Горад у ІХ - сярэдзіне ХІІІ ст. Прыняцце хрысціянства

1. Горад у ІХ - сярэдзіне ХІІІ ст.

2. Паняцце "горад"
Слова "горад" – ад "гарадзіць", "абгароджваць".
Горад –
1) Спачатку - умацаванае паселішча.
2) Пасля - адміністрацыйны, прамысловы, гандлёвы і культурны цэнтр.

3. Месцы ўзнікнення
• Берагі рэк;
• Вусця рэк;
• Каля пераправы;
• На скрыжаванні шляхоў.
для зручнага гандлю
і рамяства!

4. Першыя гарады
Храналогія летапісных узгадак
гарадоў:
Х ст. - Тураў, Ізяслаўль, Віцебск;
ХІ ст. - Берасце, Менск, Орша і
інш.;
ХІІ ст. - Гомель, Гродна, Барысаў
(1102 г.) і інш.;
ХІІІ ст. - Рэчыца, Новагародак,
Магілёў.
Але ўзніклі многія раней!
У сярэднявечных крыніцах - >30 гарадоў на Беларусі.
Самы старажытны - Полацк.

5. Паходжанне назваў
Ад рэк:
Менск, Полацк,
Віцебск
Ад імён заснавальнікаў:
Тураў, Ізяслаўль,
Браслаў, Барысаў
Ад узроста горада:
Новагародак
Ад пароды дрэва:
Берасце
Ад архітэктурнага помніка: Ад язычаскіх святаў:
-

6. Выгляд гарадоў
• Драўляныя;
• Вузкія вуліцы (3 м шырынёй);
Часткі горада:
1) Дзядзінец (ад "дзед" -
месца збору старэйшын) -
умацаваная частка;
2) Пасад - неўмацаваная (для
рамеснікаў і гандляроў);
3) Торг - рынак, каля
дзядзінца.

7. Каменныя будынкі
Цэрквы і сабор –
галоўныя цэрквы
горада;
Княжацкія церамы
(палацы).

8. Жыхары
• Гандляры;
• Рамеснікі:
o Свабодныя - у пасадзе;
o Залежныя - у дзядзінцы;
• Манахі і святары.

9. Рамесная вытворчасць
Рамесная вытворчасць – выраб розных прадметаў ручным
спосабам.
Рамёствы:
Ювелірнае;
Кавальства;
Гарбарства
Бандарства
У малых гарадах - і земляробства.
(апрацоўка скур);
(выраб бочак) і інш.

10. Гандаль
Вывозілі:
oФутра;
oМёд;
oВоск;
oРабы (захопленыя ў войнах).
Увозілі:
• Дарагія тканіны;
• Пацеркі;
• Шкляны посуд;
• Алей і віно ў амфарах.
Адкуль: з Візантыі і Блізкага Усходу,
Для каго: для князя, дружыны,
багатых гараджан.

11. Функцыі гарадоў
2. Абарончая;
3. Адміністрацыйная
Князь кіраваў адтуль сваёй
воласцю;
4. Рэлігійная і культурная:
Цэрквы і школы.
1. Цэнтры рамяства і гандлю
Аддзяленне рамяства ад земляробства → патрэбен гандаль;

12. Хрысціянства на заходніх
землях Старажытнай Русі

13. Прычыны прыняцця хрысціянства
Неабходна замацаваць
уладу князя
(улада – ад Бога);
Патрэба ў ведах,
пісьменнасці;
Развіццё знешніх
сувязяў з Візантыяй.

14. Прыняцце хрысціянства
988 г. - Уладзімір
Святаславіч хрысціў
кіеўлян.

15. Першыя хрысціяне беларускіх зямель
Па летапісах, Рагнеда і Ізяслаў:
1000 г. - Рагнеда стала
манашкай Анастасіяй.
Ізяслаў - набожны, чытаў
рэлігійныя кнігі.

16. Першыя цэрквы і
манастыры
Першыя драўляныя цэрквы ў
Полацку і Друцку прысвечаны
Багародзіцы.
пач. ХІІ ст. - першы манастыр на
Беларусі: Бельчыцкі Барысаглебскі
манастыр:
 Прысвечаны першым рускім
святым Барысу і Глебу;
 На р. Бельчыца каля Полацка;
 Заснаваны, магчыма, Барысам
Усяславічам.

17. Манахі
Манахі – члены царкоўнай
абшчыны, якія давалі
абяцанне весці строгі лад
жыцця з адмаўленнем ад
матэрыяльных выгод і
жыццёвых уцех.

18. Царкоўная арганізацыя
Мітраполія ў Кіеве
(на чале мітрапаліт)
Епархія
(на чале епіскап)
Епархія Епархія
Епархія
Епархія Епархія … усяго 16
епархій на Русі

19. Епархіі на Беларусі
Каля 992 г. - епархія у
Полацку.
ХІІ ст. - першы вядомы
полацкі епіскап Міна.
1005 г. - епархія ў Тураве.
Першы епіскап – Фама.

20. Прыняцце хрысціянства
• Князь і кіруючыя вярхі, гараджане –
хутчэй;
• Нізы – марудней
Па-ранейшаму выконвалі язычніцкія
абрады і святкавалі язычніцкія святы;
Яшчэ ў ХІ - ХІІ ст. - валхвы (язычніцкія
святары).
Прыклад: Волх Усяславіч – імя Усяслава
Чарадзея у былінах.
Дваяверства - становішча, калі частка насельніцтва, якая прыняла
хрысціянства, па-ранейшаму пакланялася язычаскім багам.

21. Вынікі прыняцця хрысціянства
1) Узвышэнне чалавека над прыродай;
2) Імкненне да маральнага ўдасканалення:
выкананне хрысціянскіх запаведзяў:
Не забі;
Не ўкрадзі;
Шануй бацьку і маці і г.д.
3) Зніклі ахвярапрынашэнні,
мнагажонства, кроўная помста;
4) Развіццё пісьменнасці і адукацыі
(пры цэрквах - школы, перапісваліся кнігі);

22. Вынікі прыняцця хрысціянства
5) Будаўніцтва мураваных храмаў:
ХІІ ст. - у Полацку не < 10 мураваных
храмаў, 3 манастыры + драўляныя
цэрквы;
6) Выплата царкоўнай дзесяціны з
даніны, судовых штрафаў, мытных
пошлін і г.д.
Царква
Князі
Простыя людзі
7) Царква стала феадалам.