1. Эрүүл мэндийн статистик
1

2. Агуулга
 Ñòàòèñòèêèéí ñóäëàõ ç¿éë
 Биостатистик, түүний ангилал
 Хувьсагч, түүний төрөл
 Мэдээллийг ангилах
 Түгээмэл хэрэглэгддэг програмууд
2

3. Ñòàòèñòèê ãýæ þó âý?
Бèäíèé õ¿ðýýëýí áóé юмс үзэгдэл äэõ
òîîí ìýäýýëëèéã çàäëàí
øèíæèëæ, íýãòãýí ä¿ãíýäýã òîîíèé (òîî
áàðèìò) øèíæëýõ óõààí þì.
3

4. Ñòàòèñòèê ãýæ þó âý?
 Ñòàòèñòèê íü тоо мэдээг
öóãëóóëàõ, ýìõòãýí öýãöëýõ, òîéìëîí
¿ç¿¿ëýõ, ã¿íçãèéð¿¿ëýí ñóäëàõ àðãà
òåõíèê¿¿äèéã áàãòààñàí øèíæëýõ óõààí.
4

5. “Статистик” нэр томъѐо
 Нэгдүгээрт. Онол, аргазүйн
аргуудыг боловсруулдаг шинжлэх
ухаан
 Хоѐрдугаарт. Тайлангийн тоо
мэдээ, эмхэтгэл, лавлах, тогтмол
хэвлэлүүдэд гардаг тоо мэдээ
 Өвчлөл, эндэгдэлийн тоо мэдээ 5

6. Ñòàòèñòèêèéí ñóäëàõ ç¿éë
 Õ¿ðýýëýí áóé îðчèí íèéãìèéí àìüäðàëûí
ò¿ãýýìýë ¿çýãäë¿¿äèéí òîîíû òàëûã
чàíàðûí àãóóëãàòàé íü õîëáîн, òîäîðõîé
îðîí çàé, öàã õóãàöààíû íºõöºëä ñóäëàõ
ÿâäàë
6

7. Биостатистикийн судлах зүйл
Хүн ам зүйн үзүүлэлтүүд
- Хүн амын төрөлт
- Нас баралт
- Гэрлэлт
Эрүүл мэндийн үзүүлэлтүүд
 Өвчлөл
- Шалтгаан
- Тохиолдлын тоо
 Эмнэлгийн үзүүлэлтүүд
- Эмнэлэгт үзүүлсэн өвчтний тоо
- Хэвтсэн болон эмчлэгдэж гарсан хүний тоо
- Эмнэлгийн ор хоног
 Эрүүл мэндийн үйлчилгээний үзүүлэлтүүд
- Хяналтанд байгаа хүний тоо
- Дархлаажуулалтанд хамрагдсан хүний тоо
- бусад

8. Ñóäàëãààíû ¿éë ÿâö
8
 Судалгааны зорилго, зорилтыг тодорхойлох
 Түүвэрлэлт
 Судалгааны төсөв, төлөвлөгөө боловсруулах
 Асуулгын хуудас боловсруулах
 Мэдээлэл цуглуулах
 Мэдээлэл боловсруулалт
 Статистик дүн шинжилгээ
 Үр дүнг тайлагнах
Àíõààðàõ ç¿éë:
 Судлагааны мэдээг цуглуулахдаа анх зорисон
зорилтонд нийцсэн үр дүнгээ гаргаж авахын тулд өөрт
хэрэгцээтэй мэдээллийг олж авах.
 Гарах зардал, саад бэрхшээлийг сайтар тооцоолох.
 Ижил төстэй судлагааны аргазүй, үр дүнг харах.

9. Ìýäýýëýë öóãëóóëàõ àðãà
9
 Òóðøèëò судлагаа
+ Á¿ðýí õÿíàõ áîëîìæ
+ Òóðøèëòàíä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñèéã çààãëàõ áîëîìæ
+ Õàðüöàíãóé áàãà õóãàöàà, õºðºí㺠øààðääàã
+ Äàâòàí ÿâóóëàõ áîëîìæ (ëàáîðàòîðèéí áîëîí õýýðèéí òóðøèëò)
- Õèéñâýð àãóóëãàòàé
- Òóðøèëòàíä îðîëöîã÷äûí ¿ç¿¿ëýõ íºëºº
- ¨ñ ç¿éí àñóóäàë

