รายวิชาพื้นฐาน
กลุ่มสาระการเรียนรู้ สังคมศึกษา
วิชา ประวัติศาสตร์ ม.1
หน่วยการเรียนรู้ที่ 1
เวลาและการแบ่งยุคสมัย
ทางประวัติศาสตร์
• เวลาและช่วงเวลา
• การนับและการเทียบศักราช
• การแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
เวลาและการแบ่งยุคสมัยทางประวัติศาสตร์
เวลาในประวัติศาสตร์
นิยมบอกเป็นปี ถ้าต้องการให้รู้ชัดเจนมากขึ้น เพราะมีความสาคัญมาก จะบอกเป็น
วัน เดือน ปี
ช่วงเวลาในประวัติศาสตร์
บอกให้รู้เวลาที่ชัดเจนเกี่ยวกับบุคคลหรือเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์
เวลาและช่วงเวลาในประวัติศาสตร์
ความสาคัญของเวลาและช่วงเวลา
• บอกให้รู้ว่าเหตุการณ์ต่างๆ เกิดขึ้นและสิ้นสุดเวลาใด
• บอกให้รู้ว่าเหตุการณ์ต่างๆ เกิดขึ้นมานานเท่าใด
• บอกให้รู้ว่าเหตุการณ์ต่างๆ เหตุการณ์ใดเกิดขึ้นก่อนหรือหลัง เมื่อเปรียบเทียบกับ
เหตุการณ์อื่นๆ
• บอกให้รู้ถึงความสัมพันธ์หรือเกี่ยวข้องของเหตุการณ์ประวัติศาสตร์
• ทาให้เข้าใจและวิเคราะห์เหตุการณ์ต่างๆ ในประวัติศาสตร์ได้ดีขึ้น
ตัวอย่างเวลาและช่วงเวลาในประวัติศาสตร์
พ่อขุนรามคาแหงมหาราช
ทรงครองราชย์ระหว่าง พ.ศ. 1822-
1841 ซึ่งเป็นเวลาใกล้เคียงกุบไลข่าน
(ภาพเล็ก) พ.ศ. 1803-1837 ข่านของ
มองโกลที่มีอานาจปกครองจีน
ในสมัยนั้น
การนับศักราชแบบสากล
คริสต์ศักราช (ค.ศ.)
คริสต์ศักราชที่ 1 เริ่มนับตั้งแต่ปีที่
พระเยซูคริสต์ประสูติ ตรงกับ
พ.ศ. 544
ฮิจเราะห์ศักราช (ฮ.ศ.) ฮิจเราะห์ศักราช
ที่ 1 ยึดปีที่ท่านนบีมุฮัมมัด อพยพจาก
เมืองเมกกะไปเมืองเมดินะ ตรงกับ
พ.ศ. 1165
การนับศักราชแบบไทย
พุทธศักราช (พ.ศ.)
ไทยเริ่มนับพุทธศักราชที่ 1
เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จ
ดับขันธ์ปรินิพพานไปแล้ว
1 ปี
จุลศักราช (จ.ศ.)
เริ่มภายหลังพุทธศักราช
1181 ปี พบมากในศิลาจารึก
และพงศาวดารของล้านนา
สุโขทัย อยุธยา
และรัตนโกสินทร์
มหาศักราช (ม.ศ.)
เริ่มภายหลังพุทธศักราช
621 ปี พบมากในจารึก
สุโขทัย
รัตนโกสินทร์ศก (ร.ศ.)
เริ่มนับปีที่รัชกาลที่ 1 ทรง
สถาปนากรุงเทพมหานคร
ขึ้นเป็นราชธานี
ม.ศ. + 621 = พ.ศ. พ.ศ. - 621 = ม.ศ.
จ.ศ. + 1181 = พ.ศ. พ.ศ. - 1181 = จ.ศ.
ร.ศ. + 2324 = พ.ศ. พ.ศ. - 2324 = ร.ศ.
ค.ศ. + 543 = พ.ศ. พ.ศ. - 543 = ค.ศ.
ฮ.ศ. + 1122 = พ.ศ. พ.ศ. - 1122 = ฮ.ศ.
