล่งกำ�เนิด
๒. ชาติตระกูล
๓. อาจารย์
๔. การเข้าเป็น
พุทธสาวก
๕. ผลงานสำ�คัญต่อ
พระพุทธศาสนา
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

89. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
275
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนตอบคำ�ถามประวัติของพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะตามหัวข้อต่อไปนี้
๑. คุณธรรมที่เป็นแบบอย่างของพระสารีบุตร ได้แก่อะไรบ้าง จงยกตัวอย่างประกอบ
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. นักเรียนสามารถนำ�หลักคุณธรรมของพระสารีบุตรมาประยุกต์ปฏิบัติในการดำ�เนินชีวิตได้อย่างไรบ้าง จงยกตัวอย่าง
ประกอบ
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๓. คุณธรรมที่เป็นแบบอย่างของพระโมคคัลลานะ ได้แก่อะไรบ้าง จงยกตัวอย่างประกอบ
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๔. นักเรียนสามารถนำ�หลักคุณธรรมของพระโมคคัลลานะมาประยุกต์ปฏิบัติในการดำ�เนินชีวิตได้อย่างไรบ้าง
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

90. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
276
เรื่อง พระมหาธรรมราชาลิไทย
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนร่วมกันทำ�ผังมโนทัศน์ แสดงผลงานสำ�คัญของพระมหาธรรมราชาลิไทย
ผลงานสำ�คัญ
ของ
พระมหาธรรมราชาลิไทย
ด้านศาสนา ด้านอักษรศาสตร์
ด้านการปกครอง
ใบงานที่ ๘
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

91. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนช่วยกันวิเคราะห์คุณธรรมที่ควรยึดถือเป็นแบบอย่างของพระมหาธรรมราชาลิไทย ในหัวข้อ
ต่อไปนี้
คุณธรรมที่สำ�คัญ ผลต่อพระพุทธศาสนา ผลต่อความเป็นอยู่ของราษฎร
277
...........................................................
...........................................................
...........................................................
...........................................................
...........................................................
...........................................................
...........................................................
...........................................................
...........................................................
...........................................................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................................
.........................................................
นักเรียนสามารถนำ�คุณธรรมอันเป็นแบบอย่างของท่านมาปฏิบัติได้คือ
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

92. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
278
เรื่อง สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนร่วมกันทำ�ผังมโนทัศน์ แสดงผลงานสำ�คัญของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณ-
วโรรส
วางระเบียบบริหารวัด
และพระพุทธศาสนา
ด้านการจัดการทาง
พระพุทธศาสนา
ผลงานสำ�คัญของ
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า
กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
ด้านงานพระนิพนธ์ทาง
พระพุทธศาสนา
ใบงานที่ ๙
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

93. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
279
ใบงานที่ ๑๐
เรื่อง มิตตวินทุกชาดกและราโชวาท
ตอนที่ ๑ เรื่อง มิตตวินทุกชาดก
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนอภิปรายแสดงความคิดเห็นและสรุปประเด็นสำ�คัญในหัวข้อต่อไปนี้
๑. มิตตวินทุกได้รับความทุกข์อย่างแสนสาหัสนั้นเนื่องจากสาเหตุใด จงอธิบาย
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. นักเรียนยกตัวอย่างการกระทำ�ของบุคคลในสังคมปัจจุบัน ที่แสดงให้เห็นว่ามีตัณหาและบุคคลที่เปรียบเสมือนเห็น
กงจักรเป็นดอกบัวอย่างน้อย ๒ ตัวอย่าง
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

94. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนอภิปรายแสดงความคิดเห็นและสรุปประเด็นสำ�คัญในหัวข้อต่อไปนี้
๑. พระราชาพรหมทัตแห่งนครพาราณสีได้พิสูจน์หลักธรรมจากพระโพธิสัตว์ในเรื่องใด และผลที่ได้รับทำ�ให้ได้แนวคิด
เกี่ยวกับการปฏิบัติตนอย่างไร
280
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. นักเรียนสามารถนำ�แนวคิดที่ได้จากการศึกษา เรื่องราโชวาทชาดก ไปประยุกต์ปฏิบัติตนได้อย่างไรบ้าง จงยกตัวอย่าง
ประกอบ
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

95. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
281
เรื่อง ขุมทรัพย์ทางปัญญาของชาวพุทธ
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนศึกษาโครงสร้างพระสุตตันตปิฎก แล้วนำ�มาเขียนลงในแผนผังความคิดให้สมบูรณ์
พระสุตตันตปิฎก พระอภิธรรมปิฎก
พระไตรปิฎก
พระวินัยปิฎก
ใบงานที่ ๑๑
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

96. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง นำ�ชื่อคัมภีร์ในพระสุตตันตปิฎกที่ให้มาไปใส่ หน้าข้อความที่มีความหมายตรงกันหรือมีความ
282
สัมพันธ์กัน
ทีฆนิกาย มัชฌิมนิกาย สังยุตตนิกาย อังคุตตรนิกาย ขุททกนิกาย
a
a
a
a
a
a
a
a
a
a
ภาษิตของพระสาวก
ธรรมะหมวด ๑ หมวด ๒ เป็นต้น
พระสูตรที่มีเนื้อหาและความยาวมาก
พระธรรมเทศนาที่มีความยาวขนาดกลาง
ประมวลธรรม
พระธรรมเทศนาทั่วไปหรือเบ็ดเตล็ด
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๐ - ๒๔
หลักธรรมมีเนื้อหาเดียวกันจัดไว้ในกลุ่ม
หัวข้อธรรมเรียงจากน้อยไปหามากอยู่ในกลุ่มเดียวกัน
นิทานวรรค

97. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๒ ชั่วโมง
283
เรื่อง พระรัตนตรัย
ใบงานที่ ๑๒
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนอธิบายความหมายของคำ�หรือข้อความต่อไปนี้
๑. พระพุทธหมายถึงใคร
...............................................................................................................................................
๒. พระธรรมคืออะไร
...............................................................................................................................................
๓. พระสงฆ์หมายถึงใคร
...............................................................................................................................................
๔. พุทธคุณ ธรรมคุณ สังฆคุณ มีอย่างละกี่ประการ
...............................................................................................................................................
๕. พระธรรมเป็นหลักครองชีวิตอันประเสริฐ หมายความว่าอย่างไร
...............................................................................................................................................
๖. “พระธรรมไม่เกี่ยวเนื่องด้วยกาลเวลา” หมายความว่าอย่างไร
...............................................................................................................................................
๗. สวากขาโต ภควตา ธัมโม หมายความว่าอย่างไร
...............................................................................................................................................
๘. อกาลิโก หมายความว่าอย่างไร
...............................................................................................................................................
๙. โอปนยิโก หมายความว่าอย่างไร
...............................................................................................................................................
๑๐. ปัจจัตตัง เวทิตัพโพ วิญญูหิติ หมายความว่าอย่างไร
...............................................................................................................................................

98. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ใบงานที่ ๑๓
284
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
เรื่อง หลายชีวิต
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนศึกษากรณีตัวอย่างแล้วตอบคำ�ถาม
กรณีตัวอย่างที่ ๑
รายวิชา
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
ดาวนอนป่วยอยู่ที่โรงพยาบาลด้วยโรคมะเร็ง อดีตเคยเป็นนางเอกละครผู้มีความสวยงามเป็นที่ชื่นชมของ
ประชาชนทั้งหลาย ดาวแสดงบทบาทได้เหมาะสม ทั้งการพูดจาหรือทางกิริยาท่าทาง ขณะที่เธอนอนป่วยอยู่นั้น
เธอมีความทุกข์ทรมานอย่างยิ่ง เธอคิดได้ว่าทุกสิ่งทุกอย่างในโลกนี้ไม่มีอะไรแน่นอน ย่อมมีการเปลี่ยนแปลงไป
แม้กระทั่งรูปร่างหน้าตาของเธอ ซึ่งครั้งหนึ่งเธอมีความภาคภูมิใจ แต่ปัจจุบันนี้เธอรับรู้ว่า ความสวยงามนั้นมิใช่
สิ่งจีรังยั่งยืน คนที่เคยอยู่รอบข้างเธอ ต่างก็ค่อยๆ เหินห่างไป แต่ไม่ว่าอย่างไรเธอก็พยายามอดทนสู้กับโรคร้าย
อย่างน้อยบุญกุศลที่เธอเคยกระทำ�มามิได้ขาดตอนที่เธอรุ่งเรืองอยู่ ก็ช่วยกล่อมเกลาจิตใจเธอมิให้ท้อแท้และ
มีกำ�ลังใจที่จะเผชิญชีวิตต่อไปได้บ้าง
๑. ดาวมีความทุกข์เกี่ยวกับเรื่องใดบ้าง และสอดคล้องกับเรื่องอายตนะอย่างไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. จากกรณีตัวอย่างที่ ๑ ทำ�ให้นักเรียนได้แง่คิดอย่างไรบ้าง และสามารถนำ�ไปเป็นคติธรรมประจำ�ใจหรือนำ�ไป
ประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำ�วันได้อย่างไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

99. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
285
กรณีตัวอย่างที่ ๒
ราเมศรมีความภาคภูมิใจที่พ่อแม่เป็นคนดี เป็นตัวอย่างที่ดีของลูก เมื่อครั้งที่ราเมศรยังเป็นเด็กเรียน
หนังสือในชั้นมัธยมศึกษา เขาเป็นเด็กที่มีสุขภาพแข็งแรง ตั้งใจเรียนหนังสือ ปฏิบัติตามระเบียบของโรงเรียน
เสมอ เขาไม่เคยถูกทำ�โทษ การที่เขาเป็นคนขยันมีความเพียรพยายามในการเรียน ทำ�ให้เขาสามารถได้เรียนต่อใน
มหาวิทยาลัย เขาเติบโตเป็นชายหนุ่มรูปงาม เป็นนักกีฬาของมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียง เมื่อเขาเรียนจบการศึกษา
แล้ว เขาได้ทำ�งานในบริษัทขายรถยนต์ ซึ่งมีกิจการใหญ่โตในภาคเหนือ เขาได้รับเงินเดือนค่อนข้างสูง เพราะบริษัท
มีกำ�ไรจากการจำ�หน่ายรถยนต์ปีละมากๆ ทำ�ให้พนักงานได้รับค่าตอบแทนสูง ราเมศรมีเพื่อนสนิทคือ ชิดพงศ์
คมกฤษณ์ เพื่อนทั้งสองมักจะพาเขาไปเที่ยวเตร่ในสถานที่เริงรมย์ต่างๆ ในเวลากลางคืน บางครั้งก็พากันไปเล่น
สนุ้กเกอร์ บางครั้งก็พากันไปเล่นการพนัน จนในที่สุดราเมศรติดการพนัน ในระยะแรกๆ เขามักจะเล่นการพนัน
ได้เงินคราวละมากๆ แต่ในระยะหลังเขามักจะเสียการพนันอยู่เสมอ จนกระทั่งต้องเอาเงินที่เก็บออกมาไว้เล่นจน
หมด และขอยืมเงินเพื่อนที่ทำ�งาน คือ พรเทพและอานนท์ และเพื่อนอีกหลายคน เขาไม่ค่อยส่งเงินคืนตาม
กำ�หนดเวลาจนเพื่อนไม่เชื่อถือ บางครั้งเขาแอบหยิบเอาเงินของพี่น้องไปโดยไม่ได้บอก ทำ�ให้พี่น้องไม่ค่อยไว้วางใจ
ในที่สุดราเมศรต้องเอาบ้านไปจำ�นองธนาคาร เพื่อเอาเงินไปใช้หนี้เพื่อนๆ ราเมศรกลุ้มใจมาก เขาได้ไปปรึกษา
พรเทพ และอานนท์เพื่อนทั้งสองก็พูดจาเตือนสติราเมศรให้เริ่มต้นชีวิตใหม่ในทางที่ดี เพื่อชีวิตจะได้เป็นสุข
๑. เมื่อครั้งที่ราเมศรเป็นเด็ก เขามีลักษณะของดรุณธรรมในข้อใดบ้าง และผลที่ได้รับเป็นอย่างไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. ราเมศรมีสิ่งที่สนับสนุนกรรมดีให้ผลอย่างไร สอดคล้องกับสมบัติ ๔ ในเรื่องใด
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

100. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๓. ราเมศรมีการกระทำ�ที่เป็นกรรมชั่วอย่างไร และผลที่ได้เป็นอย่างไร
286
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๔. ราเมศวรมีการกระทำ�ที่นำ�ไปสู่ความเสื่อมสอดคล้องกับเรื่องอบายมุข ๖ อย่างไร ผลที่ได้เป็นอย่างไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๕. ทำ�อย่างไรราเมศรจึงจะมีความสุข
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

101. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
287
เรื่อง พุทธศาสนสุภาษิตสอนใจ
ใบงานที่ ๑๔
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง นักเรียนแบ่งกลุ่มศึกษาพุทธศาสนสุภาษิต และบันทึกผลการศึกษาในแบบบันทึก
คำ�แปล............................................................
........................................................................
ความหมาย......................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
วิธีประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
กลุ่ม...........................................................................
พุทธศาสนสุภาษิต
คติธรรมสอนใจ
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

102. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง นักเรียนร่วมกันสนทนา อภิปราย วิเคราะห์พุทธสุภาษิต แล้วบันทึกผล รายงานหน้าชั้นเรียนและ
288
ตอบคำ�ถาม
สุกรํ สาธุนา สาธุ สาธุ ปาเปน ทุกฺกรํ
ปาปํ ปาเปน สุกรํ ปาปมริเยหิ ทุกกฺกรํ (อุ.ขุ.)
อันคนดี ทำ�ดี นี้พลันง่าย
คนทำ�ชั่วหมาย ทำ�ดี นี้ยากเข็ญ
แต่ทำ�ชั่ว ง่ายมาก ไม่ยากเย็น
คนดีเว้น ชั่วสิ้น ไม่ยินดี
(สมเด็จพระมหาวีรวงศ์ : พิมพ์ ธมฺมธโร)
พุทธสุภาษิตนี้มุ่งสอน
เรื่องอะไร
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
สาระสำ�คัญเรื่องที่หนึ่ง
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
สาระสำ�คัญเรื่องที่สอง
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
บทสรุป
คติธรรมของนักเรียน
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................
..................................................................................

103. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
ตอนที่ ๓
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเลือกคำ�ศัพท์แต่ละคำ�ในกรอบด้านล่างไปใส่ลงในช่องว่างของข้อความด้านบนที่มีความหมาย
289
สัมพันธ์กัน
ควบคุมจิตใจให้จดจ่ออยู่กับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง
การเพ่งอารมณ์จนแน่วแน่
ความอิ่มใจ
ความรู้แจ้ง
การพิจารณาเห็นสิ่งต่างๆ ตามความเป็นจริง
ความมีใจเป็นกลาง
ความรู้แจ้งที่เกิดจากการตรัสรู้
ความรู้สึกตัวขณะทำ� พูด คิด
การมุ่งมั่นและตั้งใจเรียน
ภาวะที่จิตสงบชั่วขณะ
สมาธิ ญาณ ปีติ ปัญญา ฌาน
อุเบกขา โพธิญาณ สัมปชัญญะ วิริยะ ขณิกสมาธิ

104. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ตอนที่ ๔
คำ�ชี้แจง ให้นำ�ตัวเลขหน้าข้อความที่สัมพันธ์กับคำ�ว่า “ฌาน” และ “ญาณ” ไปใส่ลงในแผนผังที่กำ�หนดไว้วงกลมละ
290
๑ ตัวเลข
๑. ความรู้บริสุทธิ์ที่ผุดโพลงสว่างขึ้น
๒. ความรู้ระดับสูงสุดของมนุษย์
๓. ความหยั่งรู้อนาคตข้างหน้า
๔. ได้ความสุขทางวัตถุทางเนื้อหนัง
๕. การมองเห็นภาพความจริงของสรรพสิ่ง
๖. ภาวะที่จิตเพ่งอารมณ์จนแน่วแน่
ฌาน
ฌาน
๗. การปฏิบัติสมาธิสมถะภาวนา
๘. เสมือนยกหินที่ทับหญ้าออก หญ้าก็จะงอกขึ้นมาใหม่
๙. หลุดพ้นกิเลสได้อย่างถาวร
๑๐. จะเกิดกับผู้ที่บรรลุโสดาบันขึ้นไป
๑๑. ภาวะจิตที่ผ่องใสไร้กิเลส
๑๒. ระงับหรือหลุดจากกิเลสได้ชั่วขณะ

105. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
291
ใบงานที่ ๑๕
เรื่อง การสัมมนาพระพุทธศาสนากับการแก้ปัญหาและการพัฒนา
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันทำ�กิจกรรมต่อไปนี้
๑. สมาชิกทำ�ความรู้จักกันและเลือกประธาน รองประธาน และเลขานุการของกลุ่ม
๒. ช่วยกันเลือกปัญหาที่เกิดจากการเรียนในสาระการเรียนรู้พระพุทธศาสนาหรือเรื่องที่ต้องการพัฒนาซึ่ง
เกี่ยวข้องกับสาระการเรียนรู้ไปแล้วจำ�นวน ๑ เรื่อง ตามความเห็นของสมาชิกส่วนใหญ่ แล้วช่วยกัน
วิเคราะห์ตามหัวข้อที่กำ�หนด
๑. เรื่อง / ปัญหา
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. สาเหตุของปัญหา / เหตุผลของการพัฒนา
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๓. แนวทางการแก้ไข หรือแนวทางการพัฒนา (โดยใช้หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเป็นหลัก)
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๔. แนวทางการแก้ไข หรือแนวทางที่เหมาะสมที่สุด
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

106. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ใบงานที่ ๑๖
292
เรื่อง หน้าที่ชาวพุทธ
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนช่วยกันเขียนแผนผังความคิดเกี่ยวกับหน้าที่ของชาวพุทธ
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
หน้าที่
ชาวพุทธ

107. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
293
เรื่อง มรรยาทชาวพุทธ
ใบงานที่ ๑๗
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มเลือกแสดงบทบาทสมมติจากเรื่องที่กำ�หนดให้เพียง ๑ เรื่อง
เรื่องที่ ๑
กล้วยชวนกล้องซึ่งเป็นน้องชายเยี่ยมคุณตาคุณยาย เมื่อถึงบ้าน คุณตาคุณยายก็ชวนทั้งสองคนไปนั่งเล่น
หน้าบ้าน ก่อนกลับคุณตาคุณยายได้ฝากจดหมายไปให้หลวงตาซึ่งอยู่ที่วัดใกล้บ้าน กล้วยและก้องพบหลวงตา
ซึ่งยืนอยู่บริเวณหน้าประตูวัด กล้วยจึงให้ก้องซึ่งเป็นน้องชายถวายจดหมายของคุณตาให้แก่หลวงตา
เรื่องที่ ๒
คุณแม่มอบหมายให้เอกและดาวไปนิมนต์พระจำ�นวน ๙ รูป ไปทำ�บุญบ้านในวันขึ้นปีใหม่ เอกและดาว
ไปพบพระสงฆ์ที่กุฏิและกล่าวนิมนต์ท่านและพระสงฆ์รูปอื่นๆ อีกจนครบ ๙ รูป ก่อนกลับพระสงฆ์ได้มอบ
หนังสือธรรมะให้เอกและดาวคนละหนึ่งเล่ม
เรื่องที่ ๓
อ้นและเอ๋ชวนกันไปงานสวดพระอภิธรรมศพคุณพ่อของเพื่อน ทั้งสองแต่งกายเรียบร้อย เมื่อไปถึงวัด
ทั้งสองก็กราบพระพุทธรูปและกราบศพ เมื่อพระสงฆ์ที่สวดพระอภิธรรมเดินผ่านมายังอ้นและเอ๋ซึ่งนั่งบนพื้น
ทั้งสองก็ทำ�ความเคารพ เมื่อพระสวดพระอภิธรรมจบแล้ว อ้นและเอ๋กราบพระก่อนกลับ

108. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
เรื่องที่ ๔
294
แตนและตุ่นได้รับมอบหมายหน้าที่ให้คอยดูแลต้อนรับพระสงฆ์ที่มาในงานบุญขึ้นบ้านใหม่ เมื่อพระสงฆ์
มาถึง ทั้งสองก็ไปต้อนรับนิมนต์ท่านนั่งบนอาสนะที่จัดไว้ ถวายเครื่องดื่มแก่ท่านและสนทนากับท่านไปพลางๆ
จนกว่าจะเริ่มพิธีกรรม
เรื่องที่ ๕
นิด หน่อย และน้อย ไปร่วมพิธีทำ�บุญบ้านของใหญ่ ใหญ่ต้อนรับเพื่อนทั้งสามคนด้วยอัธยาศัยไมตรีที่ดี
ทุกคนนั่งฟังพระสวดมนต์ เมื่อเสร็จพิธีแล้ว ทุกคนก็ช่วยกันถวายเครื่องไทยธรรมแด่พระสงฆ์
เมื่อพระสงฆ์จะกลับ ใหญ่ซึ่งเป็นเจ้าของบ้านก็ไปส่งพระสงฆ์ที่รถ

109. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
295
เรื่อง ศาสนพิธี
ใบงานที่ ๑๘
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนวิเคราะห์สถานการณ์ต่อไปนี้ แล้วตอบคำ�ถาม โดยใช้วิธีคิดแบบปลุกเร้าคุณธรรมหรือคิดแบบ
อรรถสัมพันธ์ตามความเหมาะสม
สถานการณ์ที่ ๑
นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ ๒/๑ ชวนกันไปทำ�บุญตักบาตรเนื่องในวันขึ้นปีใหม่ที่โรงเรียน แอ๋วชวนอ้อม
และอิ๋วไปทำ�บุญ
แอ๋ว : ในวันขึ้นปีใหม่ พวกเราจะซื้อของอะไรไปตักบาตรกันดีล่ะ
อ้อม : ฉันคิดว่าจะไม่ไปนะ เพราะทางโรงเรียนนัดเวลาเช้าเกินไป ฉันไปไม่ทันใส่บาตรหรอก
อิ๋ว : อ้อมคิดดูให้ดีนะ การทำ�บุญตักบาตรเป็นสิริมงคลต่อตัวเองนะ เป็นการสร้างความดีให้แก่ตนเอง
การทำ�บุญนั้นเป็นการให้ทาน เป็นการกระทำ�ที่เกื้อกูลกัน ลดความตระหนี่
แอ๋ว : อิ๋วพูดถูกต้องแล้วนะ อ้อมก็ปรับตัวเองให้ตื่นแต่เช้าหน่อย จะได้ไปตักบาตรได้ทัน
๑. ถ้านักเรียนเป็นอ้อมจะตัดสินใจอย่างไร จงให้เหตุผลประกอบ
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. นักเรียนใช้วิธีคิดแบบใด
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๓. ถ้านักเรียนเป็นแอ๋วจะซื้อของประเภทใดไปทำ�บุญ จงให้เหตุผล
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๔. นักเรียนใช้วิธีคิดแบบใด
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

110. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
สถานการณ์ที่ ๒
296
ลุงแดงชวนป้าแม้นถวายสังฆทาน ในวันรุ่งขึ้นทั้งสองคนจัดเตรียมเครื่องไทยธรรม เดินทางไปที่วัด
ใกล้บ้าน
๑. ถ้านักเรียนเป็นลุงแดงและป้าแม้น เตรียมสิ่งของประเภทใดเป็นเครื่องไทยธรรมบ้าง อธิบายเหตุผล
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. นักเรียนใช้วิธีคิดแบบใด
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๓. นักเรียนจะเตรียมการในการถวายสังฆทานอย่างไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
สถานการณ์ที่ ๓
คุณแม่พาดาวไปทำ�บุญเนื่องในวันเข้าพรรษาที่วัดใกล้บ้าน คุณแม่นำ�ผ้าอาบนํ้าฝนเพื่อไปถวายพระ ดาวมี
ความสงสัยว่าทำ�ไมคุณแม่จึงต้องนำ�ผ้าอาบนํ้าฝนไปถวาย และทำ�ไมจึงไม่ห่อผ้าให้สวยงามก่อนถวาย
๑. นักเรียนช่วยตอบคำ�ถามของดาวแทนคุณแม่ด้วย
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. นักเรียนใช้วิธีคิดแบบใด
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

111. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
297
สถานการณ์ที่ ๔
ชาวบ้านหมู่บ้านหนองหอย ได้ร่วมมือกันจัดทอดกฐินและทอดผ้าป่าที่วัดธารนํ้าไหล ผู้ใหญ่บ้านได้นัด
ประชุมกับชาวบ้านเพื่อเตรียมการ
ผู้ใหญ่บ้าน : ในการทอดกฐินครั้งนี้จะขอมอบหมายให้นายแสงและคณะเป็นผู้จัดเตรียมผ้า
นายแก้ว : เราควรจัดทอดผ้าป่าหลังจากทอดกฐินไปเลยจะดีไหมล่ะผู้ใหญ่
๑. ถ้านักเรียนเป็นนายแสงและคณะจะจัดเตรียมเครื่องบริวารกฐินอะไรบ้างจึงจะเหมาะสม
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๒. นักเรียนใช้วิธีคิดแบบใด
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๓. ถ้านักเรียนเป็นผู้ใหญ่บ้านจะตอบคำ�ถามของนายแก้วอย่างไร จงอธิบายเหตุผล
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
๔. นักเรียนใช้วิธีคิดแบบใด
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

112. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
298
เรื่อง วันมาฆบูชา
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังอธิบายเกี่ยวกับเรื่องวันมาฆบูชา
ความสำ�คัญ
วันมาฆบูชา เหตุการณ์สำ�คัญ
การปฏิบัติตนของ
พุทธศาสนิกชน
ใบงานที่ ๑๙
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

113. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
299
เรื่อง วันวิสาขบูชา
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังอธิบายเกี่ยวกับเรื่องวันวิสาขบูชา
วันวิสาขบูชา
ความสำ�คัญ
หลักธรรมที่
เกี่ยวเนื่อง
การปฏิบัติตนของ
พุทธศาสนิกชน

114. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
300
เรื่อง วันอัฏฐมีบูชา
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังอธิบายเกี่ยวกับเรื่องวันอัฏฐมีบูชา
วันอัฏฐมีบูชา
ความสำ�คัญ
หลักธรรมที่
เกี่ยวเนื่อง
การปฏิบัติตนของ
พุทธศาสนิกชน

115. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
301
เรื่อง วันอาสาฬหบูชา
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังอธิบายเกี่ยวกับเรื่องวันอาสาฬหบูชา
ความสำ�คัญ
วันอาสาฬหบูชา เหตุการณ์สำ�คัญ
หลักธรรมสำ�คัญ
การปฏิบัติตนของ
พุทธศาสนิกชน

116. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
302
เรื่อง วันธรรมสวนะ
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังอธิบายเกี่ยวกับเรื่องวันธรรมสวนะ
วันธรรมสวนะ
ความสำ�คัญ
การปฏิบัติตนของ
พุทธศาสนิกชน
ประโยชน์
การฟังธรรม

117. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
303
เรื่อง วันเข้าพรรษา
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังอธิบายเกี่ยวกับเรื่องวันเข้าพรรษา
วันเข้าพรรษา
ความสำ�คัญ
การปฏิบัติตนของ
พุทธศาสนิกชน

118. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
304
เรื่อง วันออกพรรษา
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเขียนแผนผังอธิบายเกี่ยวกับเรื่องวันออกพรรษา
วันออกพรรษา
ความสำ�คัญ
การปฏิบัติตนของ
พุทธศาสนิกชน
การปฏิบัติตนของ
พุทธศาสนิกชน

119. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
305
เรื่อง การหมั้น
a
กรณีตัวอย่างที่ ๑
โคทมได้หมั้นกับวีริยา และสัญญา
กันว่าจะทำ�การสมรสกันในวันที่ ๑ สิงหาคม
๒๕๔๖ ครั้นถึงวันสมรสโคทมเปลี่ยนใจ
เพราะไปชอบผู้หญิงคนหนึ่ง วีริยาเสียใจ
มาก
กรณีตัวอย่างที่ ๒
ณัฐอายุ ๑๗ ปีบริบูรณ์ ต้องการ
หมั้นกับพลอยอายุ ๑๗ ปีบริบูรณ์กำ�พร้า
บิดามีแต่มารดา ส่วนพลอยไม่มีทั้งบิดา
และมารดา แต่เธอเป็นบุตรบุญธรรมของ
นายบุญ
กรณีตัวอย่างที่ ๓
รุจน์เป็นนักธุรกิจที่มีชื่อเสียงได้นำ�
แหวนหมั้นไปหมั้นนางสาวดาวและมอบ
สินสอดให้แก่พ่อแม่ของดาวนิลเป็น
สร้อยคอทองคำ�หนัก ๑๐ บาท ต่อมา
ดาวนิลไปมีคนรักใหม่ จึงได้หนีไปอยู่กับ
ชายคนรัก
๑. วีริยาจะฟ้องร้องให้โคทมทำ�การสมรสกับเธอ
ได้หรือไม่ เพราะเหตุใด
........................................................................
........................................................................
๒. ถ้านักเรียนเป็นวีริยาจะทำ�อย่างไร
........................................................................
........................................................................
a
ณัฐกับพลอยจะหมั้นกันได้หรือไม่ และต้องปฏิบัติ
ตนอย่างไร
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
a
รุจน์สมควรจะดำ�เนินการอย่างไรตามกฎหมาย
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนอ่านกรณีตัวอย่างต่อไปนี้แล้วตอบคำ�ถาม
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
ใบงานที่ ๒๐

120. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
306
เรื่อง การสมรส
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนอ่านกรณีตัวอย่างต่อไปนี้แล้วตอบคำ�ถาม
a
กรณีตัวอย่างที่ ๑
ภาคิน อายุ ๑๘ ปี มีฐานะรํ่ารวย
ชอบพอกับกุหลาบ อายุ ๑๖ ปี ทั้งสอง
ต้องการสมรสกัน จึงไปขออนุญาตจาก
พ่อแม่ ซึ่งพ่อแม่ของภาคินก็ตกลง และ
พ่อแม่ของกุหลาบก็เห็นด้วย ยินยอมให้
ลูกสาวทำ�การสมรสกับผ้ทู่มีีฐานะร่าํรวย
กรณีตัวอย่างที่ ๒
อ๊อดเป็นบุตรชายคนเดียวของ
นายทองก้อนกับนางเพ็ชรแท้ นาย
ทองก้อนเป็นพี่ชายของนายทองคำ�
มีบุตรสาวคนเดียวที่ชื่อตุ๊กตา อ๊อดและ
ตุ๊กตาชอบพอกันมานานแล้ว มีความ
ต้องการจะทำ�การสมรสกัน แต่พ่อแม่ทั้ง
สองฝ่ายไม่เห็นด้วยเพราะเป็นญาติกัน
กรณีตัวอย่างที่ ๓
เทวีเป็นภรรยาของเทวัญ ต่อมา
เทวัญเสียชีวิต เทวีเสียใจมาก แต่มีเพื่อน
ร่วมงานคนหนึ่งชื่อ นาคร คอยปลอบใจ
อยู่เสมอ เวลาผ่านไป ๓ เดือน เทวี
ตัดสินใจทำ�การสมรสใหม่กับนาคร
ภาคินและกุหลาบจะสมรสกันได้หรือไม่ อธิบาย
เหตุผล
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
a
อ๊อดและตุ๊กตาสามารถทำ�การสมรสกันได้หรือไม่
เพราะเหตุใด
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
a
เทวีจะทำ�การสมรสกับนาครได้หรือไม่ เพราะ
เหตุใด
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................

121. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
307
เรื่อง การรับบุตรบุญธรรม
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนอ่านกรณีตัวอย่างต่อไปนี้แล้วตอบคำ�ถาม
a
กรณีตัวอย่างที่ ๑
รฐัพลมภีรรยาชอื่งามตา รฐัพล อายุ
๓๐ ปีบริบูรณ์ ทั้งสองคนต้องการจอม
อายุ ๑๕ ปีบริบูรณ์เป็นบุตรบุญธรรม บิดา
มารดาของจอมยินดียกจอมให้เป็นบุตร
บุญธรรมของรัฐพลและงามตา
กรณีตัวอย่างที่ ๒
แทนและสุดารัตน์ทำ�การสมรสกัน
หลายปีแต่ไม่มีบุตร แทนจึงไปขอเด็กหญิง
นัยนาจากพ่อแม่ของเธอมาเป็นบุตร
บุญธรรม แต่สุดารัตน์ไม่เห็นด้วย แทนจึง
ไปขอบุตรสาวของณัฐวุฒิชื่อเด็กหญิง
พลอยมาเป็นบุตรบุญธรรม ซึ่งสุดารัตน์
เห็นด้วยและพากันไปจดทะเบียนรับเป็น
บุตรบุญธรรม ต่อมาณัฐวุฒิถึงแก่กรรม
เขาทิ้งมรดกไว้เป็นจำ�นวนมาก
๑. รัฐพลและงามตาสามารถรับจอมเป็นบุตร
บุญธรรมได้หรือไม่ เพราะอะไร
........................................................................
........................................................................
........................................................................
๒. จอมต้องให้ความยินยอมในการเป็นบุตร
บุญธรรมของรัฐพลด้วยหรือไม่
........................................................................
........................................................................
........................................................................
........................................................................
a
๑. ผู้ใดเป็นบุตรบุญธรรมที่ถูกต้องตามกฎหมาย
ของแทน
........................................................................
.......................................................................
๒. พลอยมีสิทธิได้รับมรดกของณัฐวุฒิหรือไม่
จงอธิบายเหตุผล
........................................................................
........................................................................
........................................................................
ใบงานที่ ๒๑
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

122. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ใบงานที่ ๒๒
308
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
เรื่อง มรดก
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนอ่านกรณีตัวอย่างต่อไปนี้แล้วตอบคำ�ถาม
กรณีตัวอย่างที่ ๑
รายวิชา
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
เม่นมีภรรยาชื่อปลา ทั้งสองมีบุตรด้วยกัน ๒ คน คือ ปู และกุ้ง ต่อมาเม่นถึงแก่กรรม เขาและภรรยา
มีที่ดินซึ่งทำ�มาหากินร่วมกันจำ�นวน ๓๐ ไร่
คำ�ถาม
ผู้ใดมีส่วนที่ได้รับสินสมรสและมรดก และรับเป็นจำ�นวนเท่าไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
กรณีตัวอย่างที่ ๒
เก่งมีบิดาชื่อ ก้อน มีภรรยาชื่อ แก้ว มีลูก ๒ คน ชื่อ เก๋และโก้ แก้วมีบิดาชื่อ เกิด ต่อมาเก่งถึงแก่กรรม
เขามีที่ดินจำ�นวน ๔๐ ไร่ ซึ่งทำ�มาหากินร่วมกันกับแก้ว
คำ�ถาม
ผู้ใดจะมีส่วนได้รับสินสมรสและมรดก และรับเงินเป็นจำ�นวนเท่าไร
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................
...............................................................................................................................................

123. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
309
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง จงเติมข้อความในแผนผังต่อไปนี้
ความหมายของ
กองมรดก a
ทายาท

124. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ใบงานที่ ๒๓
310
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
เรื่อง กฎหมายเกี่ยวกับทะเบียนราษฎร
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนตอบคำ�ถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง
๑. เจ้าบ้านต้องแจ้งเกิดภายใน..........................................วัน นับตั้งแต่วันที่เกิด
๒. เมื่อมีคนเกิดในบ้าน................................................ มีหน้าที่จะต้องแจ้งเกิดต่อนายทะเบียนท้องที่
๓. เมื่อแจ้งเกิดแล้วนายทะเบียนจะมอบ..............................................................ให้แก่ผู้แจ้ง
๔. นกเกิดที่อำ�เภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช จะต้องไปแจ้งเกิดที่
รายวิชา
....................................................................................................................................................................................
....................................................................................................................................................................................
๕. เมื่อมีคนตายภายในบ้านแจ้งต่อนายทะเบียนท้องที่ภายใน
....................................................................................................................................................................................
๖. เมื่อพบศพทารกถูกทอดทิ้ง ................................................... จะต้องเป็นผู้แจ้งต่อตำ�รวจ
๗. สถานที่แจ้งตายนอกเขตเทศบาลให้แจ้งที่
....................................................................................................................................................................................
๘. เมื่อแจ้งการตายต่อนายทะเบียนแล้ว นายทะเบียนจะมอบเอกสารสำ�คัญ คือ
.......................................................................................................................................................................แก่ผู้แจ้ง
๙. ทะเบียนคนเกิด ทะเบียนคนตาย และทะเบียนบ้านมีผลบังคับเป็นไปตามกฎหมาย
....................................................................................................................................................................................
๑๐. ..................................มีหน้าที่แจ้งเจ้าหน้าที่เมื่อพบศพคนตายนอกบ้าน

125. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
311
ใบงานที่ ๒๔
เรื่อง สำ�รวจหมู่บ้านประชาธิปไตย
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง นักเรียนแต่ละกลุ่มไปสำ�รวจหมู่บ้านซึ่งนักเรียนคิดว่าเป็นหมู่บ้านตัวอย่างของหมู่บ้านประชาธิปไตย และ
สัมภาษณ์บุคคลสำ�คัญของหมู่บ้านประมาณ ๔ - ๕ คน ตามความเหมาะสมในหัวข้อต่อไปนี้
๑. ชื่อหมู่บ้าน.................................................ที่ตั้ง ..........................................................................................................
๒. ชื่อบุคคลที่สัมภาษณ์ ...........................................................................ชื่อสกุล ..........................................................
เพศ ...............................อายุ ....................ปี อาชีพ .....................................................................................................
๓. หัวข้อสัมภาษณ์
(๑) หมู่บ้านของท่านได้ทำ�กิจกรรมเด่นร่วมกันคืออะไร
..............................................................................................................................................................................
(๒) กิจกรรมในข้อ ๑ มีการแสดงออกถึงลักษณะของประชาธิปไตยอย่างไรบ้าง
..............................................................................................................................................................................
(๓) บุคคลที่ร่วมกิจกรรมในข้อ ๑ นั้น ได้นำ�หลักคุณธรรมใดมาเป็นแนวปฏิบัติ
..............................................................................................................................................................................
๔. ท่านคิดว่าหมู่บ้านของท่านมีบุคคลอื่นที่เป็นแบบอย่างที่ดีของพลเมืองดีในสังคมประชาธิปไตยคือใครบ้าง
ยกตัวอย่างการกระทำ�ของบุคคลเหล่านั้นที่สอดคล้องกับคุณลักษณะของพลเมืองดีในสังคมประชาธิปไตย
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................

126. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
ตอนที่ ๒
คำ�ชี้แจง นักเรียนช่วยกันแสดงความคิดเห็นบทบาทหน้าที่ความสำ�คัญของพลเมืองดีต่อชุมชนและประเทศชาติ
312
โดยเขียนลงในแผนผัง
บทบาทหน้าที่ของ
พลเมืองดีต่อชุมชน
และประเทศชาติ

127. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง
313
เรื่อง การใช้อำ�นาจอธิปไตย
ใบงานที่ ๒๕
ตอนที่ ๑
คำ�ชี้แจง ให้เติมข้อความลงในแผนผังที่ว่างให้สมบูรณ์ และนำ�หมายเลขหน้าข้อความในตอนที่ ๒ ที่เกี่ยวข้อง
สัมพันธ์กันมาเติมลงในแผนผังให้ถูกต้อง
การใช้อำ�นาจอธิปไตย
ในการปกครอง
อำ�นาจนิติบัญญัติอ�ำนาจบริหาร อ�ำนาจตุลาการ

128. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
314
เรื่อง พระมหากษัตริย์ไทยในระบอบประชาธิปไตย
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนช่วยกันแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับพระมหากษัตริย์ ไทยในระบอบประชาธิปไตยในหัวข้อต่อไปนี้
๑. ฐานะพระมหากษัตริย์ ๒. พระราชอำ�นาจและหน้าที่
๓. พระมหากษัตริย์ไทยกับประชาชน
พระราชอำ�นาจ
และหน้าที่
ทรงอยู่ในฐานะ
เหนือการเมืองและ
ทรงเป็นกลาง
ทางการเมือง
ฐานะ
ทรงใช้อำ�นาจ
อธิปไตย
อำ�นาจหน้าที่
ตามประเพณี
พระมหากษัตริย์ไทย
กับประชาชน
พระมหากษัตริย์ไทย
ในระบอบ
ประชาธิปไตย
ใบงานที่ ๒๖
รายวิชา
สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
จำ�นวน ๑.๕ หน่วยกิต เวลา ๑ ชั่วโมง

129. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
315
ตัวอย่างแบบทดสอบ
วัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน
รายวิชา สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม
รหัสวิชา ส๒๒๑๐๑
คำ�ชี้แจง จงเลือกทำ�เครื่องหมาย  ทับข้อที่ถูกต้อง
๑. ใครมีบทบาทสำ�คัญที่สุด ในการเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ก. ช่วยให้มนุษย์พ้นทุกข์ ข. มีเมตตาแก่คนทั่วไป
ค. ต้องการเป็นศาสดาเอกของโลก ง. ล้มเลิกระบบวรรณะในอินเดีย
๒. หลักธรรมใดที่ใช้เสริมสร้างความเข้าใจอันดีกับประเทศเพื่อนบ้านได้ดีที่สุด
ก. หลักอริยสัจ ๔ ข. หลักอิทธิบาท ๔
ค. หลักสังควัตถุ ๔ ง. หลักฆราวาสธรรม ๔
๓. พระสาวกองค์ใดที่ได้รับยกย่องว่าเป็นเลิศทางด้านความสนใจใฝ่ศึกษา
ก. พระราหุล ข. พระอานนท์
ค. พระสารีบุตร ง. พระโมคัลลีบุตร
๔. ผลที่ได้รับจากการกระทำ�ตามหลักสุจริต ๓ คือ
ก. ประสบแต่ความพอใจ ข. โดดเดี่ยวเข้มแข็ง พึ่งตนเองได้
ค. โลกทัศน์กว้างลดความเห็นแก่ตัว ง. ชีวิตประสบแต่ความเจริญรุ่งเรือง
๕. เพื่อให้รู้เท่าทันโลก ไม่หลงใหลในสิ่งเย้ายวนต่างๆ เราต้องฝึกปฏิบัติธรรมข้อใด
ก. ศีลมัย ข. ทานมัย
ค. ภาวนามัย ง. ธรรมัย
๖. การเรียนภาษาบาลี ใช้ตัวอักษรได้หลายภาษา ยกเว้นข้อใด
ก. อักษรยาวี ข. อักษรโรมัน
ค. อักษรเทวนาคี ง. อักษรพม่า

130. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๗. สุภาษิต หมายถึง
316
ก. คำ�สั่งสอน ข. ข้อเตือนใจ
ค. คำ�แนะนำ� ง. หลักธรรม
๘. ศีล ๒๒๗ ข้อ ของพระภิกษุ อยู่ในหมวดใดของพระไตรปิฎก
ก. พระวินัยปิฎก ข. พระอภิธรรมปิฎก
ค. พระสุตันตปิฎก ง. พระอนาธรรมปิฎก
๙. นักเรียนคิดว่าข้อใดไม่ใช่หน้าที่ชาวพุทธ
ก. แสวงหาวัตถุมงคล ข. ไหว้พระสวดมนต์
ค. ปฏิบัติตามคำ�สอนของพระพุทธศาสนา ง. ศึกษาคำ�สอนของพระพุทธเจ้า
๑๐. ประเพณีที่สำ�คัญของชาวพุทธในปัจจุบัน คือ
ก. การบวชลูกแก้ว ข. การปฏิบัติธรรม
ค. การทำ�ขวัญนาค ง. การอุปสมบท
๑๑. ในฐานะที่เป็นนักเรียน จะมีวิธีบำ�รุงพุทธศาสนาทางอ้อมคือ
ก. ตั้งใจเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ ข. รักษาและทะนุบำ�รุงพระพุทธศาสนา
ค. ศรัทธาพุทธศาสนาอย่างแท้จริง ง. เรียนรู้หลักธรรมอย่างแท้จริง
๑๒. หน้าที่โดยตรงในการธำ�รงไว้ซึ่งพระพุทธศาสนา
ก. พระสงฆ์ ข. ครู-อาจารย์
ค. พุทธบริษัท ง. เจ้าหน้าที่กรมศาสนา
๑๓. จุดมุ่งหมายของการฝึกสมาธิ คือ
ก. ให้อาหารทางใจ ข. รักษาโรคภัยไข้เจ็บ
ค. ควบคุมจิตไม่ให้ฟุ้งซ่าน ง. ได้รับความสามารถพิเศษ
๑๔. เมื่อพระสงฆ์ยืนสนทนากับเรา เราควรปฏิบัติตนอย่างไร
ก. ยืนฟังท่านด้วยความตั้งใจ ข. คุกเข่าและพนมมือรับฟัง
ค. จัดหาเก้าอี้ให้ท่านนั่ง แล้วคุกเข่าฟังท่าน ง. ยืนสงบอย่างสำ�รวม และประนมมือรับฟังท่าน

131. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
317
๑๕. ในวันออกพรรษา ชาวพุทธจะมีประเพณีหลายอย่าง ยกเว้นข้อใด
ก. การถวายเทียนพรรษา ข. การตักบาตรเทโวโรหนะ
ค. การทำ�บุญทอดกฐิน ง. การทำ�บุญพระทางบกและทางนํ้า
เ ฉ ล ย
๑) ก ๒) ก ๓) ก ๔) ง ๕) ค
๖) ก ๗) ข ๘) ก ๙) ก ๑๐) ง
๑๑) ข ๑๒) ค ๑๓) ค ๑๔) ง ๑๕) ค

132. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
แบบทดสอบก่อน - หลังเรียน
คำ�ชี้แจง ให้นักเรียนเลือกตอบคำ�ถามที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว
๑. ธารา เปิดวิทยุเสียงดังลั่น ธารีผู้เป็นพี่สาวตักเตือนให้ธาราลดระดับเสียงวิทยุให้เบาลง การกระทำ�ของธารีสอดคล้อง
กับข้อความใด
ก. เป็นที่รู้สึกเหตุผล ข. เป็นบุคคลที่มีคุณธรรม
ค. เคารพในสิทธิเสรีภาพของผู้อื่น ง. เป็นบุคคลที่เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม
๒. นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่สองร่วมมือกันปลูกป่าเพื่อเป็นการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม จัดได้ว่าเป็นพลเมืองดีในเรื่องใด
318
ก. ปฏิบัติตนตามหลักศีลธรรม ข. เห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม
ค. ปฏิบัติตามกฎระเบียบของสังคม ง. เคารพในสิทธิเสรีภาพของผู้อื่น
๓. นํ้าและเพื่อนทำ�งานกลุ่มร่วมกันอย่างสนุกสนาน สมาชิกทุกคนแบ่งหน้าที่กันอย่างทั่วถึง เมื่องานกลุ่มเสร็จสิ้นลง
มีผลงานที่ได้รับการชมเชยจากสมาชิกกลุ่มอื่นๆ การกระทำ�ของนํ้าและเพื่อนสอดคล้องกับแนวทางการปฏิบัติตน
ในข้อใด
ก. ความมีเหตุผล การเคารพซึ่งกันและกัน
ข. ความรับผิดชอบ การตกลงกันอย่างสันติ
ค. การเคารพซึ่งกันและกัน และความรับผิดชอบ
ง. ความมีเหตุผล การคิดตามงานอย่างเป็นระบบ
๔. ไกร กล้า และก้อน ประชุมร่วมกันเกี่ยวกับการพัฒนาหมู่บ้าน ทั้งสามคนมีแนวความคิดที่หลากหลายความเห็น
ไม่ตรงกัน ถกเถียงกันตลอดเวลา แต่ในที่สุดก็สามารถสรุปผลแนวทางการพัฒนาได้ตามจุดมุ่งหมาย แสดงว่า
พวกเขาใช้หลักในการทำ�งานร่วมกันในกระบวนการทางประชาธิปไตยในข้อใด
ก. ความมีเหตุผล ประนีประนอม อดกลั้น
ข. ความอดทน ความเสียสละ ความรับผิดชอบ
ค. ความรับผิดชอบ ความเสียสละ การวางแผน
ง. การปฏิบัติตามกติกา ความรับผิดชอบ ความเสียสละ

133. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
319
๕. การกระทำ�ของบุคคลในข้อใดแสดงว่าสมาชิกทุกคนมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคมที่สำ�คัญ
ก. “ชมรมรักดนตรีไทย” จัดแสดงดนตรีการกุศลเป็นประจำ�ทุกเดือน
ข. ชาวบ้านริมคลองหลอดมีความเดือดร้อนที่นํ้าในคลองเริ่มเน่าเสีย
ค. หมู่บ้านตลาดเดี่ยวอยู่ร่วมกันอย่างสงบเพราะมีผู้ใหญ่แป้นเป็นผู้นำ�ที่เด็ดขาด
ง. ป่าไม้ใกล้หมู่บ้านทานตะวันถูกตัดเป็นจำ�นวนมาก ทำ�ให้ชาวบ้านทุกคนเริ่มตระหนักถึงภัยอันเกิดจาก
นํ้าท่วมเฉียบพลัน
๖. “วีณาและกานดาไปชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เธอปฏิบัติตามกฎระเบียบของพิพิธภัณฑ์” ข้อความดังกล่าว
สอดคล้องกับเรื่องใด
ก. การรักษาสิ่งแวดล้อม ข. การเคารพซึ่งกันและกัน
ค. การดูแลสาธารณประโยชน์ ง. ความรับผิดชอบในกิจกรรมทางสังคม
๗. ในการปฏิบัติตนตามหน้าที่ของพลเมืองดีตามวิถีประชาธิปไตยนั้น จะต้องนำ�หลักคุณธรรมใดมาเป็นแนวทาง
ปฏิบัติ
ก. ความซื่อตรง ข. ความเมตตากรุณา
ค. ความเอื้อเฟื้อ ความเสียสละ ง. ความรับผิดชอบและความมีวินัย
๘. ประชาชนที่ปฏิบัติตนตามสิทธิและเสรีภาพของชาวไทยนั้น จะต้องไม่ไปก้าวก่ายสิทธิเสรีภาพของผู้อื่น จึงต้อง
นำ�หลักคุณธรรมในข้อใดเป็นพื้นฐานในการปฏิบัติ
ก. ความรัก ความเมตตา ข. ความอดทน ความเสียสละ
ค. ความรับผิดชอบ ความอดทน ง. ความมีวินัย ความเมตตากรุณา
๙. บทบาทของพลเมืองดีในข้อใดมีผลต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศ
ก. รับการศึกษาอบรม ข. การประหยัดและอดออม
ค. การสืบสานศิลปวัฒนธรรม ง. การปฏิบัติตนตามค่านิยมที่ดี
๑๐. การปฏิบัติตนตามบทบาทของพลเมืองดีในข้อใดที่มีผลต่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยของสังคม
ก. รักการศึกษาอบรม
ข. ปฏิบัติตามกฎหมาย
ค. ปฏิบัติตามค่านิยมที่ดี
ง. การปฏิบัติตามพิธีกรรมทางศาสนาอย่างเคร่งครัด

134. คู่มือครูสอนทางไกลผ่านดาวเทียมสำ�หรับโรงเรียนปลายทาง
๑๑. ข้อความใดกล่าวถึงฐานะของพระมหากษัตริย์ไทยในระบอบประชาธิปไตยได้ถูกต้อง
320
ก. ทรงอยู่ในฐานะผู้บริหารสูงสุดของประเทศ
ข. ทรงอยู่ในฐานะเป็นที่ปรึกษาทางการเมือง
ค. ทรงอยู่ในฐานะเหนือการเมืองและทรงเป็นกลางทางการเมือง
ง. ทรงอยู่ในฐานะที่ต้องสนับสนุนการเมืองไม่ว่าใครจะมาเป็นผู้บริหารประเทศ
๑๒. ผู้ที่ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งนายกรัฐมนตรีคือใคร
ก. ประธานวุฒิสภา ข. ประธานศาลฎีกา
ค. ประธานองคมนตรี ง. ประธานสภาผู้แทนราษฎร
๑๓. ผู้ที่ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการแต่งตั้งรัฐมนตรีทุกคนคือใคร
ก. รัฐมนตรี ข. นายกรัฐมนตรี
ค. ประธานรัฐสภา ง. ประธานองคมนตรี
๑๔. คณะองคมนตรีทำ�หน้าที่อย่างไร
ก. ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการในทุกเรื่อง
ข. ถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์ทางด้านกฎหมาย
ค. ถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์ในการบริหารราชการ
ง. ถวายความเห็นต่อพระมหากษัตริย์ในพระราชกรณียกิจทั้งปวงที่ทรงปรึกษา
๑๕. ข้อใดจัดเป็นอำ�นาจหน้าที่ของรัฐสภา
ก. บัญญัติกฎหมายและบริหารราชการแผ่นดินตามตัวบทกฎหมาย
ข. ควบคุมสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาให้ทำ�หน้าที่ตามกฎหมาย
ค. บัญญัติกฎหมายและควบคุมรัฐบาลให้บริหารราชการแผ่นดินตามนโยบายที่แถลงไว้ต่อรัฐสภา
ง. ประชุมสมาชิกรัฐสภาเพื่อดำ�เนินการเกี่ยวกับวิธีพิจารณาร่างกฎหมายและการดำ�เนินงานตามกฎหมาย
๑๖. “สภาตรวจสอบพฤติกรรมของข้าราชการการเมืองและข้าราชการประจำ�” หมายถึงข้อใด
ก. วุฒิสภา ข. รัฐสภา
ค. องคมนตรีสภา ง. สภาผู้แทนราษฎร

135. ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๕
321
๑๗. การกระทำ�ในข้อใดจัดว่าเป็นอำ�นาจหน้าที่ในการควบคุมรัฐบาลของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
ก. ติดตามการบริหารงานของรัฐบาลทุกเดือน
ข. เสนอผู้ที่จะเป็นคณะรัฐมนตรีต่อรัฐสภา
ค. การเสนอกฎหมายเพื่อควบคุมการทำ�งานของรัฐบาล
ง. ตั้งกระทู้ถามรัฐบาลและเปิดอภิปรายเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐบาล
๑๘. คณะบุคคลใดที่อยู่ในฝ่ายบริหาร
ก. รัฐมนตรี ข. องคมนตรี
ค. สมาชิกวุฒิสภา ง. สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
๑๙. การมีส่วนร่วมในทางการเมืองสามารถทำ�ได้หลายประการยกเว้นข้อใด
ก. การลงสมัครรับเลือกตั้ง ข. การจัดอภิปรายทางการเมือง
ค. การเป็นสมาชิกพรรคการเมือง ง. การชุมนุมประท้วงและปิดถนน ๑ แห่ง
๒๐. นายมีและเพื่อนบ้านถูกหน่วยราชการสั่งรื้อถอนบ้านนอกจากบริเวณที่สาธารณะ ซึ่งนายมีและเพื่อนบ้านอยู่อาศัย
มาตั้งแต่ครั้งบิดามารดาเข้าใจว่าเป็นที่ของตน คดีดังกล่าวต้องฟ้องที่ศาลใด
ก. ศาลอาญา ข. ศาลแพ่ง
ค. ศาลปกครอง ง. ศาลรัฐธรรมนูญ
เ ฉ ล ย
๑) ค ๒) ข ๓) ก ๔) ก ๕) ก
๖) ค ๗) ง ๘) ง ๙) ข ๑๐) ข
๑๑) ค ๑๒) ง ๑๓) ข ๑๔) ง ๑๕) ค
๑๖) ก ๑๗) ง ๑๘) ก ๑๙) ง ๒๐) ค