10. Ìýäýýëýë öóãëóóëàõ àðãà
10
 Ìýäýýëëèéí õî¸ðäîã÷ ýõ ¿¿ñâýð
+ Áàãà çàðäàë
+ Øóóä áà õàðüöóóëñàí ñóäàëãàà ÿâóóëàõ áîëîìæ
+ Äàâòàí õèéõ áîëîìæ
- Çàðèì ìýäýýëëèéí ¿íýí çºâèéã òîäîðõîéëîõîä áýðõ
- Ñóäàëãààíä îðîëöîã÷äûí ¿çýë áîäîë, ñýòãýë ç¿éí íºëººëºë
- Òóõàéí ñóäàëãààíû õýðýãöýýã õàíãàõã¿é áàéäàë
- Õóâèéí íóóöëàëûã õàäãàëàõ ìºí ¸ñ ç¿éí àñóóäàë

11. Ìýäýýëýë öóãëóóëàõ àðãà
11
 Òîéì ñóäàëãàà (Ñàíàë àñóóëãà, í¿¿ð òóëñàí áîëîí
òåëåôîí óòàñíû ÿðèëöëàãà ãýõ ìýò á¿õ òºðëèéí
ò¿¿âýð ñóäàëãàà)
+ Ýõ îëîíëîãûí á¿õ íýãæèéã ñóäëàõã¿éãýýð ýõ îëîíëîãûí
íèéòëýã òºëâèéã òîäðóóëàõ áîëîìæ
+ Õàðüöàíãóé èõ æèøýý òàòàõ áîëîìæ
+ Òºðºë á¿ðèéí øèíæèëãýý õèéõ áîëîìæ
- Çàðèì õàðèóëòûã íÿãòëàõ øààðäëàãà
- ¯íýí áóñ õàðèóëò àâàõ ìàãàäëàë
- Á¿ðä¿¿ëñýí ìýäýýëýë íü õºäºëøã¿é áàðèìò áîëæ
÷àääàãã¿é

12. Ñòàòèñòèêèéí Ò¿¿õ
 “Status” ãýñýí Ëàòèí ¿ãíýýñ ãàðàëòàé
 Үçýãäëèéí òºëºâ áàéäàë ãýñýí óòãàòàé
 17-18-ð çóóíä
 B. Pascal (1623-1662, France)
 J Bernoulli (1654-1705, Swiss)
 A. Demoivre (1667-1754, France)
 18-19-ð çóóíä
- S. Laplace (1749-1827, France)
 K. F. Gauss (1777-1855)
 A. Galton (1822-1922, Belgium)
 K. Pearson; (1857-1936, England)
 R. A. Fisher(1890-1962)
12

13. Ñòàòèñòèêèéí ñàëáàðóóä óõààíóóä
 Biostatistics
 Biology + Statistics
 Econometrics
 Economy + Statistics
 Sociometrics
 Sociology + Statistics
 Psychometrics
 Psychology + Statistics
 Technometrics
 Technology + Statistics
 Environmetrics
 Environment + Statistics
13

14. Үзүүлэлт/Статистик
 Судлагдаж байгаа юмс үзэгдлийн
шинж чанарын тоон үнэлгээ
 Статистик үзүүлэлтүүдийн
тусламжтайгаар :
 үзэгдлүүдийн цар хэмжээ
 харилцан уялдаа
 өөрчлөлтийн зүй тогтлыг судалдаг
14

15. Биостатистик
 Био гэдэг нь амьд бие мах бодь
гэсэн утгатай
 Мэдээллийг цуглуулах, зохион
байгуулах, дүн шинжилгээ
хийх, хэрэглэх талаараа статистик
шинжлэх ухаантай холбогддог.
15

16. Биостатистик
 Биологи
 Анагаах ухаан
 Нийгмийн эрүүл мэндийн ш/у-г
хамардаг.
16
Нарийвчилсан статистик
Биостатистик
Тойм статистик

17. Тойм статистик
 Өгөгдөл цуглуулах
 Асуумж гм
 Анхдагч, хоѐрдогч эх үүсвэр
 Өгөгдлийг илтгэх
 Хүснэгт, график гм
 Статистик : Түүврийн мэдээллийг илтгэх
тоон утга
 Дундаж гм
17

18.  Түүвэр хүн амын мэдээллийг эх хүн
амд төлөөлүүлэхийн тулд таамаглал
шалгах аргуудыг ашигладаг.
 Т тестийн аргууд
 ANOVA
 Параметрийн бус аргууд
18
Нарийвчилсан статистик
(Inferential statistics)

19. Нарийвчилсан статистик
(Inferential statitics)
 Юìñ ¿çýãäëèéí õºãæèë, харилцан
хамаарал,õýòèéí òºëâèéí òàëààð
¿íýëãýý, ä¿ãíýëò õèéõ áîëîìæ
îëãîäîã.
19