หลักเกณฑ์การเทียบศักราช
“1205 ศก ปีมะแม พ่อขุนรามคาแหง หาใคร่ใจในใจ แล่ใส่ลายสือไทยนี้... ”
ปี 1205 เป็นการนับแบบมหาศักราช เมื่อเทียบเป็น พ.ศ. ให้บวกด้วย 621 = พ.ศ. 1826
เป็นปีที่พ่อขุนรามคาแหงมหาราชประดิษฐ์อักษรไทย
ที่มา : ศิลาจารึกพ่อขุนรามคาแหงมหาราชด้านที่ 4
ตัวอย่างศักราชในหลักฐานทางประวัติศาสตร์
ประเภท
ของยุค
แบ่งตามเทคโนโลยี
เครื่องมือเครื่องใช้
ช่วงระยะเวลา
โดยประมาณ
ลักษณะการดาเนินชีวิต
ยุคหิน
ยุคหินเก่า
2,500,000 - 10,000 ปี
ล่วงมาแล้ว
ล่าสัตว์อาศัยอยู่ในถ้าใช้เครื่องมือ
หินขัดแบบหยาบๆ รู้จักเขียนภาพ
ตามผนัง
ยุคหินกลาง
10,000 - 8,000 ปี
ล่วงมาแล้ว
รู้จักทาเครื่องมือหินที่ประณีตขึ้น
รู้จักทาเครื่องปั้นดินเผาผิวเรียบมัน
ยุคหินใหม่
8,000 - 4,000 ปี
ล่วงมาแล้ว
รู้จักทาการเพาะปลูกตั้งหลักแหล่ง
ถาวร ทาเครื่องมือหินขัด
เครื่องปั้นดินเผา เครื่องประดับ
สมัยก่อนประวัติศาสตร์
ประเภท
ของยุค
แบ่งตามเทคโนโลยี
เครื่องมือเครื่องใช้
ช่วงระยะเวลา
โดยประมาณ
ลักษณะการดาเนินชีวิต
ยุคโลหะ
ยุคสาริด
4,000 - 3,000 ปี
ล่วงมาแล้ว
อาศัยเป็นชุมชนใหญ่ขึ้น
รู้จักเพาะปลูก เลี้ยงสัตว์
และรู้จักใช้สาริดทาเครื่องประดับ
ยุคเหล็ก
3,000 - 1,500 ปี
ล่วงมาแล้ว
มีการติดต่อค้าขายรับอารยธรรม
จากต่างแดน มีการนาเหล็กมาเป็น
เครื่องมือ
สมัยประวัติศาสตร์
สมัย
ประวัติศาสตร์
สมัย
โบราณ
สมัย
กลาง
สมัย
ใหม่
ร่วม
สมัย
ชื่อเรียกสมัย ชื่อเรียกยุค การแบ่งยุคย่อย ช่วงระยะเวลา
สมัยก่อน
ประวัติศาสตร์
ยุคหิน
ยุคหินเก่า 700,000 - 10,000 ปีล่วงมาแล้ว
ยุคหินกลาง 10,000 - 4,300 ปีล่วงมาแล้ว
ยุคหินใหม่ 4,300 - 3,500 ปีล่วงมาแล้ว
ยุคโลหะ
ยุคสาริด 3,500 - 2,500 ปีล่วงมาแล้ว
ยุคเหล็ก 2,500 ปีล่วงมาแล้ว
สมัย
ประวัติศาสตร์
มีวิธีการแบ่ง
ที่หลากหลาย
ดินแดนไทยเข้าสู่สมัยประวัติศาสตร์
เมื่อประมาณพุทธศตวรรษที่ 12
การแบ่งตามยุคสมัย
ชื่อเรียกยุคสมัย อาณาจักรหรือแคว้น
ช่วงระยะเวลา
(ประมาณพุทธศตวรรษ)
สมัยทวารวดี ทวารวดี 11 - 16
สมัยละโว้ ละโว้ 12 - 18
สมัยศรีวิชัย ศรีวิชัย 13 - 18
สมัยตามพรลิงค์ ตามพรลิงค์ 13 - 18
การแบ่งตามอาณาจักร
ชื่อเรียกยุคสมัย ราชธานี ช่วงระยะเวลาของราชวงศ์
สมัยสุโขทัย สุโขทัย พ.ศ. 1792 - 2006
สมัยอยุธยา กรุงศรีอยุธยา พ.ศ. 1893 - 2310
สมัยธนบุรี กรุงธนบุรี พ.ศ. 2310 - 2325
สมัยรัตนโกสินทร์
กรุงเทพฯ
หรือกรุงรัตนโกสินทร์
พ.ศ. 2325 - ปัจจุบัน
การแบ่งตามราชธานี
ชื่อเรียกยุคสมัย ช่วงระยะเวลา ยุคสมัยราชวงศ์ ยุคสมัยตามราชธานี
สมัยพ่อขุนรามคาแหง
มหาราช
พ.ศ. 1822 - 1841