20. Хувьсагч/хувьсуур (variable)
 Аливаа юмс үзэгдлүүд тогмол
байдаггүй.
 Тухайн цаг хугацаанд нэг шинж
чанар хувь хүн бүрт өөр өөр байхаас
гадна цаг хугацааны агшинд тухайн
хувь хүний шинж чанар өөр өөр
байдаг.
20

21. Жишээлбэл:
 Хүний цусны даралт нь
 хүн бүрийн хувьд өөр өөр
 цаг хугацаанд өөр байдаг.
 Хэрвээ цусны даралт хүн бүрт
адил байдаг, тэр нь тогтмол бол
цусны даралтыг
тодорхойлох, судлах
шаардлагагүй.
21

22. Хувьсагч/хувьсуурын төрөл
¯ë õàìààðàх хувьсагч (IV)
 Үр дүнд íºëººëдөг хувьсагч.
 Биеийн жин->Систолын даралт
Õàìààðàн õувьсагч (DV)
 ¯ë õàìààðàëò õувьсагчààñ õàìààðч óòãà íü
ººðчëºãääºã õувьсагч
 Биеийн жин<-Систолын даралт
22

23. Мэдээллийг ангилах
23
Мэдээлэл
Тоон Чанарын
Тасралттай
Тасралтгүй
Нэрлэсэн
Дараалсан

24. Тоон мэдээлэл
 Юмс үзэгдлийн хувьсан
өөрчлөлт, шинж чанарыг тоон
утгаар хэмждэг.
 жишээлбэл: өндөр см-ээр, жин кг-
аар гэх мэт
24

25. Чанарын мэдээлэл, нэршил
 Юмс үзэгдлийн шинж чанарыг хэмждэг
 Чанарын хувьсагч (Qualitative variable)
 Дамми хувьсагч (dummy variable)
 Дихитом хувьсагч (dichotomous
variable)
 Категорийн хувьсагч (categorical
variable)
25

26. Тоон мэдээлэл
(Quantitative variable)
 Тасралттай тоон мэдээлэл
 Бүхэл тоон утга авдаг
 Аì á¿ëèéí òîî, судасны цохилт г.м
 Тасралтгүй тоон мэдээлэл
 Бүхэл, бутархай тоон утга авдаг
 Биеийн жин, өндөр г.м
26

27. Чанарын мэдээлэл
(Categorical variable)
 Нэрлэсэн чанарын мэдээлэл
 Категориудыг нь эрэмбэлж болдоггүй
 Хүйс
 {эр,эм};
 Дараалсан чанарын мэдээлэл
 Категориудыг нь эрэмбэлж болдог
 Өвдөлтийн зэрэг
 {хэвийн,бага, дунд...} г.м
27

28. Хэмжилтийн хуваарь
(Nominal scale of measurement)
 Үзэгдэл юмсийн утгуудыг категориудаар
хэмждэг.
 Хүйс (эр,эм), өвчлөлийн төрөл, цусны бүлэг
 Үр дүн:
 Давтамж, хувь, моод, контингенцийн коэф
 Медиан , дундаж боддогдохгүй
28

29. Хэмжилтийн хуваарь
(Ordinal scale of measurement)
- Утгуудынх нь хооронд ранг зэрэг дэв
тогтоодог.
Áîëîâñðîëûí ò¿âøèí:
 0=áîëîâñðîëã¿é áóþó áàãà áîëîâñðîë
 1= äóíä
 2=äээд
- Үр дүн: Давтамж, хувь
, моод,медиан, перцентиль
- Дундаж боддогдохгүй.
29

30. Хэмжилтийн хуваарь
(Interval scale of measurement)
 Бүх тоон мэдээллийг хэмжиж болдог.
 Насны бүлэг {15-20,20-25…}
 Үр дүн:
нэмэгдээд, дундаж, хазайлт, хамаарал...
30

31. Хэмжилтийн хуваарь
(Ratiо scale of measurement)
 Ординал болон интервал хэмжилтүүдийн
харьцаа
 Биеийн жингийн индекс (жин,өндөр)
 Үр дүн: нэмэгдээд, бүх зэргийн
дундажууд, вариацийн коэф
31

32. Мэдээлэлийг ангилах(цаг
хугацаанаас хамаараад)
 Cross sectional data
 Õºíäëºí îãòëîëä áóþó íýã öàã õóãàöààíä
á¿ðòãýãäñýí òîî ìýäýý
 Time series
 Öàã õóãàöààíû öóâàà
 Panel data
 Pooled cross section
32