สมัยราชวงศ์
พระร่วง
สมัยสุโขทัย
สมัยสมเด็จพระนารายณ์
มหาราช
พ.ศ. 2199 - 2231 สมัยราชวงศ์
ปราสาททอง
สมัยอยุธยา
สมัยพระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว
พ.ศ. 2411 - 2453
สมัยราชวงศ์จักรี สมัยรัตนโกสินทร์
นอกจากนี้ในสมัยรัตนโกสินทร์ ได้นาเอาลาดับของรัชกาลมาเป็นเกณฑ์ในการแบ่งด้วย
การแบ่งตามรัชกาล
ชื่อเรียกยุคสมัย ช่วงระยะเวลา
สมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์
ตั้งแต่เริ่มแรกถึงเมื่อมีการปกครองระบอบประชาธิปไตย
24 มิถุนายน 2475
สมัยประชาธิปไตย
หรือสมัยรัฐธรรมนูญ
24 มิถุนายน 2475 - ปัจจุบัน
การแบ่งตามการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง
ชื่อเรียกยุคสมัย ช่วงระยะเวลา
สมัยโบราณ
สมัยเริ่มต้นประวัติศาสตร์ไทย - สมัยเริ่มรับวัฒนธรรมตะวันตก
(ในช่วงรัชกาลที่ 4)
สมัยใหม่ สมัยเริ่มรับวัฒนธรรมตะวันตก - ปัจจุบัน
การแบ่งตามการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม
ชื่อเรียกยุคสมัย ช่วงระยะเวลา
สมัยรัฐบาลจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ กุมภาพันธ์ 2502 - ธันวาคม 2506
สมัยรัฐบาลพลเอกเปรม ติณสูลานนท์ มีนาคม 2523 - สิงหาคม 2531
สมัยรัฐบาลนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ธันวาคม 2551 - สิงหาคม 2554
สมัยรัฐบาลนางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร สิงหาคม 2554 - ปัจจุบัน
การแบ่งตามรัฐบาลบริหารประเทศ
ข้อความข้างต้นกล่าวถึง ช่วงเวลา หรือสมัย คาว่า “เมื่อชั่วพ่อกู” คือ เมื่อครั้งหรือสมัย
พระราชบิดาของพ่อขุนรามคาแหงมหาราช (เมื่อชั่ว = เมื่อครั้ง, เมื่อรัชสมัย) คือ พ่อขุนศรี
อินทราทิตย์ พ่อขุนรามคาแหงมหาราชทรงปรนนิบัติต่อพระราชบิดา ได้เนื้อ (สัตว์บก) ได้ปลา
(สัตว์น้า) ได้ผลไม้เปรี้ยวหวานที่อร่อยก็เอามาถวาย
“เมื่อชั่วพ่อกู กูบาเรอแก่พ่อกู กูบาเรอแก่แม่กู กูได้ตัวเนื้อตัวปลา กูเอามาแก่พ่อกู
กูได้หมากส้มหมากหวาน อันใดกินอร่อยกินดี กูเอามาแก่พ่อกู...”
ตัวอย่างเวลา ช่วงเวลา และยุคสมัยในหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทย
ความสัมพันธ์ของอดีตที่มีต่อปัจจุบันและอนาคต
อดีตกาหนดปัจจุบัน
• ประวัติศาสตร์มีความต่อเนื่อง ความเจริญหรือความเสื่อมจากอดีตย่อมมีผลต่อเนื่องถึง
ปัจจุบัน
อดีตให้บทเรียนกับปัจจุบัน
• อดีตทาให้เกิดบทเรียน เป็นตัวอย่างให้กับคนรุ่นปัจจุบันทั้งในเรื่องดี และไม่ดี
ปัจจุบันส่องทางแก่อนาคต
• สภาพปัจจุบันจะบอกให้เรารู้ได้ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร

ประวัติศาสตร์ ม.1