33. Time series data
 Энэ нь цаг хугацааны өөр агшин бүрт
цуглуулсан өгөгдөл юм. Тухайлбал :
 Daily “өдрөөр” эмнэлэгт үйлчлүүлэгчдийн
тоо
 Weekly “7 хоногоор”
 Monthly “сараар” сар бүрийн өвчлөлийн
мэдээ
 Quarterly “улирлаар”
 Annually “жилээр” жил бүр гардаг эрүүл
мэндийн статистикүүд 33

34. Time series data-н график
34

35. Cross sectional data
 Энэ нь нэг болон түүнээс олон
өгөгдлүүдийг тодорхой нэг агшинд
цуглуулсан мэдээллийг хэлдэг. Cross
sectional өгөгдлийн жишээ
35

36. 36
U.S. Y1 Хэвтэн эмчлүүлэгчдийн тоо, 10000 хүн ам
X1 Oрлогын хэмжээ, сая доллар
State Y1 X1
AL 2,206 92.7
AK 7 151.0
AZ 73 61.0
AR 3,620 86.3
CA 7,472 63.4
CO 788 77.8
CT 1,029 106.0
DE 168 117.0
FL 2,586 62.0
GA 4,302 80.6
HI 227.5 85.0

37. Cross sectional data-н график
37

38. Статистик анализ
 Нэг хүчин зүйлийн шинжилгээ
(univariate)
 Нэг үзэгдлийг шинжлэх, тархалтыг
тодруулах
 Төвийг (дундаж, медиан, моде)
 хэлбэлзэл (СХ, дисперс...)
 Давтамж, хувь
38

39. Статистик анализ
 Хоѐр хүчин зүйлийн шинжилгээ
(bivariate analysis)
 Хамаарал
 Бүлэг хооронд ялгаатай эсэх
 Энгийн регрессийн шинжилгээ ...
39

40. Статистик анализ
 Олон хүчин зүйлийн шинжилгээ
(multiple analysis)
 Олон хүчин зүйлийн хамаарлын
шинжилгээ
 Олон хүчин зүйлийн регрессийн
шинжилгээ...
40

41. Статистик судалгаа
 Судлагдаж буй юмс үзэгдүүлийн нэгж
бүрийн мэдээг бүртгэж авна (асуумж, тоо
мэдээ, тайлан г.м)
 Бүрдүүлсэн мэдээллийг ямар нэгэн шинж
тэмдэгээр нь бүлэглэлт, дэд бүлэг болгон
хуваадаг.
 Мэдээнд дүн шинжилгээ хийж, түүнээсээ
дүгнэлт гаргах
41

42. Эрүүл мэнд ба статистик
 Õ¿í àìûí ò¿âøèíä
 Ýð¿¿ë ìýíäèéí íºõöºë áàéäàë, õàíäëàãûí
õÿíàõ,ÝÌ-èéí àðãà õýìæýý,õºòºëáºðèéí ¿ð ä¿íã
òîîöîõ
 Õóâü õ¿íèé ò¿âøèíä
 Îíøèëãîî
 ºâчíèé òàâèëàí
 Ýìчèëãýýíèé àðãóóä
42

43. Статистикийн программууд
 Statistica
 STATA
 SPSS
 SAS
 Minitab
 E-views
 Excel
 R
43

44. 44
Îíöëîã øèíæ STATA SPSS SAS R
Õýðýãëýãчèéí
interface
Programming/p
oint-and-click
point-and-
click
Programming Programming
Өãºãäºë
áîëîâñðóóëàëò
Õ¿чèðõýã Äóíä çýðýã Õ¿чèðõýã Õ¿чèðõýã
Ãðàôèê Ìàø ñàéí Ñàéí Ñàéí Ñàéí
¯íý Áîëîìæèéí ªíäºð ¿íýòýé ªíäºð ¿íýòýé ¯íýã¿é

45. SPSS
Statistical package for Social Sciences
45

46. SPSS
Statistical package for Social Sciences
 SPSS 20.0 release version
 Статистик тооцоолол
 Бусад систем, програмтай харьцах
(EXCEl, ACCESS…)
 Байнгын сайжруулалт
46

47. Шинэтгэл, сайжруулалт
 PIVOT TABLE
 Syntax
 Missing value analysis
 Газрын зураг
 Статистикийн сүүлийн үеийн модел
47

48. 48

49. 49

50. 50

51. 51

52. 52

53. 53

54. 54
0
50
100150
weight
120 140 160 180 200
height

55. Epi-stat.blogpsot.com
Research-nem.blogspot.com
55

56. АСУУЛТ?
56

57. Анхаарал тавьсанд
баярлалаа
57