hostory books in telugu syed naseer ahmaed

1. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
AKSHARASILPULU
Telugu title of this book AKSHARASILPULU means SCULPTORS OF LETTERS.
This book contains the personal and literary details of .Muslim Writers-Poets and Translators who are writing
in Telugu language. It gives not only details of the each sculptors of letters but also Photos and their Address, Email
ID with the cell and Land Line Phone numbers.
It was the strenuous work to two years. And able to secure the details of 333 Muslim Telugu writers.
This Book contains total 184 pages of 1/8th Demmy Size with Multi colour title. It was published in the year
2010.
1

2. JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞ JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞
(=Úã≤O Hõ=ÙÅ∞–~°K~Ú`«Å ã¨OH˜ÑΨ ѨiK«Ü∞« O)
¡ « ∆
(=Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å ã¨OH˜∆ѨΠѨiK«Ü«∞O)
AKSHARASILPULU
(Brief Introduction of Muslim Poets and Writers of AP)
‰õÄ~°∞Ê ó
ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
Compilation :
Syed Naseer Ahamed
ã¨~°fiǨωõΩ¯Å∞ ~°K«~Ú`«q
„ѨK«∞~°} ã¨OYº ó 9
ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£ „Ѩ^äŒè=∞ =Ú„^Œ} ó 2010
=ÚYѨ„`åÅOHõ~°} ó =„[yi *ˇã≤ìãπ, q#∞H˘O_», 9848469694
=Ú„^Œ} ó N[Ü«∞nÑ≤Î „QÍѶ≤H±û, q#∞H˘O_». 9908429395
ѨÙã¨ÎHÍʼnõΩ ó
P*Ï^£ ǨÏ∫ãπ PѶπ Ѩa¡ˆH+¨<£û, t=„Ѩ™ê^£ gkè, H˘`«Î¿Ñ@,
q#∞H˘O_»–522 647, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡.
ã¨OKå~°"å}˜ ó 9440241727, 9396429722
™ÈÖò _ç„ã≤ì|∂º@~üû :
`≥Å∞QÆ∞ |∞H± ǨÏ∫ãπ, 3–3–862, HÍzQÆ∂_® ZH±û ~À_£û
ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^£–500 027,
·
ã¨OKå~°"å}˜: 9247446497, ^Œ∂~°"å}˜: 040–65347374
=∞iÜ«Ú
P*Ï^£ ǨÏ∫ãπ PѶπ Ѩa¡ˆH+¨<£û Jxfl „Ѩ=ÚY ѨÙã¨ÎHõ q„HõÜ«∞ ˆHO„^•ÅÖ’ ÅÉèíºO.
q#∞H˘O_» – 522647 "≥Å : ~°∞.150–00

3. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
|Ǩï=ÚY „Ѩ*Ï˝âße,
|Ǩï ÉèÏëêѨO_ç`«∞Å∞,
|Ç¨ï „QÆO^äŒHõ~°Î,
WO^Œ∞Ö’...
=ÚO^Œ∞ =∂@ .. 05–08
â◊√ÉèÏaè#O^Œ#Å∞ .. 09–10
<å =∂@ .. 11–16
WO^Œ∞Ö’x Hõ=ÙÅ∞ ~°K«~Ú`«Å *Ïa`å .. 17–28
Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å q=~åÅ∞ .. 29–161
_®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê QÍiH˜ J#∞|O^èŒO – 1 .. 162–168
(1885 – 1945) J#∞|O^èŒO – 2 .. 169–170
J#∞|O^èŒO – 3 .. 171
JOH˜`«O. ã¨O„ѨkOz# „QÆO^ä•Å∞ .. 172–174
3

4. PKå~°º ¿+H± =∞™êÎ<£ M.A(Tel).,M.A(Lin).,Ph.D. ^Œã¨Îyi, ¿+H± Jb, ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ Ǩï¿ãû<£, ¿+H± ^•=Ó^£ ™êÃÇÏÉò ÖÏO˜ "å~°∞ ‰õÄ_®
J^茺‰õ∆ΩÅ∞: P^èŒ∞xHõ ÉèÏ~°fÜ«∞ ÉèÏ+¨Å qÉèÏQÆO W@∞=O˜ 'q=Hõ∆–q㨇~°}—‰õΩ QÆ∞iHÍHõáÈÖË^Œ∞. P HÍ~°}OQÍ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º K«i„`«
JbѶ¨∞~ü =Úã≤¡O qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O „QÆO^ä•ÅÖ’ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å ѨiK«Ü«∂Å∞ J`«ºÅÊOQÍ HõxÊ™êÎ~Ú, JHõ¯_»Hõ¯_®
JbѶ¨∞~ü, L`«Î~°„Ѩ^Õâò. XHõ © Ô~O_»∂ HõxÊOz<å PÜ«∂ Hõ=ÙÅ∞ ~°K«~Ú`«Å QÆ∞iOz, "åi ~°K«#Å QÆ∞iOz#
ã¨=∂Kå~°O <å=∞=∂„`«"Õ∞.
=ÚO^Œ∞ =∂@ ÉèÏëêâßG xѨÙ}∞Å∞, L`«Î=∞ ™êÇ≤Ï`«º q=∞~°≈‰õΩÅ∞ PKå~°º `«∂=∂˜ ^À}ѨÊ
(<åQÍ~°∞˚# qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, QÆ∞O@∂~°∞) QÍi „áÈ`åûǨÏO`À `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`åºxH˜
=Úã≤¡OÅ∞ JO^ŒKÕã≤# ¿ã=Å g∞^Œ Ѩiâ’^èŒ# [i¿Ñ J=HÍâ◊O <å‰õΩ ÅaèOzOk. P
`≥Å∞QÆ∞ ™ê~°ã¨fi`« ~°OQÍxH˜ =Úã≤¡OÅ ¿ã= J=¸ÅºO. JѨÙ~°∂Ѩ „QÆO^ä•Å#∞ J=HÍâßxfl qxÜ≥∂yOK«∞‰õΩx '`≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºO ó =Úã≤¡OÅ ¿ã=— ã≤^•úO`« "庙êxfl
Jã¨OMϺHõOQÍ `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ JOkOKå~°∞. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º ~°OQÍxH˜ =<≥fl`≥zÛ# <åQÍ~°∞˚# qâ◊fiq^•ºÅÜ«∂xH˜ ã¨=∞iÊOz 'Ñ≤.ÃÇÏKü_ç— Ñ¨Ïì#∞ á⁄O^•#∞. P Ѩiâ’^èŒ#
J=^è•# „Ѩ„H˜Ü«∞#∞ Ãã·`«O JÅ"ÀHõQÍ x~°fiÇ≤Ïã¨∂Î, J^Œ∞ƒù`«OQÍ Ñ¨^Œº~°K«# QÍqã¨∂Î K«Hõ¯x ã¨=∞Ü«∞OÖ’ 1984 =~°‰õΩ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`åºxH˜ JOkOz#
q^Œfi`«∞#∞, Q˘Ñ¨Ê ^è•~°}Ï â◊Hx „Ѩ^i≈Oz ѨO_ç`∞Å∞–„Ѩ[Å KÕ`« â◊ÉÏ+π JxÊOK«∞‰õΩ<åfl~°∞.
ΠΘ Œ « è ¿ã=Å∞ <å Ѩiâ’^èŒ# ѨikèÖ’H˜ =KåÛ~Ú. <å ~¸ ã≤^•úO`« "庙êxfl 1991Ö’
`≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º ˆH∆„`«OÖ’ ѨO_»∞`«∞#fl Jxfl~°HÍÅ ™êÇ≤Ï`«º ѨO@Å#∞ ѨO_çOK«_»O „ѨK«∞iOKå#∞.
=∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® ™⁄O`« ÉÏ}˜Ö’ 'Ô~Hõ¯Å∞— ÖÏO˜ „Ѩ`ÕºHõ ™êÇ≤Ï`«º ~°K«<å „Ñ¨„H˜Ü«∞ʼnõΩ
D „QÆO^äŒO "≥Å∞=_®¤Hõ, J^Œ∞ƒù`«"≥∞ÿ# `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl ã¨$+≤ìOz# =Úã≤¡O
JO‰õΩ~å~°Ê} KÕã≤ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º~°OQÍxfl ã¨∞ã¨OѨ#flO KÕÜ«∞_»OÖ’ `«=∞^≥·# „Ѩ`ÕºHõ
Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å Ö∫H˜Hõ ^Œ$HõÊ^äŒO, *ÏfÜ«∞`«, ^Õâ◊ÉèíH˜Î `«k`«~° q+¨Ü«∂Å∞ QÆ∞iOz
ÉèÏQÆ™êfi=∂ºxfl JOkã¨∞Î<åfl~°∞.
`≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩÅ Z~°∞HõÖ’H˜ =KåÛ~Ú. 'UHõ`«fiOÖ’ aè#fl`«fiO— JO`«:ã¨∂„`«OQÍ ™êQÆ∞`«∞#fl
`≥Å∞QÆ∞ '`«e¡ÉÏ+¨— HÍ#ѨʘH˜ `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ g∞^Œ =∞Oz ™êkèHÍ~°`« ™êkèOz ÉèÏ~°fÜ«∞ [# r=# „ã¨=OuÖ’ =Úã≤¡OÅ∞ áêÅ∞–`Õ<≥QÍ HõÅã≤áÈ~Ú aè#fl`«fiOÖ’ UHõ`åfixfl
J^Œ∞ƒù`«"≥∞ÿ# „ѨuÉèí#∞ „Ѩ^Œi≈OKå~°∞. „ѨuÉèí JkfifÜ«∞OQÍ L<åfl, ã¨$+≤ìOz# ™êÇ≤Ï`«ºO ã¨r=OQÍ xÅ∞ѨÙ`«∞#fl f~°∞`≥#∞flÅ#∞ "≥Å¡_ç KÕã≤Ok.
Jx`«~° ™ê^茺"≥∞ÿ<å =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å‰õΩ `«y#O`« QÆ∞iÎOѨ٠ÅaèOK«_»O ÖË^Œ#flk
'`≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºO ó =Úã≤¡OÅ ¿ã=— „ѨK«∞~°} `«~°∞"å`« ™êy# Ô~O_»∞ ^ŒâßÉÏÌÅ
[QÆ"≥∞iy# ã¨`«ºO. `≥Å∞QÆ∞ "åV‡Ü«∞ K«i„`«HÍ~°∞ʼnõΩ, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëê "≥·`åo‰õΩÅ
HÍÅOÖ’ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º ~°OQÆOÖ’ =Úã≤¡OÅ „Ѩ"Õâ◊O, „Ѩ"Õ∞Ü«∞O J`«ºkèHõ=∞x K≥ѨÊ=K«∞Û.
„QÆO^äŒHõ~°ÎʼnõΩ `≥Å∞QÆ∞ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å Ѩ@¡ z#flK«∂ѨÙOk. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º
<å ~°K«# `«~°∞"å`« ZO^Œ~À =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º "≥Å∞QÆ∞#∞
K«i„`«HÍ~°∞Å∞ ~°∂á⁄OkOz# „QÆO^ä•Å#∞ Ѩije¿ãÎ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å Ѩ@¡
„Ѩ H ÍtOѨ KÕ â ß~° # flk 㨠` « º ^Œ ∂ ~° O HÍ^Œ ∞ . XHõ " ≥ · Ñ ¨ Ù `« = ∞ `« e ¡ Éè Ï +¨ 'L~° ∂ Ì — #∞
QÆÅ 'q=Hõ∆–q㨇~°}— ã¨Ê+¨ìO J=Ù`«∞Ok.
q㨇iOK«‰õΩO_®<Õ „áêOfÜ«∞ ÉèÏ+¨ `≥Å∞QÆ∞#∞ ‰õÄ_® =O@ |˜ìOK«∞‰õΩx, `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º
|ǨïÉèÏëê ѨO_ç`«∞Å∞, |Ǩï„QÆO^äŒHõ~°Î, ™êfi`«O„`«º ã¨=∞~°Ü≥∂^èŒ∞Å∞, P^蕺u‡Hõ „Ѩ„H˜Ü«∞Å#∞ J^茺ܫ∞#O KÕã¨∂Î Jxfl~°HÍÅ ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ„H˜Ü«∞ÅÖ’ „Ѩ"Õâ◊O ã¨OáêkOz
QÆ∞~°∞=ÙÅ∞, „Ѩ*τѨuxkè, J=^è•x, =∞ǨHõq _®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê#∞ ѨiK«Ü«∞O L`«Î=∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl ã¨$l~Úã¨∞Î<åfl~°∞. QÆ`«O`À áÈÅ∞Û‰õΩO>Ë =~°Î=∂#OÖ’ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞,
KÕÜ«∞_®xH˜ `≥Å∞QÆ∞ "åV‡Ü«∞ K«i„`«HÍ~°∞ʼnõΩ `«=∞ „QÆO^ä•ÅÖ’ ã¨=Úz`« ™ê÷#O ^˘~°H°ÖË^Œ∞. ~°K«~Ú`«Å ã¨OYº k#k# „Ѩ=~°ú=∂#=∞ø`«∂ =zÛOk. ã¨=∞HÍb# ã¨=∂[OÖ’ áê~î°‰õΩÅ
=∞øbfi L=∞~ü Jbëê =∂„`«"Õ∞ HÍ^Œ∞ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ„H˜Ü«∞Åxfl˜Ö’ `«=∞^≥·# „ѨuÉèí#∞ P^Œ~°} á⁄Ok# „Ѩu „Ѩ„H˜Ü«∞Ö’ J^Œ∞ƒù`«"≥∞ÿ# =ã¨∞ΠѨ~°OQÍ, ÉèÏ+¨ Ѩ~°OQÍ <≥·Ñ¨Ù}Ϻxfl
Hõ#ѨiÛ# Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞ ¿+H± |∞_»<£ ™êÃÇÏÉò, `«Hõ¯à◊§Ñ¨e¡ áêáê ™êÃÇÏÉò, JK«∞ÛHõ@¡ ™êkèOz K«Hõ¯x „QÆO^ä•Å#∞ JOkã¨∞Î<åfl~°∞.

5. ã¨=∂[OÖ’ „ѨK«∞~°} „Ѩ™ê~° ™ê^èŒ<åÅ L^èŒ$`«O ZO`«QÍ L<åfl áê~î°‰õΩÅ P^Œ~°} Hõ@∞ì‰õΩx PÜ«∞# HÍ~°º™ê^茉õΩÖÜ«∂º~°∞. W^˘Hõ H˜¡+¨ì"≥∞ÿ# =∞ǨÏ`«Î~° HÍ~°ºO. ~¸
JO`«HõO>ˇ Z‰õΩ¯=QÍ LO_»_»O`À ™êÇ≤Ï`«º „QÆO^ä•Å "≥Å∞¡= U=∂„`«O `«QÆæÖË^Œ∞. =Úã≤¡O HÍ~°º™êѶ¨ÖϺxH˜ Hõ_»∞ =ºÜ«∞„Ѩܫ∂ã¨Å‰õΩ Ö’<≥·LOÏ~°#flk #QÆflã¨`«ºO. W@∞=O˜ „QÆO^äŒ
Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞ ‰õÄ_® =ºH˜ÎQÆ`«OQÍ `«=∞ ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ„H˜Ü«∞Å#∞ ÃÑ^ŒÌ ã¨OYºÖ’ ~°K«#ʼnõΩ ã¨O|OkèOz# q+¨Ü«∞ ¿ãHõ~°}‰õΩ ZO`À FÑ≤Hõ, F~°∞Ê, ã¨Ç¨Ï#O J=ã¨~°O.
"≥Å∞=iOK«_»O P#OkOK« ^Œy# q+¨Ü«∞O. Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞ =ºH˜ÎQÆ`«OQÍ Hõq`å–Hõ^ä• Ñ¨Å∞ X_»∞ ^Œ∞_»∞‰õΩÅ#∞, Hõ+¨ì#ëêìÅ#∞ Ãã·`«O ÉèíiOK«Hõ `«Ñ¨Ê^Œ∞. ~¸ÖÏO˜ |$ǨÏ`«¯~°
–"åºã¨ ã¨OѨÙÏÅ#∞ "≥Å∞=iOK«_»O =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® `≥Å∞QÆ∞Ö’ ~åã¨∞Î#fl =Úã≤¡O HÍ~°ºÉèÏ~åxfl KÕѨ˜ì Ѩ@∞ì=^ŒÅx q„Hõ=∂~°∞¯_çÖÏ JǨÏiflâ◊Å∞ Hõ$+≤ KÕã≤ 333 =∞Ok
Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å L`«Î=∞ ~°K«#Å∞ ¿ãHõiOz ã¨OHõÅ<åÅ#∞ ‰õÄ_® „ѨK«∞iOK«_»O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å q=~åÅ`À 'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— "≥Å∞=iOK«_»O =Ú^•=ǨÏO. ~¸ „QÆO^äŒO
PǨfixOK«^Œy# Ѩi}Ï=∞O. P `«~°∞"å`« =Úã≤¡O ã¨=∂[O Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl ã¨=∞HÍb# ^•fi~å =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞ "åi ~°K«#Å∞ =∞~°∞QÆ∞# Ѩ_ç =∞@∞=∂Ü«∞O H͉õΩO_®
ã¨=∞㨺Šf„=`«#∞ |˜ì PÜ«∂ ã¨=∞㨺Å#∞ „Ѩ^•# =ã¨∞=ÙQÍ ã‘fiHõiOz Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅ∞,
è Î #j~ü xH˜∆ѨÎO KÕâß~°∞. ÉèÏq `«~åʼnõΩ, ™êÇ≤Ï`«º K«i„`« Ѩiâ’^茉õΩʼnõΩ JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞
Hõ^ä• ã¨OHõÅ<åÅ∞ JkèHõ ã¨OYºÖ’ "≥Å∞=_»@O „Ѩ^è•# r=# „ã¨=OuÖ’ ÉèÏQÆOQÍ ™êÇ≤Ï`«º ZO`«QÍ<À LѨHõiã¨∞ÎO^Œ#@O U=∂„`«O Juâ◊Ü≥∂H˜ÎHÍ^Œ∞.
„ѨѨOKåxH˜ =Úã≤¡O ã¨=∂[O JOkã¨∞Î#fl J`«ºO`« qÅ∞"≥·# ÉèÏQÆ™êfi=∂ºxfl "≥Å∞QÆ∞ ~¸ „QÆO^ä•xfl „Ѩ=ÚY Hõq =∞øbfi L=∞~ü Jbëê‰õΩ JOH˜`«O W=fi_»O
KÕã¨∞Î<åfl~Ú. ǨÏ~°¬^•Ü«∞HõO. L`«Î=∞ Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞ Ѩ@¡ #j~ü QÍiH˜ L#fl Q“~°=ÉèÏ"åxH˜ Wk
D „Hõ=∞OÖ’ „Ѩã¨∞Î`«O 'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— „QÆO^ä•xfl "≥Å∞=iOz# ã¨Ü«∞º^£ #j~ü x^Œ~°≈#O. D „QÆO^ä•xH˜ gÖˇ·#O`«QÍ âßâ◊fi`« Éèí„^Œ`« HõeÊOKåÅx, ™êÇ≤Ï`«º K«i„`«
JǨÏ=∞‡^£ K«i„`«HÍ~°∞Å∞QÍ, ~°K«~Ú`«QÍ, |Ç¨ï „QÆO^äŒHõ~°ÎQÍ Å|̄Ѩu+¨µìÅ∞.DÜ«∞# ~°K«#Å∞ Ѩiâ’^茉õΩʼnõΩ ã¨~°fi^• JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ LOKåÅ#fl ÅHõ∆ ºO`À „Ѩ=ÚY „QÆO^ä•ÅÜ«∂ʼnõΩ,
~åã≤Ö’#∂ "åã≤Ö’#∂, „Ѩã≤kú=Ç≤ÏOKå~Ú. =Úã≤¡O ã¨=∂[ „Ѩu+¨ì ѨÙ#ó™ê÷Ѩ# „Ѩ^è•# ~åROÖ’x qâ◊fiq^•ºÅÜ«∂ʼnõΩ, „ѨKå~° ™ê^èŒ<åÅ =º=ã¨÷ʼnõΩ Lz`«OQÍ JO^ŒKÕÜ«∂Åx
ÅHõ∆ºOQÍ "≥Å∞=_ç# DÜ«∞# „QÆO^ä•Å∞ qaè#fl ™êOѶ≤∞Hõ ã¨=Ú^•Ü«∂Å∞#fl ÉèÏ~°fÜ«∞ x~°‚~ÚOK«_»O =∞Ǩϟ#fl`«=∞~ÚOk. JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞ „ѨK«∞~°}#∞ "å}˜[º =º=Ǩ~°OQÍ
ã¨=∂[OÖ’ ã¨^•ƒù=#, ã¨^Œ=QÍǨÏ# =∞iO`«QÍ Ñ¨Ù#ó™ê÷Ѩ# HÍ=_®xH˜ ^ÀǨÏ^ŒÑ¨_»`å~Ú. H͉õΩO_® =Úã≤¡O ã¨=∂*ÏxH˜, `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º „ѨѨOKåxH˜ "Õ∞Å∞ ‰õÅ∞QÆKÕÜ«∞_»"Õ∞
ã¨∞ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# J=QÍǨÏ#`À ™êkèHÍ~°"≥∞ÿ# ~°K«#Å∞ KÕÜ«∞_»OÖ’ #j~ü ã≤^ŒúǨÏã¨∞ÎÅ∞. ÉèÏ~°`« „Ѩ^è•#=∞#fl ã¨OHõÅÊO Hõey# #j~ü JǨÏ=∞‡^£#∞ Jaè#O^ŒhÜ«ÚÅ∞. Pi÷Hõ X#~°∞Å∞
™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’ =Úã≤¡OÅ áê„`«#∞ "≥Å∞QÆ∞ KÕã¨∂Î PÜ«∞# ~åã≤# „QÆO^ä•Å∞ =Úã≤¡OŠѨÙ+¨¯ÅOQÍ L#fl qâ◊fiq^•ºÅÜ«∂Å∞, ™êÇ≤Ï`«º J^茺ܫ∞# ã¨Oã¨÷Å∞, ™êÇ≤Ï`«º Ñ‘~îåÅ∞
g∞^Œ Jã¨OHõeÊ`«OQÍ L^ŒƒqOz# ã¨Oâ◊Ü∂Å#∞, ã¨O^ÕÇÅ#∞, L^Õâº◊ ѨÓ~°fiHõOQÍ „ѨKå~°O
ù « ¨ Ì =∂„`«"Õ∞ KÕÜ«∞QÆŠѨxx #j~ü =ºH˜ÎQÆ`«OQÍ Ñ¨Ó#∞‰õΩx J#∞‰õÄÅ–„Ѩu‰õÄŠѨiã≤÷`«∞Å#∞
KÕÜ∞|_»∞`«∞#fl Jã¨`åºÅ#∞, J~°ã`åºÅ#∞ Ѩ~åѨOK«Å∞ KÕã≤ =Úã≤OÅ Jã≤`åfixfl ^è$Œ _»ÑiÛ,
« ÷ ¨ î ¡ ÷ ¨ ‰õÄ_® ã¨=∂#OQÍ ã¨Ç¨Ï#O`À PǨfixOz XO˜ KÕ`ÀΠѨÓiÎKÕÜ«∞_»O „Ѩã¨Oâ◊hÜ«∞O.
=Úã≤¡OÅ ^Õâ◊ÉèíH˜ÎH˜ HÍQÆ_® Ѩ_»∞`«∞OÏ~Ú. ã¨`«ºâ’^茉õΩÅ∞, ™êÇ≤Ï`åºaèÖÏ+≤ #j~ü ÖÏO˜ =ºH˜ÎH˜ „Ѩ[Å∞, „ѨÉèí∞`åfiÅ∞, qâ◊fi
'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— ~°K«# ™êÇ≤Ï`«º ã¨O|O^èŒ"≥∞ÿ#k. Kåi„`«Hõ ~°K«# XHõ Z`«Î~Ú`Õ q^•ºÅÜ« ∂ Å∞ H˜ O z`« ∞ Î `À_®Ê@∞ JOkOz<å J^Œ ∞ ƒù ` åÅ#∞ 㨠$ +≤ ì O K« Q Æ Å _» # flk
™êÇ≤Ï`«º K«i„`« ~°K«# =∞~À Z`«∞Î. Wk K«i„`«HÍ~°∞_≥·# #j~ü QÍi ÉèÏ="≥· q^蕺xH˜ xifi"å^•Oâ◊O.
xHõâ’Ѷ¨ÅOQÍ x~åúiOK«=K«∞Û. D ~°K«# `≥Å∞QÆ∞Ö’ ~åã≤#/~åã¨∞Î#fl =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, D „QÆO^ä•xH˜ =ÚO^Œ∞=∂@ ~åÜ«∞_»O <å‰õΩ ÅaèOz# Q“~°=OQÍ ÉèÏqã¨∞Î<åfl#∞.
~°K«~Ú`«Å ~°K«#Å∞, "åi rq`« ˆ~YʼnõΩ ^Œ~°Ê}O ÖÏO˜k. =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å∞ „Ѩ[ʼnõΩ, áê~î°‰õΩʼnõΩ „Ѩ^è•#OQÍ ™ê~°ã¨fi`« ã¨=∂*ÏxH˜ LѨܫÚHõÎOHÍQÆÅ |$ǨÏ`«Î~°
`≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl ã¨∞ã¨OѨ#flO KÕã¨∂Î ã¨$+≤ìOz# ~°K«#Å q=~åÅ#∞, PÜ«∂ Hõ=ÙÅ∞, HÍ~°ºÉèÏ~åxfl KÕѨ ˜ì 'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— „QÆO^ä•xfl JOkOz# ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
~°K«~Ú`«Å rq`« qâıëêÅ#∞ q=iOKÕ HÍ~°ºÉèÏ~åxfl "≥∂¿ãO^Œ∞‰õΩ #j~ü JǨÏ=∞‡^£ =Ú#∞‡O^Œ∞ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º K«i„`« ~°OQÍxfl =∞iO`« ã¨OѨ#flO KÕÜ«∞QÆÅ „QÆO^ä•Å#∞
ѨÓ#∞HÀ=_»O PÜ«∞# Kåi„`«H,õ ™êÇ≤Ï`åºaèÖÏ+¨‰Ω x^Œ~≈° #O. D HÍ~°ºx~°fiǨÏ}‰õΩ HõOHõ}O
õ „ѨK«∞i™êÎ~°x Pt^•ÌO, PǨfix^•ÌO, Pjfi~°k^•ÌO.

6. D „QÆO^äŒOÖ’ ¿Ñ~˘¯#fl ~°K«~Ú`«ÅÖ’ <Õ#∞ Jaè=∂xOz# "å~°∞, <å‰õΩ =ºH˜ÎQÆ`«OQÍ
_®Hõì~ü á⁄`«∂Îi "≥OHõ>Ëâ◊fi~° ~å=Ù `≥eã≤# "å~°∞ H˘O^Œ~°∞<åfl~°∞. "åix QÆ∞iOz K«kq#ѨC_»∞ ~°K«~Ú`« H˘kÌ Ñ¨O‰õΩÎÖ’¡<Õ
„Ѩ=ÚY áê„uˆHÜ«ÚÅ∞ K≥ѨÊ=Åã≤# =ÚYºqâıëêÅxfl˜h K≥áêÊ~°#fl ÉèÏ=# HõeyOk. _®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ J#∞"å^ŒO KÕã≤# L=∞~ü YÜ«¸ºO ~°∞ÉÏ~ÚÅ∞ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ z~°HÍÅO
xÅ∞™êÎ~Ú. <å z#fl`«#OÖ’ PÜ«∞# Ѩ^•ºÅ#∞ HõO~î°ã¨÷O KÕã≤# "åà◊§O KåÖÏ=∞Ok
â◊√ÉèÏaè#O^Œ#Å∞ LO_Õ"åà◊¡O. HÍx W~°"≥· XHõ@= â◊`å|ÌO P~°OÉèíOÖ’ L=∞~ü Jbëê QÆ∞iOz `≥eã≤#"å~°∞
|Ǩï H˘kÌ=∞Ok. PÜ«∞# QÆ∞iOz ã¨=∞HÍb# ã¨=∂[O `≥Å∞ã¨∞H˘#=Åã≤# J=ã¨~°O
LOk. DÜ«∞# g∞^Œ WѨʘˆH N #j~ü JǨÏ=∞‡^£ ~åã≤# ѨÅ∞ "庙êÅ∞ P H˘~°`«#∞
f~°∞Û`«∞<åfl~Ú. JÖψQ N *ˇ·#∞Öò Jan<£ Y∞~üP<£, ÉèíQÆ=næ`«#∞ ‰õÄ_® J^茺ܫ∞#O KÕã≤
N ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£ [~°fleã¨∞ìQÍ, ~°K«~Ú`«QÍ <å‰õΩ KåÖÏ HÍÅOQÍ ™êkèHÍiHõ LѨ<庙êÅ∞ Wã¨∞ÎO_Õ"å~°∞. `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ W™ê¡O QÆ∞iOz gÅ~Ú#O`«
`≥eã≤#"å~°∞, JO`«‰õΩq∞Oz Ç≤Ï`«∞Å∞. Jaè~°∞z HÍ~°}OQÍ Ñ¨„uHÍ~°OQÆOÖ’ „Ѩ"ÕtOz, Z‰õΩ¯= J=QÍǨÏ# HõeyOKåÅ#fl ÅHõ∆ ºO`À Hõ$+≤KÕã¨∞Î#fl N Ü«∞ãπ.ZO =∞eH± <å‰õΩ
qÖËYi ™ê÷~Ú #∞O_ç ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞ ™ê÷~ÚH˜ ã¨fiÜ«∞O Hõ$+≤`À Zky# „ѨuÉèÏ=O`«∞_®Ü«∞#. ã¨xflÇ≤Ï`«OQÍ `≥eã≤#"å~°∞. JÖÏO˜"åˆ~ Y∞~üP<£#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞"å^ŒO KÕã≤#
~å¿ã ™ê=∞~°÷ºO, w¿ã „Ѩ[˝ HõÅQÆeã≤ L#fl [~°fleã¨∞ìÅ∞ KåÖÏ J~°∞^Œ∞. JÖÏ J~°∞^≥·# ǨÏg∞^Œ∞ÖÏ¡ +¨sѶπ QÍ~°∞. [~°fleã¨∞ì q∞„`«∞Å∞ ^Õg„Ñ≤Ü«∞, ~°K«~Ú`« J|∞ÌÖò ~°*Ï Ç¨ï¿ãû<£,
"åiÖ’ PÜ«∞# XHõ~°∞. w¿ã ™ê=∞~°÷ºOÖ’#∂ PÜ«∞# „Ѩ[˝ J™ê^è•~°}O. z„`« ~°K«# „Ѩã≤^Œú Hõ=ÙÅ∞ =∞ǨÏ=∞‡^£ W™ê‡~ÚÖò, K≥@∞ì W™ê‡~ÚÖò QÍ~°¡ ã¨=∂Kå~°O K«^Œ∞=Ù`«∞#flѨC_»∞
KÕÜ«∞QÆÅ~°∞, =ºOQƺ z„`åÅ∂ "ÕÜ«∞QÆÅ~°∞. WO`« ˜ â◊H˜Î ™ê=∞~åúºÅ∞ Hõey# #j~üQÍ~°∞ <å‰õΩ KåÖÏ ã¨O`À+¨O, ã¨O`«$Ñ≤Î HõeQÍ~Ú.
rqHõ HÀã¨O <åºÜ«∞"å^Œ =$uÎx ZOK«∞‰õΩ<åfl~°∞. [~°fleã¨∞ì, ~°K«~Ú`«QÍ<Õ HÍHõ PÜ«∞##∞ D „QÆO^ä•xfl ~°∂á⁄OkOKÕO^Œ∞‰õΩ ZO`«QÍ „â◊q∞OK«=Åã≤ =zÛOn TÇ≤ÏOK«^Œy#
<Õ#∞ Jaè=∂xOK«_®xH˜ XHõ =ÚYº HÍ~°}O JÜ«∞# „uHõ~°}â◊√kúQÍ ã¨=∂[OÖ’x Jxfl q+¨Ü«∞"Õ∞ J~Ú<å N #j~ü JǨÏ=∞‡^£ 'g∞`À <å =∂@— Ö’ P HõëêìÅ#∞ ã¨fiÜ«∞OQÍ
=~åæÅ"å~°∞, Jxfl qâßfi™êÅ "å~°∞ Ѩ~°ã¨Ê~°O Q“~°=O`À, „¿Ñ=∂aè=∂<åÅ`À HõÅã≤ q=iOKå~°∞. D „QÆO^äŒO PÜ«∞# HõëêìxH˜ `«y# „ѨuѶ¨ÅO JxÑ≤OzOk. ^•xx
rqOKåÅx „ѨQÍ_è»OQÍ Ptã¨∞Î<åfl~°∞, JO^Œ∞HÀã¨O x~°O`«~°O Hõ$+≤ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. J#∞ÉèíqOK« =Åã≤Ok áê~î°‰õΩÅ∞. "≥ÚHõ¯<å˜ K≥@∞ì#∞ ÃÑOz, HÍÜ«∞Å∞ HÍ~ÚOKÕk W`«~°∞Å
ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’ =Úã≤¡=ÚÅ∞ x~°fiÇ≤ÏOz# =∞ǨÏ`«Î~° áê„`«#∞ q=iã¨∂Î HÀã¨"Õ∞ QÆ^•! WO`« =∞Oz „ѨÜ≥∂[<å`«‡Hõ „QÆO^ä•xfl ~°∂á⁄OkOz# N ã¨Ü«∞º^£ #j~ü
N #j~ü Ѩ„uHõÖ’¡ "庙êÅ∞ „"åã≤, P „Hõ=∞OÖ’ ѨÅ∞ „áê=∂}˜H,õ Ѩiâ’^è<å`«‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞
Œ JǨÏ=∞‡^£ =Ú=∂‡˜H© Jaè#O^ŒhÜ«ÚÅ∞.
=~°∞ã¨QÍ "≥Å∞=iã¨∞Î<åfl~°∞. D „QÆO^ä•Å∞ "≥Å∞=_»¤Ñ¨C_»ÖÏ¡ ã¨O`À+≤Oz# "åiÖ’ <Õ#∂ `≥Å∞QÆ∞Ö’ ~åã≤#, „Ѩã¨∞Î`«O ~åã¨∞Î#fl ã¨∞=∂~°∞ 333 =∞Ok Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞,
XHõ_çx. PÜ«∞# „QÆO^ä•Å∞ ^Õâ◊ÉèíH˜Îx „ѨɒkèOK«_»"Õ∞ HÍHõ =∂`«$^Õâ◊O HÀã¨O =Úã≤¡=ÚÅ∞ J#∞"å^Œ‰õΩÅ =ºH˜ÎQÆ`«, ™êÇ≤Ï`«º qâıëêÅ#∞ ã¨=∞‰õÄ~°Û_»O KåÖÏ „â◊=∞`À ‰õÄ_»∞‰õΩ#flk.
ZO`« ˜ =∞ǨÏ`«Î~° `åºQÍÅ∞ KÕâß~À, ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’ q∞QÆ`å "å~°O^Œi`À Éèí∞[O D `«~°Ç¨ „QÆO^ä•Å ~°∂ѨHõÅÊ# qâ◊fiq^•ºÅÜ«∂Å∞, =º=ã¨÷Å∞, J^茺ܫ∞# ã¨Oã¨÷Å∞
Éèí∞[O HõeÑ≤ ZÖÏ =∞"Õ∞Hõ"≥∞ÿ áÈ~å_®~À `≥eÜ«∞*Ë¿ã K«i„`« „QÆO^ä•Åq. =∂„`«"Õ∞ KÕÜ«∞QÆÅ=Ù. J@∞=O˜ |$ǨÏ`«Î~° ÉÏ^茺`«Å#∞ =ºH˜ÎQÍ N #j~ü JǨÏ=∞‡^£
=Úã≤¡O ™êfi`«O„`«º ã¨=∞~°Ü≥∂^èŒ∞Å ã¨=∂Kå~°O ¿ãHõiOK«_®xH˜ Ѩ_ç# „â◊=∞ HõO>ˇ XO˜ KÕ`ÀÎ q[Ü«∞=O`«OQÍ x~°fiÇ≤ÏOK«_»O PÜ«∞# „â◊=∞, Hõ$+≤, Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ ^Œ$+≤ìH˜
=∞iO`«QÍ Hõ+¨ìѨ_ç N #j~ü JǨÏ=∞‡^£ WѨC_»∞ g∞ KÕ`«∞Ö’¡ L#fl 'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— „QÆO^ä•xfl `å~å¯}O. ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæ#fl =O^ŒÖÏk =Úã≤¡O Ü≥∂^èŒ∞Å rq`« qâıëêÅ#∞
xi‡OKå~°∞. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º K«i„`« ~°K«~Ú`«Å‰õΩ, Ѩiâ’^茉õΩʼnõΩ ÉÏQÍ LѨÜ≥∂QÆѨ_»QÆÅ `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ JOkOz# K«i„`«HÍ~°∞_»∞QÍ MϺuQÍOz# N ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
=∞Oz ~°K# Wk. D „QÆO^äÖ’x Hõ=ÙÅ∞,~°K~Ú`«Å∞, J#∞"å^Œ‰ΩŠѨiK«Ü∂Å∞ ã¨OH˜ÑOQÍ
« Œ « õ « ∆ Ψ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ JѨÓ~°fiO J#^ŒQÆæ ™ê÷~ÚÖ’ ™êÇ≤Ï`«ºHÍ~°∞Å, J#∞"å^Œ‰õΩÅ =ºH˜ÎQÆ`«,
L<åfl „áê=∂}˜HõOQÍ L<åfl~Ú. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`åºxH˜, =Úã≤¡O ã¨=∂*ÏxH© ‰õÄ_® ™êÇ≤Ï`«º q=~åÅ#∞ =∞# =ÚO^Œ∞OKÕO^Œ∞‰õΩ KÕã≤# |$ǨÏ`ü „Ѩܫ∞`åflxH˜ ǨÏ$^ŒÜ«∞
'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— ^•fi~å N #j~ü Q˘Ñ¨Ê ¿ã= KÕâß~°∞. ѨÓ~°fiHõ â◊√ÉèÏaè#O^Œ#Å∞.

7. ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£ K«i„`« :
t=„Ѩ™ê^£ gkè, H˘`«Î¿Ñ@, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’ ™êÇ≤Ï`«º ã¨$+≤ì KÕã¨∞Î#fl Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å q=~åÅ`À „ѨK«∞i`«O
q#∞H˘O_»–522647, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡, J=Ù`«∞#fl „QÆO^ä•Å∞ K«∂¿ãÎ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å ѨiK«Ü«∂Å #"≥∂^Œ∞‰õΩ <å‰õΩ
ã¨OKå~°"å}˜ : 9440241727. 9396429700. `≥eã≤#O`À „Ѩ=ÚY Hõq =ÚǨÏ=∞‡^£ *ˇ·#∞Öò Pɡn<£ „Ѩܫ∞`«flO KÕâß~°∞. PÜ«∞# ~åR
„ѨÉèí∞`«fi =º=™êÜ«∞âßYÖ’ '*Ï~ÚOò _≥·~°Hõì~ü— QÍ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞.
<å =∂@ P `«~°∞"å`« PÜ«∞# 1972Ö’ L^ÀºQÆ q~°=∞} KÕâß~°∞. L^ÀºQÆ q~°=∞} KÕâßHõ
=Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«ÅO^Œifl XHõ KÀ@ ã¨=∂"Õâ◊Ѩ~åÛÅ#fl „Ѩܫ∞`«flOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ
~åR~å[^è•xÖ’ 1972Ö’ '=Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å ã¨ÉèíÅ∞— x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. P `«~°∞"å`«
ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞ K«i„`«Ö’ =Úã≤¡OÅ áê„`«#∞ q=iã¨∂Î ~åã≤# „QÆO^ä•Å =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞ ~åã¨∞Î#fl „QÆO^ä•Å „ѨK«∞~°}‰õΩ `˘_»Ê_®Å#fl ÅHõ∆ ºO`À '`≥Å∞QÆ∞ W™ê¡q∞H±
QÆ∞iOz 'ZO_ç.™œ[#º—QÍ ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞úÖˇ·# „Ѩ=ÚY ~°K«~Ú`« =ÚǨÏ=∞‡^£ #Ѷ‘AnÌ<£ (`≥<åe) ZHÍ_»q∞— J#∞ ã¨Oã¨÷#∞ ‰õÄ_® PÜ«∞# ™ê÷Ñ≤OKå~°∞. D ã¨O^Œ~åƒùxH˜ ã¨O|OkèOz#
QÍi`À 2002Ö’ „Ѩ™êÎ=# =zÛOk. J ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ ~åROÖ’x =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞– q=~åÅ#∞, qâıëêÅ#∞ "≥Å¡_çKÕÜ«∞QÆŠѨ„`åÅ∞ „Ѩã¨∞Î`«O JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ ÖË=Ù.
~°K«~Ú`«Å∞–J#∞"å^Œ‰õΩÅ q=~åÅ`À ‰õÄ_ç# XHõ „QÆO^ä•xfl "≥Å∞=i¿ãÎ ÉÏQÆ∞O@∞O^Œx 1982Ö’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ 'PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å ã¨"Õ∞‡à◊#O—
PÜ«∞# ã¨ÅǨ WKåÛ~°∞. PÜ«∂ Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å ™êÇ≤Ï`«ºO, â‹·e, =ã¨∞Î=Ù f~°∞`≥#∞flÅ [iyOk. D ã¨"Õ∞‡à◊#O x~°fiǨÏ}‰õΩ ¿+H± ["å^£ Ǩï¿ã<£, Ü«∞ãπ.U.ã¨=∞^£, Ü«¸ã¨∞Ѷπ
QÆ∞iOz ÉÏQÍ Ñ¨iK«Ü«∞O LO>Ë `«Ñ¨Ê P „Ѩܫ∞`åflxH˜ <åºÜ«∞O KÕÜ«∞ÖË#x ÉèÏqOz# Ѷ¨∞’i `«k`«~°∞Å∞ #_»∞OHõ ˜ì q[Ü«∞=O`«OQÍ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. D HÍ~°º„Hõ=∞O x~°fiǨÏ}‰õΩ
<Õ#∞ JѨʒ¡ xã¨ûǨÜ«∞`« =ºHõÎOKÕâß#∞. =ÚǨÏ=∞‡^£ *ˇ·#∞Öò Jɡn<£, ZO.Ãã·Ñ¶¨ÙÖÏ¡ ÉËQ∑, ZO.U Jr*ò, _®Hõì~ü ã≤.<å~åÜ«∞} Ô~_ç¤,
ѨÙ#~åÖ’K«# : ZO.ÉÏQÍ Ô~_ç¤, JÖÏ¡_ç ÃÑO@Ü«∞º ÖÏO˜ ÃÑ^ŒÌÅ∞ =∂~°æ^Œ~°fiHõ`«fiO =Ç≤ÏOKå~°∞. D
P `«~°∞"å`« 2004 JHÀì|~ü 9# ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^ŒºOÖ’ áêÖÁæ#fl =Úã≤¡O ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ '`≥Å∞QÆ∞ k"≥fiÅ∞— J#∞ „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõ#∞ `≥KåÛ~°∞. D ã¨OzHõÖ’ 36
Ü≥∂^èŒ∞Å z„`«Ñ¨ÏÅ „Ѩ^Œ~°≈# HÍ~°º„Hõ=∞OÖ’ áêÖÁæ<ÕO^Œ∞‰õΩ ~å[=∞O„_ç "≥àϧ#∞. `≥Å∞QÆ∞ =∞Ok Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞, Ѩ^•ºÅ∞, ˆQÜ«∂Å∞ L<åfl~Ú. D „Ѩ`ÕºHõ
™êÇ≤Ï`«º~°OQÆOÖ’ 'Ãã·‡Öò— QÍ qMϺ`«∞Öˇ·# „Ѩ=ÚY Hõq =ÚǨÏ=∞‡^£ W™ê‡~ÚÖò QÍi ã¨OzHõÖ’ „ѨK«∞~°}‰õΩ `«=∞ ~°K«#Å∞ JOkOz# Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å q=~åÅ#∞ KåÖÏ
JukäQÍ PÜ«∞# WO@ Ô~O_»∞ ~ÀAÅ∞<åfl#∞. P ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ `≥Å∞QÆ∞Ö’ ~åã≤#, ~åã¨∞Î#fl ‰õΩ¡Ñ¨ÎOQÍ á⁄O^Œ∞Ѩ~åÛ~°∞.
=Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å∞, J#∞"å^Œ‰õΩÅ q=~åÅ#∞ #"≥∂^Œ∞ KÕ¿ã „áê*ˇ‰õΩì#∞ KÕѨÏìeû 1984Ö’ PKå~°º `«∂=∂˜ ^À}Ñ¨Ê (<åQÍ~°∞˚# qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, QÆ∞O@∂~°∞)
J=ã¨~åxfl q=iã¨∂Î P „Ѩܫ∞`«flO KÕÜ«∞=∞x PÜ«∞# =∞~À=∂~°∞ ã¨∂zOKå~°∞. „áÈ`åûǨÏO`À `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`åºxH˜ =Úã≤¡OÅ∞ JO^ŒKÕã≤# ¿ã=Å g∞^Œ _®Hõì~ü ¿+H±
ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæ#fl PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡OÅ K«i„`«#∞ „QÆO^äŒã¨÷O =∞™êÎ<£ Ѩiâ’^èŒ# [iáê~°∞. P ã≤^•úO`« "庙êxH˜ <åQÍ~°∞˚# qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O #∞O_ç
KÕ¿ãO^Œ∞‰õΩ ã¨=∂Kå~åxfl ¿ãHõiã¨∞Î#fl ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ <Õ#∞ KåÖÏ W|ƒO^Œ∞Å#∞, KÕ^Œ∞ PÜ«∞# 'Ñ≤.ÃÇÏ_£._ç— Ñ¨Ïì#∞ á⁄O^•~°∞. D ã≤^•úO`« "庙êxfl 1991Ö’ '`≥Å∞QÆ∞
J#∞Éèí"åÅ#∞ Z^Œ∞~˘¯<åfl#∞. P J#∞Éèí=O`À ~å#∞#fl ~ÀAÅÖ’ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞– ™êÇ≤Ï`«ºO ó =Úã≤¡OÅ ¿ã=— ¿Ñ~°∞`À „QÆO^äŒOQÍ "≥Å∞=iOKå~°∞. D „QÆO^äŒOÖ’ 1984
~°K«~Ú`«Å ã¨=∂Kå~°O HÀã¨O â’kèã¨∞Î#fl Ѩiâ’^茉õΩʼnõΩ, ™êÇ≤Ïf"Õ`«ÎʼnõΩ, ™êÇ≤Ï`«º =~°‰õΩ `≥Å∞QÆ∞Ö’ ~åã≤# =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å q=~åÅ#∞ ã¨OH˜∆ѨÎOQÍ á⁄O^Œ∞Ѩ~åÛ~°∞.
K«i„`«HÍ~°∞ʼnõΩ Z@∞=O˜ W|ƒO^Œ∞Å∞ Z^Œ∞~°∞ H͉õΩO_® K«∂_®ÅxÊOzOk. Hõ=ÙÅ∞ _®Hõì~ü Zãπ +¨g∞=ÙÖÏ¡ '"≥∞ÿ<åi© Hõq`«fiO `åufiHõ <ÕѨ^茺O— J#∞ „QÆO^ä•xfl
–~°K«~Ú`«Å‰õΩ ã¨O|OkèOz# „áê^äŒèq∞Hõ ã¨=∂Kå~åxfl XHõ¯KÀ@ JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ LOz`Õ "≥Å∞=iOz<å, Jk `åufiHõ <ÕѨ^茺O g∞^Œ K«~°Û =~°ˆH Ѩiq∞`«=∞~ÚºOk. „Ѩ=ÚY Hõq
`≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º K«i„`«#∞ J^茺ܫ∞#O KÕã¨∞Î#fl Ѩiâ’^茉õΩʼnõΩ =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® Pã¨H˜ÎQÆÅ ZO_ç. MÏ*Ï '=Úã≤¡O "å^Œ `åufiHõ ã≤^•úO`«O–™êÇ≤Ï`«ºO— J#∞ „QÆO^ä•xfl `≥KåÛ~°∞. D
W`«~°∞ʼnõΩ ‰õÄ_® ZO`ÀH˘O`« "≥ã¨∞Å∞ÉÏ@∞ ÅaèOK«QÆÅ^Œx JxÊOzOk. „QÆO^äŒOÖ’ ‰õÄ_® =Úã≤¡O"å^Œ `åufiHõ ã≤^•úO`«O `«k`«~° q+¨Ü«∂Å g∞^Œ K«iÛOKå~°∞.

8. J@∞ `«~°∞"å`« QÆ`« ^ŒâßaÌ HÍÅOÖ’ ѨÅ∞ Hõq`å, Hõ^ä• ã¨OHõÅ<åÅ∞ "≥Å∞=_®¤~Ú. qq^èŒ k#Ѩ„uHõÅ lÖÏ¡ Z_ç+¨<£ÖÖ’ ‰õÄ_® „ѨHõ@# q_»∞^ŒÅ KÕ~ÚOKå#∞. D „ѨHõ@#
D ã¨OHõÅ<åÅ#∞ "≥Å∞=iOz# ã¨OHõÅ#Hõ~°ÎÅ∞, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅÖ’ H˘O^Œ~°∞ `«=∞‰õΩ ~°K«#Å∞ ~åROÖ’x 13 lÖÏ¡ÅÖ’x Jxfl k#Ѩ„uHõÅ lÖÏ¡ Z_ç+¨#¡Ö’ „ѨK«∞i`«O HÍ=_»"Õ∞
JO^ŒKÕã≤# Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å z~°∞<å=∂Å#∞ =∂„`«"Õ∞ á⁄O^Œ∞Ѩ~åÛ~°∞. H͉õΩO_® PÜ«∂ „áêO`åÅ #∞O_ç "≥Å∞=_»∞`«∞#fl „áêOfÜ«∞ Ѩ„uHõÅÖ’ ‰õÄ_® „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ
<å „Ñ¨Ü«∞`åflxH˜ |Ǩïà◊ „ѨKå~°O HõeÊOzOk. P „Ѩܫ∞`åflxfl JO`« ˜`À PѨ‰õΩO_®
J=ã¨~°=∞xÊOzOk : <å‰õΩ `≥eã≤# „Ѩu XHõ¯iH˜ ã¨fiÜ«∞OQÍ `≥eÜ«∞*Ëâß#∞, ÖËYÅ∞ ~åâß#∞. ^Œ∂~°"å}˜,
P HÍ~°}OQÍ =Úã≤¡O ‰õ=ÙÅ∞ ~°K«~Ú`«Å =ºH˜ÎQÆ`«, ™êÇ≤Ï`«º q=~åÅ`À ‰õÄ_ç# ã¨OKå~°"å}˜ ^•fi~å q+¨Ü«∞O `≥Å∞ѨÙ`«∂ q=~åÅ#∞ HÀ~å#∞. ~åROÖ’x qq^èŒ
„QÆO^äŒO fã¨∞Hõ~å"åeû# J=ã¨~°O ZO`À LO^ŒxÊOzOk. `≥Å∞QÆ∞ "åV‡Ü«∞ K«i„`«#∞ „áêO`åÅÖ’ L#fl q∞„`«∞Å ^•fi~å ‰õÄ_® D q+¨Ü«∂xfl Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å‰õΩ `≥eÜ«∞Ѩˆ~Û
"≥Å¡_çã¨∞Î#fl KåÖÏ „QÆO^ä•ÅÖ’ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å, J#∞"å^Œ‰õΩÅ q=~åÅ∞ „Ѩܫ∞`«flO KÕâß#∞.
KåÖÏ J~°∞^Œ∞QÍ LO@∞<åfl~Ú. P HÍ~°}OQÍ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å =ºH˜ÎQÆ`«, „Ѩuã¨ÊO^Œ# :
™êÇ≤Ï`«º Ѩ~°"≥∞ÿ# q=~åÅ`À „QÆO^äŒO fã¨∞Hõ~å"åÅxÊOzOk. D „Ѩܫ∞`«flO KåÖÏ
„â◊=∞`À ‰õÄ_ç#k, Ѩiq∞`«∞Å∞ <å‰õΩ `≥Å∞ã¨∞. P HÍ~°}OQÍ =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å∞ D „Ѩܫ∞`«flOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ, =∂iÛ 2008Ö’ P~°OaèOz# ã¨=∂Kå~° ¿ãHõ~°}
ã¨$lOz# ™êÇ≤Ï`«ºO, f~°∞`≥#∞flÅ *’eH˜ "≥à◊§‰õΩO_® Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å∞, J#∞"å^Œ‰õΩÅ HÍ~°º„Hõ=∂xfl 2010 =∂iÛ z=i =~°‰õΩ ™êyOKå#∞. D „Ѩܫ∞`«flOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ Hõ=ÙÅ∞,
=ºH˜ÎQÆ`«–™êÇ≤Ï`«º ѨiK«Ü«∂xfl ã¨OH˜∆ѨÎOQÍ #"≥∂^Œ∞ KÕÜ«∂Åx x~°‚~ÚOK«∞‰õΩx ~°K«~Ú`«Å#∞ `«=∞ q=~åÅ∞ ѨOáêeûOkQÍ Ñ¨Å∞=∂~°∞¡ HÀ~å#∞. 'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— „QÆO^ä•xfl
'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— ~°∂ѨHõÅÊ#‰õΩ ã≤^ŒúѨ_®¤#∞. "≥Å∞=iã¨∞Î#fl q+¨Ü«∞O 'WO_çÜ«∂— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ =~°∞ã¨QÍ 2010 Ѷ≤„|=i =~°‰õΩ „Ѩu
=∂ã¨O „ѨHõ ˜ã¨∂Î ~å=_»O =Å# q+¨Ü«∞O `≥Å∞ã¨∞‰õΩ#fl KåÖÏ =∞Ok '„á⁄á¶ê~凗 Ö’
„áÈ`åûǨÏO : xˆ~ÌtOz# q^èŒOQÍ `«=∞ ã¨=∂Kå~åxfl, á¶⁄’Å#∞, `«=∞ ~°K«#Å#∞, „QÆO^ä•Å#∞
JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞ „QÆO^ä•xfl fã¨∞‰õΩ~å"åÅ#fl PÖ’K«# ÉÏQÆ∞O^ŒO@∂ „á⁄ÃѶã¨~ü ¿+H± ѨOÑ≤OKå~°∞. D q^èŒOQÍ 2010 U„Ñ≤Öò z=i "å~°O =~°‰õΩ ‰õÄ_® ѨOѨÙ`«∂ =KåÛ~°∞.
=∞™êÎ<£ (JbѶ¨∞~ü =Úã≤¡O qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, JbѶ¨∞~ü), _®Hõì~ü Ü«∂‰õÄÉò (ѨsHõ∆Å Ju H˘kÌ=∞Ok =∂„`«O "åi ã¨=∂Kå~°O HÀi# „Ѩu™êi ѨOѨÙ`å=∞x K≥|∞`«∂ =zÛ<å,
xÜ«∞O„`«}ÏkèHÍi, „^Œq_» qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, ‰õΩѨÊO), =∞ǨÏ|∂Éò ÉÏëê (K«i„`« âßMÏkèÑu, ¨ z=iH˜ ѨOѨÖË^Œ∞. D q^èŒOQÍ H˘O^Œ~°∞ ѨOѨHõáÈ~Ú<å J`«ºkè‰õΩÅ∞ ™ê#∞‰õÄÅOQÍ
ÉÏÉÏ ™êÃÇÏÉò cèO~å"£ JOÉË^Œ¯~ü ˆHO„nÜ«∞ q^•ºÅÜ«∞O, ÅHÀfl), PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O „Ѩuã¨ÊOkã¨∂Î ã¨Ç¨ÏHõiOK«_»O =Å# 'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— 2010 U„Ñ≤Öò =∂™êO`åxH˜ ѨÓiÎ
ã¨OˆH∆=∞ ã¨OѶ¨∂Å ã¨=∂Yº J^茺‰õ∆ΩÅ∞ _®Hõì~ü ZO.Z.~°Ç¨Ï=∂<£ (q[Ü«∞"å_»), „Ѩ=ÚY KÕÜ«∞QÆeQÍ#∞.
Hõ=ÙÅ∞ _®Hõì~ü WH̓ÖòK«O^£ (ɡOQÆ∞à◊¥~°∞), _®Hõì~ü ¿+H± =ÚǨÏ=∞‡^£ =Úã¨Îá¶ê, Zã≤
^Œã¨Îyi („á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞), ã¨`åºyfl Ǩï¿ã<£ (Hõ_»Ñ¨), „Ѩ=ÚY ~°K«~Ú`« W#QÆO˜ ^•=Ó^£
~°∂ѨHõÅÊ#‰õΩ J#∞#ã¨iOz# q^è•#O :
(ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), áê„uˆHÜ«∞ q∞„`«∞Å∞ J|∞ÌÖò "åÃÇÏ^£ (w@∞~å~Ú, "å~°Ñ¨„uHõ, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞ ~°∂ѨHõÅÊ# qkèq^è•<åÅ QÆ∞iOz ѨÅ∞=Ù~°∞ ™êÇ≤Ï`«º"Õ`«ÎÅ#∞
ZO._ç +¨Ñ¶‘ JǨÏ=∞‡^£ ("å~°Î, k#Ѩ„uHõ, q[Ü«∞"å_»), Hõq q∞„`«∞Å∞ ã¨Ü«∞º^£ Y∞s¬^£ ã¨O„ѨkOKå#∞, q∞„`«∞Å`À K«iÛOKå#∞. D q+¨Ü«∞"≥∞ÿ KåÖÏ =∞Ok`À `«~°˚#Éèí~°˚#Å∞
(=∞ǨÏ|∂ÉÏÉÏ^£), ¿+H± Hõs=ÚÖÏ¡ (q#∞H˘O_»), ¿+H± ÅfѶπ ‰õΩ©ì (<≥Å∂¡~°∞) `«k`«~°∞Å∞ KÕâß#∞. Ѩ~°º=™ê#OQÍ "≥Å¡_≥·# Jaè„áêÜ«∂Å∞ ÃÑ^ŒÌÅ∞ KÕã≤# ã¨∂K«#Å∞, ã¨ÅǨÅ#∞
„áÈ`«ûÇ≤ÏOKå~°∞. áê˜ã¨∂Î XHõ x~°‚Ü«∂xH˜ =KåÛ#∞. P x~°‚Ü«∞O „ѨHÍ~°OQÍ, qq^è•OâßÅ g∞^Œ „QÆO^ä•Å∞
PǨfi#O : „ѨK«∞iOz# Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞, J#∞"å^Œ‰õΩÅ`Àáê@∞QÍ ~åROÖ’ "≥Å∞=_»∞`«∞#fl
`≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÖ’¡, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÖ’ Hõhã¨O S^Œ∞ (Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞)
D "Õ∞~°‰õΩ ~åROÖ’x =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞, J#∞"å^Œ‰õΩÅ q=~åÅ#∞ ~°K«#Å∞ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿL#fl "åi q=~åÅ#∞ =∂„`«"Õ∞ á⁄O^Œ∞Ѩ~åÛÅx x~°‚~ÚOK«_»"≥∞ÿ#k.
PǨfixã¨∂Î 2008 =∂iÛÖ’ „ѨHõ@# q_»∞^ŒÅ KÕâß#∞. D „ѨHõ@# ~åROÖ’x Jxfl P `«~°∞"å`« áê@Å∞, <å˜HõÅ∞, <å@HÍÅ∞ ~åã≤# ~°K«~Ú`«Å#∞ ‰õÄ_® ѨiQÆ}Ö’H˜
`≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. lÖÏ¡ ˆHO„^•ÅÖ’ L#fl q∞„`«∞Å ã¨Ç¨ÏHÍ~°O`À

9. fã¨∞‰õΩx "åi ~°K«#Å∞ PHÍâ◊"å}˜, ˜g Kèå<≥ÖòûÖ’ „Ѩ™ê~°"≥∞ÿL<åfl, „Ѩ*Ï ÉÏǨïà◊ºO (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), ZO.U ™êÖÏ~ü (q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞), J|∞Öò ᶜ*Ï<£ (HõsO#QÆ~ü)
ã¨=∞Hõ∆OÖ’ ѨÅ∞=∂~°∞¡ „Ѩ^Œi≈Oz L<åfl J@∞=O˜ ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ„H˜Ü«∞Å#∞ ~°∂á⁄OkOz# ã¨Ç¨ÏHõiOKå~°∞.
~°K«~Ú`«Å∞, Hõ=ÙÅ#∞ ‰õÄ_® 'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— Ö’ ™ê÷#O HõeÊOKåÅ#fl q^è•<åxfl <å‰õΩ LѨܫÚHõÎ=∞x ÉèÏqOz# qq^èŒ „QÆO^ä•Å#∞, ã¨=∂Kå~åxfl, _®Hõì~ü |^ÕÌe
~°∂á⁄OkOK«∞‰õΩx, áê˜OKå#∞. MÏtO ™êÃÇÏÉò („á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨), _®Hõì~ü Ü«∞<£.~å=∞K«O„^Œ (á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞), '™êÇ≤Ï`«º
ѨÙã¨ÎHõO QÆ∞iOz : <Õ„`«O— „`≥·=∂㨠Ѩ„uHõ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ¿+H± ÉËáêi ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ (â◊tN) Å∞ JOkOKå~°∞.
P `«~°∞"å`« q„âßO`« `≥Å∞QÆ∞ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞, ¿+H± Jb (HÍ=Ó~°∞ eOQÆOQÆ∞O@¡, QÆ∞O@∂~°∞
D ѨÙã¨ÎHõOÖ’ "≥Ú`«ÎO g∞^Œ 333 Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞, J#∞"å^Œ‰õΩÅ q=~åÅ#∞
lÖÏ¡) `«# WO˜H˜ PǨfixOz `«# „QÆO^ä•ÅÜ«∞OÖ’x „QÆO^ä•Å#∞, „Ѩ`ÕºHõ ™êÇ≤Ï`«º
á⁄O^Œ∞Ѩ~°ÛQÆeQÍ#∞. JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞ HÀã¨O 2008 =∂iÛÖ’ „ѨHõ@# q_»∞^ŒÅ KÕã≤#ʘ
ã¨OzHõÅ#∞ JO^ŒKÕÜ«∞_»O =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® KåÖÏ q=~åÅ∞ ¿ãHõiOz <å‰õΩ ѨOáê~°∞.
#∞O_ç z=i =~°‰õΩ ã¨∞=∂~°∞ 242 =∞Ok <Õ~°∞QÍ q=~åÅ∞ ѨOáê~°∞. D q^èŒOQÍ
~åROÖ’x ѨÅ∞ „áêO`åÅÖ’ L#fl Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å ã¨=∂Kå~°O ~å|@ì_»OÖ’ PÜ«∂
<Õ~°∞QÍ <å‰õΩ JOk#, <Õ#∞ W`«~° „QÆO^ä•Å #∞O_ç ¿ãHõiOz# "åi ѨÓiÎ q=~åÅ#∞
„áêO`åÅÖ’x ¿+H± J|∞ÌÖò ǨÏH©O *Ïx (`≥<åe), ã¨Ü«∞º^£ Y∞s¬^£ (=∞ǨÏ|∂ÉÏÉÏ^£),
'WO^Œ∞Ö’x Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å *Ïa`å— Ö’ ¿Ñ~˘¯<åfl#∞. D Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞,
ZO.Z. ™êÖÏ~ü (q#∞H˘O_»), ZO_ç. L™ê‡<£ MÏ<£ (Z<£. [QÆ<åfl^èŒÑ¨Ù~°O), Zãπ.Ñ≤ QÆá¶ê~ü
J#∞"å^Œ‰õΩÅ#∞ ™ê^è•~°}OQÍ U ¿Ñ~°∞`À<≥·`Õ Ñ≤Å∞ã¨∞ÎOÏ~À P ¿Ñ~°¡#∞ ѨiQÆ}Ö’H˜
(áÈ~°∞=∂q∞à◊§) ÖÏO˜ q∞„`«∞Å∞ ã¨Ç¨ÏHõiOKå~°∞. <å „Ñ¨Hõ@# qq^èŒ L~°∂Ì Ñ¨„uHõÖ’¡
fã¨∞‰õΩx POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’x JHõ∆~° „Hõ=∞O „ѨHÍ~°O =~°∞ã¨QÍ á⁄O^Œ∞Ѩ~åÛ#∞. D q=~åÅ∞
‰õÄ_® „ѨK«∞i`«O JÜÕ∞º@∞ìQÍ ~°K«~Ú`« J|∞Öò ᶜ*Ï<£ (HõsO#QÆ~ü) „â◊^ŒÌ fã¨∞‰õΩ<åfl~°∞.
H͉õΩO_® <å‰õΩ JO^Œx, <å‰õΩ ÅaèOK«x =∞iH˘O^Œi Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å ~°K«#Å∞ qq^èŒ
D q^èŒOQÍ <å‰õΩ ã¨Ç¨Ü«∞Ѩ_ç# Ѩ„u XHõ¯iH˜ <å „Ñ¨`ÕºHõ ^èŒ#º"å^•Å∞.
„QÆO^ä•ÅÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ L#flO^Œ∞# J@∞=O˜ "åi q=~åÅ#∞ ‰õÄ_® PÜ«∂ „QÆO^ä•Å
#∞O_ç ¿ãHõiOKå#∞. P q=~åÅ#∞ ~°K«~Ú`« ¿Ñ~°∞, ~åã≤# Hõq`«/"åºã¨O ji¬Hõ, Jk <å q#u "Õ∞~°‰õΩ JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞ „QÆO^ä•xH˜ '=ÚO^Œ∞=∂@— ~åã≤zÛ# _®Hõì~ü ¿+H±
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# „QÆO^äŒO, P „QÆO^äŒO ã¨OHõÅ#Hõ~°Î/„ѨK«∞~°}Hõ~°Î `«k`«~° q=~åÅ#∞ =∞™êÎ<£ (JbѶ¨∞~ü), 'â◊√ÉèÏaè#O^Œ#Å∞— `≥eÑ≤# QÆ∞~°∞`«∞Å∞ºÅ∞, „Ѩ=ÚY áê„uˆHÜ«ÚÅ∞
'J#∞|O^èŒO–1— „H˜O^Œ Ѩ ˜ìHõ ~°∂ѨOÖ’ WKåÛ#∞. JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞ HÀã¨O ã¨=∂Kå~°O _®Hõì~ü á⁄`«∂Îi "≥OHõ>Ëâ◊fi~°~å=Ù (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) ʼnõΩ, <å „Ñ¨u ѨÙã¨ÎHÍxfl ZO`À FÑ≤Hõ`À
HÀ~°∞`«∂ q_»∞^ŒÅ KÕã≤# „ѨHõ@##∞ 'J#∞|O^èŒO –2— QÍ, ã¨=∂Kå~°O HÀã¨O „Ѩ`ÕºHõOQÍ K«kq qÅ∞"≥·# ã¨ÅǨÅ∞–ã¨∂K«#Å∞ JO^ŒKÕã¨∂Î ã¨Ç¨ÏHõiã¨∞Î#fl q∞„`«∞Å∞, ã¨kfi=∞~°≈‰õΩÅ∞,
`«Ü«∂~°∞ KÕã≤# '„á⁄á¶ê~凗 'J#∞|O^èŒO–3— QÍ áê~î°‰õΩÅ ã¨=∂Kå~°O xq∞`«ÎO ¿Ñ~˘¯<åfl#∞. „Ѩ=ÚY ~°K«~Ú`«, <å PѨÎq∞„`«∞Å∞ ÃÑkÌ ™êO|t=~å=Ù (QÆ∞O@∂~°∞), D „QÆO^ä•xH˜
K«Hõ¯x =ÚYѨ„`åÅOHõ~°} QÍqOz# „Ѩ=ÚY z„`«HÍ~°∞Å∞ =„[yi *ˇã≤ìãπ (q#∞H˘O_»),
^èŒ#º"å^•Å∞ : D ѨÙã¨ÎHõO ÔQ@Ñπ‰õΩ ã¨O|OkèOz ѨÅ∞ ã¨∂K«#Å∞ KÕã≤# „Ѩ=ÚY z„`«HÍ~°∞Å∞ J|∞ÌÖÏ¡
<å „Ñ¨Ü«∞`åflʼnõΩ KÕÜ«¸`«xã¨∂Î <Õ#∞ q_»∞^ŒÅ KÕã≤# „ѨHõ@##∞ `«=∞ lÖÏ¡ÅÖ’x (q[Ü«∞"å_»), „QÆO^äŒ „ѨK«∞~°}‰õΩ ™êOˆHuHõ ã¨Ç¨Ü«∞O JOkOz# q∞„`«∞Å∞ Z<£. [Ü«∞~å*ò
qq^èŒ k#Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«=∞ÜÕ∞º@∞ì „â◊^Œú fã¨∞HÀ=_»O =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_®, PÜ«∂ (N[Ü«∞nÑ≤Î „QÍѶ≤H±û, q#∞H˘O_») QÍ~°¡‰õΩ <å Hõ$`«[˝`«Å∞.
lÖÏ¡Å #∞O_ç "≥Å∞=_»∞`«∞#fl „áêOfÜ«∞ Ѩ„uHõÅÖ’ ‰õÄ_® D „ѨHõ@# „ѨK«∞i`«O JÜÕ∞º@∞ì D „QÆO^äŒO ~°∂ѨÙk^Œ∞ÌHÀ_®xH˜ J=ã¨~°"≥∞ÿ# ã¨=∂Kå~åxfl ѨOÑ≤Oz <å „Ñ¨Ü«∞`«flO
q∞„`«∞Å∞ ã¨Ü«∞º^£ J|∞ÌÖò ã¨=∞^£ (#O^•ºÅ, Hõ~°∂flÅ∞), ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò *Ï<£ (XOQÀÅ∞, ã¨Ñ¶¨Å=∞ÜÕ∞ºO^Œ∞‰õΩ ã¨Ç¨ÏHõiOz# Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å∞–J#∞"å^Œ‰õΩÅ∞, <å „Ñ¨u
„ѨHÍâ◊O), ǨÏc|∞~ü Ô~ǨÏ=∂<£ (q[Ü«∞"å_»,Hõ$ëê‚), ZO.Z JѶ¨˚Öò (KåQÆÅ∞¡,QÀ^•=i „Ѩܫ∞`åflxH˜ KÕ^À_»∞–"å^À_»∞QÍ xeKÕ <å ÉèÏ~°º N=∞u ¿+H± ~°q∞*Ï ÉÏ#∞, JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞
lÖÏ¡Å∞), ã¨Ü«∞º^£ =∞‰õÄû^£ ([Ç‘Ï~åÉÏ^£,"≥∞^ŒH±), ZO._ç Ѷ¨j=ÙnÌ<£ (qâßYѨ@flO), „ѨK«∞~°} ÉÏ^茺`« ã‘fiHõiOz# 'P*Ï^£ ǨÏ∫ãπ PѶπ Ѩa¡ˆH+¨<£û— Kè≥·~°‡<£ Ǩr ¿+H± Ñ‘~ü
ZO._ç #r~°∞nÌ<£ (#ÖÁæO_»), ¿+H± J|∞ÌÖÏ¡ (NH͉õΩà◊O), "≥·.Ѷ¨„‰õΩnÌ<£ (J#O`«Ñ¨Ù~°O), JǨÏ=∞‡^£ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) QÍ~°¡‰õΩ ǨÏ$^ŒÜ«∞ѨÓ~°fiHõ ^èŒ#º"å^•Å∞ `≥Å∞ѨىõΩO@∞<åfl#∞.
N=∞u ™êl^• ã≤H˜O^Œ~ü (=∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü), ã≤H˜O^Œ~ü JbMÏ<£ (=∞^Œ#Ѩe¡, z`«∂Î~°∞),
¿+H± J|∞ÌÖò +¨µ‰õÄ~ü (<≥Å∂¡~°∞), ¿+H± =∞QÆ∂ƒÖò ÉÏëê (Hõ_»Ñ¨), ¿+H± J|∞ÌÖò Jr^£

10. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
028. JǨÏ=∞‡^£ Jb MÏ^Œi ™êÃÇÏÉò ..... ... 40
WO^Œ∞Ö’x Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å *Ïa`å 029. JǨÏ=∞‡^£ ÉÏëê ¿+H± <≥Å∂¡~°∞ ... 40
030. JǨÏ=∞‡^£ ÉÏëê ã¨Ü«∞º^£ Ñ≤~îåѨÙ~°O, ѨtÛ=∞QÀ^•=i ... 41
031. JǨÏ=∞‡^£ =∞ǨÏ=∞‡^£ "≥∞^ŒH± ... 41
001. JÉσ^Œ∞ÖÏ¡ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 29
032. JHõƒ~ü ÉÏ|∞ ¿+H± Y=∞‡O ... 41
002. JÉσãπ =ÚǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 29
033. JHõƒ~ü Zãπ. ZO .... ... 41
003. J|∞ÌÖò P*Ï^£ MÏ<£ Ѩ~îå<£ ~åK«~°¡, „ѨHÍâ◊O ... 30
034. Jb =ÚǨÏ=∞‡^£ QÆ∞@∞ì |`«∂Î~°∞, HõsO#QÆ~ü ... 42
004. J|∞ÌÖò Jr*ò =ÚǨÏ=∞‡^£ J#HÍѨe¡, qâßYѨ@flO ... 30
035. Jb ¿+H± HÍ=Ó~°∞, QÆ∞O@∂~°∞ ... 42
005. J|∞ÌÖò ÉÏã≤`ü ¿+H± ~°∞„^ŒOѨÓ~ü, Y=∞‡O ... 30
036. Jb =e ǨÏq∞^£ ¿+H± ~å[=∞O„_ç, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ... 42
006. J|∞ÌÖò QÆá¶ê~ü =ÚǨÏ=∞‡^£ HõOÉèíO, „ѨHÍâ◊O ... 31
037. Jb ã¨Ü«∞º^£ ^Õ=~°H˘O_», #Å¡Q˘O_» .. 43
007. J|∞ÌÖò ǨÏH©O *Ïh ¿+H± `≥<åe, QÆ∞O@∂~°∞ ... 31
038. JÖÏ¡ |H∆± ¿+H± zÅHõÅ∂i¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞ ... 43
008. J|∞ÌÖò ǨÏMò ¿+H± áÈ~°∞=∂q∞à◊§, Hõ_»Ñ¨ ... 32
039. JÖÏ¡ ÉH˜∆ ÉËQ∑ ¿+H± ÉÏѨ@¡, QÆ∞O@∂~°∞ ... 43
009. J|∞ÌÖò [bÖò ¿+H± #∞ÅHõ¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞ ... 32
040. Jg∞<£ ™êÃÇÏÉò ã¨Ü«∞º^£ .... ... 44
010. J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü ¿+H± „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 33
041. Jq∞i =Ú=fiÅ∞<£ =∞„^•ã¨∞ ... 44
011. J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü "ÕOѨe¡ HõeH˜i, z`«∂Î~°∞ ... 33
042. Jxãπ =ÚYÎk~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ #ÖÁæO_» ... 44
012. J|∞ÌÖò YbÖò ¿+H± p~åÅ, „ѨHÍâ◊O ... 33
043. J#fi~ü áê+¨ =∞Ǩχ^£ t=#QÆ~ü, =~°OQÆÖò ... 44
013. J|∞ÌÖò ÅfѶπ ¿+H± Y=∞‡O ... 34
044. J#fi~ü áê+¨ =∞Ǩχ^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 44
014. J|∞ÌÖò #∂~ü ÉÏëê ¿+H± _®Hõì~ü =∞OQÆà◊yi, QÆ∞O@∂~°∞ ... 34
045. PiѶπ ÉÏ+¨ ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 45
015. J|∞ÌÖò ~°Ñ¶‘ ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 34
046. Pã≤Ѷ¨ÙnÌ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 46
016. J|∞ÌÖò ~°Ç¨Ï=∂<£ ã¨Ü«∞º^£ HÍH˜<å_», `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ... 35
047. J™ê¡O Ѷ¨sѶπ ¿+H± âßOu#QÆ~ü, J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 46
017. J|∞ÌÖò ~°Ç≤Ï=∂<£ ã¨Ü«∞º^£ ~å[O¿Ñ@, Hõ_»Ñ¨ ... 35
048. P[O =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± q[Ü«∞"å_» ... 46
018. J|∞ÌÖò ~°*ÏMò „HÀã¨∂~°∞, QÆ∞O@∂~°∞ ... 35
049. P[O =∞ǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ ÉË`«OK«~°¡, „ѨHÍâ◊O ... 47
019. J|∞ÌÖò ~°+‘^£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 36
050. JrA„Ô~Ǩχ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ‰õΩ"≥·ò ... 47
020. J|∞ÌÖò ã¨=∞^£ ¿+H± #O^•ºÅ, Hõ~°∂flÅ∞ ... 36
051. Jr*ò ã¨Ü«∞º^£ =r~ü Hõ~°∂flÅ∞ ... 48
021. J|∞ÌÖò ã¨`åÎ~ü Hõ~°∂flÅ∞ ... 37
052. Jr^£ J|∞ÌÖò ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 48
022. J|∞ÌÖò "åÃÇÏ^£ cè=∞=~°O, ѨtÛ=∞ QÀ^•=i ... 37
053. J[‡`«∞ÖÏ¡ ^Õ=~°H˘O_», #Å¡Q˘O_» ... 49
023. J|∞ÌÖÏ =∞ǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 37
054. ÉÏÉòr ¿+H± Ñ≤_»∞QÆ∞~åà◊§, QÆ∞O@∂~°∞ ... 49
024. J|∞Öò W~åÊù<£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 38
055. ÉÏ|∂r ¿+H± QÆ∞O@∂~°∞ ... 49
025. JѶ¨˚Öò =∞ǨÏ=∞‡^£ JǨÏ=∞‡^£ KåQÆÅ∞¡, ѨtÛ=∞ QÀ^•=i ... 39
056. |_Õ ™êÃÇÏÉò ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 50
026. J„á¶È*ò JǨÏ=∞‡^£ ¿+H± q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 39
057. |_Õ ™êÃÇÏÉò ¿+H± Ñ≤_»∞QÆ∞~åà◊§, QÆ∞O@∂~°∞ ... 50
027. JѶ¨û~ü J"≥∞iHÍ ... 39
17 10 18

11. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
058. |ǨÏ^Œ∂~ü qâßYѨ@flO ... 51 088. Ѷ¨AÅ∞ÖÏ¡ MÏ<£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 64
059. ÉÏëê MÏ^Œ~ü ¿+H± J#HÍѨe¡, qâßYѨ@flO ... 51 089. Ѷ¨„‰õΩnÌ<£ ^Œ∞=Ófii, Hõ_»Ñ¨ ... 65
060. |AÅ∞ÖÏ¡ ™êÃÇÏÉò ..... ... 52 090. Ѷ¨„‰õΩÖÏ¡ ™êÃÇÏÉò uѨÊÅ∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 65
061. ÉÏëê Ǩï¿ã<£ ã¨Ü«∞º^£ „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡, =∂~å¯Ñ¨Ù~°O ... 52 091. QÆá¶ê~ü =ÚǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò LѨÊ#∞O`«Å, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü ... 65
062. ÉÏëê *Ï<£ Zãπ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 52 092. QÆá¶ê~ü ѨÙeg_»∞ ¿+H± áÈ~°∞=∂q∞à◊§, Hõ_»Ñ¨ ... 65
063. ÉÏëê =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± áÈ~°∞=∂q∞à◊§, Hõ_»Ñ¨ (ÅHÀfl) ... 52 093. QÆá¶ê~ü ã¨Ü«∞º^£ "å_»Ñ¨e¡, #Å¡Q˘O_» ... 66
064. ÉÏëê =∞ǨÏ|∂Éò QÆ∞uÎ HõàϺ}^Œ∞~°æO, J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 53 094. QÆѶ¨Ó~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ¿+H± ã≤iã≤ÖÏ¡, HõsO#QÆ~ü ... 66
065. ÉÏëê =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± #O^Œ=~°O, <≥Å∂¡~°∞ ... 54 095. QÆѶ¨Ó~ü ÉËQ∑ =ÚǨÏ=∞‡^£ HõOÉèíO, „ѨHÍâ◊O ... 67
066. ÉÏëê Zãπ ZO J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 54 096. QÆѶ¨Ó~ü Ü«∞ãπ Hõ~°∂flÅ∞ ... 67
067. ÉÏëê ¿+H± ÉÏѨ@¡, QÆ∞O@∂~°∞ ... 55 097. QÆÜ«∂*ò ¿+H± Hõxyi, „ѨHÍâ◊O ... 67
068. ÉÏëê Zãπ ZO q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 55 098. Ѷ¨∞<£ Ã+·^• ¿+H± (QÆx) QÆ∞O@∂~°∞ ... 67
069. |+≤~å#O^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 55 099. Q“ãπ MÏ<£ Ñ≤ Hõ_»Ñ¨ ... 68
070. |+‘~°∞nÌ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ =∞~åºÅ, #Å¡Q˘O_» ... 56 100. Q“ãπ MÏ<£ Ñ≤Ü«∞O_ç Ö’kèMÏ<£¿Ñ@, „ѨHÍâ◊O ... 68
071. aO^Õ Jb ã¨Ü«∞º^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 56 101. Q“ãπ"≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ #ÖÁæO_» ... 69
072. |∞_»<£ ™êÃÇÏÉò ¿+H± H˘`«ÎѨe¡, Hõ_»Ñ¨ ... 56 102. Q“ãπ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ Zãπ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 69
073. KåO^£ ÉÏëê Ñ≤ ÃÑ#∞Q˘O_», J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 57 103. QÆ∞ÖÏO Q“ãπ ¿+H± (âß`«"åǨÏ#) ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 69
074. ^•^• ǨÏÜ«∂`ü Z<£ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 57 104. QÆ∞ÖÏO Ü«∂ã≤<£ HõÅfi‰õΩiÎ, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü ... 70
075. _®h Ü«∞ãπ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 58 105. ǨÏc|∞„Ô~ǨÏ=∂<£ q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 70
076. ^ŒiÜ«∂ Ǩï¿ãû<£ ¿+H± q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 59 106. ǨÏg∞^£ ZO.Z JÔH¯#Ѩe¡, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü ... 71
077. ^Œã¨Îyi JK«∞ÛHõ@¡ z#fl „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 59 107. ǨÏg∞^Œ∞ÖÏ¡ +¨sѶπ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 71
078. ^•=Ó^£ Jb ã¨Ü«∞º^£ ã¨`«∞ÎѨe¡, Y=∞‡O ... 60 108. ǨÏhѶπ =ÚǨÏ=∞‡^£ (Jb) #Å¡Q˘O_» ... 71
079. ^•=Ó^£ W#QÆO˜ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 60 109. ǨÏhѶπ ZO_ç ~°∞„^ŒOѨÓ~ü, Y=∞‡O ... 72
080. ^•=Ó^£ ™êÃÇÏÉò ¿+H± Hõ~°∂flÅ∞ ... 60 110. ǨÏã¨<£ rÖÏx ã¨Ü«∞º^£ QÆ∞O@∂~°∞ ... 72
081. ^Õq„Ñ≤Ü«∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 61 111. ǨÏã¨<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ MÏr¿Ñ@, =~°OQÆÖò ... 72
082. kÖÏ=~ü áêÅfiOK«, Y=∞‡O ... 62 112. ǨÏã¨<£ z#fl ¿+H± [=∞‡Å=∞_»∞QÆ∞, Hõ_»Ñ¨ ... 73
083. ^ÒÖÏ =∞ǨÏ=∞‡^£ ¿+H± QÀ^•=iYx, HõsO#QÆ~ü ... 62 113. ǨÏã¨<£ =e ¿+H± zÅHõÅ∂i¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞ ... 73
084. ^ÒÅ`ü ÉËQÆO =∞zbѨ@flO, Hõ$ëê‚ ... 63 114. Ǩï¿ã<£ =∞Ǩχ^£ ZO_ç ¿+H± _®II Hõ~°∂flÅ∞ ... 73
085. Ѷ¨s^£ ™êÃÇÏÉò ¿+H± W~î°ÖÏѨÙ~°O q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 63 115. Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò Ñ≤ `«iQÀѨÙÅ, Hõ~°∂flÅ∞ ... 74
086. Ѷ¨s^£ ¿+H± zÅHõÅ∂i¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞ ... 64 116. Ǩï¿ã<£ ã¨Ü«∞º^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 74
087. á¶êu=Úhfl™ê ¿+H± „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 64 117. W„|Ç‘ÏO JHõ¯O¿Ñ@ #~°™êÜ«∞áêÖˇO, Hõ_»Ñ¨ ... 74
19 11 20

12. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
118. W=∂O ¿+H± J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 75 148. HõsO MÏ<£ Ѩ~îå<£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 85
119. W<åÜ«∞`«∞ÖÏ¡ ZãπZO_ç |#QÍ#Ñ¨Öˇ¡, Hõ_»Ñ¨ ... 75 149. Hõs=ÚÖÏ¡ MÏ<£ Ѩ~îå<£ XOQÀÅ∞, „ѨHÍâ◊O ... 85
120. WH̓Öò JǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 75 150. Hõs=ÚÖÏ¡ ¿+H± q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 86
121. WH̓Öò K«O^£ _®Hõì~ü ã¨`«∞ÎѨe¡, Y=∞‡O ... 76 151. Yn~ü ÉÏ|∞ =∞ǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 87
122. WH̓Öò ZOl QÆ∞O@∂~°∞ ... 76 152. MÏ^Œ~ü MÏ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ~å[=∞O„_ç, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ... 88
123. WH̓Öò Zãπ ZO _®Hõì~ü qâßYѨ@flO ... 77 153. MÏ^Œ~ü =∞™êÎ<£ Jbëê ¿+H± H˘=∂‡Åáê_»∞, QÆ∞O@∂~°∞ ... 89
124. W™ê¡O ¿+H± P~°∞Q˘Å#∞, ѨtÛ=∞QÀ^•=i ... 77 154. MÏ^Œ~ü "≥ÚÇ≤ÏÜ«ÚnÌ<£ ZO_ç.J|∞ÌÖò q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 89
125. W™ê‡~ÚÖò HÍ=e, <≥Å∂¡~°∞ ... 78 155. MÏ^Œ~ü +¨sѶπ ¿+H± ™È=∞tÅ, <≥Å∂¡~°∞ ... 90
126. W™ê‡~ÚÖò =∞ǨÏ=∞‡^£ `ÕÅ„áÈÅ∞, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ ... 78 156. MÏ^Œ~ü =e ¿+H± NHÍà◊ǨÏã≤Î, z`«∂Î~°∞ ... 90
127. W™ê‡~ÚÖò L„q∞ ¿+H± H˘O_»Ñ¨e¡, Hõ$ëê‚ ... 79 157. MÏ„k ã¨Ü«∞º^£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ HõÅ∂¡~°∞, Y=∞‡O ... 91
128. [Éσ~ü J|∞ÌÖò QÆ∞@∂ì~°∞ J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 79 158. MÏ*Ï Hõ~°∂flÅ∞ ... 91
129. *ÏѶ¨~ü ÉÏ|∞ ¿+H± <≥Å∂¡~°∞ ... 79 159. MÏ*Ï a. ZO_ç. L~°=H˘O_», J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 91
130. *ÏѶ¨~ü =b MÏ<£ _®Hõì~ü ~å[O¿Ñ@, Hõ_»Ñ¨ ... 80 160. MÏ*Ï Ç¨ï¿ãû<£ ã¨Ü«∞º^£ QÆ∞uÎ, J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 91
131. [„Ѷ¨ÙÖÏ¡ =∞ǨÏ=∞‡^£ HõOÉèíO, „ѨHÍâ◊O ... 80 161. MÏ*Ï ZO_ç. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 92
132. [ǨÏOw~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ <åQÆ~üHõ~°∂flÅ∞, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü 80 162. MÏ*Ï "≥∞ÿ#nÌ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü ... 92
133. [Ç‘Ï~ü JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ Hõ~°∂flÅ∞ ... 80 163. MÏ*Ï=e ¿+H± QÆ∞O@∂~°∞ ... 92
134. *ˇ·#∞Öò Pɡn<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ™ê=∞~°¡HÀ@, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ... 81 164. MÏe^• Ѩsfi<£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 93
135. [ÖÏÅ∞nÌ<£ Ü«¸ã¨∞Ѷπ =∞ǨÏ=∞‡^£ .... ... 81 165. MÏtO MÏ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ã¨∂~庿Ñ@, #Å¡Q˘O_» ... 93
136. [bÖò J|∞ÌÖò =ÚǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 81 166. MÏtO ™êÃÇÏÉò ¿+H± PÅ=¸~°∞, Hõ~°∂flÅ∞ ... 93
137. [=∂Öò =b Zãπ Hõ<≥Hõ`«ÃÑÊ@∞¡, Hõ_»Ñ¨ ... 82 167. MÏtO ™êÃÇÏÉò |^ÕÌe _®Hõì~ü „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 94
138. *Ïh ÉÏëê ã¨Ü«∞º^£ zÅHõÅ∂i¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞ ... 82 168. MÏtO ™êÃÇÏÉò _ç. „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 94
139. *Ït‡<£ JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ LÅ=áê_»∞, „ѨHÍâ◊O ... 82 169. MÏtO ™êÃÇÏÉò ¿+H± #OkQÍ=∞, Hõ$ëê‚ ... 95
140. ["ÕiÜ«∂ ѨÏ<£K≥~°∞fi, "≥∞^ŒH± ... 83 170. MÏtO ¿+H± ÃÑ#∞QÆOz„áÈÅ∞, Hõ$ëê‚ ... 95
141. ["å^£ Ǩï¿ãû<£ .... ... 83 171. MÏtO Ü«¸ã¨∞Ѷπ z`«∂Î~°∞ ... 95
142. lÖÏh J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 83 172. Yu*Ï Ç¨ÏÜ«∂`ü ÉËQÆO [=∞‡Å=∞_»∞QÆ∞, Hõ_»Ñ¨ ... 95
143. rÖÏx =ÚǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 83 173. Y∞s¬^£ ã¨Ü«∞º^£ =∞ǨÏ|∂ÉÏÉÏ^£, =~°OQÆÖò ... 95
144. *’ǨÏ~å ÉÏ#∞ Hõ@ì~åOѨÓ~ü, HõsO#QÆ~ü ... 84 174. ÖÏÖò ¿+H± K≥#flÜü∞ (`«q∞à◊<å_»∞) ... 96
145. *Ïh Jg∞~ü ¿+H± LÜ«¸º~°∞, Hõ$ëê‚ ... 84 175. ÅfѶπ ™êÃÇÏÉò ¿+H± (‰õΩ©ì) <≥Å∂¡~°∞ ... 96
146. HÍÖËëê ¿+H± HõO^Œ∞‰õÄ~°∞, „ѨHÍâ◊O ... 85 176. =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò ¿+H± q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 97
147. Hõ=∂Öò ™êÃÇÏÉò ¿+H± Ѩ~°¡áê_»∞, Hõ_»Ñ¨ ... 85 177. =∞ǨÏ|∂Éò *Ï<£ ¿+H± XOQÀÅ∞, „ѨHÍâ◊O ... 97
21 12 22

13. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
178. =∞ǨÏ|∂Éò q∞Ü«∂ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 98 208. =ÚǨÏ=∞‡^£ ~°∞ã¨∞ÎOr ¿+H± JÖÏfiÖò, "≥∞^ŒH± ... 108
179. =∞ǨÏ=¸^£ áêëê ã≤kÌ¿Ñ@, JkÖÏÉÏ^£ ... 98 209. =∞ǨÏ=∞‡^£ Ü«∂~ü Ü«∂à◊¥§~°∞, Hõ~°∂flÅ∞ ... 108
180. =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò ¿+H± áê=ÚÅáê_»∞, Hõ~°∂flÅ∞ ... 98 210. "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ÉÏKåÛ ¿+H± `≥<åe, QÆ∞O@∂~°∞ ... 108
181. =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± ^Œ=∞‡¿Ñ@, Y=∞‡O ... 98 211. "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ǨïÃã·h ã¨Ü«∞º^£ ëê"£∞ .... ... 109
182. =∞ǨÏ|∂Éò Ü«∞ãπ. Ü«∞O. [OQÍÅѨe¡, Hõ_»Ñ¨ ... 98 212. "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ Ñ≤~å<£ UÅ∂~°∞ Hõ=∞ÖÏѨÙ~°O, Hõ_»Ñ¨ ... 109
183. =∞ǨÏ|∂Éò @OQÆ∞@∂i <≥Å∂¡~°∞ ... 98 213. "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ã¨Ü«∞º^£ ˆH. ѨÅ=∞<Õ~°∞, z`«∂Î~°∞ ... 109
184. =∞ǨÏ=¸^£ Ñ‘~°¡ ¿+H± „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 99 214. =∞øÖÏ ¿+H± =Úh¬ .... ... 110
185. =∞ǨÏ=¸^£ ¿+H± #~°ã¨~å=Ù¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞ ... 99 215. =∞ǨÏ=¸^£ Jb MÏ<£ ÔH. Hõki, J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 110
186. =∞ǨÏ[c<£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 100 216. =∞ǨÏ=∞‡^£ MÏ<£ QÆ#fl=~°O, Hõ$ëê‚ ... 110
187. =∞‰õÄû^£ JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ [Ç‘Ï~åÉÏ^£, "≥∞^ŒH± ... 100 217. =Úr~ü ã¨Ü«∞º^£ JbѶ¨∞~ü (L`«Î~°„Ѩ^Õâò) ... 110
188. =∞eH± ã¨∞ÖÏÎ<£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ã¨Ü«∞º^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 101 218. =ÚO`å*ò Jb =ÚǨÏ=∞‡^£ áêÅfiOK«, Y=∞‡O ... 111
189. =∞™êÎ<£ ¿+H± _®Hõì~ü JbѶ¨∞~ü (L`«Î~°„Ѩ^Õâò) ... 102 219. =ÚO`å*ò ÉËQÆO q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 111
190. =∞™êÎ<£ =e ¿+H± ~å=∞#fl¿Ñ@, Hõ$ëê‚ ... 102 220. =Úh~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ =∞Oz~åºÅ, JkÖÏÉÏ^£ ... 111
191. =∞™êÎ<£ =e ¿+H± =Ú^ŒÌ#∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 103 221. =Úh¬ g∞~ü ã¨∞*ÏÜ«∞`ü MÏ<£ .... ... 112
192. =∞ǨÏ=∞‡^£ WeÜ«∂ãπ ã¨`≥Î#Ѩe¡, QÆ∞O@∂~°∞ ... 103 222. =Ú#fi~°∞hfl™ê ÉËQÆO ~å[=∞O„_ç, `«∂~°∞Ê QÀ^•=i ... 112
193. =∞ǨÏ|∂Éò Jb ¿+H± #~°ã¨~å=Ù¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞ ... 103 223. =ÚëêìMò JǨÏ=∞‡^£ =∞ǨÏ=∞‡^£ HÍH˜<å_», `«∂~°∞Ê QÀ^•=i ... 112
194. =∞ǨÏ|∂Éò ã¨Ü«∞º^£ QÆ∞O@∂~°∞ ... 104 224. =Úã¨Îá¶ê =∞ǨÏ=∞‡^£ ¿+H± _®Hõì~ü „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 112
195. =∞ǨÏ|∂Éò Jb MÏ<£ ¿+H± q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 104 225. =Úã¨Îv"£∞ =ÚǨÏ=∞‡^£ H˘ÖϡѨÓ~ü, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü ... 113
196. =∞ǨÏ|∂Éò ÉÏëê ¿+H± HÀ@, <≥Å∂¡~°∞ ... 104 226. Z<≥flãπ YÅO^Œ~ü „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 113
197. =∞ǨÏ|∂Éò QÆ∞ÖÏO <≥Å∂¡~°∞ ... 105 227. #c ~°ã¨∂Öò ¿+H± HõO|^Œ∂i J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 114
198. =∞ǨÏ|∂Éò MÏ<£ Ñ≤. Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇO, „ѨHÍâ◊O ... 105 228. #c ™êÃÇÏÉò ¿+H± .... ... 114
199. g∞~å *Ï<£ ¿+H± ÃÑ#∞Q˘O_», ѨtÛ=∞ QÀ^•=i ... 105 229. #c ¿+H± q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 114
200. q∞+¨¯<£ ™êÃÇÏÉò ¿+H± ^èŒ~°‡=~°O, J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 106 230. #Ѷ‘AnÌ<£ ZO_ç. (ZO_ç.™œ[#º) `≥<åe, QÆ∞O@∂~°∞ ... 114
201. =∞ǨÏ=∞‡^£ Jb =∞ǨÏ=∞‡^£ Hõeyi, <≥Å∂¡~°∞ ... 106 231. #j~ü JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 116
202. =ÚǨÏ=∞‡^£ Pi*ò ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 106 232. #ã‘~å ÉËQÆO ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 117
203. =ÚǨÏ=∞‡^£ Lq∞i J|∂ J|∞ÌÖÏ¡ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 107 233. #"å*ò Jb =ÚǨÏ=∞‡^£ #~°ûO¿Ñ@, =~°OQÆÖò ... 117
204. =∞ǨÏ=∞‡^£ P[O Ü«∞ãπ ÉË`«OK«~°¡, Hõ~°∂flÅ∞ ... 107 234. <å[~ü ™êÃÇÏÉò ¿+H± á⁄<≥flHõÅ∞¡, QÆ∞O@∂~°∞ ... 117
205. =∞ǨÏ=∞‡^£ Q“ãπ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 107 235. #r~ü JǨÏ=∞‡^£ ã≤.Ü«∞O. H͈~fi˜#QÆ~°O, z`«∂Î~°∞ ... 119
206. =∞ǨÏ=∞‡^£ Ǩï¿ãû<£ ¿+H± ^˘~°™êxáê_»∞, ѨtÛ=∞ QÀ^•=i 107 236. #r~ü ÉÏëê ¿+H± <≥Å∂¡~°∞ ... 119
207. =ÚǨÏ=∞‡^£ MÏtO MÏ<£ .... ... 108 237. #r~°∞nÌ<£ ZO_ç. #Å¡Q˘O_» ... 119
23 13 24

14. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
238. x™ê~ü JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 120 268. iÜ«∂*ò =∞ǨÏ=∞‡^£ ǨÏ#‡H˘O_», =~°OQÆÖò ... 130
239. x™ê~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 120 269. iÜ«∂AnÌ<£ JǨÏ=∞‡^£ ¿+H± J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 131
240. #∂~°˚Ǩ<£ ¿+H± áêÅOy, ѨtÛ=∞QÀ^•=i ... 121 270. ~°∞‰õΩ‡#∞nÌ<£ ÔH. _®Hõì~ü ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 131
241. #∂~°∞ÖÏ¡ MÏ„k ã¨Ü«∞º^£ Hõ~°∂flÅ∞ ... 121 271. ™êa~ü Ǩï¿ã<£ ã¨Ü«∞º^£ q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 132
242. áêáê ™êÃÇÏÉò `«ÔH¯à◊§Ñ¨e¡ J¿ÑÊK«~°¡, J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 121 272. ™êkMò ZO. K«O„^Œ=∂OѨe¡, `«∂IIQÀ^•=i ... 132
243. Ѩsfi<£ =Úã¨Îá¶ê H˘`«ÎQÆ∂_≥O, Y=∞‡O ... 121 273. ™êQÆ~ü [Ü«∂ºk _®Hõì~ü Hõ_»Ñ¨ ... 132
244. Ñ≤~å<£ x*Ï~Ú ˜.ÃÇÏKü. .... ... 121 274. Ãã·^• ™êÃÇÏÉò ¿+H± ѨÅ=∞<Õ~°∞, z`«∂Î~°∞ ... 133
245. Y∞`«∞|∞nÌ<£ ã¨Ü«∞º^£ _®Hõì~ü =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü ... 121 275. Ãã·Ñ¶π Jb Q˘ˆ~ ã¨Ü«∞º^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 133
246. ~°Ñ¶≤ ZO_ç. _®Hõì~ü ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 122 276. ™êl^• ã≤H˜O^Œ~ü =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü ... 133
247. ~°Ñ¶≤ =∞ǨÏ=∞‡^£ ¿+H± HÍj|∞QÆæ, NH͉õΩà◊O ... 122 277. ã¨ÖÏO J|∞ÌÖò ¿+H± `«∞=∞‡ÅK≥~°∞fi, QÆ∞O@∂~°∞ ... 134
248. ~°Ñ¶≤ ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 122 278. ã¨ÖÏO J|∞ÌÖò ¿+H± Hõˆ~_»∞, „ѨHÍâ◊O ... 135
249. ~°Ñ¶≤ ã¨Ü«∞º^£ q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 123 279. ã¨bO ZO.U (^Œo`ü ã¨bO) ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 136
250. ~°Ñ¶≤ =∞ǨÏ=∞‡^£ ˜OQÆi ¿+H± áÈ~°∞=∂q∞à◊§, Hõ_»Ñ¨ ... 123 280. ã¨bO ã¨Ü«∞º^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 136
251. ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ ÉËáêi ¿+H± Hõ_»Ñ¨ ... 124 281. ã¨=∞^£ Zãπ. Z. #O^ŒÅ∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ ... 137
252. ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 125 282. ã¨=∂Ìx Ǩï¿ã<£ ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 138
253. ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ ¿+H± q[Ü«∞"å_» ... 125 283. ã¨g∞=ÙÖÏ¡ MÏ<£ Ѩ~îå<£ Y=∞‡O ... 138
254. ~°Ç¨ÏO`«∞ÖÏ¡ ëêb J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 125 284. ã¨~åÌ~ü ÉÏëê ¿+H± q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 138
255. ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ #∂~üÉÏëê áÈÅHõOáê_»∞, QÆ∞O@∂~°∞ ... 126 285. ã¨~°fi~ü =ÚǨÏ=∞‡^£(J|∞Öò ᶜ*Ï<£) HõsO#QÆ~ü ... 139
256. ~°Ç≤Ï=∂<£ Zãπ. J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 126 286. ã¨`åºyfl Ǩï¿ãû<£ Hõ_»Ñ¨ ... 139
257. ~°Ç≤Ï=∂<£ Zãπ.Z. F|∞ÖËã¨∞xÑ¨Öˇ¡, QÆ∞O@∂~°∞ ... 127 287. ã¨`åÎ~ü ¿+H± <≥Å∂¡~°∞ ... 140
258. ~å*ò =∞ǨÏ=∞‡^£ _®Hõì~ü ǨÏ#‡H˘O_», =~°OQÆÖò ... 127 288. +¨Ñ¶‘ JǨÏ=∞‡^£ =ÚǨÏ=∞‡^£ q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 141
259. ~°*Ï Ç¨ï¿ãû<£ J|∞ÌÖò ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 127 289. +¨Ç¨Ï<å*ò ÉËQÆO ǨÏ#‡H˘O_», =~°OQÆÖò ... 141
260. ~°*ÏMò J|∞ÌÖò ZO_ç. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 128 290. +¨Ç¨Ï<å*ò ÉËQÆO Ѩ~îå<£ J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 141
261. ~°q∞*Ï ÉÏ#∞ ¿+H± q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 128 291. +¨Ç¨Ï<å*ò ÉËQÆO ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 142
262. ~°+‘^£ ÉÏëê <≥Å∂¡~°∞ ... 128 292. +¨Ç¨Ï<å*ò á¶êu=∂ ã≤iã≤ÖÏ¡, HõsO#QÆ~ü ... 142
263. ~°+‘^• _ç. Hõ_»Ñ¨ ... 129 293. ëê[Ǩ<å ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 143
264. ~°ã¨∂Öò MÏ<£ Ѩ~îå<£ Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇO, „ѨHÍâ◊O ... 129 294. +¨g∞"£∞ ¿+H± ã≤OǨ„kѨÙ~°O, Hõ_»Ñ¨ ... 143
265. ~°ã¨∂Öò =ÚǨÏ=∞‡^£ ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 129
295. +¨g∞=ÙÖÏ¡ ¿+H± _®Hõì~ü Ç≤ÏO^Œ∂ѨÙ~°O, J#O`«Ñ¨Ù~°O ... 143
266. ~°ã¨∂Öò ¿+H± NH͉õΩà◊O, NH͉õΩà◊O ... 130
296. +¨O+‘~ü JǨÏ=∞‡^£ ¿+H± XOQÀÅ∞, „ѨHÍâ◊O ... 144
267. ~°=ÓѶπ J|∞ÌÖò ¿+H± _®Hõì~ü QÆ∞O@∂~°∞ ... 130
25 14 26

15. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
297. +¨O+¨µnÌ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ Y=∞‡O ... 145 326. =r~ü ~°Ç¨Ï=∂<£ HÍH˜<å_» ... 157
298. +¨O+¨µnÌ<£ ¿+H± <≥Å∂¡~°∞ ... 145 327. "åÃÇÏ^£ J|∞ÌÖò ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 157
299. Ѷ¨sá¶ê ¿+H± q[Ü«∞"å_», Hõ$ëê‚ ... 145 328. Ü«¸‰õÄÉò ¿+H± _®Hõì~ü ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 158
300. +¨sѶπ "≥ÚǨÏ=∞‡^£ ¿+H± ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 145 329. Ü«¸ã¨∞Ѷπ Jb J㨯i #ÖÁæO_» ... 159
301. +¨¨sѶπ ™êÖÏ~ü ZO. HÍH˜<å_», `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ... 146 330. Ü«¸ã¨∞Ѷπ ÉÏ| ¿+H± (Ãã·¯ÉÏ|) ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 160
302. ëêlH± =∞øbfi .... ... 146 331. Ü«¸ã¨∞Ѷπ Ѷ¨∞’i #Å¡Q˘O_» ... 160
303. +≤~å*ò MÏ<£ ZOUÔH. QÆ∂_»∂~°∞, <≥Å∂¡~°∞ ... 146 332. [„=Ú^£ ÉÏëê ¿+H± ÉÏѨ@¡, QÆ∞O@∂~°∞ ... 160
304. ã≤^ŒÌÜ«∞º Hõq Zãπ JOQÆʼnõΩ^Œ∞~°∞, QÆ∞O@∂~°∞ ... 147 333. [s<å ÉËQÆO _®Hõì~ü =_դѨe¡, =~°OQÆÖò ... 161
305. ã≤H˜O^Œ~ü ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 147
306. ã≤H˜O^Œ~ü q. u~°∞Ѩu ... 148 WOHÍ ...
307. ã≤ÖÏ~ü ™êÃÇÏÉò ¿+H± q∞@ìg∞^ŒÑ¨Öˇ¡, „ѨHÍâ◊O ... 148
308. ã≤ÖÏ~ü "≥· Zãπ. Nx"åã¨Ñ¨Ù~°O, Hõ_»Ñ¨ ... 148 (Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅ∞, ™êqh~°∞¡, Ѩ„uHõÖ’¡ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ ~åã≤# Hõ=ÙÅ∞,
309. ã≤~åAnÌ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ^Œ~åæ MÏr¿Ñ@, =~°OQÆÖò ... 148 ~°K«~Ú`«Å ¿Ñ~°∞¡ (J#∞|O^èŒO–1 Ö’ ã¨OH˜∆ѨΠq=~åÅ∞ L<åfl~Ú)
310. ã¨∞|ǨÏ<£ J|∞Ìãπ ÔHÜ«∞O. <≥Å∂¡~°∞ ... 149 ZO.Z Jr*ò, JǨÏ=∞‡^£ Zãπ, WëêH± JǨÏ=∞‡^£, ZO.U ÉÏã≤`ü, ¿+H± <åã¨~ü =e,
311. ã¨∞ÉèÏx =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± QÆ∞O@∂~°∞ ... 149 Ѷ¨s^•ÉÏ#∞, ~°∞a<å ã¨∞ÖÏÎ<å, ã¨Ü«∞º^£ Jg∞~ü, Q“ã≤Ü«∂ Ô~ǨÏ=∂<£, ã¨Ü«∞º^£ Ѷ≤~À*ò,
312. ã¨∞QÆOÉÏ|∞ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 150 Yk~ü, ¿+H± Ñ‘~å É’Ô~"åÖÏ, P[O, P„Ѷ‘<£, QÆ∞ÖÏO =∞ǨÏ=∞‡^£, ã¨q∞ MÏ„k, Ã+ǨÏ<å*ò
313. ã¨∞ÃÇ·ÏÖò JǨÏ=∞‡^£ PkÖò ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 150 P[O, ÉÏl, ZO.˜ MÏ<£, ~°lÜ«∂ÉËQÆO, Q“ãπ, [c~ü ÉÏëê, Jb =ÚǨÏ=∞‡^£, =∞ǨÏ|∂Éò,
314. ã¨∞ÖÏÎ<£ áêëê H˘ÖϛѨÓ~ü, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü ... 151 ¿+H± MÏtO, ã≤Ü«∞<£Ü«∞Ѷπ +¨sѶπ, ã¨~åÎ*ò, #„ã‘<£ ÉËQÆO, _çZ<£ |+‘~ü, ZO_ç. =∞ǨÏ|∂Éò
315. `«ÇπÏã‘<£ Je =∞ǨÏ=∞‡^£ _®Hõì~ü =_դѨe¡, =~°OQÆÖò ... 151 Jb, =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò ˜, Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò Ñ≤, J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü ™êÃÇÏÉò, J|∞ÌÖò
316. `åAnÌ<£ JǨχ^£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ~°∞„^ŒOѨÓ~ü, Y=∞‡O ... 151 QÆá¶ê~ü Y∞ˆ~+≤, ëê =ÚǨÏ=∞‡^£, =∞øÖÏ<å ZO_ç. Ü«¸ã¨∞Ѷπ W™ê¡Ç≤Ï, =Úhfl *Ï"≥^£,
317. L=∞~ü Jbëê qâßYѨ@flO ... 152 *Ï"≥^£, Zãπ. ã≤~åAnÌ<£, Ǩï¿ãû<£, +¨Oëê^£ ÉËQÆO, ^Œã¨Îyi JǨÏ=∞‡^£, Zãπ. Ü«¸ã¨∞Ѷπ
Jb, ZO. Ü«¸ã¨∞Ѷπ Jb, ¿+H± [ǨÏOw~ü, ZãπZO. +¨O+¨µnÌ<£, Pã≤á¶ê H“ã¨~ü, =ÚK≥Û~°¡
318. L=∞~ü Jbëê _®Hõì~ü Ñ≤~îåѨÙ~°O, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ... 152
W„|Ç‘ÏO, +¨µ‰õÄ~ü, WeÜ«∂*ò, +¨Ñ¶‘, JÉσãπ, ZO_ç. Ü«¸‰õÄÉò ÉÏëê, ¿+H± ǨÏl #∂~åx,
319. L=∞~ü Jbëê =∞øbfi Ñ≤~îåѨÙ~°O, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ... 153
ëêÇ≤Ï~ü, Ѷ¨s^•ÉÏ#∞, =∞øÖÏ<å #∂~°∞ÖÏ¡ MÏ„k, ¿+H± J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü, ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò
320. L™ê‡<£ MÏ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ Ü«∞<£.[QÆ<åfl^èŒÑ¨Ù~°O, Y=∞‡O ... 155 MÏ<£, ¿+H± #ã‘~°∞nÌ<£, *ÏÔH~å, Ü«∂t‡<£ ÉËQÆO, Z"£∞.Zãπ. ÉËQÆO, #∂~°∞ÖÏ¡, =e Ǩï¿ã<£,
321. L™ê‡<£ ã¨Ü«∞º^£ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ ... 155 aÖÏÖò, Zãπ. JǨÏ=∞‡^£, Ñ≤.Hõs=Úhfl™ê, Ñ≤. Jr*ò.
322. =e ™êǨÏÉò ¿+H± _®Hõì~ü Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇO, „ѨHÍâ◊O ... 156
323. =e ¿+H± ^èŒ=àıâ◊fi~°O, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ... 156
324. =e =∞™êÎ<£ ¿+H± ‰õΩiKÕ_»∞ q#∞H˘O_», QÆ∞O@∂~°∞ ... 156
325. =e ZãπZO. <åQÆ∞Å=~°O, QÆ∞O@∂~°∞ ... 156
27 15 28

16. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J|∞ÌÖò P*Ï^£ MÏ<£ Ѩ~îå<£ ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ ~åK«~°¡ „QÍ=∞OÖ’ 1971 E<£
XHõ ˜# [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: W=∂Oa, =∞ǨÏ|∂Éò MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: a.Z(`≥Å∞QÆ∞).,
q^•fi<£ (Ç≤ÏOk). 2003Ö’ „ѨK∞i`«"∞# 'F QÆ∞ÖÏc „¿Ñ=∞w`«O—
« ≥ÿ
Hõq`«`À ™êÇ≤Ï`«º "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞
Ѩ „ uHõ Å Ö’ „Ѩ K « ∞ i`« O . Ѩ Å ∞ 㨠` å¯~åÅ∞ á⁄O^•~° ∞ .
JÉσ^Œ∞ÖÏ¡ ó JÉσ^Œ∞ÖÏ¡ Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ H˘=∞‡~°¡ HÍÅfi „QÍ=∞OÖ’ 1937 ™êÇ≤Ï`«º–™êO㨯 $uHõ HÍ~°º„Hõ=∂Å U~åÊ@∞ Ѩ@¡ Pã¨H˜Î.
=∞`«™ê=∞~°ã¨ºO „Ѩ^è•# „áêuѨkHõQÍ ã¨~°fi=∞`« ã¨"Õ∞‡à◊<åÅ
#=O|~°∞ 24# ~°ã¨∂Öòa, ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉòʼnõΩ [x‡OKå~°∞. aZ (P#~üû) KÕã≤
x~°fiǨÏ} Ѩ@¡ „Ѩ`ÕºHõ „â◊^Œú. „Ѩã¨∞Î`«O „Ѩ*Ïâ◊H˜Î k#Ѩ„uHõ‰õΩ
~åR „ѨÉèí∞`«fi L^ÀºQÆOÖ’ KÕi ~åROÖ’x ѨÅ∞ „áêO`åÅÖ’ ѨxKÕâß~°∞. 1976Ö’
~°K«<å "åºã¨OQÍxfl P~°OaèOz '^èŒ~°‡ ã¨O™ê÷Ѩ#— J#∞"å^Œ qÖËYiQÍ Ñ¨xKÕã¨∞Î#fl PÜ«∞#‰õΩ ™ê=∂lHõ, ~å[H©Ü«∂OâßÅ
„QÆO^ä•xfl „ѨK«∞iOKå~°∞. P „Hõ=∞OÖ’ 20H˜ ÃÑ·QÍ L~°∂Ì g∞^Œ ~°K«#Å∞ KÕÜ«∞_»O W+¨ìO. z~°∞<å=∂: Ѩ~îå<£ J|∞ÌÖò
P^䕺u‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOKå~°∞. 1992Ö’ P*Ï^£ MÏ<£, ~åK«~°¡ „QÍ=∞O, ~åK«~°¡ =∞O_»ÅO, „ѨHÍâ◊OlÖÏ¡, 523368, ^Œ∂~°°"å}˜:
'W™ê¡O „Ѩɒkèx— (<åÅ∞QÆ∞ ã¨OѨÙÏÅ∞) J#∞"å^Œ „QÆO^äŒO 08405–247414, ã¨OKå~°"å}˜: 93916 74562.
=∞Oz ¿Ñ~°∞ `≥zÛ ÃјìOk. ^è•i‡Hõ, ™ê=∂lHõ JOâßÅ g∞^Œ J|∞ÌÖò Jr*ò =ÚǨÏ=∞‡^£ ó qâßYѨ@flO lÖÏ¡ Zãπ.~åÜ«∞=~°OÖ’ 1970 =∂iÛ
"庙êÅ∞ ~åâß~°∞. '`≥Å∞QÆ∞ W™ê¡q∞H± Ѩa¡ˆH+¨<£û— ã¨Oã¨÷‰õΩ 21# [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞n<å, HÍtOca. L^ÀºQÆO: qâßYѨ@flO <å"≥Öò_®H±
ã¨OKåʼnõΩÅ∞QÍ Ñ¨k ã¨O=`«û~åÅ∞ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. Ü«∂~ü¤Ö’ >ˇH©fl+≤Ü«∞<£. =Úã≤¡O QÆ∞~°∞=Ù ¿+H± ã¨`åÎ~ü „áÈ`åûǨÏO`À 1979Ö’ 'â◊OY∞™ê÷Ѩ#—
„Ñ≤ O ò ZÅ„HÍì x H± g∞_ç Ü « ∂ Ö’ Ü« Ú =`« ‰ õ Ω J=HÍâßÅ∞ Hõq`« ~åÜ«∞_»O`À ™êÇ≤Ï`«º~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. HõÅO¿Ñ~°∞¡: =∞Ǩϟ^ŒÜ«∞, ǨÏióF"£∞. Hõq`«Å∞,
HõeÊOKåÅ#fl ÅHõ∆ºO`À '`≥Å∞QÆ∞ ã¨∂¯Öò PѶπ [~°fle[O JO_£ Hõ^ä•xHõÅ∞, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞ POQÆ¡O Ö’H˜
=∂ãπ Hõ=¸ºxˆH+¨<£— ã¨Oã¨÷#∞ P~°OaèOz 2009 =~°‰õΩ =∂~°æ^Œ~°≈HõO =Ç≤ÏOKå~°∞. J#∞"å^ŒO. 'â◊OY∞™ê÷Ѩ#— Hõq`« 2000Ö’ POQÆ¡OÖ’H˜,
'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõ#∞ k#Ѩ„uHõQÍ fiÛk^•ÌÅ#fl ã¨OHõÅÊO`À „Ѩܫ∞uflOKå~°∞. 2009 'QÆ∞[~å`üQÍÜ«∞O— Hõq`å ã¨OѨ٘֒x 'Y|~åÌ~ü— Hõq`« ѨÅ∞
ÃãÃÑìO|~ü 27# JÉσ^Œ∞ÖÏ¡ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. *ÏfÜ«∞ ÉèÏ+¨Ö’¡ `«~°∞˚=∂ J~ÚºOk. J"å~°∞¤Å∞– ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞:
JÉσãπ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ *ÏѶ¨~ü#QÆ~ü =∞O_»ÅO `«=∞‡_»Ñ¨e¡ „QÍ=∞OÖ’ ™êÇ≤ Ï f 㨠~ ° ã ¨ fi u (qâßY Ѩ @ flO), =K« # Hõ q `å 㨠∞ ~° a è
1975 [#=i 16# [x‡OKå~°∞. `«e¡ `«O„_»∞Å∞ : "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ (=∞zbѨ @ flO). P^è • ºu‡Hõ „Ѩ ã ¨ O QÍÅ∞ KÕ Ü « ∞ _» O ,
c, W™ê‡~ÚÖò ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.Z. "åºÑ¨HõO: ™ê=∂lHõ N=∞„^•=∂Ü«∞}O, N=∞^•ƒùQÆ=`«O, ǨÏiHõ^äŒÅ∞ K≥ѨÊ_»OÖ’
HÍ~°ºHõ~°Î. 1975Ö’ ™êÇ≤Ï`«º ~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ k@ì. ~°K«#Å∞: ǨÏi:F"£∞ (1997) `«k`«~° Hõq`å ã¨OѨÙÏÅ∞.
„ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞: 'ÉèÏ~°`« ^Õâ◊O =Úã≤¡OÅ Pi÷Hõ ™ê=∂lHõ, ÅHõ∆ ºO: `åºQÆ~åA, J#fl=∂ Kå~°∞ºÅ∞, ~å=∞^•ã¨∞ H©~°Î#Å PÖÏѨ#, Ѩiâ’^èŒ#, „Ѩã¨OQÍÅ
q^•º ã≤÷uQÆ`«∞Å∞— ([ã≤ìãπ ~å*ËO„^Œ ã¨Kå~ü Hõq∞© x"ÕkHõ ã¨OH˜∆ѨΠx~°fiǨÏ}. ~°K«#Å ^•fi~å P^蕺u‡Hõ „ѨKå~°O ™êyOKåÅx, Ѩ~°=∞`« ã¨Ç¨Ï#O, =∞`«
J#∞"å^ŒO), ÅHõ∆ ºO: ã¨=∞ã¨=∂[O kâ◊QÍ „Ѩ[Å#∞ K≥·`«#º ™ê=∞~°ã¨ºO, „ѨQÆujÅ`« ™êkèOKåÅ#flk „Ѩ^è•# ÅHõ∆ ºO. z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò
=O`«∞efl KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ZO._ç JÉσãπ, 1–7–139/ Jr*ò, 15–7–12, ã¨O`À+≤=∂`« HÀ"≥Å gkè, x^•#O^˘_ç¤, J#HÍѨe¡ –531002,
44, Z<£.q.a. ™ê‡~°Hõ ˆHO„^ŒO, Zãπ.P~ü.ÔH.#QÆ~ü, i™êÅQÆ_»¤, qâßYѨ@flO lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 92963 58324.
[q∞™êÎ<£Ñ¨Ó~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500020, ã¨OKå~°"å}˜: 99599 05016. Email:
J|∞ÌÖò ÉÏã≤`ü ¿+H± ó Y=∞‡O lÖÏ¡ H˘`«ÎQÆ∂_≥O =∞O_»ÅO ~°∞„^•OѨÓ~üÖ’ 1968
mohammedabbas @yahoo.com
29 16 30

17. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
E<£ 5# [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± "≥ÚÇ≤Ï#∞nÌ<£, g∞~ü Ǩ[~å ÉËQÆO. K«^Œ∞=Ù: 2–33–24, QÍOnè#QÆ~ü, Öˇx<£ ~À_»∞¤, `≥<åe–522 201, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜:
ã≤qÖò WO[hiOQ∑Ö’ _çá⁄¡=∂. =$uÎ: q^•ºÉ’^èŒ#. 2000 #∞O_ç ~°K«<å "庙êOQÆO 99494 29827.
P~°OÉèí"≥∞ÿ ã¨∞=∂~°∞ ѨÅ∞ "庙êÅ∞, Hõ^äŒÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ J|∞ÌÖò ǨÏH± ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ <Õ‰õΩ<åOÉÏ^£Ö’ 1942 EÖˇ· XHõ˜# [##O.
KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ 2005Ö’ ~åã≤# `«e¡ `«O„_»∞Å∞: ¿+H± á¶êu=∂c, ¿+H± MÏtO ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., a.W_ç. L^ÀºQÆO:
'J=Ú‡_»∞ É’~Ú# J=∞‡— "庙êxH˜ =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠=zÛOk. q„âßO`« `≥Å∞QÆ∞ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. („ѨÉèí∞`«fi ExÜ«∞~ü HõàÏâßÅ ,áÈ~°∞=∂q∞à◊§, Hõ_»Ñ¨
L~°∂Ì „QÆO^ä•xfl 'Y∞~üP<£ <åÅ∞QÆ∞ =ÚYº q+¨Ü«∂Å g∞^Œ lÖÏ¡) 1998 #∞O_ç '"å~°Î— k#Ѩ„uHõÖ’ 'P^蕺u‡HõO— ji¬Hõ‰õΩ "庙êÅ∞ ~åÜ«∞_»O
qâı¡+¨}— (2010) ¿Ñ~°∞`À `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞kOKå~°∞. Ç≤ÏOnÖ’ ^•fi~å ~°K«<å "庙êOQÆO P~°OÉèíO. P `«~°∞"å`« 2007 #∞O_ç
~åã≤ # Ѩ Å ∞ "庙êÅ∞, Hõ q `« Å ∞ 'HÍOu— (_è ç b ¡ ) Ç≤ Ï On "å~°ÎÖ’ 'k=º— ji¬Hõ „H˜O^Œ "å~°O "å~°O "庙êÅ∞ JO^Œ*Ë`«.
=∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O. ÅHõ∆ ºO: W™ê¡O ã¨O^Õâ◊ „ѨKå~°O. ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ „ѨK«∞i`«O.
z~°∞<å=∂: ¿+H± J|∞¤Öò ÉÏã≤`ü, WO.#O. 3–84, ~°∞„^•OѨÓ~ü 2009 <å˜H˜ "≥Ú`«ÎO g∞^Œ P~°∞=O^ŒÅ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O.
–507119, H˘`«ÎQÆ∂_≥O =∞O_»ÅO, Y=∞‡O lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 92471 72968. J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ~°O*Ï<£ ѨÙ~°™ê¯~°O (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£).
J|∞ÌÖò QÆѶ¨Ó~ü =ÚǨÏ=∞‡^£ =∞øbfi ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ HõOÉèíO [#‡ã¨÷ÅO. K«^Œ∞=Ù: ~°K«#Å∞: 1. ã¨<å‡~°æ ™œ~°ÉèÏÅ∞, 2. ™êѶ¨Åº ™Èáê<åÅ∞, 3.
=Úh¬, á¶êlÖò. L~°∂Ì Ñ¨O_ç`«∞Å∞. L~°∂Ì, J~°aH±, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’¡ =∞Oz „Ѩ"Õâ◊O. ã¨O^Õâ◊ ã¨∞QÆO^ä•Å∞ ("åºã¨ ã¨OѨÙÏÅ∞) 4. =∞Ǩ„Ѩ=HõΠѨq„`«
J~°cƒ #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ Y∞~ü P<£ „QÆO^ä•xfl J#∞=kOKå~°∞. D J#∞"å^ŒO 1949Ö’ K«i„`«. 5. ^≥·=„Ѩ=HõÎÅ K«i„`«. ÅHõ∆ ºO: P^蕺u‡Hõ ™œ~°ÉèÏÅ#∞
Ô~O_»∞ ÉèÏQÍÅ∞QÍ "≥Å∞=_çOk. ~°K«#Å∞ : [QÆ„`«Ê=HõÎ, q∞ѶπHÍ`≥Ѷ¨s+π (Ô~O_»∞ ã¨OѨÙÏÅ∞), JHõ∆~° ~°∂ѨOÖ’ #Å∞kâ◊ʼnõΩ "åºÑ≤OѨKÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: WO˜ #O.17/120, H˘`«Îgkè,
'=Úã≤¡O „ѨÉèí∞=ÙÅ∞—. áÈ~°∞=∂q∞à◊§–516193, Hõ_»Ñ¨lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 9885712400, 9441403359.
Email: abdulhuqs@gmail.com
J|∞ÌÖò ǨÏH©O *Ïh ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ `≥<åeÖ’ 1963 [#=i XHõ ˜#
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éòc, ¿+H± Ѷ¨s^£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.U., aZ_£. J|∞ÌÖò [bÖò ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ q[Ü«∞"å_»Ö’ 1953 "Õ∞ 15# [##O. `«e¡
L^ÀºQÆO: `≥Å∞QÆ∞ Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1976Ö’ q^•ºi÷QÍ 'Hõ#flO^Œ∞‰õΩ tHõ∆— <å˜Hõ ~åÜ«∞_»O `«O„_»∞Å∞: ¿+H± Jg∞<åc, ¿+H± J|∞ÌÖò QÆѨÓ~ü. K«^Œ∞=Ù: Ѩ^Œ= `«~°QÆu. =$uÎ: "åºáê~°O
^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OaèOz 1991 #∞O_ç 2009 =~°‰õΩ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ –^è•i‡Hõ ¿ã=. „Ѩã¨∞Î`«O QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ #∞ÅHõ¿Ñ@ '#∂~åx *Ïq∞Ü«∂ =∞ã≤˚^£— ¿Ñ+π
qq^è•OâßÅ g∞^Œ ã¨∞=∂~°∞ 12 =O^ŒÅ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ W=∂O. 2005 #∞O_ç ~° K « < å "åºã¨ O QÆ O P~° O aè O z
„ѨK«∞i`«O. ÉÏÅ ™êÇ≤Ï`«ºO Ѩ@¡ „Ѩ`ÕºHõ Pã¨H˜Î`À P~°∞ ѨÙã¨ÎHÍÅ∞ L~°∂Ì–J~°aH± ÉèÏ+¨ÅÖ’x ^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜
"≥Å∞=iOKå~°∞. =∞~À 20 „QÆO^ä•Å∞ `«fi~°Ö’ "≥Å∞=_»#∞<åfl~Ú. J#∞=kOz „ѨK«∞iã¨∞Î<åfl~°∞. ~°K«#Å∞: 1.'^•# =∞Ç≤Ï=∞Å∞—
=Ü≥∂[#∞Å HÀã¨O ~åã≤# 18 „QÆO^ä•Å∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. (2005), 2.'Ѩq„`« Y∞~üP<££ (`å`«Ê~°º=Ú, 2009), 3.
PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å Hõq`«Å∞, Hõ^è•xHõÅ∞, „Ѩ™ê~°O. J"å~°∞¤Å∞ Y∞~üP<£–ǨÏnãπ =∞iÜ«Ú JÇπÏÖˇ ǨÏnãπ ^èŒ~°‡=Ú (2010).
–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ã¨=∞`å~å=Ù ÉÏÅ ™êÇ≤Ïf ѨÙ~°™ê¯~°O, `≥Å∞QÆ∞ ÅHõ∆ºO: „Ѩ[ÅÖ’ =ÚYºOQÍ =Úã≤¡O „Ѩ*ÏhHõOÖ’ z@¡O
qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O ^èŒ~°‡xkè ѨÙ~°™ê¯~°O, qâ◊fi^•`« J"å~°∞¤ ‰õ@∞ì‰õΩáÈ~Ú# ^è•i‡Hõ JÅã¨`«fiO, L^•ã‘#`«#∞ áÈQ˘ÏìÅ#flk.
(2007), PO„^èŒ ™ê~°ã¨fi`« ã¨q∞u ѨÙ~°™ê¯~°O (2009). ÅHõ∆ ºO: z~°∞<å=∂: ¿+H± J|∞ÌÖò [bÖò, ¿Ñ+π W=∂O: #∂~åx *Ïq∞Ü«∂
=∂#gÜ«∞ ã¨O㨯 $f–ã¨O„Ѩ^•Ü«∞ŠѨ@¡ J=QÍǨÏ# HõeÊã¨∂Î, ÉÏÅÉÏeHõÅ JÉèí∞º#fluH˜ =∞ã≤˚^£, ~år"£ HÍÅh, #∞ÅHõ¿Ñ@– 522502, `å_ÕѨe¡ =∞O_»ÅO, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡.
L`«Î=∞ ™êÇ≤Ï`«º ã¨$+≤ì KÕÜ«∞@O. z~°∞<å=∂: ¿+H± J|∞ÌÖò ǨÏH©O *Ïh, WO˜ #O. ã¨OKå~°"å}˜: 9948151159. Email: jaleelshaik9 @gmail.com
31 17 32

18. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞ xÜ≥∂[Hõ=~°æO, H˘„~°áê_»∞Ö’ 1942Ö’ J|∞ÌÖò ÅfѶπ ¿+H± ó Y=∞‡O lÖÏ¡ Y=∞‡OÖ’ 1954 U„Ñ≤Öò 14# [##O. `«e¡
[x‡OKå~°∞. Ç≤ÏOn ѨO_ç`«∞Å∞. `≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡O, Ç≤ÏOn ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O. ˆQÜ«∂Å∞, `«O„_»∞Å∞: ¿+H± *ˇ·#cƒ, MÏtO ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: <åÅæ= `«~°QÆu.
áê@Å∞ ~°zOz ã¨fiÜ«∞OQÍ áê_®~°∞. <å@HÍÅ∞ ~åâß~°∞, #˜OKå~°∞. W`«~° ÉèÏ+¨Å "åºÑ¨HõO: "åºáê~°O, Y=∞‡OÖ’x "≥∂u =∞ã≤˚^£Ö’ ¿Ñ+π
#∞O_ç ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOKå~°∞. W=∂OQÍ ÉÏ^茺`«Å x~°fiǨÏ}. 2007 #∞O_ç ~åã¨∞Î#fl ^è•i‡Hõ
J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü "ÕOѨe¡ ó z`«∂Î~°∞ lÖÏ¡ HõeH˜i „QÍ=∞OÖ’ 1945 EÖˇ· XHõ˜# "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. 'w@∞~å~Ú— "å~°
[x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: "ÕOѨe¡ Ǩï¿ãû<£ ca, Ǩï¿ã<£. K«^Œ∞=Ù: ZO.U, a.W_ç. Ѩ„uHõÖ’ ~åã≤# "庙êÅ∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥KåÛ~Ú. ÅHõ∆ ºO: =∂~°æO
L^ÀºQÆO: z„`«ÖËY#O Láê^蕺ܫÚxQÍ P~°OÉèí"≥∞ÿ `≥Å∞QÆ∞ J^蕺Ѩ‰õΩxQÍ L^ÀºQÆ q~°=∞}. `«Ñ≤Ê# ã¨=∂*Ïxfl ™êÇ≤Ï`«ºO ^•fi~å ã¨O㨯iOz W™ê¡O
1966Ö’ 'PO„^茄ѨÉèí— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# 'rq`«K«„HõO— Hõq`«`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO „ѨɒkèOz# ã¨`«º=∂~°æO "≥·Ñ¨Ù =∞o§OKå#flk. z~°∞<å=∂: ¿+H±
P~° O Éè í O . ~° K « # Å∞:1.z#∞‰õ Ω (=K« # Hõ q `å 㨠O Ѩ Ù ˜ ) , J|∞ÌÖò ÅfѶπ, WO˜ #O.1–9–35/48/11, W™ê¡O¿Ñ@, Y=∞‡O
2.=∞Öˇ¡ˆ~‰õΩ (Hõ^ä•ã¨OѨ٘), 3."åH˜e (™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞), –507003, Y=∞‡O lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 96403 51551,
4."Õ∞Ѷ¨∞O (=K«# Hõq`å ã¨OѨ٘), 5.Ö’ye (â◊`«HõO), J|∞ÌÖò #∂~üÉÏëê ¿+H± _®Hõì~ü ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ HõOHõ~°áêÖˇOÖ’ 1956 E<£
6."≥ ∞ ~° ∞ Ѩ Ù . =Hõ Î . Jëêì = ^è • <åÅ∞, <åϺ=^è • <åÅÖ’ 4# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ~À+¨<£c, =∞øÖÏe. K«^Œ∞=Ù:
ÉèÏQÆ™êfi=∞ºO. z„`«HÍ~°∞_»∞, #@∞_»∞. HõqQÍ, #@∞_çQÍ Ñ¨Å∞ ZO.HÍO., Ñ≤.ÃÇÏKü_ç. L^ÀºQÆO: PKå~°º <åQÍ~°∞˚# qâ◊fi
ã¨`å¯~åÅ∞ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. J"å~°∞¤Å∞– ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ~°O[x q^•ºÅÜ«∞OÖ’ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. =¸_»∞ ^ŒâßÉÏÌÅ∞QÍ `≥Å∞QÆ∞,
‰õΩO^Œ∞iÎ *ÏfÜ«∞ ™êÇ≤Ïf ѨÙ~°™ê¯~°O (1999), ZH±ûˆ~ J"å~°∞¤ POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’¡ ~°K«#Å∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞, ѨÅ∞ "庙êÅ∞ qq^èŒ
(2000), ѨÙeHõO˜ ™êÇ≤Ïf ã¨O`«¯$f ѨÙ~°™ê¯~°O (2003), Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. ~å[H©Ü«∞–Pi÷Hõ JOâßÅ#∞ qâı¡+≤ã¨∂Î
„Ѩ"å™êO„^èŒ =ã¨O`À`«û= ѨÙ~°™ê¯~°O (2004), PO„^茄Ѩ^Õâò JkèHÍ~° ÉèÏëê ѨÙ~°™ê¯~°O U_»∞ „QÆO^ä•Å∞ ~åã≤ "≥Å∞=iOKå~°∞. ÅHõ∆ ºO: „Ѩ[efl `«=∞
(2005). ÅHõ∆ ºO: „Ѩ[Å#∞ =∂#=`å =¸~°∞ÎÅ∞QÍ fiÛk^ÕÌ „Ѩܫ∞`«flO. z~°∞<å=∂: ǨωõΩ¯Å∞, ÉÏ^茺`«Å kâ◊QÍ K≥·`«#º=O`«∞efl KÕÜ«∞_»O.
"ÕOѨe¡ J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü, WO˜ #O.1–22ã≤, H˘`«Î¿Ñ@ ZH±û>ˇ<£¬<£, HõeH˜i–517234, z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü J|∞ÌÖò #∂~üÉÏëê, WO˜ #O. 9–103,
ã¨OKå~°"å}˜: 94407 56131, ^Œ∂~°"å}˜: 08586–256084.. =∞OQÆà◊yi – 522503, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 94901 75786, ^Œ∂~°"å}˜:
232913, Email: abdulnoorbasha_nu@yahoo.co.in
J|∞ÌÖò YbÖò ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ p~åÅÖ’ 1970 PQÆã¨∞ì 15# [##O. `«e¡
`«O„_»∞Å∞: ¿+H± J|∞ÌÖò ~°ÇÏO, ã¨H<å ca*Ï<£. K«^∞=Ù: _çá⁄¡=∂
‘ ˜ Œ J|∞ÌÖò ~°Ñ¶‘ ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇOÖ’ 1973 EÖˇ· 10# [##O.
W<£ "≥∞HÍxHõÖò WO[hiOQ∑. L^ÀºQÆO: P’HÍ_£ WO[h~ü `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ã≤ÖÏ~üc, ¿+H± ã≤ÖÏ~ü ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù:
(S˜ã≤, p~åÅ). „Ѩ=ÚY ~°K«~Ú`« W#QÆO˜ ^•=Ó^£ „¿Ñ~°}`À a.Z., ZO.Z (Ç≤ÏOn). L^ÀºQÆO: D©q (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£).
~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ 2005Ö’ "åºã¨O ~åÜ«∞_»O ^•fi~å
"庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ^Œo`«∞Å∞, =Úã≤¡OÅ∞, aã≤ =~åæÅ ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÅÖ’ Hõq`«Å∞,
ã¨=∞㨺Å#∞ „ѨuaOaã¨∂Î "å˜ Ñ¨iëê¯~åÅ#∞ ã¨∂zã¨∂,Î L^Œº=∞ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. JHõ∆~åÜ«Ú^èŒO`À ™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å#∞
ã¨∂ÊùiÎx HõÅ∞QÆ*Ëã¨∂Î ~åã≤# "庙êʼnõΩ, QÆ∞iÎOѨÙ. z~°∞<å=∂: `˘ÅyOKåÅx. ã¨`«û=∂[ ™ê÷Ѩ#‰õΩ `À_»Ê_®Å#flk ÅHõ∆ ºOQÍ
¿+H± J|∞ÌÖò YbÖò, _èçb¡–~å[™ê÷<£ „Ï<£ûáÈ~°∞ì HõOÃÑh, Z<£P~ü Hõ$+≤. z~°∞<å=∂ : ¿+H± J|∞ÌÖò ~°Ñ¶‘, WO˜ #O.16–22,
JO_£ Ñ≤ZO L#fl`« áê~î°âßÅ, ~å=∞ã¨÷OÉèíO ~À_»∞¤, p~åÅ–523155, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. <åÅ∞QÆ∞ ã¨÷OÉèÏÅ gkè, Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇO–523 327, „ѨHÍâ◊O
lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 93944 89256. Email: rafi.shaik.abdul @gmail.com.
33 18 34

19. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J|∞ÌÖò ~°Ç¨Ï=∂<£ ã¨Ü«∞º^£ ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i HÍH˜<å_»Ö’ 1980 PQÆã¨∞ì 30# J|∞ÌÖò ~°+‘^£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ ^Õâß~Ú¿Ñ@Ö’ 1952 U„Ñ≤Öò Ô~O_»∞#
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =ÚO`å*ò ÉËQÆO, ã¨Ü«∞º^£ J|∞ÌÖò [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ™ê~åa, =∞ǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ã¨`åÎ~ü. HõÅO¿Ñ~°∞: J|∞Ì„~°+‘^£.
ǨÏg∞^£. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û., a.>ˇH±. L^ÀºQÆO: WO[h~ü (QÆÜ«∂<£ K«^Œ∞=Ù: 5= `«~°QÆu. "åºÑ¨HõO: J^茺ܫ∞#O, ~°K«#, „ѨK«∞~°}, „Ѩã¨OQÍÅ∞. 1989Ö’
™ÈÅ∂º+¨<£û WO_çÜ«∂ „Ѩ. eq∞>ˇ_£, HÍH˜<å_»). ~°K«#Å∞ 1. '^Õâ◊O „Ѩ=∂Hõ~°"≥∞ÿ# kâ◊–"Õ∞^è•q =~°æO ÉÏ^茺`«Å∞— J#∞ L~°∂Ì #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜
=ã¨∞^è≥·Hõ ‰õΩ@∞O|O (2007), 2. Y∞~ü P<£ JO_£ Ãã·<£û (2008) J#∞=kOz# `˘e „QÆO^äŒO "≥Å∞=_çOk. JѨʘ#∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆOÖ’ ѨÓiÎQÍ
ÅHõ∆ ºO : âßGq*Ï˝# „QÆO^ä•Å ^•fi~å P^蕺u‡Hõ „QÆO^ä•ÅÖ’x x=∞QÆflO. ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞, qâı¡+¨}Å∞ „ѨK«∞i`«O.
âß„ã‘ÎÜ«∞ q*Ï˝<åxfl ™ê=∂#º „Ѩ*ÏhHõO K≥O`«KÕ~°Û_»O. ™êH˜∆ k#Ѩ„uHõÖ’ 'W™ê¡O ã¨O^Õâ◊O— HÍÅ"£∞ x~°fiǨÏ}. ã¨fi`«O„`«
z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ J|∞ÌÖò ~°Ç¨Ï=∂<£, WO˜ #O.7–1–10, ~°K«#Å∞: 1.lǨÏ^£, 2. J|^ŒÌ „Ѩ=HõÎ g∞~å˚QÆ∞ÖÏO JǨχ^£
~å=∂~å=Ù¿Ñ@, QÍOnè #QÆ~ü, HÍH˜<å_»–533003, `«∂~°∞Ê MÏkÜ«∂x. D „QÆO^ä•ÅÖ’ 'lǨ^£— =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛOk.
QÀ^•=i lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 98480 49486, Email: rahman@gainsolutions.com `≥Å∞QÆ∞ J#∞"å^•Å∞: 1. ÉèÏ~°fÜ«∞ ã¨=∂[ ã¨O㨯~°}‰õΩ
J|∞ÌÖò ~°Ç≤Ï=∂<£ ã¨Ü«∞º^£ ó Hõ_»Ñ¨lÖÏ¡ ~å[O¿Ñ@ `åÅ∂HÍ #šѨÔ~_礿Ñ@Ö’ ã¨=∂Ü«∞`«Î=∞=fiO_ç, 2. ã¨~°fiÖ’Hõ =∞ǨϟѨHÍi, 3. qâ◊fi=∂#=
1940 EÖˇ· XHõ ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏ[~åc, QÆ∞ÖÏO „¿Ñ=∞ ™œ„ÉèÏ`«$`åfiÅ∞, 4. g∞~°∞ W™ê¡O J^茺ܫ∞#O ZO^Œ∞‰õΩ
"≥Ún<£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.W. ~åR „ѨÉèí∞`«fiL^ÀºQÆO #∞O_ç KÕÜ«∂e?, 5. „Ñ≤Ü«∞"≥∞ÿ# J=∞‡‰õΩ, 6. W™ê¡O ã¨O^Õâ◊O, 7.J^èŒ~°‡
2001Ö’ q~°=∞}. 1962Ö’ 'n#ÉÏeHõ— Hõq`«`À P~°OÉèí"≥∞ÿ ã¨Oáê^Œ#‰õΩ ^Œ∂~°O, 8. Ü«ÚQÆ Ñ¨Ù~°∞+¨µ_»∞ ã¨Ü«∞º^£ =∞ø^Œ∂k,
Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ ™ê÷xHõ Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. 9. #=∂A ѨÙã¨ÎHõO, 10. g∞ ™⁄`«∞Î g∞ Ѩ~°O, 11. W™ê¡O ^èŒ~°‡ xÜ«∞=∂Å∞ (D
a~°∞^Œ∞Å∞: HõqǨÏOã¨, Hõq`Õ[, ã¨~°ã¨`«¯q. ÅHõ∆ ºO: ã¨O^Õâß`«‡Hõ ѨÙã¨ÎHõO 2009 =~°‰õΩ ÅH∆Í #ÅÉèˇ·"ÕÅ HÍÑ‘Å =Ú„^Œ} [iyOk), 12. ^Œ~°∂^£ â◊√ÉèÏÅ∞,
~°K«#Å∞ „Ѩ*ÏhHÍxH˜ JOk"åfiÅ#flk. z~°∞<å=∂ : ã¨Ü«∞º^£ 13. Y∞~üP<£ ^≥·= „QÆO^äŒO, 14. Y∞~üJ<£ É’^èŒ# "åK«HõO, 15. Y∞~üP<£ "åK«HõO, 16.
J|∞ÌÖò ~°Ç≤Ï=∂<£, WO˜ #O.5/637, QÍOnè "≥∞"≥∂iÜ«∞Öò ÅHõ∆ºO "≥·Ñ¨Ù‰õΩ. ÅHõ∆ºO: W™ê¡O Ѩ@¡ L#fl JáÈǨÏÅ#∞ ^Œ∂~°O KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂:
Hõ¡Éò =^ŒÌ, ~å[O¿Ñ@–516115, Hõ_»Ñ¨lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: =∞ǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ~°+‘^£, WO˜ #O.19–2–23/ ZO19, =∞Hͯ HÍÅh, HÍÖÏѶ¨`«÷~ü,
94402 45751, ^Œ∂~°"å}˜: 08562–240860, Email: engrrahiman@yahoo.com ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500063, ã¨OKå~°"å}˜˜: 98485 16163, Email: islamiclit@gmail.com
J|∞ÌÖò ~°*ÏH± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ `«∞à◊¥§~°∞ =∞O_»ÅO =∞O^Œ_»O „QÍ=∞OÖ’ 1968 J|∞ÌÖò ã¨=∞^£ ¿+H± ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ ã≤i"≥à◊§ „QÍ=∞OÖ’ 1958 EÖˇ· XHõ˜#
"Õ∞ P~°∞# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: LO_»=e¡ =∞ǨÅH©∆ ‡ (âß~å), [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± Jq∞<åc, ¿+H± J|∞ÌÖò +¨µ‰õÄ~ü.
LO_»=e¡ HÀ@Ü«∞º (J„|ǨÏO). K«^Œ∞=Ù: a.Z., a.W_ç. K«^Œ∞=Ù: aHÍO. L^ÀºQÆO: ÉèÏ~°`ü ã¨OKå~ü xQÆO eq∞>ˇ_£Ö’
L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞.'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ 2008Ö’ ã‘xÜ«∞~ü >ˇH˜flHõÖò ã¨∂Ѩ~ü"≥·[~ü, #O^•ºÅ. 1979Ö’ 'Ü≥∂[#—
'HÍÅK«„HõO ™êH˜∆— "åºã¨O`À ~°K«<å "庙êOQÆO P~°OÉèíO. ѨÅ∞ =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ '=~°Hõ@flO— "åºã¨O ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å
ã¨∞n~°… Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞, „Ѩ^è•#OQÍ w@∞~å~Ú "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ѨÅ∞ Hõ^ä•xHõÅ∞, Hõ^äŒÅ∞,
Ѩ„uHõÖ’, qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. ÅHõ∆ ºO: "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«O. 1983Ö’ '<å~°^Œ— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’
ã¨`«º ã¨O^Õâßxfl JOkOK«_»O. z~°∞<å=∂: J|∞ÌÖò ~°*ÏH±, ~åã≤# 'L^ÀºQÆ Ñ¨~°fiO— Hõq`« QÆ∞iÎOѨÙ#∞ `≥zÛÃјìOk. ÅHõ∆ ºO:
WO˜ #O. 21–68, `å_çH˘O_»–522236, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡, „Ѩ[efl K≥·`«#º=O`«∞efl KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± J|∞ÌÖò
ã¨OKå~°"å}˜: 9392530916, Email: abdulrazak236@gmail.com. ã¨=∞^£, WO˜ #O. 29/117, Ü«∞ãπ.a.S HÍÅh ~À_»∞¤, #O^•ºÅ–518501, Hõ~°∂flÅ∞
lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94406 55753, Email: samadalif@ yahoo.com
35 19 36

20. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J|∞ÌÖò ã¨`åÎ~ü ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ #O^•ºÅÖ’ 1937 EÖˇ· XHõ˜# [##O. `«e¡ 1.áÈbã¨∞ʼnõΩ =ºH˜Î`«fi qHÍã¨O (2004), 2.áÈbã¨∞ "åK«HõO (1994), 3.=∞Ç≤Ïà◊Å∞–
`«O„_»∞Å∞: Ѷ¨„Y∞c, Ǩï¿ãû<£ Ñ‘~å<£. K«^Œ∞=Ù: Zãπ.Zãπ.ZÖò.ã≤. ÉÏeHõÅ J„Hõ=∞ ~°"å}Ï (J#∞"å^ŒO, 2008), 4.F „Ѩ^è•# =∞O„u ǨÏ`«º (WOk~å
L^ÀºQÆO: ~åR áÈbã¨∞âßYÖ’ 1962Ö’ KÕiHõ, 1990Ö’ QÍOnè ǨÏ`Àº^ŒO`«O, J#∞"å^ŒO, 1995)† #=ÅÅ∞: 1.ã¨`«ºÉèÏ=∞ â◊Ѩ^äŒO (1990),
q~°=∞}. HõÅO ¿Ñ~°∞: =∞}˜. 1974Ö’ 'D<å_»∞— k#Ѩ„uHõÖ’ 2.tkäÅ QÆ∞ǨÏÅ∞ (1990), 3.HÍÖòQÆ~°àò (1992), ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å #∞O_ç
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# Hõq`« ^•fi~å ~°K«<å "庙êOQÆO P~°OÉèíO. qq^èŒ ã¨=∂*Ïxfl q=ÚHõÎO KÕÜ«∞_®xH˜ ™êÇ≤Ï`«ºO ™ê^èŒ#OQÍ Hõ$+≤. z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£
Ѩ„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, QÆeÊHõÅ∞, „Ѩ^è•#OQÍ ^è•i‡Hõ J|∞ÌÖÏ¡, áê¡ò #O.1, ÉÏ¡H± #O.12, áÈbã¨∞ HÍfi~°ì~üû, Ü«¸ã¨∞Ѷπ QÆ∂_®, K≥H± áÈã¨∞ì,
"庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. =∞Oz =HõÎ, ѨÅ∞ ©g Kèå<≥ÖòûÖ’ ^è•i‡Hõ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500045. ã¨OKå~°"å}˜: 99496 68250. Email: moha.mails@yahoo.com
„Ѩã¨OQÍÅ∞. `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ ^è•i‡Hõ ji¬HõÅ x~°fiǨÏ}. J|∞Öò W~åÊù<£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ã¨`≥Î#Ѩe¡ `åÅ∂HÍ `˘O_»Ñ≤Ö’ 1945 E<£
ÅHõ∆ºO: ^≥·=cèu ѨÙ<å^Œ∞Å g∞^Œ ã¨`«û=∂[ x~å‡}ÏxH˜ ~°K«#Å 15# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± |_Õ ™êÃÇÏÉò, ¿+H± ~°g∞*Ïc. K«^Œ∞=Ù: Ñ≤Ü«Úã≤.
Ѩ~°OQÍ KÕÜ«¸`«. z~°∞<å=∂: J|∞ÌÖò ã¨`åÎ~ü, WO˜ #O. 87–966/2, >ˇeHÍO #QÆ~ü, L^ÀºQÆO: 1963Ö’ ~åR „ѨÉèí∞`«fi L^ÀºQÆOÖ’ KÕi 1980Ö’ ã¨fiK«ÛùO^ŒOQÍ ~år<å=∂.
Hõ~°∂flÅ∞–518002, Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92473 13496, QÆ`« =¸_»∞ ^ŒâßÉÏÌÅ∞QÍ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ #∞O_ç "≥Å∞=_»∞`«∞#fl 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’
qq^èŒ ÉÏ^茺`«Å#∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∂ΠѨÅ∞ „Ѩ`ÕºHõ ji¬HõÅ#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞, =O^ŒÖÏk "庙êÅ∞
J|∞ÌÖò "åÃÇÏ^£ ó ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡ cè=∞=~°OÖ’ 1972 U„Ñ≤Öò 10# [##O. ~åâß~°∞. 1976Ö’ 'P^蕺u‡Hõ rq`«O— J#∞ `˘e„QÆO^äŒO
`«e¡`«O„_»∞Å∞: JYÎ~°∞hfl™ê ÉËQÆO, =∞ǨÏ=∞‡^£ ™êa~ü. K«^Œ∞=Ù: „ѨK«∞~°}. JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞,
™êOˆHuHõ q^Œº. Láêkè: "≥e¤OQ∑ >ˇH©fl+≤Ü«∞<£. 2003Ö’ „ѨK«∞ Hõ^ä•xHõÅ∞ „ѨK«∞i`«O. 'w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#
i`«"≥∞ÿ# "åºã¨O ^•fi~å ~°K«<å "庙êOQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ 'Ï~üÛÖˇ·ò— "庙êxH˜ =∞Oz ã¨ÊO^Œ# ÅaèOzOk. 1997Ö’
#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ã¨fiÜ«∞OQÍ W™ê¡q∞H± i™È~üû ÃãO@~ü (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) ™ê÷Ñ≤Oz,
2007 U„Ñ≤ÖòÖ’ ~åã≤# '=∂#=rq`« Ѩ~°=∂~°÷O— "åºã¨O ѨÙã¨ÎHõ „ѨK«∞~°} HÍ~°º„Hõ=∂xfl KÕѨÏì~°∞. ~°K«#Å∞: 1. Y∞~üP<£
QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛOk. PHÍâ◊"å}˜Ö’ ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ „Ѩã¨OQÍÅ ÉèÏ"å=∞$`«O, 2. ǨÏnãπ Ç≤Ï`À‰õΩÎÅ∞, 3.'=ÚǨÏ=∞‡^£— P^Œ~°≈
„Ѩ™ê~°O. ã¨fiÜ«∞OQÍ ~°∂á⁄OkOz# ^è•i‡Hõ „Ѩã¨OQÍÅ HͺÃãò rq`«O, 4.Ѷ¨Ù~åö<£ ÉèÏ"å=∞$`«O, 5. âßOu–ã¨=∞~°O– <åºÜ«∞O,
"≥Å∞=_çOk. ÅHõ∆ ºO: P^蕺u‡Hõ ^Œ$+≤ìHÀ}O #∞O_ç =∂#=`«fiO 6. Ѩ~°Ö’Hõ „Ѩ™ê÷#O, 7. =Úã≤¡O =∞Ç≤Ïà◊, 8. ^èŒ# qˆHO„nHõ~°}, 9. ~°=∞*Ï<£ Pâ◊Ü«∂Å∞,
x[~°∂áêxfl ѨÓiÎ ™ê÷~ÚÖ’ =∞#∞+¨µÅ‰õΩ Z~°∞HõѨ~åÛÅ#flk. z~°∞<å=∂: J|∞ÌÖò "åÃÇÏ^£, 10. HÍÉÏ ã¨O^Õâ◊O, 11.â◊√Éè’^ŒÜ«∞O, 12.=∞ã‘ÇπÏ =∞ø=Ó^£, 13.ã¨∞=~°‚ ã¨∂‰õΩÎÅ∞,
WO˜ #O. 15–22–7/4, 18= "å~°∞¤, áêÅ∂i "åi gkè, cè=∞=~°O–534201. 14.'P`«‡—Hõ^äŒ, 15.^•OѨ`«º rq`«O, 16.ѨsH∆Í „ѨѨOK«O, 17. UHõ ^≥·"å~å^èŒ#, 18.
J|∞ÌÖÏ¡ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ ÃÑiHõ H˘O_®~°OÖ’ 1956 PQÆã¨∞ì Ô~O_»∞# W™ê¡O É’^èŒ#Å∞, 19. ã¨"≥∞ÿHõº`å ™È^Œ~° ÉèÏ"åÅ∞, 20. qâßfiã¨∞Å∞, 21. ^è≥·=„Ѩ=HõÎÅ
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ãã·^•c, =ÚǨÏ=∞‡^£ MÏtO. HõÅO¿Ñ~°∞: Éèíq+¨º`ü „ѨHõ@#Å∞, 22.W™ê¡O Ñ≤Å∞ѨÙ. ѨÅ∞ W`«~° „ѨK«∞~°} ã¨Oã¨÷Å ^•fi~å J<ÕHõ
ZO_ç K≥·`«#º (ZO_ç. ™œ[#º ã¨∂ÊùiÎ`À) K«^Œ∞=Ù: a.U. L^ÀºQÆO: J#∞"å^Œ „QÆO^ä•Å#∞ "≥Å∞=iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: JÖÏ¡ÇπÏ „¿Ñ~°}`À áê~î°‰õΩŠǨÏ$^ŒÜ«∂Ö’¡H˜
~åR áÈbã¨∞âßY, (ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: 'ã¨∞~°Hõ∆— =∂ã¨Ñ¨„uHõ). =∞iO`« Ö’`«∞QÍ K˘K«∞Û‰õΩáÈÜÕ∞ â‹·eÖ’ ~°K«#Å∞ KÕã¨∂Î =∞`«ã¨Ç¨Ï<åxfl =∞iO`«QÍ
1972Ö’ 'Ü«Ú=[#— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '=$Hõ∆O— Hõq`« Ѩ˜+¨ìѨ~°Û_»O, ã¨=∂*Ïxfl ^Õ=Ùx UHõ`«fiO "≥·Ñ¨Ù #_çÑ≤OK«_»O, W™ê¡q∞Ü«∂ ™êÇ≤Ï`åºxfl
^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, ѨiK«Ü«∞O KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂ : J|∞Öò W~åÊù<£, ã¨O^Õâ◊Éèí=#O, Kè«`åÎ|*Ï~ü,
Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500002, ^Œ∂~°"å}˜: 040 –66710795, ã¨OKå~°"å}˜: 94415 15414,
ѨÅ∞ <å˜HõÅ∞ PHÍâ◊"å}˜, ^Œ∂~°^Œ~°≈<£ÅÖ’ „Ѩ™ê~°O. ~°K«#Å∞: Email: alifain45@yahoo.com
37 20 38

21. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
JѶ¨˚Öò =∞ǨÏ=∞‡^£ JǨÏ=∞‡^£ ó ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡ KåQÆÅ∞¡Ö’ 1963 #=O|~ü HõÅO¿Ñ~°∞: 'JѶ¨û~ü—. K«^Œ∞=Ù: a.U (K«i„`«)., ZOU (`≥Å∞QÆ∞)., Ñ≤ÃÇÏKü._ç. "åºÑ¨HõO:
21# [##O. HõÅO¿Ñ~°∞: JѶ¨˚ÖòWO_çÜ«∞<£. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ™êɡ~°∞hfl™ê, =∞ǨÏ=∞‡^£ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º ã¨$[#. P~°OÉèíOÖ’ KåÖÏ HÍÅO PO„^èŒ*’ºu, PO„^èŒÉèí∂q∞
W„|Ç‘ÏO. K«^Œ∞=Ù: ZO.Z. "åºÑ¨HõO: "åºáê~°O. 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞, k#Ѩ„uHõÖ’¡ ã¨Oáê^Œ‰õΩxQÍ Ñ¨xKÕâß~°∞. P `«~°∞"å`« J"≥∞iHÍ "≥o§ 'q™ê¯<£xû<£ qâ◊fi
„Ѩ=ÚY ~°K«~Ú`« Zãπ.ZO =∞eH± „¿Ñ~°}`À 1979Ö’ '#=~°HõÎO q^•ºÅÜ«∞OÖ’ É’^è<å, Ѩiâ’^è<å ÉÏ^躌 `«Å#∞ KÕÑ ,ì˜ „Ѩã∞`O '>ˇHÍûãπ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O—
Œ Œ ¨ ¨Î «
~å"åe— ~°K«# w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O. JѨʘ Ö’x Pã≤Ü«∂ qÉèÏQÆOÖ’ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞QÍ Ñ¨xKÕã¨∞Î<åfl~°∞. PO„^èŒ*’ºu "å~°Ñ¨„uHõ
#∞O_ç qq^è Œ Ѩ „ uHõ Å Ö’ "庙êÅ∞, Hõ q `« Å ∞ KÀ@∞ x~°fiÇ≤ÏOz# Hõ^äŒÅ áȩʼnõΩ ~åã≤# 'J_çq— Hõ^䌉õΩ |Ǩï=∞u ~å=_»O`À `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºO
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. Hõq`«Ö’¡ P~°∞ POQÆ¡OÖ’ J#∞"å^Œ"≥∞ÿ Ѩ„uHõÖ’¡ "≥·Ñ¨Ù =∞àϧ~°∞. 1984Ö’ PO„^èŒ*’ºu `≥Å∞QÆ∞ k#Ѩ„uHõÖ’ ѨÅ∞ ÉÏ^茺`«Å#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞.
„ѨK«∞i`«O HÍQÍ =∞~À Ѩk Hõq`«Å∞ Ç≤ÏOnÖ’ `«~°∞˚=∂ KÕÜ«∞|_ç „Ñ¨ã¨∞Î`«O J"≥∞iHÍÖ’ Ü«¸x=iû© PѶπ >ˇHÍûãπÖ’ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÖ’¡ Hõq`«Å∞,
Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. #ÅÉèˇ· JHõ∆~åʼnõΩ q∞OK«‰õΩO_® ™ê=∂lHõ–™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ Jã¨OMϺHõOQÍ „ѨK«∞i`«O. '`≥ÅOQÍ} Hõq`«fiO:
<åÅ∞QÆ∞ K«~°}ÏÅ`À, <åÅæ= K«~°}OÖ’ ÉèÏ=O |ÅOQÍ 'ѨOKü— =ã¨∞Î ~°∂Ѩ Ѩi}Ï=∞O— J#∞ JOâ◊O g∞^Œ Ѩiâ’^èŒ# KÕã≤ _®Hõìˆ~ò á⁄O^•~°∞. PÜ«∞#
JÜÕ∞º q^èŒOQÍ '™êÇ≤ÏsÅ∞— ¿Ñ~°∞`À #∂`«# Hõq`å „Ñ¨H˜Ü«∞ ~åã≤# 'xiÌ+¨ì`«, ™ê÷xHõ`«, H˘`«Î ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ=∂}ÏÅ∞— ™êÇ≤Ï`«º q=∞~°≈ H˘`«Î K«~°ÛʼnõΩ
P~°OaèOKå~°∞. „ѨK«∞~°}Å∞: 1.<≥·uHõ rq`«O, 2. K«i`å~°∞÷Å∞. ÅHõ∆ºO: W™ê¡O qâ◊fi„¿Ñ=∞ <åOk ѨeH˜Ok. ~°K«#Å∞: 1. ~°HõÎã¨Ê~°≈ (1986), 2. W"åà◊ ( Hõq`å ã¨OѨ٘, 1991),
ã¨fiÉèÏ"åxfl, ã¨fi~°∂áêxfl ™êH∆Í`«¯iOѨ KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£ JѶ¨˚Öò JǨÏ=∞‡^£, 3.P^èŒ∞xHõ`«–J`åº^èŒ∞xHõ`« (1992), 4. Hõ^䌖™ê÷xHõ`« (™êÇ≤Ï`«º q=∞~°≈), 5. =Åã¨
WO˜ #O.7–32/1, KåQÆÅ∞¡–534342, ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93464 (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2002, 6. Ti z=~° (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2010). J"å~°∞¤Å∞–
98464, Email: afjalindian@yahoo.co.in ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: „Ѷ‘ =~üû „Ѷ¨O@∞ J"å~°∞¤ (1992), L=∞‡_çâ‹ ˜ì J"å~°∞¤ (1992) Jeâ‹ ˜ì
J„á¶È*ò JǨÏ=∞‡^£ ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ q[Ü«∞"å_»Ö’ 1980Ö’ [x‡OKå~°∞. „ѨÉèÏHõ~ü J"å~°∞¤ (1999) `≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O J"å~°∞¤ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2003),
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± =∞ǨÏ|∂ÉÏëê, ¿+H± "≥ÚǨÏ~ü [c<£. K«^Œ∞=Ù: a.ã≤.Z., á¶êlÖˇ ™êÇ≤Ïf Q“`«q∞ J"å~°∞¤ (2003), =∞„^•ãπ `≥Å∞QÆ∞ JHÍ_»g∞ LQÍk ѨÙ~°™ê¯~°O (=∞„^•ãπ,
W™ê¡q∞Ü«∂. "åºÑ¨HõO: ÉèÏëê J#∞"å^ŒO. 1999Ö’ 'ã¨$+≤ì x^Œ~°≈#O— `˘e ~°K«# 2002), ÉèÏëê ã¨=∂‡<£ J"å~°∞¤ (2007). z~°∞<å=∂: „Ѩã¨∞Î`«O J"≥∞iHÍÖ’ x"åã¨O.
Email: afsrtelugu @gmail.com, afsar@mail.utexas.edu.
"≥Å∞=_çOk. Hõq`«Å∞, áê@Å∞, "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’
„ѨK«∞i`«O. J#∞"å^•Å∞ =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® ѨÅ∞ ã¨fi`«O„`« JǨÏ=∞‡^£ Jb MÏ^Œi ™êÃÇÏÉò ó 1935 #=O|~°∞ <å˜ 'ÉèÏ~°u— ã¨OzHõÖ’
~°K«#Å∞ KÕâß~°∞. =HõÎ, QÍÜ«∞‰õΩ_»∞. W™ê¡g∞Ü«∞ ™êÇ≤Ï`«ºO`À 'F~°∞QÆÅ∞¡ K«i„`«— "åºã¨O „ѨK«∞i`«O.
‰õÄ_ç# ^•^•Ñ¨Ù 60 ѨÙã¨ÎHÍÅ#∞ L~°∂Ì, J~°cƒ, POQÆ¡ ÉèÏ+¨Å
#∞Oz `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOKå~°∞. PÜ«∞# „QÆO^ä•ÅÖ’ '"Õ^•Ö’¡ JǨÏ=∞‡^£ ÉÏëê ¿+H± ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ <≥Å∂¡~°∞Ö’ 1945 "Õ∞14# [##O.
=ÚǨÏ=∞‡^£ (ã¨)— >ˇÿ˜Öò`À 2007Ö’ "≥Å∞=iOz# „QÆO^äŒO `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± Mˇ·~°∞hfl™ê ÉËQÆO, ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ QÆ∞ÖÏO
QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛOk. ÅHõ∆ºO: J`«∞º`«Î=∞ ™êÇ≤Ï`«º qÅ∞=Å`À, Q“ãπ. HõÅO¿Ñ~°∞: ¿+H± JǨÏ=∞‡^£. K«^Œ∞=Ù: Ѩ^Œ= `«~°QÆu.
áê„uˆHÜ«∞ qÅ∞=Å`À, L#fl`« „Ѩ=∂}ÏÅ`À, W™ê¡O ã¨O^Õâßxfl =$uÎ: >ˇÿÅiOQ∑. 1969 #∞O_ç Hõq`«Å∞, áê@Å∞, ˆQÜ«∂Å∞
„Ѩ*Ï ÉÏǨïàϺxH˜ JO^Œ*ËÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± J„á¶È*ò JǨÏ=∞‡^£, WO˜ ~åã¨∞Î<åfl~°∞. #@∞_»∞, QÍÜ«∞‰õΩ_»∞. 1992Ö’ ™ê~å =ºuˆ~Hõ
#O.7–10–3/a, QÆ∞ÖÏO JÉσãπ gkè, qOz¿Ñ@, q[Ü«∞"å_»–520001, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. L^Œº=∞ áê@Å ã¨OHõÅ#OÖ’ Hõq`« „ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ
ã¨OKå~°"å}˜: 93953 17066, Email: ahamed.afroz@ rocketmail.com #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ѨÅ∞ áê@Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, Hõq`«Å∞
KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. JO`«~å˚fÜ«∞ Ѩi}Ï=∂Å =¸ÅOQÍ
JѶ¨û~ü ó Y=∞‡O lÖÏ¡ zO`«HÍx „QÍ=∞OÖ’ [##O. Jã¨Å∞ ¿Ñ~°∞ =ÚǨÏ=∞‡^£ ^Õ â ◊ O , HÍi‡‰õ Ω Å∞ Z^Œ ∞ ~˘¯O@∞#fl 㨠= ∞㨠º Å∞, =Úã≤ ¡ O Å∞
=∞ǨÏ|∂Éò Jb. `«O„_ç : „Ѩ=ÚY Hõq 'H“=Úk— QÍ qMϺ`«∞Öˇ·# =ÚǨÏ=∞‡^£ +¨O+¨µnÌ<£. Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl „Ѩ`ÕºHõ ã¨=∞㨺Å#∞ qâı¡+≤ã¨∂Î, Hõ=¸ºxã¨∞ì ^Œ$HÀ¯}O`À ã¨=∂^è•<åÅ∞
39 21 40

22. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
"≥Å¡_çã¨∂Î, ÉÏ„c =∞ã‘^Œ∞ ‰õÄeÛ"Õ`« `«~°∞"å`« Ç≤ÏO^Œ∂–=Úã≤¡O [# ã¨=Ú^•Ü«∂Å =∞^茺 Jb =ÚǨÏ=∞‡^£ ó HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡ QÆ∞@∞ì |`«∂Î~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Jg∞<åc, Ǩï¿ãû<£.
ã¨O|O^è•Å#∞ =∞iO`«QÍ Ñ¨˜+¨ìO KÕÜ«∂Å#fl ÅHõ∆ºOQÍ „Ѩ`ÕºHõOQÍ |∞„~°Hõ^äŒÅ∞, <å@HÍÅ∞ q^•ºÉèϺã¨O : Ü«∞O.Z. Hõ_»Ñ¨Ö’ HÀ–PѨˆ~˜"£ il„ëêì~üQÍ L^ÀºQÆO. ~°K«#Å∞: ǨÏ$^ŒÜ«∞
~åã≤ „Ѩ*Ï<å@º=∞O_»e P^èŒfi~°ºOÖ’ ã¨fiÜ«∞OQÍ „Ѩ^Œi≈OKå~°∞. ÅHõ∆ºO: ã¨=∞ã¨=∂[ =∂^èŒ∞i, P}˜=Ú`åºÅ∞, "Õ^Œ<å ™œ~°Éèí=Ú, =∞=∞`« (HÍ"åºÅ∞).
™ê÷Ѩ#. z~°∞<å=∂: ¿+H± JǨÏ=∞‡^£ ÉÏëê, WO˜ #O.11/706, U.ã≤.Ü«∞ãπ ~À_£, ã¨∞O^Œ~ü Jb ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ÉÏѨ@¡ `åÅ∂HÍ ~°=∞}ѨÊáêÖˇOÖ’ 1935 _çÃãO|~ü
_ôÅH±û =^ŒÌ, ã¨O`«¿Ñ@, <≥Å∂¡~°∞–524001, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 99490 72401, Ô~O_»∞# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± =∞™êÎ<£ c, =∞ǨÏ=∞‡^£ MÏtO ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù:
Email: royalahmedbasha@gmail.com
ZO.Z., a.W_ç. L^ÀºQÆO: `≥Å∞QÆ∞ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. ã¨O㨯$`åO„^èŒ ÉèÏ+¨ÅÖ’ ѨO_ç`«∞Å∞.
JǨÏ=∞‡^£ ÉÏëê ã¨Ü«∞º^£ ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ Ñ≤~îåѨÙ~°O. ~°K«#: N „Ѩ=HõÎ 1950 #∞O_ç Ѩ^Œº ~°K«# P~°OÉèíO. ~°K«#Å∞: â◊`«HÍÅ∞: 1. =∂#㨠„Ѩɒ^èŒ=Ú, 2.
=ÚǨχ^£ ~°ã¨∂Öò "åi k=º K«i„`«. QÆ∞~°∞x =∂@ (1970), 3. JlOMÏ<£ ÉÏÉÏ (1990), 4.+≤i¤
™ê~Ú „ѨÉèí∞ (1999), 5. MÏ^Œ~ü ÉÏÉÏ (2001), 6. tÅ∞=^è•i
JǨÏ=∞‡^£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó "≥∞^ŒH± lÖÏ¡ "≥∞^ŒH±Ö’ 1962 _çÃãO|~ü 25# [x‡OKå~°∞. (2003), 7. PO[<ÕÜ«∞ (2003), 8. N "åã¨g Hõ#ºHõ (2008)
`«e¡`«O„_»∞Å∞: Ü«∂‰õÄc, =∞ǨÏ=∞‡^£ =¸™ê. K«^Œ∞=Ù: ZO.Z., a.W_ç. L^ÀºQÆO: 9. K≥#flˆHâ◊= â◊`«HõO (2009). QÆ^Œº~°K«#Å∞: 10. Ô~·`«∞
Láê^蕺ܫÚÅ∞. „Ѩ=ÚY Hõq #Okx ã≤^•úÔ~_ç¤ „¿Ñ~°}`À 1984Ö’ ™êÇ≤Ï`«º~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. ÉÏO^èŒ=Ù_»∞ (rq`«K«i„`«) (2008), HÍ"åºÅ∞: 11. qkè
1986 '=∞ø#O— Hõq`« „ѨK∞i`«O. JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞,
« qÖÏã¨=Ú (1985), 12. PHÍâ◊"å}˜ (2000), 13. WOk~å
Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ÉèÏ~°`«=Ú, (2001), 14. "åºã¨ =∞Oli, 1994 ("åºã¨
„ѨK«∞~°}Å∞: áê<åk (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2008). ÅHõ∆ºO: ã¨OHõÅ#O) 15. ã¨∞ÅÉèí "åºHõ~°}=Ú, 1993. ã¨Oáê^Œ‰õΩ_çQÍ
™ê=∂lHõ ~° ∞ QÆ ‡ `« Å #∞ q=∞~° ≈ <å`« ‡ Hõ O QÍ qâı ¡ + ≤ ã ¨ ∂ Î "≥Å∞=_ç# „QÆO^ä•Å∞: 1. QÆ∞~°∞^ŒH˜∆} (1960), 2. HÀQÆO˜"åi ÉèÏëê¿ã= (1962).
P~ÀQƺHõ~°"≥∞ÿ# ã¨=∂[ x~å‡}ÏxH˜ ^ÀǨÏ^ŒÑ¨_»QÆÅ ™êÇ≤Ï`åºxfl a~°∞^Œ=ÚÅ∞: Hõq`å =`«Oã¨, ã¨^•ƒù=<å Hõqq∞„`«, ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: HÍ„@QÆ_»¤ ™êÇ≤Ïf
~åÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£ JǨÏ=∞‡^£, WO˜ #O. ѨÙ~°™ê¯~°O, ѨÏflÜ«∞H± #~°ã≤OǨÏO ᶜO_Õ+¨<£ ѨÙ~°™ê¯~°O. ~åR™ê÷~Ú ™êO㨯$uHõ–™êÇ≤Ï`«º
1–12–29/20, J[Üü∞#QÆ~ü HÍÅh, "≥∞^ŒH±–502 110, "≥∞^ŒH± ã¨Oã¨÷ÅKÕ ã¨<å‡<åÅ∞.z~°∞<å=∂: ¿+H± Jb, HÍ=Ó~°∞–522611, zÅHõÅ∂i¿Ñ@ =∞O_»ÅO,
lÖÏ¡. ã¨OKå~°°"å}˜ : 94415 36433, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93903 98044..
JHõƒ~ü ÉÏ|∞ ¿+H± ó Y=∞‡O lÖÏ¡ Y=∞‡OÖ’ 1952 U„Ñ≤Öò P~°∞# [##O. Jb =b ǨÏg∞^£ ¿+H± ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ ~å[=∞„O_çÖ’ 1951E<£ XHõ˜#
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± [=∂Öò c, =∞Ǩχ^£ Jb. HõÅO¿Ñ~°∞¡: [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± <åQÆ∂~üc, ã¨∞ÉèÏ<£ ™êÃÇÏÉò. 2004
=∞Ǩχn ‰õΩ=∂~°. K«^Œ∞=Ù: 8= `«~°QÆu. Láêkè: "≥e¤OQ∑ =~°¯~ü. #∞O_ç ~°K«<å "庙êOQÆO P~°OÉèíO. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞,
1995Ö’ w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÖ’ '^èպܫ∞O— Hõq`« „ѨK«∞~°}. ™ê=∂lHõ "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÀ@∞
JѨ Ê ˜ #∞O_ç qq^è Œ Ѩ „ uHõ Å Ö’ "庙êÅ∞ „Ѩ K « ∞ i`« O . KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ѨÅ∞=Ùi Hõq`«Å#∞ POQÆ¡OÖ’H˜ J#∞kOKå~°∞.
w@∞~å~ÚÖ’ =zÛ# ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞ QÆ∞iÎOѨÙ#∞ `≥zÛ POQÆ¡OÖ’H˜ J#∞=kOz# _®Hõì~ü WH̓Öò K«O^£ (ã¨`«∞ÎѨe¡,
ÃÑÏì~Ú. ÅHõ∆ºO: ~°K«#Å ^•fi~å ^è•i‡Hõ „ѨKå~°O. z~°∞<å=∂: Y=∞‡O) ~åã≤# 'P~À=~°‚O— Hõq`å ã¨OѨ٘ =∞Oz QÆ∞iÎOѨÙ
¿+H± JHõƒ~ü ÉÏ|∞, WO˜ #O.1–935/48/42/2, W™ê¡O¿Ñ@, `≥zÛOk. ÅHõ∆ºO: |_»∞QÆ∞, |ÅÇ‘Ï# =~åæÅ K≥·`«#ºO HÀã¨O
Y=∞‡O, Y=∞‡O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜ : 99519 21335. ~°K«~Ú`«QÍ Hõ$+≤. z~°∞<å=∂: Zãπ.q.ÃÇÏKü Jb, >ˇÑπ 3 Z/3,
ÿ
JHõƒ~ü Zãπ.ZO ó 1939 [#=i <å˜ 'QÆ$ǨÏÅH˜∆‡— Ѩ„uHõÖ’ (P<å_»∞, D<å_»∞ ‰õÄ_®) aZãπÜ«∞<£ZÖò ™ê÷Ѷπ HÍfi~°ì~üû, ÖÏÖÏK≥~°∞fi, ~å[=∞O„_ç–533106, `«∂~°∞Ê QÀ^•=i.
KåÖÏ K«~°ÛhÜ«∂Oâ◊OQÍ =∂i# '"≥^èŒ= Ѷ¨∞’+¨— Hõ^äŒ#∞ ~åâß~°∞. ã¨OKå~°"å}˜: 9441638651, Email: valishaik1971@gmail.com
41 22 42

23. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
Jb ã¨Ü«∞º^£ ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ ^Õ=~°H˘O_» [#‡ã¨÷ÅO. ~°K«#Å∞: [ÅO^èŒ~åã¨∞~° =^èŒ, #<å‡<åÅ∞, ѨÙ~°™ê¯~åÅO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å‰õΩ Ѩiëê¯~åÅ∞ K«∂Ѩ_»O.
„Ѩg∞Å, kQÆO|~°"≥∂Ç≤Ïx, #g# ã¨`«ºÇ¨Ïiâ◊ÛO„^Œ, #Å K«„Hõ=iÎ, cè=∞ Ѩ~°=∞ =∞Ǩ`«º=Ú, z~°∞<å=∂ : ¿+H± JÖÏ¡ |H˜∆ ÉËQ∑, WO˜ #O.13–8–20, Ѷ≤+π =∂Ô~¯ò =^ŒÌ, =∂Ô~¯ò
|„|∞"åǨÏ#, ^Œ$=, #QÆ~°, P#O^ŒQÆ∞~°∞ w`«, =ÚH˜Î „Ѩ^•~Úx, ã¨`庄^ÒѨk ã¨O"å^Œ=Ú, gkè, ÉÏѨ@¡–522101, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93469 10500.
HÍoOk, ã≤iã≤#QÆO_»¡ #Ö<å@Hõ=Ú, ã‘`å~å=∞ â◊`«Hõ=Ú, ã¨∞~°ÉèÏO_Õâ◊fi~°=Ú, =∂#ã≤Hõ Jg∞<£ ™êÃÇÏÉò ã¨Ü«∞º^£ ó 'r"å=∞$`«O ã¨Or=x— PÜ«∞# ~°K«#.
~å[Ü≥∂QÆ=Ú.
Jq∞i =Ú=fiÅ∞<£ ó =∞„^•ã¨∞Ö’x Ô~·ÖËfiÖ’ L^Àºy. PÜ«∞# JÅ<å˜ z~°∞<å=∂ ó
JÖÏ¡ ÉH∆± ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ zÅHõÅ∂i¿Ñ@Ö’ 1971 E<£ 15# [##O. 302–Z, ^ŒH˜∆} Ô~·ÖËfi Éèí=<åÅ∞, qe¡Ñ¨„Hõ"£∞, =∞„^•ã¨∞–10. ~°K«# : qâ◊fi„Ѩ=HõÎ.
`«e¡ `«O„_»∞Å∞: ¿+H± á¶êu=∂, ¿+H± J|∞ÌÖò HõÖÏO. "åºÑ¨HõO:
[~°fleãπì. 1982Ö’ HõàÏâߊѨ„uHõÖ’ Hõq`« ~åÜ«∞_»O ^•fi~å Jxãπ =ÚYÎk~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ #ÖÁæO_»Ö’ 1967 =∂iÛ23#
~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: JǨÏ=∞‡^Œ∞hfl™ê ÉËQÆO, =∞ǨÏ=∞‡^£ YÜ«¸ºO. K«^Œ∞=Ù: a.U.
"庙êÅ∞ qq^è Œ Ѩ „ uHõ Å Ö’, 㨠O Hõ Å <åÅÖ’ „Ѩ K « ∞ i`« O L^ÀºQÆO: ~åR „ѨÉèí∞`«fi =ºÜ«∞™êÜ«∞âßY #∞O_ç ã¨fiK«ÛùO^Œ
JÜ«∂º~Ú. ÅHõ∆ºO: J@ì_»∞QÆ∞ rq`åÅ ÉÏ^èŒÅ QÍ^èŒÅ#∞ "≥Å∞QÆ∞ q~°=∞}. „Ѩã∞`O iÜ«∞Öò Z¿ãò "åºáê~°O, ™ê=∂lHõ HÍ~°ºHõ~.
¨Î « ì ΰ
Ö’H˜ fã¨∞Hõ~å=_»O, ÉÏkè`« „Ѩ*ÏhHõO rq`åÖ’¡ =∂~°∞Ê L^ÀºQÆ∞Å ã¨=∞㨺Šg∞^Œ "庙êÅ∞ ~åÜ«∞_»O P~°OaèOz
HÀ~°∞`«∂ ™êÇ≤Ï`åºxfl Jaè=$kú KÕÜ«∞_»O, ™êÇ≤Ï`«º HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ ™ê=∂lHõ JOâßÅ g∞^Œ 'W™ê¡q∞H± "å~Úãπ— ѨHõ∆ Ѩ„uHõ 2009
x~°fiÇ≤ÏOK«_»O. z~°∞<å=∂: WO˜ #O. 16–438, ÉèíQÆ`üã≤OQ∑ =∂iÛ ã¨OzHõ #∞O_ç =~°∞ã¨QÍ "庙êÅ∞ ~åâß~°∞. ~åROÖ’
JÃãOc¡ ZxflHõÅ ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ =Úã≤¡OÅ ã¨=∞㨺Å#∞ q=iã¨∂Î,
~À_£, zÅHõÅ∂i¿Ñ@–522616, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92905 92576, Email:
P ã¨=∞㨺ŠѨiëê¯~°O ã¨∂zã¨∂Î 2009Ö’ '=Úã≤¡O =∂ºxÃѶ™Èì—
allbaskhsu@gamail.com., s.allabaskshu@rediffmail.com
z~°∞á⁄`åÎxfl ~åã≤ „ѨK«∞iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å‰õΩ
JÖÏ¡ ÉH˜∆ ÉËQ∑ ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ÉÏѨ@¡Ö’ 1952 ÃãÃÑìO|~ü 12# [x‡OKå~°∞. =ºuˆ~HõOQÍ, Jã¨=∂#`«Å `˘ÅyOѨ٠kâ◊QÍ „Ѩ[Å#∞ K≥·`«#ºÑ¨~°Û_»O. z~°∞<å=∂:
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± =∞™êÎ<£ c, MÏtO ÉËQ∑. K«^Œ∞=Ù: a.U. "åºÑ¨HõO: [~°fleãπì, <å@Hõ =∞ǨÏ=∞‡^£ Jxãπ =ÚYÎk~ü, WO˜ #O. 6–2–853, g∞~üÉÏQ∑ HÍÅh, #Å¡Q˘O_»–508001,
~°K«~Ú`«–#@∞_»∞. HõÅO¿Ñ~°∞: P#O^Œ |H˜∆. _®II H˘„~°áê˜ QÆOQÍ^èŒ~° ~å=Ù, ÔH.Ü«∞ãπ.˜ #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 94404 23687. Email: aneesmef@gmail.com
âß~ÚÅ „¿Ñ~°}, „áÈ`åûǨÏO`À 1978 #∞O_ç <å@HÍÅ∞
~åÜ«∞_»O, #˜OK«_O, P~°OÉèO. 1980Ö’ `˘e™êiQÍ ~åã≤#
» í J#fi~ü áê+¨ =∞Ǩχ^£ ó =~°OQÆÖò Ѩ@ì}O t=#QÆ~üÖ’ 1968 E<£ Ô~O_»∞#
'ã¨OѶ¨∞~°¬}— (<å@HõO) 1983 PQÆã¨∞ì 2# 16 ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: HõsOc, *Ïhq∞Ü«∂. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û.,
J#∞"å^Œ " ≥ ∞ ÿ PHÍâ◊ " å}˜ ^•fi~å *ÏfÜ« ∞ <å@Hõ O QÍ a.Z., ZO.Z (`≥Å∞QÆ∞)., ZO.Z (™È+≤Ü«∂År). L^ÀºQÆO:
„Ѩ™ê~°"≥∞ÿOk. Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ~åR„ѨÉèí∞`«fi "≥·^Œº– P~ÀQƺâßYÖ’ P~ÀQƺ qã¨Î~°}ÏkèHÍi.
„ѨK«∞i`«O. Hõq`«Ö’¡ ¿ãflǨÏnѨO, Z=~°∞ ^Õ=Ù_»∞? QÆ∞iÎOѨ٠1990Ö’ ™êÇ≤Ï`«º~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. JѨʘ#∞O_ç Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞,
`≥KåÛ~Ú. 1994Ö’ ~åã≤# 'HÍi‡‰õΩÖÏ~å UHõOHõO_ç— <å@HõO "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, Hõ^ä•, Hõq`å, "庙êÅ∞ qq^èŒ
„Ѩ*Ï^Œ~°} á⁄OkOk. f~°O KÕ~°x ÔH~°ÏÅ∞, Kè≥·~°‡<£ K«O„^ŒÜ«∞º 㨠O Hõ Å <åÅÖ’ „Ѩ K « ∞ i`« O . POQÆ ¡ O , Ç≤ Ï On Éè Ï +¨ Ö ’¡ H ˜
L`«Î=∞ <å˜HõÅ∞QÍ ZOÑ≤HõÜ«∂º~Ú. 23 ˆ~_çÜ≥∂ <å˜HõÅ∞, 8 <å@HÍÅ∞ ~åâß~°∞. Jxfl J#∞=kOK«|_ç# Hõ^ä•xHõÅ∞, Hõq`«Å∞ PÜ«∂ Ѩ„uHõÖ’¡
„Ѩ^Œ~°≈#Å∞, „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. L`«Î=∞ ~°K«~Ú`«QÍ, #@∞_çQÍ Ñ¨Å∞ q[Ü«∂Å#∞ „ѨK«∞i`«O. „ѨK«∞iOz# „QÆO^ä•Å∞: 1. `«Å=OK«x J~°}ºO
#"≥∂^Œ∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. #@∞_çQÍ, <å@Hõ ~°K«~Ú`«QÍ ™êÇ≤Ïf–™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷ÅKÕ (Hõq`å ã¨OѨ٘) 1999, 2. =Úsîª (Hõq`å ã¨OѨ٘) 2007, 3. 1969 =~°OQÆÖò
J=∞~°g~°∞Å∞. ã‘fiÜ«∞ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiOÖ’ "≥Å∞=_ç# „QÆO^ä•Å∞: 1. J*Ïñ (QÆ∞[~å`ü Hõq`«fiO)
43 23 44

24. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
2002, 2. `≥ÅOQÍ}Ï Hõq`« (2006), 3. <å~Ú# (Hõq`å ã¨OHõÅ#O) 2005. J"å~°∞¤Å∞ ÅHõ∆}ÏÅ∞ (2010). ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: qâ◊fi™êÇ≤Ïu J"å~°∞¤, Jaè#O^Œ# J"å~°∞¤, qâ◊fiÉèÏ~°u
–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: L=∞‡_ç â‹˜ì ™êÇ≤Ï`«º J"å~°∞¤, Ô~O_»∞ ™ê~°∞¡ ZH±ûˆ~ P"å~°∞¤. =~°OQÆÖò Ü«Ú= ~°K«~Ú`« J"å~°∞¤. ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO H˘ã¨O W@∞ J^蕺Ѩ‰õΩxQÍ, J@∞
lÖÏ¡ Ü«Ú=HõqQÍ ZOÑ≤Hõ. P `«~°∞"å`« =~°OQÆÖò lÖÏ¡ 'L`«Î=∞ Hõq— QÍ <åÅ∞QÆ∞™ê~°∞¡ ~°K«~Ú`«QÍ x~°O`«~°O Hõ$+≤ KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± PiѶπ ÉÏëê, á¶ê¡ò #O.102,
ZOÑ≤Hõ~Úº Ѷ¨∞# ã¨`å¯~°O á⁄O^•~°∞. ~åR™ê÷~Ú ™êÇ≤Ï`«º ã¨Oã¨÷Å ^•fi~å ѨÅ∞ ã¨<å‡<åÅ∞ J=∂#`ü Ô~ã≤_≥hû, P#O^Œ#QÆ~ü HÍÅh, Mˇ·~°`åÉÏ^£, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500004. ^Œ∂~°"å}˜:
JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. ÅHõ∆ºO: Hõq`«fiO â◊s~°OÖ’ ~°HõÎx+¨ìQÍ „Ѩ=Ç≤ÏOKåÅ#fl Pâ◊Ü«∞O`À, rq`« 99856 36780, Email: areefsha@yahoo.com.
=¸ÖÏʼnõΩ ã¨O|OkèOz# q+¨Ü«∂efl HõqffiHõiOK«_»O, =Úã≤¡OÅ r=#, ™ê=∂lHõ, Pã≤Ѷ¨ÙnÌ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó 1973 E<£ Zxq∞k# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ~°Ç‘Ï=Úxfl™ê
Pi÷Hõ, ™êOѶ≤∞Hõ q+¨Ü«∂Å =ºH©ÎHõ~°}. z~°∞<å=∂ : =∞Ǩχ^£ J#fi~ü áê+¨, WO˜ ÉËQÆ"£∞, Ü«¸ã¨∞Ѷ¨ÙnÌ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£. K«^Œ∞=Ù: ZO.a.Z.,
#O.16610–374, t=#QÆ~ü, =~°OQÆÖò–506002, =~°OQÆÖò lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 98660 ZÖòZÖò.a. "åºÑ¨HõO: W™ê¡q∞Ü«∂ ^è•i‡Hõ „ѨKå~°O. 2007
89066, Email: anwarwarangal@ gmail.com. #∞O_ç ~°K«<å "庙êOQÆO P~°OÉèíO. ѨÅ∞ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O.
J#fi~ü áê+¨ =∞Ǩχ^£ ó x*Ï=∂ÉÏ^£ lÖÏ¡ É’^èŒ<£Ö’ 1959 EÖˇ· 22# [##O. `«e¡ =HõÎ. =∞`«^èŒ~å‡Å `«∞Å<å`«‡Hõ J^茺ܫ∞#O Ѩ@¡ Pã¨H˜Î. ~°K«#Å∞:
`«O„_»∞Å∞: *ˇ·|∞hfl™ê, ZO.Z ã¨bO. K«^Œ∞=Ù : ZO.Z (K«i„`«)., ZO.Z (Pi¯Ü«∂År)., 1. W™ê¡O, Ç≤ÏO^Œ∂ ^èŒ~å‡Å∞, 2. W™ê¡O, =Úã≤¡OÅ QÆ∞iOz
ZO.Z. (~å[hu âßGO)., ZÖòZÖò.a. L^ÀºQÆO: ~åR "å}˜[º J=QÍǨÏ#. ÖHõ∆ºO: W™ê¡"£∞ É’^èŒ#Å#∞ ã¨~°à◊"≥∞ÿ# `≥Å∞QÆ∞Ö’
Ѩ#∞flÅâßYÖ’ L#fl`åkèHÍi. =∞Oz =HõÎ, „ѨÜ≥∂HõÎ. 1977Ö’ J#∞=kOz „Ѩ[ʼnõΩ JOkOK«_»O. z~°∞<å=∂ : Pã≤Ѷ¨ÙnÌ<£
'㨇âß#O— Hõq`« „ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ#∞O_ç Hõq`«Å∞, =ÚǨÏ=∞‡^£, áê¡ò #O. 110, Jâ’HÍ áê¡*Ï, =∂™êÉò ϺOH±,
Hõ^ä•xHõÅ∞, "庙êÅ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. „ѨK«∞~°}: ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500028. ã¨OKå~°"å}˜: 98854 48989, Email: iacr.islam@ gmail.com
=ã¨∞οã=Å K«@ìO (2010). ~åR "å}˜[ºâßMωõΩ ã¨O|OkèOz# J™ê¡O +¨sѶπ ¿+H± ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ L~°=H˘O_»Ö’ 1979 [#=i 11# [##O.
ã¨=∂Kå~åxfl „Ѩ[Å „ѨÜ≥∂[<å~°÷O `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz `«e¡ `«O„_»∞Å∞: ¿+H± =ÚO`å*ò ÉÏ#∞, MÏ^Œ~ü +¨sѶπ. K«^Œ∞=Ù:
„QÆO^ä•Å#∞ „ѨK«∞iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: ã¨~°fi =∂#= ã¨=∂`«fiO, a.Z. L^ÀºQÆO: q^•ºâßY. 1996 #∞O_ç ~°K«<å "庙êOQÆO.
ã¨~°fi [<å=o ™œÉèÏQƺO. z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£ J#fi~ü áêëê, P~° O Éè í " ≥ ∞ ÿ qq^è Œ Ѩ „ uHõ Ö ’¡ q∞x Hõ q `« Å ∞, Hõ ^ ä • xHõ Å ∞,
WO˜ #O.7–21–315, „ѨâßO`ü Ç≤ÏÖòû, ~åÜ«∞^Œ~åæ, QÀÖ’¯O_» áÈãπì, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£– „Ѩ^•#OQÍ Ç¨Ï㨺™ÈÊù~Hõ ~°K#Å∞, HÍ~°∂#∞¡ „ѨK∞i`«O. ~°K#Å∞:
è ° « ì « «
500028. ã¨OKå~°"å}˜ : 99499 92844, Email: mdanwar315 @yahoo.com 1. #=ÙfiÅ #[~å<å (2005), 2.#=ÙfiÅ [Å∞¡Å∞ (2008),
PiѶπ ÉÏ+¨ ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ y^ŒÌÅ∂~°∞Ö’1970 _çÃãO|~ü 20# [##O. 3. #=ÙfiÅ z#∞‰õΩÅ∞ (2010). ÅHõ∆ºO: ã¨~°fi =∂#"åo ã¨∞Y
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± AÖËMÏa, ¿+H± J|∞ÌÖò ~°Ç‘ÏO. K«^Œ∞=Ù: ã¨O`ÀëêÅ∞. z~°∞<å=∂: ¿+H± J™ê¡O ѶsѶ,π WO˜ #O. 5–104,
¨
ZOZ., ZOÑ≤Z., ZO.a.Z., Ñ≤l_çZ. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞ âßOu#QÆ~ü –509144, =∞ǨÏ|∂Éò #QÆ~ü lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜:
(ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). z#fl`«#O #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO Ѩ@¡ 94411 67616..
JaèÖÏ+¨`À "庙êÅ∞ ~åÜ«∞_»O P~°OaèOz 1992Ö’ 'áêÅÑ≤@ì—
„ѨK«∞~°}. ~°K«#Å∞: 1992Ö’ 'áêÅ ã¨=Ú„^ŒO— (#=Å, 1992), P[O =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ q[Ü«∞"å_»Ö’1947 _çÃãO|~ü 17# [##O.
`«e`O„_»∞Å∞: Jq∞<å ca, =∞ǨÏ|∂Éò P^ŒO. K«^∞=Ù: a.HÍO. Láêkè: PÑ≤HÖòû "åºáê~°O.
¡ « Œ ìõ
2. rq`åÖÏѨ#, #=Å (1999), 3. ÉèÏ~°`« „ѨÉèí∞`«fiO –
~å[H©Ü«∂Å∞ (2001), 4.~å[hu ã≤^•úO`åÅ∞ (2004), 5. (q[Ü«∞"å_»). qâßÖÏO„^èŒ |∞H± ǨÏ∫ãπ, 'qâßÖÏO„^茗 k#Ѩ„uHõ`À ^ŒâßÉÏÌÅ∞QÍ L#fl
=ºH˜Î qHÍã¨O (WO@~°∂º >ˇH˜flH±û 2010), 6. <åÜ«∞Hõ`«fi J#∞|O^èŒO. 1970Ö’ `˘e ~°K«# qâßÖÏO„^èŒÖ’ „ѨK«∞i`«O. J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ
`≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ ã¨=∞HÍb# ~å[H©Ü«∂Å∞ „Ѩ^è•<åOâ◊OQÍ Ñ¨Å∞ "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞
45 24 46

25. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
™ê÷#O ã¨OáêkOK«∞‰õΩ<åfl~Ú. „Ѩ^è•#OQÍ qq^èŒ „Ѩ`ÕºHõ „Ѩ*Ïaè„áêÜ«∂xfl ã¨^•â◊Ü«∂ʼnõΩ J#∞QÆ∞}OQÍ JHõ∆~°O`À =∞ÅKåÅ#fl „Ѩܫ∞`«flO. âßâ◊fi`«
㨠O ^Œ ~ åƒù Å #∞ |˜ ì ~åã≤ # "庙êÅ∞ =∞Oz QÆ ∞ iÎ O Ѩ Ù #∞ x"åã¨O z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ JrA„~°Ç¨‡<£, WO˜ #O.16–2–862, JHõƒ~üÉÏQ∑,
`≥ z ÛÃÑÏì ~ Ú. ÅHõ ∆ º O: 㨠= ∞㨠= ∂[O kâ◊ Q Í „Ѩ [ Å#∞ Ãã·^•ÉÏ^£, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500059. ^Œ∂~°"å}˜: 040–24551510.
K≥ · ` « # º=O`« ∞ efl KÕ Ü « ∞ _» O , J㨠= ∞ 㨠= ∂[O ™ê÷ # OÖ’ Pr*ò =r~ü ã¨Ü«∞º^£ ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ Hõ~°∂flÅ∞Ö’ 1964 PQÆã¨∞ì 11# [##O.
ã¨=∞ã¨=∂[O U~åÊ@∞‰õΩ ~°K«~Ú`«QÍ `À_®Ê@∞ JOk=fi_»O `«e¡`«O„_»∞Å∞: "≥∞ÿ=Úhfl™ê, ã¨Ü«∞º^£ ÉÏ|∂ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.Z. "åºÑ¨HõO: ~°K«#.
„Ѩ^è•# ÅHõ∆ºO. z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò P[O, WO˜ Ѩ^•flÅæ= ÜÕ∞@ #∞O_ç ~°K«#Å∞ KÕÜ«∞_»O P~°OaèOK«QÍ 1983Ö’ 'Z„~° HÍy`åÅ∞—
#O. 32–34652, =∞ã‘^Œ∞ gkè, Z™êû~å~ü JO_£ ã≤qP~ü (Hõ^äŒ) ~°K«~Ú`«QÍ xÅɡ˜ìOk. HõÅO¿Ñ~°∞: Zãπ_çq Jr*ò.
„ѨÉèí∞`«fi HõàÏâßÅ ˆQ@∞ Z^Œ∞~°∞, =∂K«=~°O, q[Ü«∞"å_»– 520004, Hõ$ëê‚lÖÏ¡. ã¨∞=∂~°∞ =O^Œ Hõ^äŒÅ∞ qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O.
ã¨OKå~°"å}˜: 99594 98786. ѨÅ∞ <å˜HõÅ∞, ¿ãìl <å˜HõÅ∞, ˆ~_çÜ≥∂ <å˜HõÅ∞ ~åâß~°∞.
P[O =∞ǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ ó _À<£ `åÅ∂HÍ ÉË`«OK«~°¡ [#‡ã¨÷ÅO. Ѩ٘ì# `Õk : Jxfl ˆ~_çÜ≥∂ <å˜HõÅ∞, ~°∂ѨHÍÅ∞ PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å „Ñ¨™ê~°O
1938 [#=i XHõ ˜. `«e¡`«O„_»∞Å∞ : ã¨Ü«∞º^£ Q“ãπc, ã¨Ü«∞º^£ =∞ǨÏ|∂Éò. Ç≤ÏOn JÜ«∂º~Ú. D <å˜HõÅÖ’ '™ê=∂— Jxfl ÉèÏ~°fÜ«∞ ÉèÏ+¨Ö’¡H˜
ѨO_ç`«∞Å∞. ~°K«#Å∞ : 'ã¨Ü«∞º^ŒÜ«∞º =∂@ ã¨`«º=∞Ü«∞º— =∞‰õΩ@O`À ã¨∂H˜Îã¨∞^èŒ, JO`å J#∞=kOK« | _ç *ÏfÜ« ∞ ™ê÷ ~ ÚÖ’ „Ѩ ™ ê~° " ≥ ∞ ÿ , *ÏfÜ« ∞
qkèqÖÏã¨O, QÆ∞~°∞ѨÓ[, qâßÖÏO„^èŒ lO^•ÉÏ^£ <å˜HõÅ∞. L~°∂ÌÖ’ ‰õÄ_® q∞ÖÏ^£–W– J"å~°∞¤#∞, =∞Oz QÆ∞iÎOѨÙ#∞ `≥zÛ ÃјìOk. „ѨK«∞~°}Å∞:
J[O, QÆ*òeÜ«∂`ü–W–P[O J#∞ ~°K«#Å∞ KÕâß~°∞. 'Åe`« Hõq— a~°∞^•OH˜`«∞Å∞. 1.=#[, 2. tkäÅ tÖÏÊÅ∞, 3. HÍ"Õi, 4. „¿Ñ=∞, 5. "åÇ≤Ïx,
6. JÅÅ "åÅ∞#, 7. ǨÏi}˜ (™êOѶ≤∞Hõ #=ÅÅ∞) 8. g~°<åi, 9. `≥i}ˇHõO˜ =Ú@ì_ç,
PrA„~°Ç¨‡<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ QÆ∞_»¡=ÖË¡~°∞ =∞O_»ÅO ã¨∞aƒK≥~°∞fiÖ’ 10. áêÖˇQÍ_»∞, 11. =∞Ǩ^•`« |∞_®¤ "≥OQÆà◊ Ô~_ç¤ (Kåi„`«Hõ #=ÅÅ∞) 12. PO„^èŒ
1957 JHÀì|~ü 12# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: +¨sá¶êa, =ÚǨÏ=∞‡^£ Ü«¸#∞ãπ. K«^Œ∞=Ù: ˆHã¨i, 13. k ÔQ·_£, 14. =∞x+≤ (ˆ~_çÜ≥∂ <å˜HõÅ∞), 15. =∞x+≤ (Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘,2010).
a.Z. "åºÑ¨HõO: ^è•i‡Hõ ¿ã=Å∞, [~°fleãπì. 1979Ö’ w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÖ’ `˘e~°K«# D „QÆO^ä•ÅÖ’ 'áêÖˇQÍ_»∞— 'tkèÅtÖÏÊÅ∞— MϺux `≥zÛÃÑÏì~Ú. Hõ~°∂flÅ∞ #∞O_ç '™êÇ≤Ïu—
„ѨK«∞~°} ^•fi~å ~°K«<å "庙êOQÆO P~°OÉèíO. „Ѩ=ÚY Hõq ~°K«~Ú`« Zãπ.ZO. =∞eH±, ™êÇ≤Ï`«º =∂ã¨Ñ¨„uHõ H˘<Õflà◊§áê@∞ #_çáê~°∞. ÅHõ∆ºO: „Ѩ[Å#∞ K≥·`«#º=O`«∞efl KÕÜ«∞_»O.
=∞øÖÏ<å =ÚǨÏ=∞‡^£ `«vÜ«ÚnÌ<£Å „¿Ñ~°}`À `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì z~°∞<å=∂: Zãπ_çq Jr*ò, WO˜ #O.46/634, |∞^èŒ"å~°¿Ñ@, Hõ~°∂flÅ∞– 518002.
ÉèÏ+¨Ö’ „áêg}ºO. w@∞~å~Ú Ñ¨„uHõÖ’ ѨxKÕã¨∂ΠѨÅ∞ ^è•i‡Hõ ã¨OKå~°"å}˜: 81063 67175. Email:sdvazizkurnool@yahoo.com
"庙êÅ∞ ~åâß~°∞, J#∞"å^•Å∞ KÕâß~°∞. P „Hõ=∞OÖ’ ѨÅ∞ Jr^£ J|∞ÌÖò ¿+H± ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ QÆi_ÕѨe¡ =∞O_»ÅO QƘìѨe¡Ö’ 1968 EÖˇ·
"庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. L~°∂Ì #∞O_ç 10# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: +¨sá¶êc, MÏ*Ï"≥∂Ç≤ÏnÌ<£.
`≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz# ã¨∞=∂~°∞ 70 „QÆO^ä•Å#∞ ~åROÖ’x K«^Œ∞=Ù: ZO.Z., a.W_ç. =$uÎ: [~°fleãπì. 1987 #∞O_ç ~åã≤#
qq^èŒ „ѨK«∞~°} ã¨Oã¨÷Å∞ „ѨK«∞iOKå~Ú. P „QÆO^ä•ÅÖ’ 1. Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, Hõ^äŒÅ∞ ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’,
ǨÏnã¨∞ =∞Hõ~°O^ŒO, 2. `«Ñ¶‘û~ü JǨÏû#∞Öò |Ü«∂<£ (Y∞~üP<£ ã¨OHõÅ<åÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. ~åROÖ’ qq^èŒ „áêO`åÅ #∞O_ç
J#∞"å^ŒO), 3. ^Õ=Ù_˘Hõ¯_Õ, 4. ~°∞A=∂~°æO, 5. ~°=∞*Ï<£ =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® Hõ~åfl@Hõ |àϧi #∞O_ç "≥Å∞=_ç# ѨÅ∞
â◊√ÉèÏÅ∞ J#∞ „QÆO^ä•Å∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. '`«Ñ¶‘û~ü JǨÏû#∞Öò |Ü«∂<£— ¿Ñ~°∞`À "å~°, ѨHõ∆, =∂ã¨Ñ¨„uHõÅ ~°∂ѨHõÅÊ# KÕÜ«∞_»OÖ’ ã¨Ç¨ÏHÍ~°O,
`≥Å∞QÆ∞Ö’ J#∞=kOz# Ô~O_»∞"ÕÅ Zxq∞k =O^ŒÅ_≥Éèˇ· ѨÙ@ʼnõΩ ÃÑ·QÍQÆÅ |$ǨÏ`«Î~° PÜ«∂ Ѩ„uHõʼnõΩ Q“~°= ã¨Oáê^Œ‰õΩ_çQÍ KÕÜ«¸`«. „ѨK«∞~°}Å∞:
„QÆO^äŒO MϺuH˜ HÍ~°}"≥∞ÿOk. „Ѩã¨∞Î`«O ‰õΩ"≥·òÖ’ #∞O_ç "≥Å∞=_»∞`«∞#fl '<≥Å=OHõ— 1. `«∞~°Hõ "å_» (Hõq`å ã¨OѨ٘), 2. lO^Œw ("åºã¨ ã¨OѨ٘).
=∂ã¨Ñ¨„uHõ‰õΩ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. „Ѩã¨∞Î`« x"åã¨O ‰õΩ"å~Úò. ÖHõ∆ºO: PO„^è„Œ Ѩ^âò =Úã≤O ~°K~Ú`«Å ã¨OѶ∞O ~åR J^躌 ‰õΩxQÍ, [~°fleã¨∞Å ã¨OѶ∞O <åÜ«∞‰õΩxQÍ
Õ ¡ « ¨ ∆ ì ¨
47 25 48

26. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
ÉÏ^茺`«Å x~°fiǨÏ}. ÅHõ∆ºO: „Ѩ*Ï K≥·`«#ºO HÀã¨O Hõ$+≤. z~°∞<å=∂: ZãπZ Jr^£, WO˜ #∂`«#`«fiO HõeÊOKåe. z~°∞<å=∂: ¿+H± ÉÏ|∂r, WO˜ #O. 4–13–111, J=∞~å=u
#O. 3–7–256, =Ú#∂û~åÉÏ^£, Zbƒ#QÆ~ü, ~°OQÍÔ~_ç¤ lÖÏ¡, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–68. ~À_£, QÆ∞O@∂~°∞–52207. ã¨OKå~°"å}˜: 93911 85993.
ã¨OKå~°"å}˜: 9246213493. Email:sahayaa@in.com. |_Õ ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ =∞zbѨ@flOÖ’ 1948 [#=i XHõ˜# [##O.
J[‡`«∞ÖÏ¡ ó #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡ ^Õ=~°H˘O_». ~°K«#Å∞ : ã¨`«ºã≤O^èŒ∞~° K«i„`«, `«`«fiѨÙ+¨Ê=Ú, `«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏã¨<£ c, MÏtO ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.HÍO. L^ÀºQÆO: ÉèÏ~°`« `«áêÖÏ
=∂~°¯O_ÕÜ«∞ [##=Ú. âßY q„âßO`« L^Àºy. z#fl`«#O #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ Ѩ@¡ =∞‰õΩ¯= Z‰õΩ¯=QÍ L<åfl
1991 #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨#∞ ~°H˜∆OK«∞HÀ"å_®xH˜ #_»∞O Hõ˜ì,
ÉÏÉò r ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ "Õ=¸~°∞ =∞O_»ÅO [OѨxÖ’ 1949 =∂iÛ 17#
'"Õ∞^è•=ÙÅ ÉÏi #∞Oz `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨<Õ HÍ^Œ∞ eÑ≤x ‰õÄ_®
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± MÏtOa, ^Œ~åºÇ¨ï¿ã<£. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û., a.W_ç. L^ÀºQÆO:
HÍáê_»∞‰õΩO^•O— "庙êxfl '"å~°Î— k#Ѩ„uHõÖ’ ~åâß~°∞. JѨʘ
Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1963Ö’ x*Ï=∂ÉÏ^£Ö’ LQÍk ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ #∞O_ç `≥ Å ∞QÆ ∞ Éè Ï +¨ # ∞ <Õ ~ ° ∞ ÛHÀ=_» O 㨠∞ ÅÉè í ` « ~ ° O KÕ ¿ ã
[iy# Hõq ã¨"Õ∞‡à◊#OÖ’ 'w`« `«`«fiO— Hõq`« ѨiîOK«_»O #∞O_ç „Ñ¨Ü«∞`«flOÖ’ ÉèÏQÍOQÍ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O
~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ Ѩ^•ºÅ∞, Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞ qq^èŒ JÜ«∂º~Ú. `≥Å∞QÆ∞#∞ ã¨∞ÅÉèíOQÍ <Õ~°∞ÛHÀ_®xH˜, <Õ~°Ê_®xH˜
`≥ Å ∞QÆ ∞ Ѩ „ uHõ Å Ö’ „Ѩ K « ∞ i`« O . ~° K « # Å∞: 'JO`« ~ ° ∞ ‡d— gÅÜÕ∞º q^èŒOQÍ '=∂ ǨÏã¨<£c `≥Å∞QÆ∞ "åK«HõO— J#∞ ѨÙã¨ÎHÍxfl
=∞‰õΩ@OQÍ ã‘fiHõiOz 1. k=º Y∞~üP<£ qt+¨ì`« (Ѩ^ŒºHÍ=ºO), 1991Ö’ ~åã≤ 2005 "≥Å∞=iOKå~°∞. ѨÅ∞=ÙiH˜ P q^è•#O
2. W™ê¡O JO>Ë... (Ѩ^ŒºHÍ=ºO), 3. JÖϡǨï â◊`«HõO, 4. <Õ~°∞Ê`«∂ QÆ∞iÎOѨ٠á⁄O^•~°∞. ÅHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨#∞ <Õ~°∞ÛHÀ=_»O ã¨∞ÅÉèí`«~°O
‰õΩ=∞u â◊`«HõO, 5. JHõ∆~°nÑ≤Î (Ѩ^ŒºHÍ=ºO). #@∞_çQÍ KÕÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂ : ¿+H± |_Õ ™êÃÇÏÉò, WO˜ #O. 2–2–55/6, ~°Ç¨Ï‡`ü#QÆ~ü,
qMϺ`«∞Å∞. ÅHõ∆ºO: ã¨=∂[ „âıÜ«∞ã¨∞û, ã¨OѶ¨∞ ã¨O㨯~°}. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£– 500013, ã¨OKå~°"å}˜: 98499 21322
z~°∞<å=∂: ¿+H± ÉÏÉò r, WO˜ #O. 19–967, ~°ã¨∂Öò¿Ñ@, Ñ≤_»∞QÆ∞~åà◊§–522413,
QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92907 67108, Email:babjee.sk@gmail.com |_Õ ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ Ñ≤_»∞QÆ∞~åà◊§ =∞O_»ÅO *Ï#áê_»∞ [#‡ã¨÷ÅO.
Ѩ٘ì# `Õk: 01–07–1927. `«e¡`«O„_»∞Å∞: "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£c, ¿+H± Ãã·^• ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù:
ÉÏ|∂r ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ QÆ∞O@∂~°∞ #QÆ~°OÖ’ 1962 EÖˇ· XHõ˜# Ü«∞ãπ.Ü«∞ãπ.Ü«∞Öò.ã≤, ~åRÉèÏëê „Ñ¨g}, „ѨKå~°H±, Ç≤ÏOn ™êÇ≤Ï`«º~°`«fl, =$uÎ:
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± P^ŒOc, Ѩ^Œ‡N ¿+H± <å[~ü. HõÅO¿Ñ~°∞: ÉÏ|∂r. K«^Œ∞=Ù: Láê^蕺ܫÚÅ∞. `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì, Ç≤ÏOn ÉèÏ+¨ÅÖ’ ѨO_ç`«∞Å∞. HõÅO¿Ñ~°∞: ™êa~ü. 1970Ö’
a.Zã‘û. L^ÀºQÆO: á⁄˜ì N~å=ÚÅ∞ `≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞OÖ’ 'ÉèÏ~ÚH© ѨÙHÍ~ü— ˆQÜ«∞~°K«#`À ™êÇ≤Ï`«º~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. ~°K«#Å∞:
(ÃÇ· Ï ^Œ ~ åÉÏ^£ ) |∞„~° H õ ^ ä Œ tHõ ∆ ‰ õ Ω Å∞. `« O „_ç , |∞„~° H õ ^ ä • „Ѩ=HõΠǨÏ[~°`ü "≥ÚǨÏ=∞‡^£ "åi rq`« K«i„`« (ǨÏiHõ^ä•
Ñ≤`å=∞Ǩï_»∞, Ѩ^Œ‡N ¿+H± <å[~ü „¿Ñ~°}`À q^•ºi÷ ^Œâ◊ #∞O_ç ~°∂ѨO), [QÆ*’˚ºu ǨÏ[~°`ü "≥ÚǨÏ=∞‡^£ (ˆQÜ«∞~°K«#), ǨÏ=∂ˆ~
<å˜HõÅ∞, Hõ^äŒÅ∞ ~åÜ«∞_»O P~°OaèOz, ѨÅ∞ „Ѩ^Œ~°≈#Å∞ ~°ã¨∂Öò, ǨÏ$^ŒÜ«∞ Ѷ¨∞’+¨ (Hõq`å ã¨OѨ٘). ã¨~ü^•Ô~ PÅO
WKåÛ~°∞. |∞„~°Hõ^äŒÅ∞ ~åã≤ `«O„_ç =∂~°æ^Œ~°≈Hõ`«fiOÖ’ ~åROÖ’ (L~°∂Ì ~°K«#). ǨÏiHõ^ä• ~°∂ѨOQÍ ~åã≤# „Ѩ=HõΠǨÏ[~°`ü
„Ѩ^Œi≈OKå~°∞. |∞„~°Hõ^äŒÅ∞, HõàÏ ~°∂áêÅ qt+¨ì`«#∞ "≥Å¡_çã¨∂Î "≥ÚǨÏ=∞‡^£ "åi rq`« K«i„`« =∞Oz ¿Ñ~°∞ `≥zÛ ÃјìOk.
~åã≤# "庙êÅ∞ Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. PÜ«∞# ~åã≤# D ǨÏiHõ^ä• ˆQÜ«∞~°∂ѨO qt+¨ì`«#∞ q=iã¨∂Î _®Hõì~ü `«∂=∂˜
<å˜HõÅ∞, |∞„~°Hõ^äŒÅ`À áê@∞QÍ 'ã¨fi~°æ ã¨O~°Hõ∆}—, 'ã≤^•ú~°÷ ^À}Ñ¨Ê `«# 'ǨÏi Hõ^ä• ã¨~°fiã¨fiO— Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ „QÆO^äŒOÖ’
=∞Ǩ`«ºO— (Ѩ^Œº <å@HÍÅ∞) PHÍâ◊"å}˜, ˜g Kèå<≥ÖòûÖ’ „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. ~°K«#Å∞: P~°∞ ¿ÑrÅ∞ ˆHÏ~ÚOKå~°∞. =ÚǨÏ=∞‡^£ „Ѩ=HõÎ ~°K«##∞ „Ѩ^Œ~°≈#‰õΩ Ü≥∂QƺOQÍ `«Ü«∂~°∞
1."Õ∞Å∞ H˘Å∞Ѩ٠(w`åÅ∞ 1986), 2.^Õâ◊=∞O>Ë ^ÕǨÏ"Õ∞ <ÀÜü∞ (~å[H©Ü«∞ "åºã¨O, KÕã≤ ã¨fiÜ«∞OQÍ Ñ¨Å∞ „Ѩ^Œ~°≈#Å#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. ^è•i‡Hõ, ™ê=∂lHÍOâßÅ g∞^Œ `≥Å∞QÆ∞,
1996), 3.|∞„~°Hõ^äŒ "å}˜ (18 |∞„~°Hõ^äŒÅ∞). ÅHõ∆ºO: „Ѩ*Ï HõàÏ~°∂áêʼnõΩ r=OáÈã≤ L~°∂Ì, Ç≤ÏOn ÉèÏ+¨Ö’¡ ѨÅ∞ ˆ~_çÜ≥∂ „Ѩã¨OQÍÅ∞ KÕâß~°∞. =Úã≤¡OŠѨ@¡ =Úã≤¡"Õ∞`«~°∞Å
49 26 50

27. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
Ö’ QÆÅ JáÈǨÏÅ#∞ `˘ÅyOK«_®xH˜ Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å ^•fi~å ZO`À Hõ$+≤ KÕâß~°∞. ¿+H± MÏ^Œ~ü ÉÏëê, WO˜ #O. 17–5–37, Ñ‘ÖÏáÈ`«∞ <åÜ«Ú_»∞ gkè, QÆ=~°áêÖˇO,
=Úã≤¡OʼnõΩ i[ˆ~fi+¨#∞¡ HÀ~°∞`«∂ „Ѩ[Å∞ L^Œºq∞ã¨∞Î#fl ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ '<Õ#∞ Fã≤ <≥@¡=Ù`å#∞— J#HÍѨe¡– 531002, qâßYѨ@flO lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92906 22644.
JO@∂ áê@ ~åã≤, ã¨fiÜ«∞OQÍ áê_ç# w`«O ÉÏQÍ áêѨÙÅ~ü J~ÚºOk. ZHõ¯_» ã¨Éèí, |AÅ∞ÖÏ¡ ™êÃÇÏÉò ó ~å[=∞O„_ç #∞O_ç "≥Å∞=_ç# 'ã¨`åº<Õfi+≤— Ѩ„uHõ#∞ ™ê÷Ñ≤Oz,
ã¨=∂"Õâ◊O [iy<å JHõ¯_çHõÖÏ¡ Ǩ[~°~Úº P áê@#∞ áê_ç qxÊOz# `«~°∞"å`« =∂„`«"Õ∞ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO =Ç≤ÏOKå~°∞. gˆ~â◊eOQÆO ѨO`«∞Å∞ #_çÑ≤# 'ã¨`«ºã¨O=~°÷x (1891–
HÍ~°º„Hõ=∂Å∞ "≥Ú^ŒÅÜÕ∞ºq. ã¨fiÜ«∞OQÍ Ç≤ÏOn q^•ºÅÜ«∂xfl ™ê÷Ñ≤Oz P ÉèÏëêaè=$kúH˜ 1897) Ѩ„uHõÖ’ =KÕÛ "庙êÅ#∞ YO_çã¨∂Î "庙êÅ∞ ~åâß~°∞. D Ѩ„uHõÅÖ’
rq`åO`«O áê@∞Ѩ_®¤~°∞. HõqQÍ Ç≤ÏO^Œ∂–=Úã≤¡O SHõº`« HÀã¨O Jq„âßO`«OQÍ Hõ$+≤ "å^ÀѨ"å^•Å∞ Hõ_»∞ f„=OQÍ LO_Õq.
KÕâß~°∞. ~åROÖ’x ѨÅ∞ ™êÇ≤Ï`«º, ™êO㨯$uHõ "ÕkHõÅ∞ PÜ«∞##∞ ã¨<å‡xOKå~Ú.
z=iHõ∆}O =~°‰õΩ ™êÇ≤Ï`«º ã¨$+≤ìKÕã¨∂Î, „âß=ºOQÍ áê_ç „Ñ¨[ʼnõΩ qxÊã¨∂Î, „Ѩ^Œi≈ã¨∂Î ÉÏëê Ǩï¿ã<£ ã¨Ü«∞º^£ ó ã¨Ü«∞º^£ ÉÏëê Ǩï¿ã<£ „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ =∂~å¯Ñ¨Ù~°OÖ’
W@∞ Hõq–~°K«~Ú`«QÍ J@∞ =∞Oz #@∞_»∞, QÍÜ«∞‰õΩ_çQÍ „Ѩ[Å =∞#fl# á⁄Ok# ¿+H± 1939 =∂iÛ 31# [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO, "≥∞ÿ=Úhfl™ê.
|_Õ ™êÃÇÏÉò QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ Ñ≤_»∞QÆ∞~åà◊§Ö’ 2007 PQÆã¨∞ì 31# Hõ#∞fl=¸âß~°∞. QÆ∞O@∂~°∞ PO„^茄ÔH·ã¨Î= HõàÏâßÅÖ’ a.U K«^Œ∞=Ù`«∞#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’ =∞Oz #@∞_çQÍ
(WO@~°∂º: ¿+H± |_Õ ™êÃÇÏÉò Ô~O_»= ‰õΩ=∂~°∞_»∞ ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ =¸™ê`À 21–10– =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® =∞Oz <å@Hõ ~°K«~Ú`«, HõqQÍ MϺuQÍOKå~°∞. ~åR „ѨÉèí∞`«fi J@g
2009# WO@~°∂º, 2001 U„Ñ≤Öò 18#, q[Ü«∞"å_»Ö’ ¿+H± |_Õ ™êÃÇÏÉò ã¨fiÜ«∞OQÍ âßYÖ’ L^ÀºQÆO KÕѨ˜ì# PÜ«∞# Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ =ÚYºOQÍ <å˜HõÅ∞, <å@HÍÅ∞
"≥Å¡_çOz# qâıëêÅ∞.) ~åâß~°∞. 'Pâß*’ºu, Pâßr=ÙÅ∞, Ѩã≤ ǨÏ$^ŒÜ«∂Å∞, r=#
ÔH~°ÏÅ∞, ã¨=∂[OÖ’ „ã‘Η <å˜HõÅ∞ =∞Oz ¿Ñ~°∞ `≥zÛ ÃÑÏì~Ú.
|ǨÏ^Œ∂~ü ó qâßYѨ@flO lÖÏ¡ qâßYѨ@flOÖ’ 1965 JHÀìÉ~ü 17# [##O. D <å˜HõÅ∞ =O^ŒÅ „Ѩ^Œ~°≈#ʼnõΩ <ÀK«∞‰õΩ<åfl~Ú. Hõq`«Å
`«e¡`«O„_»∞Å∞: [g∞ÖÏ, ZO.Z [Éσ~ü. K«^Œ∞=Ù: ZãπZãπã≤. ^•fi~å "≥Å¡_çOz# `«# Paè„áêÜ«∂Å#∞ 'QÍÜ«∂Å∞–ˆQÜ«∂Å∞—
L^ÀºQÆO: qâßYã‘ìÖò áê¡OòÖ’. „ѨK«∞~°}Å∞: 1. ^Õ=ÙxH˜ ™ê˜
Hõq`å ã¨OHõÅO ^•fi~å „QÆO^äŒã¨÷O KÕâß~°∞. <å@Hõ ~°OQÆOÖ’
HõeÊOK«∞@ =∞Ǩ áêѨO, 2.„Ѩ=HõÎ QÍi #=∂*ò Ѩ^ŒÌu, 3.qâ◊fi
=∞Oz #@∞_çQÍ MϺuQÍOz# ã¨Ü«∞º^£ ÉÏëê Ǩï¿ã<£ K«Å#
„Ѩ=HõÎ ^Œ∞'P—Å∞, 4.=Úã≤¡"Õ∞`«~°∞Å H˘xfl „Ѩâ◊flʼnõΩ ["å|∞Å∞,
5. Y∞~ü P<£ =∞iÜ«Ú Ãã·<£û, 6. „Ѩ=HõÎ ÉÏ@ ã¨fi~åæxH˜ ÉÏ@, z„`åÅÖ’ ‰õÄ_® #˜OKå~°∞. ã¨fiÜ«∞OQÍ „ã≤¯Ñ¨Ù#∞ ~°∂á⁄OkOz#
ì
7. ã¨fi~°æO –ã¨fi~°æ"åã¨∞Å∞, 8.W™ê¡O „Ñ≤Ü«∞ É’^èŒ#Å∞, 9. =Úã≤¡O 'ÃÑkÌO˜ HÀ_»Å∞—, 'L`«Î=Ú~åÅ∞— ã≤x=∂Ö’¡ #˜OKå~°∞. J@g
r=#ã¨~°o, 10.„ÔH·ã¨Î=ÙʼnõΩ JÖÏ¡ÇπÏ "≥·Ñ¨Ù PǨfi#O. ÅHõ∆ºO: âßYÖ’ ˆ~O[~üQÍ L^ÀºQÆ q~°=∞} KÕã≤# ã¨Ü«∞º^£ ÉÏëê Ǩï¿ã<£ ~°K«<å "åºã¨OQÍxfl
^è•i‡Hõ „ѨKå~°O–ѨiK«Ü«∞O. z~°∞<å=∂ : |ǨÏ^Œ∂~ü, WO˜ H˘#™êyã¨∂Î ã≤x=∂ʼnõΩ ~°K«~Ú`«QÍ ã¨Ç¨ÏHÍ~°O JOkOKå~°∞. z=i =~°‰õΩ <å@Hõ~°OQÆO
#O. 28–29–1, =_»¡Ñ¨Ó_ç, qâßYѨ@flO–46, qâßYѨ@flO lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98480 g∞^Œ Z‰õΩ¯=QÍ ^Œ$+≤ì™êiOz# ã¨Ü«∞º^£ ÉÏëê Ǩï¿ã<£ (ã¨fi„QÍ=∞"≥∞ÿ#) Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇOÖ’
67793. Email: mdrehana@reduffmail.com 2008 _çÃãO|~°∞ 13# Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: 'WO_çÜ«∂— =∂ã¨Ñ¨„uHõ, 2008
[#=i. WO@~°∂º: ã¨Ü«∞º^£ ÉÏëê Ǩï¿ã<£ ‰õΩ=∂~°∞_»∞ ã¨Ü«∞º^£ ™êa~ü Ǩï¿ã<£, 2008
ÉÏëê MÏ^Œ~ü ¿+H± ó qâßYѨ@flO lÖÏ¡ J#HÍѨe¡Ö’ [#=i 20, q#∞H˘O_».)
1967 E<£ 30# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨∞hfl ca, Ñ‘~°∞
™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: ¿+H± ÉÏ+¨. K«^Œ∞=Ù: ZO.U.(Ç≤ÏOk)., ÉÏëê *Ï<£ Zãπ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞ [#‡ã¨÷ÅO. 1969 EÖˇ· 19# [##O.
ZO.U (áêe˜H±û)., Ç≤ÏOk ѨO_çò., ™êÇ≤Ï`«º~°`«fl. L^ÀºQÆO: `«e¡`«O„_»∞Å∞ : Zãπ. MÏ^Œ~ü Ǩï¿ãû<£, Zãπ. =∞™êÎ#=∞‡. Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞ qq^èŒ
Láê^蕺ܫÚÅ∞. z#fl`«#O #∞O_ç ~åã¨∞Î<åfl, ~åã≤#=hfl 'ÉÏëê Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 2007 U„Ñ≤ÖòÖ’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞.
`«~°Oy}˜— ¿Ñ~°∞`À JHõ∆~° ~°∂Ѩ٠Hõ@ì_»O 2009Ö’ [iyOk. ÉÏëê =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ áÈ~°∞=∂q∞à◊§Ö’ 1976 #=O|~°∞ 25#
ÅHõ∆ºO: J<å^èŒÅ, ÉÏÅÉÏeHõÅ#∞ P^Œ∞HÀ=_»O. z~°∞<å=∂: [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: á¶êu=∂ cc, =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.Z., ZO.Ѷ≤Öò.
51 27 52

28. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
L^ÀºQÆO: K«i„`« J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. 1996Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# 'Ç≤ÏO^Œ∂–=Úã≤¡O— Hõq`« ^•fi~å z„`«^Œ∞~°æ–577501, z„`«^Œ∞~°æ lÖÏ¡, Hõ~åfl@Hõ ~åRO. ã¨OKå~°"å}˜: 096117 68747,
~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞–POQÆ¡ Ѩ„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, 94407 04132 (Ñ≤Ñ≤).
"庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. PO„^茄Ѩ^Õâò Ç≤Ïã¨ìs HÍO„ÔQãπ ã¨=∂"ÕâßÅ (2004) Ö’ ã¨=∞iÊOz, ÉÏëê =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ #O^Œ=~°OÖ’ 1961 "Õ∞ 28# [##O.
P `«~°∞"å`« ã¨OH˜∆ѨΠ~°∂ѨOÖ’ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éòc, ¿+H± =∞™êÎ<£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.Z(eò)., ZOZ.,
'áê~ѨÙã¨ÎHÍÅÖ’ =∞`«`«`«fi ÉèÏ=#Å∞— "åºã¨O W+¨ì"≥∞ÿ# ~°K«#. aZZOÜ«∞ãπ. L^ÀºQÆO: 'ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ q∞„~°~ü— k#Ѩ„uHõ q[Ü«∞"å_» Z_ç+¨<£ ÉÏ^èŒ∞ºÅ∞.
~åR „ѨÉèí∞`«fiO „ѨK«∞iOz# ™êOѶ≤∞Hõ âß„™êÎÖ’¡x K«i„`« áê~îåÖ’¡ 1979Ö’ 'c_ô=ÚHõ¯— Hõ^ä•xHõ PO„^èŒÑ¨„uHõ k#Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O ^•fi~å ~°K«<å
=∞`«`«`«fi "åã¨#Å∞ L#fl=#fl q+¨Ü«∂xfl qâ◊^ŒO KÕã≤# D "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞,
ã¨∞n~°… "åºã¨O ~åROÖ’x ѨÅ∞ =~åæÅÖ’ K«~°Û‰õΩ HÍ~°}"≥∞ÿOk. Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. H˘xfl Hõ^ä•xHõÅ∞
'zè„^Œ=∞ø`«∞#fl <≥Å=OHõ— ji¬Hõ# =Úã≤¡OÅ ã≤÷uQÆ`«∞Å#∞ W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’
QÆ}ÏOHÍÅ`À ã¨Ç¨ ™êkèHÍiHõOQÍ q=iã¨∂Î, ~å*ϺOQÆO „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. ~°K«#Å∞: 1. pHõ˜ =¸ã≤# UHÍO`«O,
"≥∞ÿ<åsìʼnõΩ HõeÊOz# ǨωõΩ¯Å#∞ qâı¡+≤ã¨∂Î, =Úã≤¡OʼnõΩ q^•º, 2. ÉèÏ~°`« <ås ÉÏ^èŒÑ¨_»‰õΩ, 3. „¿Ñ=∞ ѨÓ*Ï~°∞Å∞, 4.Zãπ
Láêkè, ~å[H©Ü«∞ ~°OQÆOÖ’ i[ˆ~fi+¨#¡ P=â◊ºHõ`«#∞ q=iOz# D ã¨∞n~°… "åºã¨O <Õ<Õ, 5. P ~ÀA..., 6. ã¨=∂[O Hõ˜ì# ã¨=∂^èŒ∞Å∞, 7.
ѨÅ∞ =~åæÅÖ’ K«~°Û‰õΩ HÍ~°}"≥∞ÿ =∞Oz ¿Ñ~°∞`≥zÛOk. D "åºã¨O ‰õÄ_® ã¨OH˜∆ѨΠ~°∂ѨOÖ’ Ü«ÚQÆ^èŒ~°‡O (#=ÅÅ∞). 1984Ö’ ~åã≤# 'pHõ˜ =¸ã≤#
ѨÅ∞ Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. D "Õ∞~°‰õΩ ã¨∞=∂~°∞ J~°"≥· Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ "庙êÅ∞ UHÍO`«OÖ’— (#=Å) áê~î°‰õΩÅ =∞#fl# á⁄OkOk. 1985Ö’
`≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡ Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. ÅHõ∆ºO: „Ѩ=HõÎ =∂~°æOÖ’ #_çz ^ÀÑ≤_ô, Ñ‘_»#Å∞ ѨÙ~°∞+¨ ^Õfi+¨O ÃÑ· „ã‘ÎÅ =∞<ÀÉèÏ"åÅ#∞ ã¨$lã¨∂Î ~åã≤# 'ÉèÏ~°`« <ås ÉÏ^èŒÑ¨_»‰õΩ— (#=Å)
ÖËx ã¨=∂[ x~å‡}O† =∞`«`«`«Îfi ÉèÏ=*ÏÖÏxH˜, ‰õΩÖ’<å‡^•xH© =ºuˆ~HõOQÍ ~årÖËx ^Œ∂+¨}– Éèí∂+¨}ʼnõΩ HÍ~°}"≥∞ÿ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃјìOk. ÅHõ∆ºO: ã¨=∂*Ïxfl =∂#=`«fiѨÙ
áÈ~å@O ™êyOK«_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò ÉÏëê, K«i„`« âßMÏ^茺‰õ∆ΩÅ∞, =¸ã¨Ö’ áÈÜ«∂Åx. z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò ÉÏëê, WO˜ #O.10–146, ZOa
ÉÏÉÏ™êÃÇÏÉò JOÉË^Œ¯~ü ˆHO„nÜ«∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, ~åÜü∞|ˆ~e, ÅHÀfl–226025, gkè, L^ŒÜ«∞yi–524226, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94414 33786, Email:
L`«Î~°„Ѩ^Õâò ~åRO. ã¨OKå~°"å}˜ : 95068 97455, Email: bashalucknow@yahoo.com. smbasha.sm@gmail.com
ÉÏëê =∞ǨÏ|∂Éò QÆ∞uÎ ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ HõàϺ}^Œ∞~°æOÖ’1952 "Õ∞ XHõ˜# ÉÏëê Zãπ.ZO ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ã≤^ŒÌ=@ìO „QÍ=∞OÖ’ 1950 EÖˇ· XHõ˜# [##O. `«e¡
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: QÆ∞uÎ ~°ã¨∂Öò c, QÆ∞uÎ #c ~°ã¨∂Öò. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û. L^ÀºQÆO: `«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ ™êkH± c, ã¨Ü«∞º^£ Ѷ¨~°∞ƒnÌ<£. HõÅO ¿Ñ~°∞:
á¶ê~å‡ã¨∂º˜HõÖò HõOÃÑhÖ’ UiÜ«∂ ¿ãÖòû "Õ∞<Õ[~ü. uÅH±– K«O^Œ∞. K«^Œ∞=Ù: a.Z., a.ZÖò. L^ÀºQÆO: ~åR „ѨÉèí∞`«fi
K«ÅOÅ Hõ^äŒÅ∞–#=ÅÅ „ѨÉèÏ=O`À ™êÇ≤Ï`«ºO Ѩ@¡ Jaè=∂#O =º=™êÜ«∞âßYÖ’ L^ÀºQÆO SzÛùHõ q~°=∞} `«~°∞"å`« =∂#=
U~°Ê_çOk. P „Hõ=∞OÖ’ 2003Ö’ 'â◊¥#ºOÖ’Oz â◊¥#ºOÖ’H˜— ǨωõΩ¯Å L^Œº=∞HÍ~°∞_çQÍ, ~°K«~Ú`«QÍ ã≤÷~°Ñ¨_®¤~°∞. 1975Ö’
ji¬Hõ# ~åã≤# `˘e Hõ^äŒ '~°K«#— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O ^•fi~å '[#Ѩ^äŒO— Ѩ„uHõÖ’ `˘e ~°K«# „ѨK«∞i`«O. J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡
~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. P „Hõ=∞OÖ’ 2005Ö’ ~åã≤# „Ѩ [ Å∞, „Ѩ ^ è • #OQÍ Ô ~ · ` åOQÆ ã¨ = ∞㨠º Å#∞ qâı ¡ + ≤ ã ¨ ∂ Î
'ɡáêãπ ~_~û— Hõ^Œä `˘Å∞`« PO„^è*’ºu Pk"å~°O J#∞|O^èOÖ’
· Ô· »ü Œ Œ Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. „Ѩ*Ï
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ 'Hõ^䌖2005— ‰õΩ ZOÑ≤Hõ~ÚºOk. D Hõ^äŒ Ñ¨Å∞ ã¨OѶ¨∂Å∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î#fl L^Œº=∞ Ѩ„uHõʼnõΩ ~°K«~Ú`«QÍ
ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂ W`«~° ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’ KÀ@∞ KÕÜ«¸`«. ~°K«#Å∞: 1. P~°∞QÍÅO, 2. J#O`«Ñ¨Ù~°O h˜ =#~°∞Å∞. z~°∞<å=∂: Zãπ.ZO.
KÕã¨∞‰õΩOk. ~°K«#Å∞: Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, 'ã¨QÆO =∞x+≤— (#=Å). z~°∞<å=∂: QÆ∞uÎ ÉÏëê, WO˜ #O. 4–2–582, Ü«Ú=[# HÍÅh, J#O`«Ñ¨Ù~°O–515001, J#O`«Ñ¨Ù~°O
=∞ǨÏ|∂Éò ÉÏëê, hÅHõOˆ~îâ◊fi~° "≥∞_çHõÖòû, FÖò¤ áÈ™êìѶ‘ã¨∞ ~À_»∞¤, hÅHõOˆ~îâ◊fi~° ZH±û>ˇ<£¬<£. lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94406 83555, Email: bashahrf_235@yahoo.co.in
53 28 54

29. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
ÉÏëê ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ÉÏѨ@¡Ö’ 1974 EÖˇ· XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: |+‘~°∞nÌ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ =∞~åºÅÖ’ 1931 [#=i S^Œ∞# [##O.
¿+H± #∂~°∞hfl™ê, ¿+H± g∞~å ™êÃÇÏÉò. K«^∞=Ù: WO@~ü. "åºÑ¨HO:
Œ õ `«e¡ `«O„_»∞Å∞: Mˇ·~å`«∞hfl™ê, ZO._ç [ÖÏÅ∞nÌ<£. HõÅO¿Ñ~°∞: Ѷ¨∂=∞_£ #ÖÁæO_»q. K«^Œ∞=Ù:
[~°fleãπì. 1990Ö’ 'áêѨO ã¨∞Éσ~å=Ù— Hõ^ä•xHõ „ѨK«∞i`«O "≥∞„˜H±. L^ÀºQÆO: lÖÏ¡ P~ÀQƺ âßYÖ’ L^ÀºQÆ q~°=∞}.
HÍ=_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, „Ѩã¨∞Î`«O ~°K«# „Ѩ^è•# "åºÑ¨HõO. 1970 Ö’ ~°K«<å "åºã¨OQÆO
"庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. ~åR P~°OÉèíO. „Ѩ^è•#OQÍ „ѨÉèí∞`«fiO KÕѨ˜ì# HÍ~°º„Hõ=∂Å#∞ „Ѩ[Å
„ѨÉèí∞`«fiO 'ѨÙ+¨¯~° J"å~°∞¤—`À ã¨`«¯iOzOk. „Ѩã¨∞Î`«O ÉÏѨ@¡ =^ŒÌ‰õΩ fã¨∞ÔHà◊§_®xH˜ J#∞=ÙQÍ KåÖÏ áê@Å∞ ~åâß~°∞. PÜ«∞#
#∞O_ç '^Œ ~ åæ — =∂ã¨ Ñ ¨ „ uHõ 㨠O áê^Œ ‰ õ Ω Å∞QÍ ÉÏ^è Œ º `« Å ∞ ~åã≤# ѨÅ∞ áê@Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.
x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. ÅHõ∆ºO: Jã¨=∂#`«Å∞ ÖËx ã¨=∞ ã¨=∂[ ~°K«#Å∞: Ö’Hõ w`åÅ∞ (2008). ÅHõ∆ºO: „Ѩ[Å#∞ =∞Oz =∂~°æO
x~å‡}O HÀã¨O „Ѩ[efl K≥·`«#ºÑ¨~°Û_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± ÉÏëê, kâ◊QÍ K≥·`«#ºÑ¨~°Û_»O. z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ |+‘~°∞nÌ<£,
WO˜ #O.10–4–31, *ˇO_® K≥@∞ì gkè, ÉÏѨ@¡– 522101. ã¨OKå~°"å}˜: 93469 WO˜ #O. 5–12–17, ~°Ç¨Ï‡`ü#QÆ~ü, #ÖÁæO_»– 508001,
10988, Email: darga@yahoo.com #ÖÁæO_» lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08682–244839, 93913 26672.
ÉÏëê =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ QÆ∞O@∂~°∞Ö’1947 EÖˇ· XHõ˜# [##O. aO^Õ Jb ã¨Ü«∞º^£ ó x*Ï=∂ÉÏ^£ lÖÏ¡ ZÖÏ¡Ô~_ç¤ `åÅ∂HÍÖ’x ‰õΩ„QÍ=∞OÖ’ 1922
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ǨÏc|∞hfl™ê ÉËQÆO, ¿+H± =ÚǨÏ=∞‡^£ MÏtO. K«^Œ∞=Ù: 12= `«~°QÆu, „áêO`«OÖ’ [x‡OKå~°∞. „QÍ=∂Ö’¡ á⁄ÖÏʼnõΩ "≥àı§ Ñ¨Öˇ¡ Ѩ_»∞K«∞Å∞ áê_»∞‰õΩ<Õ áê@Å
ZO.ZÖò.˜.ã≤ (L™ê‡xÜ«∂). '#g# ™êÇ≤Ïu ÉÏëê— QÍ qMϺ`«∞Å∞. "åºÑ¨HõO: PÜ«Úˆ~fi^Œ Ѩ@¡ PHõi¬`«∞Öˇ· 5= `«~°QÆu #∞O_ç áê@ÅÅ¡_»O P~°OÉèíO. L#fl`«áê~î°âßÅÖ’ QÆ∞~°∞=ÙÅ∞
"≥·^ŒºO. 1974Ö’ ѨÙ~å}O ã¨∞„|=∞}ºO â◊~°‡ „áÈ`åûǨÏO`À <ÕiÊ# K«O^Œã¨∞û P^è•~°O`À Ѩ^•ºÅ∞ qxÊã¨∂Î ã¨Ç¨Ïq^•º~°∞÷Å Jaè#O^Œ#Å „áÈ`åûǨÏO`À
'ã¨ÊO^Œ#— Hõ^ä•xHõ PO„^èŒ*’ºu "å~°Ñ¨„uHõÖ’ (1974 Ѷ≤„|=i) ѨÅ∞ áê@Å∞ ~åã≤ =∞<ÀǨÏ~°OQÍ áê_»@"Õ∞HÍ^Œ∞ P áê@Åhfl˜x
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. JѨʘ #∞O_ç Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, <å˜HõÅ∞, HõeÑ≤ 'Ñ¨Öˇ¡áê@Å∞— ѨÙã¨ÎHÍxfl 'ˆHHõÅ∞— Ѩ„uHõ Z_ç@~ü ɡ·™ê
<å@HÍÅ∞, Hõq`«Å∞, Ѩiâ’^èŒ<å "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ~å=∞^•ã¨∞ ã¨Ç¨ÏHÍ~°O`À "≥Å∞=iOKå~°∞. P `«~°∞"å`«
=∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® Hõq`å, Hõ^ä•xHõÅ ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÀ@∞ =∞iH˘xfl ˆQÜ«∂Å`À 'Hõ^Œe ~å— (ˆQÜ«∞=∂eHõ) `≥KåÛ~°∞.
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. =∞Oz =HõÎ. `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëêaè=$k÷ „Ѩ^è•# qq^èŒÑ¨„uHõÅÖ’ qq^è•OâßÅ g∞^Œ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞,
ÅHõ∆ºOQÍ '`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëêaè=$kú L^Œº=∞ "ÕkHõ— U~åÊ@∞ KÕã≤ áê@Å∞, ˆQÜ«∂Å∞ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. aZãπZ<£ZÖò L^ÀºyQÍ,
"ÕkHõ J^茺‰õ∆ΩÅ∞QÍ `≥Å∞QÆ∞ ÉÏëêaè=$kúH˜ x~°O`«~° Hõ$+≤. `≥Å∞QÆ∞ L^ÀºQÆ ã¨OѶ¨∞O <Õ`«QÍ PÜ«∞# ~åã≤# <å˜HõÅ∞ PHÍâ◊"å}˜Ö’
ÉèÏëêaè=∂x. ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ™êÇ≤Ïf ~°`«fl (áêÅH˘Å∞¡), ™êÇ≤Ï`«º QÍO^èŒ~°fi (q[Ü«∞"å_»), „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú, L^ÀºQÆ ã¨OѶ¨∂Å∞ KåÖÏ <å˜HõÅ#∞
`≥Å∞QÆ∞ "≥Å∞QÆ∞ ÉÏëê (`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëê K≥·`«#º „ã¨=Ou, q[Ü«∞"å_»). ÅHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞ „Ѩ^Œi≈OKå~Ú. 1980Ö’ Ѩ^Œgq~°=∞} KÕâßHõ '„ѨH∆Íà◊#— „Ѩɒ^èŒ ˆQÜ«∞=∂eHõ#∞ `≥KåÛ~°∞.
JHõ∆~°O ^•fi~å `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëêaè=$k÷. z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò ÉÏëê, ˆH~åѶπ: ¿+H± ÅHõ∆ºO: ™êÇ≤Ï`«ºO ^•fi~å q<À^ŒO =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® qHÍã¨O, q*Ï˝<åxfl JOkOK«_»O.
J„á¶È*ò JǨχ^£, WO˜ #O.7–10–3/a, QÆ∞ÖÏO JÉσãπ gkè, qOz¿Ñ@, q[Ü«∞"å_»– z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ |O^Õ Jb, WO˜ #O.2–4–72/168, á¶È~üì =Óº HÍÅh, LѨÊ~°Ñ¨e¡,
520001, Hõ$ëê‚lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 93953 17066 (Ñ≤Ñ≤), Email: ahamed.afroz@ ~å*ËO„^Œ#QÆ~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–30.
rocketmail.com |∞_»<£ ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ H˘`«ÎѨe¡ [#‡ã¨÷ÅO. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞ǨÏ|∂c,
|+‘~å#O^£ ó ~åR ~å[^è•x ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ x"åã¨O. 1982Ö’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ MÏtO ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.Z., a.Ü«∞Öò. =$uÎ : <åºÜ«∞"åk. Hõ_»Ñ¨Ö’ <åºÜ«∞"åkQÍ
[iy# 'PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å ã¨"Õ∞‡à◊#O— ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ "≥Å∞=_ç# ѨxKÕã¨∂Î<Õ ~°K«<å "åºã¨OQÆO ™êyOKå~°∞. 1965Ö’ Kåi„`«Hõ Ѩ^ŒºHÍ=ºO 'Y∞`«∞Éò<å=∂—
'`≥Å∞QÆ∞ k"≥=fiÅ∞— „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõÖ’ '¿ãflÇ≤Ï`«∞xH˜ z#fl =∂@— "åºã¨O ~åâß~°∞. ~å¿ã<嘈H L`«Î=∞ HõqQÍ MϺuQÍOKå~°∞. P<å˜ „Ѩ=ÚY Ѩ„uHõÅxfl˜Ö’ PÜ«∞# ~°K«#Å∞
55 29 56

30. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: Y∞`«∞Éò<å=∂ (1965), [ÖÏÖò<å=∂ (JQƃ~°∞ K«i„`«, Hõ^äŒ PO„^èŒ*’ºu "å~°Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O. D Hõ^äŒ#∞ P U˜ L`«Î=∞ ÉèÏ~°fÜ«∞ Hõ^äŒÖ’¡
1969), ~å"Õ∞<å=∂ (Ѩ^ŒºHÍ"åºÅ∞). Y∞`«∞Éò<å=∂ „QÆO^äŒO "≥∞ÿã¨∂~°∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞OÖ’ XHõ˜QÍ '*Ï˝#Ñ‘~îü— "å~°∞ ZOÑ≤HõKÕã≤, Ç≤ÏOnÖ’H˜ `«~°∞˚=∂ KÕã≤ 1983 <å˜ *ÏfÜ«∞
_ç„w q^•º~°∞ʼnõΩ áê~ „QÆO^äOQÍ J#∞=∞uOKå~°∞. Y∞`«∞Éò<å=∂
÷ Œ Hõ^ä• ã¨OHõÅ#OÖ’ KÀ@∞ HõeÊOKå~°∞. Jxfl ÉèÏ~°fÜ«∞ ÉèÏ+¨Ö’¡ D Hõ^äŒ J#∞"å^Œ"≥∞ÿ
HÍ"åºxfl K«kq# Hõq™ê„=∂ò qâ◊fi<å^äŒã¨`«º<å~åÜ«∞} KÕã≤# PÜ«∂ ÉèÏ+¨Å Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ
„Ѩâ◊O™ê "åºYº: 'U Ѩ^Œº=Ú fã≤##∞ =ã¨∞K«i„`«Ü≥∂, =∞#∞ Ѩ„uHõÅÖ’, Hõ^ä• ã¨OHõÅ<åÅÖ’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞,
K«i„`«Ü≥∂, áêi*Ï`åѨǨÏ~°}"≥∂ 㨇$uH˜ `«QÆ∞Å∞`«∞#flk— Hõ^äŒÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „ѨK«∞i`«O. JÇ≤ÏOã¨,
(Y∞`«∞Éò <å=∂, 1965, „ѨK«∞~°}: J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO, Hõ_»Ñ¨). QÆ∞ÔH¯_»∞ hà◊√§, =∞ã‘^Œ∞ áê=Ù~°O, =Ú~°o =Ó^Õ áêѨ_»∞, ZÅ∞¡=,
1965Ö’ 'QÀÅH˘O_»— ji¬Hõ`À ~åã≤# Kåi„`«Hõ Ѩ^ŒºHÍ=ºOÖ’x U˜ X_»∞¤ KÕѨÅ∞, "å~°ã¨`«fiO ÖÏO˜ Hõ^äŒÅ∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ
Ѩ^•ºÅ∞ áêÖÏ "≥OHõ@ ã¨∞|ƒÜ«∞º ã¨Oáê^ŒHõ`«fiOÖ’x 'HõÅÉèÏ+≤}˜— ÃÑÏì~Ú. '=∞ã‘^Œ∞ áê=Ù~°O— Hõ^äŒx ™êÇ≤Ï`«º JHÍ_»g∞ ZOÑ≤Hõ
Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. P Ѩ^•ºÅ‰õΩ =∞Oz áê~î°HÍ^Œ~°} KÕã≤ Ç≤ÏOnÖ’H˜ J#∞=kOz „ѨK«∞iOK«QÍ, 'ZÅ∞¡= Hõ^䌗
ÅaèOK«_»O`À QÀÅH˘O_» K«i„`«#∞ HÍ=º=ÚQÍ ~åÜ«∞=∞x "≥OHõ@ ã¨∞|ƒÜ«∞º HÀ~°QÍ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ =zÛ# #∂~°∞ =∞Oz Hõ^äŒÅÖ’ XHõ˜QÍ 'qâßÖÏO„^èŒ
ѨÓiΙê÷~ÚÖ’ 'Y∞`«∞Éò<å=∂— (Ѩ^ŒºHÍ=ºO) `«Ü«∂~°~ÚºOk. Ѩa¡+≤OQ∑ ǨÏ∫ãπ— ZOÑ≤Hõ KÕã≤ ã¨OHõÅ#OÖ’ ™ê÷#O HõeÊOzOk. „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# Hõ^äŒÅÖ’
KåO^£ ÉÏëê Ñ≤. ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ ÃÑ#∞Q˘O_» „QÍ=∞OÖ’ 1972 ÃãÃÑìO|~ü ã¨∞=∂~°∞ 20 Hõ^äŒÅ∞ POQÆ¡OÖ’H˜ J#∞"å^Œ=∞Ü«∂º~Ú. `≥Å∞QÆ∞Ö’ W`«~°∞Å∞ ~åã≤#
Zxq∞k# [##O. HõÅO¿Ñ~°∞: *Ïae, [Ü«∞K«O„^Œ. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Z.~°q∞*Ïa, Z.*ÏѶ¨~ü =∞Oz Hõ^äŒÅ#∞ POQÆ¡OÖ’H˜ ã¨fiÜ«∞OQÍ J#∞=kOz "≥Å∞=iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞
Jb ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U(Ç≤ÏOn)., ÃÇÏKüʘ. L^ÀºQÆO: Hõ^䌉õΩ qâ◊fi"åºÑ¨ÎOQÍ MϺu ~å"åÅ#fl |Å"≥∞ÿ# PHÍOHõ∆‰õΩ `«y# Hõ$+≤. z~°∞<å=∂:
Ç≤ÏOk ѨO_çò. 1996Ö’ ™êÇ≤Ï`«º ~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O.2000Ö’ Ü«∞<£. ^•^• ǨÏÜ«∂`ü, <åºÜ«∞"åk, WO˜ #O. 3/400–12, ã¨Ç¨~å Ô~ã≤_≥hû, ™ê~Ú
'=∞˜ì=∞x+≤— `˘e Hõq`« „ѨK«∞i`«O. JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ ‰õΩ©~ü ~À_»∞¤, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞–516360, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08564–257432.
Ѩ„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.. 9490004826,
J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ~å^èÕÜ«∞ Hõq`å ѨÙ~°™ê¯~°O (2005, _®h Ü«∞ãπ ó ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡ #~åûѨÙ~°OÖ’ 1951 PQÆã¨∞ì27# [##O.
J#O`«Ñ¨Ù~°O), `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ïf ã¨q∞u ѨÙ~°™ê¯~°O (2006, ѨÓiοÑ~°∞: JǨχ^£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ MÏ<£ Ü«∞*ÏÌh [„~åh. HõÅO¿Ñ~°∞. Lëê Ü«∞ãπ _®h,
Hõ~∂flÅ∞), â◊~`ü ™êÇ≤Ïf „ã¨=Ou ѨÙ~°™ê¯~°O (2007, HõsO#QÆ~)
° ° ü Pëê, Jl`«, Ѷ≤^•~Ú, =tëêì #~åûѨÙi. Ü«∞*ÏÌh J<Õk HÍÅ„Hõ=∞OÖ’ 'Ü«∞ãπ.^•h— QÍ,
WO^Œ∞‰õÄi ™êÇ≤Ïf ÉèÏ~°u ѨÙ~°™ê¯~°O (2008, x*Ï=∂ÉÏ^£), 'Ü« ∞ ãπ _®h— QÍ, =∂i z=~° ‰ õ Ω '_®h—QÍ „áêK« ∞ ~° º O.
lÖÏ¡™ê÷~Ú L`«Î=∞ ™êÇ≤Ïf"Õ`«Î (2007, J#O`«Ñ¨Ù~°O). ÅHõ∆ºO: Jã¨=∂#`«Å∞ ÖËx ã¨=∂[ `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨∂Ѷ≤Ü«∂ ÉËQÆO, `«~å*Ë+π Jb MÏ<£. K«^Œ∞=Ù:
x~å‡}OÖ’ HõqQÍ ™êÇ≤Ï`«º ¿ã=. ™ê=∂#º „Ѩ[Å ã¨=∞㨺ŠѨiëê¯~°O HÀã¨O ™ê=∂lHõ Ñ≤Ü«Úã≤. =$uÎ : [~°fleãπì. Ѩ<≥flO_À U@ q^•ºi÷QÍ <å˜Hõ
¿ã"å HÍ~°ºHõ~°ÎQÍ x~°O`«~°O KÕÜ«¸`« W=fi_»O. z~°∞<å=∂: Ñ≤.KåO^£ ÉÏëê, Ç≤ÏOn ~åã≤ áê~î°âßÅÖ’ „Ѩ^Œi≈OK«_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO.
ѨO_çò, WO˜.#Oó 2/83/1, Hõ=∂<£ gkè, ÃÑ#∞Q˘O_» –515110, J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡. 1972Ö’ ~åã≤# '„ѨQÆu— <å˜Hõ |Ǩïà◊ „ѨKå~°O á⁄Ok
ã¨OKå~°"å}˜: 94919 90313, Email: jabilichand@gmail.mail |Ǩ ï =∞`« ∞ Å∞ JO^Œ ∞ ‰õ Ω Ok. 1978 #∞O_ç =∂i¯ã¨ ∞ ì
^•^• ǨÏÜ«∂`ü Ü«∞<£ ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ "≥OHõ@yiÖ’ 1960 JHÀì|~ü 10# [##O. (HÍi‡Hõ=~°æ) ^Œ$HõÊ^äŒO`À ~°K«#Å∞ KÕÜ«∞_»O P~°OaèOK«QÍ qq^èŒ
`«e¡`«O„_»∞Å∞: Ü«∞<£. KèÀ© ~°ã¨∂Öò c, Z<£. ÉÏÉò*Ï<£. ã¨fi„QÍ=∞O: Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞. Ѩ„uHõÅ∞, L^Œº=∞ Ѩ„uHõÅ∞, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞,
K«^Œ∞=Ù: aU., a.ZÖò. =$uÎ: <åºÜ«∞"åk.1983Ö’ `˘e™êiQÍ 'JÇ≤ÏO㨗 ji¬Hõ`À ~åã≤# Hõ^äŒÅ∞, <å˜HõÅ∞, ˆQÜ«∂Å∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞, „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. POQÆ¡OÖ’#∂ ѨÅ∞ "庙êÅ∞
~åâß~°∞. POQÆ¡O #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ ѨÅ∞ "庙êÅ#∞ J#∞=kOKå~°∞. 1978 #∞O_ç
57 30 58

31. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
22 Uà◊§áê@∞ qѨ¡= ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O ã¨Éèí∞º_çQÍ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. ѨÅ∞ ѨÅ∞=Ùi ~°K«#Å#∞ #=º ™êÇ≤Ïf ã¨q∞u ѨH∆Í# „ѨK«∞iOz `À_®Ê@∞ JOkOKå~°∞.
„Ѩ*Ï ã¨OѶ¨∂Å`À ã¨O|O^è•Å∞ Hõey PÜ«∂ ã¨OѶ¨∂Å∞ x~°fiÇ≤ÏOz# L^Œº=∂ʼnõΩ ™êÇ≤Ï`«º ã‘fiÜ«∞ ~°K«#Å∞: 1. Ѩ^ÀºÑ¨Ç¨Ï~°}=Ú (1961), 2. =~°Î=∂#O (1965), 3. J=∞$`«=¸iÎ,
ѨiѨÙ+≤ì HõeæOKÕO^Œ∞‰õΩ ~°K«~Ú`«–HõqQÍ KÕÜ«¸`«xKåÛ~°∞. ã¨fiÜ«∞OQÍ ã¨OѶ¨∂Å∞–ã¨Oã¨÷Å∞ 4. Hõq`å ÉèÏ~°u (Ѩ^ŒºHÍ"åºÅ∞), 5. =∞}˜ =∞OE+¨ (YO_» HÍ=ºO). D ~°K«#ÅÖ’
™ê÷Ñ≤Oz „Ѩ*Ï ã¨=∞㨺ŠѨiëê¯~åxH˜ Hõ$+≤KÕâß~°∞. „Ѩã¨∞Î`«O '=x`«— ©gÖ’ J=ÙòѨÙò 'J=∞$`«=¸iΗ QÆ∞iÎOѨÙ, MϺux `≥zÛÃјìOk. ÅHõ∆ºO: ã¨~°fi=∂#= ™œ„ÉèÏ„`«=Ú
Z_ç@~üQÍ ÉèÏ^茺`«Å#∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∂Î, Z<£©qÖ’ 'ÅÅ∂¡ „|^Œ~üû— „áÈ„QÍO W<£Kåi˚QÍ –=∂#=`å ^Œ$+≤ì–^Õâ◊ÉèíH˜Î ÃÑOѨÙ^ŒÅ kâ◊QÍ ™êÇ≤Ï`«º Hõ$+≤. z~°∞<å=∂ : JK«∞ÛHõ@¡
ѨxKÕã¨∞Î<åfl~°∞. ~°K«#Å∞: EeÜ«∞ãπ Ѷ¨ÓºlH± (1981), „ѨǨ¡^Œ∞_»∞ (1981) ÅHõ∆ºO: ^Œã¨Îyi, WO˜ #O.26/210, <Õ`år#QÆ~ü, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞–516360, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡,
Jã¨=∂# ã¨=∂*Ïxfl ã¨=∞ã¨=∂[O kâ◊QÍ #_çÑOKÕO^Œ∞‰õΩ J=ã¨~"∞≥ # q^èOQÍ „Ѩ*ÏhHÍxfl
≤ ° ÿ Œ ã¨OKå~°"å}˜: 98494 37454.
K≥·`«#ºÑ¨~°Û_»O. z~°∞<å=∂ : JǨχ^£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ MÏ<£ Ü«∞*ÏÌh [„~åh, 616, ^äŒ~ü¤ á¶È¡~ü, ^•=Ó^£ Jb ã¨Ü«∞º^£ ó Y=∞‡O lÖÏ¡ ã¨`«∞ÎѨe¡. `«e¡`«O„_»∞Å∞: W=∂Oa, JÉσãπ.
t"å áêºÖˇãπ ZH±û>ˇ#¬<£ ÖË<£, „ã‘ìò #O.10, QÆQÆ<£ =∞ǨÏÖò, ^À=∞ÅQÆ∞_®, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£– K«^Œ∞=Ù: a.Z, ™êÇ≤Ï`«º~°`«fl (Ç≤ÏOk). HÍj‡i ÉèÏ+¨Ö’ „Ѩ`ÕºHõ _çá⁄¡=∂. Ç≤ÏOn ѨO_ç`«∞Å∞.
500029. ã¨OKå~°"å}˜: 98665 41148, 99480 92615 (Ñ≤Ñ). Email: khanyazdani@
≤ HõÅO ¿Ñ~°∞: =∞OA. ~°K«#Å∞: Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞.
yahoo.co.in
^•=Ó^£ W#QÆO˜ ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ <åQÆ∞ÅáêÖˇOÖ’ 1928 Ѷ≤„|=i 20# [##O.
^ŒiÜ«∂ Ǩï¿ãû<£ ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ q#∞H˘O_» [#‡ã¨÷ÅO. `«e¡`«O„_»∞Å∞: `«e¡ `«O„_»∞Å∞: =∞^•~üa, MÏtO ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.U. L^ÀºQÆO: 1950Ö’ =∞„^•ãπ
=∞øÖÏa, W=∂O ™êÃÇÏÉò. Ѩ٘ì# `Õk: 01–07–1933. K«^Œ∞=Ù: q#∞H˘O_» L#fl`« ã¨z"åÅÜ«∞O JkèHÍiQÍ L^ÀºQÆO KÕѨ˜ì 1986Ö’ PO„^茄Ѩ^Õâò ~åR „ѨÉèí∞`«fiOÖ’
áê~î°âßÅÖ’ ZãπZãπZÖòã≤, #~°ã¨~å=Ù¿Ñ@ ZãπZãπÜ«∞<£ HõàÏâßÅÖ’ a.Z., ~å[=∞O„_çÖ’ *Ï~ÚOò Ãã„Hõ@sQÍ i>ˇÿ~ü¤ PÜ«∂º~°∞. 1967Ö’ „Ѩ[Å∞ Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl ã¨=∞㨺Å#∞
a.W_ç KÕâß~°∞. J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ HõàϺ}^Œ∞~°æO ã¨q∞uÖ’ qã¨Î~°}ÏkèHÍi (q^•ºâßY) qâı¡+≤ã¨∂Î `≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡ ÉÏ+¨Ö’¡ qq^èŒ Ñ¨„uHõʼnõΩ "庙êÅ∞
QÍ L^ÀºQÆO KÕâß~°∞. Jëêì=^è•<åÅ∞, Hõq ã¨"Õ∞§à◊<åÅÖ’ K«∞~°∞QÍæ áêÖÁæ#_»O =∂„`«"Õ∞ ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. =H±Êù Pã¨∞ÎÅ
H͉õΩO_® '~åÜ«∞Öò HõàÏQÀ+≤ì— (J#O`«Ñ¨Ù~°O) HÍ~°º^Œi≈QÍ ™êÇ≤Ï`«º–™êO㨯$uHõ HÍ~°º„Hõ=∂ŠѨi~°Hõ∆}, ã¨kfixÜ≥∂QÆO QÆ∞iOz ~åã≤# POQÆ¡ "åºã¨O ~åRѨu
x~°fiǨÏ}Ö’ q∞H˜¯e Pã¨H˜Î K«∂áê~°∞. ~°K«#Å∞: ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=Ú_»∞, qâ◊fi<å^èŒ q[Ü«∞=Ú. _®Hõì~ü *ÏH©~ü Ǩï¿ãû<£ „Ѩâ◊Oã¨ÅO^Œ∞‰õΩOk. W™ê¡O, „ÔH·ã¨Î=O,
^Œã¨Îyi JK«∞ÛHõ@¡ z#fl ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ~åAáêÖˇO =∞O_»ÅO ^Œ^ŒÌ<åÅ „QÍ=∞OÖ’ Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`åʼnõΩ K≥Ok# ^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ ã¨=∞#fiÜ«∞
1939 E<£ 15# [##O. HõÅO¿Ñ~°∞: Zã≤ ^Œã¨Îyi. `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏ^Œ~üa, =∞ǨÏ|∂Éò Ѩ~°∞ã¨∂Î ~åã≤# "庙êÅ qt+¨ì`« =Å# PÜ«∂ ^è•i‡Hõ ã¨Oã¨÷Å
™êÃÇÏÉò . K« ^ Œ ∞ =Ù: Éè Ï ëê„Ѩ g }., Ñ≤ . F.Öò . L^ÀºQÆ O : ã¨<å‡<åÅ∞ á⁄O^•~°∞. 1998Ö’ H“ÖÏÅOѨÓ~üÖ’ [iy#
J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞, 1997Ö’ q~°=∞}. q^•ºi÷QÍ 'ã¨∞+¨=∞— ™êÇ≤Ï`«º „ѨѨOK« `≥Å∞QÆ∞ =∞Ǩã¨ÉèíʼnõΩ „ѨuxkèQÍ Ç¨[~°Ü«∂º~°∞.
=∂ã¨Ñ¨„uHõ‰õΩ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∂Î, Ѩ^•ºÅ∞ ~åã¨∂Î ~°K«<å PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å „Ñ¨ã¨OQÆ"庙êÅ∞ „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. ~°K«#Å∞: #∂~ü ÉÏ+‘Ü«ÚÅ
~°OQÆOÖ’ „Ѩ"ÕtOKå~°∞. 1961Ö’ „Ѩ`åѨ "≥OHõ@Ü«∞º âß„ã≤Î`À K«i„`«–ã¨O㨯$u (2001). ÅHõ∆ºO: Jxfl~°OQÍÅÖ’ Jã¨=∂#`«Å∞ `˘eyáÈ"åe.
HõÅã≤ '=~°Î=∂#O— Ѩ^ŒºHÍ=ºO „ѨK«∞iOKå~°∞. JѨʘ #∞O_ç z~°∞<å=∂: W#QÆO˜ ^•=Ó^£, WO˜ #O.198/3, P~ü˜, q[Ü«∞#QÆ~ü HÍÅh,
™êÇ≤ Ï `« º ¿ã=Ö’ Éè Ï QÆ O QÍ ™êÇ≤ Ï `« º ã¨ É è í Å x~° fi Ǩ Ï }, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500057. ^Œ∂~°"å}˜: 040–23345660.
Jëêì=^è•<åÅÖ’ áêÖÁæ#_»O, ™êÇ≤Ï`«º–^è•i‡Hõ LѨ<庙êÅ∞ ^•=Ó^£ ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ z>ËfiÅ∞ [#‡ã¨÷ÅO. `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏ^Œ~üa,
KÕÜ«∞_»OÖ’ Pã¨H˜Î K«∂Ѩ_»O`À ѨÅ∞ ™êÇ≤Ï`«º „Ѩã¨OQÆ "庙êÅ∞ ã¨∞ÖÏÎ<£ ™êÃÇÏÉò. Ѩ٘ì# `Õk: 01–07–1916. K«^Œ∞=Ù: q^•fi<£ (`≥Å∞QÆ∞–Ç≤ÏOn),
PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å „Ñ¨™ê~°O JÜ«∂º~Ú.1973Ö’ '#=º ™êÇ≤Ïf ã¨q∞u— („á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞) `≥Å∞QÆ∞ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. Hõ~°∂flÅ∞ L™ê‡xÜ«∂ HõàÏâßÅÖ’ `≥Å∞QÆ∞– Ç≤ÏOn ѨO_ç`«∞Å∞QÍ
™ê÷Ñ≤Oz ѨÅ∞ ™êÇ≤Ï`«º HÍ~°º„Hõ=∂Å x~°fiǨÏ}. Hõ=ÙÅ#∞, ~°K«~Ú`«Å#∞ „áÈ`«ûÇ≤Ïã¨∂Î q^•ºÉ’^èŒ# QÍqOKå~°∞. J~°aH±, L~°∂Ì, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’¡ =∞Oz q^Œfi`«∞Î#∞ ã¨OáêkOz#
59 31 60

32. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
PÜ«∞# `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëêaè=$kú ^èպܫ∞OQÍ Ñ¨Å∞ HÍ~°º„Hõ=∂Å#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ „ѨK«∞i`«O. ÅHõ∆ºO: ã¨=∂[„âıÜ«∞ã¨∞û. ™ê=∂lHõ "åã¨Î"åÅ#∞, =∞x+≤ ǨÏ$^ŒÜ«∞ ã¨ÊO^Œ#Å#∞
ѨÅ∞ W`«~° ÉÏëê „QÆO^ä•Å#∞ J#∞=kOz „ѨK«∞iOKå~°∞. z=i ^Œâ◊ =~°‰õΩ `≥Å∞QÆ∞Ö’ ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ „ѨuaOѨ KÕÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: ^Õg„Ñ≤Ü«∞, áê¡ò#O.204, ~å[H˘O_»
~°K«#Å∞ QÍqOKå~°∞. ~°K«#Å∞: z`«Î Ѩi=~°Î#=Ú, ^•ã‘Ѩ<åfl @=~üû, JÖÏfiÖò, ã≤H˜O^Œ~åÉÏ^£–10. ã¨OKå~°"å}˜: 9553586002, Email: devi@hmtv.in
(1956), ~°ã¨∂Öò „ѨÉèí∞=Ù â◊`«Hõ=Ú, ã¨O™ê¯~° „Ѩܫ∂}=Ú kÖÏ=~ü =∞Ǩχ^£ _®Hõì~ü ó Y=∞‡O lÖÏ¡ WÖˇ¡O^Œ∞ `åÅ∂Hõ áê`« Hõ=∞ÖÏѨÙ~°OÖ’
(1957), ã¨∂Ѷ≤ ã¨∂‰õΩÎÅ∞, ã¨O`ü"å}˜, JÖÏ¡ =∂eH± â◊`«Hõ=Ú, 1942 E<£ S^Œ∞# [##O. HõÅO ¿Ñ~°∞ : kÖÏ=~ü. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞ǨÏ|∂aƒ, =∞Ǩχ^£
ã¨Y∞_® (â◊`HO), „H©_®+¨nâfi~°=Ú, ™ê~Ú â◊`H=Ú, ™ê~ÚÉÏÉÏ
«õ Ì ◊ «õ x*Ï=ÚnÌ<£. K«^Œ∞=Ù: ZOU., a.W_ç., Ñ≤.ÃÇÏKü_ç. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞QÍ 2000Ö’
^ŒO_»H=Ú, ™ê~ÚÉÏÉÏ K«i„`« (HÍ=º=Ú), Jaè#= uHõ¯# Hõq`å
õ q~°=∞}. L#fl`« áê~î°âßÅÖ’ `˘q∞‡^Œ= `«~°QÆu K«^Œ∞=Ù`«∞#flѨC_»∞ ã¨∂¯Öò =∂ºQ∑*ˇ·<£
ã¨g∞Hõ∆ (=K«#O), <åQÆ∂~ü MÏ^Œ~ü =b K«i„`«, P*Ï^Œ∞ K«i„`«, '„ѨQÆu— HÀã¨O '`å*ò =∞ǨÖò— Hõ^äŒ ~åÜ«∞_»O P `«~°∞"å`« Ѩ^Œ= `«~°QÆuÖ’ 'PHõe—
P^Œ~°≈=Ú (#=Å), J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü rÖÏx, Q“ã¨∞Öò P[O ^Œã¨Îyi Hõ^ä•xHõ ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. `˘e™êiQÍ 1969 PO„^èŒ*’ºuÖ’
k=º K«i„`« (=K«#O), K«O„^Œ =^Œ# "≥∂Ç≤ÏÜ«∂~ü (YO_» '#=ÙfiÅ∞— Hõq`« „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. JѨʘ#∞O_ç ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõ^äŒÅ∞,
HÍ=º=Ú) Hõki ã¨=∂kè QÍ^äŒ `«k`«~åÅ∞ ã¨fi`«O„`« ~°K«#Å∞. `≥Å∞QÆ∞ J#∞"å^•Å∞: Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞, Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ
P„â◊√=∂Å ([Ü«∞â◊OHõ~ü Hõ$uH˜ J#∞"å^ŒO), J#O^Œ ‰õΩ=∂~° (Ç≤ÏOn q∞Å<£ J#∞"å^ŒO). "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ~°K«<å "åºã¨OQÆO Ѩ@¡ Pã¨H˜Î HõÅQÆ_®xH˜
^Õg „Ñ≤Ü«∞ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ QÆ∞O@∂~°∞Ö’ 1949 PQÆã¨∞ì 15# [x‡OKå~°∞. Jã¨Å∞ „Ѩ^è•#OQÍ H“=Úk (+¨O+¨µnÌ<£), P=O`«û ™È=∞ã¨∞O^Œ~°O
¿Ñ~°∞: ¿+H± MÏ*Ï Ç¨ï¿ãû<£. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± W=∂Oc, ¿+H± Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: HÍ~°}O HÍQÍ NN, uÅH± Ѩ~ÀHõ∆OQÍ „¿Ñ~°}. P"≥∞iHÍ `«k`«~°
a.Z. HõÅO¿Ñ~°∞: ^Õg„Ñ≤Ü«∞. =$uÎ: áê„uˆHÜ«ÚÅ∞. z#fl`«#O #∞O_ç ™êÇ≤Ï`«ºO Ѩ@¡ ^ÕâßÅ#∞ Ѩ~°º˜Oz# ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ P ^ÕâßÅ ™êÇ≤Ï`«ºO`À
=∞‰õΩ¯= K«∂Ñ≤# PÜ«∞# 1967 Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞ ~åÜ«∞_»O`À P~°OaèOz HõqQÍ U~°Ê_ç# ѨiK«Ü«∞O ^Œ$ëêìº 20 ^ÕâßʼnõΩ K≥Ok# ™êÇ≤Ï`«º
ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞úÅÜ«∂º~°∞. Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞, ã¨OHõÅ<åÅÖ’¡ „QÆO^ä•Å#∞ ã¨g∞H˜∆ã¨∂Î ~åã≤# "庙êÅ∞ ѨÅ∞ Ѩ„uHõÖ’¡ KÀ@∞
„ѨK«∞i`«O. W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞"å^Œ"≥∞ÿ PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: 1."≥Å∞QÆ∞ ѨÓÅ∞ (1974), 2. "≥<≥flÅ
KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~åROÖ’x qq^èŒ „Ѩ=ÚY k#Ѩ„uHõÅÖ’ ‰õΩѨÊÅ∞ (1980), 3.r=# f~åÅ∞ (1988), 4.Hõ~°ƒÖÏ (1999), 5.ˆ~ëê‡ ... F ˆ~ëê‡
ѨÅ∞ ÉÏ^茺`«Å#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. P ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ Ñ¨„uHÍ (Hõq`å ã¨OѨÙÏÅ∞, 2003), 6. „Q“O_£r~À (n~°… Hõq`«, 2003), 7. =∞K«∞Û ÉÁ=∞‡
„ѨѨOK«OÖ’ #∂`«# X~°=_»∞ʼnõΩ HÍ~°}=∞Ü«∂º~°∞. 'L^ŒÜ«∞O— (Hõ ^ ä Œ Š㨠O Ѩ Ù ˜ , 2008), 8. „Ѩ } Ü« ∂ O[e (Ѩ ^ Œ º HÍ=ºO,2001), 9.„Ѩ Ç ¨  ¡ ^ Œ
k#Ѩ„uHõÖ’ x~°fiÇ≤ÏOz# '~°xflOQ∑ HÍ"≥∞O„©— áê~î°‰õΩÅ J^Œ~°} K«i„`«–Zé]#– áÈ`«# : `«∞Å<å`«‡Hõ ѨijÅ# (1989), 11. Ö’HÍ=Ö’Hõ#O (™êÇ≤Ï`«º
á⁄Ok ¿Ñ~°∞ `≥zÛÃјìOk. P „Ѩ„H˜Ü«∞#∞ „Ѩã¨∞Î`«O qq^èŒ ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞, 2010). #=ÅÅ∞: 1.ã¨q∞^èŒÅ∞ (ÉèÏ~°u, 1985), 2.=ÚyOѨ٠(Hõ^ä•Hõo,
Ѩ„uHõÖ’¡ ѨxKÕã¨∞Î#fl ~°K«~Ú`«Å∞, Hõ=ÙÅ∞ J#∞ã¨iã¨∞Î<åfl~°∞. 1996), 3.`«∞ëê~° wuHõ ([Ü«∞N, 1981). „Ѩ*Ï ã¨OѶ¨∂Å∞, ™êÇ≤Ïf ã¨Oã¨÷Å ã¨<å‡<åÅ∞
ã¨fiÜ«∞OQÍ '=∞<À~°=∞— "å~°Ñ¨„uHõ #_çáê~°∞. 'ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ á⁄O^•~°∞. ÅHõ∆ºO: JÉèí∞º^ŒÜ«∞ ÉèÏ"åÅ „ѨKå~°O, =∞`« ™ê=∞~°™êºxfl Ѩ˜+¨ìѨ~°Û_»O.
q∞„~°~ü— k#Ѩ„uHõ‰õΩ =º=™ê÷ѨHõ „Ѩ^è•# ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ Ñ¨xKÕâß~°∞. „Ѩã¨∞Î`«O 'ÃÇÏKüZO z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü kÖÏ=~ü, WO˜ #O: 565–11, ã≤˜ HÍOѨãπ, QÍOnè#QÆ~ü,
˜g—Ö’ ã‘xÜ«∞~ü Z_ç@~üQÍ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. 'L^ŒÜ«∞O— k#Ѩ„uHõ <å˜ áêÅfiOK«–507 154, Y=∞‡O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98669 23294.
'~°xflOQ∑ HÍ"≥∞O„©—x 'ÃÇÏKüZO ˜g—Ö’ ^Œ$jºHõiã¨∞Î<åfl~°∞. ~°K«#Å∞: 1.ã¨=∞*Ï#O^Œ ^ÒÖÏ =∞ǨÏ=∞‡^£ ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡Ö’ 1925Ö’ [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞:
™êfiq∞ (1977), 2.J=∞‡K≥@∞ì (1979), 3.h˜ ѨÙ@ì (1990), 4.QÆs|∞ w`åÅ∞ ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ ǨÏ>ËÖò ™êÃÇÏÉò, ~°Ç¨Ï=∞`«∞hfl™ê. K«^Œ∞=Ù: ZãπZÖòã≤. L^ÀºQÆO xq∞`«ÎO
(1992), 5.`«∞á¶ê#∞ `«∞"≥∞‡^Œ (1999), 6.Ñ≤@ì ‰õÄ_® Zyi áÈ"åeûO^Õ (2002), QÆ ∞ [~å`ü "≥ o § 1980Ö’ uiy ~å„ëêì x H˜ =zÛ Hõ s O#QÆ ~ ü lÖÏ¡ QÀ^•=iYx
7.KÕѨ zÅ∞Hõ (2005), 8.QÆO^茉õΩ˜ (2009), 9.W<å›ÖÏ¡ÇπÏ (Ѩ^Œº HÍ=ºO) Å∞ WO`«=~°‰õΩ
61 32 62

33. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J_»¤QÆ∞O@Ѩe¡Ö’ ‰õΩ=∂~°∞x =^ŒÌ‰õΩ =zÛ ã≤÷~°Ñ¨_®¤~°∞. `≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡O, QÆ∞[~å`ü, Ç≤ÏOn, Ѷ¨s^£ ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ zÅHõÅ∂i¿Ñ@ =∞O_»ÅO "ÕÅ∂~°∞ „QÍ=∞OÖ’ 1927
L~°∂Ì ÉèÏ+¨ÅÖ’ =∞Oz „áêg}ºO QÆÅ PÜ«∞# q^•ºÉ’^èŒ# QÍqã¨∂Î, PÜ«∂ ÉèÏ+¨ÅÖ’ =∂iÛ Ô~O_»∞# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞™êÎ<£ c, <åã¨~ü
"≥Å∞=_ç# ^è•i‡Hõ, ™ê=∂lHõ, ~å[H©Ü«∂OâßÅ g∞^Œ ~åã≤# ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ J^茺ܫ∞#O ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞ : ã¨O™ê¯i. K«^Œ∞=Ù: a.U. =$uÎ :
KÕã≤ ã¨~°à◊"≥∞ÿ# `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’H˜ J#∞=kOKå~°∞. JOÉË^Œ¯i[O, Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1950Ö’ L^ÀºQÆOÖ’ KÕiHõ, 1993Ö’ L^ÀºQÆ
JO@~åx`«#O, ã¨=∂#`«fiO, =∂#=ǨωõΩ¯Å∞, ^èŒ~å‡K«~°} q~°=∞}. Láê^蕺ܫÚÅ ã¨OѶ¨∂ÅÖ’ „Ѩ=ÚY áê„`« =Ç≤ÏOz#
`«k`«~° JOâßÅ#∞ „Ѩ^è•# =ã¨∞Î=ÙÅ∞QÍ ã‘fiHõiOz Hõq`«Å∞, PÜ«∞# ã¨fiÜ«∞OQÍ 'JÉèí∞º^ŒÜ«∞ Láê^蕺ܫ∞ =∞O_»e— (1986)
Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞ ~åâß~°∞. POQÆ¡OÖ’ ~åã≤# "庙êÅ∞ Ѩ„uHõÖ’¡ x P~°OaèOz =º=™ê÷щΩÅ∞QÍ ã¨Oã¨÷ ã¨É∞èí ºÅ JÉè∞º#flu, ǨωõΩ¯Å
¨õ í
KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞, áê„uˆHÜ«ÚÅ ™ê^èŒ#‰õΩ x~°O`«~°O Hõ$+≤ KÕâß~°∞. =∞Oz =HõÎ, Láê^蕺ܫ∞
ã¨OѶ¨∂Å`À =∞"Õ∞Hõ"≥∞ÿ ѨxKÕã≤# ¿+H± ^ÒÖÏ ~°K«#Å∞ Ñ≤q <Õ`«QÍ MϺu QÆ_çOKå~°∞. z=i =~°‰õΩ ~°K«<å "åºã¨OQÆO
#~°ã≤OǨ~å=Ù, ɡ<å~°ãπ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O „á⁄ÃѶã¨~ü "Õ^Œ"åºãπ, H˘#™êyã¨∂Î 2008 JHÀì|~ü 16# zʼnõÅ∂i¿Ñ@Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. ~°K«#: K≥·`«#º
aZã‘ Ê <Õ ` « HÍx¬~åO ÖÏO˜ „Ѩ = ÚY∞Å „Ѩ â ◊ O 㨠Š#∞ ã¨fi~åÅ∞ (Hõq`å ã¨OѨ٘, Ѷ≤„|=i, 2008). (ã¨=∂Kå~°O: ¿+H± Jb, HÍ=Ó~°∞)
JO^Œ∞‰õΩ<åfl~Ú. z=i=~°‰õΩ ™êÇ≤Ï`«º ã¨Oã¨÷Å ¿ã=Ö’ QÆ_çÑ≤# ¿+H± ^ÒÖÏ 2006 PQÆã¨∞ì á¶êu=Úhfl™ê ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞Ö’ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: JÜÕ∞ëê
30# J_»¤QÆ∞O@Ѩe¡Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: D<å_»∞ k#Ѩ„uHõ, 30–09–2006, ca, _®Hõì~ü MÏtO ™êÃÇÏÉò. HõÅO ¿Ñ~°∞: á¶êu=∂ |^ÕÌe, =Úhfl. K«^Œ∞=Ù: Ѩ^Œ=
¿+H± ^ÒÖÏ ‰õΩ=∂~°∞Å∞ ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ J`åLÖÏ¡, 2009 _çÃãO|~ü 11, HõsO#QÆ~ü) `«~°QÆu. `«O„_ç „áÈ`åûǨÏO`À ^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ J^茺ܫ∞#O KÕã≤ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞
^ÒÅ`ü ÉËQÆO ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ =∞zbѨ@flO. Ѩ٘ì# `Õk: 17–06–1937. K«^Œ∞=Ù: ~åÜ«∞_»O P~°OaèOKå~°∞. "≥Ú@ì"≥Ú^Œ˜ ^è•i‡Hõ "åºã¨O 'Ѩ~åÌ B#fl`«ºO— "åºã¨O 2004Ö’
a.U. JѨʘ z~°∞<å=∂: a 11/Ü«∞Ѷπ 2, q[Ü«∞#QÆ~ü HÍÅh, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£. ~°K«#Å∞: 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞~°} J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ ^è•i‡Hõ Ѩ„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞,
Jaè=∂#ã¨∞ÎÅ∞ (#=Å), ˆQÜ«∂Å∞, Hõ^äŒÅ∞. QÆ∞ÃÑÊ_»O`« =∞#ã¨∞û, ˆQÜ«∂Å∞ Hõ^ä•xHõÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ÅHõ∆ºO: W™ê¡g∞Ü«∞ ã¨`«º ã¨O^Õâßxfl ã¨~°à◊"≥∞ÿ# `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’
„Ѩ[ʼnõΩ KÕ~°Û_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± á¶êu=Úhfl™ê, WO˜ #O. 7/4129/2, Nx"åã¨#QÆ~ü,
Ѷ¨s^£ ™êÃÇÏÉò ¿+H± W~î°ÖÏѨÙ~°O ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ q#∞H˘O_» [#‡ã¨÷ÅO. „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞–516360, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡.
1890 „áêO`«OÖ’ [x‡OKå~°∞. â◊#QÆÅ "åºáêi. q#∞H˘O_» ÃÑ^Œ<åÖÏû |*Ï~°∞Ö’
x"åã¨O. Pâ◊√Hõq`«fiO K≥ѨÊ_»O, Jëêì=^è•<åÅÖ’ áêÖÁæ#_»OÖ’ Ѷ¨AÅ∞ÖÏ¡ MÏ<£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ `ÕÅ„áÈÅ∞Ö’ 1970 "Õ∞ 27# [##O. `«e¡
=∞Oz Jaè~°∞z K«∂áê~°∞. 1949Ö’ q#∞H˘O_»Ö’ áȉõÄi `«O„_»∞Å∞: +¨g∞=∂ ÉËQÆO, Hõs=ÚÖÏ¡ MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: ZOU (Pi¯Ü«∂År)., ZO.Ѷ≤Öò.
HÍjѨ`åº=^è•x x~°fiÇ≤ÏOz# Jëêì=^è•#OÖ’ Ѩ$K«Ûù‰õΩxQÍ L^ÀºQÆO: [~°fle[O. 1992Ö’ ã¨∞„ѨÉèÏ`«O Ѩ„uHõÖ’ "庙êÅ∞
áêÖÁæ<åfl~°∞. „Ѩ=ÚY Hõq ѨO_ç`«∞Å∞ `«∞=∞‡Å ã‘`å~å=∞=¸iÎ, ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ#∞O_ç
ɡ["å_» QÀáêÅ Ô~_ç¤ ÖÏO˜ ÃÑ^ŒÌÅ ã¨=∞Hõ∆OÖ’ á⁄#∂fl~°∞, qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«O. '„Ѩ*ÏQÆà◊O—
ÉÏѨ@¡, <≥Å∂¡~°∞ Ѩ@ì}ÏÅÖ’ ѨÅ∞ ã¨`å¯~åÅ∞, ã¨<å‡<åÅ∞ =∂ã¨Ñ¨„uHõ (2006) ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞. ~°K«#Å∞: ǨÏ*ò Ü«∂„`«
á⁄O^•~° ∞ . á⁄#∂fl~° ∞ Ö’ `« ∞ =∞‡Å x~° fi Ç≤ Ï Oz# 㨠< å‡# (2009). J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ɡãπì ã≤˜[<£ J"å~°∞¤
HÍ~°º„Hõ=∞O ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ '=∞^èŒ∞~°Hõq— a~°∞^Œ∞`À ã¨`å¯~åxfl (LÜ«∂ºÅ Hõ=¸ºxˆH+¨<£û, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2003), qHÍã¨
JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. ~åROÖ’x x~°fiÇ≤ÏOz# ѨÅ∞ ™êÇ≤Ï`«ºã¨ÉèíÅÖ’ áêÖÁæ<åfl~°∞. z=i Hõ∆}O t~À=∞}˜ J"å~°∞¤ (_èçb¡ `≥Å∞QÆ∞ PHÍ_»q∞, 2006), LQÍk
=~°‰õΩ ~°K«<å "åºã¨OQÍxfl H˘#™êyOKå~°∞. ~°K«#Å∞: WOk~°, YO_»HÍ=ºO, QÀ~°∞=OHõ, ѨÙ~°™ê¯~°O (N J#fl=∞Ü«∞º HõàÏ Ñ‘~î°O, 2007), ã¨~ü ã¨Ü«∞º^£
^ŒH} QÀ„QÆÇÏ}=Ú, "Õ=∞#, iH∆Í"åÖÏ ÖÏO˜ Ѩ^ºŒ HÍ"åºÅ∞. q#∞H˘O_»Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞.
∆˜ ¨ JǨÏ=∞‡^£ MÏ<£ ™ê‡~°Hõ P"å~°∞¤ (Ü«Ú<≥·>ˇ_£ _≥=ÅÑπ"≥∞Oò P~°æ<≥·*Ë+¨<£, 2008). ÅHõ∆ºO:
(ã¨=∂Kå~°O: „Ѩ=ÚY Hõq HõOK«~°¡ áêO_»∞~°OQÆ â◊~°‡, 14–12–2009, q#∞H˘O_») „Ѩ[Å#∞ ™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å #∞O_ç q=ÚHõÎO kâ◊QÍ K≥·`«#ºÑ¨~°Û_»O. z~°∞<å=∂: Ѷ¨AÅ∞ÖÏ¡
63 33 64

34. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
MÏ<£, WO˜ #O: 18–8–223/121/10/Z1, ~å[#iûOÇ¨Ï #QÆ~ü HÍÅh, Ãã·^•ÉÏ^£, *Ïu „ѨÜ≥∂[<åÅ HÀã¨O Ѩx KÕÜ«∞_»O, =∞`«™ê=∞~°ã¨º–Ö∫H˜Hõ =º=ã¨÷Å#∞ =∞iO`«QÍ
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£. ã¨OKå~°"å}˜: 99482 54564, Email: devi@hmtv.in Ѩ˜+¨ìѨ~°Û_»O HÀã¨O ~°K«<å "åºã¨OQÍxfl qã¨Î$`«OQÍ ™êyOK«_»O. z~°∞<å=∂: WO˜
Ѷ¨„‰õΩnÌ<£ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ^Œ∞=Ófii x"åã≤. ѨÅ∞ "Õ^•O`« ~°K«#Å∞ KÕâß~°∞. P^蕺u‡Hõ #O.15/248, ɡã¨Îgkè, áÈ~°∞=∂q∞à◊§–516193, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08569–
`«`åfiÅ#∞ ¿ãHõiOz `≥Å∞QÆ∞Ö’ "≥Å∞=iOKå~°∞. 285241, ã¨OKå~°"å}˜: 94416 83183.
Ѷ¨„‰õΩÖÏ¡ ™êÃÇÏÉò ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ Hõ=∞ÖÏѨÙ~°O `åÅ∂Hõ uѨÊÅ∂~°∞ „QÍ=∞O [#‡ã¨÷ÅO. QÆá¶ê~ü ã¨Ü«∞º^£ ó #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡ ^•=∞K«~°¡ =∞O_»ÅO "å_»Ñ¨e¡Ö’ 1956 [#=i
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ~°ã¨∂Öò c, ^•^• ™êÃÇÏÉò. ~°K«#Å∞: N~å=∂Ü«∞} ã¨OH©~°Î#=Ú (ˆQÜ«∞O), =¸_»∞# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ =∂Å<£a, ã¨Ü«∞º^£ JÜ«¸Éò Je. K«^Œ∞=Ù:
q~å@Ѩ~°fiO, ÉèíHõÎ „ѨǨ¡^Œ, ÉèíHõΉõΩKÕÖ, N"≥∂Ç≤Ïx ~°∞H͇OQÆ^Œ K«i„`« (kfiѨ^Œ HÍ"åºÅ∞) aU., q^•fi<£., _çFÜ«∞Öò. z#fl=Ü«∞ã¨∞û #∞O_ç ™êÇ≤Ï`«ºÑ¨~î°#O Ѩ@¡ „Ѩ`ÕºHÍaèÖÏ+¨.
N=∞`ü PO„^èŒ =∞ǨÉèÏ~°`«=Ú. #@∞_»∞, QÍÜ«∞‰õΩÅ∞. 1973Ö’ Hõ à ÏâßÅ ed`« =∂ã¨ Ñ ¨ „ uHõ Ö ’ 'ÖË Y — Hõ q `«
QÆá¶ê~ü =ÚǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ó =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ LѨÊ#∞O`«ÅÖ’ [##O. „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, Hõ^è•–Hõq`å
`«e¡`«O„_»∞Å∞: "≥ÚQÆ∞ÖÏ<£ ca, J|∞ÌÖò ã¨`åÎ~ü. HõÅO¿Ñ~°∞: ZOq ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ѨÅ∞
QÆá¶ê~ü. K«^Œ∞=Ù:ZOU.,a.W_ç L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. <å˜HõÅ#∞ ã¨fiÜ«∞OQÍ ~åã≤ #˜Oz, „Ѩ^Œi≈Oz „Ѩâ◊Oã¨Å∞
1981Ö’ PHÍâ◊"å}˜Ö’ '=∂~°∞`«∞#flk =∞xëê? ã¨=∂[=∂? JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. Hõq`«Ö’¡ 'JOQÆ’¡ ^˘iˆH ã¨~°∞‰õΩ HÍ^Œ∞ ^Õâ◊ÉèíH˜Î—
([Öò[ÖÏ Hõq`å ã¨OHõÅ#O), 'J=∂‡... <Õ<Õ...<Õ— (J*Ïñ),
Hõq`« ^•fi~å ~°K«<å"åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’,
'[## "åQÆ∂‡ÅO— (lǨÏ^£) ÖÏO˜ Hõq`«Å∞ =∞Oz QÆ∞iÎOѨÙ
ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, <åhÅ∞ „ѨK«∞i`«O. '<å ^Õâ◊O Z@∞ `≥zÛÃÑÏì~Ú. á¶È’„QÍѶ¨~üQÍ, <å@Hõ ~°K«~Ú`«QÍ, #@∞_çQÍ
áÈ`«∞Ok— Hõq`« ^•fi~å =∞Oz QÆ∞iÎOѨÙ. ÅHõ∆ºO: ã¨=∂[OÖ’ ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞ÌÅ∞. K«Å#z„`åÅÖ’ #˜OKå~°∞. 'ѨOKå~Úf ~å*ò b_»~ü— =∂ã¨Ñ¨„uHõ
=∂#=`«fiO xOѨ_»O. ~°K«#Å∞: K≥·`«#ºnÑ≤Hõ (Hõq`å ã¨OѨ٘), ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ =º=ǨÏiã¨∞Î<åfl~°∞. ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO HõÅ∞QÆKÕÜ«∞QÆÅ ã¨`åÎ
#Å¡=∞Å ~°`åflÅ∞(<åhÅ∞). z~°∞<å=∂: ZO.U QÆá¶ê~ü, WO˜ L#fl ~°K«#Å∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ JOkOKåÅ#flk. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ QÆá¶ê~ü, H˜¡H± JO_£
#O. 2–5, LѨÊ#∞O`«Å–509 376, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 9490324834. á¶ê¡+π _çl@Öò ã¨∂ì_çÜ≥∂, q∞~åºÅQÆ∂_»–508207, #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 90108
QÆá¶ê~ü ѨÙeg_»∞ ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ÃÑ^ŒÌ ѨÙeg_»∞ „QÍ=∞OÖ’ 1966 JHÀì|~ü 14# 83848. Email: panachayathrajleader@gmail.com.
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ǩï¿ãû<£ a, Ǩï¿ãû<£ Ñ‘~å. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., a.W_ç. =$uÎ: QÆѶ¨Ó~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ¿+H± ó Hõs#OQÆ~ü lÖÏ¡ ã≤iã≤ÖÏ¡Ö’ 1978 E<£ XHõ˜#
Láê^蕺ܫÚÅ∞. HõÅO¿Ñ~°∞: ZãπÑ≤. QÆá¶ê~ü. 2004 [#=i [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ~°lÜ«∂c, ¿+H± J|∞ÌÖò ~°+‘^£. HõÅO¿Ñ~°∞: ã≤iã≤ÖÏ¡ QÆѶ¨Ó~ü
31# "å~°Î k#Ѩ„uHõÖ’ 'QÆ∞~°∞ ™êH∆Í`ü Ѩ~°„|Ǩχ— "åºã¨O tHõ∆H±. K«^Œ∞=Ù: ZO.U (Ç≤ÏOn). =$uÎ: Láê^蕺ܫÚÅ∞.
„ѨK«∞i`«O HÍ=_»O ^•fi~å ™êÇ≤Ï`«º ~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. Ѩ„uHõÖ’¡, 1980Ö’ 'ÉÏÅÉèÏ~°u— =∂㨠Ѩ„uHõÖ’ ~åã≤# 'Ç≤Ï@¡~ü–
ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. <≥áÈeÜ«∞<£— "åºã¨O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ
„Ѩ^è•#OQÍ =Úã≤¡OʼnõΩ HõeÊOz# i[ˆ~fi+¨#¡‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ #∞O_ç ÉÏÅ ÉÏeHõʼnõΩ LѨܫÚHõÎ=∞QÆ∞ K«i„`«‰õΩ ã¨O|OkèOz#
=∂Ï¡_»∞`«∞#fl"åiH˜, ~åã≤# "åiH˜ n@∞QÍ ã¨=∂^è•<åeã¨∂ΠѨÅ∞ "庙êÅ∞ ~åã≤ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "≥Å∞=iOKå~°∞.
qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ~åã≤# ѨÅ∞ "庙êÅ∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º"庙êÅ∞
K«i„`«, ™ê=∂lHõ âß„™êÎÅ „áê^è•#º`«#∞ „Ѩ[ʼnõΩ Z~°∞HõѨiÛ ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ã¨OHõ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞ KÀ@∞
™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO ~°yeOKÕO^Œ∞‰õΩ 'ёѨÙÖò Ѷ¨~ü ™È+¨Öò Ãã·<£ûãπ— ã¨Oã¨÷ =º=™ê÷ѨHõ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: `«cÌÖò (=K«# Hõq`å ã¨OѨ٘, 2009).
J^茺‰õ∆ΩÅ∞QÍ ÉÏ^茺`«Å x~°fiǨÏ}. ÅHõ∆ºO: K≥·`«#º ~åÇ≤Ï`«ºO`À xs˚=OQÍ =Ù#fl =Úã≤¡O ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: WO^Œ∂~°∞ ™êÇ≤Ïf ѨÙ~°™ê¯~°O (x*Ï=∂ÉÏ^£ lÖÏ¡). ÅHõ∆ºO: „QÍg∞}
65 34 66

35. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
„áêO`åÅ ^ŒÜ«∞hÜ«∞ ã≤÷ux, „Ѩ[Å ^Œ∞~°ƒ~° rq`åÅ∞, "åi J=ã¨÷Å#∞ ã¨=∂[O ^Œ$+≤ìH˜ =$uÎ: QÍÜ«∞‰õΩ_»∞, ™ê=∂lHõHÍ~°ºHõ~°Î. HõÅO¿Ñ~°∞: QÆx. 1973 #∞O_ç „Ñ¨*Ï<å@º=∞O_»e
fã¨∞H˘KÕÛO^Œ∞‰õΩ Hõ$+≤. z~°∞<å=∂: ã≤iã≤ÖÏ¡ QÆѶ¨Ó~ü, Ç≤ÏOk ѨO_çò, WO˜ #O. 5–8–86, HõàÏHÍ~°∞_çQÍ áê@Å∞, ˆQÜ«∂Å∞ ~åÜ«∞_»O áê_»@O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO.
N~åO #QÆ~ü HÍÅh, HÍ=∂Ô~_礖503111, x*Ï=∂ÉÏ^£ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98490 JѨʘ#∞O_ç ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, "庙êÅ∞ qq^èŒ
62038. Email: sirsillagafoor@yahoo.com Ѩ„uHõÅÖ’, ѨÅ∞ ã¨OHõÅ<åÅÖ’, áê@ŠѨÙã¨ÎHÍÅÖ’ KÀ@∞
KÕ ã ¨ ∞ ‰õ Ω <åfl~Ú. „Ѩ * Ï L^Œ º =∂Å#∞ =∞iO`« |ÅOQÍ,
QÆѶ¨Ó~ü ÉËQ∑ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó „Ѩã¨∞Î`« „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ HõOÉèíOÖ’ [x‡OKå~°∞. z#fl`«#O
㨠∂ Êù i Î ^ •Ü« ∞ Hõ O QÍ =ÚO^Œ ∞ ‰õ Ω f㨠∞ Ô H àı § O^Œ ∞ ‰õ Ω , =¸_è »
#∞O_ç ™êÇ≤Ï`åºaèÖÏ+≤. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, qq^èŒ
#=∞‡HÍʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ, ^Œ∞~°Å"å@¡#∞ ~°∂ѨÙ=∂¿Ñ ÅHõ∆ºOQÍ
Ѩ „ uHõ Å Ö’ „Ѩ K « ∞ i`« O JÜ« ∂ º~Ú. 1976 „áêO`« O Ö’
ˆQÜ«∂Å∞ ~åã≤ ã¨fiÜ«∞OQÍ áê_»∞`«∂ =∞Oz QÍÜ«∞‰õΩ_çQÍ „Ѩ[Å
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^Œ∞Ö’x ~åR „ѨÉèí∞`«fi ã¨z"åÅÜ«∞OÖ’x <åºÜ«∞
=∞#fl# á⁄O^•~° ∞ . Ѩ Ù ~° ™ ê¯~åÅ∞: 㨠~ ° ã ¨ Q Í# ~° ` åflHõ ~ °
qÉèÏQÆOÖ’ L^ÀºQÆ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºO
(ÉÏÅÉèÏ~°u, QÆ∞O@∂~°∞, 2003). „Ѩ*ÏHõàÏHÍ~°∞_çQÍ Ñ¨Å∞
Ѩ@¡ Jaè=∂#O "≥∞O_»∞QÍ QÆÅ PÜ«∞# ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^Œ∞ #QÆ~°OÖ’
„Ѩ*Ï ã¨OѶ¨∂ÅKÕ ã¨`å¯~åÅ∞ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. ÅHõ∆ºO: =∞x+≤x =∞x+≤QÍ QÆ∞iÎOKÕ ã¨=∂[O
[iy# qq^èŒ ™êÇ≤Ï`«º HÍ~°º„Hõ=∂Å x~°fiǨÏ}Ö’ „Ѩ^•# áê„`«#∞
è
áÈ+≤OKå~°∞. ~°K«#Å∞: x~°Ñ¨~å^èŒ∞Å∞ (Hõ^ä• ã¨OѨ٘), „w+¨‡OÖ’ HÀã¨O HõÅO–QÆà◊O HõÅÑ≤ ѨxKÕã¨∂Î P kâ◊QÍ „Ѩ*ÏhHÍxfl ѨÙiH˘Å∞Ê@. z~°∞<å=∂: ¿+H±
F =ã¨O`«O (<å˜Hõ), Hõiy# =∞#ã¨∞Å∞ ÖÏO˜ „QÆO^ä•Å#∞ Ѷ¨∞<£ Ã+·^• (QÆx), WO˜ #O. 26–11–12, W™ê¡O¿Ñ@, #QÆ~°OáêÖˇO, *ˇO_®K≥@∞ì gkè,
~åã≤ ã¨fiÜ«∞OQÍ "≥Å∞=iOKå~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: _®Hõì~ü ¿+H± =∞™êÎ<£, JbѶ¨∞~ü =Úã≤¡O QÆ∞O@∂~°∞–522 004, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94414 52819.
qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, JbѶ¨∞~ü, 14.04.2010) Q“ãπ MÏ<£ Ñ≤. ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ~å[O¿Ñ@Ö’ 1946 U„Ñ≤Öò 12# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞:
QÆѶ¨Ó~ü Ü«∞ãπ ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡, áê„uˆHÜ«ÚÅ∞. Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞. Ñ≤. Mˇ·~°∂<£ a, Ñ≤. =∞ǨÏ|∂Éò MÏ<£. L^ÀºQÆO: `≥Å∞QÆ∞QÆOQÆ
„áê*ˇ‰Ω,ìõ Hõ_Ñ. 1975 #∞O_ç ~°K<å"åºã¨OQÆO P~°OÉèO. JѨʘ
» ¨ « í
QÆÜ«∂*ò ÉÏëê ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ HõxyiÖ’ 1962 PQÆã¨∞ì XHõ˜# [##O. #∞O_ç Hõq`«Å∞, Hõ^Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK∞i`«O. ^Œ∂~°^~≈° <£,
Œä « Œ
`«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞™êÎ<£ c, ¿+H± áêKåÛùq∞Ü«∂. HõÅO¿Ñ~°∞: Hõxyi QÆÜ«∂*ò. K«^Œ∞=Ù: PHÍâ◊"å}˜Ö’ ^è•i‡Hõ–™ê=∂lHõ JOâßÅ g∞^Œ „Ѩã¨OQÍÅ
WO@i‡_çÜ«∞ò., _çá⁄¡=∂ W<£ ZÅ„HÍìxH±û. L^ÀºQÆO: "åºáê~°O. „Ѩ™ê~°O. J"å~°∞¤Å∞: Hõqq∞„`« (Hõ_»Ñ¨,2000), q∞exÜ«∞O
z#fl`«#O #∞O_ç HõàÏ~°OQÆO, ™êÇ≤Ï`«ºO g∞^Œ ^Œ$+≤ì. ѨÅ∞ J"å~°∞¤ (2000). ÅHõ∆ºO: =∞`«O „Ѩ^è•#O HÍ^Œ∞, =∞=∞`«
áê@Å∞, Hõq`«Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞: 1.ã¨fi~° =ÚYº=∞x Ѩk =∞OkH˜ ~°K«#Å ^•fi~å `≥ÅѨ_»O. z~°∞<å=∂:
Hõ=#O (áê@Å ã¨OѨ٘, 2010), 2. #∞=Ùfi–<Õ#∞–PHÍâ◊O Ñ≤.Q“ãπMÏ<£, WO˜ #O.2/270, ^Õ"åÅÜ«∞O gkè, =∂~°∞f#QÆ~, ü
(áê@Å ã¨OѨ٘, 2010). J"å~°∞¤Å∞: ~åR L`«Î=∞ áœ~°∞_»∞, Hõ_»Ñ¨, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98484 70358.
¿ã"å~°`«fl, HõàÏ~°`«fl J"å~°∞¤Å∞. ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ã¨=∞㨺ʼnõΩ
~°K«#Å ^•fi~å, HõàÏ~°∂áêÅ ^•fi~å Ѩiëê¯~° =∂~åæÅ#∞ Q“ãπ MÏ<£ Ñ≤Ü«∞O_ç. ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ Ö’_èçMÏ<£ ¿Ñ@Ö’
K«∂Ñ≤OK«_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± QÆÜ«∂*ò ÉÏëê, WO˜ #O. 1973 JHÀì|~ü 10# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏѶ≤*Ïa, Ñ≤.
4–125, <åÅæ= "å~°∞, ÉÏ^Œ∞ÖÏ¡ "ås gkè, Hõxyi–523230, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜:
¤ *ÏѶ¨~ü MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û., a.W_ç. =$uÎ: Láê^蕺ܫÚÅ∞.
99664 27276. 1996Ö’ 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ ^è•i‡Hõ "åºã¨O ~åÜ«∞_»O
^•fi~å ~°K«# "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ^è•i‡Hõ–
Ѷ¨∞<£ Ã+·^• ¿+H± (QÆx) ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ QÆ∞O@∂~°∞Ö’ 1954Ö’ [##O. ѨÓiοÑ~°∞: ™ê=∂lHõ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«O. PHÍâ◊"å}˜Ö’ ^è•i‡Hõ
¿+H± Ѷ¨∞<£ Ã+·^•. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± á¶êu=∂c, J|∞ÌÖò ~°Ç≤Ï=∂<£. K«^Œ∞=Ù: WO@s‡_çÜ«∞ò. „Ѩã¨OQÍÅ∞ „Ѩ™ê~°O. ÉÏÅ ÉÏeHõʼnõΩ „Ѩ^è•#OQÍ áê~î°âßÅ
67 35 68

36. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
q^•º~°∞÷ʼnõΩ LѨܫÚHõÎ=∞QÆ∞ <å˜HõÅ „Ѩ^Œ~°≈# =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® PHÍâ◊"å}˜, ©q KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂
Kèå<≥Öòû ^•fi~å „Ñ¨™ê~°O JÜ«∂º~Ú. L~°∂Ì ÉèÏ+¨ #∞O_ç ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ ™ê÷#O ã¨OáêkOK«∞‰õΩ<åfl~Ú. Ü«∂Éèˇ· #=ÅÅ∞ "≥Å∞=_®¤~Ú. D #=ÅÖ’¡
J#∞=kOKå~°∞. J#∞"å^Œ „QÆO^ä•Å∞: 1. W™ê¡g∞Ü«∞ L^Œº=∞O–HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞, 2. W™ê¡g∞Ü«∞ 35 qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ^è•~å"åÇ≤ÏHõOQÍ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ P `«~°∞"å`« #=ÅÅ∞QÍ "≥Å∞=_®¤~Ú.
=º=ã¨÷Ö’ =Úã≤¡"Õ∞`«~°∞ŠǨωõΩ¯Å∞, 3.~°=∞*Ï#∞ LѨ"å™êÅ∞, 4. W™ê¡q∞Ü«∂ xÜ«∞=∞ 15 #=ÅÅ∞ <Õ~°∞QÍ „ѨK«∞i`«O. D #=ÅÖ’¡ '=∞Ǩ Ü«∞[˝O, xâ◊≈|Ì Ü«Ú^ŒúO, =„[
x|O^èŒ#Å∞, 5. ÉÏź q"åǨÅ∞–W™ê¡O, 6.Ü«Ú=‰õΩÅ ã¨=∞㨺Å∞–Ѩiëê¯~° =∂~åæÅ∞. ã¨OHõÅÊO, ^•#= ~å[ºO, J~°∞}`å~°, ã¨∞^Œ~°≈# K«„HõO, HÍÅ∞`«∞#fl ѨÓÅ`À@, ˜Ñ¨Ó
ÅHõ∆ºO: ã¨~°fi=∂#"åo ˆH∆=∞O. z~°∞<å=∂: Ñ≤ZO_ç Q“ãπMÏ<£, Ö’_èçMÏ<£¿Ñ@–523 346, ã¨∞ÖÏÎ<£, JOQÍ~° `«ÅÊO, Jyfl ~°^äŒO, J#∞Hõ∆}O J<Õfi+¨}— ÖÏO˜ #=ÅÅ∞ „Ѩ*Ï^Œ~°}
ɡã¨Î"åi¿Ñ@ (=∞), „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94901 76240, 94901 76239. á⁄O^•~Ú. ^Œ∂~°^Œ~°≈<£Ö’ „Ѩ™ê~°"≥∞ÿ# 1. =∞Ǩ ÉèÏ~°`«O (1988–89), 2. ~å=∂Ü«∞}ü
Q“ãπ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ #ÖÁæO_»Ö’ 1974 E<£ 22# [##O. (1989–90), 3. ˜Ñ¨Ó ã¨∞ÖÏÎ<£ (1990–91), 4.Ѩ~°=∞ g~° K«„Hõ ÖÏO˜ "≥∞QÍ ã‘iÜ«∞Öòû
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ÃѶ·Ahfl™ê ÉËQÆO, =ÚǨÏ=∞‡^£ +¨O+¨µnÌ<£. K«^Œ∞=Ù: J#∞"å^•Å∞ PO„^èŒ*’ºu k#Ѩ„uHõÖ’ ^è•~å"åÇ≤ÏHõOQÍ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. „Ѩ=ÚY
ZO.U., ZO.Ѷ≤Öò., a.W_ç. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. ~åROÖ’x Ç≤ÏOn ~°K«~Ú`«Å∞ ~åã≤# ѨÅ∞ #=ÅÅ#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz 'K«`«∞~°— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’
qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ѨÅ∞ Hõq`å, Hõ^ä• ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, ^è•~å"åÇ≤ÏHõOQÍ "≥Å∞=iOKå~°∞. K«Å#z„`« ~°OQÆOÖ’ '<åQÍ„ã¨ÎO, W~°∞yÅ∞¡–á⁄~°∞yÅ∞¡,
q^è•`«, J~°Û<å SUÜ«∞ãπ, P_»Ñ≤Å¡— ÖÏO˜ ã≤x=∂ʼnõΩ Hõ^äŒ#∞ ã¨=∞‰õÄ~°Û_»O =∂„`«"Õ∞
Hõ^ä•xHõÅ∞ ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞: 1.
H͉õΩO_® „㑯<£¿Ñ¡ ‰õÄ_® JOkOKå~°∞. '=zÛ#"å_»∞ ã¨∂~°∞º_»∞— z„`åxH˜ áê@Å∞ ~åâß~°∞.
'QÆ∞O*Ï@#— (=Úã≤¡O, â◊¥„^Œ Hõq`å ã¨OHõÅ#O, 2006), 2. |∞e¡`≥~°‰õΩ =KÕÛã¨iH˜ *ˇq∞h >ˇeq[<£Ö’ „Ѩ™ê~°"≥∞ÿ# 'HõÅâ◊O— ã‘iÜ«∞Öò‰õΩ Hõ^äŒ#∞
J`«Î~°∞ ã‘™ê (2010). ÅHõ∆ºO: |_»∞QÆ∞ |Ǩï[# "≥∞ÿ<åsì ã¨=∞‰õÄ~°Û_»O H͉õΩO_® =∂@Å∞ ~åã≤ „㑯<£¿Ñ¡, ^Œ~°≈Hõ`«fiO =Ç≤ÏOKå~°∞. Wk 2004–
=~åæÅ#∞ ™êÇ≤Ï`«ºO ^•fi~å =∞iO`«QÍ ã¨xflÇ≤Ï`«O KÕÜ«∞_»O. 2005Ö’ <åÅ∞QÆ∞ #Ok J"å~°∞¤Å#∞ JO^Œ∞‰õΩOk. PHÍâ◊"å}˜Ö’ Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞,
z~°∞<å=∂: "≥ÚǨÏ=∞‡^£ Q“ãπ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£, W.#O. 5–11–222, <å˜HõÅ∞, Hõq`«Å∞ „Ѩ™ê~°O. 'ã¨Ê~°≈— (Hõq`å ã¨OHõÅ#O, 1985), XHõ Ü«Ú^Œú #n f~å#
ÃÇ·Ï^Œ~üMÏ<£ QÆ∂_≥O, #Å¡Q˘O_»–508001, #ÖÁæO_» lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 9985093243. (ã¨∞n~°… Hõq`å HÍ=ºO, 2010) "≥Å∞=iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: ã¨$[<å`«‡Hõ`«#∞ ™ê=∂lHõ
Q“ãπ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ Zãπ. ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞ `åÅ∂HÍ "≥Å=e „QÍ=∞O. HõÅO „ѨÜ≥∂[#O HÀã¨O JOkOKåÅx. z~°∞<å=∂: âß`«"åǨÏ#, á¶ê¡ò #O. 502, N xÅÜ«∞O
¿Ñ~°∞: "≥Å=e. ~°K«#Å∞: HÍHõ=∞‡ Hõ^äŒÅ∞, Hõhfl˜ HÍ#∞Hõ (#=ÅÅ∞), rq`«O XHõ E^ŒO Jáê~üì"≥∞Oòû, _À~ü #O. 7–1–644/30, ã¨∞O^Œ~ü #QÆ~ü, Ü«∞ãπ.P~ü.#QÆ~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£
(<å˜Hõ). #@∞_»∞, ^Œ~°≈‰õΩÅ∞QÍ qMϺ`«∞Å∞. –500038. ã¨OKå~°"å}˜: 09393979755. Email: saisathavahana@yahoo.co.in
QÆ∞ÖÏO Q“ãπ ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ "≥∞ÿÅ=~°O `åÅ∂HÍ p=∞Åáê_»∞Ö’ 1955 E<£ QÆ∞ÖÏO Ü«∂ã≤<£ ó =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ HõÅfi‰õΩiÎ [#‡™ê÷#O. ˆQÜ«∂Å∞ ~åâß~°∞.
10# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏ=∂`ü ca, =ÚǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ǨÏc|∞„Ô~ǨÏ=∂<£ ó Hõ$ëê‚lÖÏ¡ q[Ü«∞"å_»Ö’ 1972 #=O|~ü 25# [##O.
MÏ^Œ~ü. Jã¨Å∞ ¿Ñ~°∞ QÆ∞ÖÏO Q“ãπ J~Ú#ѨʘH˜ 'âß`«"åǨÏ#— `«e¡`«O„_»∞Å∞: ~°Ç≤Ï=Úhfl™ê, J|∞ÌÖò "ål^£. K«^Œ∞=Ù: Z"£∞HÍO.
'UÔHU— ¿Ñ~°∞`À ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞ÌÅ∞. K«^Œ∞=Ù: a.U (eò)., ™êÇ≤Ï`«º L^ÀºQÆO: aZãπZ<£ZÖò (q[Ü«∞"å_»), 1994Ö’ =H±ÊùPã¨∞ÎÅ
qâß~°^Œ. Ñ≤l _çáÈ¡=∂ W<£ [~°fle[O. L^ÀºQÆO: '„ѨÉèí=— g∞^Œ "åºã¨O ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO.
=∂ã¨Ñ¨„uHõ`À P~°OÉèí"≥∞ÿ 'ã≤`å~°—, 'L^ŒÜ«∞O— k#Ѩ„uHõÖ’ ѨÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ
ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. 1974Ö’ PO„^èŒ*’ºu "å~°Ñ¨„uHõÖ’ ã¨=∞㨺ŠѨiëê¯~åxH˜ =∂~åæÅ∞ ã¨∂zOK«_»O. z~°∞<å=∂:
'=∂#=`«— Hõq`« ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. ǨÏc|∞„Ô~ǨÏ=∂<£, WO˜ #O. 12–2–59, ÉÏ|∂ ~å*ËO„^Œ
JѨʘ #∞O_ç ã¨∞=∂~°∞ =O^Œ‰õΩ ÃÑ·QÍ Hõ^ä•xHõÅ∞, W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ™ê^£ (aP~üÑ≤) ~À_£, qOz¿Ñ@, q[Ü«∞"å_»–520001,
#∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz# 40 Hõ^äŒÅ∞, =O^Œ‰õΩ ^•˜# Hõq`«Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõ$ëê‚lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94401 72786.
69 36 70

37. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
ǨÏq∂^£ ZO.Z ó =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ JÔH¯#Ѩe¡ [#‡ã¨÷ÅO. K«^Œ∞=Ù: ZO.HÍO. Hõq`å ã¨OѨ٘ =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃјì Hõq`å Ö’HõOÖ’ 'áê<£=∞~°Hõ Jb— QÍ PÜ«∞#
=$uÎ : J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. (1982Ö’ [_»Û~°¡ „ѨÉèí∞`«fi _ç„w HõàÏâßÅÖ’ ExÜ«∞~ü ÖˇHõÛ~°~ü). ¿Ñ~°∞#∞ ã≤÷~°Ñ¨iÛOk. ÅHõ∆ºO: =Úã≤¡O ã¨=∂[OÖ’ K≥·`«#ºO HõÅ∞QÆKÕã≤ P =~åæÅ L#fluH˜
qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. WH̓Öò Hõq`å "≥·Éèí=O, QÍeÉò `À_»Ê_®Åx, W™ê¡O Ѩ@¡, =Úã≤¡OŠѨ@¡ =Úã≤¡"Õ∞`«~° ™È^Œ~°∞ÅÖ’ ã¨$+≤ìOK«|_»∞`«∞#fl
Hõq`«fiOÖ’ „Ѩ}Ü«∞O, ™êÇ≤Ï~ü Hõq`«fiO "庙êÅ∞ =∞Oz QÆ∞iÎOѨÙ#∞ `≥zÛÃÑÏì~Ú. JáÈǨÏÅ#∞, Jáê~å÷Å#∞ ZO_»QƘì =∞`« ™ê=∞~°ã¨ºO =∞iO`«QÍ Ñ¨˜+¨ìѨˆ~ÛO^Œ∞‰õΩ
1982Ö’ [iy# 'PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å ã¨"Õ∞‡à◊#O— ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ Hõ$+≤ KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ ǨÏhѶπ, WO˜ #O. 5–9–68, =∂#ºOK«ÅHõ
"≥Å∞=iOz# „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõÖ’ '¿+H± ëêk h`«∞Å∞— "åºã¨O „ѨK«∞iOKå~°∞. gkè, #Å¡Q˘O_»–508001, #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93464 91023, 99668
ǨÏg∞^Œ∞ÖÏ¡ +¨sѶπ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ =Ú#∞QÀ_»∞Ö’ 1932Ö’ [##O. `«e¡ `«O„_»∞Å∞: 24113 (Ñ≤Ñ≤).
¿+H± Hõs=∂, ¿+H± ^•^• ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: aU., a.Ü«∞Öò. =$uÎ: ^è•i‡Hõ ¿ã=. 1980Ö’ ǨÏhѶπ ZO_ç. ó Y=∞‡O lÖÏ¡ ~°∞„^•OѨÓ~ü x"åã≤. ã≤OQƈ~}˜ ã¨Oã¨÷Ö’ L^Àºy. ѨÅ∞
Y∞~üP<£ „QÆO^ä•xfl `≥Å∞QÆ∞Ö’ J#∞=kOKå~°∞. D J#∞"å^ŒO `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ „ѨK«∞i`«O. Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ
2009 z=~°‰õΩ "≥Ú`«ÎO g∞^Œ ÅH∆Í Ü«∂Éèˇ·"ÕÅ HÍÑ‘Å∞ =Ú„k`«"≥∞ÿ ã¨OHõÅ<åÅÖ’ 'ǨÏhѶπ— HõÅO¿Ñ~°∞`À ~åã≤# Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.
'Y∞~üP<£— `≥Å∞QÆ∞ J#∞"å^Œ‰õΩxQÍ ¿Ñ~°∞#∞ `≥zÛ ÃјìOk. L~°∂Ì, ~°K«#Å∞: Ѩ_»=∞˜ h_» (Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘, 2009). z~°∞<å=∂: ZO_ç ǨÏhѶπ, WO˜ #O.
J~°cƒ ÉèÏ+¨ÅÖ’x ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ l–159, ^èŒ<£ÉÏ^£ HÍÅh, ~°∞„^•OѨÓ~ü–507119, H˘`«ÎQÆ∂_≥O, Y=∞‡O lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜:
J#∞"å^ŒO KÕã¨∞Î<åfl~°∞. ~åR=∞O`å Ѩ~°º˜ã¨∂Î K«Hõ¯x `≥Å∞QÆ∞Ö’ 08744–221737, ã¨OKå~°"å}˜: 92475 80946, Email: haneefpoet @yahoo.com
W™ê¡g∞Ü«∞ ^è•i‡Hõ „Ѩã¨OQÍÅ∞ KÕã¨∂Î =HõÎQÍ ¿Ñ~åæOKå~°∞. ǨÏã¨<£ lÖÏx ã¨Ü«∞º^£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ QÆ∞O@∂~°∞Ö’ 1963 E<£ 15#
PHÍâ◊"å}˜, ˜g Kèå<≥ÖòûÖ’ ^è•i‡Hõ „Ѩã¨OQÍÅ∞ KÕã¨∞Î<åfl~°∞. [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: JÖòǨÏ*ò ["£∞~°∞`ü ÉËQÆO, JÖòǨÏ*ò
ÅHõ∆ºO: W™ê¡g∞Ü«∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ JOkOK«_»O ã¨Ü«∞º^£ *ÏѶ¨~ü JǨÏ=∞‡^£ lÖÏx. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û., ZO.a.U.
–^≥·=„Ѩã¨#fl`« á⁄O^Œ_»O „Ѩ^è•#O. z~°∞<å=∂: ǨÏg∞^Œ∞ÖÏ¡ +¨sѶπ, 405, J<åûi Z<£ˆH¡"£, L^ÀºQÆO: "≥∞_çHõÖò i„ѨlO>˘"£. ~°K«#Å∞: 1. '2009
JllÜ«∂ =∞ã≤˚^£ Z^Œ∞~°∞, "≥∞ǨÏnѨ@flO, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–28. ^Œ∂~°"å}˜: 040- ZxflHõÅ∞: =Úã≤¡O =∞`«ÃÑ^ŒÌÅ áê„`«—, 2. '=O^Õ=∂`«~°O
66253022, ã¨OKå~°"å}˜: 92465 31645. =∞iÜ«Ú QÀ=^èŒ: =Úã≤¡O ^Œ$HõÊ^äŒO— (2009) „ѨK«∞iOKå~°∞.
ǨÏhѶπ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡ #Å¡Q˘O_»Ö’ 1956 E<£ 12# [##O. `«e¡ ÅHõ∆ºO: ã¨~°fi =∂#=ÙÅ#∞ ã¨`«º ^èŒ~°‡O "≥·Ñ¨Ù‰õΩ PǨfixOK«_»O.
`«O„_»∞Å∞: *Ïh ÉËQÆO, =∞ǨÏ=∞‡^£ Q“ãπ. K«^Œ∞=Ù: ZO.U (W™ê¡q∞H± ã¨ì_ôãπ). =$uÎ: z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ ǨÏã¨<£ rÖÏx, WO˜ #O.5–61–16, 2/
"åºáê~°O. 1979Ö’ HõàÏâߊѨ„uHõÖ’ ~°K«#Å∞ „ѨK«∞i`«O. 18 „ÉÏ_ô¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞–522 002, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡.
P `«~°∞"å`« #∞O_ç ~åã≤# Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ qq^èŒ ^Œ∂~°"å}˜ : 0863–2234148, ã¨OKå~°"å}˜: 96423 99796.
ã¨OHõÅ<åÅÖ’, Ѩ„uHõÅÖ’ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ™ê=∂#º
„Ѩ*ÏhHõO Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl ã¨=∞㨺Å∞ P ã¨=∞㨺ŠѨiëê¯~°OÖ’ ǨÏã¨<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó =~°OQÆOÖò lÖÏ¡ QÆqK«~°¡Ö’ 1967
ã¨`«=∞`«=∞ø`«∞#fl Ѩiã≤÷`«∞Å∞ ~°K«#‰õΩ „¿Ñ~°}. „ѨK«∞~°}Å∞: PQÆã¨∞ì XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ÉÏ™êc, Ü«∂‰õÄÉò
1. [Yñ"£∞ (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2002), 2. ǨÏ~ü UH± =∂Öò ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., ZO.Ѷ≤Öò. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞.
(Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘, 2003), 3. áê<£ =∞~°Hõ (Hõq`å ã¨OѨ٘, q^•ºi÷QÍ Hõq`«Å∞ JÅ¡_»O P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’
2005), 4. `«=∞<åfl (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2005), 5. Ǩï‰õΩO Hõq`«Å∞, Ѩ^•ºÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#: N +≤i¤ ™ê~Ú
(#=Å, 2010). áê<£=∞~°Hõ Hõq`å ã¨OѨ٘֒x 'áê<£=∞~°Hõ— Hõq`« POQÆ¡O, Ç≤ÏOn â◊`«Hõ=Ú (2008). ѨÅ∞ ã¨`å¯~åÅ∞ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. #@∞_»∞.
ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂ ÉèÏëê Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩOk. áê<£=∞~°Hõ <å@ºOÖ’ ‰õÄ_® „Ѩ"Õâ◊O LOk. z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£
71 37 72

38. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
ǨÏã¨<, WO˜ #O. 25–6–106, Ec¡=∂Ô~¯ò, MÏr¿Ñ@–506003 ǨÏ#‡H˘O_», =~°OQÆÖò
£ "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. ~°K«#Å∞: 1."Õ#~åA ã¨=∞HÍb# ™êO㨯$uHÀ^Œº=∂Å „ѨÉèÏ=O
lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98667 76293. (1989), 2.JÅOѨÙi *’QÆ∞ÖÏOaHõ #Hõ∆„`«=∂Å (2002), 3.HÀ~ÚÅ â◊`«HõO (2002).
ǨÏã¨<£ z#fl ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨lÖÏ¡ H˘O_®Ñ¨Ù~°O =∞O_»ÅO |∞Hõ¯Ñ¨@flO „QÍ=∞OÖ’ 1941Ö’ J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: QÆ_çÜ«∂~°O ~å=∞Hõ$+¨‚ â◊~°‡ ™ê‡~°Hõ ™êÇ≤Ï`«º J"å~°∞¤, ã¨fi~°‚=Úd
J"å~°∞¤. ÅHõ∆ºO: „áêK«ºáêâßÛ`«º ™êÇ≤Ï`«º `«`«fi^Œ~°≈#O. z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü ¿+H± ZO._ç
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± *Ï*Ïc, ¿+H± Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò.
=∞ǨÏ=∞‡^£ Ǩï¿ã<£, WO˜ #O. 80–70 _ç, Hõ$ëê‚#QÆ~ü, S˜ã≤ Z^Œ∞~°∞, Hõ~°∂flÅ∞–518
K«^Œ∞=Ù: q^•fi<£. L^ÀºQÆO: Ç≤ÏOn Láê^蕺ܫÚÅ∞. q^•ºi÷QÍ
002, Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94415 37728.
HõàÏâߊѨ„uHõÖ’ '=∞Ǩ|eѨÙ~°O— Hõq`« ~åâß~°∞. 1973
#∞O_ç Hõq`«Å∞, P^蕺u‡Hõ "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ KÀ@∞ Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò Ñ≤ ó 1950 EÖˇ· XHõ˜# Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ `«iQÀѨÙÅÖ’ [##O.
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 1976Ö’ '„ѨÉè’kèx— P^蕺u‡Hõ =∂ã¨Ñ¨„uHõ `«e¡`«O„_»∞Å∞: #<≥=∞‡, ÃÑ^ŒÌ ѨH©~°∞ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U. =$uÎ: Láê^蕺ܫÚÅ∞.
P~°OaèOz ã¨Oáê^ŒHõ`«fi ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: ~°K«#Å∞: Dâ◊fi~° ã¨O„Ѩâ◊fl=Ú (1994), ÉÏÅ w`åÅ∞, #=ÙfiÅ∞ (=K«# Hõq`«Å∞).
W™ê¡g∞Ü«∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl `≥Å∞QÆ∞Ö’ áê~î°‰õΩʼnõΩ JOkOK«_»O. Ǩï¿ã<£ ã¨Ü«∞º^£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ Ѷ≤~°OyѨÙ~°O =∞O_»ÅO ÉË`«Ñ¨Ó_ç „QÍ=∞OÖ’
z~°∞<å=∂: q^•fi<£ Zãπ.ã≤ ǨÏã¨<£, W.#O.19–131, >ˇHͯܫ∞ 1957 _çÃãO|~ü 23# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^• QÍeÉò ca, MÏtO ™êÃÇÏÉò.
KÕ#∞ gkè, [=∞‡Å=∞_»∞QÆ∞–516434, Hõ_»¨Ñ¨lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 94400 22571(Ñ≤Ñ≤). K«^Œ∞=Ù: aHÍO. L^ÀºQÆO: `≥Å∞QÆ∞ W™ê¡q∞H± Ѩa¡ˆH+¨<£û „@ãπìÖ’
ǨÏã¨<£ =e ¿+H±£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ zÅHõÅ∂i¿Ñ@Ö’ 1973 U„Ñ≤Öò XHõ˜# [##O. HÍ~°ºx~°fiǨÏ} JkèHÍiQÍ áêuˆHà◊√§ ÉÏ^茺`«Å x~°fiǨÏ}.
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± #hflc, ¿+H± J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO. K«^Œ∞=Ù: WO@~ü. 1983Ö’ 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõ ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO
=$uÎ: [~°fle[O. HõÅO ¿Ñ~°∞: ~°q`Õ[. 1987Ö’ 'Hõ@flbÅÅ∞— P~°OÉèíO. L~°∂Ì, J~°cƒ ÉèÏ+¨Å#∞ J^茺ܫ∞#O KÕã≤, PÜ«∂
Hõq`« ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç ÉèÏ+¨Ö’¡ ~åã≤# W™ê¡q∞Ü«∂ ™êÇ≤Ï`åºxfl `≥Å∞QÆ∞Ö’ `«~°∞˚=∂
Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÕÜ«∞_»O. `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞"å^•Å∞: 1. qiã≤# "≥ÚQÆæÅ∞, 2.
„ѨK«∞i`«O. =∞Oz #@∞_»∞. ã¨fiÜ«∞OQÍ ~åã≤, #˜Oz# ѨÅ∞ =∞ǨÏhÜ«ÚÅ ÉÏ@ („Ѩ^äŒ=∞ÉèÏQÆO), 3. =∞ǨÏhÜ«ÚÅ ÉÏ@
<å˜HõÅ∞ „Ѩ^Œi≈`«=∞Ü«∂º~Ú. J"å~°∞¤: „ѨuÉèÏ J"å~°∞¤ (kfifÜ«∞ ÉèÏQÆO), 4.Ǩτ[`ü ™êÅ"£∞ (~°l), 5. =Úã≤¡O
(ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) ÅHõ∆ºO: =∞kÖ’x x~å‡}Ï`«‡Hõ ã¨ÊO^Œ##∞ Ѩk "Õ_»∞HÀÅ∞. POQÆ¡O #∞O_ç J#∞"å^•Å∞ : 1. =ºH˜Î`«fi qHÍã¨O. ÅHõ∆ºO: P^蕺u‡Hõ ÉÏ@Ö’
=∞Ok`À ѨOK«∞HÀ=_»O. z~°∞<å=∂ : ¿+H± ǨÏã¨<£ =e, WO˜ [#K≥·`«#ºO. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ Ǩï¿ãû<£, ÉË`«Ñ¨Ó_ç–522547, Ѷ≤~°OyѨÙ~°O =∞O_»ÅO,
#O.1–1107, 3= Öˇ·#∞, ZhìÜ«∂~ü HÍÅh, zʼnõÅ∂i¿Ñ@–522616, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99853 94757. Email: hussain4757@yahoo.com
ã¨OKå~°"å}˜: 93466 57790. Email: skhasnval@rediff.com W„|Ç‘ÏO JHõ¯O¿Ñ@ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ #~°™êÜ«∞ѨÙ~°OÖ’ 1975 E<£ XHõ˜# [##O.
Ǩ ï ¿ ã <£ =∞Ǩ Ï =∞‡^£ =∞Ǩ Ï =∞‡^£ ¿ + H± _®Hõ ì ~ ü ó `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏ`«∂<£ c, =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.U.,
=∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ áê`«QÆ_»¤ |ã¨"åѨÙ~°O Ö’ 1948 Ñ≤„|=i a.W_ç L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1977Ö’ 'zhfl— Hõ^ä•xHõ
19# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: á¶êu=∂c, ǨÏã¨<£ ™êÃÇÏÉò. HõÅO „ѨK«∞~°} ^•º~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞,
¿Ñ~°∞¡: QÆ_»¤|ã¨"åѨÙ~°O =∞MËâ◊fi~ü, QÆ_»¤|ã¨"åѨÙ~°O =∞¿ÇÏâ◊fi~ü. ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõ^ä•xHõÅ∞– Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O.
K« ^ Œ ∞ =Ù: ZO.U., ZO.F.Ü« ∞ Öò . , Ñ≤ . ÃÇÏKü _ ç . L^ÀºQÆ O : „ÃÑ·"Õ©Hõ~°} <ÕѨ^äŒèºOÖ’ Láê^蕺ܫÚÅ ã¨=∞㨺Šg∞^Œ ~åã≤#
J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. ã¨O㨯$`åO„^èŒ ÉèÏëê ѨO_ç`«∞Å∞. 1974Ö’ 'HÍÖÏhH˜ Z^Œ∞s^Œ∞`«∞#fl"å_»∞—, „ѨѨOpHõ~°} <ÕѨ^茺OÖ’
'"Õ#~åA–ã¨=∞HÍb# ™êÇ≤Ï`«ºO— "åºã¨O „ѨK«∞~°}`À ~°K«<å "≥Å∞¡"≥`«∞Î`«∞#fl "åºáê~° ^Œ$HõÊ^äŒO =Å# qHõ$`«=∞ø`«∞#fl
73 38 74

39. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
™ê=∂#∞ºÅ "≥`«Å#∞ qâı¡+≤ã¨∂Î ~åã≤# '*ˇ·`«∞<£— Hõ^ä•xHõÅ∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥KåÛ~Ú. ÅHõ∆ºO: ~°K«# "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. L~°∂Ì, J~°aH± ÉèÏ+¨Ö’¡x ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜
™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO HõeæOK«_»O. z~°∞<å=∂: JHõ¯O¿Ñ@ W„|Ç‘ÏO, #~°™êѨÙ~°O– 516217, J#∞=kOK«QÍ "å˜x qq^èŒ „ѨK«∞~°} ã¨Oã¨÷Å∞ „ѨK«∞iOKå~Ú. ~°K«#Å∞: 1. W™ê¡O
ZãπU HÍt<åÜ«∞# =∞O_»ÅO, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 95501 13040. =∞iÜ«Ú J*Ï˝#O, 2. ^≥·= „Ѩ=HõÎÅ∞ (=¸_»∞ ÉèÏQÍÅ∞), 3. Éèí= |O^è•Å∞ "≥∂H∆ÍxH˜
W=∂O ¿+H± ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ J#O`«Ñ¨Ù~°OÖ’ 1940 [#=i XHõ˜# [##O. „Ѩu |O^èŒHÍÖÏ? 4.HÍ~°∞}º =º=ã¨÷, 5. Ѩ~°^• „ѨQÆuH˜ „Ѩu|O^èŒHõ=∂?, 6.
`«e¡ `«O„_»∞Å∞: ÉÏ<Àa, =∞™êÎ<£ ™êÃÇÏÉò. =$uÎ: [~°fle[O. HõÅO ¿Ñ~°∞¡: Hõ^ŒeHõ W=∂O, #=Ü«ÚQÆO–#=`«~°O, 7. XHõ =∞x+≤ Ô~O_»∞ "≥·Y~°∞Å∞, 8.
W=∂O. 1973 #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ „ѨѨOK« =∞`åÅ∞, W™ê¡O, 9. X_ç #∞O_ç ã¨=∂kè =~°‰õΩ, 10.
#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ ™ê=∂lHõ, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ~°=∞*Ï<£‰õΩ ™êfiQÆ`«O, 11. =∞~°º"£∞ [g∞ÖÏ`À WO@~°∂º,
~åÜ«∞Åã‘=∞ ã¨=∞㨺Šg∞^Œ „Ѩ`ÕºHõOQÍ ^Œ$+≤ì xeÊ JHõ¯_ç 12. `åºQÆx~°u, 13. ÉèÏ~°`« <åi, 14. `«ÖÏMò, 15. tHõ∆}‰õΩ
ã¨=∞㨺Šg∞^Œ ѨÅ∞ ~°K«#Å∞ KÕâß~°∞. 1983 #∞O_ç Hõ^ŒeHõ `˘e"≥∞@∞ì, 16. =∞ã≤˚^£ =º=ã¨÷, 17. P^Œ~°≈ =∞Ç≤Ïà◊ PÜ≥∞ëê
=∂ã¨Ñ¨„uHõ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. „Ѩ`ÕºHõ ~°K«#Å∞: 1. (~°l), 18. HÍ~°∞}ºO ‰õΩiã≤# "Õà◊, 19. ã¨∞=∞^èŒ∞~° ã¨O^Õâ◊O,
`« ~ ° ` « ~ åÅ ~åÜ« ∞ Åã‘ = ∞, 2.J#O`« „Ѩ ™ ê÷ # O, 3.lÖÏ¡ 20. =∂#= rq`«O ÃÑ· #=∂A „ѨÉèÏ=O, 21. W™ê¡O "≥∞zÛ#
™êO„Ѩ^•Ü«∞Hõ h˜ =#~°∞Å∞, 4. #^Œ∞Å J#∞ã¨O^è•#O, 5. =∞Ç≤Ïà◊Å∞, 22. ѨâßÛ`åÎѨO, 23. `ågAÅ∞ `åÜ≥∞`«∞ÎÅ∞,
HÀ˜ Q˘O`«∞HõÅ P„HõO^Œ#, 6. ã‘=∞ QÆ∞O_≥ K«Ñ¨C_»∞, 7. =∞Ç≤ÏàÏ 24. q_®‰õΩÅ∞ ZHõ¯_»? ZѨC_»∞? ZÖÏ?, 25. Ç≤Ïã¨∞flÖò =Úã≤¡O. ÅHõ∆ºO: W™ê¡O ã¨O^Õâßxfl
™êkèHÍiHõ`« (=¸_»∞ ÉèÏQÍÅ∞). ÖHõ∆ºO: „Ѩ[ÅÖ’ ™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO HõÅ∞QÆ *ËÜ«∞_»O. Ѩk=∞Ok`À ѨOK«∞HÀ=_»O. z~°∞<å=∂: WH̓Öò JǨÏ=∞‡^£, WO˜ #O. 16–2–39/U,
z~°∞<å=∂: ¿+H± W=∂O, Z„~°<ÕÅ H˘ÏìÅ∞, P~üã≤ #QÆ~ü, J#O`«Ñ¨Ù~°O–515001, JHõƒ~ü ÉÏQ∑, =∞ÅH±¿Ñ@, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500036.
J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡, ^Œ∂~°"å}˜: 08554–277789, ã¨OKå~°"å}˜: 99899 04389. WH̓Öò K«O^£ _®Hõì~ü ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ q[Ü«∞"å_»Ö’ 1968 ÃãÃÑìO|~ü 21#
W<åÜ«∞`«∞ÖÏ¡ ZãπZO_ç ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ |#QÍ#Ñ¨Öˇ¡Ö’ 1963 Ѷ≤„|=i 16# [x‡OKå~°∞. Y=∞‡O lÖÏ¡ ã¨`«∞ÎѨe¡Ö’ ã≤÷~°x"åã¨O. K«^Œ∞=Ù: ZO.U (`≥Å∞QÆ∞)., ZO.U
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: *ÏѶ¨~ü c, ZãπZO_ç. P[O. L^ÀºQÆO: (POQÆ¡O)., Ñ≤.ÃÇÏKü_ç. `≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡ ÉèÏëê ѨO_ç`«∞Å∞. L^ÀºQÆO: `˘Å∞`« Láê^蕺ܫÚÅ∞.
q^•ºâßY. 1980Ö’ '=∂#"å ã¨Ç¨Ï[ ™êfi~°÷O =∂#"å?— `˘e „Ѩã¨∞Î`«O ɡOQÆà◊¥~°∞Ö’x ™êѶπì"Õ~ü HõOÃÑhÖ’ ѨxKÕã¨∞Î<åfl~°∞. Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, ™êÇ≤Ï`«º
Hõq`« „ѨK«∞~°}`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞ "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O. H˘xfl Hõq`«Å∞ Ç≤ÏOn, WOw¡+¨µ, L~°∂Ì ÉèÏ+¨Ö’¡H˜
qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. 2000Ö’ ~åã≤# J#∞"å^Œ"≥∞ÿ PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ ‰õÄ_® „ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞: P~À=~°‚O (2001),
'=Å㨗 Hõ^äŒ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃјìOk. Hõ^äŒÅ∞ <å˜HõÅ∞QÍ |O*Ï~å (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2007) z~°∞<å=∂ : _®Hõì~ü WH̓Öò K«O^£, =∞ã‘^Œ∞ gkè,
~°∂áêO`«~°O K≥Ok PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å „Ñ¨™ê~°O. L`«Î=∞ Hõ^ä• ã¨`«∞ÎѨe¡– 507302, Y=∞‡O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94412 11765.
~°K«~Ú`«QÍ Ñ¨Å∞=∂~°∞¡ ã¨`å¯~°O. ÖHõ∆ºO: "åã¨ÎqHõ ^Œ$HõÊ^äŒO`À WH̓Öò ZO.l ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ã≤iѨÙ~°OÖ’ 1963
~°K«#Å∞ KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ZãπZO_ç. W<åÜ«∞`«∞ÖÏ¡, Ѷ≤„|=i 13# [##O. `«e¡ `«O„_»∞Å∞: Jg∞~°∞hfl™ê, J|∞ÌÖò
W.#O.87/1319, Ô~q#∂º HÍÅh, Hõ~°∂flÅ∞. ^Œ∂~°"å}˜: 98493 67922. ~°Ç¨‡<£ +¨sѶπ. K«^Œ∞=Ù: WO@~ü. "åºÑ¨HõO: L^ÀºQÆO. 1990Ö’
WH̓Öò JǨÏ=∞‡^£ ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ q[Ü«∞"å_»Ö’ 1946 #O=O|~°∞ 26# [##O. '¿ÇÏ`«∞"å^ŒO— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ (#~°ã¨~å=Ù¿Ñ@) `˘e "åºã¨O
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ÃÑO@∞ ™êÃÇÏÉò, ¿+H± Hõs=Úhfl™ê. HõÅO¿Ñ~°∞: P~ÀÇ≤Ï. K«^Œ∞=Ù: „ѨK«∞i`«O. JѨʘ#∞O_ç ¿ÇÏ`«∞"å^Œ, =∂i¯ìãπì ÉèÏ=*ÏÅ
Ü«∞ãπÜ«∞ãπÜ«∞Öòã≤. L^ÀºQÆO: ^è•i‡Hõ „ѨKå~°O. `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì, J~°aH± ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O. ^Œ$HõÊ^äŒO`À ~åã≤# "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’,
"≥Ú@ì"≥∞^Œ ˜ ™êiQÍ 1975Ö’ w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÖ’ ^è•i‡Hõ "åºã¨O ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~åROÖ’ "≥Å∞=_ç# Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ "庙êÅ∞ KÀ@∞
75 39 76

40. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ™ê÷xHõOQÍ "≥Å∞=_ç# ѨÅ∞ Ѩ„uHõʼnõΩ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ =º=ǨÏiOKå~°∞. W™ê‡~ÚÖò ó W™ê‡~ÚÖò <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ HÍ=eÖ’ 1928 EÖˇ· 1# [x‡OKå~°∞.
ÅHõ∆ºO: Jxfl ~°HÍÅ∞QÍ x~°¡H∆ͺxH˜ QÆ∞~°=Ù`«∞#fl ÉÏkè`« „Ѩ*ÏhHõO Q˘O`«∞Hõ#∞ qxÊOK« 1972Ö’ 'P^Œ~°≈O—`À P~°OÉèí"≥∞ÿ 1976Ö’ =∞$`«∞º =$Hõ∆O,
QÆÅ ~°K«#Å∞ KÕÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: ZOl WH̓Öò, WO˜ #O. 8–13–109, 9= 1980Ö’ zÅ∞HõÅ∞ "åe# K≥@∞ì, 1987Ö’ K≥@∞ì, ~å„u =zÛ#
Öˇ·#∞, <≥„Ǩ˙#QÆ~ü, QÆ∞O@∂~°∞, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99895 51752. ~°Ç¨Ï㨺Ѩ٠"å#, 1989Ö’ W™ê‡~ÚÖò Hõq`«Å∞, 1996Ö’
WH̓Öò ZãπZO. _®Hõì~ü ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ J#O`«Ñ¨Ù~°OÖ’ 1947 "Õ∞ 19# ÉÏbÛÖ’ K«O„^À^ŒÜ«∞O, 1997Ö’ HõѨÊÅ xâ◊≈|ÌO (ÃǷωõÄÅ∞),
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ MÏ*Ï Ç¨ï¿ãûx, =∞ǨÏ=¸^• ÉËQÆO. K«^Œ∞=Ù: ZO.U, 1997Ö’ Ô~O_À „Ѩuáê^Œ#–P#∞"å^Œ Hõq`«Å∞, 1986Ö’
Ñ≤.ÃÇÏKü_ç. L^ÀºQÆO: q„âßO`« Ç≤ÏOn LѨ<åºã¨‰õΩÅ∞ (PO„^èŒqâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O). Hõ=fiOÖ’ xâ◊≈|ÌO ("庙êÅ∞), 1996Ö’ Hõ~°∞} =ÚYºO
'Ç≤ÏOn{`≥Å∞QÆ∞ Hõ^ä•xHõÅ `«∞Å<å`«‡Hõ ѨijÅ#— J#∞ JOâßxfl Ѩiâ’^èŒ#‰õΩ ã‘fiHõiOz ("庙êÅ∞) `«k`«~åÅ∞ PÜ«∞# „ѨK«∞i`« ~°K«#Å∞. PÜ«∞#‰õΩ
`˘e `≥ Å ∞QÆ ∞ Hõ ^ ä Œ # ∞ 1904Ö’ PK« O @ "≥ O Hõ @ ~åÜ« ∞ =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ# 'K≥@∞ì— Hõq`å ã¨OHõÅ#O`À `≥Å∞QÆ∞
™êOHõ $ `åºÜ« ∞ â◊ ~ ° ‡ ~åã≤ # @∞ì „Ñ¨ H õ ˜ O K« _ » O 㨠O K« Å #O ™êÇ≤Ï`«ºÖ’HõO PÜ«∞##∞ 'K≥@∞ì W™ê‡~ÚÖò— Jx Ñ≤Å∞K«∞‰õΩOk. ™êÇ≤Ï`«ºÖ’HõOÖ’ Z#ÖËx
ã¨$+≤ìOzOk. „Ѩ=ÚY Hõq =∞øbfi L=∞~ü Jbëê ~°K«#Å g∞^Œ MϺux =¸@ QÆ@∞ì‰õΩ#fl PÜ«∞# 2003 #=O|~°∞ 11# Hõ#∞fl=¸âß~°∞.
ã¨=∞„QÆ Ñ¨iâ’^è# KÕÜ∞_»O =∂„`«"∞ H͉õΩO_® PÜ«∞# ~°K#Å#∞
Œ « Õ « W™ê‡~ÚÖò =∞ǨÏ=∞‡^£ ó `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º „ѨѨOK«OÖ’ 'Ãã·‡Öò— QÍ qMϺ`«∞Öˇ·#
Ç≤ÏOnÖ’H˜ J#∞=kOKå~°∞. 1974Ö’ POQÆ¡O, Ç≤ÏOnÖ’ =zÛ# =∞ǨÏ=∞‡^£ W™ê‡~ÚÖò 1942 Ѷ≤„|=i =¸_»∞# Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ `ÕÅ„áÈÅ∞ „QÍ=∞OÖ’
Hõ^äŒÅ#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOK«QÍ Jq PO„^èŒ*’ºuÖ’ [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Y„=Úhfl™ê ÉËQÆO, =∞ǨÏ=∞‡^£ =Úã¨Îá¶ê. K«^Œ∞=Ù: ZO.U.
„ѨK«∞i`«O. Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, "庙êÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º ã¨g∞Hõ∆Å∞ 1957Ö’ ~åR„ѨÉèí∞`«fi "å}˜[ºâßYÖ’ „Ѩ"ÕtOz _çѨӺ© Hõg∞+¨#~üQÍ i>ˇÿ~ü JÜ«∂º~°∞.
qq^è Œ Ѩ „ uHõ Å Ö’ KÀ@∞KÕ ã ¨ ∞ ‰õ Ω <åfl~Ú. PHÍâ◊ " å}˜ , 1964Ö’ 'ÉèÏ~°u—Ö’ `˘e™êiQÍ Hõq`« „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À P~°OÉèí"≥∞ÿ# ™êÇ≤Ï`«º
^Œ∂~°^Œ~°≈<£ÅÖ’ ˆQÜ«∂Å∞, „Ѩã¨OQÍÅ∞ „Ѩ™ê~°O. '[#‡Éèí∂q∞— „Ѩ™ê÷#OÖ’ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, <å@HÍÅ∞ ~åâß~°∞. 1965Ö’
„Ѩ^è•<åOâ◊OQÍ 2001Ö’ ~åã≤# w`«=∂eHõ HͺÃãòQÍ q_»∞^ŒÅ~ÚºOk. `≥Å∞QÆ∞Ö’<Õ ÉèÏ~°uÖ’ ~åã≤# '=Å— J#∞ Hõ^ä•xHõ ã¨OK«Å#O ã¨$+≤ìOzOk.
H͉õΩO_® POQÆ¡O, Ç≤ÏOn ÉèÏ+¨Ö’¡ ‰õÄ_® ~°K«#Å∞ KÕâß~°∞. ÖHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º POQÆ¡O #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ ѨÅ∞ J#∞"å^•Å∞ KÕâß~°∞. 'P—
L#fl`« qÅ∞=Å#∞ *ÏfÜ«∞ ™ê÷~ÚÖ’ W`«~°∞ʼnõΩ ѨiK«Ü«∞O KÕÜ«∂e. z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü ji¬Hõ`À ~åã≤# <å@HõO PO„^èŒ*’ºu áÈ©ÅÖ’ „Ѩ^äŒ=∞
ZãπZO WH̓Öò, MÏ*Ï Ç¨ï¿ãûx =∞OlÖò, "≥∞O@Öò Pã¨∞Ѩ„u ˆQ@∞ ‰õÄ_»e, z#fl"åÖËÎ~°∞. |Ǩï=∞u JO^Œ∞‰õΩOk. ~åROÖ’ "≥Å∞=_ç# Hõ^ä•–Hõq`å
qâßYѨ@flO –17. ^Œ∂~°"å}˜: 0891–279611, ã¨OKå~°"å}˜: 98481 98478. ã¨OHõÅ<åÅÖ’ PÜ«∞# Hõq`«QÍx, Hõ^äŒQÍx `«Ñ¨Êx㨠iQÍ
W™ê¡O ¿+H± ó ѨtÛ=∞QÀ^•=i lÖÏ¡ P~°∞Q˘Å#∞Ö’ 1978 KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<Õq. 1998Ö’ PÜ«∞# ~åã≤# Hõq`«Å∞, Hõ^ä•x‰õÅ∞,
U„Ñ≤Öò 25# [##O. `«e¡ `«O„_»∞Å∞: ѨH~ü c, J|∞ÌÖò ~°ÇÏ=∂<£.
© ≤ <å˜ H õ Å ∞, J#∞"å^•Å∞ Hõ e Ñ≤ 'MÏm ã‘ ™ êÅ∞— Ѩ ٠㨠ΠH õ O
K«^Œ∞=Ù: ZO.U. =$uÎ: [~°fle[O. 2006Ö’ 'w@∞~å~Ú— "å~° „ѨK«∞iOKå~°∞. ã¨`å¯~åÅ∞–ã¨<å‡<åʼnõΩ Hõ_»∞ ^Œ∂~°OQÍ =º=ǨÏiOz# PÜ«∞#∞fl ZO^Œ∞‰õΩ
Ѩ„uHõÖ’ '`≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ „áê=ÚYº`«— ji¬Hõ# "åºã¨O ~åÜ«∞_»O ~åã¨∞Î<åfl~°O>Ë '~åÜ«∂Åx JxÊOzOk ~åã¨∞Î<åfl— J<åfl~°∞. P `«~°∞"å`« 'ã¨=∂[O Ѩ@¡
^•fi~å ~°K«<å ~°OQƄѨ"Õâ◊O. qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ „Ѩ^è•#OQÍ =∞#‰õΩ HõeˆQ Jaè„áêÜ«∂Å#∞ Ѩk=∞Ok`À ѨOK«∞HÀ"åÅ#fl L^ÕÌâ◊ºO`À ~åã¨∞Î<åfl#∞—
w@∞~å~ÚÖ’ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÅHõ∆ºO: J<åfl~°∞. ѨÅ∞=∂~°∞¡ q^Õâ◊ Ѩ~°º@#Å∞ QÍqOz# 'l*Ï˝ã≤–¿ãflÇ¨Ï ÖÏÅã¨∞_»∞—. L^ÀºQÆ
™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å `˘eyOѨ٠~°K«Ü«∞`«QÍ Hõ$+≤ KÕÜ«∂e. q~°=∞} `«~°∞"å`« ~å[=∞O„_çÖ’ ã≤÷~°Ñ¨_ç z=i =~°‰õΩ ~°K«<å "åºã¨OQÍxfl H˘#™êyOz#
z~°∞<å=∂ : ¿+H± W™ê¡O, `«O„_ç: J|∞ÌÖò ~°Ç≤Ï=∂<£, P~°∞Q˘Å#∞ =∞ǨÏ=∞‡^£ W™ê‡~ÚÖò 2008 _çÃãO|~°∞ S^Œ∞# Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: ^Œ∂~°"å}˜
–534146, ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08818–281813. ^•fi~å =ÚǨÏ=∞‡^£ W™ê‡~ÚÖò`À ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£ WO@~°∂º:01–09–2008).
77 40 78

41. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
W™ê‡~ÚÖò L„q∞ ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ H˘O_»Ñ¨e¡Ö’ [##O. x~°fiǨÏ}. ~°K«#Å∞: 1. PѨˆ~+¨<£ Ô~_£Öˇ·ò (2008), 2. ã≤ìOQ∑
`«e¡`«O„_»∞Å∞: `«ã‘¡=Úhfl™ê, ¿+H± J|∞Ì„~°=ÓѶπ. 1995Ö’ PѨˆ~+¨<£û W<£ ZÅ„HÍìxH± g∞_çÜ«∂ (2010). "≥Ú^Œ˜ ѨÙã¨ÎHõO
w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÖ’ "åºã¨O „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ ZÅ„HÍìxH± g∞_çÜ«∂Ö’ ã¨OK«Å#O ã¨$+≤ìOzOk. ÅHõ∆ºO:
Ѩ„uHõÅÖ’ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. J~°cƒ, ™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å#∞ ~°∂Ѩ٠=∂¿ÑO^Œ∞‰õΩ J=ã¨~°=∞QÆ∞ K≥·`«#ºO
`≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì ÉèÏ+¨Ö’ „Ѩ"Õâ◊O. =∞OQÆà◊yi #∞O_ç 'HõÅO „Ѩ[ÅÖ’ HõÅQÆ*ËÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: ZO_ç *ÏѶ¨~ü ÉÏ|∞,
™êH˜∆— =∂ã¨Ñ¨„uHõ#∞ H˘O`« HÍÅO #_çáê~°∞. ÅHõ∆ºO: W™ê¡g∞Ü«∞ [~°fleãπì, WO˜ #O.21–411 U, ^•_ç"åi gkè, <≥Å∂¡~°∞–
^è•i‡Hõ ™êÇ≤Ï`åºxfl `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ ѨiK«Ü«∞O KÕÜ«∞_»O. 524001, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜ : 99126 66212,
z~°∞<å=∂ : ¿+H± W™ê‡~ÚÖò L„q∞, WO˜ #O. 9–11, HÀ˜Ô~_ç¤ HÍÅh, ¿ãì+¨<£ ÃãO@~ü, 99482 54519 Email: jaffar.babu@yahoo.com
H˘O_»Ñ¨e¡–521 228, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 96423 34787. *ÏѶ¨~ü =e MÏ<£ _®Hõì~ü ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ~å[O ¿Ñ@ `åÅ∂HÍ ã¨fiã¨÷ÅO. ~°K«#Å∞:
[Éσ~ü J|∞ÌÖò QÆ∞@∂ì~°∞ ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ H˘`«ÎK≥~°∞fi „QÍ=∞OÖ’ 1940 U„Ñ≤Öò K«O„^Œ =∞O_»ÅO qâıëêÅ∞ (Ãã·#∞û „QÆO^äŒO) =∞Oz MϺu `≥zÛÃјìOk.
20# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞ : [g∞ÖÏ a, J|∞ÌÖò QÆá¶êÊù~ü. K«^Œ∞=Ù: Ü«∞ãπ.Ü«∞ãπ.Ü«∞bû., [„Ѷ¨ÙÖÏ¡ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ HõO|OÖ’ 1943Ö’ [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞:
˜Ü«∞ãπZÖòã≤. L^ÀºQÆO: „Ѩã¨∞Î`«O q„âßO`« Láê^蕺ܫÚÅ∞.1999Ö’ 'qâ◊fi HÍ~°∞}º=¸iÎ c#`«∞hfl™ê, Jã¨^Œ∞ÖÏ¡ ™êÃÇÏÉò. ~°K«#Å∞: ¿Ñ^ŒÅ MË^Œ=Ú, Hõq`å „Ñ¨ã¨∂<åÅ∞.
=ÚǨÏ=∞‡^£ (ã¨.J.ã¨O) „QÆO^äŒO ~åÜ«∞_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. P `«~°∞"å`«
2002Ö’ PO„^èŒÉèí∂q∞ k#Ѩ„uHõÖ’ 'W™ê¡O–*ÏfÜ«∞ ã¨"≥∞ÿHõº`«— [ǨÏOw~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ ó =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ Q˘i@Ö’ 1947 Ѷ≤„|=i 15#
"åºã¨O „ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ ѨÅ∞ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ǩï¿ãû<£a, =∞ǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖÏ¡. L^ÀºQÆO: Ç≤ÏOn J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞.
"庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã∞‰õΩ<åfl~Ú. PHÍâ◊"å}˜ (J#O`«ÑÙ¨ ~°O) #∞O_ç
¨ 1964Ö’ 'ÅǨÏi— ed`« =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ 'J~°∞}À^ŒÜ«∞— ji¬Hõ`À
ѨÅ∞ „Ѩã¨OQÆ "庙êÅ∞ „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. L~°∂Ì, J~°aH± ˆQÜ«∞O „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO.
ÉèÏ+¨Ö’¡ ~åã≤# ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞, "庙êÅ#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, ™êÇ≤Ï`«º
J#∞=kOz "≥Å∞=iOK«_»O ^•fi~å ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å∞ `≥KåÛ~°∞.
~°K«#Å∞: 1.qâ◊ºHÍ~°∞}º=¸iÎ =∞ǨÏ=∞‡^£ (ã¨O.J.ã¨O), 2. "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: 1. N |∞^•Ì~°O
ã¨∞ÅÉèí`«~° ǨÏ*ò =∞iÜ«Ú L„=∂ÇπÏ, 3. J™ê‡–LÖò–Ǩϙêfl, QÆO_ç PO[<ÕÜ«∞ â◊`«HõO 2. ëêÇ‘Ï<£ „Ѩɒ^èŒ â◊`«Hõ=Ú.
4.„ÔHã=O Ü≥ÚHõ¯ "åã¨qHõ`« Z˜k?, 5. =∞# „Ѩ=HõÎ (ã¨.J.ã¨O),
· Ψ Î ì a~°∞^Œ∞Å∞: Hõq =`«O㨠(|∞^•ú~°O 2005). ÅHõ∆ºO: Ü«Ú=`«#∞
6. =∞Oz =∂@–ã¨fi~åæxH˜ ÉÏ@ (Ô~O_»∞ ÉèÏQÍÅ∞), 7.rq`«O WÖÏ QÆ_»áêe, 8. ~°O*Ï<£ ã¨<å‡~°æO K«∂Ѩ_»O. z~°∞<å=∂: [ǨÏOw~ü =∞ǨÏ=∞‡^£, WO˜
LѨ"å™êÅ∞, 9. =∂#*Ïu =∞Ç≤Ï=∞Å∞. ÅHõ∆ºO: W™ê¡O Ѩ@¡ „Ѩ[ÅÖ’ „ѨKå~°O #O: 11–45, ~åO#QÆ~ü HÍÅh, <åQÆ~üHõ~°∂flÅ∞–509209,
KÕÜ«∞|_»∞`«∞#fl JáÈǨÏÅ#∞ ^Œ∂~°O KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: l. J|∞ÌÖò [Éσ~ü, WO˜ =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 97032 32378, ^Œ∂~°"å}˜: 08540–226940.
#O. 6–1–914, HÀ=Ó~°∞#QÆ~, J#O`«ÑÙ¨ ~°O–515004, J#O`«ÑÙ¨ ~°O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜:
ü
9032218412. [Ç‘Ï~ü JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞Ö’
1958 U„Ñ≤Öò 14# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: *ˇÇ¨Ï~åc, ã¨Ü«∞º^£
*ÏѶ¨~ü ÉÏ|∞ ZO._ç. ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ <≥Å∂¡~°∞Ö’ 1976 PQÆã¨∞ì 17# [##O. `«e¡ Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: ã¨g∞~å. =$uÎ : „Ñ≤O˜OQ∑
`«O„_»∞Å∞: #∂~°˚Ǩ<£, ZO_ç. ã¨O^•x ÉÏëê. K«^Œ∞=Ù: a.U., _ç.Ñ≤.P~ü. =$uÎ: [~°fle[O. =~ü¯. =¸_»∞ ^ŒâßÉÏÌÅ „H˜`«O PO„^èŒÑ¨„uHõÖ’ '„|`«∞‰õΩ f~°∞—
1993Ö’ „Ѩ*Ïâ◊H˜ÎÖ’ 'NHõ$+¨‚ Hõq∞+¨<£ x"ÕkHõÖ’ U=ÚOk?— "åºã¨O „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ Hõq`« „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À ~°K«<å ~°OQƄѨ"Õâ◊O. JѨʘ #∞O_ç
#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ™ê=∂lHõ–~å[H©Ü«∂OâßÅ`À ‰õÄ_ç# "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ ^•^•Ñ¨Ù Jxfl `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅ∞, qq^èŒ Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅ∞,
„ѨK«∞i`«O. „Ѩã¨∞Î`«O ©q9Ö’ '„Ñ≤xûѨÖò Hõ~°™êÊO_≥Oò Ѷ¨~ü ã≤ìOQ∑ PѨˆ~+¨<£û— QÍ ÉÏ^茺`«Å Hõ^ä• ã¨OHõÅ<åÅÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ „ѨK«∞i`«O. 1992
79 41 80

42. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
PQÆã¨∞ì PO„^èŒÉèí∂q∞ =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ ~åã≤# '=∂`«$ÉèÏ+¨— Hõ^äŒ =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃјìOk. 1998Ö’ ã¨fiÜ«∞OQÍ ~åã≤, áê_ç# 'JkQÀ ZQÆ∞~°∞`«∞Ok Ü«∞ãπSF
'Ñ¨Öˇ¡Ñ¨_»∞K«∞— *Ï^ŒÑ¨^Œ áê@Å g_çÜ≥∂ ~°∂áêxH˜ "åºMÏ# ~°K«# KÕâß~°∞. `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅ∞ Ѩ`åHõO— QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑ@ì_»O =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® Jk HͺÃãò
x~°fiÇ≤ÏOz# Hõ^ä•xHõÅ, Hõq`«Å áÈ©ÅÖ’ ѨÅ∞™ê~°∞¡ q*Ë`«QÍ ZOÑ≤Hõ. `≥Å∞QÆ∞ ~°∂ѨO ^èŒiOz P ã¨Oã¨÷ JkèHÍiHõ „Ѩɒ^èŒw`«O ™ê÷~Úx á⁄Ok,
k#Ѩ„uHõÅÖ’ 'ã¨g∞~°— HõÅO ¿Ñ~°∞`À KåÖÏ HÍÅO ѨÅ∞ 'HÍÅ"£∞û— x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. ã¨Oã¨÷ HÍ~°º„Hõ=∂Å P~°OÉèíOÖ’ P áê@ áê_»_»O „Ѩ^è•#O
Hõ~°∂flÅ∞ ˆHO„^ŒOQÍ 'ZH±û„ÃÑãπ Ü«∂_£û— „`≥·=∂㨠|∞e˜<£ "≥Å∞=iã¨∞Î<åfl~°∞. J"å~°∞¤Å∞ J~ÚºOk. ÅHõ∆ºO: ã¨=∂[O Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl ѨÅ∞ ~°∞QƇ`«Å‰õΩ
–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: =∞O^•H˜x ѨÙ~°™ê¯~°O (1988, Hõ~°∂flÅ∞), LQÍk ѨÙ~°™ê¯~°O (1996, W™ê¡g∞Ü«∞ P^蕺u‡Hõ Ѩiëê¯~åÅ∞ ã¨∂zOK«_»O. z~°∞<å=∂:
QÆ∞O@∂~°∞), ZhìÜ«∂~ü ™ê‡~°Hõ J"å~°∞¤ (1996, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), =∞<À~°O[x ™êÇ≤Ïf =∞ǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò [bÖò, ã¨O^Õâ◊ Éèí=#O, ÅHõ¯_£ HÀò, Kè«`åÎ
J"å~°∞¤ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). ~°K«#Å∞: Z@∞#∞O_ç #~°∞‰õΩ¯ ~å"åe (Hõ^äŒÅ ã¨OHõÅ#O). ÖHõ∆ºO: |*Ï~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500002. ã¨OKå~°"å}˜: 97043 17015.
=∞#O ѨÓiÎQÍ =∞~°záÈ`«∞#fl PKå~°–ã¨O„Ѩ^•Ü«∂Å∞, Pi÷Hõ =º`庙êÅ =Å¡ „Ѩ[ÅÖ’ [=∂Öò =e Zãπ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ Hõ<≥Hõ`«ÃÑÊ@¡ x"åã≤. „ѨÉèí∞`«fi L^Àºy. ~°K«#Å∞:
"ÕQÆOQÍ `«iy áÈ`«∞#fl „¿Ñ"≥∞ÿHõ |O^è•Å#∞ ã¨=∂*ÏxH˜ QÆ∞~°∞Î KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: qâ◊fi<å^èŒ <åÜ«∞‰õΩ_»∞ (Kåi„`«Hõ <å@HõO). Ѩ^•ºÅ∞, áê@Å∞, =K«# Hõq`«Å∞ ~åâß~°∞.
ã¨Ü«∞º^£ [Ç‘Ï~ü JǨÏ=∞‡^£, WO˜ #O.77/1076, =Ú[Ѷ¨~ü#QÆ~ü, HõÅ∂¡~ü U¿ãìò, Hõ^䌉õΩ_çQÍ, <å@HÍÅ ~°K«~Ú`«QÍ =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® =∞Oz #@∞_çQÍ qMϺ`«∞Å∞.
Hõ~°∂flÅ∞–3, Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93924 52601.
*Ïh ÉÏëê ã¨Ü«∞º^£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ =∂K«~°¡Ö’ 1969 E<£ 10# [##O.
*ˇ·#∞Öò Pɡn<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ ™ê=∞~°¡HÀ@ [#‡ã¨÷ÅO. Ѩ٘ì# `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏtOc, ¿+H± Ãã·^• ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù:a.U.
`Õ k : 24–12–1916. `« e ¡ ` « O „_» ∞ Å∞: =∞Ǩ Ï |∞hfl™ê, L^ÀºQÆO: ~åR "å}˜[º Ѩ#∞flÅ âßY. 1982Ö’ 'ÉÏÅ*’ºu—
=∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò. K«^∞Œ =Ù: a.Ü«∞ãπ.ã≤ (J„yHõÅÛ~ü). HõÅO¿Ñ~°∞: =∂ã¨Ñ¨„uHõ L`«Î~åÅ∞ ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å "庙êOQÆO
ÉèíÜ«∂º. =∞Oz =HõÎ. W™ê¡O ã¨O^Õâßxfl „ѨuÉèÏ=O`«OQÍ P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞,
„Ѩ[Ö’¡H˜ fã¨∞ÔHà◊§_»OÖ’ k@ì. 1982Ö’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iy# "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. J"å~°∞¤Å∞: Hõqq∞„`« (áêÅH˘Å∞¡). ÅHõ∆ºO:
'PO„^è„Œ Ѩ^âò =Úã≤O `≥Å∞QÆ∞ ~°K~Ú`«Å ã¨"∞‡à◊#O— ã¨O^Œ~ƒOQÍ
Õ ¡ « Õ ° `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’x ã¨∞QÆO^è•Å#∞ Ѩk=∞Ok`À HõÅã≤
"≥Å∞=_ç# '"≥Å∞QÆ∞ k"≥=fiÅ∞— „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõÖ’ '<å rq`«O ѨOK«∞HÀ=_»O, ѨOK«_»O. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ *Ïh ÉÏëê,
ÃÑ· `≥Å∞QÆ∞ „ѨÉèÏ=O— ji¬Hõ# "åºã¨O „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. ~°K«#Å∞: WO˜ #O. 9–542, ZZOr ǨÏã¨ìÖò =^ŒÌ, zÅHõÅ∂i¿Ñ@–522
Y∞~å<£ ã¨∂‰õΩÎÅ∞, Y∞~ü–P<£ „Ѩ=K«#=ÚÅ∞, =ÚǨÏ=∞‡^£ „Ѩ=HõÎ 616, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94414 09749.
rq`« = ږ㨠O ^Õ â ◊ = ÚÅ∞, Éè í Ü « ∂ ºâ◊ ` « ‰ õ = Ú, =Úã≤ ¡ O qâßfi㨠™ê^è Œ # =ÚÅ∞, Ѩ Å ∞
Hõq`«Å∞–^è•i‡Hõ, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞. *Ït‡<£ JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ #~°ã¨~å=Ù¿Ñ@Ö’ 1980 EÖˇ·15#
[ÖÏÅ∞nÌ<£ Ü«¸ã¨∞Ѷπ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó Ö’Hõ âßOuH˜ ^≥·= ã¨∂„`«=Ú, =∞`«=Ú [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ~°q∞*Ï ÉÏ#∞, ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£. HõÅO ¿Ñ~°∞:
–~å[H©Ü«∞=Ú, Ü«∞^•~°÷"Õ∞k?, ^≥·= xÜ«∞=∂=o ÖÏO˜ ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ *Ït‡<£. K«^Œ∞=Ù: ZO.U (WOw¡+π). 1998 #∞O_ç ~°K«<å
ã¨fiÜ«∞OQÍ ~åã≤ „ѨK«∞iOKå~°∞. "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ K«i„`«,
™ê=∂lHõ JOâßÅ g∞^Œ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«O. ÅHõ∆ºO:
[bÖò J|∞ÌÖò =ÚǨÏ=∞‡^£ ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ =∂=∞#∂~°∞ „QÍ=∞OÖ’ 1970 E<£ =¸_è»#=∞‡HÍÅ #∞O_ç |Ü«∞@Ѩ_Õ K≥·`«<åºxfl „Ѩ*ÏhHõOÖ’
26# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: á¶êu=∂ ÉËQÆO, J|∞ÌÖÏ¡. HõÅO ¿Ñ~°∞: [#∞fl [bÖò. K«^Œ∞=Ù: HõÅ∞QÆ*Ë¿ãO^Œ∞‰õΩ „Ѩܫ∞uflOK«_»O. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ *Ït‡<£
a.U, `≥Å∞QÆ∞ ѨO_çò. QÍÜ«∞‰õΩ_»∞. 1988Ö’ w@∞~å~ÚÖ’ ^è•i‡Hõ "åºã¨O ~åÜ«∞_»O`À JǨÏ=∞‡^£, W/o. Dr. Zãπ.ZO `«b‡AnÌ<£, WO˜ #O. 5–53,
P~°OaèOz qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞, ˆQÜ«∂Å∞, áê@Å∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. "≥∞~Ú<£ ~À_£. LÅ=áê_»∞–523292, „ѨHÍâ◊OlÖÏ¡.
81 42 82

43. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
["ÕiÜ«∂ ó "≥∞^ŒH± lÖÏ¡ *’y¿Ñ@Ö’ 1969 U„Ñ≤Öò 10# lÖÏx, q"ÕH± ¿ÇÏÖÏѨÙi. K«^Œ∞=Ù: ZO.U, ZO.ã≤.U. =$uÎ:
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ji¬Ü«∂ ÉËQÆO, ZO.MÏnO. K«^Œ∞=Ù: [~°fle[O. q^•ºi÷ ^Œâ◊ #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨O Ѩ@¡ Pã¨H˜Î.
ZOU., q^•fi<£ (Ç≤ÏOn). =$uÎ: q^•ºÉ’^èŒ#. 1982 #∞O_ç 2001Ö’ 'JOu=∞ QÆ = ∞ºO Uq∞© — "åºã¨ O w@∞~å~Ú
~åÜ«∞_»O P~°OaèOz qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ ѨÅ∞ "å~°Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO
"庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«O. ÅHõ∆ºO: „Ѩ[efl ™ê=∂lHõOQÍ P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç ~åROÖ’x qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’,
K≥·`«#º=O`«∞efl KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ["ÕiÜ«∂, ©K«~ü, WO˜ 㨠O Hõ Å <åÅÖ’ Hõ q `« Å ∞, Hõ ^ ä • xHõ Å ∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞
#O. 10–132, JOÉË^Œ¯~ü HÍÅh, ѨÏ<£ K≥~°∞fi–502319, KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. Ü«Ú=`«‰õΩ =∂~°æ^Œ~°≈HõOQÍ =ºH˜Î`«fi qHÍã¨O
"≥∞^ŒH± lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98499 31255. „Ѩ^è•<åOâ◊OQÍ „Ѩ`ÕºHõOQÍ ~åã≤# "庙êÅ∞ |Ǩïà◊ áê~î°HÍ^Œ~°} á⁄Ok QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ
ÃÑÏì~Ú. ÅHõ∆ºO: ã¨=∂*ÏxH˜, =∞#"åà◊§‰õΩ HÍã¨Î "Õ∞Å∞ KÕÜ«∂Åx, =∞Oz ZHõ¯_»∞<åfl
["å^£ Ǩï¿ãû<£ ó N "≥OHõ>Ëâ◊fi~° qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O P~üìû HÍÖËr (u#∞Ѩu) Ö’ QÆ∞iÎOz =∞iO`«QÍ „áÈ`«ûÇ≤ÏOKåÅ#flk. z~°∞<å=∂: UÅ∂~°∞ lÖÏx, ˆH~åѶπ: ã¨Ü«∞º^£
L^ÀºQÆO. K«^Œ∞=Ù: ZO.Z. ~°K«#Å∞: qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ ˆQÜ«∂Å∞, "庙êÅ∞ Ǩï¿ãû<£, WO˜ #O.21–1/89, _èçb¡ ^Œ~åfi*Ï, "≥∂u =∞ã≤Ì^£ Z^Œ∞@, #Ü«∂ѨÓÖò, JѶ¨˚Öò
„ѨK«∞i`«O. 1982Ö’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iy# 'PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å QÆO*ò, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500002. ã¨OKå~°"å}˜: 8143369812, Email: naanestham
ã¨"Õ∞‡à◊#O— HÍ~°º„Hõ=∂xfl HÍ~°ºx~åfiǨωõΩ_çQÍ x~°fiÇ≤ÏOK«_»O =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® „Ѩ`ÕºHõ @yahoo.co.in
ã¨OzHõ '"≥Å∞QÆ∞ k"≥fiÅ∞— „ѨK«∞iO_»OÖ’ ã¨Ç¨Ü«∞ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO =Ç≤ÏOKå~°∞.
*ÁǨÏ~å ÉÏ#∞ ó HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡ [q∞‡QÆ∞O@ „QÍ=∞OÖ’ 1968 "Õ∞17# [##O.
lÖÏh J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ =∞OQÆà◊yiÖ’ 1991 "Õ∞ 8# `«e¡ `«O„_»∞Å∞: ã¨Öχ, ZO_ç. +¨O+¨µnÌ<£. 1985Ö’ 'q*ò_»"£∞—
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: J㨇`ü ÉËQÆO, P^ŒO +¨Ñ¶‘. HõÅO¿Ñ~°∞¡: =∞OQÆà◊yi lÖÏx, ã¨`«ºN, =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ `˘e Hõq`« „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ
K«^Œ∞=Ù: a.Zã‘û., a.W_ç. =$uÎ: q^•ºÉ’^èŒ# (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). 2001 Ѷ≤„|=iÖ’ w@∞~å~Ú Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, „Ѩ^è•#OQÍ '<åhÅ∞— KÀ@∞
"å~°Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '„¿Ñ=∞=∞Ü«∞O— "åºã¨O ^•fi~å ~°K«<å KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#: =∞|∞ƒKå@∞ K«∞Hõ¯Å∞ (<åhÅ ã¨OHõÅ#O,
"åºã¨O QÆO P~°O Éèí" ≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„ uHõÅÖ’, ã¨O HõÅ<åÅÖ’ 2009). ÅHõ∆ºO: P~ÀQƺHõ~°"≥∞ÿ# ™êÇ≤Ï`«ºO ã¨$+≤ìOK«_»O.
™ê=∂lHõ ã¨=∞㨺ŠѨiëê¯~åxH˜ ^è•i‡Hõ ã¨=∂^è•<åÅ#∞ z~°∞<å=∂ : *ÁǨÏ~åÉÏ#∞, WO˜ #O. 8–2–72, H˘`«Î N#QÆ~ü
*’_çOz ~åã≤# "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞, Hõ^•xHõÅ∞, ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞
ä HÍÅh, Hõ@ì~åOѨÓ~ü, HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99122
„ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. Y∞~üP<£ „QÆO^äŒOÖ’ „Ѩ™êÎqOK«|_ç# 68440, Email: raj_cartoonist@ yahoo.co.in.
âß„ã‘Ü∞ ™êOˆHuHõ q+¨Ü∂Å#∞ ™ê=∂#º áê~î‰ΩʼnõΩ ѨiK«Ü∞O
Î « « °õ «
KÕÜ«∞_»O HÀã¨O ѨÅ∞ Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ "庙êÅ∞ "≥Å∞=iOKå~°∞. *Ïh Jg∞~ü ¿+H± ó 1978 _çÃãO|~ü XHõ˜# [##O. `«e¡ `«O„_»∞Å∞: ǨÏѶ≤Ahfl™ê,
P „Hõ=∞OÖ’ ~åã≤# 'Ãã·<£û XѨC‰õΩ#fl Y∞~üP<£ ã¨`åºÅ∞— ¿+H± Q“ãπ ÉÏëê. K«^Œ∞=Ù: U_»= `«~°QÆu. =$uÎ: "åºáê~°O.
(w@∞~å~Ú) "åºã¨O ¿Ñ~°∞ `≥zÛ ÃјìOk. ÅHõ∆ºO: ã¨`åºxfl, âßOux, „¿Ñ=∞#∞, =∞Oz q[Ü«∞"å_» #∞O_ç "≥Å∞=_»∞`«∞#fl 'ZH±ûˆ~— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’
¿ãflǨxfl JO^ŒiH˜ ѨOK«_»O, z~°∞<å=∂: ¿+H± J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü lÖÏh, WO˜ #O. 9–1–1/ (2006) `˘e Hõq`« „ѨK«∞i`«O. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’
a/4, _çÃѶ<£û HÍÅh, ÅOQÆ~ü ǨÏ∫ãπ, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500008. ã¨OKå~°"å}˜: 94913 ѨÅ∞ Hõq`«Å∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. J"å~°∞¤: ZH±ûˆ~ J"å~°∞¤
37852. Email: ibn_adam.rediff.com. (q[Ü«∞"å_»,2008) ÅHõ∆ºO: =∞Oz kâ◊QÍ „Ѩ[Å =∞#ã¨∞ûÅ#∞
=∂~°Û_®xH˜ ~°K«~Ú`«QÍ „Ѩܫ∞uflOK«_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H±
lÖÏx =ÚǨÏ=∞‡^£ ó ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡ UÅ∂~°∞ Ö’ 1980 EÖˇ· Ѩk# Jg∞~ü *Ïh, WO˜ #O.11–39, QÆ∞~°*Ï_» ~À_£, LÜ«¸º~°∞–
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: |+‘~°∞hfl™ê ÉËQÆO, =∞ǨÏ=∞‡^£ ÉÏ+¨. HõÅO ¿Ñ~°∞¡: UÅ∂~°∞ 521165, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99855 76396.
83 43 84

44. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
HÍÖËëê ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ HõO^Œ∞‰õÄ~°∞Ö’ 1965 PQÆã¨∞ì 18# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: KÕ~°x „|`«∞‰õΩÅ∞— Hõq`« PO„^èŒÉèí∂q∞ Ѩ„uHõÖ’ 2000 U„Ñ≤Öò =∂ã¨OÖ’ „ѨK«∞i`«O
"≥∞ÿ=Úhfl™ê ÉËQÆO, J|∞ÌÖò Jr*ò. =$uÎ: [~°fle[O. HõÅO HÍ=_»O`À ~°K«<å~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’
¿Ñ~° ∞ ¡ : =∂eH± , ˆ ~ ëê‡. 1986Ö’ PO„^è Œ „ Ѩ É è í Ö ’ "åºã¨ O ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å „Ñ¨™ê~åxH˜
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ <ÀK«∞‰õΩ<åfl~Ú. QÆ∞[~å`ü QÍÜ«∞O (2000) Ö’ ~åã≤# Hõq`«
#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ 'z‰õΩ¯ „Ѩâ◊fl—, „Ñ≤Ü«∞^Œ`«Î "å~°Ñ¨„uHõÖ’ (2004) „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#
„ѨK«∞i`«O. '„ѨHÍâ◊O Zãπû„ÃÑãπ— ~å[H©Ü«∞ ™ê=∂lHõ "å~°Ñ¨„uHõ 'ã¨=Ú„^ŒO— Hõ^äŒ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. Hõ^äŒÅÖ’ '=∞ø#O
H˘O`«HÍÅO #_çáê~°∞. ÖHõ∆ºO: PÖ’zOѨ*ËÜ«Ú "庙êÅ ^•fi~å =∂Ï¡_çOk— PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å 2009 _çÃãO|~°∞Ö’ „Ѩ™ê~°O
„Ѩ[ÅÖ’ ™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO HõÅ∞QÆ*ËÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± J~ÚºOk. ѨÅ∞ ã¨<å‡<åÅ∞– ã¨`å¯~åÅ∞ ÅaèOKå~Ú. ~°K«#Å∞:
HÍÖËëê, WO˜ #O. 11–2– 56, ã¨O`À+π#QÆ~ü, Ps¤"À 1. x+≤^•úHõ∆~åÅ∞ (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2003), 2. "Õ‰õΩ= HÀã¨O
HÍ~åºÅÜ«∞O Z^Œ∞@, HõO^Œ∞‰õÄ~°∞–523105, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99599 (n~°… Hõq`«, 2007). x+≤^•úHõ∆~åÅ∞ MϺu QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ
43759, 98489 72765, Email: prakasamexpressweekly@ yahoo.com ÃјìOk. ÅHõ∆ºO: =Úã≤¡O „Ѩ*ÏhHõO =∞<ÀÉèÏ"åÅ∞, HõëêìÅ∞
Hõ=∂Öò ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ~åAáêÖˇO =∞O_»ÅO Ѩ~°¡áê_»∞Ö’ 1948 –Hõ_»QÆO_»¡#∞ ã¨=∂[O ^Œ$+≤ìH˜ `Õ"åÅx, JÉèí∞º#flu kâ◊QÍ =Úã≤¡O ã¨=∂[O „Ѩܫ∂}ÏxH˜
U„Ñ≤Öò ~O_»∞# [ã¨ãO. `«e`O„_»∞Å∞: Ǩï¿ãû<£ c, Ѷ„¨ ‰õΩnÌ<. [=∞‡Å=∞_»∞QÆ∞Ö’x ExÜ«∞~ü
Ô ¨ ¡ « £ „¿Ñ~°} WKÕÛ, =∞`« ™ê=∞~°ã¨ºO, ¿ãflǨÏÉèÏ=O Ѩ˜+¨ìѨˆ~Û ~°K«#Å∞ KÕÜ«∂Åx. z~°∞<å=∂:
HõàÏâßÅÖ’ `≥Å∞QÆ∞ ѨO_ç`«∞Å∞QÍ L^ÀºQÆO. Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞ ~åâß~°∞. Ѩ~îå<£ Hõs=ÚÖÏ¡ MÏ<£ (#a.ÔH.MÏ<£), ~åÜ«∞Öò ã‘ò Hõ=~ü =~ü¯û, Hõ$ëê‚ käÜÕ∞@~ü ~À_»∞¤,
W™ê¡O¿Ñ@, XOQÀÅ∞–523001, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99859 82292.
HõsO MÏ<£ Ѩ~îå<£ ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ =∂~å¯Ñ¨Ù~°OÖ’ 1973 [#=i 10# [##O.
`«e¡ `«O„_»∞Å∞: á¶êu=∂, Ñ≤. W™ê‡~ÚÖò MÏ<£. HõÅO ¿Ñ~°∞: ÔHÔH. K«^Œ∞=Ù: a.U. L^ÀºQÆO: Hõs=ÚÖÏ¡ ¿+H±£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ q#∞H˘O_»Ö’ 1964 E<£ XHõ˜# [##O. `«e¡
w@∞~å~Ú "å~° Ñ ¨ „ uHõ (ÃÇ· Ï ^Œ ~ åÉÏ^£ ) . 1997 =∂iÛÖ’ `«O„_»∞Å∞: ¿+H± +¨O+¨µxfl™ê, ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., a.W_ç. =$uÎ:
w@∞~å~ÚÖ’ "åºã¨ O „Ѩ K « ∞ i`« " ≥ ∞ ÿ # Ѩ Ê ˜ #∞O_ç qq^è Œ Láê^蕺ܫÚÅ∞. „Ѩ=$uÎ: Hõq`«fiO. q^•ºi÷QÍ ™ê=∂lHõ ã¨=∞㨺Šg∞^Œ "庙êÅ∞, Hõq`«fiO
Ѩ„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõ^ä•xHõÅ∞, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ~åÜ«∞_»O 1982 #∞O_ç P~°OÉèíO. P `«~°∞"å`« ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ™ê=∂lHõ–
JѨʘ #∞O_ç ~åã≤# "庙êÅÖ’ 2005 EÖˇ·Ö’ ~åã≤# ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, ™êÇ≤Ï`«º q=∞~°≈<å
'Hõ@flO...HÍ^Œ∞ HÍ#∞HõÅ∞— Hõ^䌉õΩ QÆ∞iÎOѨ٠ÅaèOzOk. L~°∂ÌÖ’ "庙êÅ∞, Hõ^äŒÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. `≥Å∞QÆ∞Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#
~åã≤# ^è•i‡Hõ–™ê=∂lHõ "庙êÅ#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz ѨÅ∞ Hõq`«Å∞ POQÆ¡O, Ç≤ÏOn ÉèÏ+¨ÅÖ’H˜ `«~°∞˚=∂ KÕÜ«∞|_ç
„ѨK«∞~°}. ÅHõ∆ºO: „Ѩ[ÅÖ’ W™ê¡O Ѩ@¡ „ѨKå~°OÖ’ L#fl PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’ „Ѩ=ÚYOQÍ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú.
JáÈǨÏÅ#∞ ^Œ∂~°O KÕÜ«∂Åx, =¸_è®Kå~åÅ x~°∂‡Å#‰õΩ D Hõq`«Ö’¡ '^Œ∞Y:eÑ≤—, 'Hõ"å`«∞—, 'ã¨∂Ѷ‘ HõÅ—, 'x+≤^è•Ì„â◊√=Ù—,
J=ã¨~°=∞ÜÕ∞º K≥·`«#ºO „Ѩ*ÏhHõOÖ’ HõÅ∞QÆ*ËÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: Ѩ~îå<£ HõsO MÏ<£, '<å h_»<≥·<å 㨈~— =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃÑÏì~Ú. ~°K«#Å∞:
ã¨O^Õâ◊ Éèí=#O, ÅHõ¯_£HÀò, K«`åÎ|*Ï~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ – 500002. ã¨OKå~°"å}˜: 99489 1. PÜ«Ú^è•Å∞ "≥ÚÅ∞ã¨∞Î<åfl~Ú (JÉèí∞º^ŒÜ«∞ Hõq`«fiO, 1998),
50486, Email: kk_deziner@ yahoo.co.in 2. q#∞H˘O_» K«i„`« (Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ ~°K«#, 1999), 3. QÍÜ«∞
ã¨=Ú„^ŒO (Hõq`«fiO, 1999), 4. '^äŒ∂— (Hõq`«fiO, 2002), 5. <å ~°HõÎO HÍ~°∞ KÒHõ
Hõs=ÚÖÏ¡ MÏ<£ Ѩ~îå<£ ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ XOQÀÅ∞Ö’ 1975 E<£ P~°∞# [##O. (Hõq`«fiO, 2002), 6. ™ê~Ú|∞ (W™ê¡O"å^Œ n~°…Hõq`«, 2004), 7. dÉÏ¡ (ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO,
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ã≤ÖÏ~ü a, Ѩ~îå<£ MÏ<£. HõÅO ¿Ñ~°∞: #a, #a–ÔH– MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: Ѩ^Œ= W™ê¡O"å^Œ Hõq`å ã¨OHõÅ#O, 2006), 8. Hõ"å`«∞ (ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO, Hõq`å ã¨OHõÅ#O,
`«~°QÆu. =$uÎ: ™Èá¶ê =~ü¯û. '=∞Ǩ „Ѩ™ê÷#O— „¿Ñ~°}`À `˘e™êiQÍ ~åã≤# 'X_»∞¤‰õΩ 2007), 9. D^£ =ÚÉÏ~°H± (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2009), 10. H˘eq∞ (™êÇ≤Ïf "庙êÅ∞,
85 44 86

45. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
2009), 11. =Úã≤¡O q=ÚH˜Î w`«O (2010), 12. Hõs=ÚÖÏ¡ Hõq`«fiO (2010). 13. r=<åxfl „ѨuaOaOz# Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘QÍ P^Œ~°} á⁄OkOk. Ñ≤Å¡Å =∞ødHõ Hõ^ä•
W™ê¡O "å^Œ "å^ÀѨ"å^•Å∞ (ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO, "庙êÅ∞, 2010). `˘e W™ê¡O"å^Œ ™êO„Ѩ^•Ü«∂xfl Ѩ@∞ì‰õΩ<Õ „Ѩܫ∞`«flO KÕã≤# ã¨OѨ٘QÍ 'ѨÙѨC*Ï<£ Hõ`«Å∞— #∂`«# X~°=_ç
n~°Hq`«QÍ '™ê~Ú|∞— QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃÑ@ì_"∞ H͉õΩO_® `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ 'W™ê¡O"å^ŒO—
…õ » Õ ã¨$+≤ìOzOk. 'MÏ^Œ~ü ÖË_»∞— Hõ^äŒ Hõ$+¨‚^Õ=~åÜ«∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞OÖ’ Ñ≤r q^•º~°∞÷ʼnõΩ
P~°OÉèí"≥∞ÿ K«~°Û‰õΩ HÍ~°}"≥∞ÿOk. J#HÍѨe¡ WO_çÜ«∞<£ ÃǷωõÄHõ¡Éò P^èŒfi~°ºOÖ’ '™ê~Ú|∞— áê~îåºOâ◊=∞~ÚºOk. '#∂º ÉÏOÉË >ˇÿÅ~üû— (2000), '[g∞<£— (2008) Hõ^äŒÅ‰õΩ 'Hõ^ä•
n~°… Hõq`« Hõq ã‘fiÜ«∞Ѩ~î°#O`À „Ѩ`ÕºHõOQÍ `«Ü«∂Ô~·# 'ã≤_ç— q_»∞^ŒÅ~ÚºOk. J"å~°∞¤Å∞ ã¨Oã¨÷— Ô~O_»∞™ê~°∞¡ *ÏfÜ«∞ J"å~°∞¤#∞ „ѨHõ˜OzOk. '„Ѩ*Ï`«O„`«— „ѨK«∞iOz# '™êÇ≤Ï`«º
–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: *ÏfÜ«∞ HõàÏÅÜ«∞ qt+¨ì ѨÙ~°™ê¯~°O (áêÅH˘Å∞¡, 2008), *Ï+¨µ"å ã¨OzHõ—ʼnõΩ ÔH.„jx"åãπ`À HõÅã≤ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO =Ç≤ÏOKå~°∞.'WѨÊ_»∞ gã¨∞Î#fl QÍe— ji¬Hõ`À
ᶜO_Õ+¨<£ „@ãπì ѨÙ~°™ê¯~°O (1995, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), P#O^Œ=∞~Ú Ñ¨Ù~°™ê¯~°O (2001, 'xǨÏ~ü P<£Öˇ·<£—Ö’ P~°"≥· =∞Ok ™êÇ≤Ï`«º HÍ~°∞Å#∞ ѨiK«Ü«∞O KÕâß~°∞. '=∞<£ KåÃÇÏw`ü—
XOQÀÅ∞), Jaè#O^Œ# ã¨Oã¨÷ P"å~°∞¤ (1994, `≥<åe), ã¨Ç¨Ï$^ŒÜ«∞ ™êÇ≤Ïu J"å~°∞¤ =x`å ©gÖ’ „Ѩ™ê~°"≥∞ÿOk. '™êH˜—∆ k#Ѩ„uHõÖ’ 'ÉÏe=Ù_£ HÍ¡ã≤H±û— ¿Ñi@ Ç≤ÏOn ã≤x=∂Å
(qâßYѨ@flO, 1997), ÉÏѨ@¡ z„Ť<£ P~üìû käÜÕ∞@~ü J"å~°∞¤. ~åR ™ê÷~Ú ™êÇ≤Ïf g∞^Œ qâı¡+¨}Ï`«‡Hõ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞–J"å~°∞¤Å∞: ~åqâß„ã≤ΠѨÙ~°™ê¯~°O
–™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷ÅKÕ ã¨<å‡<åÅ∞–ã¨`å¯~åÅ∞. ÖHõ∆ºO: W™ê¡O Ѩ@¡ „Ѩ[ÅÖ’ HõÅ∞QÆ*Ëã¨∞Î#fl (~å[=∞O„_ç, 2005), ÉèÏëê ã¨=∂‡<£ J"å~°∞¤ ("≥∞ÿã¨∂~°∞, 2006), Kå™È J"å~°∞¤
JáÈǨÏÅ#∞ `˘ÅyOK«_»O, =Úã≤¡OÅ#∞ JÉèí∞º#flu kâ◊QÍ „Ѩܫ∂}˜OѨ *Ë¿ãO^Œ∞‰õΩ `«y# (q[Ü«∞#QÆ~°O, 2005), ÖHõ∆ºO: =∞#∞+¨µÅ rq`åÖ’¡x Hõ+¨ìã¨∞MÏÅ#∞ áê~î°‰õΩÅ Z^Œ∞@
„¿Ñ~°} HõeæOK«_»O, Jxfl~°HÍÅ =∞`À<å‡^•xH˜–L„QÆ"å^•xH˜ =ºuˆ~HõOQÍ, ™ê=∂lHõ Pq+¨¯iOz, Hõ^äŒ#∞ z`«Îâ◊√kÌ`À #_çÑ≤ K≥áêÊÅ#∞‰õΩ#fl q+¨Ü«∞O Ѩ@¡ áê~î°‰õΩ_çÖ’ K«Hõ¯x
ã¨Ê$Ç¨Ï ÖHõ∆ºOQÍ „Ѩ*Ï K≥·`«<åºxH˜ ^ÀǨÏ^ŒÑ¨_»_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± Hõs=ÚÖÏ¡, WO˜ ã¨Ê$ǨÏ#∞ HõeæOK«_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOK«_»O. z~°∞<å=∂ : =∞ǨÏ=∞‡^£ Yn~üÉÏ|∞, WO˜
#O. 21–55, ÃÑ^ŒÌ =∞ã‘^Œ∞ |*Ï~ü, q#∞H˘O_»–522647, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: #O. 1–13–6, áê`«∂~°∞, ѨÙ~°áêÅHõ ã¨OѶ¨∞O L#fl`« áê~î°âßÅ Z^Œ∞~°∞, HÍ=e–524
94415 02990, Email: karimullakavi2010@gmail.com. 201, <≥Å∂¡~°∞lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 92900 64047.
Yn~ü ÉÏ|∞ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ HÍ=eÖ’ 1972 U„Ñ≤Öò 28# [##O. `«e¡ MÏ^Œ~ü MÏ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ J=∞ÖÏѨÙ~°OÖ’ 1949 [#=i
`«O„_»∞Å∞: ã¨~åÎ*ò, HõsO. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û (HõOѨӺ@~üû), L^ÀºQÆO: '™êH˜∆— k#Ѩ„uHõ, <åÅ∞æ# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ñ¶≤Ü«∂ ca, W„|Ç‘ÏO MÏ<£. HõÅO¿Ñ~°∞: ÉÏÉÏ. K«^Œ∞=Ù:
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£. 1990 '™êfiu— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ 'HõàϺ}˜— Hõ^äŒ „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À ~°K«<å aZã‘û. L^ÀºQÆO: ~å[=∞O„_çÖ’ `«áêÖÏ âßYÖ’ áÈã¨∞ì=∂ã¨ì~üQÍ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∂Î
"åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. 1995Ö’ ~åã≤# —ѨÙ+¨ÊQÆ∞K«ÛùO— Pk"å~°O W©=ŠѨ^gq~°=∞}. z#fl<å˜ #∞O_ç ™êÇ≤Ï`«ºO Ѩ@¡ =∞‰õΩ¯=
Œ
PO„^èŒ*’ºuÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃјìOk. JѨʘ#∞O_ç L<åfl, 1960 „áêO`«OÖ’ ÉÏÅ HõqQÍ ÉÏÅHõ=ÙÅ ã¨"Õ∞‡à◊#OÖ’
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# Hõ^äŒÅÖ’ '^•=`ü, [g∞<£, ^Œ∂^£ |Y+π, #∂º áêÖÁæ#_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿOk. JѨʘ
ÉÏOÉË >ˇÿÅ~üû, MÏ^Œ~ü ÖË_»∞, ÃÑO_≥O ™È_® ÃãO@~ü, _è®Hõ<£, #∞O_ç Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ qq^èŒ
H˜O^Œ <ÕÅ LOk— Hõ^äŒÅ∞ áê~î°‰õΩÅ „Ѩâ◊Oã¨ÅO^Œ∞‰õΩ<åfl~Ú. D Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. „Ѩ^è•#OQÍ Ç¨Ï㨺™ÈÊù~°Hõ ~°K«#Å∞
Hõ^äŒÅÖ’ WOw¡+¨µÖ’ P~°∞, Ç≤ÏOnÖ’ =¸_»∞, =∞~åiîÖ’ Ô~O_»∞, KÕÜ«∞_»O, PÜ«∂ HÍ~°º„Hõ=∂ÅÖ’ q„ã¨Î`«OQÍ áêÖÁæ#_»O Ѩ@¡
XiÜ«∂Ö’ Ô~O_»∞ J#∞"å^Œ"≥∞ÿ PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’ „Ѩ`ÕºHõ Pã¨H˜Î. ~°K«#Å∞: <å‰õÄ =∞#ã¨∞#flk (Hõq`å ã¨OѨ٘).
„Ѩ=ÚYOQÍ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. „ѨK«∞~°}Å∞: 1.^Œ~åæ q∞@ì J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: „Ѩ*ÏHõq („Ѩ*ÏѨ„uHõ "å~°Ñ¨„uHõ,
Hõ`«Å∞ (1997), 2. áÈÖË~°=∞‡ |O_» (2004), 3.MÏ^Œ~ü ÖË_»∞ (2003), 4.ѨÙѨC*Ï<£ ~å[=∞O„_ç), Hõq~°`«fl (HõàÏ^Œ~åƒ~ü, ~å[=∞O„_ç), ǨÏ㨺 ~°™êkè~åA (™êÇ≤Ïf "ÕkHõ
Hõ`«Å∞ (2005), 5 _è®Hõ<£ (2006), 6.=∞<£ KåÃÇÏ w`ü (2007), 7. H˜O^Œ <ÕÅ LOk –J#HÍѨe¡, Ǩ˙º=∞~ü Hõ¡Éò–~å[=∞O„_ç). ÅHõ∆ºO: áê~î°‰õΩÅ =∞#ã¨∞ûʼnõΩ ÉÏQÆxÊOKÕ
(2007). 8.ÔQò Ѩa¡+π¤ (2010). '^Œ~åæq∞@ì Hõ`«Å∞— "≥OHõ>Ëâ◊fi~° qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O ~°K«#Å∞ =∂„`«"Õ∞ ZÅ¡HÍÅO KÕÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£ MÏ^Œ~ü MÏ<£, WO˜
(u~° ∞ Ѩ u ), ÃãO„@Öò Ü« ¸ x=i≈© (ÃÇ· Ï ^Œ ~ åÉÏ^£ ) Ö’ ZOѶ ≤ Ö ò , Ñ≤ à ÇÏKü _ ç Å ‰õ Ω #O. 86–15–6/10, Ѩ=xHõ ~ã≤_hû, Zãπ–4, "å_»~=Ù #QÆ~,ü uÅH±~À_£, ~å[=∞O„_ç–533
Ô ≥ ˆ
Ѩiâ’^èŒ<åOâ◊OQÍ ã‘fiHõiOKå~°∞. 'áÈÖË~°=∞‡ |O_»— QÆ`«HÍÅѨ٠L#fl`«áê~î°âßÅ q^•º~°∞÷Å 103, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93902 35789.
87 45 88

46. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
MÏ^Œ~ü =∞™êÎ<£ Jbëê ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ H˘=∂‡Åáê_»∞ „QÍ=∞OÖ’ 1923Ö’ [~°‡<£, Ç≤ÏOn, L~°∂Ì `«k`«~° W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOK«|_çOk. PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡,
[x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞™êÎ#=∞‡, z#fl "≥ÚǨÏ=∞‡^£ MÏtO ã¨OHõÅ<åÖ’¡ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩOk. WO_çÜ«∂ @∞_Õ (Ѩ„uHõ), `å<å, Ü«Ú=ÉèÏ~°u, ÉèÏ~°`ü
™êÃÇÏÉò. PÜ«∞# ѨÓsfi‰õΩÅ∞ ¿+H± MÏ^Œ~ü =∞™êÎ<£ Jbëê, ¿+H± Éèí=<£ (Éè’áêÖò) ÖÏO˜ ã¨Oã¨÷Å∞ ~°∂á⁄OkOz# „ѨѨOK« „ѨMϺu á⁄Ok# =O^Œ Hõq`«Å`À
^ŒiÜ«∂ Ǩï¿ãû<£ JbëêÅ∞ (JK«Å ã≤^•úO`« Ñ‘~î°O, H˘=∂‡Å ‰õÄ_ç# ã¨OHõÅ<åÖ’¡ 'ѨÙ@∞ì=∞K«Û— Hõq`« ™ê÷#O á⁄OkOk. Ü«∂Éèˇ· ã¨O=`«û~åÅ ™êfi`«O„`«º
áê_»∞) ~°∂á⁄OkOz# P^蕺u‡Hõ „QÆO^äŒO 'P~åº#O^Œ ã¨∞^è• k<À`«û= ã¨O|~åÅ ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ 'ÉèÏ~°fÜ«∞ =Úã≤¡OÅ =ÚYz„`«O— J#∞ ã¨∞n~°… K«~åÛ
ÅǨÏi—x ѨÓiÎ ™ê÷~ÚÖ’ q+¨Ü«∞O Ѩ~°OQÍ Jaè=$kúѨiÛ "庙êxfl ZO_ç.iÜ«∂*ò (=~°OQÆÖò)`À HõÅã≤ ~åã≤ „ѨK«∞iOKå~°∞. 1991Ö’ q[Ü«∞"å_»
1977Ö’ "≥Å∞=iOKå~°∞. D P^蕇u‡Hõ „QÆO^äŒOÖ’ „ѨɒkèOz# #∞O_ç "≥Å∞=_ç# '¿+~ü HÍÅ"£∞— Ѩ„uHõ#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. 1998Ö’ 'N ~å=ÚÅÜ«∞º—
^è•i‡Hõ–`åufiHõ ÉèÏ"åÅ#∞ rq`åO`«O „ѨKå~°O KÕâß~°∞. P ã≤x=∂‰õΩ Hõ^äŒ#∞ ã¨=∞‰õÄ~åÛ~°∞. z~°∞<å=∂: MÏ^Œ~ü "≥ÚÇ≤ÏÜ«ÚnÌ<£ J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü, ÔHl
`«~°∞"å`« D „QÆO^äŒO ѨÅ∞ =Ú„^Œ}ʼnõΩ <ÀK«∞‰õΩOk. ¿+H± QÆ∞áêÎ =ÚxûѨÖò ZOáê¡~¸ãπ HÍÅh, |O^Œ~ü ~À_£, q[Ü«∞"å_»–520 010. ^Œ∂~°"å}˜:
MÏ^Œ~ü =∞™êÎ<£ Jbëê JHÀì|~ü XHõ˜, 1983Ö’ H˘=∂‡Åáê_»∞Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. 90009 76999, 0866–2475374. Email: ushakhadar@yahoo.com.
MÏ^Œ~ü "≥ÚÇ≤ÏÜ«ÚnÌ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ Z.H˘O_»∂~°∞ =∞O_»ÅO MÏ^Œ~ü +¨sѶπ ¿+H± ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ ã¨∂à◊¥§~°∞¿Ñ@Ö’ 1975 E<£ P~°∞# [##O.
p=∞Åáê_»∞ „QÍ=∞OÖ’ 1955 PQÆã¨∞ì 10# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: `«∞~åÉò cc, `«e`O„_»∞Å∞: =ÚO`å*ò ÉËQO, ¿+H± =∞™êÎ<. L^ÀºQÆO: ~åR h˜áê~°∞^ŒÅ âßY (™È=∞tÅ).
¡ « Æ £
=ÚǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ~°*ÏMò. HõÅO¿Ñ~°∞: MÏ^Œ~ü "≥ÚÇ≤ÏÜ«ÚnÌ<£. K«^Œ∞=Ù: ™êÇ≤Ï`«º qâß~°^Œ 1998Ö’ PO„^茄ѨÉèíÖ’ 'ã¨Ñ¶¨~ü— Hõ^äŒ „ѨK«∞~°}`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ#∞O_ç
(„Ѩܫ∂QÆ). `≥Å∞QÆ∞, Ç≤ÏOn, L~°∂Ì, WOw¡+¨µ ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O. =$uÎ: [~°fle[O. 1978 ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ѨÅ∞ Hõ^ä•–Hõq`å ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º
#∞O_ç 1991 =~°‰õΩ 'qâßÖÏO„^茗, 'L^ŒÜ«∞O—, 'PO„^èŒÉèí∂q∞— k#Ѩ„uHõÖ’¡ ѨÅ∞ ÉÏ^茺`«Å "庙êÅ∞, 㨠g ∞H∆ Í "庙êÅ∞ „Ѩ K « ∞ i`« O . ~° K « # Å∞:
x~°fiǨÏ}. ѨO^˘q∞‡k UO_»¡ =Ü«∞ã¨∞ûÖ’ 'qâßÖÏO„^茗 k# âıfi`«ã¨O|O^è•Å∞ (2000 Ö’ S^Œ∞QÆ∞~°∞ q∞„`«∞Å`À HõÅã≤ ~åã≤#
Ѩ„uHõÖ’ 'K≥Ǩϟ"£ ™êufiHõ qëê^ŒO— "åºã¨O ~åÜ«∞_»O ^•fi~å Hõq`å ã¨OѨ٘), Ѩã¨∞ѨÙhà◊§ "å# (Hõ^ä• ã¨OѨ٘, 2010),
~°K«# "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, q=â◊`«fiO (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2010). ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: L`«Î=∞
ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º q=∞~°≈<å "庙êÅ∞, „áêOfÜ«∞ Hõq`å J"å~°∞¤ (2004, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), Ѩ¡q∞OQ∑QÀ
ã¨g∞Hõ∆Å∞, ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. P Hõq`«Ö’¡ ÃѶã≤ì=Öò J"å~°∞¤ (ã¨∂à◊¥§~°∞¿Ñ@, 2007), ‰õΩO^Œ∞iÎ –~°O[h
H˘xfl W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’ J"å~°∞¤ (2008, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), WO_çÜ«∞<£ e@~°s J"å~°∞¤
„Ѩ K « ∞ i`« O JÜ« ∂ º~Ú. D ~° K « # ÅÖ’ 1979Ö’ ~åã≤ # (2009, #∂º_èçb¡), ~å„+‘ìÜ«∞ L`«Î=∞ Hõq`å J"å~°∞¤ (2009,
'J#∞Éèí∂u "å^ŒO JO>Ë Uq∞˜?— (PO„^èŒ*’ºu, 1979), #∂º_èçb¡), LQÍk ѨÙ~°™ê¯~°O (2008, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). ÅHõ∆ºO:
'P~°∞„^Œ ZHͯeû# Ô~·Å∞ XHõ rq`«HÍÅO ÖË@∞— (L^ŒÜ«∞O, 1985), 'QÆ^ŒÌ~ü XHõ Ü«Ú^Œú<ÒHõ—, ã¨=∂[OÖ’ x["≥∞ÿ# =∂#=Ùx x~å‡}O HÀã¨O ™êÇ≤Ï`«ºO ^•fi~å Hõ$+≤ ™êyOK«_»O.
'„ÉÏǨχ}©HõO #∞Oz „ÉÏǨχ}©HõOÖ’H˜...— (PO„^èŒ*’ºu "å~°Ñ¨„uHõ) J#∞ ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ z~°∞<å=∂: MÏ^Œ~ü +¨sѶπ, HÍfi~°ì~ü #O.18/3, ™È=∞tÅ „áê*ˇ‰õΩì HÍfi~°ì~üû, ™È=∞tÅ–
K«~°Û‰õΩ HÍ~°}=∞Ü«∂º~Ú. 1991Ö’ Ѷ≤„|=iÖ’ "≥Å∞=iOz# 'ѨÙ@∞ì=∞K«Û— (Hõq`å 524301, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94419 38140.
ã¨OѨ٘), 'JѨʘ ^•HÍ H˘Ï¡k=∞Ok =Úã≤¡OÅ Q˘O`«∞Ö’Oz |Ü«∞@‰õΩ ~å‰õΩO_® MÏ^Œ~ü =e ¿+H± ó z`«∂Î~°∞ lÖÏ¡ NHÍà◊ǨÏã≤ÎÖ’ 1943 EÖˇ· XHõ˜# [##O.
QÆ∞Hõ¯Ñ¨ ˜ì# ^Œ∞óMÏxfl, =º^èŒ#∂...=ºH©ÎHõiOzOk. `˘e™êiQÍ =Úã≤¡OÅ rq`«OÖ’ J<ÕHõ `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ á¶êu=∂c, ¿+H± J|∞ÌÖò ~°Ç¨‡<£. HõÅO¿Ñ~°∞: J#fi~ü. K«^Œ∞=Ù:
áê~å≈fiÅ#∞ D Hõq`« ^•fi~å MÏ^Œ~ü „ѨѨOK«O ^Œ$+≤ìH˜ `≥KåÛ_»∞— Jx „Ѩâ◊Oã¨ÅO^Œ∞‰õΩOk. ZO.U., a.W_ç. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞ (i>ˇÿ~ü¤). `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì, Ç≤ÏOn, J~°aH± ÉèÏ+¨Ö’¡
D Hõq`å ã¨OѨ٘֒x 'ѨÙ@∞ì=∞K«Û— Hõq`« *ÏfÜ«∞ ™ê÷~ÚÖ’ |Ǩïà◊ „Ѩ*Ï^Œ~°} „Ѩ"Õâ◊O. 1960Ö’ 'K«O^Œ=∂=∞— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ '¿ãflÇ≤Ï`«∞Å∞— `˘e Hõ^äŒ „ѨK«∞i`«O.
á⁄OkOk. JO`«~å˚fÜ«∞ ™êÇ≤Ï`«º ã¨^Œã¨∞ûÖ’¡ „Ѩ`ÕºHõ QÆ∞iÎOѨ٠ã¨OáêkOz POQÆ¡O, JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, "庙êÅ∞, „Ѩ^è•#OQÍ ÉÏÅ
89 46 90

47. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
™êÇ≤ Ï `åºxH˜ 㨠O |Okè O z# z#fl z#fl Hõ ^ ä Œ Å ∞ KÀ@∞ „ѨÉèí∞`«fi Ѩ~åº=~°} âßYÖ’ KÕi Ѩ~åº=~°} âßG"Õ`«ÎQÍ
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. qq^èŒ ÉèÏ+¨Ö’¡ "≥Å∞=_ç# =∞Oz Hõ^äŒÅ#∞ `≥Å∞QÆ∞ 1981Ö’ ã¨fiK«ÛùO^Œ Ѩ^Œg q~°=∞} KÕâß~°∞. Ѩ~åº=~°}
Ö’H˜ J#∞=kOK«_»O, ÉÏÅÅ Éèíq+¨º`«∞ΠѨ@¡ „Ѩ`ÕºHõ Pã¨H˜Î`À Ѩi~°Hõ∆} Ѩ@¡ ™ê=∂#º „Ѩ*ÏhHõOÖ’ J=QÍǨÏ# HõeæOKåÅ#fl
ÉÏÅ ™êÇ≤Ï`«ºO Jaè=$kÌ Ñ¨@¡ „â◊^ŒÌ. `≥Å∞QÆ∞Ö’ =zÛ# =∞Oz ÅHõ∆ºO`À ™ê=∂#∞ºÅ‰õΩ ‰õÄ_® ã¨∞ÅÉèíOQÍ J~°÷O JÜÕ∞ºÖÏ
Hõq`«Å#∞ L~°∂ÌÖ’ `«~°∞˚=∂ KÕã≤ „ѨK«∞iOK«_»O. ~°K«#: "庙êÅ∞ ~åâß~°∞. Ju ã¨~°à◊"≥∞ÿ# ÉèÏ+¨Ö’ ~åã≤# "庙êÅ∞
„Ѩ=HõÎQÍi <åºÜ«∞f~°∞ÊÅ∞. ÖHõ∆ºO: ã¨=∂*Ïxfl =∞Oz "≥·Ñ¨ÙQÍ Ñ¨ Å ∞ Ѩ „ uHõ Å Ö’ „Ѩ K « ∞ i`« O JÜ« ∂ º~Ú. ~åÜ« ∞ Åã‘ = ∞
=∂~°æ^Œ~°≈HõO KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± MÏ^Œ~ü =e, WO˜ „áêO`«OÖ’x Hõ~°∞=Ù x"å~°}‰õΩ "Õ∞Ѷ¨∞=∞^äŒ#O XHõ¯>Ë UÔH·Hõ
#O.1–1948, ÃÑ^ŒÌ =∞ã‘^∞Œ =^Œ,Ì NHÍà◊ÇÏã≤,Î z`«∂~∞° lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08578–320346.
¨ Î =∂~°æ=∞x ã¨∂zOz J@∞ „Ѩ[ÅÖ’, W@∞ „ѨÉèí∞`åfikè<Õ`«ÅÖ’
"Õ∞Ѷ¨∞ =∞^äŒ#O Ѩ@¡ J=QÍǨÏ# HõeæOKÕO^Œ∞‰õΩ "庙êÅ∞ "≥Å∞=iOKå~°∞. Ѩ~åº=~°}O,
MÏ„k ã¨Ü«∞º^£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ó Y=∞‡O lÖÏ¡ HõÅ∂¡~°∞Ö’ 1941 U„Ñ≤Öò Ô~O_»∞# âß„ã‘ÎÜ«∞ JOâßÅ g∞^Œ<Õ H͉õΩO_® =Úã≤¡O ã¨=∂*ÏxH˜ ã¨O|OkèOz ^è•i‡Hõ–™ê=∂lHõ
Zãπ.Z.MÏ„k, MÏ`«∂<£ cʼnõΩ [x‡OKå~°∞. L~°∂Ì, J~°aH± ÉèÏëê ѨO_ç`«∞Öˇ·# PÜ«∞# –<åºÜ«∞ ã¨O|Okè`« JOâßÅ QÆ∞iOz ~åã≤# ѨÅ∞ "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ KÀ@∞
Láê^蕺ܫÚ_çQÍ ã¨∞n~°…HÍÅO ѨxKÕã≤ „Ѩ^è•<Àáê^蕺ܫÚ_çQÍ i>ˇÿ~ü¤ JÜ«∂º~°∞. 1979Ö’ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ™ê=∂lHõ ã¨Ê $Ç¨Ï HõeyOKÕ Ñ¨Å∞ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ ~åã≤# PÜ«∞#
'Ѩ~°^•— q∂^Œ `˘e "åºã¨O ~åÜ«∞_»O`À ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ™ê÷#O 2008 EÖˇ·16# J#O`«Ñ¨Ù~°OÖ’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞.
P~°OaèOKå~°∞. W`«~° ÉèÏ+¨ÅÖ’x ^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜
J#∞=kOKå~°∞. D "Õ∞~°‰õΩ ã¨fi`«O„`«, J#∞"å^Œ „QÆO^ä•Å∞ 20 MÏ*Ï ZO_ç. ó Y=∞‡O lÖÏ¡ áêÅfiOK«Ö’ 1968 PQÆã¨∞ì XHõ˜# [x‡OKå~°∞.
=~°‰õΩ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. D „QÆO^ä•Åhfl ѨÅ∞=∂~°∞¡ 1998Ö’ 'Ѷ¨`åfi— ã‘fiÜ«∞ Hõq`å ã¨OѨ٘ "≥Å∞=iOKå~°∞. 2005Ö’ '=Úã≤¡O"å^Œ `åufiHõ–
ѨÙ#~°‡„^Œ}‰õΩ <ÀK«∞HÀ=_»O qâı+¨O. `≥Å∞QÆ∞, Ç≤ÏOn ÉèÏ+¨ÅÖ’ ã≤^•úO`«O, ™êÇ≤Ï`«ºO— Ãã·^•÷OuHõ „QÆO^ä•xfl "≥Å∞=iOKå~°∞. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º
=∞Oz „Ѩ"Õâ◊O L#fl PÜ«∞# ~åã≤# 150 ÃÑ·QÍ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞, "庙êÅ∞, Hõ^äŒÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, Hõ^ä•–Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú.
Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞ qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. KåÖÏ Hõq`«Å∞ W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.
Zãπ.ZO MÏ„k ~åã≤# =∞iH˘xfl |$ǨÏ`«Î~° „QÆO^ä•Å∞ „Ѩã¨∞Î`«O z~°∞<å=∂: ZO_ç. MÏ*Ï, á¶ê¡ò #O. 407, "≥OHõÏ„k Jáê~°∞ì"≥∞Oòû, Ü«∞„~°=ÚHõ¯Ñ¨e¡,
„ÃÑãπÖ’ L<åfl~Ú. PÜ«∞# ~åã≤# KåÖÏ Ñ¨Ùã¨ÎHÍÅ#∞ `≥Å∞QÆ∞ Hõ_»Ñ¨, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜ 9848212329.
W™ê¡q∞H± Ѩa¡ˆH+¨<£û „@ãπì (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) „ѨK«∞iOzOk. z=iHõ∆}O =~°‰õΩ ~°K«<å MÏ*Ï "≥∞ÿ#nÌ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó =∞ǨÏ|∂Éò #QÆ~ü lÖÏ¡ ÃÑÉ˃iÖ’ 1956 E<£
"åºã¨OQÆOÖ’ QÆ_çÑ≤# ã¨Ü«∞º^£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ MÏ„k Y=∞‡O lÖÏ¡ HõÅ∂¡~°∞ ã¨g∞ѨOÖ’x S^Œ∞# [##O. HõÅO¿Ñ~°∞: ÃÑÉ˃ MÏ*Ï"≥∞ÿ#nÌ<£. `«e¡`«O„_»∞Å∞:
ã¨fi„QÍ=∞O ~°OQÆO|O[~°∞Ö’ 2008 _çÃãO|~°∞ 25# Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: *Ï#∞c, ¿+H± |_Õ™êÃÇÏÉò. L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1973Ö’
ã¨Ü«∞º^£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ MÏ„k`À WO@~°∂fi, 2008 PQÆã¨∞ì 11#, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£.) 'HÍi‡‰õΩÅ∞— Hõq`«`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿOk. JѨʘ
MÏ*Ï ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡. HõÅO ¿Ñ~°∞–~À+¨<£. ™êÇ≤Ï`åºaèÖÏ+≤. ~°K«#Å∞: qkèq<À^ŒO, #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ѨÅ∞ ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞,
ˆQÜ«∞Hõq`«Å∞. Hõ ^ ä • xHõ Å ∞ „Ѩ K « ∞ i`« O JÜ« ∂ º~Ú. ÅHõ ∆ º O: „Ѩ * ÏhHÍxfl
JÉèí∞º^ŒÜ«∞O kâ◊QÍ PÖ’zOѨ*ËÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£
MÏ*Ï a. ZO_ç. ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ L~°=H˘O_» x"åã≤. <å@HÍÅ∞, <å˜HõÅ∞,
Hõq`«Å∞ ˆQÜ«∂Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ ~åâß~°∞. Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞ „ѨK«∞i`«O. MÏ*Ï"≥∞ÿ#nÌ<£, WO˜ #O.1–10–85/18, ëê ëêÃÇÏÉò QÆ∞@ì,
=∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü–509002, ã¨OKå~°"å}˜: 93966 26276.
MÏ*Ï Ç¨ï¿ãû<£ ã¨Ü«∞º^£ ó J#O`«ÑÙ¨ ~°O lÖÏ¡ QÆ∞uÎÖ’ 1926 E<£ 16# [x‡OKå~°∞.
`«e¡`«O„_»∞Å∞: "≥∂Ç≤ÏnÌ<£c, ã¨Ü«∞º^£ ã¨~°fi~ü ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.Z., ZÖòZÖò.a. ÉèÏ~°`« MÏ*Ï=e ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ QÆ∞O@∂~°∞Ö’ 1963 EÖˇ· 15# [##O. `«e¡
91 47 92

48. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
`«O„_»∞Å∞: *Ï<£ a, ¿+H± Ãã·^•. K«^Œ∞=Ù: a.U. "åºÑ¨HõO: ™ê=∂lHõ HÍ~°ºHõ~°Î. MÏtO ™êÃÇÏÉò ¿+H± _®Hõì~ü ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ `˘O_»∂~°∞ „QÍ=∞OÖ’ 1938 EÖˇ·
qxÜ≥∂QÆ^•~°∞Å L^Œº=∂xH˜ ã¨O|OkèOz ~åã≤# "庙êÅ∞ XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: á¶êu=∂ cc, Ѷ¨„‰õΩnÌ<£ ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: _®Hõì~ü
1989 #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À ~°K«<å |^Õ Ì e , Hõ Å ∂¡ ~ ° ∞ . K« ^ Œ ∞ =Ù: aqZã‘ û . L^ÀºQÆ O : "≥ @ ~° fl s
"åºã¨ O QÆ O P~° O Éè í O . JѨ C ˜ #∞O_ç qq^è Œ Ѩ „ uHõ Å Ö’ Jã≤ÃãìO@∞ ã¨~°˚<£ (i>ˇÿ~ü¤). Ѩ^•flÅæ= U@ #∞O_ç <å@HÍÅ∞
™ê=∂lHõ–~å[H©Ü«∞ "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞, qâı¡+¨}Å∞ „ѨK«∞i`«O ~åÜ«∞_»O, q∞„`«∞Å`À HõÅã≤ „Ѩ^Œi≈OK«_»O`À P~°OÉèí"≥∞ÿ#
JÜ«∂º~Ú. qxÜ≥∂QÆ^•~°∞Å L^Œº=∞ Ѩ„uHõQÍ 'qxÜ≥∂QÆ Pã¨H˜Î =∞iO`« =ÚO^Œ∞‰õΩ ™êy 1955Ö’ Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«O.
"å}˜— =∂ã¨Ñ¨„uHõ (QÆ∞O@∂~°∞) #∞ H˘O`« HÍÅO x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞,
ÖHõ∆ºO: „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ǨωõΩ¯Å∞–ÉÏ^茺`«Å Ѩ@¡ „Ѩ*ÏxHÍxfl =ºOQÆ ~°K«#Å∞, ˆQÜ«∞ Hõ^äŒÅ∞, ˆQÜ«∂Å∞, ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞
K≥·`«#º=O`«∞efl KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± MÏ*Ï=e, WO˜ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. L~°∂Ì #∞O_ç ѨÅ∞ "庙êÅ#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜
#O. 26–18–30, =∞ã‘^Œ∞ gkè, HõOHõ~°QÆ∞O@ ˆQ@∞ =^ŒÌ, QÆ∞O@∂~°∞–522004 QÆ∞O@∂~°∞ J#∞=kOz „ѨK«∞iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: =∞Oz =∂~°∞ÊHÀã¨O Hõ$+≤
lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 99492 75002. Email: khajavaliguntur@ gmail.com KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü ¿+H± MÏtO ™êÃÇÏÉò, WO˜ #O.7/4129/2, Nx"åã¨
MÏe^• Ѩsfi<£ ó ˆH~°à◊ ~åRO áêÅHÍ_£ lÖÏ¡ ‰õΩÜ«∞Öò=∞#fl<£ „QÍ=∞OÖ’ 1955 #QÆ~ü, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞–516360, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 90323 75939.
#=O|~ü 30# [##O. `« e ¡ `« O „_» ∞ Å∞: ~å[ºÅH˜ ∆ ‡ , MÏtO ™êÃÇÏÉò _ç. ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ÃÑ^ŒÌѨã¨∞=ÙÅ „QÍ=∞OÖ’ 1967 E<£ XHõ˜#
ѨOKåѨˆHã¨<£. "åºÑ¨HõO: ^è•i‡Hõ „ѨKå~°O. PO„^茄Ѩ^Õâò =zÛ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ^Œã¨Îy~°=∞‡, _ç MÏtO ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: _çÔH K«^Œ∞=ÙÅ ÉÏ|∞.
`≥Å∞QÆ∞ <Õ~°∞Û‰õΩx Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ ~åÜ«∞_»O P~°OaèOz K«^Œ∞=Ù: a.U., a.W_ç., _ç.W_ç. L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. '|e¡ `«# áê>ˇ~°∞QÆ^Œ∞—
Kå~°∞. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõ^äŒ`À 1985Ö’ ™êÇ≤Ï`«º~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. JѨʘ#∞O_ç Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞ "庙êÅ∞ ѨÅ∞
„ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. ~°K«#Å∞: ã¨O^Õâ◊ „ѨKå~°OÖ’ =∞Ç≤Ïà◊ŠѨ„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ „ѨK∞i`«O. Hõ^ÅÖ’ 'PÖ’zOK«H =∞#™ê,
« Œä ˆ
áê„`« (J#∞"å^ŒO). ÅHõ∆ºO: ã¨`«º ã¨O^Õâßxfl ~°K«#Å ^•fi~å <å<åfl <Õ#∞ K«^Œ∞=Ù‰õΩOÏ, Ü«∞^•ƒù=O `«^Œƒù=u, J=¸ÅºO,
„Ѩ[ʼnõΩ JOkOK«_»O. =∞Oz =HõÎ. z~°∞<å=∂: MÏe^• Ѩsfi<£, ™êfi~°÷O— J#∞ Hõ^äŒÅ∞ QÆ∞iÎOѨÙ#∞ `≥zÛÃÑÏì~Ú. ÉÏÅÖ’¡
WO˜ #O.12–2–881/31, *ˇÉÏÉÏQ∑, Pã≤Ñ#QÆ~, ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^£
π¶ ü · ã¨^•ƒù=#Å∞, 㨄`«Ê=~°Î# HõÅ∞QÆKÕÜ«∂Å#fl „Ѩ^è•# ÅHõ∆ºO`À
–28. ã¨OKå~° "å}˜: 92465 78831, Email: k_parveen2005@yahoo.com ÉÏÅʼnõΩ LѨܫÚHõÎ=∞QÆ∞ Hõ^äŒÅ∞ ~åã¨∞Î<åfl~°∞. 'Hõ#∞qѨC— Hõ^äŒ
MÏtO MÏ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡ ã¨∂~庿Ñ@ [#‡ã¨÷ÅO. q^•ºÉèϺã¨O: =∞Ǩ~å„+¨ìÖ’ L#fl`«áê~î°âßÅ q^•º~°∞÷ʼnõΩ áê~î°º„QÆO^äŒOÖ’
ZO.U. POQÆ¡O, J~°cƒ, ã¨O㨯$`« ÉèÏ+¨Ö’¡ ѨO_ç`«∞Å∞. ~°K«#Å∞: Jq=∂~°Hõ=Ú, ÉèÏQÆ"≥∞ÿOk. ~°K«#Å∞: =∞#ã¨∞#fl =∞x+≤ (2002), ÉÏÅÅ Hõ^äŒÅ∞
P`å‡aè=∂#=Ú, PŃ~üì S<£ã‘ì<£, L`«Î~° ~å=∞K«i„`«, Y∞~å<Õ +¨sѶπ (J#∞"å^ŒO), ^Õ=Ù_»∞ (2003), |OQÍ~°∞ Ô~Hõ¯Å∞ (2004), JѨC–xѨC (2004),
–<å^Õâ◊=Ú, ^Õâ◊Éèí‰õΩÎÅ∞, „Ѩu=∞, ÉÏÅ q*Ï˝#ã¨~°fiã¨fi=Ú, "åã¨=^Œ`«Î, ÉèÏ+¨ =∞ǨHõq. z<åfli =∞#ã¨∞û (2005), q[Ü«∞ ~°Ç¨Ï㨺O (2005) J#∞ Hõ^äŒÅ ã¨OѨÙÏÅ`Àáê@∞QÍ
Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡‰õΩ K≥Ok# 465 =∞Ok Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å q=~åÅ`À ‰õÄ_ç# 'Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡
MÏtO ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ Pà◊§QÆ_»¤ `åÅ∂HÍ PÅ=¸~°∞ [#‡ã¨÷ÅO. ™êÇ≤Ïf =¸~°∞ÎÅ∞— „QÆO^ä•xfl 2007Ö’ "≥Å∞=iOKå~°∞. ~åROÖ’x „Ѩ=ÚY ™êÇ≤Ïf
Ѩ٘ì# `Õk: 24–06–1924. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞^•~üa, ÖÏÖòq∞Ü«∂. K«^Œ∞=Ù: a.U., ã¨Oã¨ÅKÕ, „Ѩ=ÚY∞ÅKÕ Ñ¨Å∞ ã¨<å‡<åÅ∞–ã¨`å¯~åÅ∞ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. ÅHõº∆ O: ÉÏÅÉÏeHõÅ#∞
÷
a.˜. JѨʘ x"åã¨O: 1/285 ã≤, N~å=∞#QÆ~ü, Hõ_»Ñ¨. ~°K«#Å∞: g~°Éèí„^Œ q[Ü«∞=Ú, L`«Î=∞ áœ~°∞Å∞QÍ, =∞#ã¨∞#fl =∞Oz =∞#∞+¨µÅ∞QÍ =∞ÅKåÅ#flk. z~°∞<å=∂: _ç.MÏtO
^Õâ◊=∞O>Ë? J<å~°¯e, ~å=Ú_»∞, Hõc~°∞ ã¨fi`«O„`« ~°K«#Å∞. Hõc~°∞ É’^è•=∞$`«=Ú J#∞"å^Œ ™êÃÇÏÉò, Láê^蕺ܫÚÅ∞, WO˜ #O. 3/528, "≥·.ZO.P~ü HÍÅh, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞–516361,
„QÆO^äŒO. 1964 „áêO`«OÖ’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. Hõ_»Ñ¨lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94407 03716.
93 48 94

49. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
MÏtO ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ #OkQÍ=∞Ö’ 1928 EÖˇ· 15# [##O. Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, Hõq`«Å∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞, ™ê=∂lHõ–ã¨g∞H∆Í
K«^Œ∞=Ù: ã≤qÖò WO[hiOQ∑. L^ÀºQÆO: ~åR„ѨÉèí∞`«fiOÖ’x WiˆQ+¨<£ âßYÖ’ WO[h~üQÍ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. w@∞~å~Ú Ñ¨„uHõÖ’ ^è•~å"åÇ≤ÏHõ ~°K«#,
1983Ö’ i>ˇÿ~ü¤ JÜ«∂º~°∞. 1966 #∞O_ç Hõq`«Å∞ ~åÜ«∞_»O P~°OaèOz 2010 =~°‰õΩ `«fi~°Ö’ „QÆO^äŒ ~°∂ѨO ^èŒiOK«#∞#fl 'PO„^茄Ѩ^Õâò JkèHÍ~°
18 =O^ŒÖ‰õΩ ÃÑ·QÍ Hõq`«Å∞ ~åâß~°∞. P Hõq`«Å∞ qq^èŒ ~å[H©Ü«∂Å∞– =Úã≤¡OÅ∞— QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃјìOk. '`≥ÅOQÍ}
Ѩ„uHõÖ’¡, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÀ@∞KÕã∞‰õΩ<åfl~Ú. D Hõq`«Ö’¡
¨ Hõq`«Å∞— (Hõq`å ã¨OHõÅ#O,2010) "≥Å∞=iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO:
ZOÑ≤Hõ KÕã≤# Hõq`«Å∞ 1994 #∞O_ç 2010 =~°‰õΩ 16 Hõq`å „Ñ¨QÆu kâ◊QÍ *Ïu [#∞Å∞ ™êˆQO^Œ∞‰õΩ J=ã¨~°"≥∞ÿ# K≥·`«<åºxfl
ã¨OѨÙÏÅ∞QÍ "≥Å∞=_®¤~Ú. P Hõq`«ÅÖ’ H˘xfl˜x ã¨fiÜ«∞OQÍ HõeæOK«_»O, =∞`« ™ê=∞~°™êºxfl =∞i`«OQÍ Ñ¨˜+¨ì Ѩˆ~Û
ã¨fi~°HÅÊ# KÕÜ∞@O =∂„`«"∞ H͉õΩO_® ~O_»∞ =O^ŒÅ Hõq`«Å‰õΩ
õ « Õ Ô ™êÇ≤Ï`åºxfl ~°∂á⁄OkOK«_»O. z~°∞<å=∂ : ã¨Ü«∞º^£ Y∞s¬^£,
`«y# ÉÏ}˜Å∞ ã¨=∞‰õÄiÛ QÍ#O KÕâß~°∞. „áêOfÜ«∞, *ÏfÜ«∞, WO˜ #O. 5–5–72, HõOHõ~° É’_£, =∞ǨÏ|∂ÉÏÉÏ^£–506101, =~°OQÆÖò lÖÏ¡.
JO`«~å˚fÜ«∞ ™êÇ≤Ï`«º "ÕkHõÅ g∞^Œ ѨÅ∞ ã¨<å‡<åÅ∞– ã¨OKå~°"å}˜: 99895 11786. Email: ksyed64@yahoo.com
ã¨`å¯~åÅ∞ á⁄O^•~°∞. ~°K«#Å∞: 1.QÍe QÀѨÙ~°O, 2.*Ïu ÖÏÖò ¿+H± ó ѨtÛ=∞QÀ^•=i lÖÏ¡ =∞e¡Ñ¨Ó_çÖ’ 1944 EÖˇ· P~°∞# [##O.
"≥·Éèí=O, 3. HÀ_ç ‰õÄã≤Ok, 4. |OQÍ~°∞ Ñ≤K«∞ÛHõÅ∞, 5. K«O„kHõÅ∞, 6. <å Ѩq„`« `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± *ˇ·<åc, ¿+H± g∞~å. K«^Œ∞=Ù: a.HÍ"£∞.,
Éèí∂q∞, 7. F =∞x+≤, 8. „ã‘Î JO>Ë<Õ, 9. Jaè¿+H©Ü«∞O, 10. PHõ∆~°tÖÏÊÅ∞, 11. r=# Sã≤_»|∂¡U. =$uÎ: HÍãπì JH“O>ˇOò. 1974Ö’ =∞„^•ã¨∞
w`«O, 12. ǨϺё "≥∞"≥∂sãπ PѶπ ¿+H± MÏtO, 13. HÍOu H˜~°}ÏÅ∞, 14. ã¨v, 15. ˆHO„^ŒOQÍ '¿ãflǨÏÉÏÅ— (1974–1979) ÉÏÅÅ =∂ã¨Ñ¨„uHõ
"Õ^Œ#Ö’ "Õ^ŒO, 16. K«O^Œ# `åO|∂ÖÏÅ∞. D<å˜H˜ Hõq`å ã¨OѨÙÏÅ „ѨK«∞~°}Ö’ P~°OaèOKå~°∞. `≥Å∞QÆ∞Ö’ ÉÏÅÅ HÀã¨O Ѩ„uHõ #_»áêÅ#fl
fiHõ ÖˉõΩ<åfl~°∞. ÖHõ∆ºO: =∞ã≤Îëê¯xH˜ Ѩ^Œ#∞Ãјì, =∞#ã¨∞û‰õΩ JǨ¡^•xKÕÛ ™êÇ≤Ï`«ºO L^Õâº◊ O`À P~°OÉè"∞# '¿ãflǨÏÉÏÅ—Ö’ Ñ≤ÅʼnõΩ ÉÏQÍ J~°=∞ÜÕ∞º
Ì í ≥ÿ ¡ ÷
ã¨$lOKåÅ#flk. z~°∞<å=∂: ¿+H± MÏtO ™êÃÇÏÉò, WO˜ #O.12–110, <Õ`år#QÆ~ü, q^èŒOQÍ <åÅ∞QÆ∞ ã¨O=`«û~åÅ∞ '=∞ǨÉèÏ~°`«O— Hõ^äŒ<åxfl
#OkQÍ=∞, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08678–273737, ã¨OKå~°"å}˜: 9848820627. ã¨∞ÅÉèí`«~°OQÍ ~åã≤ ã‘iÜ«∞ÖòQÍ „ѨK«∞iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: Ѩã≤a_»¤Å
=∂#ã≤Hõ qHÍã¨O HÀã¨O Hõ$+≤. z~°∞<å=∂: ¿+H± ÖÏÖò, HÍãπì
MÏtO ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ #OkQÍ=∞ `åÅ∂HÍ ÃÑ#∞QÆOz„áÈÅ∞Ö’ [##O. `«e`O„_»∞Å∞
¡ «
JH“O>ˇOò, #∂º#O–33, 2= JO`«ã¨∞÷, u~°∞#QÆ~ü, Ô~O_»=
Ǩï¿ãû<£ c, Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ÉèÏëê„Ѩg}. L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. JѨʘ
gkè, =_»Ñ¨à◊x, K≥#flÜü∞–600026. ã¨OKå~°"å}˜: 90422 46570.
z~°∞<å=∂: â◊#QÆáê_»∞, #OkQÍ=∞ `åÅ∂HÍ, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ~°K«#Å∞:[QÆ`ü„Ѩ=HõÎ "≥ÚǨÏ=∞‡^Œ∞
rq`«K«i„`« (1990), N ã‘`å~å=∞ HõàϺ}=Ú (|∞„~°Hõ^äŒ,1990), ™ê^èŒ∞jÅ â◊`«Hõ=Ú. ÅfѶπ ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ ^Œi≈ =∞O_»ÅO á⁄`«Hõ=¸~°∞ „QÍ=∞OÖ’
1958 _çÃãO|~ü <åÅ∞æ# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏtOc,
MÏtO Ü«¸ã¨∞Ѷπ ó 1982Ö’ z`«∂Î~°∞ x"åã≤. q^Œº: ZO.U (L~°∂Ì). =$uÎ : ¿+H± ÉÏr ™êÃÇÏÉò. HõÅO ¿Ñ~°∞: ÅfѶπ ‰õΩ©ì. K«^Œ∞=Ù: ZO.U
J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. ~°K«#Å∞ : 'pHõ˜ `«~°QÆÅ∞—, '`«"≥∂#ÅO— ~°K«~Ú`«ÅÖ’ X‰õ~°∞. (WOw¡+π). "åºÑ¨HõO: q^•ºÉ’^èŒ#. 1974Ö’ HõàÏâߊѨ„uHõÖ’
Yu*Ï Ç¨ÏÜ«∂`ü ÉËQÆO ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ [=∞‡Å=∞_»∞QÆ∞ x"åã≤. ~°K«#Å∞: ѨÅ∞ ÉèíH˜Î '=¸_è» #=∞‡HÍÅ YO_»#Ö’ "Õ=∞# áê„`«— "åºã¨O ~å=_»O`À
w`åÅ∞, Hõ^äŒÅ∞, ˆQÜ«∂Å∞. ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞,
Y∞s¬^£ ã¨Ü«∞º^£ ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ =∞ǨÏ|∂ÉÏÉÏ^£Ö’ 1964 "Õ∞ 12# [##O. `«e¡ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. „Ѩã¨∞Î`«O <≥Å∂¡~°∞ #∞O_ç
`«O„_»∞Å∞: [ǨÏ~åc, ã¨Ü«∞º^£ Jb. K«^Œ∞=Ù: a.U., a.W_ç., ÃÇÏKü_çã≤ZO. L^ÀºQÆO: "≥Å∞=_»∞`«∞#fl 'q*Ï˝# [QÆu— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ 'H͉õΩÅ∞ K≥Ñ≤Ê#
ã¨Ç¨ÏHÍ~°âßYÖ’ ã¨Ç¨Ü«∞Hõ il„ëêì~ü. 1988 PQÆã¨∞ìÖ’ 'w@∞~å~Ú— Ö’ '`≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅ Hõ^äŒÅ∞— J#∞ ^è•~å"åÇ≤ÏHõ ~°K«# „ѨK«∞i`«=∞=Ù`«∞Ok. J"å~°∞¤:
f~°∞`≥#∞flÅ∞— "åºã¨O „ѨK«∞i"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, QÆ∞~°∞q∞„`« (=∂ `≥Å∞QÆ∞`«e¡ ᶜO_Õ+¨<£û, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2003) ÅHõ∆ºO: ã¨=∂*Ïxfl
95 49 96

50. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
=∞iO`«QÍ =∂#gHõiOKÕO^Œ∞‰õΩ `À_®Ê@∞. z~°∞<å=∂: ¿+H± ÅfѶπ ™êÃÇÏÉò, áê=x "≥∞ÿ„`ÕÜ«∞ HõàÏã¨q∞u J"å~°∞¤ (2003), =∞ǨÏHõq Z„~°# ™êÇ≤Ïf ѨÙ~°™ê¯~°O (XOQÀÅ∞,
Ǩϟ"£∞û, 402, a ÉÏ¡H±, >ˇˆH¯q∞@ì, =∂QÆ∞O@ JO_»~ü „a_ç˚ =^ŒÌ, <≥Å∂¡~°∞–522 004, 2009). a~°∞^Œ∞Å∞: Hõqq∞„`«, Hõq`å ÉèÏ~°u. ÖHõ∆ºO: =∞#ã¨∞û#∞ Ѩ>Ëì =∞Oz ™êÇ≤Ï`«º
<≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92964 33371. 㨠$ +≤ ì . z~° ∞ <å=∂:¿+H± =∞Ǩ Ï |∂Éò * Ï<£ , WO˜ # O.19–3–13, HÀ@ gkè ,
=∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ q#∞H˘O_»Ö’ 1933 EÖˇ· XHõ˜# XOQÀÅ∞–523001, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99599 50191, 08592–238580.
[x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ÖÏÖò JǨÏ=∞‡^£, ã¨∞ÉèÏ<£ c. =∞ǨÏ|∂Éò q∞Ü«∂ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞ x"åã≤. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞
K«^Œ∞=Ù: Ñ≤Ü«Úã≤. 1955Ö’ ~åR 㨈~fiÜ«∞~üQÍ „ѨÉèí∞`«fi ~åâß~°∞. 'hu ã¨∞^è•xkè— „QÆO^ä•xfl Hõã≤Ô~_ç¤ ã¨∞ÉσÔ~_ç¤, Éèí∂`«Ñ¨Ùi <å~åÜ«∞} ™êfiq∞Å`À
L^ÀºQÆOÖ’ KÕi ѨÅ∞ „áêO`åÅÖ’ Ѩx KÕâß~°∞. =∞Oz HõÅã≤ ~åâß~°∞. D =ÚQÆ∞æ~°∞ Hõq„`«Ü«∞OQÍ ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞úÅ∞.
K«^Œ∞=i. `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨, „Ѩ*ÏHõq "Õ=∞# ™êÇ≤Ï`«ºO Ѩ@¡ =∞ǨÏ=¸^£ áêëê ó 1982 <å@˜ x"åã¨O: 1–1–51, "≥∂zQÆe¡, ã≤kÌ¿Ñ@. K«^Œ∞=Ù:
=Å¡=∂e# Jaè=∂#O. "Õ=∞# Ѩ^•ºÅ#∞ JÅ"ÀHõQÍ qxÊã¨∂,Î a.Z., 1982Ö’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iy# 'PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å
P Ѩ^•ºÅÖ’ Wq∞_ç L#fl `åufiHõ ÉèÏ"åÅ#∞ q=iã¨∂Î „Ѩ[Å ã¨"Õ∞‡à◊#O— ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ `≥zÛ# '`≥Å∞QÆ∞ k"≥fiÅ∞—Ö’ '"åã¨ÎqHõ z„`åÅ∞— Hõq`« ~åâß~°∞.
Jaè=∂<åxfl K«∂~°Q˘<åfl~°∞. PÜ«∞# ‰õΩ=∂~°∞_»∞ ¿+H± Hõs=ÚÖÏ¡
ã¨ÇÏHÍ~°O`À '"Õ∞^è•=ÙÅ =∞kÖ’ W™ê¡O— (ã¨OHõÅ#O) ѨÙã¨HÍxfl
¨ Î =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ áê=ÚÅáê_»∞ x"åã≤. HõÅO ¿Ñ~°∞: ÉÏѨÙ,
2003Ö’ „ѨK«∞iOKå~°∞. 1991Ö’ L^ÀºQÆ q~°=∞} KÕã≤# ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò =∞^èŒ∞~°Hõq, "≥Å∞QÀ_»∞. ~°K«#Å∞: Nâ‹·Å ˆH∆„`« =∞Ǩ`«º=Ú, #Å¡HõÅ∞=, N ÅH©∆‡#$ã≤OǨÏ
2009 EÖˇ· 27# q#∞H˘O_»Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. ™êfiq∞ =∞Ǩ`«º=Ú, N "≥OHõ>Ëâ◊fi~° "≥·Éèí==Ú. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞.
=∞ǨÏ|∂Éò *Ï<£ ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ `«∂~°∞Ê QÆOQÆ=~°OÖ’ 1949 EÖˇ· XHõ˜# =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± ó Y=∞‡O lÖÏ¡ Y=∞‡O Ѩ@ì}OÖ’ 1964 PQÆã¨∞ì XHõ˜# [##O.
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: á¶êu=∂c, ¿+H± ǨÏã¨<£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U (Ç≤ÏOn)., `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± *ˇ·#cƒ, ¿+H± MÏ*Ï. K«^Œ∞=Ù: S^Œ= `«~°QÆu.
ZO.U (K«i„`«)., a.W_ç., ~åRÉèÏëê „Ñ¨g}. L^ÀºQÆO: L^ÀºQÆO: Ô~q#∂º âßY. L~°∂Ì, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O.
2000Ö’ 'áêáêxH˜ Ѩi+¨¯$u— "åºã¨O '"å~°Î— k#Ѩ„uHõÖ’
Láê^蕺ܫÚÅ∞. q^•ºi÷ ^Œâ◊ #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO.
`≥Å∞QÆ∞, Ç≤ÏOn ÉèÏ+¨Ö’¡ ~åã≤# Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º „ѨK«∞i`«O J~ÚºOk. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’
ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ^è•i‡Hõ „Ѩã¨OQÍÅ∞
"庙êÅ∞, ˆQÜ«∂Å∞ PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞:
^Õâ◊O HÀã¨O (=∞ǨѨÙ~°∞+¨µÅ Hõ^äŒÅ∞, 2001), ÉèÏ~°fÜ«∞ <À|∞Öò KÕ™êÎ~°∞. ~°K«#Å∞: #=∂*ò `«sMÏ (2005). ÖHõ∆ºO: W™ê¡O
„QÆÇ≤Ï`«Å∞ (2002), [#‡Éèí∂q∞ (Hõq`«Å ã¨OѨ٘ 2003), ã¨O^Õâ◊ „ѨKå~°O. z~°∞<å=∂ : ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò, WO˜ #O.
8–33, ^Œ=∞‡¿Ñ@–507306, Y=∞‡OlÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜:
~åuѨÓÅ∞ (Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘, 203), =∞Ǩ#k (Hõq`«Å ã¨OѨ٘,
2004), *ˇ·„`«Ü«∂„`« (~å[âıY~° Ô~_ç¤ K«i„`«,2005), Jaè+≤‰õΩÎ_»∞ 99491 53576, 93905 58469, 80199 60296. Email: mahaboobnf@yahoo.in.co
Já⁄ã¨ÎÅ∞ („H©ã¨∞Î K«i„`«, 2005), „H©ã¨∞Î [##O (<å˜Hõ, 2005), ™êÇ≤Ï`«º "åºã¨ =∞O^•H˜x =∞ǨÏ|∂Éò Ü«∞ãπ. Ü«∞O ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ [OQÍÅѨe¡. Ѩ٘ì# `Õk: 01–07–1924.
("庙êÅ∞,2006), |Ǩï^Œ∂~°Ñ¨Ù ÉÏ@™ê~°∞Å∞ (Hõq`å ã¨OѨ٘,2007), =∞øÖÏ<å J|∞Öò `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ǩï¿ãû<£ c, =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U. ã≤H˜O^Œ~åÉÏ^£Ö’x
HõÖÏO P*Ï^£ (K«i„`«,2007), J=∞‡ K≥Ñ≤Ê# Hõ=∞‡x Hõ^äŒÅ∞ (ÉÏÅ ™êÇ≤Ï`«º Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘, =∞ǨÏ|∂aÜ«∂ ã¨∂¯Å∞Ö’ `≥Å∞QÆ∞ѨO_ç`«∞Å∞QÍ L^ÀºQÆO. ~°K«#Å∞: ã¨=∞`«, ˆQÜ«∞Hõq`«Å∞.
2009), <å ǨÏ*ò Ü«∂„`« (2010), „áê`«:㨇~°}©Ü«ÚÅ∞ (2010), XOQÀÅ∞ HÀ@ gkè =∞ǨÏ|∂Éò @OQÆ∞@∂i ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ~åÜ«∞KÀ˜ `åÅ∂HÍ =¸™ê¿Ñ@Ö’ 1953
Hõ^äŒÅ∞ (2010), =∂ `≥Å∞QÆ∞ `«e¡H˜ =∞Öˇ¡Ñ¨Ó^ŒO_» (ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞, 2009). J"å~°∞¤Å∞ E<£ XHõ ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ˜.Hõ=∂Öòc, ˜.ǨÏ#∂fl ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞:
–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ZH±ûˆ~ J"å~°∞¤ (1998), Z~Ú~ü WO_çÜ«∂ É’Öò¤ J"å~°∞¤ (2001), @OQÆ∞@∂~°∞. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., ZÖòZÖò.a., qâß~°^Œ (Ç≤ÏOn). L^ÀºQÆO: ~åR "å}˜[º
97 50 98

51. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
Ѩ#∞flÅ âßYÖ’ ã¨ÇÜ«∞ Hõg∞+¨#~ü (z`«∂~∞). 1988Ö’ 'L^ÀºQÆ
¨ ΰ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. ~åROÖ’x z#flѨ„uHõÅ#∞ „áÈ`«ûÇ≤Ïã¨∂Î, HÀi#"åiH˜ qq^è•OâßÅ g∞^Œ
„HÍOu— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ '„ѨѨOpHõ~°}— "åºã¨O „ѨK«∞i`«O "庙êÅ∞ JOkOK«@O Jaè~°∞z. ÅHõ∆ºO: „Ѩ*Ï K≥·`«#ºO. z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞ǨÏ=¸^£,
HÍ=_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ WO˜ #O.16–4/2/2, x=∞‡`À@, #~°ã¨~å=Ù¿Ñ@–522601, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡.
JOâßÅ g∞^Œ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º ã¨OKå~°"å}˜: 93999 07041.
"庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. 1999Ö’ ~åã≤# 'q^Õj "≥∂AÖ’ ã¨fi^Õj =∞ǨÏ[c<£ ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ <≥Å∂¡~°∞Ö’ 1961 =∂iÛ 30# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞:
qÅqÅ— "åºã¨O QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃјìOk. =∞Oz =HõÎ. J"å~°∞¤Å∞: "åÇ≤Ï^£ Ѩsfi<£, =∞ǨÏ=∞‡^£ W™ê‡~ÚÖò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., ZÖòZÖò.a. =$uÎ: <åºÜ«∞"åk,
=∞^Œ~ü ^ä≥i™êû J"å~°∞¤ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2009), ÖHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ™ê=∂lHõ HÍ~°ºHõ~°Î. „Ѩ=$uÎ: ~°K«#. q^•ºi÷^Œâ◊ #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO.
„ѨÜ≥∂[#O KÕ‰õÄ~°ÛQÆÅ ~°K«#Å∞ KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: @OQÆ∞@∂~°∞ =∞ǨÏ|∂Éò, á¶ê¡ò qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, ™ê=∂lHõ–™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „ѨK«∞i`«O.
#O. 301, ~ÀÇ≤Ï`« Jáê~üì"≥∞Oò, Ô~·ÖËfiˆQ@∞ ~À_£, "Õ^•Ü«∞áêÖˇO, <≥Å∂¡~°∞–4, '™êH˜∆— k#Ѩ„uHõÖ’ 'WO^Œ∞ˆ~Y— HÍÅ"£∞ ~åâß~°∞. *ÏfÜ«∞,
ã¨OKå~°"å}˜: 99499 92516. Email: mahaboobt@rocketmail.com. JO`«~å˚fÜ«∞ ™êÇ≤Ï`«º ã¨^Œã¨∞ûÅÖ’ áêÖÁæ<åfl~°∞. Hõq`«ÅÖ’
=∞ǨÏ=¸^£ Ñ‘~°¡ ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞Ö’ 1971Ö’ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: '„ã‘ìò z„Ť<£— Hõq`« =∞# ~åROÖ’x Ѩ^Œ= `«~°QÆu `≥Å∞QÆ∞
ǨÏ㨇`üa, Zãπ.Ñ≤ JǨÏ=∞‡^£ Ǩï¿ã<£. K«^Œ∞=Ù: a.U., a.W_ç. "åK«HõOÖ’ áê~îåºOâ◊OQÍ ™ê÷#O ã¨OáêkOK«∞‰õΩOk. 'dÅfi`«—
=$uÎ: "åºáê~°O. HõÅO¿Ñ~°∞: =∞ǨÏ=¸^£. 1994 #∞O_ç Hõq`« ZO.U (e@ˆ~K«~ü) áê~îåºOâ◊OÖ’ KÕiOk. ~°K«#Å∞:
~åã¨∞Î<åfl, 1998Ö’ PǨfi#O Ѩ„uHõÖ’ 'JQÍ^èŒOÖ’H˜— Hõq`« 1.P‰õΩ~åÖË HÍÅO (Hõq`å ã¨OѨ٘, 1997), 2.q~å=∞O `«~åfi`«
„ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2010). J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: *’º`«ûfl
ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. `˘@ì`˘e HõàÏÑ‘~O J"å~°∞¤ (2006), Ü«Ú=[# J"å~°∞¤ (#∂º_èb,¡ 1997),
°î ç
Hõ^äŒ 'ǨÏ[~å— q[Ü«∞qǨ~°OÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç ~åã≤# ~°=∞}–ã¨∞=∞#N J"å~°∞¤ (1998), ~år"£ QÍOnè *ÏfÜ«∞
Hõ^äŒÅÖ’ 'q∞+≤¯<£— (PO„^èŒ*’ºu), 'Kå~üɢܫ∂— (J~°∞} `å~°) J"å~°∞¤ (2007), á⁄˜ì N~å=ÚÅ∞ `≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O J"å~°∞¤ (2005) JkèHÍ~°
QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃÑÏì~Ú. ÅHõ∆ºO: =∞#O K«∂ã¨∞Î#fl „Ѩ[Å ÉèÏëê ã¨OѶ¨∞O J"å~°∞¤ (2009). ÃѶ֒+≤Ѷπû: _®_£ [~°‡<£ ÃѶ֒+≤Ñπ (2000), HõÅÛ~°Öò
Ü«¸~ÀÑ≤Ü«∞<£ Ü«¸x=iû© ÃѶ֒+≤Ñπ (2001). z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ[c<£, WO˜ #O.
rq`åefl L#flk L#fl@∞ìQÍ Pq+¨¯iOK«_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± Ñ‘~°¡ =∞ǨÏ=¸^£, WO˜
2–1–562/2, #Å¡‰õΩO@, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500004. ^Œ∂~°"å}˜: 040–277660020,
#O.21/573, MÏ^Œ~ü Ǩï¿ã<£ =∞ã‘^Œ∞ gkè, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞–516360, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡.
ã¨OKå~°"å}˜: 98665 87919.
ã¨OKå~°"å}˜: 934722 5279, 08564–255561.
=∞‰õÄû^£ JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ ó HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡ [~å[OQÆO =∞O_»ÅO zÅHõÅѨe¡Ö’
=∞ǨÏ=¸^£ ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ #~°ã~å=Ù¿Ñ@Ö’ 1937Ö’ [##O. `«e`O„_»∞Å∞:
¨ ¡ « 1963 "Õ∞ S^Œ∞# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ™êa~å ÉËQÆO, ã¨Ü«∞º^£
¿+H± [ÃÇÏ~åc, ¿+H± MÏ*Ï ™êÃÇÏÉò. =$uÎ: [~°fle[O. 1960Ö’ D™ê. K«^Œ∞=Ù: WO@~ü. L^Àºy. L~°∂Ì, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’¡
'ÉÏÅ*’ºu— ÉÏÅÅ ed`« Ѩ„uHõ#∞ P~°OaèOz#Ѩʘ #∞O_ç „Ñ¨"Õâ◊O. `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÖ’¡, qq^èŒ Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ ѨÅ∞
~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. P `«~°∞"å`« 'P^Œ~°≈O—, '„ѨQÆu— Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«O. `≥Å∞QÆ∞Ö’x =∞Oz ™êÇ≤Ï`åºxfl L~°∂Ì
ed`« Ѩ„uHõÅ#∞ „áê~°OaèOz ѨÅ∞ ~°K«#Å∞ KÕâß~°∞, ѨÅ∞=Ù~°∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ ѨiK«Ü«∞O KÕÜ«∞_»O, L~°∂ÌÖ’x L`«Î=∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl
Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å#∞ „áÈ`«ûÇ≤ÏOKå~°∞. ~°K«#Å∞: K≥·`«#ºO `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ `≥eÜ«∞Ѩ~°Û_»O HÀã¨O L~°∂Ì #∞O_ç
(™êOѶ≤∞Hõ <å˜Hõ, 1975), ~å}˜ ã¨OÜ«ÚHõÎ (Kåi„`«Hõ <å˜Hõ, `≥ Å ∞QÆ ∞ Ö’H˜ PÜ« ∂ Éè Ï +¨ Å ™êÇ≤ Ï `åºxfl J#∞=kOz
1979). 1975 #∞Oz 'ã¨`«º*’ºu— =∂ã¨Ñ¨„uHõ#∞ xifiѶ¨∞flOQÍ „ѨK«∞iOK«_»O Ѩ@¡ „Ѩ`ÕºHõ Pã¨H˜Î. ÅHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞–L~°∂Ì ÉèÏëê
99 51 100

52. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
Hõ=ÙÅ ™êÇ≤Ï`åºxfl PÜ«∂ ÉèÏ+¨Å áê~î°‰õΩʼnõΩ ѨiK«Ü«∞O KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ ^≥·=„Ѩã¨#fl`«. W™ê¡O#∞ `≥Å∞QÆ∞ `≥eã≤# „Ѩ[ʼnõΩ Z~°∞HõѨ~°Û_»O. z~°∞<å=∂: Zãπ.ZO.
=∞‰õÄû^£, HÍfi~°ì~ü #O.8/6, =∞¿ÇÏO„^Œ#QÆ~ü, [Ç‘Ï~åÉÏ^£, "≥∞^ŒH± lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: =∞eH±, 105 a, ã¨O`À+π #QÆ~ü HÍÅh, „QÆO^ä•ÅÜ«∞O „Q“O_£ =^ŒÌ, ã¨O`À+π#QÆ~ü,
94408 36492 ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500059. ã¨OKå~°"å}˜: 98482 29218, ^Œ∂~°"å}˜:040–2453305.
Email: smmallick@hotmail.com.
=∞eH± ã¨∞ÖÏÎ<£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ã¨Ü«∞º^£ ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ HõOÉèíOÖ’ 1940 U„Ñ≤Öò 10#
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^• ã¨b=Úhfl™ê, ǨÏH©O ã¨Ü«∞º^£ J|∞ÌÖò QÆѶ¨Ó~ü x*Ïq∞. =∞™êÎ<£ ¿+H± _®Hõì~ü ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ „ѨuÎáê_»∞Ö’ 1952 EÖˇ· Ô~O_»∞# [##O.
HõÅO¿Ñ~°∞¡: x*Ïq∞ ‰õΩ=∂~°. Zãπ.ZO.=∞eH±. K«^Œ∞=Ù: ZãπZãπZÖòã≤. `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì, `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ a, #<Õfl ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U(`≥Å∞QÆ∞)., ZO.U
J~°aH±, áê~°jHõO, `«q∞à◊ ÉèÏ+¨ÅÖ’ „Ѩ"Õâ◊O. `˘q∞‡^Õà◊§ =Ü«∞ã¨∞ûÖ’ `«O„_ç #∞O_ç (eOyfiã≤ìH±), Ñ≤ÃÇÏKü._ç. L^ÀºQÆO: JbѶ¨∞~ü qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞OÖ’ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. z#fl<å˜
áê~jHõO <Õ~°∞Û‰õΩ<åfl~°∞. P `«~°∞"å`« q∞QÆ`å ÉèÏ+¨Å g∞^Œ Ѩ@∞ì ã¨OáêkOz PÜ«∂ #∞O_Õ ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ–™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞,
ÉèÏ+¨Ö’¡x ™êÇ≤Ï`«º–^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å J^茺ܫ∞#O. ~åR–ˆHO„^Œ „ѨÉèí∞`«fi âßYÖ’¡ 1970 Hõq`«Å∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „ѨK«∞i`«O. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`åºxH˜ =Úã≤¡OÅ ¿ã=‰õΩ ã¨O|OkèOz
=~°‰õΩ L^ÀºQÆ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiiÎOz ^è•i‡Hõ¿ã=Ö’ QÆ_»áêÅ#fl x~°‚Ü«∞O "Õ∞~°‰õΩ Ô~·ÖËfiÖ’ Ѩiâ’^èŒ# [iÑ≤ =Úã≤¡OÅ ™êÇ≤Ï`«º ¿ã"å K«i„`«#∞ "≥Å¡_çOz#
KÕã¨∞Î#fl L^ÀºQÍxH˜ 1970Ö’ ~år<å=∂ KÕâß~°∞. L#fl`« áê~î°âßÅ q^•ºi÷QÍ QÆ∞~°∞=ÙÅ "≥Ú@ì"≥Ú^Œ˜ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º K«i„`«HÍ~°∞xQÍ MϺuQÍOKå~°∞.
„áÈ`åûǨÏO "Õ∞~°‰õΩ z#flѨʘ #∞O_ç Kè«O^À|^ŒÌ Hõq`«fiO ~åã¨∂Î `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl, W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡x ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ„H˜Ü«∞Å#∞
=KåÛ~°∞. P „Hõ=∞OÖ’ 1964Ö’ <≥Å∂¡~°∞ #∞O_ç "≥Å∞=_»∞`«∞#fl `«∞Å<å`«‡HõOQÍ J^茺ܫ∞#O KÕã≤, Ѩiâ’^èŒ#Å∞ [iÑ≤ *ÏfÜ«∞,
'q*Ï˝# K«O„kHõ—Ö’ ~åã≤# `˘e "åºã¨O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO JO`«~å˚fÜ«∞ ã¨^Œã¨∞ûÅÖ’ Ѩiâ’^èŒ<å Ѩ„`åÅ#∞ ã¨=∞iÊOKå~°∞.
P~°OÉèíO. 1968Ö’ L~°∂ÌÖ’Oz `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ '„âıÜ≥∂=∂~°æO— D ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ Ñ¨Å∞ ^ÕâßÅ#∞ Ѩ~°º˜OKå~°∞. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º
J#∞ J#∞"å^Œ „QÆO^è•xfl `˘e™êiQÍ "≥Å∞=iOKå~°∞. 1974Ö’ qÅ∞=Å#∞ q=iã¨∂Î POQÆ¡OÖ’ „QÆO^ä•Å#∞ "≥Å∞=iOKå~°∞.
Ѩ Ó iÎ HÍÅѨ Ù ^è • i‡Hõ ¿ã=‰õ Ω _ç Q Í ÃÇ· Ï ^Œ ~ åÉÏ^£ #QÆ ~ ° O *ÏfÜ« ∞ –JO`« ~ å˚ f Ü« ∞ ™ê÷ ~ ÚÖ’ Ѩ Å ∞ 㨠< å‡<åÅ#∞
KÕ ~ ° ∞ ‰õ Ω <åfl~° ∞ . W™ê¡ q ∞Ü« ∂ ™êÇ≤ Ï `åºxfl `≥ Å ∞QÆ ∞ Ö’ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. ~°K«#Å∞: `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºO–=Úã≤¡OÅ ¿ã= (1991), `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º
„Ѩ K « ∞ iOKåÅ#fl L^Õ Ì â ◊ º O`À 1977Ö’ U~° Ê _ç # '`≥ Å ∞QÆ ∞ "庙êÅ∞ (1999). J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: q[Ü«∞N J"å~°∞¤ (#∂º_èçb¡, 2005),
W™ê¡q∞H± Ѩa¡ˆH+¨<£û— =º=™ê÷ѨHõ ã¨OKåʼnõΩÅ∞QÍ Hõ$+≤ KÕâß~°∞. P `«~°∞"å`« 1979Ö’ ɡãπì ã≤˜[<£ JѶπ WO_çÜ«∂ (#∂º_èçb¡, 2006), N ǨÏã¨<£ ëê ™ê‡~°Hõ J"å~°∞¤ (cè=∞=~°O,
'w@∞~å~Ú— =∂ã¨Ñ¨„uHõ =º=™ê÷ѨHõ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ ÉÏ^茺`«Å∞ ã‘fiHõiOKåHõ 'xâ◊≈|Ì 2007). ÅHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º qÅ∞=Å#∞ „ѨѨOKåxH˜ Kå˜ K≥áêÊÅx. z~°∞<å=∂:
â◊ÉÏÌÅ∞— ji¬Hõ`À Hõq`«fiO ~åÜ«∞_»O P~°OaèOKå~°∞. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „á⁄ÃѶã¨~ü ¿+H± =∞™êÎ<£, „á⁄ÃѶã¨~ü W<£ `≥Å∞QÆ∞, _çáê~üì"≥∞Oò PѶπ "≥∂_»~°<£ WO_çÜ«∞<£
Hõq`«Å∞, ™ê=∂lHõ–™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ „Ѩ^è•#OQÍ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞ Jã¨OMϺHõOQÍ ÖϺOˆQfi[ãπ, JbѶ¨∞~ü =Úã≤¡O Ü«¸x=i≈©, JbѶ¨∞~ü–202002, L`«Î~°„Ѩ^Õâò. ^Œ∂~°"å}˜:
„ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. QÆ`« =¸_»∞ ^ŒâßÉÏÌÅ∞QÍ 'w@∞~å~Ú— Ѩ„uHõ‰õΩ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ 0571– 3291097, ã¨OKå~°"å}˜: 098377 29542. Email: prof.mastan@gmail.com
=º=ǨÏiã¨∞Î<åfl~°∞. D =∞^茺 HÍÅO =~°‰õΩ qq^èŒ k#Ѩ„uHõÅÖ’ "å~°O "å~°O PÜ«∞# =∞™êÎ<£ =e ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ ~å=∞#fl¿Ñ@ „QÍ=∞OÖ’
JOkOz# ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞ "≥Å∞=_®¤~Ú. L~°∂Ì, J~°aH± ÉèÏ+¨Ö’ „ѨK«∞iOK«|_ç# 1980 Ѷ≤„|=i <åÅ∞æ# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ã¨Ñ¶≤Ü«∂c,
50‰õΩ ÃÑ·QÍ ^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOKå~°∞.'Y∞~üP<£ J=QÍǨÏ#— Y∞~üJ<£ *Ï<£ ™êÃÇÏÉò. HõÅO ¿Ñ~°∞: =e. K«^Œ∞=Ù: ZO.Zã‘û (A"åÅr).
`≥Å∞QÆ∞ J#∞"å^•xfl "≥Ú`«ÎO <åÅ∞QÆ∞ "ÕŠѨÙ@Å`À 10 ÉèÏQÍÅ∞QÍ ~°∂á⁄OkOK«QÍ L^ÀºQÆ O : J^è • ºÑ¨ ‰ õ Ω Å∞. 1999 Ö’ Hõ à ÏâߊѨ „ uHõ Ö ’
„Ѩã¨∞Î`åxH˜ =¸_»∞ ÉèÏQÍÅ∞ "≥Å∞=_®¤~Ú. ã¨fi`«O„`« ~°K«#Å∞: 1.„ѨÉèí∞=Ù Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åfl_»∞, '=º~°÷"Õ∞<ÀÜü∞ =e— Hõq`« ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO.
2."≥<≥flÅ `≥~°Å∞, 3.`«∂~°∞Ѩ٠`åq, 4.qѨÙÖÏK«Å Ѩ$nèÌfi, 5.™êÇ≤Ï`«ºO–"å^Œq"å^•Å∞, JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’, Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«O
6.ã¨O^ÕǨÅ∞–ã¨=∂^è•<åÅ∞, 7.W™ê¡g∞Ü«∞ ѨiÉèÏ+¨Ö’ lǨÏ^£ („Ѩ^äŒ=∞ ÉèÏQÆO). ÅHõ∆ºO: J=Ù`«∞<åfl~Ú. 2005Ö’ ~åã≤# '`≥Å∞QÆ∞ QÆ=∞Hõ K«=∞HÍÅ∞—
101 52 102

53. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃјìOk. ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ¿ã=‰õΩ „¿Ñ~°} HõeæOKÕO^Œ∞‰õΩ ™êÇ≤Ï`«ºO '~° = ∞ºÉè Ï ~° u —Ö’ („`≥ · = ∂㨠Ѩ „ uHõ , q[Ü« ∞ "å_» , 2000)
^•fi~å Hõ$+≤ KÕÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞™êÎ<£, WO˜ #O. 2–121, l. ~å=∞#fl¿Ñ@ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '_®<£û `å~°Å∞— Hõq`« QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃјìOk.
–521182, K«O^Œ~°¡áê_»∞ =∞O_»ÅO, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08678–254473, ã¨=∂*ÏxH˜ LѨÜ≥∂QÆѨ_Õ qÅ∞"≥·# ã¨∂‰õΩÎÅ#∞ ¿ãHõiOK«_»OÖ’
ã¨OKå~°"å}˜: 99483 57673. Pã¨HΘ =Å# "ÕÖÏk ã¨∂‰õΩÅ#∞ „áÈkKÕâß~°∞. ~°K#: JHõ~° `«Ñã∞û
Î « ∆ ¨ ¨
=∞™êÎ<£ =e ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ =Ú^ŒÌ#∂~°∞ „QÍ=∞OÖ’ 1968 E<£ 23# [##O. (Hõq`åã¨OѨ٘, 2006). ~åROÖ’x ѨÅ∞ ¿ã"å–™êÇ≤Ïf–
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± Q“ã¨∞hfl™ê ÉËQÆO, ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò. ™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷ÖKÕ ã¨<å‡<åÅ∞. ÅHõ∆ºO: =„HõOQÍ ™êQÆ∞`«∞#fl
K«^Œ∞=Ù: a.U. L^ÀºQÆO: „Ѩ*Ïâ◊H˜Î k#Ѩ„uHõ. 2004Ö’ ~°K«<å ã¨=∂*Ïxfl 㨄Hõ=∞ ^•iÖ’ #_ç¿ÑO^Œ∞‰õΩ J=ã¨~°"≥∞ÿ# k^Œ∞ÌÉÏ@∞
~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊ KÕã≤#Ѩʘ #∞O_çç ѨÅ∞ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ qq^èŒ q^è•<åÅ#∞ ~°K«#Å ^•fi~å ã¨∂zOK«_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò Jb, ˆH~åѶπ ¿+H±
Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. ~°K«#Å∞: 1.=∞# Hõ_»Ñ¨ (Hõ_»Ñ¨ J|∞ÌÖò ã¨`åÎ~ü (ÃÑ~ÚO@~ü), WO˜ #O.12–1–90, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü, aÖÏÖò =∞ã‘^Œ∞
lÖÏ¡ K« i „`« , 2009), 2.ã‘ = ∞ JO^•Å∞ (P^è • ºu‡Hõ O – =^ŒÌ, #~°ã¨~å=Ù¿Ñ@ –522601, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 9394195978 (Ñ≤.Ñ≤).
Ѩ~åº@HõO, 2010). ÖHõ∆ºO: #Å∞QÆ∞ifl K≥·`«#ºÑ¨ˆ~Û ~°K«#Å =∞ǨÏ|∂Éò ã¨Ü«∞º^£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ã¨`≥Î#Ѩe¡ „QÍ=∞OÖ’ 1938 [#=i 12#
^•fi~å ã¨=∂[ ¿ã=Å∞ JOkOK«_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞™êÎ<£ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ MÏtOa, ã¨Ü«∞º^£ JHõƒ~ü. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., a.Ü«∞Öò.
=e, WO˜ #O.3/1367, HÀPѨˆ~˜"£ HÍÅh, Hõ_»Ñ¨–516001, "åºÑ¨HõO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞ (q„âßO`« „Ñ≤xûáêÖò: PO„^èŒ =Úã≤¡O HõàÏâßÅ, QÆ∞O@∂~°∞) „Ѩã¨∞Î`«O
Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94900 99284, Email: shaikmasthanvali786@ gmail.com <åºÜ«∞"åk. 1992 #∞O_ç ѨÅ∞ Ѩ„uHõÖ’¡ "庙êÅ∞ KÀ@∞
=∞ǨÏ=∞‡^£ WeÜ«∂ãπ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ã¨`≥Î#Ѩe¡Ö’ 1970 PQÆã¨∞ì =¸_»∞# KÕã∞¨ ‰õΩ<åfl~Ú. =∞`«™ê=∞~°™êºxfl PHÍOH˜ã∂Î ~åã≤# ѨÅ∞ „ѨãOQÆ
∆ ¨ ¨
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =Úh~°∞hfl™ê, ¿+H± Ǩï¿ãû<£. K«^Œ∞=Ù: "庙êÅ∞ PHÍâ◊"å}˜Ö’ „Ѩ™ê~°O. ~°K«#Å∞: 1.'aè#fl`«fiOÖ’
ZOZã‘û., ZO.W_ç., _çÑ≤W. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞ (ˆHO„nÜ«∞ UHõ`«fiO— (1999), 2. ã¨^Œú~å‡K«~°} (2008), 3. PO„^èŒ =Úã≤¡O
q^•ºÅÜ« ∞ O, ÃÇ· Ï ^Œ ~ åÉÏ^£ ) . qâßÖÏO„^è Œ k#Ѩ „ uHõ Ö ’ HõàÏâßÅ K«i„`« (2008). D „QÆO^ä•ÅÖ’ 'aè#fl`«fiOÖ’ UHõ`«fiO—
'Ü«¸xá¶ê~°O— Hõq`« 2009Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ 'Ü«¸x© W<£ _≥·=iû©— ¿Ñ~°∞`À POQÆ¡OÖ’ J#∞"å^ŒO
Ѩ„uHõÖ’¡, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’¡ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞ J~ÚºOk. J"å~°∞¤Å∞: ɡãπì ã≤˜[<£ PѶπ WO_çÜ«∂ (WO_çÜ«∞<£
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÅHõ∆ºO: =Úã≤¡O ã¨=∂*Ïxfl K«∞@∞ì=Ú˜ì "Õkèã¨∞Î#fl WO@~ü <Õ+¨#Öò „ÃѶO_ç¬Ñπ ™⁄Ãã·©, #∂º_èçb¡, 1999), K≥·`«#º
JáÈǨÏefl |^ŒÌÅ∞ H˘˜ì, "åã¨Î"åÅ#∞ "≥Å¡_ç KÕÜ«∂Å#flk. ÉèÏ~°u ѨÙ~°™ê¯~°O (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2007), Q“~°= _®Hõìˆ~ò (WO@~ü<Õfl+¨#Öò „¿ÑÜ«∞~ü
z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£ WeÜ«∂ãπ, WO˜ #O. 5–9–27/2, „QÆ∂Ñπ, QÆ∞O@∂~°∞, 2007). ÖHõ∆ºO: 㨈~fiâ◊fi~°∞_»∞ XHõ¯_Õ##fl „ѨKå~°O KÕã¨∂Î =∞`«
<åQÍ~°∞˚##QÆ~ü, ã¨`≥Î#Ѩe¡, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°°"å}˜: 9492689808. Email: ™ê=∞~°™êºxfl Ѩ˜+¨ìOQÍqOK«_»O. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ =∞ǨÏ|∂Éò, <åºÜ«∞"åk, 6/
arshiyallas@ gmail.com
13, „ÉÏ_ç¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92993 01825.
=∞ǨÏ|∂Éò Jb ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ QÆ*ˇ˚ÅH˘O_» „QÍ=∞OÖ’ 1957 E<£ 16# "≥∞ǨÏ|∂Éò Jb MÏ<£ ¿+H± ó 1916Ö’ q[Ü«∞"å_»Ö’ [##O. q[Ü«∞"å_» #∞O_ç
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± MÏtOc, HõsO ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: U_»= `«~°QÆu. L^ÀºQÆO: "≥Å∞=_ç# ã¨fi`«O„`« Ѩ„uHõ 'k P*Ï^£— ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞. „Ѩ^è•# =$uÎ „Ѩ*Ï"≥·^ŒºO. =HõÎ.
^ŒH˜∆} =∞^茺Ô~·ÖËfiÖ’ ˆQò=∞<£ (#~°ã¨~å=Ù¿Ñ@) 'F HÀÇ≤Ï#∂~ü =„[=∂!— Hõq`« 2001Ö’ PO„^茄Ѩ^Õâò, K«i„`«#∞ Éèíq+¨º`«∞Î#∞ q=iã¨∂ΠѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ „ѨK«∞iOKå~°∞.
'#_»∞ã¨∞Î#fl K«i„`«— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ (q[Ü«∞"å_») „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO =∞ǨÏ|∂Éò ÉÏëê ¿+H± ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ Hõã¨∞=¸~°∞Ö’ 1941 EÖˇ· XHõ˜#
P~°OÉèíO. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± Q“ã¨∞hfl™ê ÉËQÆO, ¿+H± ǨÏcÉò ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U.,
103 53 104

54. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
a.W_ç. L^ÀºQÆO: q„âßO`« Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1969 #∞O_ç Hõq~å*ò. a~°∞^Œ∞Å∞: Hõq~å*ò, HõquÅHõ. ~åR™ê÷~Ú '<Õ+¨#Öò WO˜„ˆQ+¨<£ á¶È~°O—
"åºã¨OQÆO P~°OaèOz Hõq ã¨"Õ∞‡à◊<åÅ∞, Hõq`å QÀ+¨µìÅÖ’ (ÃÑ#∞H˘O_» ) U~åÊ@∞ KÕ ã ≤ =∞`« ™ ê=∞~° ã ¨ º O, *ÏfÜ« ∞
áêÖÁæ<åfl~°∞. qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞ ã¨"≥∞ÿHõº`«–ã¨=∞„QÆ`«Å∞, =∞`« ™ê=∞~°ã¨ºO „Ѩ^è•# ÅHõ∆ ºOQÍ
KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. Ѩ^Œº~°K«# g∞^Œ Ѩ@∞ì ã¨OáêkOz 2008 ~åR~å[^è•x #QÆ~°OÖ’<Õ H͉õΩO_® ~åR ™ê÷~ÚÖ’ qq^èŒ
Ö’ 'JO^Œx P=∞x— (Ѩ^ŒºHÍ=ºO) "≥Å∞=iOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: „áêO`åÅÖ’ Ѩ Å ∞ ™êÇ≤ Ï `« º –™êO㨠$ uHõ HÍ~° º „Hõ = ∂Å∞
™êÇ≤Ï`«º „Ñ≤ÜÚÖˇ# áê~î‰ΩʼnõΩ ã¨∞=∞^è∞~° Hõq`«fiO JOkOK«_O.
« · °õ Œ » x~°fiÇ≤Ïã¨∂Î, P kâ◊QÍ qâı+¨ Hõ$+≤ KÕâß~°∞. PÜ«∞# ¿ã=ʼnõΩ
z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò ÉÏëê, ~°q#QÆ~ü, ɡ·áêãπ ~À_»∞¤, QÆ∞iÎOѨÙQÍ 1981Ö’ '*ÏfÜ«∞ ã¨=∞„QÆ`å"åk— QÍ „Ѩ[Å∞
HÀ@–524411, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08624–229920. Q“~°qOK«∞‰õΩ<åfl~°∞. ~°K«#Å∞: ã¨~°fi=∞`« ™ê~° ã¨O„QÆǨÏO, `ÒÇ≤Ï^£
=∞ǨÏ|∂Éò QÆ∞ÖÏO ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ Ѩy^ÕÅ „QÍ=∞OÖ’ 1928 Ѷ≤„|=i =¸_»∞# –HÍ–~°=Ù+¨<. Ç≤ÏO^Œ∂–=Úã≤O–„ÔHã= PKå~åÅ∞, Hõ~‡° HÍO_»Å∞.
£ ¡ · Ψ
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ~°ã¨∂Öò ca, QÆ∞ÖÏO Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò. Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`«ã¨∞÷Å „áê~°÷<åkèHÍ~åÅ#∞ KåÖÏ q=~°OQÍ „Ѩ™êÎqã¨∂Π㨄Ѩ=∂},
K« ^ Œ ∞ =Ù: aZã‘ û ., ZOZã‘ û (WO[hiOQ∑ ) , L^ÀºQÆ O : ™êkèHÍkèHÍiHõ „QÆO^ä•Å∞ PÜ«∞# ~°zOKå~°∞.
J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞ (i>ˇÿ~ü¤). L~°∂Ì, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’¡ =∞Oz „Ѩ"Õâ◊O q∞+¨¯<£ ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ ^èŒ~°‡=~°O `åÅ∂HÍ QÆ∞O_»OѨe¡ [#‡ã¨÷ÅO.
Hõey L~°∂Ì #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ „Ѩ=ÚY L~°∂Ì Hõ=ÙÅ ~°K«#Å#∞ Ѩ٘ì# `Õk: 06–07–1914. K«^Œ∞=Ù: 6= `«~°QÆu. JѨʘ x"åã¨O: J#O`«Ñ¨Ù~°O
J#∞=kOKå~°∞. ~°K«#: +≤Hõfi ["åɡ +≤Hõfi JÖÏ¡=∞ WH̓Öò lÖÏ¡ zÜÕ∞º_»∞. ~°K«#Å∞: <å<å~°÷ #=h`«=Ú.
(2003). ÅHõ∆ºO: L`«Î=∞ L~°∂Ì ™êÇ≤Ï`åºxfl `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ =∞ǨÏ=∞‡^£ Jb =∞ǨÏ=∞‡^£ ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ u=∞‡ã¨=Ú„^ŒOÖ’ 1955 EÖˇ· XHõ ˜#
ѨiK«Ü«∞O KÕÜ«∂Å#flk „Ѩ^è•# ÅHõ∆ºO. z~°∞<å=∂: „á⁄ÃѶã¨~ü [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏ^Œ~ü c, Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù:
QÆ∞ÖÏO =∞ǨÏ|∂Éò, WO˜#O. 17–1–179, Z_»¡"åi gkè, ZO.U., a.W_ç. L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. HõÅO¿Ñ~°∞: =∂#ã¨.
<≥Å∂¡~°∞–524 001, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 0861–2300103, 99593 01405. HõàÏâߊѨ„uHõÖ’ Hõq`«Å∞ ~åÜ«∞_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO
=∞ǨÏ|∂Éò MÏ<£ Ñ≤. ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇOÖ’ 1947Ö’ [##O. P~°OaèOz qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞ „ѨK∞i`«O. ÖHõº∆ O: |_»∞QÆ∞
«
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± MÏtOc, Ñ≤. MÏtO MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: Ѩ^Œ= |ÅÇ‘ Ï # =~åæ Å „Ѩ * ÏhHõ O Ö’ K≥ · ` « # ºO Hõ Å ∞QÆ K Õ Ü « ∞ _» O .
`« ~ ° Q Æ u . "åºÑ¨ H õ O : ^è • i‡Hõ ¿ ã=. 1982Ö’ w@∞~å~Ú z~°∞<å=∂: ZO_ç =∞ǨÏ=∞‡^£ Jb, Hõeyi–524224, <≥Å∂¡~°∞
"å~°Ñ¨„uHõÖ’ '=∂@— ^è•i‡Hõ "åºã¨O „ѨK«∞i`«O. JѨʘ #∞O_ç lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94414 77804.
ѨÅ∞ "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. „Ѩ^è•#OQÍ =ÚǨÏ=∞‡^£ Ps*ò ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ÃÑ#∞=¸eÖ’ 1963 #=O|~ü 24# [##O.
w@∞~å~Ú Ñ¨„uHõÖ’ ѨÅ∞ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. `«e¡`«O„_»∞Å∞: JѶ¨û~°∞hfl™ê, L™ê‡<£ +¨sѶπ. K«^Œ∞=Ù: ZO.U.
ÅHõ∆ºO: ^è•i‡Hõ¿ã=–™ê=∂lHõ ¿ã=. z~°∞<å=∂: Ñ≤ =∞ǨÏ|∂Éò "åºÑ¨HõO: ™ê=∂lH õHÍ~°ºHõ~°Î. HõÅO ¿Ñ~°∞: ÉèÏ㨯~ü. ™ê=∂lHõ
MÏ<£, WO˜ #O.1–51/3, t"åÅÜ«∞O gkè, Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇO –~å[H©Ü«∞ JOâßÅ g∞^Œ „Ѩ`ÕºHõ J^茺ܫ∞#O. 1978Ö’
–523327, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 95028 83508. HõàÏâߊѨ„uHõÖ’ '„ã‘ΠѨHõ∆áêu =∞ǨÏ=∞‡^£ „Ѩ=HõΗ "åºã¨O
q∂~å*Ï<£ ¿+H± ó ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡ ÃÑ#∞Q˘O_» [#‡ã¨÷ÅO. Ѩ٘ì# `Õk: „ѨK«∞~°} ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç
15–06–1922. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ãã·^•c, Ñ‘~ü ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: Zãπ.Zãπ.ZÖò.ã≤, =$uÎ `≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’¡ ~åã≤# ѨÅ∞ ™ê=∂lHõ–~å[H©Ü«∞
:"≥·^Œ∞ºÅ∞ (P~üZOÑ≤). |Ǩï ÉèÏëê ѨO_ç`«∞Å∞. ™êfi`«O„`«º ã¨=∞~°Ü≥∂^èŒ∞Å∞. HõÅO ¿Ñ~°∞: "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ™ê=h~üÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞:
105 54 106

55. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
"≥∞ÿ<åsì ã¨OˆH∆=∞ Ѩ^äŒHÍÅ∞ (J#∞"å^ŒO, 2006), ã¨Kå~ü x"ÕkHõÖ’ PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡OÅ∞ Láê^蕺ܫÚÅ∞. Hõ~°∂flÅ∞ L™ê‡xÜ«∂ HõàÏâßÅÖ’ L^ÀºQÆO. ~°K«#Å∞: ÉèíHõÎ HõÅÊ„^Œ∞=∞
(2007), =Úã≤¡OÅ ã¨=∞㨺Å∞ (~°OQÆ<å^è£ q∞„âß Hõg∞+¨<£ ã≤á¶ê~°ã¨∞ûÅ∞, 2010), ^Œo`« â◊`«Hõ=Ú, ǨÏiǨÏ~°<å^èŒ â◊`«Hõ=Ú, ã¨∞=∂O[e, ÖËMÏ QÆ∞K«Û=Ú,
=Úã≤¡OÅ SHõº`«‰õΩ q∞„âß Hõg∞+¨<£ =∂~°æ^Œ~°≈HÍÅ∞ (2010). ÖHõ∆ºO: „Ѩ[ʼnõΩ J=ã¨~°"≥∞ÿ# `≥Å∞QÆ∞ÉÏÅ (q^•º~°∞÷Å hu É’^èŒ), J#∞QÆ∞ÉÏÅ, q∞„`å
ã¨=∂Kå~åxfl, ~å*ϺOQÆO „Ѩ™êkOz# ǨωõΩ¯Å∞–ÉÏ^茺`«Å∞, K«ÏìʼnõΩ ã¨O|OkèOz# (â◊`«Hõ=Ú), z<åfli K≥Öˇ¡Å∞ (*Ï#Ѩ^Œ #=Å), =∞}˜ nÑ≤Hõ
qâıëêÅ∞ ™ê=∂#º „Ѩ*ÏhHÍxH˜ `≥eÜ«∞Ѩ~°Û_»O `«^•fi~å „Ñ¨*ÏK≥·`«#ºO HÀã¨O Hõ$+≤ (YO_»HÍ=º=Ú,1989), WÖÏ¡Å∞(P^èŒ∞xHõ <ås ã¨=∂Ö’K«#=Ú),
KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£ Ps*ò, WO˜ #O.1–72/6 U, ~åѶ¨∞"ÕO„^ŒHÍÅh, N =¸iÎ~å[ â◊`«HõO, 1984), N q∞„`å– `≥Å∞QÆ∞ a_»¤–â◊`«Hõ
LѨÊÖò, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500039. ã¨OKå~°"å}˜: 93913 34685. ^ŒfiÜ«∞O (hu „Ѩɒ^èŒHÍÅ∞), =∞}˜ =∞OE+¨ (YO_» HÍ=º
=ÚǨÏ=∞‡^£ L=∞i J|∂ J|∞ÌÖÏ¡ ó z`«∂Î~°∞ lÖÏ¡ HõeH˜i „QÍ=∞OÖ’ 1953 ã¨OѨ٘), J#∞=∂#O ÃÑ#∞Éèí∂`«O (#=Å), „ã‘Î <≥·uHõ â◊H˜Î K«e¿ãÎ
#=O|~ü <åÅ∞æ# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ca*Ï<£, ÔH.|∞_»<£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: JѶ¨˚Å∞Öò (#=Å), ^ŒOѨ`«∞Å∞ (=∞<À qâı¡+¨}, =K«# Hõq`«, 1995),
LÅ=∂., JnÉË á¶êlÖò., a.U., ZO.U., Ñ≤ÃÇÏKü._ç (*Ïq∞Ü«∂ `å*ÏѨÓÅ∞ (=K«#Hõq`«) ã¨=∞^Œ~°≈#O (YO_»HÍ=ºO, 2002). "å_»x ѨÓÅ∞ (ˆQÜ«∞
q∞e¡Ü«∂ W™ê¡q∞Ü«∂, #∂º_èçb¡, 2008). `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì, YO_»Hõ$u). ~åR, *ÏfÜ«∞ ™ê÷~ÚÖ’ ѨÅ∞ ™ê~°ã¨fi`« ã¨Oã¨÷ÅKÕ ã¨`å¯~åÅ∞, ã¨<å‡<åÅ∞,
J~°aH±, áê~°jHõO, POQÆ¡O, `«q∞à◊O, Ç≤ÏOk ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O. ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞ á⁄O^•~°∞. 2002 <å˜ z~°∞<å=∂: ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ Ǩï¿ãû<£, ^˘~°™êxáê_»∞
"åºÑ¨HõO: ^è•i‡Hõ¿ã=, ~°K«#, „Ѩã¨OQÍÅ∞. J~°aH± #∞O_ç –534426, =Ü«∂ ^•fi~°HÍ u~°∞=∞Å, ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡.
L~°∂ÌÖ’H˜ ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ J#∞kOKå~°∞. J~°aH± #∞O_ç =ÚǨÏ=∞‡^£ MÏtO MÏ<£ ó Hõq`å ã¨q∞u ã¨Éèí∞ºÅ∞. NN, ѨÙiѨO_® JѨÊÅ ™êfiq∞,
`≥ Å ∞QÆ ∞ Ö’H˜ J#∞=kOz# „QÆ O ^ä • Å∞: 1. W™ê¡ O =¸Å J|∂ƒi"åi q∞„`«∞Å∞. 1932Ö’ 'ÉèÏ~°u— Ö’ áê~°jHõ "å[˝‡Ü«∞ K«i„`«#∞ =¸_»∞
ã¨∂„`åÅ∞, 2. „Ѩ=HõÎ #=∂*ò q^è•#O, 3. W™ê¡O #∞Oz ÉèÏQÍÅ∞QÍ ~°zOKå~°∞. ~°K«#Å∞: =~°∞¤û=~°∞Î Hõq`«fiO, =∞ǨÏ=∞‡^£ WH̓Öò, [ÖÏÅ∞nÌ<£
=∞`«O |Ç≤Ï+¨¯~°} q^è•#O, 4. =∞~°}ÏO`«~° <åºÜ«∞ qKå~°}, ~°∞q∞ ~åã≤# =∞ã¨#flg, ã¨∂Ѷ≤"Õ^•Ou ǨÏѶ‘*ò J#∞"å^ŒO. WqHÍHõ *ˇ·#=∞`« K«i„`«
5. Y∞~üP<£, ǨÏnãπÅ P^è•~°OQÍ Ç¨Ï*ò, L„=∂, lÜ«∂~°`üÅ q^è•#O. ÅHõ∆ºO: J~°aH±, ‰õÄ_® ~åâß~°∞. PÜ«∞# HõÅO #∞O_ç ѨÅ∞ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ *ÏÅ∞"å~å~Ú.
L~°∂ÌÖ’¡x W™ê¡q∞Ü«∂ ^è•i‡Hõ *Ï˝<åxfl `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ Z~°∞HõѨ~°Û_»O. z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ ~°∞ã¨∞ÎOr ¿+H± ó "≥∞^ŒH± lÖÏ¡ q∞~°∞^˘_ç¤ =∞O_»ÅO PÖÏfiÖòÖ’ 1960
=ÚǨχ^£ L=∞i J|∞ J|∞ÌÖÏ¡ÇπÏ, WO˜ #O.8–2–316/ZO/2, ~À_£#O.14, |O*Ï~° PQÆã¨∞ì XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ca*Ï<£, ¿+H± W„|Ç‘ÏO.'z„`«Hõq— a~°∞^ŒO.
Ç≤ÏÖòû, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£– 500034. ã¨OKå~°"å}˜: 98493 13744.
=∞ǨÏ=∞‡^£ Ü«∂~ü ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ Ü«∂à◊¥§~°∞Ö’ 1911 EÖˇ· XHõ˜# [##O.
=∞ǨÏ=∞‡^£ P[O Ü«∞ãπ. ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ ÉË`«OK«~°¡ [#‡ã¨÷ÅO. Ѩ٘ì#`Õk: `«e¡`«O„_»∞Å∞: W=∂Oc, =∞^•~ü ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: Zãπ.ZÖò.ã≤. ~°K«#Å∞: ™È^Œ~° ã¨∂‰õΩÎÅ∞,
15–02–1928. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Q“ãπc, =∞ǨÏ|∂Éò. K«^Œ∞=Ù: a.U., a.W._ç. ~°K«#Å∞: P"Õ^Œ# `«k`«~åÅ∞.
ã¨∂H˜Î â◊`«Hõ=Ú, Hõq`«Å∞.
"≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ÉÏKåÛù ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ „ÉÏǨχ}
=∞ǨÏ=∞‡^£ Q“ãπ ó HõÅO ¿Ñ~°∞ 'Wɡfl*ÏѶ¨~ü—. Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞ x"åã≤. HÀ_»∂~°∞Ö’ 1936 #=O|~ü Zxq∞k# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞:
|Ǩïà◊ „ѨKå~°O á⁄Ok# 'P^Œ~°≈ =∞Ǩ„Ѩ=HõΗ „QÆO^ä•xfl ~°zOKå~°∞. KåÖÏ HÍÅO Pëêc, Q“ãπ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: Zãπ.Zãπ.ZÖò.ã≤., Láê^蕺ܫ∞
'„Ѩɒkèx— =∂ã¨Ñ¨„uHõ‰õΩ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ =º=ǨÏiOKå~°∞. L~°∂Ì #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ tHõ∆}. =$uÎ: Láê^蕺ܫÚÅ∞. „Ѩ=$uÎ: Ü≥∂QÆ tHõ∆}. 1994Ö’
ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ J#∞=kOKå~°∞. L^ÀºQÆ q~°=∞} `«~°∞"å`« ™ê=∂lHõ–™êO㨯$uHõ ¿ã"å
=∞ǨÏ=∞‡^£ Ǩï¿ãû<£ ¿+H± ó ѨtÛ=∞QÀ^•=i lÖÏ¡ ^˘~°™êxáê_»∞. Ѩ٘ì# `Õk: 08– HÍ~°º„Hõ=∂ʼnõΩ JOH˜`«O. ~åR "åºÑ¨ÎOQÍ Lz`«OQÍ Ü≥∂QÍ
08–1919. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ǩï¿ãû<£ c, ã≤ÖÏ~ü ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ÉèÏëê„Ѩg}, =$uÎ : tHõ ∆ } HÍ~° º „Hõ = ∂Å x~° fi Ǩ Ï }. Ѩ „ uHõ Å Ö’ ™ê=∂lHõ
107 55 108

56. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
"庙êÅ`Àáê@∞QÍ K«i„`«, Ü≥∂Q͉õΩ ã¨O|OkèOz# "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞: =∞øÖÏ ¿+H± =Úh¬ ó 1892Ö’ „ѨK∞« i`«"∞≥ # 'zO`å=∞}˜— Ѩ„uHõÖ’ 'hu"åHõº ~°`åflHõ~O—
ÿ °
1.Ü≥∂QÍã¨<åÅ∞, 2.„ÉÏǨχ} HÀ_»∂~°∞ "≥·Éèí=O, 3.`≥<åe tÅÊ=Ú. ™ê÷xHõ K«i„`«Å ji¬Hõ "åºã¨O „ѨK«∞i`«O.
„QÆO^ä•ÅÖ’ '„|Ǩχ} HÀ_»∂~°∞ "≥·Éèí=O— „QÆO^ä•xH˜ *ÏfÜ«∞ ™ê÷~Ú QÆ∞iÎOѨ٠(2008). =∞ǨÏ=¸^£ Jb MÏ<£ HÍ@¡QÆÖò ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ Hõki „QÍ=∞OÖ’ 1962
ÅÉèíºO. J"å~°∞¤Å∞: *ÏfÜ«∞ ™ê÷~Ú L`«Î=∞ Láê^蕺ܫ∞ J"å~°∞¤ (1985), á⁄˜ì N~å=ÚÅ∞ EÖˇ· XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ÔH. *ˇ·|∞hfl™ê, ÔH. Ѷ¨s^£
`≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O J"å~°∞¤ (1999), K«„Hõáê}˜–H˘Å™êx J"å~°∞¤. ÖHõ∆ºO: „Ѩ*’ѨHõ~° MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: ZO.U (eò). =$uÎ: L~°∂Ì Láê^蕺ܫÚÅ∞.
™êÇ≤Ï`åºxfl, ã¨=∂Kå~åxfl „Ѩ[Å ^Œ$+≤ìH˜ `≥K«∞Û@, ™ê=∂lHõ ¿ã=‰õΩ „Ѩ[Å#∞ `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì ÉèÏ+¨Ö’ „Ѩ"Õâ◊O. 1988Ö’ 'P"Õ^Œ# K≥O^Œ∞`«∞#fl
„áÈ`«ûÇ≤ÏOK«∞@. z~°∞<å=∂: ¿+H± "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ÉÏKåÛù, WO˜ #O.2–16–17, Öˇx<£ ~À_£, |ã¨∞û— Hõq`« „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O ^•fi~å ~°K«<å ~°OQƄѨ"Õâ◊O.
QÍOnè#QÆ~ü, #O^Œ∞Å¿Ñ@, `≥<åe, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08644– 226233, JѨʘ#∞O_ç Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O.
ã¨OKå~°"å}˜: 99893 68270. ÖHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ã¨Ê$ǨÏ#∞, =∂#=`å qÅ∞=Å#∞ =∞iO`«QÍ
"≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ǨïÃã·h ã¨Ü«∞º^£ ëê"£∞ ó L~°∂Ì, J~°aH±, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O. L~°∂Ì ÃÑOK«_»O. z~°∞<å=∂: HÍ@¡QÆ@¡ =∞ǨÏ=¸^£ Jb MÏ<£, ~°lfi
#∞O_ç ѨÅ∞ J#∞"å^•Å∞ KÕâß~°∞. „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# ~°K«# : `ÒÇ≤Ï^£ (J#∞"å^ŒO) „Ñ≤<£û áêºÖˇãπ, WO˜ #O.12–55–8, =ÚxûѨÖò HÍ~åºÅÜ«∞O
"≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ Ñ≤~å<£ UÅ∂~°∞ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ Hõ=∞ÖÏѨÙ~°O. Ѩ٘ì# `Õk: 15–02–1927. ~À_£, Hõki–515591, J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡.
`«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞ǨÏ|∂Éòc, Ǩï¿ãû<£q∞Ü«∂. JѨʘ x"åã¨O: Hõ_»Ñ¨lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞ =∞ǨÏ=∞‡^£ MÏ<£ ó Hõ$ëê‚lÖÏ¡ Jb #QÆ~°OÖ’ 1952 [#=i S^Œ∞# [##O. `«e¡
`åÅ∂HÍ "≥∂_»q∂k Ñ¨Öˇ¡. ~°K«#Å∞: W™ê¡O rq`« q^è•#=Ú, Pi÷Hõ ã¨=∞㨺–Pi÷Hõ `«O„_»∞Å∞: ~°Ç‘Ï=Úhfl™ê, =∞ǨÏ=∞‡^£ "åiãπ MÏ<£. K«^Œ∞=Ù:
Ѩiëê¯~°=Ú, [=∂ÜÕ∞`ü W™ê¡g∞ ã¨O^Õâ◊=Ú, x~åº}=Ú–qzÛù#fl=Ú, Hõe=∞–U–`«Ü«∞º| a.U. L^ÀºQÆO: q„âßO`« L^Àºy. 1976Ö’ q^•ºi÷QÍ ~åã≤#
J~°÷=Ú, „ѨѨOK« =∂~°æ^Œi≈, W™ê¡O tHõ∆}, Y∞`åƒ`ü (ǨÏvY`Õ W=∂<£) Y∞~å<£ (JbѶπ– Hõq`« „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÖ’¡
ÖÏO–g∞O) lO^Œw ÉÏ^£ =∞ø`ü, Öˇ·Å`«∞Öò Y„^Œ, "Õ∞~å*òH˜~å`ü. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. J"å~°∞¤Å∞: *ÏfiÖÏ=Úd
"≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ã¨Ü«∞º^£ ÔˆH. : z`«∂Î~°∞ lÖÏ¡ ѨÅ=∞<Õ~°∞ „QÍ=∞OÖ’ 1955 #=O|~ü J"å~°∞¤ (PO„^èŒ ™êO㨯$uHõ ã¨=∂Yº, q[Ü«∞"å_», 2009),
`˘q∞‡k# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: AÖËHÍ c, ã¨Ü«∞º^£ Ѷ¨Hõ$nÌ<£. K«^Œ∞=Ù: a.HÍO., a.ZÖò. áÈÅ=~°Ñ¨Ù HÀ>Ëâ◊fi~°~å=Ù J"å~°∞¤ (PO„^èŒ P~üìû, q[Ü«∞"å_»,
=$uÎ : <åºÜ«∞"åk. 1980 #∞O_ç Hõq`«Å∞ ~åÜ«∞_»O P~°OÉèíO. 2009), NN ѨÙ~°™ê¯~°O (HõàÏ^Œ~åƒ~ü, ~å[=∞O„_ç). ~°K«#Å∞:
1981Ö’ '™êÇ≤Ï`«º xkè— ™êÇ≤Ï`«º =∂ã¨Ñ¨„uHõ „áê~°OaèOKå~°∞. ÔH~°ÏÅ∞ (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2010), ã¨Ñ¨Î ã¨fi~åÅ∞ (ÃǷωõÄÅ∞,
D Ѩ „ uHõ P^è Œ fi ~° º OÖ’ Ѩ Å ∞ ™êÇ≤ Ï `« º –™êO㨠¯ $uHõ 2010). z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£ MÏ<£, WO˜ #O.11–161, „ã¨=Ou ÃÇ·Ïã¨∂¯Å∞ ~À_£,
HÍ~°º„Hõ=∂Å#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ ѨÅ∞ QÆ#fl=~°O–521101, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94401 37475.
Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. 1982Ö’ =Úr~ü ã¨Ü«∞º^£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ÉÏѨ@¡Ö’ 1939
[iy# 'PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å ã¨"Õ∞‡à◊#O— EÖˇ· XHõ˜# [##O. K«^Œ∞=Ù: a.Zã‘û., aU., _çSÑ≤.,
Ö’ áêÖÁæ<åfl~°∞. #@∞_»∞, =HõÎ. ~°K«#: `˘e "≥Å∞QÆ∞Å∞ (Hõq`å _çS.>ˇHÍflÅr. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞ (i>ˇÿ~ü¤). 1962 #∞O_ç
ã¨OѨ٘, 1980). ™êÇ≤Ï`«º–™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷Å P^èŒfi~°ºOÖ’ L~°∂Ì, POQÆ¡O, `≥Å∞QÆ∞Ö’ ~åã≤# Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞,
ã¨<å‡<åÅ∞ á⁄O^•~°∞. ÅHõ∆ºO: L`«Î=∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl „Ѩ[ʼnõΩ JOkOK«_»O. z~°∞<å=∂: ˆQÜ«∂Å∞, J#∞"å^•Å∞ PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O.
ˆH. ã¨Ü«∞º^£ "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£, <åºÜ«∞"åk, WO˜ #O.3–60, áÈbã¨∞ Öˇ·#∞ gkè, áê`«¿Ñ@, ~°K«#Å∞: ~åQÆѨ~åQÍÅ∞ (ˆQÜ«∞ã¨OѨ٘, 1980). ÖHõ∆ºO:
ѨÅ=∞<Õ~°∞–517408, z`«∂Î~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94413 92939. =∂#=`å"å^Œ „ѨKå~°O. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ =∞r~ü, JÖò
109 56 110

57. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
JѶ≤Ü«∂, WO˜ #O. 4/1175 U, ã¨~ü ã¨Ü«∞º^£ #QÆ~ü, JbѶ¨∞~ü–202002, L`«Î~°„Ѩ^Õâò =∞ǨÏ=∞‡^£, [~°fleãπì, WO˜ #O.12–176, Q“`«g∞ #QÆ~ü, =∞Oz~åºÅ, PkÖÏÉÏ^£
~åRO. ^Œ∂~°"å}˜ 0571–2400902, 98978 83405. lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 9985411280.
=ÚO`å*ò Jb =ÚǨÏ=∞‡^£ ó Y=∞‡O lÖÏ¡ áêÅfiOK«Ö’ =Úh¬ q∂~ü ã¨∞*ÏÜ«∞`ü MÏ<£ ó 1875Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# 'Ö’Hõ~°O[x— Ѩ„uHõÖ’
1973 "Õ ∞ 15# [##O. `« e ¡ ` « O „_» ∞ Å∞: Ǩ Ï e=∂ c, 'q^Œfi#‡<ÀǨÏix— ji¬Hõ`À 'Ö’Hõ~°O[x— Ѩ„uHÍkèѨu q∂^Œ ~åã≤# q=∞~°≈<å "åºã¨O
=ÚǨÏ=∞‡^£ Jr*ò Je. K«^Œ∞=Ù: ZO.Zã‘û., a.W_ç. L^ÀºQÆO: „ѨK«∞i`«O.
J^蕺Ѩ‰ΩÅ∞. 1991Ö’ 'XHõ"à—◊ Hõq`« „ѨK∞i`«"∞#Ѩʘ #∞O_ç
õ Õ « ≥ÿ =Ú#fi~°∞hfl™ê ÉËQÆO ó ѨtÛ=∞QÀ^•=i lÖÏ¡ `å_ÕѨe¡QÆ∂_≥OÖ’ 1960 JHÀì|~°∞
qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 22# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏã¨<£ ÉËQÆO, ZOU.ã¨`åÎ~ü,
ÖHõ∆ºO: W™ê¡q∞Ü«∂ ã¨O^Õâ◊ „ѨKå~°O.z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ K«^Œ∞=Ù: WO@~ü. 2004 #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÅ∞,
=ÚO`å*ò Jb, WO˜ #O. 10–1–151, áêÅfiOK«–507115, ™ê=h~°¡Ö’¡ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú.
Y=∞‡O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94923 10102.. ÅHõ∆ºO: =∞Ozx „ѨɒkèOK«∞ ~°K«#Å∞ KÕÜ«∂Åx. z~°∞<å=∂:
=ÚO`å*ò ÉËQÆO ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ q[Ü«∞"å_»Ö’ 1955 Ѷ≤„|=i =Ú#fi~°∞hfl™ê ÉËQÆO, ˆH~åѶπ: ZãπqÃÇÏKü Jb, aZãπZ<£Ü«∞Öò
15# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Hõs=Úhfl™ê ÉËQÆO, ¿+H± ÃÑO@∂ ™êìѶπ HÍfi~°ì~üû, >ˇÿÑπ.3 Z/3, ÖÏÖÏK≥~°∞fi, ~å[=∞O„_ç–533106,
™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.U., Ç≤ÏOn ѨO_çò. L^ÀºQÆO: Láê^è•ºÜ«Ú `« ∂ ~° ∞ ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ . ^Œ ∂ ~° " å}˜ : 9441638651.
~åÅ∞. 1979 'w@∞~å~Ú—Ö’ 'JO^ŒO–P`«‡ ™œO^Œ~°ºO— "åºã¨O Email:valisheik1971@ gmail.com
~å=_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ =ÚëêìMò JǨχ^£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó `«∂~°∞Ê QÀ^•=i lÖÏ¡ =∞O_»¿Ñ@Ö’ 1966
Hõ^ä•xHõÅ∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÖHõ∆ºO: W™ê¡O ã¨O^Õâ◊ [#=i `˘q∞‡k# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏѶ‘Ahfl™ê, ã¨<å=ÙÖÏ¡. HõÅO¿Ñ~°∞: JaèÖÏ+π.
„ѨKå~°O. z~°∞<å=∂: =ÚO`å*ò ÉËQÆO, Ç≤ÏOn ѨO_çò, K«^Œ∞=Ù: „áê^äŒq∞Hõ q^Œº. =$uÎ: "åºáê~°O. 1996Ö’ 1.
^Œ ~ ü û QÍÃÇÏ W™ê¡ g ∞ ÃÇ· Ï ã¨ ∂ ¯Öò , Åcƒ¿Ñ@, |O^Œ ~ ü ~À_£ '„ѨѨOpHõ~°} „ѨÜ≥∂[#Hõ~°O HÍ"åÅO>Ë— "≥Å∞=iOK«_»O`À
q[Ü«∞"å_»–520010, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 9290167489. ~°K«<å ~°OQƄѨ"Õâ◊O. ~°K«#Å∞: 2. ã¨$+≤ìHõ~°Î =∞#âß≈Ou, 3.
=Úh~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ ó JkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡ ÉˇÅ¡OѨe¡Ö’ 1959 _çÃãO|~ü 14# [##O. ÜÕ∞ã¨∞ Z=~°∞?, 4. ^Õ=Ù_»∞ `«$fÜ«∞=∂? XHõ¯_®? 5. Uã¨∞
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏe=∂ ÉËQÆO, =∞ǨÏ=∞‡^£ Q“ãπ. HõÅO¿Ñ~°∞¡: =∞=¸~ü, =∞ã≤=∞x+≤. ^ÕÕ=Ù_® ? "≥∞ã¨ûÜ«∂º?, 6. q[Ü«∞=O`«"≥∞ÿ# ÜÕ∞ã¨∞ ã¨O㨯~°}Ï
K«^Œ∞=Ù: a.U. =$uÎ: [~°fle[O. 1988 Ö’ '™ê~å =∞~°HõÅ q^è•#O, 7. Y∞~å<£ ã¨O^Õâ◊ q^è•#O, 8. „Ѩ™ê÷#O (2008)
MÏH© JOw— Hõ^äŒ PO„^èŒ*’ºuÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ „QÆO^ä•Å#∞ „ѨK«∞iOKå~°∞. ÖHõ∆ºO: ã¨`«º ã¨O^Õâ◊ „ѨKå~°O.
Ѩ„uHõÅÖ’, Hõ^ä•–Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ =ÚëêìMò JǨχ^£, WO˜ #O. 16–33–
Hõ^•xHõÅ∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã∞‰õΩ<åfl~Ú. 2008Ö’ PO„^è*’ºu
ä ¨ Œ 6/2 U, ѨzÛáêÅ"åi gkè, ~åK«~°¡¿Ñ@, HÍH˜<å_»–533003, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡.
k#Ѩ „ uHõ '#=º—Ö’ „Ѩ K « ∞ i`« " ≥ ∞ ÿ # '<Õ # ∞~å áÈK« = fi#∞ ã¨OKå~°"å}˜: 98485 16362.
=∂Ï¡_»∞`«∞<åfl...— Hõ^ä•xHõ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛOk. ~°K«#Å∞: =Úã¨Îá¶ê =∞ǨÏ=∞‡^£ ¿+H± _®Hõì~ü ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ǨÏ#∞=∞# QÆ∞uÎÖ’ 1939 EÖˇ·
ã≤OQƈ~}˜ (2001), J=∂‡ `«∞*Ëñ ã¨ÖÏO (2010). „Ѩã¨∞Î`«O XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± MÏtOa, ¿+H± ÉÏÖˇ Ñ‘~å<£ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.U
'PO„^èŒ*’ºu— k#Ѩ„uHõÖ’ ™êìѶπiáÈ~°ì~üQÍ Ñ¨x KÕã¨∞Î<åfl~°∞. (WOw¡+π)., ZO.U(`≥Å∞QÆ∞)., Ñ≤.ÃÇÏKü_ç., ™êÇ≤Ï`«º~°`«fl (Ç≤ÏOn). =$uÎ: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞
ÖHõ∆ºO: JO`«iã¨∞Î#fl =∞x+≤`«<åxfl, =∂#=`åfixfl ÃÑOá⁄OkOK«_»O. z~°∞<å=∂: =Úh~ü (i>ˇÿ~ü¤). 1963Ö’ #Å∞QÆ∞~°∞ Hõ=ÙÅ`À HõÅã≤ '=ã¨O`À^ŒÜ«∞O— Ѩ^ŒºHÍ"åºxfl `˘e™êiQÍ
111 57 112

58. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
"≥Å∞=iOKå~°∞. `≥Å∞QÆ∞, Ç≤ÏOn ÉèÏ+¨Ö’¡ "≥Å∞=_»∞`«∞#fl qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃјìOk. '„Ñ≤Ü«∞^Œ`«Î— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ '™ê~°fiÉè∫=∞— #=Å ã‘iÜ«∞Öò =zÛOk.
ˆQÜ«∂Å∞, Ѩ^•ºÅ∞, ™ê=∂lHõ "庙êÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „ѨK«∞i`«O. Ç≤ÏOn #∞O_ç ѨÅ∞ Hõ^äŒÅ#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOKå~°∞. ÅHõ∆ºO: =∂#=`«fiѨ٠Ѩi=∞àÏÅ∞
~°K«#Å∞: 1._®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê QÍi L=∞~ü YÜ«¸º"£∞ "≥^Œ[Å¡_»O. z~°∞<å=∂: Z<≥flãπ YÅO^Œ~ü, WO˜ #O.21/573, MÏ^Œ~ü Ǩï¿ã<£ =∞ã‘^Œ∞
~°∞ÉÏ~ÚÅ J#∞jÅ#, 2. "≥Å∞QÆ∞Å ~°=fiÅ∞ (=K«# Hõq`å gkè, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞–516360, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93472 25279.
ã¨OѨ٘). _®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê QÍi L=∞~ü YÜ«¸º"£∞ #c ~°ã¨∂Öò HõO|^Œ∂i ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ HõO|^Œ∂iÖ’ 1952 EÖˇ· XHõ˜#
~°∞ÉÏ~ÚÅ J#∞jÅ# QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃјìOk. J"å~°∞¤Å∞ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏ*Ïc, ¿+H± =∞™êÎ<£ ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: HõO|^Œ∂i. K«^Œ∞=Ù:
–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: LQÍk ѨÙ~°™ê¯~°O (1987, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), a.HÍO. L^ÀºQÆO: ~åR q^Œ∞º`üâßY (i>ˇ~). 1973Ö’ 'ã¨=∞~°O
ÿ ¤ü
Åe`« HõàÏѨi+¨`ü ѨÙ~°™ê¯~°O (J#O`«Ñ¨Ù~°O), HõàÏ*’ºu ѨÓiOK«O_ç— Hõq`« „ѨK«∞~°}`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ
ѨÙ~°™ê¯~°O (^èŒ~°‡=~°O), N Ǩï¿ãû<£ ëê Hõq ™ê‡~°Hõ J"å~°∞¤ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞
(cè=∞=~°O, 2003). ~åROÖ’x ѨÅ∞ ™êÇ≤Ïf–™êO㨯u$Hõ „ѨK«∞i`«O. 'J#O`« qxÜ≥∂QÆ"å}˜— J#∞ qxÜ≥∂QÆ^•~°∞Å
ã¨Oã¨÷ÅKÕ ã¨<å‡<åÅ∞. ÅHõ∆ºO: =∞Ozx =∞~°z# Ö’HÍxH˜ =∞OzQÍ "≥∞ÅQÆ=∞x LѨ^Õâ◊O =∂ã¨Ñ¨„uHõ#∞ ã¨Oáê^Œ‰õΩxQÍ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. =HõÎ, ™êÇ≤Ï`«º–
KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ =Úã¨Îá¶ê, WO˜ #O.24–301, Ѩ=~ü ™êO㨯$uHõ HÍ~°º„Hõ=∂Å x~°fiǨÏ}Ö’ k@ì. ~åROÖ’x ѨÅ∞
ǨÏ∫ãπ ~À_£, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞–516360, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 97049 16336, ™êÇ≤Ïf–™êO㨯$uHõ–¿ã"å ã¨Oã¨÷ÅKÕ ã¨<å‡<åÅ∞–ã¨`å¯~åÅ∞
^Œ∂~°"å}˜: 08564 –255482. á⁄O^•~°∞. ÅHõ∆ºO: J@ì_»∞QÆ∞ =~åæÅ L#flu. z~°∞<å=∂:
=Úã¨Îv"£∞ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ H˘ÖϡѨÓ~üÖ’ 1975 U„Ñ≤Öò 27# HõO|^Œ∂i #c ~°ã¨∂Öò, áê¡ò #O.7, "≥∂_»~°<£ ǨÏ∫ã≤OQ∑ HÍÅh, ã¨OQÆ"Õ∞+π#QÆ~ü,
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ZOZãπ ~°∞dÜ«∂c, ZO._ç =∞ǨÏ=¸^£. J#O`«Ñ¨Ù~°O–515001, J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98667 14867.
L^ÀºQÆO: Ç≤ÏOn ѨO_çò. 1995 #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ #c ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó ~°K«#Å∞: JO|sëÈáêMϺ#=Ú, HõáÈ`Õâ◊fi~° K«i„`«=Ú, K«O„^ŒÇ¨ã¨
Hõq`«Å∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „Ѩ^è•#OQÍ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. K«i„`«=Ú, „^Œ∞"ÀáêMϺ#=Ú.
w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÖ’ ^è•~å"åÇ≤ÏHõOQÍ ^è•i‡Hõ "庙êÅ#∞
~åâß~°∞. ÖHõ∆ºO: Jã¨∂Ü«∂ ^ÕfiëêÅ #∞O_ç =∞x+≤x ^Œ∂~°OQÍ #a ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞lÖÏ¡ JyflQÆ∞O_®ÅÖ’ 1971 "Õ∞
LOK«_»O, ã¨`«û=∂[O HÀã¨O Hõ$+≤ KÕÜ«∞_»O.. z~°∞<å=∂ : Ѩk# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: #~°ã¨Oa, z# #a. K«^Œ∞=Ù:
ZO._ç =Úã¨Îv"£∞, WO˜ #O. 1–1–194, Kèå=x „ã‘ìò, aZã‘ û . =$uÎ : q^•ºÉ’^è Œ # . Hõ q `« Å ∞, "庙êÅ∞ qq^è Œ
H˘ÖϡѨÓ~ü–509102, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡. Ѩ„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞: K«^Œ∞=O>Ë?
Z<≥flãπ YÅO^Œ~ü ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞Ö’ 1971 (2005), q#∞H˘O_» HõÖÏÅ∞ (2005). ÅHõ∆ºO: =∞#ã¨∞ûÅ#∞
#=O|~°∞ 15# [##O. `«e¡ `«O„_»∞Å∞: KèÀ© ~°ã¨∂Öò c, UHõO KÕÜ∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± #a, ã≤^•ú~÷° #QÆ~, q#∞H˘O_»–
« ü
Z<£. ÉÏÉò*Ï<£. K«^Œ∞=Ù: ZO.U. =$uÎ: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. Zxq∞^Œ= 522647, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 81218 40062.
`«~°QÆuÖ’ K«^Œ∞=Ù`«∞#fl ~ÀAÖ’¡ '*Ïae¡— Ñ≤Å¡Å =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ #Ѷ‘AnÌ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ `≥<åeÖ’ 1940 "Õ∞ 25# [##O. `«e¡
XˆH™êi Ô~O_»∞ Hõ^äŒÅ∞ (|_®~ÚH˜ ǨÏ^Œ∞Ì LO_®ÅÜ«∂º, ѨÙe `«O„_»∞Å∞: =∞ǨÏ=∞‡^£ W™ê‡~ÚÖò, ǨÏ[~å ca. 'Ü«∞O_ç. ™œ[#º— HõÅO¿Ñ~°∞`À „Ѩã≤^Œ∞úÅ∞.
K≥eq∞) „ѨK«∞~°} HÍ=_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ PO„^èŒÑ¨„uHõ Z_ç@~ü g~ål 1982Ö’ D HõÅO ¿Ñ~°∞#∞ ZOÑ≤HõKÕâß~°∞. K«^Œ∞=Ù: ZO.U.,
Ѩ„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, Hõq`«Å∞, (WOw¡+π)., ZO.Ѷ≤Öò. =$uÎ: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞.1965Ö’ 'áêѨO aK«ÛQÆ`≥Η Hõ^äŒ „ѨK«∞i`«O
„ѨK«∞i`«O. '"å~°Î— k#Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '=ÚhflÉËQÆO— Hõ^äŒ J=Ù`«∞O_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OaèOz J^Õ ã¨O=`«û~°O '*Ï˝<À^ŒÜ«∞O, `«=∞=∞™È=∂
113 58 114

59. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
*’ºu~°æ=∞Ü«∞, ^èŒ~°‡ ã¨O~°Hõ∆}Ï~°÷O, ^Õ=Ú_»∂ h‰õΩ kÔH¯=~°∞ <å˜HõÅ∞ ~åã≤ q^•º~°∞÷Å –a~°∞^Œ∞Å∞: K«„Hõáê}˜ J"å~°∞¤ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), H˘Å™êx–K«„Hõáê}˜ J"å~°∞¤ (zÅ∞=Ó~°∞),
^•fi~å JO`«~üHõàÏâßÅÅ <å˜Hõ áȩʼnõΩ ѨOÑ≤ ѨÅ∞ |Ǩï=∞`«∞Å∞ ÔQÅ∞K«∞HÀ=_»O`À *Ï+¨µ"å ™ê‡~°Hõ J"å~°∞¤ (`≥<åe), `≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O ™êÇ≤Ïf J"å~°∞¤ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£),
qã¨Î$`«OQÍ ~°K«#Å∞ KÕÜ«∞_»O P~°OaèOKå~°∞. P „Hõ=∞OÖ’ #=ÅÅ∞: 1.q=ÚH˜Î, 2. qkè ëê~å˚ `≥Å∞QÆ∞ J™Èã≤ÜÕ∞+¨<£ J"å~°∞¤ (ëê~å˚), ~°ã¨=∞~Ú–^Œ∞ÉÏÜü∞ e@~°s J"å~°∞¤
q<庙êÅ∞, 3.HõÅÅ JÅÅ∞, 4. D K«i„`« Z=~°∞ ~å™êÎ~À, 5. PѨ^ŒÖ’ J#∞~å^è•, 6. (^Œ∞ÉÏÜü∞), H˘Å™êx "≥OHõ@ ã¨∞|ƒÜ«∞º J"å~°∞¤, ÉÏÅ*’ºu J"å~°∞¤, ÉÁe¡=ÚO`«
*Ï^Œ∂ #QÆ~ü, 7. =∞$`«∞º Ö’Ü«∞, 8. D <Õ~°O Z=ik?, 9.=∂Ü«∂ |*Ï~ü, 10. t~å=∞Hõ$+¨ºÜ«∞º J"å~°∞¤, ~îåQÆ∂~ü ÃãO˜#s J"å~°∞¤ (QÆ∞O@∂~°∞), ǨÏ㨺K«„Hõ=iÎ (^Œ∞ÉÏ~Ú),
=∞$`«∞º=Ù`À =ÚMÏ=Úd, 11. F #˜ Hõ^äŒ, 12. =∞~À ^èŒi„u, 13. „uHÍÖò, 14. #=ÖÏ K«„Hõ=iÎ (<åQÍ~°∞˚# qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, QÆ∞O@∂~°∞). ™êÇ≤Ï`«º–™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷Å
|eHÀi# „¿Ñ=∞† <å˜HõÅ∞: 15. *Ï˝<À^ŒÜ«∞O, 16. `«=∞™È=∂ *’ºu~°æ=∞Ü«∞, 17. ^•fi~å ѨÅ∞ ã¨<å‡<åÅ∞ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. ÖHõ∆ºO: L`«Î=∞, LѨܫÚHõÎ ™êÇ≤Ï`åºxfl ã¨OѶ¨∂xH˜
^èŒ~°‡ ã¨O~°Hõ∆}Ï~°÷O, 18. ^Õ=Ú_»∂ h‰õΩ kÔH¯=~°∞, 19. Hõ#HõѨ٠ã≤OǨã¨#=Ú#† ˆ~_çÜ≥∂ JOkOK«_»O. z~°∞<å=∂: =∞ǨÏ=∞‡^£ #Ѷ‘AnÌ<£, (ZO_ç.™œ[#º), H˘`«Î¿Ñ@, `≥<åe–522
<å˜HõÅ∞: 20. HÀ˜ q^ŒºÅ∞, 21. `å`«Ü«∞º ѨsHõ∆, 22. `«#^•HÍ =¿ãÎ, 23. ѨiǨ~°O, 201, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08644– 226015, ã¨OKå~°"å}˜: 99490 16732.
24. Wk ^•i HÍ^Œ∞, 25. S_çÜ«∂Å JáêÊ~å=Ù† Ǩ㨺~°ã¨ „QÆO^ä•Å∞: 26. „Ѩ=ÚY∞Å #j~ü JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£ ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ JÅ∂¡~°∞ `åÅ∂HÍ Ñ¨Ùi}˜ „QÍ=∞OÖ’
ǨϙêºÅ∞, 27. =∞ǨÏhÜ«ÚÅ rq`åÖ’¡ =∞^èŒ∞~° Ѷ¨∞ÏìÅ∞, 28. Ǩ㨺=Å¡i, 29. #=~°™êÅ 1955 _çÃãO|~°∞ 22# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ca*Ï<£, ã¨Ü«∞º^£ g∞~å "≥∂Ç≤ÏnÌ<£.
`≥Å∞QÆ∞ ǨÏ㨺O, 30.#=Ùfi`«∂ „|`«HÍe~å (2010)† q^•º~°∞÷ʼnõΩ LѨܫÚHõÎ „QÆO^ä•Å∞: K«^Œ∞=Ù: ZO.HÍ"£∞., ZÖòZÖò.a., ™êÇ≤Ï`«º~°`«fl (Ç≤ÏOn)., _ç.*ˇ. =$uÎ: <åºÜ«∞"åk–
31. "åºã¨ã¨∞^èŒ, 32. #=∞‡ÖËx x*ÏÅ∞, 33. K«i„`« ѨÙ~°∞+¨µÅ∞ áê„uˆHÜ«Ú_»∞. U_»= `«~°QÆu #∞O_ç ~åÜ«∞_»O P~°OaèOz<å 1975Ö’ '=∞~À„ѨѨOK«O—
Kåi„`«Hõ Ѷ¨∞ÏìÅ∞, 34. „ѨѨOK« J^Œ∞ƒù`åÅ∞, 35. ~åa<£ã¨<£ ed`« =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ `˘e™êiQÍ Hõq`«Å∞ „ѨK«∞~°}. 1976Ö’ '„ѨQÆu— ã¨z„`« "å~°Ñ¨„uHõÖ’
„‰õęȆ ™êÇ≤Ï`«ºq=∞~°≈<å „QÆO^ä•Å∞: 36. „ѨѨOK« ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ Hõ^ä•xHõÅ∞, HÍ~°∂ì#∞¡ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞,
„¿Ñ=∞ Ѷ¨∞ÏìÅ∞, 37.¿+H±ûÑ≤Ü«∞~ü <å@HÍÅ∞, Hõ^äŒÅ∞–q=∞~°≈, ˆQÜ«∂Å∞, Hõ^äŒÅ∞, =O^ŒÖÏk ~å[H©Ü«∞–™ê=∂lHõ–™êÇ≤Ï`«º– K«i„`«–ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞,
38. qâ◊fi ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ qt+¨ì`«Å∞–qO`«Å∞ `«k`«~° „QÆO^ä•Å∞ ѨÅ∞ =ºOQƺ z„`åÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ã¨fiÜ«∞OQÍ q∞„`«∞_»∞ qZ™êû~ü
"≥Å∞=_®¤~Ú. D „QÆO^ä•Å∞ H͉õΩO_® POQÆ¡ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞ J=^è•x`À HõÅã≤ '=∞~À „ѨѨOK«O—, 'ÉèËi— ed`« =∂ã¨Ñ¨„uHõÅ∞
HÍ=_»O`À 1. =~°Öò¤ ¿Ñ¶=∞ãπ ™Èìsãπ,2. ™È+¨Öò ëê~üì ™Èìsãπ "≥Å∞=iOKå~°∞, 2006 #∞O_ç 'WO_çÜ«∂— =∂ã¨Ñ¨„uHõ‰õΩ
Ѷ¨~ü z„Ť<£ J#∞ POQÆ¡ „QÆO^ä•Å#∞ "≥Å∞=iOKå~°∞. S^Œ∞ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’
^Œ â ßÉÏÌ Å ∞QÍ ~åã≤ # #=ÅÅ∞, <å˜ H õ Å ∞–<å@HÍÅ g∞^Œ ~åROÖ’x Ѩ Å ∞ =Úã≤¡O [# ã¨=Ú^•Ü«∂Å áê„`« q=iã¨∂Î, 1999 #∞O_ç
qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞ÅÖ’x q^•º~°∞÷Å∞ Ѩiâ’^èŒ#Å∞ [iÑ≤ ZO.Ѷ≤Öò., Ñ≤.ÃÇÏKü_ç ѨÏìÅ#∞ „QÆO^äŒ „ѨK«∞~°} „áê~°OaèOz, 1. ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞O –
á⁄O^•~°∞. ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º, ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞, =Úã≤¡OÅ∞, 2. ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞O: =Úã≤¡O =∞Ç≤Ïà◊Å∞,
ѨÅ∞ #=ÅÅ∞ ^è•~°"åÇ≤ÏHõOQÍ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. PÜ«∞# „Ѩ`ÕºHõOQÍ ~åã≤# ˆ~_çÜ≥∂ 3. ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞O: PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡OÅ∞, 4.
<å˜HõÅhfl PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å „Ñ¨™ê~°O HÍ=_»O =∂„`«"Õ∞ HÍHõ PÜ«∞# ~°∂á⁄OkOz# "≥∞ÿã¨∂~°∞ ѨÙe : ˜Ñ¨Óã¨∞ÖÏÎ<£, 5. ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞O: =Úã≤¡O „Ѩ*Ï áÈ~åÏÅ∞,
¿ãìl <å@HÍÅ∞ D<å˜H˜ ‰õÄ_® ~åROÖ’<Õ H͉õΩO_® W`«~° ~å„ëêìÅÖ’ `≥Å∞QÆ∞ „Ѩ[Å∞ 6. +¨Ç‘Ï^£–ÜÕ∞–P[O JëêÊùY∞ÖÏ¡ MÏ<£, 7. ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`«º ã¨O„QÍ=∞O: =Úã≤¡O
JkèHõOQÍ QÆÅ „áêO`åÅÖ’ „Ѩ^Œi≈OK« |_»∞`«∞<åfl~Ú, L`«Î=∞ <å@Hõ ~°K«# Hͺ@yiÖ’ Ü≥∂^èŒ∞Å∞ („Ѩ^äŒ=∞ ÉèÏQÆO), 8. z~°ã¨‡~°}©Ü«ÚÅ∞, 9. 1857: =Úã≤¡OÅ∞ J#∞ „QÆO^ä•Å∞
|Ǩï=∞`«∞Å∞ JO^Œ∞‰õΩO@∞<åfl~Ú. L`«Î=∞ ^Œ~°≈‰õΩÅ∞, L`«Î=∞ #@∞_»∞, L`«Î=∞ ~°K«~Ú`«QÍ "≥Å∞=iOKå~°∞. D „QÆO^ä•ÅÖ’ "≥Ú^Œ˜ <åÅ∞QÆ∞ „QÆO^ä•Å∞ =¸_»∞™ê~°∞¡, P `«~°∞"åu
|Ǩï=∞`«∞Å∞ JO^Œ∞‰õΩ#fl PÜ«∞# ǨÏ㨺 #@∞_çQÍ, =∞Oz z„`«HÍ~°∞Å∞QÍ ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞úÅ∞. <åÅ∞QÆ∞ „QÆO^ä•Å∞ Ô~O_»∞™ê~°∞¡ ѨÙ#~°∞‡„^Œ}Ü«∂º~Ú. D „QÆO^ä•ÅÖ’ +¨Ç‘Ï^£–ÜÕ∞–P[O
Hõ^äŒÅ∞, #=ÅÅ∞, <å˜HõÅ∞ ѨÅ∞ W`«~° ÉèÏ+¨ÅÖ’ J#∞"å^Œ"≥∞ÿ ѨÙã¨ÎHÍÅ∞ "≥Å∞=_®¤~Ú, JëêÊùY∞ÖÏ¡ MÏ<£, ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞O–=Úã≤¡OÅ∞ L~°∂ÌÖ’H˜ J#∞"å^ŒO JÜ«∂º~Ú.
ˆ~_çÜ≥∂ <å˜HõÅ∞ *ÏfÜ«∞ ™ê÷~ÚÖ’ „Ѩ™ê~åxH˜ <ÀK«∞‰õΩ<åfl~Ú. J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞ 'ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞O–=Úã≤¡OÅ∞— POQÆ¡ "åºã¨O JbѶ¨∞~ü =Úã≤¡O qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O
115 59 116

60. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
„ѨK«∞iOz# 'ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞O–=Úã≤¡OÅ áê„`«— "åºã¨ã¨OѨ٘֒ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩOk. z#fl`«#O #∞O_ç ã¨Ow`«O Ѩ@¡ =∞‰õΩ¯= K«∂Ñ≤# <å[~ü <å@HÍÅ∞, <å˜HõÅ∞ ~°zã¨∂Î,
#@∞_»∞, z„`«HÍ~°∞_»∞, =ºOQƺz„`«HÍ~°∞_»∞, =HõÎ. JO`«~å˚fÜ«∞–*ÏfÜ«∞–„áêOfÜ«∞ ã¨ÉèíÅ∞, #˜ã¨∂Î `˘Å∞`« „QÍ=∞ „Ѩ[Å =∞#fl# á⁄O^•~°∞. P `«~°∞"å`« <å@ºO, #@##∞ <Õ~°∞Û‰õΩ#fl
ã¨=∂"ÕâßÅ∞, ã¨^Œã¨∞ûÅÖ’ áêÖÁæ<åfl~°∞. J"å~°∞¤Å∞– ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: q.P~ü <å~°¡ qt+¨ì PÜ«∞# „Ѩ*Ï <å@º=∞O_»e ã¨Éèí∞º_çQÍ |∞„~°Hõ^äŒ#∞ „ѨKå~° ™ê^èŒ#OQÍ ã‘fiHõiOz |∞„~°Hõ^äŒ
[~°fleã¨∞ì J"å~°∞¤ (q[Ü«∞"å_»), `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëê ѨÙ~°™ê¯~°O (QÆ∞O@∂~°∞), _®Hõì~ü a.P~ü. HõàÏHÍ~°∞_çQÍ ã≤÷~°Ñ¨_®¤~°∞. D „Hõ=∞OÖ’ rq`åO`«O |∞„~°Hõ^äŒ#∞ „Ѩ^Œi≈ã¨∂Î, P
JOÉË_»¯~ü ÃѶ֒+≤Ñπ J"å~°∞¤ (#∂º_èçb¡). ÖHõ∆ºO: Pi÷Hõ–™ê=∂lHõ Jã¨=∂#`«Å∞ ÖËx HõàÏ~°∂áêxH˜ „áê}O áÈã≤ '|∞„~°Hõ^äŒ Ñ≤`å=∞Ǩï_»∞— QÍ „Ѩ[ŠѨÙ~°™ê¯~åxfl JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞.
Ö∫H˜Hõ, „Ѩ*Ï™êfi=∞º =º=ã¨÷ x~å‡}OÖ’ ~°K«~Ú`«QÍ ÉèÏQÆ™êfi=∞ºO JOkOK«_»O, *Ï˝#O *Ï#Ѩ^Œ Hõà◊Å#∞ ÉÏQÍ J^茺ܫ∞#O KÕã≤# <å[~ü 'ɡOQÍÖò Hõ~°∞=Ù—, '~åÜ«∞Åã‘=∞ Hõ~°∞=Ù—
„Ѩ*Ï™êfig∞HõiOK«|_®Å#fl PHÍOHõ∆`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ Å#∞ |∞„~°Hõ^äŒÅ∞QÍ =∞Åz `«# J^Œ∞ƒù`« QÍ#O`À, JkfifÜ«∞ #@#`À „Ѩ[Å#∞
#j~ü JǨÏ=∞‡^£, t=„Ѩ™ê^£ gkè, H˘`«Î¿Ñ@, q#∞H˘O_»–522567, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. L„~°∂`«Å∂yOKÕ q^èŒOQÍ |∞„~°Hõ^äŒÅ#∞ K≥|∞`«∂ „áêOfÜ«∞ ™ê÷~Ú #∞O_ç *ÏfÜ«∞
ã¨OKå~°"å}˜: 94402 41727, 93964 29722. Email: naseerahamed@ yahoo.com. ™ê÷~ÚH˜ KÕ~°∞‰õΩ<åfl~°∞. P `«~°∞"å`« 'ѨÖÏfl˜ Ü«Ú^ŒúO— 'ÉÁaƒe Ü«Ú^ŒúO— 'g~åaè=∞#∞º—
#ã‘~å ÉËQÆO ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ q[Ü«∞"å_»Ö’ 1972 "Õ∞ 17# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Kåi„`«Hõ áœ~å}˜Hõ Hõ^äŒÅ#∞ |∞„~°Hõ^äŒÅ∞QÍ ~åâß~°∞. 'P™êq∞— J#∞ ™êOѶ≤∞Hõ <å@HÍxfl,
ã¨b=Úhfl™ê ÉËQÆO, ã¨Ü«∞º^£ #~¸=Ú~ü ~°Ç¨Ï‡<£. K«^Œ∞=Ù: a.U. "åºã¨OQÆO: ~°K«#– '<å KÕu=∂„`«— UHõáê„`åaè#Ü«∞O, 'ÉèíHõÎ „ѨǨ¡^Œ— Ü«∞Hõ∆QÍ#O, ~°∂á⁄OkOKå~°∞. PÜ«∞#
J#∞"å^ŒO. L~°∂Ì, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ÅÖ’ „Ѩ"Õâ◊O. 1987Ö’ `«O„_ç „áÈ`åûǨÏO`À ~°K«<å~°OQÆ ~°∂á⁄OkOz# qq^èŒ ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ„H˜Ü«∞ʼnõΩ, *Ï^ŒÑ¨^Œ HõàÏ
„Ѩ"Õâ◊O. JѨʘ#∞O_ç ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. ~°∂áêʼnõΩ K≥Ok# ~°K«#ʼnõΩ ã¨∞=∞^èŒ∞~° QÍ„`«O JOkOK«@"Õ∞
'D<å_»∞— k#Ѩ„uHõÖ’ 'JO`«~åºq∞— ji¬Hõ „H˜O^Œ ~åã¨∞Î#fl "庙êÅ∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥KåÛ~Ú. H͉õΩO_® PÜ«∞# ã¨fiÜ«∞OQÍ #˜OKå~°∞. „Ѩ*Ï HõàÏHÍ~°∞_çQÍ
L~°∂Ì #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz ^è•i‡HõOQÍ „Ѩ[ʼnõΩ =∂~°æ^Œ~°≈HõO KÕ¿ã "庙êÅ∞ „Ѩ*Ï Ç¨Ï$^ŒÜ«∂Å#∞ K«∂~°Q˘#fl PÜ«∞##∞ 1986Ö’ 'Ѩ^Œ‡N—
~åã¨∞Î<åfl~°∞. ÖHõ∆ºO: JÖÏ¡ÇπÏ „Ѩã¨#fl`«. z~°∞<å=∂: #ã‘~å ÉËQÆO, á¶ê¡ò.405, J<åûi J"å~°∞¤ =iOzOk. P<å˜H˜ =∞ˆ~ *Ï#Ѩ^Œ HõàÏHÍ~°∞_çH˜ JO`«˜
Z<£ˆH¡"£, JrlÜ«∂ =∞ã≤˚^£ Z^Œ∞~°∞, "≥∞ǨÏnѨ@flO, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–28. ã¨OKå~°"å}˜: Q“~°=O ^ŒHõ¯HõáÈ=_»O`À *Ï#Ѩ^Œ HõàÏHÍ~°∞ÅÖ’ 'Ѩ^Œ‡N—
92465 31645, ^Œ∂~°"å}˜: 040-66253022. J"å~°∞¤ JO^Œ∞‰õΩ#fl `˘e *Ï#Ѩ^Œ HõàÏHÍ~°∞xQÍ PÜ«∞#
#"å*ò Jb =ÚǨÏ=∞‡^£ ó 1938 ÃãÃÑìO|~ü 25# K«i„`« ã¨$+≤ìOKå~°∞. *ÏfÜ«∞ ™ê÷~ÚÖ’ ѨÅ∞=Ù~°∞ „Ѩ=ÚY∞Å,
[##O. =~°OQÆÖò lÖÏ¡ #~°ûO¿Ñ@ x"åã≤. `«e¡`«O„_»∞Å∞: „Ѩ = ÚY ™êÇ≤ Ï `« º 㨠O 㨠÷ Å „Ѩ ã ¨ O â◊ Å ∞, Ѩ Ù ~° ™ ê¯~åÅ∞
=∞ǨÏ|∂Éò c, =∞ǨÏ|∂Éò Jb, =$uÎ: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. 1954Ö’ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. |∞„~°Hõ^䌉õΩ Ѩ~åºÜ«∞Ѩ^ŒOQÍ =∂i# Ѩ^Œ‡N ¿+H± <å[~ü ™êÃÇÏÉò K«Å#
'ÉèÏQƺ#QÆ~ü— Ѩ„uHõÖ’ '*’Ǩ~°∞— `˘e Hõq`« „ѨK«∞i`«O. JѨʘ z„`åÅÖ’ #˜OK«_»"Õ∞ H͉õΩO_® 'xÅ∞=Ù^ÀÑ≤_ç—, 'ÃÑ`«ÎO^•~°∞¡—, 'ã¨QÆ@∞ =∞x+≤—, z„`åʼnõΩ
#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞ ~°K«<å ã¨Ç¨ÏHÍ~°O JOkOKå~°∞. PÜ«∞# ™êÇ≤Ï`«ºO, HõàÏrq`«O q∂^Œ JOQÆ_®Å "≥OHõ@
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 'ã¨Ç¨Ï[ Hõq— a~°∞^•OH˜`«Å∞. ~°K«#: 'ã¨Or=x— Hõ$+¨‚=¸iΠѨiâ’^èŒ# KÕã≤ ã≤^•úO`« "åºã¨O ã¨=∞iÊOz PKå~°º <åQÍ~°∞˚# qâ◊fi q^•ºÅÜ«∞O
(ˆQÜ«∞ ã¨OѨ٘,1989). z~°∞<å=∂: ZO_ç #"å*ò Jb, 8–22, (QÆ∞O@∂~°∞) #∞O_ç 'Ñ≤.ÃÇÏKü_ç— Ñ¨Ïì á⁄O^•~°∞. Ѩ^Œ‡N <å[~ü rq`« K«i„`« 'Ñ≤O*Ïi—
<Õ`år ~À_£, #~°ûO¿Ñ@– 506132, =~°OQÆÖò lÖÏ¡. ¿Ñ~°∞`À =Ú„k`«"≥∞ÿOk. '*Ïu rq`«O –HõàÏѨi}Ï=∞O— ¿Ñ~°∞`À PÜ«∞# ~åã≤#
Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ „QÆO^äŒO 1997Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. PÜ«∞# ã¨fiÜ«∞OQÍ ~åã¨∞‰õΩ#fl 'P`«‡Hõ^䌗
<å[~ü ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó |∞„~°Hõ^ä• Ñ≤`å =∞Ǩï_»∞QÍ qMϺuQÍOz '<å[~ü— ¿Ñ~°∞`À =Ú„^Œ}‰õΩ <ÀK«∞HÀ‰õΩO_®<Õ Ñ¨^Œ‡N ¿+H± <å[~ü ™êÃÇÏÉò 1997 Ѷ≤„|=i 21#
„Ѩã≤^Œ∞ú_≥·# ¿+H± <å[~ü ™êÃÇÏÉò QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ `å_çH˘O_» =∞O_»ÅO á⁄<≥flHõÅ∞¡ „QÍ=∞OÖ’ QÆ∞O@∂~°∞Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: ¿+H± <å[~ü ÉèÏ~°º N=∞u P^ŒOa, ‰õΩ=∂~°∞_»∞,
1920 Ѷ≤„|=i 5# [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞ : ¿+H± cÉÏa, ¿+H± =∞™êÎ<£ ™êÃÇÏÉò. |∞„~°Hõ^äŒ HõàÏHÍ~°∞_»∞ ¿+H± ÉÏ|∂rÅ`À WO@~°∂fi, 06–06–2008, QÆ∞O@∂~°∞)
117 60 118

61. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
#r~ü JǨÏ=∞‡^£ ã≤.Ü«∞O ó z`«∂~∞° lÖÏ¡ H͈~fi˜#QÆ~OÖ’
Î ° x™ê~ü JǨÏ=∞‡^£ ã¨Ü«∞º^£± ó Hõ~°∂flÅ∞ lÖÏ¡ P^ÀxÖ’ 1979 ÃãÃÑìO|~ü 30#
1939 ÃãÃÑìO|~ü 29# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: lÖÏh a, [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ ~°Ç¨Ï=∞`ü, ã¨Ü«∞º^£ Ü«∂x<£
=ÚǨÏ=∞‡^£ JHõƒ~ü ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: +¨Ñ¶‘. K«^Œ∞=Ù: q∞Ü«∂. HõÅO¿Ñ~°∞: ZO_ç. ~°Ç¨Ï=∞`ü. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., Ñ≤.U_ç.
Ü«∞ãπ.Ü«∞ãπ.ZÖò.ã≤. L^ÀºQÆO: q„âßO`« ã¨Ç¨ÏHÍ~° 㨄al„ëêì~ü. =$uÎ: áê„uˆHÜ«ÚÅ∞. QÆ`« ^Œâß|ÌOQÍ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ ÉÏ^茺`«Å∞
1995 #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. Hõq`å ã¨OHõÅ<åÖ’¡, x~°fiÇ≤Ïã¨∂Î "庙êÅ∞ ~åã≤<å 2007 #∞O_ç 'w@∞~å~Ú—
Ѩ„uHõÖ’¡ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#: +¨Ñ¶‘ "å~°Ñ¨„uHõÖ’ =~°∞ã¨QÍ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. JѨʘ
™œ~°Éèí ‰õΩã¨∞=∂Å∞ (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2009). ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ #∞O_ç ã¨=∞HÍb# ã¨=∞㨺Šg∞^Œ, W`«~° ѨÅ∞ ™ê=∂lHõ
K≥·`«#ºO. z~°∞<å=∂: ã≤.ZO. #r~ü JǨÏ=∞‡^£, WO˜ #O.15–1742/1, ÖÏÅ∂ QÍÔ~¤<£, JOâßÅ g∞^Œ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.
z`«∂Î~°∞– 517001, z`«∂¡~°∞ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 94415 76555. P "庙êÅÖ’ w@∞~å~ÚÖ’ =zÛ# 'JÅ¡i =¸HõʼnõΩ tˆH∆k?—
#r~ü ÉÏëê ¿+H± ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ <≥Å∂¡~°∞Ö’ 1960 E<£ 19# [##O. QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛOk. ÅHõ∆ºO: *Ïu[#∞Å K≥·`«#ºO. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ x™ê~ü JǨÏ=∞‡^£,
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ~°ã¨∂Öò c, ¿+H± ^•^• ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: [~°fleãπì, WO˜ #O.1–1–300/17, Jâ’H±#QÆ~ü, 12= gkè, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ –20.
q"ÕH±. L^ÀºQÆO: ¿ãìò ÉϺOH± PѶπ WO_çÜ«∂ (<≥Å∂¡~°∞). ã¨OKå~°"å}˜: 97001 42615.Email: nisarahamedsyed@gamil.com
2006Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '"Õ∞^äÀ "åYº— "åºã¨O ^•fi~å ~°K«<å x™ê~ü Ü«∞O._ç ó #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡ QÆ∞O_®Å =∞O_»ÅO ã¨∞^•ÌÅ „QÍ=∞OÖ’ 1962
"åºã¨ O QÆ O P~° O Éè í " ≥ ∞ ÿ O k. „Ѩ ^ è • #OQÍ '^è • º# =∂eHõ — _çÃãO|~ü 16# [##O. HõÅO ¿Ñ~°∞: x™ê~ü. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏb=∂c, =∞ǨÏ=∞‡^£
=∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ (q[Ü«∞"å_») 'Y∞~üP<£— #∞ ѨiK«Ü«∞O KÕã¨∂Î JÉσãπ. K«^Œ∞=Ù: a.U. =$uÎ: Psìã≤ L^Àºy. 1986Ö’ '„Ѩ*Ï ~°K«~Ú`«Å ã¨=∂Yº—Ö’
~åã¨∞Î#fl ^è•~å"åÇ≤ÏHõ "庙êÅ∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. ÖHõ∆ºO: KÕi#Ѩʘ #∞O_ç áê@Å∞ ~åÜ«∞_»O, áê_»_»O, P_»_»O
JO^Œi P~å^茺^≥·=O XHõ¯_Õ##fl ã¨`«ºã¨O^Õâßxfl „ѨKå~°O P~°OÉèí"≥∞ÿOk. 'PO„^èŒ „Ѩ*Ï <å@º=∞O_»e—`À ã¨O|O^è•Å∞
KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± #r~ü ÉÏëê, WO˜ #O. 21/450, U~°Ê_®¤Hõ Hõq`«Å∞, áê@Å∞, Ñ¨Öˇ¡ ã¨∞^Œ∞ÌÅ∞ ~åÜ«∞_»O, áê_»_»O,
PKåi ǨÏ∫ãπ, ÉÏtHÍÅ "åi gkè, ÃÑ^ŒÌ|*Ï~°∞, <≥Å∂¡~°∞–524001, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. „Ѩ^Œ~°≈#Å∞ W=fi_»O qã¨Î$`«OQÍ [iyOk. 'Ñ¨Öˇ¡ã¨∞^Œ∞ÌÅ— g∞^Œ
ã¨OKå~°"å}˜: 97050 03231, 93471 06719. „Ѩ`ÕºHõ Hõ$+≤ KÕã≤ ã¨=∞HÍb# „Ѩ*Ï ã¨=∞㨺Šg∞^Œ `«Ü«∂~°∞
KÕã≤# „Ѩ`ÕºHõ HÍ~°º„Hõ=∂Å#∞ ã¨fiÜ«∞OQÍ ^Œ~°≈Hõ`«fiO =Ç≤ÏOz
#r~°∞nÌ<£ ZO_ç. ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ QÀѨÙ"åi QÆ∂_≥OÖ’ 1964 ÃãÃÑìO|~ü Ô~O_»∞# P_»∞`«∂ áê_»∞`«∂ ~åR Ѩi^èŒ∞efl ^•˜ *ÏfÜ«∞ ™ê÷~Ú
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: QÀic, "≥ÚQÆÖò MÏ*Ï ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: HÍ~°º„Hõ=∂ÅÖ’ ÉèÏQÆOQÍ _èçb¡, ÅHÀfl, =∞„^•ã¨∞ÅÖ’ „Ѩ^Œ~°≈#Å∞
ZO.U., ZÖòZÖò.a. =$uÎ: <åºÜ«∞"åk. 1984Ö’ '=∞~°∞Éèí∂q∞— WKåÛ~°∞. D „Hõ=∞OÖ’ ~åã≤# áê@Å∞, Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡,
Hõq`«`À P~°OÉèí"≥∞ÿ ѨÅ∞ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡, ~åROÖ’x ѨÅ∞ L^Œº=∞ Ѩ„uHõÖ’¡ ÃщõΩ¯ ã¨OYºÖ’ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.
ã¨OHõÅ<åÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. '[O|∞ nfiѨO—, '=∞ǨPkQÍ— JÉèí∞º^ŒÜ«∞ K«Å#z„`åʼnõΩ áê@Å∞ ~åâß~°∞, PÜ«∂ z„`åÅÖ’ #˜OKå~°∞. ~°K«#Å∞:
Hõq`«Å∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃÑÏì~Ú. ÖHõ∆ºO: ã¨=∞HÍb# ã¨=∞㨺Šx™ê~ü áê@ (áê@Å ã¨OѨ٘, 2009), x™ê~ü áê@Å HͺÃã@∞ì (ZOÑ≤Hõ KÕã≤ x™ê~ü
g∞^Œ Jaè„áêÜ«∂Å∞ „Ѩ[ʼnõΩ KÕ~°∞=ÜÕ∞ºÖÏ ã¨∂˜QÍ, ^蕘QÍ ã¨fiÜ«∞OQÍ QÍ#O KÕã≤# áê@Å∞, 2009). ÅHõ∆ºO: JqhuH˜, Jã¨=∂#`«Å‰õΩ ^Œ∂~°OQÍ
"≥Å¡_çOK«_»O. z~°∞<å=∂: ZO_ç. #r~°∞nÌ<£, WO˜ #O.
q=H∆Í~°Ç≤Ï`« =∂#gÜ«∞ ã¨=∂*Ïxfl PHÍOH˜∆ã¨∂Î "åˆQæÜ«∞HÍ~°∞xQÍ x~°O`«~°O „Ѩ[Ö’¡
8–1–3750, Psìã≤ HÍÅh, #ÖÁæO_»– 508001, #ÖÁæO_» lÖÏ¡. |`«HÍÅx. z~°∞<å=∂: ZO_ç. x™ê~ü, WO˜ #O. 4–52–169, =∞QÆ∂ÌO #QÆ~ü, [QÆkæi
ã¨OKå~°"å}˜: 98488 12056, 80191 73505. Email: nazeeruddinbsp@gmail.com. QÆ∞@ì, ÉÏÅ#QÆ~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–37. ã¨OKå~°"å}˜: 9490952285.
119 61 120

62. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
#∂~å˚Ǩ<£ ¿+H± ó ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡ ѨO_ç`« "≥Å∂¡~°∞Ö’ 1969 "Õ∞ 11# Ѩ„uHõÅ∞, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, "庙êÅ∞
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Jg∞<å ca, g∞~å ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. L~°∂Ì Hõq`å =∂^èŒ∞~åºxfl qâı¡+≤ã¨∂Î
ÉÏc˚. K«^Œ∞=Ù: Ü«∞O.U., a.W_ç. L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. PHÍâ◊"å}˜ ˆHO„^ŒO ^•fi~å `≥Å∞QÆ∞Ö’ „Ѩã¨OQÆ "庙êÅ∞
1984Ö’ '#_»∞ã¨∞Î#fl K«i„`«— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ `˘e™êiQÍ Hõq`« „Ѩ™ê~°O. `≥Å∞QÆ∞Ö’ ~åã¨∞Î#fl Hõ=ÙÅ, ~°K«~Ú`«Å ~°K«#Å
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞ qt+¨ì`«#∞, Ѷ¨∞#`«#∞ qâı¡+≤ã¨∂Î L~°∂ÌÖ’ ~åã≤# "庙êÅ∞ L~°∂Ì
KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ѨÅ∞ ˆQÜ«∞ ~°∂ѨHÍÅ∞ q^•º~°∞÷Å ^•fi~å Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. ÅHõ∆ºO: =∂#=`å qÅ∞=Å#∞
„Ѩ ^ Œ i ≈OK« | _®¤ ~ Ú. ™êÇ≤ Ï `« º 㨠O 㨠÷ Å ^•fi~å 㨠< å‡<åÅ∞ ѨiѨÙ+¨ìO KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂ : _®Hõì~ü ã¨Ü«∞º^£ Y∞`«∞|nÌ<£,
–ã¨`å¯~åÅ∞. ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å Ѩ@¡ „Ѩ[ÅÖ’ K≥·`«#ºO WO˜ #O.1–10–80, ëê ™êÃÇÏÉò QÆ∞@ì, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü–509001, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü
HõeOK«∞@. z~°∞<å=∂: ¿+H± #∂~å˚Ç<£, WO˜.#O. 3–286–14,
æ ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 97037 71012.
N ™ê~Ú^Œ∞~åæ #QÆ~ü, áêÅOy–534216, ѨtÛ=∞QÀ^•=i lÖÏ¡. ~°Ñ¶≤ Ü«∞O_ç. _®Hõì~ü ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ =Ú`åºÅѨe¡Ö’ 1974 PQÆã¨∞ì 17# [##O.
#∂~°∞ÖÏ¡ MÏ„k ã¨Ü«∞º^£ ó L~°∂Ì =Úh¬, Hõ~°∂flÅ∞. ~°K«#Å∞: ~°=∞*Ï#∞ =∞Ç≤Ï=∞Å∞, `«e¡ `«O„_»∞Å∞: JǨÏ=∞^£c, =ÚǨÏ=∞‡^£ JÉσãπ. K«^Œ∞=Ù:
#=∂A É’kèx, ã¨∞O^Œ~°=∞QÆ∞ #=¸<å, qâßfiã¨=ÚÅ∞, P~°∞ =∂@Å∞, AñÉÏ. Ü«∞O._ç. =$uÎ: "≥·^ŒºO. 1998Ö’ ã¨=∞HÍb# ™ê=∂lHÍOâ◊O
áêáê ™êÃÇÏÉò `«ÔH¯à◊§Ñ¨e¡ ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ QÆ∞uÎ `åÅ∂HÍ J¿ÑÊK«~°¡ [#‡ã¨÷ÅO. g∞^Œ ~åã≤# "åºã¨O ^•fi~å ~°K«<å ~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç
`«e¡ `«O„_»∞Å∞: Ѷ¨„‰õÄc, Ѷ¨„‰õΩnÌ<£. 1928Ö’ [##O. ~°K«#Å∞: J=kè, JO|, Hõhfl˜ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞, ™ê=h~°∞¡, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, „Ѩ^è•#OQÍ
K«∞Hõ¯Å∞, „¿Ñ=∞ qÖÏã¨=Ú, ~°ã¨YO_»O, ~å}© ã¨OÜ«ÚHõÎ, â◊‰õΩO`«Å, ã¨`åº<Õfi+¨}=Ú, ™ê=∂lHõ, âß„ã‘ÎÜ«∞ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. ÖHõ∆ºO:
áêáê™ê|∞ =∂@ ÃÑ·_ç=¸@. J}QÍi# =~åæÅ ™êkèHÍiHõ`« HÀã¨O Hõ$+≤ KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂
: _®Hõ ì ~ ü Ü« ∞ O._ç . ~° Ñ ¶ ≤ , áê¡ ò #O.102, WO˜ #O.
Ѩsfi<£ =Úã¨Îá¶ê ó HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡ QÀ^•=iYxÖ’ 1974 ÃãÃÑìO|~ü 25# [##O. 12–13–633, HÀH˜Å Jáê~üì "≥∞Oòû, gkè #O.14, <åQÍ~°∞˚#
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ~°lÜ«∂ ÉËQÆO, "≥ÚǨÏ=∞‡^£ MÏtO ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: H˜~°}HÍOu. #QÆ~ü, `å~åflHõ, ã≤H˜O„^ŒÉÏ^£ –1. ã¨OKå~°"å}˜: 98481 55960.
K«^Œ∞=Ù: a.U. 2007 U„Ñ≤ÖòÖ’ '#=∂*ò „áê=ÚYº`«— "åºã¨O „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç
qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ ѨÅ∞ P^蕺u‡Hõ "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÖHõ∆ºO: ã¨`«º ã¨O^Õâßxfl ~°Ñ¶≤ =∞ǨÏ=∞‡^£ Zãπ ó NH͉õΩà◊O lÖÏ¡ HÍj|∞QÆæÖ’ 1969 "Õ∞ 19# [##O. `«e¡
„Ѩ[ʼnõΩ JOkOK«_»O. z~°∞<å=∂: Ѩsfi<£ =Úã¨Îá¶ê, WO˜ #O.607 /_ça, ѨO*ÏÉò QÆ_»¤, `«O„_»∞Å∞: á¶êu=∂ c, Ѷ¨s^Œ∞ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.U. =$uÎ:
~å=∞=~°O, H˘`«ÎQÆ∂_≥O–507118, Y=∞‡OlÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92927 50406. =∂Ô~¯˜OQ∑. HõÅO¿Ñ~°∞: D"Õ=∞#. 1984 'J=∞‡— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’
'J=∞‡— ji¬H`À Hõq`« „ѨK∞« i`«"∞≥ #Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’,
õ ÿ
Ñ≤~å<£ x*Ï~Ú ˜.ÃÇÏKü ó ~°K«#Å∞: ǨÏ[~°`ü Ǩï¿ãû<£ ã¨O㨇~°}=Ú, ã¨∂~Ü≥∞ ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, Hõ^äŒÅ∞, <å˜HõÅ∞ KÀ@∞
á¶ê`≥Ǩ (J#∞"å^ŒO) Ǩτ[`ü =ÚǨÏ=∞‡^£ ã¨Å¡ÖϡǨï JÖˇ·Ç≤Ï =ã¨ûÖÏO QÍi ã‘~°`ü QÆ∞iOz KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ѨÅ∞ <å˜HõÅ∞ PHÍâ◊"å}˜ ^•fi~å „Ñ¨™ê~°O
LѨ<åºã¨=ÚÅ∞ (J#∞"å^•Å∞). JÜ«∂º~Ú. ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ™êÇ≤Ïf ã¨∞^èŒ (áêÅH˘Å∞¡). ÖHõ∆ºO:
Y∞`«∞|∞nÌ<£ ã¨Ü«∞º^£ _®Hõì~ü ó ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ Ѷ¨ÅH±#∞=∞ MÏ„kK«=∞<£Ö’ 1945 ™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO. z~°∞<å=∂ : Zãπ. =∞ǨÏ=∞‡^£ ~°Ñ¶‘, *ˇO_®
"Õ∞15# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^• #∂~åñ c, ã¨Ü«∞º^£ =∞ǨÏ|∂Éò Jb. HõÅO¿Ñ~°∞: gkè, [_ôÊ ~À_£, NH͉õΩà◊O–532001, NH͉õΩà◊O lÖÏ¡.
‰õΩ`«∞Éò ã¨~üëê~ü. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., Ñ≤.ÃÇÏKü_ç. L^ÀºQÆO: q„âßO`« J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. 1973Ö’ ã¨OKå~°"å}˜: 99637 50632.
'x~å‡}O— (=∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü) Ѩ„uHõÖ’ 'qHõ$`« ã¨`åºÅ∞— (Hõq`«) ~åã≤#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ ~°Ñ¶≤ ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ p~åÅÖ’ 1965 EÖˇ· 15# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H±
121 62 122

63. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
"≥ ∞ Ǩ Ï ~° ∞ hfl™ê, ¿+H± =∞™êÎ < £ . K« ^ Œ ∞ =Ù: a.U. "åºÑ¨ H õ O : ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ ÉËáêi ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ã≤^ŒÌ=@ìOÖ’ 1957 _çÃãO|~ü P~°∞#
J#∞"å^Œ‰õΩ_»∞ ('"å~°Î— k#Ѩ„uHõ, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). 1981Ö’ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ã¨b=∂a, ¿+H± J|∞ÌÖò ~°ã¨∂Öò. HõÅO¿Ñ~°∞: 'â◊tN—. K«^Œ∞=Ù:
ÉÏÅq∞„`« =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ `˘e™êiQÍ 'JO^ŒO `≥zÛ# JѨHÍ~°O— a.U., a.Ü«∞Öò., ZO.U. =$uÎ: áê„uˆHÜ«Ú_»∞. „áê^äŒq∞Hõ q^Œº <å˜ #∞O_ç Hõq`«fiO
Hõ^äŒ „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. g∞^Œ U~°Ê_ç# =∞‰õΩ¯=‰õΩ _®Hõì~ü ѨÙ@ìѨiÎ <å~åÜ«∞}ÏKå~°∞ºÅ =∂~°æ^Œ~°≈HõO ÅaèOK«_»O`À
JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞, 1977Ö’ 'JÉèí∞º^ŒÜ«∞— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ 'ã¨=∂[O— Hõq`« `˘e™êiQÍ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk.
"庙êÅ∞ KÀ@∞KÕ ã ¨ ∞ ‰õ Ω <åfl~Ú. P „Hõ = ∞OÖ’ ÃѶ q ∞x[O JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, ˆQÜ«∂Å∞, Ѩ^•ºÅ∞,
„Ѩ^è•<åOâ◊OQÍ ~åã≤# 'ã¨ÊO^Œ#— #=Å, 'ѨK«Ûx *Ï˝Ñ¨HõO— Hõq`« ™êÇ≤Ï`«º– ™ê=∂lHõ–ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# KåÖÏ Hõq`«Å∞,
QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃÑÏì~Ú. ~°K«#: ã¨ÊO^Œ# (#=Å 2002). ÅHõ∆ºO: =∞Oz ™êÇ≤Ï`åºxfl Hõ^ä•xHõÅ∞ POQÆ¡O, L~°∂Ì ÉèÏ+¨Ö’¡ `«~°∞˚=∂ KÕÜ«∞|_ç PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O
~°zOK«_»O, =∞Oz ™êÇ≤Ï`åºxfl P™êfikOK«_»O. z~°∞<å=∂ : ¿+H± ~°Ñ¶≤, WO˜ #O. JÜ«∂º~Ú. 1995 #∞O_ç '™êÇ≤Ï`«º<Õ„`«O— „`≥·=∂㨠Ѩ„uHõ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. Pâ◊√=ÙQÍ
16–11658/U, =¸ã¨~°OÉÏQ∑, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–36. ã¨OKå~°"å}˜: 94907 51886. Hõq`«fiO K≥ѨÊ_»OÖ’ k@ì. =HõÎ, ™ê=∂lHõ–~å[H©Ü«∞ qâı¡+¨‰õΩ_»∞. ~°K«#Å∞: 1.~åuѨÓÅ∞
~°Ñ¶≤ ã¨Ü«∞º^£ ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ #∂lg_»∞Ö’ 1958 "Õ∞ Zxq∞k# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: (Hõ^ä• ã¨OѨ٘, 1996), 2.Ѩšq (=K«# HÍ=ºO, 1978), 3.â◊ÉÏÌxH˜ ™êfiQÆ`«O (=K«#
ã¨Ü«∞º^£ J„+¨Ñ¶¨Ùhfl™ê, ã¨Ü«∞º^£ ǨÏѶ‘*ò. K«^Œ∞=Ù: a.U, S˜S. L^ÀºQÆO: ^ŒH˜∆} =∞^茺Ô~·ÖËfi. HÍ=ºO, 1991), 4.*Ë|∞Ö’ ã¨∂~°∞º_»∞ (=K«# HÍ=ºO,2008), 5.^ŒÃÇÏ*ò (Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘,
1979Ö’ q[Ü« ∞ "å_» #∞O_ç "≥ Å ∞=_ç # 'Z<£ H “O@~ü — 2007), 6.=∞#‰õΩ `≥eÜ«∞x =∞# Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ (K«i„`« „QÆO^äŒO,
ѨHõ∆Ѩ„uHõÖ’ `˘e™êiQÍ "åºã¨O „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ 2007). D „QÆO^ä•ÅÖ’ '*Ë|∞Ö’ ã¨∂~°∞º_»∞— =K«# HÍ=ºO
Ѩ„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. =HõÎ, '*ËÉò "Õ∞ ã¨∂~°*ò— ¿Ñ~°∞`À 2006Ö’ L~°∂ÌÖ’, '^ŒÃÇÏ*ò— Hõ^äŒÅ
~å[H©Ü∞« qâı+‰Ωõ _»∞. ÅHõº∆ O: =¸_è» #=∞‡HÍÅ #∞O_ç, Jxfl~°HÍÅ
¡ ¨ ã¨OѨ٘ '@∂º<£û PѶπ Öˇ·Ñ¶πû— ¿Ñ~°∞`À 2008Ö’ POQÆ¡OÖ’
Jã¨=∂#`«Å #∞O_ç ã¨=∂*Ïxfl q=ÚHõÎO KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: "≥Å∞=_®¤~Ú. `≥Å∞QÆ∞‰õΩ „áêp# Ǩϟ^• HÀã¨O Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡Ö’x
ã¨Ü«∞º^£ ~°Ñ¶≤, WO˜ #O. 745–ZO, P~ü W HÍÅh, HÍÖò>ˇH±û `˘e<å˜ `≥Å∞QÆ∞ âßã¨<åÅ QÆ∞iOz „ѨKå~°O KÕã≤# ÉèÏëê
~À_£, q[Ü«∞"å_»–520 001, Hõ$ëê‚lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99490 ¿ã=‰õΩ_çQÍ QÆ∞iÎOѨÙ. ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞–J"å~°∞¤Å∞: ZOq QÆ∞áêÎ
93044. Email: syedrafimrs@gamil.com ᶜO_Õ+¨<£ „Ѩ`ÕºHõ J"å~°∞¤ (UÅ∂~°∞, 1989), QÆ∞„~°O *Ï+¨µ"å
J"å~°∞¤ (Hõ_»Ñ¨, 1990), `≥Å∞QÆ∞ JkèHÍ~° ÉèÏëê ã¨OѶ¨∞OKÕ 'qt+¨ì ÉèÏëê ѨÙ~°™ê¯~°O—
~°Ñ¶≤ =∞ǨÏ=∞‡^£ ˜Oyi ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ #~°™êѨÙ~°OÖ’ 1973 E<£15# (2004 =∞iÜ«Ú 2008), L`«Î=∞ ™êÇ≤Ï`«º ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞ J"å~°∞¤ (Hõ^ä•xÅÜ«∞O
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: *ˇ·#∞c, ÉÏ+¨µ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., #O^ŒÅ∂~°∞, 2007), _®Hõì~ü ѨÏìaè~åq∞ Ô~_ç¤ ™ê‡~°Hõ ѨÙ~°™ê¯~°O (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2008),
a.W_ç . L^ÀºQÆ O : Láê^è • ºÜ« Ú _» ∞ . Hõ Å O¿Ñ~° ∞ : ˜ Z O_ç H˘O_ÕѨÓ_ç Nx"åã¨~å=Ù ™ê‡~°Hõ ™êÇ≤Ï`«º ѨÙ~°™ê¯~°O (2008, QÆ∞O@∂~°∞), PO„^茄Ѩ^Õâò
~°Ñ¶≤.1988Ö’ PO„^èŒÉèí∂q∞ gH©¡Ö’ ~åã≤# 'HÀ~ÚÖÏ...HÀ~ÚÖÏ— „ѨÉèí∞`«fiOKÕ '~åR ™ê÷~Ú L`«Î=∞ áê„uˆHÜ«Ú_»∞— J"å~°∞¤ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2008), Ü«¸xã≤Ѷπ
Hõq`«`À P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ ѨÅ∞ JO`«~å˚fÜ«∞ ѨÙ~°™ê¯~°O (2009, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). J~°ã¨O =„*’`«û= ™êÇ≤Ïf ѨÙ~°™ê¯~°O
Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. =Úã≤¡O (QÆ∞O@∂~°∞, 2010). „Ѩ=ÚY ™êÇ≤Ï`«º–™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷ÅKÕ ã¨<å‡<åÅ∞, ã¨`å¯~åÅ∞.
i[ˆ~fi+¨#¡#∞ ã¨=∞i÷ã¨∂Î k#Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# "庙êÅ∞ ÅHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º, ™êO㨯$uHõ "≥·Éèí=–„áêÉèí"åÅ#∞ =∞iO`«QÍ „Ѩu+≤ìOѨ
QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃÑÏì~Ú. ÅHõ∆ ºO: =Úã≤¡OÅ∞ ÉÏQÆ∞O_®e,
*ËÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂ : ¿+H± ÉËáêi ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡, WO˜ #O.1–778 (2U), [~°fleã¨∞ì
JO^Œ~°∂ ÉÏQÆ∞Ѩ_®e, <å ^Õâ◊O ã¨∞aèHõ∆OQÍ LO_®Å#flk.
z~°∞<å=∂: ˜ZO_ç ~°Ñ¶≤, WO˜ #O.14–421, H˘`«Îgkè, áÈ~°∞=∂q∞à◊§–516193, HÍÅh, ^•fi~°HÍ #QÆ~ü, Hõ_»Ñ¨–516004, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜ : 93474 10689,
Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94416 36821. 99899 13818. Email: sasisreekdp@gmail.com
123 63 124

64. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ ã¨O`«#∂`«Åáê_»∞Ö’ 1963 Ѷ≤„|=i Ѩk# ZO.U., ZO.W_ç. L^ÀºQÆO: q„âßO`« K«i„`« J^•ºÑ¨‰õΩÅ∞. 1961Ö’ 'PO„^èŒ=∞Ç≤Ïà◊—
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ~˘YÜ«∂a, ¿+H± QÆѶ¨Ó~ü. HõÅO¿Ñ~°∞: ÉÏ ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡. K«^Œ∞=Ù: Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# 'XiÑ≤_ç~åà◊√§— Hõq`«`À P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ
ZO.U (eò). L^ÀºQÆO: aZãπZ<£Ü«∞Öò (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). 1994 Ѷ≤„|=i 25<å˜ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞, Ѩ^•ºÅ∞
PO„^è Œ * ’ºu "å~° Ñ ¨ „ uHõ Ö ’ '`≥ e q Z=_ç ™⁄=Ú‡— Hõ ^ ä Œ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: ÉÏ„c =∞ã‘^Œ∞ (XHõ Kåi„`«Hõ
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, ѨijÅ#, 1990), ÉèÏ~°fÜ«∞ =Úã≤¡OÅ∞ (x#fl–<Õ_»∞–ˆ~ѨÙ),
Hõq`«Å∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 2003Ö’ "≥Å∞=_ç# 'ÉÏ— Hõ^äŒÅ 2003, ǨÏ*ò, L„=∂ B~ü lÜ«∂~°`ü (2004), =Úã≤¡O
ã¨OѨ٘ =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑ˜ì ¿+H± ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡#∞ HÍ™êÎ =∞`åKå~åÅ∞ (2005), HõOa¡"åÅ (=∞ǨÏ=∞‡^£ „Ѩ=HõÎ rq`«
'ÉÏ ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡— QÍ =∂ˆ~Ûã≤Ok. 'ÉÏ— Hõq`å ã¨OѨ٘ L~°∂ÌÖ’ K«i„`«, 2009). ÖHõ∆ºO: J@ì_»∞QÆ∞# Ѩ_ç HõxÊOK«x "åã¨Î"åÅ#∞
`«~°∞˚=∂ KÕÜ«∞|_ç 2006Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. ~°K«#Å∞: 'ÉÏ— "≥eH˜ fÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: ëêb ~°Ç¨ÏO`«∞ÖÏ¡, WO˜
(Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘, 2004), 'ёѨÖò "Õ∞ hO— (Hõq`«Å ã¨OѨ٘, #O. 6–1–911, HÀ=Ó~°∞ #QÆ~ü ZH±û>ˇ<£¬<£, J#O`«Ñ¨Ù~°O–515004, J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡.
2007), '=∂— (Hõ^äŒÅ ã¨OѨ٘, 2009). ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞– ã¨OKå~°"å}˜: 08554–233402.
J"å~°∞¤Å∞: qâßÅ ™êÇ≤Ïu a.Zãπ ~å=ÚÅ∞ Hõ^ä• Ñ¨Ù~°™ê¯~°O (2004), ǨÏã¨<£ á¶êu=∂ ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ #∂~üÉÏëê ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ÉÏѨ@¡ =∞O_»ÅO HõOHõ@áêÖˇOÖ’
™êÇ≤Ïf ™ê‡~°Hõ Pf‡Ü«∞ ѨÙ~°™ê¯~°O (XOQÀÅ∞, 2008), NHõ$+¨‚^Õ=~åÜ«∞ ™êÇ≤Ï`«º 1959 U„Ñ≤Öò 18# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: #∂~üÉÏëê ~À+¨<£a, #∂~üÉÏëê =∞øÖÏe.
™êO㨯$uHõ ¿ã"å ã¨q∞u LQÍk ѨÙ~°™ê¯~°O (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2009). ÅHõ∆ºO: =∞~°∞QÆ∞# HõÅO ¿Ñ~°∞: #∂~üÉÏëê. K«^Œ∞=Ù: Ü«∞O.HÍ"£∞. L^ÀºQÆO: ÃãÊ+¨Öò _çѨӺ© HõÅHõì~ü. 1978Ö’
Ѩ_»∞`«∞#fl =∂#=`åfixfl Ѩ@ìO Hõ@ì_»O. z~°∞<å=∂: ÉÏ ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡, áê¡ò #O. 104, q^•ºi÷QÍ HõàÏâߊѨ„uHõÅÖ’ '`«∞á¶ê#∞ g∞^Œ q[Ü«∞O— Hõq`« ~åÜ«∞_»O`À ~°K«<å
™ê~Ú K≥·`«#º Jáê~üì"≥∞Oòû, _çZãπZ<£ J~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–60. ã¨OKå~°"å}˜: 94908 "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. „Ѩ[Å ã¨=∞㨺Å#∞ qâı¡+≤ã¨∂Î, Ѩiëê¯~åÅ∞ ã¨∂zã¨∂Î L`«Î~åÅ∞,
06022, Email: juggymeraj@yahoo.co.in "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O. POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’x Pi÷Hõ–
~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡ ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ XOQÀÅ∞Ö’ 1938 #=O|~ü <åÅ∞æ# [##O. ™ê=∂lHõ – ^è • i‡Hõ "庙êÅ#∞ `≥ Å ∞QÆ ∞ Ö’H˜ J#∞=kOz
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ~°Ç¨Ï=∞`«∞hfl™ê, ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.HÍ"£∞ (P#~üû), "≥Å∞=iOK«_»O Ѩ@¡ „Ѩ`ÕºHõ Pã¨H˜Î. W™ê¡O–„ÔH·ã¨Î=O g∞^Œ ~åã≤#
Zã≤Zãπ, Zã≤SZãπ. L^ÀºQÆO: "å}˜[º âß„ã¨Î J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞ (i>ˇÿ~ü¤). =¸_»∞ ^ŒâßÉÏÌÅ `«∞Å<å`«‡Hõ "庙êŠѨ~°OѨ~° =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú.
„H˜`«O ~°K«<å "åºã¨O P~°OÉèíO. HõàÏâßÅ =∂ºQ∑*ˇ·<£ûÖ’, W`«~° Ѩ„uHõÅÖ’ qq^èŒ JOâßÅ „ѨÉèí∞`«fi JkèHÍiHõ =º=Ǩ~åÅ∞, L`«Î~°–„Ѩ`«∞º`«Î~åÅ∞ „Ѩ[Å
g∞^Œ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. 1975Ö’ '=ÚǨÏ=∞‡^£ rq`« K«i„`«— J#∞ „QÆO^äŒO ÉèÏ+¨ `≥Å∞QÆ∞Ö’ ™êQÍÅ#fl „Ѩܫ∞`åflʼnõΩ PK«~°} ~°∂ѨO Wã¨∂Î
~åã≤<å Jk 2010Ö’ "≥Å∞=_çOk. ~°K«#Å∞: 1. W™ê¡O#∞ ~°H˜∆Oz# "Õ∞^è•=ÙÅ∞ (2009), 2008Ö’ 'Éèí∂¿ãHõ~°} J"å~°∞¤—#∞ ~åR K«i„`«Ö’ `˘e™êiQÍ
2. +¨iÜ«∞`ü (2010), 3. W™ê¡O K«i„`« (2010), 4. =∞ǨÏ=∞‡^£ rq`« K«i„`« (2010), POQÆ¡OÖ’ H͉õΩO_® `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’ ~åã≤ ѨÅ∞=ÙiH˜ =∂~°æ
5. Lãπ"å–ÜÕ∞–~°ã¨∂ÖË HõsO (L~°∂Ì #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞ J#∞"å^ŒO, 2010). ÅHõ∆ºO: W™ê¡O ^Œ~°≈‰õΩÅÜ«∂º~°∞. ~°K«#Å∞: `≥Å∞QÆ∞ JkèHÍ~° ÉèÏ+¨ HÍ"åÅO>Ë (2004). ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞:
B#`åºxfl, Ѷ¨∞# K«i„`«#∞ „Ѩ[ʼnõΩ ã¨∞ÅÉèí„QÍǨϺ"≥∞ÿ# f~°∞Ö’ q=iOK«_»O. z~°∞<å=∂: `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëê ѨÙ~°™ê¯~°O (2004, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). ÅHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨Ö’ „ѨÉèí∞`«fiO
¿+H± ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡, WO˜. #O.l–1, ~åǨïÖò Jáê~üì"≥∞Oòû, "≥·q ~å=Ù Jã¨∞Ѩ„u =º=Ǩ~åÅ∞ ™êyOKåe, L`«Î~°„Ѩ`«∞º`«Î~åÅ∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’ [~°QÍÅ#flk. z~°∞<å=∂ :
^ŒQÆæ~°, Åcƒ¿Ñ@, q[Ü«∞"å_»–10, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 0866–2486390. #∂~ü ÉÏëê ~°Ç¨Ï=∞`«∞ÖÏ¡, WO˜.#O. 11–121, áÈÅHõOáê_»∞, `å_ÕѨe¡ =∞O_»ÅO,
~°Ç¨ÏO`«∞ÖÏ¡ ëêb ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ =„[Hõ~°∂~°∞Ö’ 1942 [#=i Ѩk# QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 97035 43390, Email: nrahmthulla@yahoo.com
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ™êÃÇÏÉòc, =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò. HõÅO ¿Ñ~°∞: ëêb. K«^Œ∞=Ù: ~°Ç≤Ï=∂<£ Zãπ ó J#O`«Ñ¨Ù~°O x"åã≤. 1984 „áêO`«OÖ’ J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡
125 64 126

65. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J#O`«Ñ¨Ù~°OÖ’x ¿ãì+¨<£ ~À_»∞¤Ö’ x"åã¨O. ~°K«#Å∞: hÅO ~åA. "庙êÅ∞), 2006, 8. JѨ~ål`« (Z~Ú_£û ÉÏkè`« =∞Ç≤Ïà◊Å Ü«∞^•~°÷QÍ^äŒÅ∞), 2007,
~°Ç≤Ï=∂<£ Zãπ.Z ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ =∂K«~°¡ `åÅ∂HÍ F|∞ÖËã¨∞xÑ¨Öˇ¡ [#‡ã¨÷ÅO. 9. ZQƈ~ã≤# Z„~°*ˇO_® (cèq∞Ô~_ç¤ #~°ã≤OǨÔ~_ç¤ rq`« Hõ^äŒ#O), 2008, 10. <≥Å∂¡~°∞
Ѩ٘ì# `Õk:15–08–1946. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Jg∞~üc, Jb¡ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: Ñ≤Ü«Úã≤. „É∫<£ |OQÀÔ~ (|O_ç ÉÏÅQÀáêÅÔ~_ç¤ rq`« Hõ^äŒ#O), 11. "åb‡H˜ ~å=∂Ü«∞}O. '`Õ[—
~°K«#Å∞: Ѩi=~°Î# ˆQÜ«∂Å∞. "å~°Ñ¨„uHõÖ’ '=∞ǨÏu— HõÅO ¿Ñ~°∞`À ™êÇ≤Ï`«º ji¬Hõ x~°fiǨÏ}. ÅHõ∆ºO: „Ѩ[Ö’¡
™êÇ≤Ï`åºaèÖÏ+¨, Jaè~°∞z HõeæOK«_»O. z~°∞<å=∂: J|∞ÌÖò ~°*Ï Ç¨ï¿ãû<£, WO˜ #O.
~å*ò =∞ǨÏ=∞‡^£ _®Hõì~ü ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ ǨÏã¨<£Ñ¨iÎ =∞O_»ÅO ã‘`«O¿Ñ~°∞ „QÍ=∞OÖ’ 11–5–410, eb¡ ÉÏ¡H±, á¶ê¡ò #O.402, #~¸OMÏtO Jáê~üì"≥∞Oòû, Ô~_£Ç≤ÏÖòû,
1959 U„Ñ≤Öò XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ü«∂Y∂c, J|∞ÌÖÏ¡. HõÅO¿Ñ~°∞: ~å*ò, ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^£–500004, ã¨OKå~°"å}˜: 95055 17052, Email: a.rajahussain@gmail.com
·
~å*ò =ÚǨÏ=∞‡^£. K«^Œ∞=Ù : ZO.U., Ñ≤.ÃÇÏKü_ç. L^ÀºQÆO:
Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1987Ö’ `˘e "åºã¨O „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À ~°*ÏH± J|∞ÌÖò "≥ÚǨÏ=∞‡^£ ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ #~åûѨÓ~ü =∞O_»ÅO "≥OHõÏѨÓ~üÖ’
~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ ѨÅ∞ "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ 1966 "Õ∞ 11# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏ*Ïc, ~å*ò
KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 1998 U„Ñ≤Öò 12# „Ѩ*Ï`«O„`« Ѩ„uHõÖ’ =∞ǨÏ=∞‡^£. K«^Œ∞=Ù: a.Ü«∞ã‘û., a.W_ç., _ç.*Ë. L^ÀºQÆO:
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# 'J„QÆ~å[ºO KÕ`«∞Ö’¡H˜ "ÕѨK≥@∞ì— "åºã¨O QÆ∞iÎOѨ٠[~°fleãπì. 1987 #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. qq^èŒ
`≥zÛÃјìOk. *ÏfÜ«∞, JO`«~å˚fÜ«∞ ã¨^Œã¨∞ûÖ’¡ áêÖÁæx PO„^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ÅHõ∆ºO: „QÍg∞}
„Ѩ^Õâò *Ï#Ѩ^Œ ™êÇ≤Ï`«ºO g∞^Œ ã¨=∞iÊOz# „Ѩã¨OQÆ "庙êÅ∞ =Úã≤¡O r=# q^è•#O g∞^Œ Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ "庙êÅ „ѨK«∞~°}.
PHÍâ◊"å}˜, ^Œ∂~°^Œ~°≈<£, >ˇeq[<£ Kèå<≥ÖòûÖ’ „Ѩ™ê~°O. z~°∞<å=∂ : "≥ÚǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò ~°*ÏH±, WO˜ #O.7–261087/
ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞ : *Ï#Ѩ^Œ ™êÇ≤Ï`«º ѨÙ~°™ê¯~°O. ÖHõ∆ºO: „Ѩ*Ï K≥·`«#ºO. z~°∞<å=∂ : U/134, ~å[~å*Ëâ◊fi~ü #QÆ~ü HÍÅh (a.ÔH. QÆ∂_®), ã¨#`ü#QÆ~ü,
_®Hõì~ü ~å*ò =∞ǨÏ=∞‡^£ WO˜ #O.6–4–21, ǨÏ#‡H˘O_»–506011, =~°OQÆÖò lÖÏ¡. ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£– 500038. ã¨OKå~°"å}˜: 99481 22798.
ã¨OKå~°"å}˜: 99480 37665. ~°q∞*Ï ÉÏ#∞ ¿+H± ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ a„@QÆ∞O@Ö’ 1965 =∂iÛ =¸_»∞# [##O.
~°*Ï Ç¨ï¿ãû<£ J|∞ÌÖò ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ =∞OQÆà◊yiÖ’ 1957 U„Ñ≤Öò 11# `«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏl=∂ ¿+H± ã¨~åÎ*ò ÉËQÆO, ǨÏr ¿+H± Ñ‘~ü JǨÏ=∞‡^£. HõÅO ¿Ñ~°∞:
[##O. HõÅO ¿Ñ~°∞: =∞ǨÏu. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ѷ¨s^£c, J|∞ÌÖò ~°ã¨∂Öò. K«^Œ∞=Ù: a.U ~°q∞*Ï. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., a.W_ç. L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚ~åÅ∞. 1986Ö’ '¿ÇÏ`«∞"å^ŒO—
(eò)., ZO.U., ZO.Ѷ≤Öò. L^ÀºQÆO: `≥Å∞QÆ∞ J^蕺ѨHõ`«fiO. P `«~°∞"å`« 'D<å_»∞— =∂ã¨ Ñ ¨ „ uHõ Ö ’ (#~° ã ¨ ~ å=Ù¿Ñ@) =¸_è » # =∞‡HÍÅ =Å#
k#Ѩ„uHõÖ’ áê„uˆHÜ«Ú_çQÍ Zxq∞^Õà◊√§ ÉÏ^茺`«Å x~°fiǨÏ}. ã¨=∂*ÏxH˜ HõeˆQ #ëêìÅ#∞ q=iã¨∂Î ~åã≤# "åºã¨O`À
„Ѩã∞`O ~åR „ѨÉ∞èí `åfikèHÍi. 1972 #∞O_ç q^•ºi÷QÍ HõàÏâßÅ
¨Î « P~°OaèOz qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „ѨK«∞i`«O
=∂ºQ∑*ˇ·<£Ö’ ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å "庙êOQÆO P~°OÉèíO. JÜ«∂º~Ú. 'ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`«º ã¨O„QÍ=∞OÖ’ =Úã≤¡O =∞Ç≤Ïà◊Å∞
JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, x~°fiÇ≤ÏOz# áê„`«—#∞ q=iã¨∂Î qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ ~åã≤# "庙êÅ∞
QÆeÊHõÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞, q=∞~°≈Å∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „ѨK«∞i`«O. QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. ÅHõ∆ºO: ã¨=∂*Ïxfl K≥·`«#º=O`«O
„á⁄ÃѶ¶ã¨~ü `«∂=∂˜ ^À}Ñ¨Ê „áÈ`åûǨÏO`À 1988Ö’ `˘e KÕÜ«∞@O–ã¨~°fi[<å=o „ѨQÆuH˜ ~°K«#Å∞ LѨܫÚHõÎO HÍ"åe.
ѨÙã¨ÎHõO 'Ñ≤OQÆo "≥OHõÜ«∞º— „ѨK«∞iOKå~°∞. ~°K«#Å∞: 1. Ñ≤OQÆo z~°∞<å=∂: ¿+H± ~°q∞*Ï ÉÏ#∞, t=„Ѩ™ê^£ gkè, H˘`«Î¿Ñ@,
"≥OHõÜ«∞º (1988), 2.P#"åÅ∞ (™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ ã¨OHõÅ#O, q#∞H˘O_»–522647. QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 94413 70070.
2005), 3. K«∞Hͯ ~å=∞Ü«∞º (rq`« Hõ^äŒ#O), 2006, 4. ÉÏÅÅ HõÖÏ"£∞, 2006, 5. ~°+‘^£ ÉÏëê ó <≥Å∂¡~°∞ x"åã≤. W™ê¡O =∞O`«OÖ’x ѨO_»∞QÆÅ q∂^Œ 'q„Hõ=∞ ã≤OǨÏѨÙi
WO˜ ÉèÏ+¨ (2005), 6. u~°OQÍ =Úã¨Öχ<£ (Hõq`«Å∞) 2006, 7. KÕ„"åÅ∞ (™êÇ≤Ï`«º =∞O_»Å ã¨~°fiã¨fiO—Ö’ "庙êÅ∞ ~åâß~°∞.
127 65 128

66. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
~°+‘^• _ç ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ Hõ_»Ñ¨Ö’ 1962 EÖˇ· XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Y∞s¬^£ „QÆO^ä•Å∞ "≥Å∞=_®¤~Ú. g˜Ö’ ǨÏnã¨∞ H˜~°}ÏÅ∞, W™ê¡g∞Ü«∞ P~å^èŒ#Å∞, Y∞~üP<£
ÉËQÆO, ã¨<å=ÙÖÏ¡ MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: Ç≤ÏOn ѨO_çò. L^ÀºQÆO: ã¨O^Õâ◊O, Y∞~ü P<£ Hõ^ä•=∂eHõ ÖÏO˜ „QÆO^ä•Å∞ QÆ∞iÎOѨÙ#∞ `≥zÛÃÑÏì~Ú. |$ǨÏ`«Î~°
Láê^蕺ܫÚ~åÅ∞. 2006Ö’ 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ ~åã≤# „QÆO^äŒO 'JOu=∞ ^≥·=„QÆO^äŒO Y∞~üP<£— (J#∞"å^ŒO–"åºMϺ#O) „ѨK«∞~°}Ö’ ã¨Ç¨ÏHÍ~°O.
'^≥ · = HÍ~° ∞ }º =i÷ x — "åºã¨ O `À P~° O aè O z Ѩ Å ∞ ^è • i‡Hõ ÅHõ∆ºO: ã¨`«º ã¨O^Õâßxfl Ѩk=∞Ok`À ѨOK«∞HÀ=_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± =ÚǨÏ=∞‡^£
=∞Ç≤Ïà◊Ö’ ^è•i‡Hõ zO`«##∞ =∞iO`«QÍ ÃÑOá⁄OkOKåÅ#fl J|∞ÌÖò ~°ã¨∂Öò, WO˜ #O.16–2–862, JHõƒ~üÉÏQ∑, Ãã·^•ÉÏ^£, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ –500059.
ÅHõº∆ O`À Ѩ„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞, Hõ^•xHõÅ∞ „ѨK∞i`«O JÜ«∂º~Ú.
ä « ã¨OKå~°"å}˜: 93473 86588.Email: abuanas2007@gmail.com
2009Ö’ ã‘fiÜ«∞ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiOÖ’ '^≥·= HÍ~°∞}º =i¬}˜— J#∞ ~°ã¨∂Öò ¿+H± ó NH͉õΩà◊O lÖÏ¡ NH͉õΩà◊O [#‡ã¨÷ÅO. ~°K«#Å∞: q∞„`« É’^èŒ<å=∞$`«=Ú.
„`≥·=∂ã≤Hõ Ѩ„uHõ#∞ Hõ_»Ñ¨ ˆHO„^ŒOQÍ P~°OaèOz H˘O`«HÍÅO
#_çáê~°∞. ÅHõ∆ºO: W™ê¡O ã¨O^Õâßxfl ã¨~°fi"åºÑ¨ÎO KÕÜ«∞_»O. ~°=ÓѶπ J|∞ÌÖò ¿+H± _®Hõì~ü ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ <åQÍ~°∞˚#™êQÆ~ü (Ç≤ÏÖòHÍÅh)Ö’ 1962
z~°∞<å=∂ : _ç. ~°+‘^•, WO˜ #O. 2/75, =∂~°∞f#QÆ~ü, Hõ_»Ñ¨–516001, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. _çÃãO|~ü 22# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ã¨g∞=Ùhfl™ê, ¿+H± #∂~ü JǨÏ=∞‡^£. K«^Œ∞=Ù:
^Œ∂~°"å}˜ : 93463 73044. ZO.a.a.Ü«∞ãπ. =$uÎ: "≥·^ŒºO. 1978Ö’ PO„^èŒ*’ºuÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '<åQÆiHõѨÙ@_»q—
Hõq`«`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, Hõ^äŒÅ∞,
~°ã¨∂Öò MÏ<£ Ѩ~îå<£ ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇOÖ’ 1982 =∂iÛ XHõ˜# "庙êÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: 1.JO`«ˆ~fl„`«O, 2.
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ѩ~îå<£ ǨÏã¨<£ ca, Ѩ~îå<£ MÏtO Ñ‘~å =ÚYz„`«O, 3.qâßYѨ@flO, 4. Hõ#∞Ô~ѨÊÅ H˜˜H© Ô~Hõ¯Å
MÏ<£. HõÅO¿Ñ~°∞. Ñ≤ ~°ã¨∂Öò MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: P~°= `«~°QÆu. =∞^茺..., 5. áêiãπ #QÆ~°O, 6.HõkÖË HÍÅO, 7.JO`«ã¨∂û„`«O,
"åºÑ¨HõO: P’"≥∞HÍxH±. 2007Ö’ "≥Ú^Œ˜™êiQÍ ~åã≤# 8. ã¨=Ú„^ŒÑ¨Ù@ÅÅ∞, 9.ÖÏOQ∑ =∂~üÛ (2009), 10.=∞m§
"åºã¨O '"≥ÚÔH·¯ =OQÆxk— „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ =∞~À „Ѩ™ê÷#O (2010) Hõq`å ã¨OѨÙÏÅ∞† 11.=∞^èŒ∞"Õ∞Ǩxfl
Ѩ„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÅHõ∆ºO: [~ÚOK«_»"≥∞ÖÏ, 12._»Ü«∂ɡ˜ãπ ÃÇÏÖòÎ ÔQ·_£ (POQÆ¡O).
^èŒ~°‡™ê÷Ѩ# „Ѩܫ∞`åflÅÖ’ ÉèÏQÆOQÍ ~°K«~Ú`«QÍ `«y#O`« J"å~°∞¤Å∞: NN J"å~°∞¤ (1984, qâßYѨ@flO), áÈÅ=~°Ñ¨Ù
ÉèÏQÆ™êfi=∂ºxfl JOkOK«_»O. z~°∞<å=∂: Ѩ~îå<£ ~°ã¨∂Öò MÏ<£, HÀ>Ëâ◊fi~°~å=Ù Hõq`å ѨÙ~°™ê¯~°O, *ÏfiÖÏ=Úd ™ê‡~°Hõ Hõq`å
`«O„_ç: Ѩ~îå<£ MÏtO Ñ‘~å MÏ<£, áêO_»∞ áê`« Pã¨∞Ѩ„u Z^Œ∞~°∞, Ѩ Ù ~° ™ ê¯~° O (2009, q[Ü« ∞ "å_» ) ÅHõ ∆ º O: 㨠= ∞ 㨠= ∂[O.z~° ∞ <å=∂: _®Hõ ì ~ ü
H˘<Õ˜ gkè, Ü«∞„~°Q˘O_» áêÖˇO– 523327, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 9397076152. Ü«∞ãπ.U.~°=ÓѶπ, WO˜ #O.13–8–172, FÖò¤Hõ¡Éò ~À_»∞¤, #Okx ÖÏ_ç˚ „ѨHõ¯#, H˘`«Î¿Ñ@,
~°ã¨∂Öò =ÚǨÏ=∞‡^£ ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ J=∞~å=u =∞O_»ÅO =Ú#∞QÀ_»∞Ö’ QÆ∞O@∂~°∞–522001, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98490 41167. Email:
ravufsa4@yahoo.co.in
1993 ÃãÃÑìO|~ü 15# [##O. HõÅO¿Ñ~°∞¡: J|∂ J#ãπ,
|„^Œ∞Öò W™ê¡O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± W=∂Oa, ¿+H± ÉÏ<£™ê. iÜ«∂*ò =∞ǨÏ=∞‡^£ ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ =Ú`åºÅѨeÖ’ 1970
¡
K«^Œ∞=Ù: a.U., ZO.ã≤.U., J~°cƒ =∂^茺=∞O`À Peq∞Ü«∞`ü, E<£ 24# [##O. `«e¡ `«O„_»∞Å∞: JǨÏ=∞^£c, JÉσãπ.
Ѷ¨rÅ`ü KÕâß~°∞. `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì, Ç≤ÏOn, J~°c, POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’¡ K«^Œ∞=Ù: ZO.U(á⁄e˜HõÖò Ãã·<£û)., ZO.U (Ѷ≤ÖÏã¨Ñ¶‘)., ZO.U
„Ѩ"âO. 2000Ö’ 'Jã¨∂Ü«∞— „QÆO^ä•xfl L~°∂Ì #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜
Õ ◊ (Z_»∞ºˆH+¨<£)., ZO.Ѷ≤Öò. =$uÎ: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. HõÅO ¿Ñ~°∞¡:
J#∞=kOK«_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO J~°OÉèí"≥∞ÿ. qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ L[fiÖò, P*Ï^£. POQÆ¡O, `≥Å∞QÆ∞Ö’ „Ѩ"Õâ◊O. 1983Ö’ „ѨѨOK«
ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. „ѨK«∞~°}Å∞: L~°∂Ì, âßOu HÍOH˜∆ã¨∂Î 'LQÍk— ji¬Hõ`À ~åã≤# Hõq`«`À ~°K«<å
J~°c ÉèÏ+¨Å #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz# 28 ^è•i‡Hõ "åºã¨OQÆO J~°OÉèí"≥∞ÿ 1994Ö’ '"Õ‰õΩ= HÀã¨O— Hõq`« „ѨK«∞i`«O
129 66 130

67. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~åã≤# 'qâ◊fi ^Œ~°≈#O— Hõq`å ã¨OѨ٘ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃјìOk. J"å~°∞¤Å∞ –ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞:
~°K«#Å∞: 'ÉèÏ~°fÜ«∞ =Úã≤¡OÅ =ÚYz„`«O— (1998Ö’ 'ѨÙ@∞ì=∞K«Û— Hõq =∞ǨÏ=∞‡^£ ~åR „ѨÉèí∞`«fi LQÍk Hõq ѨÙ~°™ê¯~°O (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), *’º`«ûfl HõàÏ Ñ‘~î°O J"å~°∞¤, ã¨fi~°‚
J|∞Ì~ü MÏ^Œ~ü "≥Ú~Ú#∞nÌ<£`À HõÅã≤). ÅHõ∆ºO: ã¨=∂[O „ѨQÆu kâ◊QÍ ™êˆQ K≥·`«#ºO HõOHõ} ѨÙ~°™ê¯~°O, ã¨~°ã¨fif Ñ‘~î°O J<åfl ™êQÆ~ü J"å~°∞¤. ÅHõ∆ºO: HÍ=ºO qâ◊fi„âıÜ«∞
HõÅ∞QÆKÕÜ«∂Åx. z~°∞<å=∂: ZO._ç iÜ«∂*ò, WO˜ #O.2–7–496, ZÔH·û*ò HÍÅh, ™ê^èŒHõOQÍ =∞ÅKåÅx, Jk ™ê=∞~°ã¨º ã¨Ç¨Ïr=# ™ê^èŒHõOQÍ LO_®Å#flk. z~°∞<å=∂:
ǨÏ#‡H˘O_», =~°OQÆÖò lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 98490 22931. _®Hõì~ü ÔH.~°∞#∞flnÌ<£, QÍeÉò =∞OlÖò, WO˜ #O.4–123/W/56, ã¨fi~°∂Ñπ #QÆ~ü, LѨÊÖò,
iÜ«∂AnÌ<£ JǨÏ=∞^£ ¿+H± ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ J#O`«Ñ¨Ù~°OÖ’1961 U„Ñ≤Öò ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–39. ã¨OKå~°"å}˜: 94403 55758. Email: drkruknuddin @yahoo.com.
30# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Mˇ·~°∞hfl™ê–"≥∞ǨÏ~°∞hfl™ê, Zãπ. JÖÏ¡|H∆±. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., ™êa~ü Ǩï¿ã<£ ã¨Ü«∞º^£ü ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇOÖ’ 1970 PQÆã¨∞ì 12#
Ü«∞O.Ѷ≤Öò. L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1985Ö’ HõàÏâßÅ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ á¶êu=∂ c, ã¨Ü«∞º^£ ÉÏëê Ǩï¿ã<£. K«^Œ∞=Ù: a.U.,
Ѩ „ uHõ Ö ’ 'J^Œ $ +¨ ì O —, '™ê=∂#∞ºx =º^è Œ — Hõ q `« , "åºã¨ O _çá⁄¡=∂ W<£ PÜ«Úˆ~fikH±. =$uÎ: [~°fle[O–"≥·^ŒºO. 1990Ö’
~åÜ«∞_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿOk. JѨʘ #∞O_ç qâßÖÏO„^èŒÖ’ Hõq`« „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO
qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞,
"庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. 'L=∞~ü Jbëê <å@HÍÅ∞– Hõ^äŒÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: 1. dÉÏ¡ (Hõq`å
qâı ¡ + ¨ } —, '™êÇ≤ Ï `« º O–ã¨ Ç ¨ Ï r=#O— (™êÇ≤ Ï `« º q=∞~° ≈ <å ã¨OHõÅ#O, 2006, ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO), 2. xѨC (Hõq`å ã¨OѨ٘,
"庙êÅ∞) QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. D "庙êÅ`Àáê@∞QÍ 2007), 3. [OQ∑ (Hõq`å ã¨OHõÅ#O, 2007, ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO).
ѨÅ∞ „Ѩã¨OQÆ "庙êÅ∞ PHÍâ◊"å}˜Ö’ „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. 'xѨC— Hõq`å ã¨OѨ٘ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃјìOk. ÖHõ∆ºO: W™ê¡O
ÅHõ∆ºO: =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞ ~°zOz# `≥Å∞QÆ∞ <å@HÍÅ qt+¨ì`«Å#∞ Ѩk=∞Ok ^Œ$+≤ìH˜ „Ѩ É ’kè ã ¨ ∞ Î # fl Ö∫H˜ H õ 㨠fi Éè Ï "åxfl q=i㨠∂ Î qaè # fl [#
fã¨∞‰õΩ~å=_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± iÜ«∂AnÌ<£ JǨÏ=∞^£, WO˜ #O.7/502, ~°Ç¨Ï=∞`ü ã¨=Ú^•Ü«∂Å =∞^茺 ã¨Yº`«–ã¨"≥∞ÿHõº`« HÀã¨O áê@∞Ѩ_»_»O. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ ™êa~ü
#QÆ~ü, J#O`«Ñ¨Ù~°O–515001, J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94419 83007. Ǩï¿ã<£, J=∞‡ „Ѩ*Ï"≥·^ŒºâßÅ, Ѷ¨ã¨∞ì"å~°∞¤ ã¨∂¯Å∞ Z^Œ∞~°∞ gkè, q#∞H˘O_»– 522647,
~°∞‰õΩflnÌ<£ ÔH. _®Hõì~ü ó =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ ~åK«∂~°∞Ö’ 1947 "Õ∞ Ô~O_»∞# QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 96034 62053.
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: KåO^£c, [ǨÏOw~ü ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: Ü«∞O.U (`≥Å∞QÆ∞)., Ü«∞O.U
(㨠O 㨠¯ $`« O )., Ñ≤ . ÃÇÏKü _ ç . L^ÀºQÆ O : L™ê‡xÜ« ∂ qâ◊ fi
™êkMò ZO. ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ K«O„^Œ=∂OѨe¡Ö’ 1938Ö’ [x‡OKå~°∞. `«e¡
`«O„_»∞Å∞: HõOkH˘O_» Ѩ^Œ‡~åA, HõOkH˘O_» "≥OHÍÜ«∞=∞‡. W~°"≥· UO_»¡ =Ü«∞ã¨∞ûÖ’
q^•ºÅÜ«∞OÖ’ J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. 1965Ö’ 'ѨOKå~Úf ~å[ºO—
W™ê¡O ã‘fiHõiOz# PÜ«∞# ZO_ç. ™êkH±QÍ `«# ¿Ñ~°∞ =∂~°∞Û‰õΩ<åfl~°∞. Psìã≤ L^Àºy.
Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# `˘e Hõq`«`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO
~° K « # Å∞: "≥ Å ∞QÆ ∞ ÉÏ@ (1993). qq^è Œ Ѩ „ uHõ Å Ö’ Ѩ Å ∞ P^è • ºu‡Hõ "庙êÅ∞
P~° O Éè í O . JѨ Ê ˜ # ∞O_ç qq^è Œ Ѩ „ uHõ Å ∞, Hõ q `å–Hõ ^ ä •
"≥Å∞=iOKå~°∞. ^è•i‡Hõ „Ѩã¨OQÍÅ∞ KÕâß~°∞. PÜ«∞# "≥Å∞=iOz# '"≥Å∞QÆ∞ÉÏ@— ѨÅ∞
ã¨OHõÅ<åÅÖ’¡ Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º–ã¨g∞H∆Í– q=∞~°≈<å "庙êÅ∞
=Ú„^Œ}ʼnõΩ <ÀK«∞‰õΩOk. z=i=~°‰õΩ ~°K«<å Ѩ~°OQÍ, „Ѩã¨OQÍÅ ^•fi~å ^è•i‡Hõ „ѨKå~°OÖ’
KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. PHÍâ◊"å}˜, ^Œ∂~°^Œ~°≈<£ÅÖ’ ѨÅ∞ „Ѩã¨OQÆ
x=∞QÆfl"≥∞ÿ# ZO_ç. ™êkMò 1995 E<£ 16# Hõ#∞fl=¸âß~°∞.
"庙êÅ∞ „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. ~°K«#Å∞: 1. qѨ¡= _è»OHÍ
(ˆQÜ«∂Å∞), 2.*Ï#Ѩ^ŒO–JÅOHÍ~°O (ã≤^•úO`« "åºã¨O), 3. ™êQÆ~ü [Ü«∂ºk _®Hõì~ü ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ Hõ_»Ñ¨Ö’ 1941 U„Ñ≤Öò <åÅ∞æ# [##O. `«e¡
qâ◊fi^Œ~°≈#O (Hõq`å ã¨OѨ٘), 4. "≥∂^Œ∞QÆ Ñ¨ÓÅ∞ (™ê=∂lHõ "庙êÅ∞), 5. H˜<≥fl~° `«O„_»∞Å∞: ~˘YÜ«∂c, Z<≥flãπ J|∞ÌÖò MÏe^£. ѨÓiοÑ~°∞ Z<≥flãπ MÏk~ü Ǩï¿ãû<£
"≥∞@∞¡ (*Ï#Ѩ^Œ Ѩiâ’^èŒHõ "庙êÅ∞), 6. â‹e"≥∞ ("åºã¨ ã¨OѨ٘), 7. ã¨∂H˜Î ã¨∞^èŒ J~Ú#ѨʘH˜ '_®Hõì~ü ™êQÆ~ü [Ü«∂ºk— ¿Ñ~°∞`À ã≤÷~°Ñ¨_®¤~°∞. HõÅO¿Ñ~°∞¡: WO_çÜ«∞<£ =Úã≤¡"£∞,
(J#∞"å^Œ „QÆO^äŒO), 8. „Ѩܫ∂}O (n~°… Hõq`«), 9. ~°∞QÍfi}˜ (Ѩ^Œº HÍ=ºO). 1993Ö’ ™êQÆ~ü [Ü«∂ºk. K«^Œ∞=Ù: ZãπZãπÜ«∞Öòã≤., ~åR ÉèÏëê„Ѩg}, Ü«¸<åx "≥·^ŒºOÖ’ _çá⁄¡=∂.
131 67 132

68. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
=$uÎ : "≥·^ŒºO. L~°∂¤, `≥Å∞QÆ∞, Ç≤ÏOn ÉèÏëêÖ’¡ =∞Oz „Ѩ"Õâ◊O. P~° O aè O z# '=∂Ç≤ Ï — =∂ã¨ Ñ ¨ „ uHõ Ö ’ `˘e™êiQÍ KÀ@∞
1972Ö’ 'Åe`« „Ѩ`å#x— Hõq`«Å ã¨OѨ٘ ^•fi~å `≥Å∞QÆ∞ KÕ ã ¨ ∞ ‰õ Ω <åfl~Ú. 'Hõ " å`« ∞ — Hõ q `å 㨠O Hõ Å #OÖ’ (2008)
™êÇ≤Ï`«º ~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. 1972 #∞O_ç ~åã≤# Hõq`«Å∞, „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# Hõq`« 'h"≥=~°∞?— QÆ∞iÎOѨ٠xzÛOk. „Ѩã¨∞Î`«O
=K«# Hõq`«Å∞, Ѩ^•ºÅ∞ ѨÅ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O. ~°K«#Å∞: '=∞Å∞Ѩٗ (2009) =∂ã¨Ñ¨„uHõ‰õΩ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO =Ç≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞.
1. Åe`« „Ѩ`å<åx (Hõq`å ã¨OѨ٘, 1988), 2. Ѩi=∞à◊ ÅHõ ∆ º O: ÉÏkè ` « „Ѩ [ ŠѨ H õ ∆ O QÍ ~° K « # Å∞–HÍ~åºK« ~ ° } .
gzHõÅ∞ (ǨÏÅ∂¯, 1994), 3.J#O`« `«~°OQÆ}˜ (ǨÏÅ∂¯ z~°∞<å=∂: ™êl^• ã≤H˜O^Œ~ü, WO˜ #O. 1–10–5/27,
Ѩ^•ºÅ∞), 4. `≥Å¡"å~°ÖË^Œ∞ (Hõq`å ã¨OѨ٘, 1997), 5. Ü«∞ãπ.Ü«∞ãπ QÆ∞@ì, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü – 509001, =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü
ã¨∂Ѷ≤ ^蕈Q (=K«# Hõq`«fiO, 2004), 6. Ç≤Ï~ÀOHÍ `å*ò (=K«#O, 2006), 7. PHõe lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98481 95084.
~°OQÆ∞ (`≥Å∞QÆ∞ QÆ[à◊√§, 2007), 8. "≥Å∞QÆ∞ "åã¨# (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2008). 1974 ã¨ÖÏO J|∞ÌÖò ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ `«∞=∞‡Å K≥~°∞fiÖ’ ¿+H± J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO
#∞O_ç 2007 =~°‰õΩ L~°∂ÌÖ’ qq^èŒ ™êÇ≤Ï`«º „Ѩ„H˜Ü«∞Ö’¡ "≥Ú`«ÎO Ѩk „QÆO^ä•Å∞, 2005Ö’ 1938Ö’ [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± =∞™êÎ<£ ™êÃÇÏÉò, ¿+H± ã≤ÖÏ~üa. K«^Œ∞=Ù:
Ç≤ÏOnÖ’ =∞~À „QÆO^äŒO „ѨK«∞iOKå~°∞. ѨÅ∞ ™êÇ≤Ï`«º ã¨Oã¨÷Å #∞O_ç J"å~°∞¤Å∞– ZO.U., ZO.W_ç., ZÖòZÖò.a. z#fl`«#O #∞O_ç "Õ∞^è•qQÍ Ñ¨iQÆ}˜OK«|_ç (PÜ«∞##∞
ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞, ã¨<å‡<åÅ∞ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. ÅHõ∆ºO: =∞x+≤ =∞#ã¨∞#∞ `åˆH ~°K«#Å∞ Ñ≤q #~°ã≤OǨ~å=Ù ã≤á¶ê~°ã¨∞û g∞^Œ) _èçb¡Ö’x J_燄¿ãì˜"£ ™êìѶπ HõàÏâßÅÖ’ J_ç‡+¨<£
KÕÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü ™êQÆ~ü [Ü«∂ºk, WO˜ #O.20/369, =∞™êÎ<£=e gkè, á⁄O^•~°∞. PHõã≤‡HõOQÍ `«O„_ç =∞~°}˜OK«_»O`À JOk=zÛ# J=HÍâßxfl qxÜ≥∂yOK«∞
Hõ=Ѩ–516001, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98851 59960. HÀÖËHõ áÈÜ«∂~°∞. `˘Å∞`« ~åR ÃÇ·ÏHÀ~°∞ì L^ÀºQÆOÖ’ KÕi H˘O`« HÍÅO `«~°∞"å`« ã¨fiã¨÷ÅO
Ãã·^• ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó z`«∂Î~°∞ lÖÏ¡ ѨÅ=∞<Õ~°∞ x"åã≤. L^ÀºQÆO : Láê^蕺ܫÚÅ∞. =zÛ Láê^蕺ܫÚxQÍ KÕi „Ѩ^è•<Àáê^蕺ܫÚxQÍ 1972 =~°‰õΩ ѨxKÕâß~°∞. =∞Oz
Hõq Ãã·^Œ#flQÍ qMϺ`«∞Å∞. ~°K«#: N â◊OHõ~°Ñ¨Ù~å ™êfiq∞ ѨÓ*Ï =∞Ç≤Ï=∞ (|∞„~°Hõ^äŒ). ™êÇ≤Ï`åºaèÖÏ+≤. `≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡ ÉèÏ+¨ÅÖ’ Ѩ@∞ìQÆÅ =ºH˜Î.
Ãã·Ñ¶π Jb QÀˆ~ ã¨Ü«∞º^£ ó 1978 [#=i XHõ ˜# Y=∞‡O lÖÏ¡ Y=∞‡OÖ’ [##O. ~å[H©Ü«∂Å∞ „Ѩ^è•<åOâ◊OQÍ 'P^èŒ∞xHõ ÉèÏ~°`«O— ~°K«##∞
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ǨÏhѶ¨Ùhfl™ê ÉËQÆO, ã¨Ü«∞º^£ ã¨~¸^£. K«^Œ∞=Ù: `˘Å∞`«QÍ KÕâß~°∞. P `«~°∞"å`« NN ™êÇ≤Ï`«ºO Ѩ@¡ =∞‰õΩ¯=
ZO.U(eò)., _çá⁄¡=∂ W<£ =∞bìg∞_çÜ«∂. L^ÀºQÆO: [~°fleãπì. ÃÑOK«∞‰õΩ#fl PÜ«∞# 'K«ÅO QÍi NN— J#∞ ѨÙã¨ÎHÍxfl
z#fl<å˜ #∞O_ç Hõq`«Å∞ ~åÜ«∞_»O P~°OÉèíO. qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞, „ѨK«∞iOKå~°∞. P „QÆO^äŒO PÜ«∞#‰õΩ Z#ÖËx H©iÎ `≥zÛ ÃјìOk.
ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, ã¨g∞Hõ∆Å∞ „ѨK«∞i`«O. ~åRO D „QÆO^ä•xfl ã¨fiÜ«∞OQÍ 'NN „`«∂k Sãπ PѶπ K«ÅO— ¿Ñ~°∞`À
Ö’x Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å q=~åÅ#∞, xH˜∆ѨÎO KÕ¿ãO^Œ∞‰õΩ www. POQÆ¡OÖ’H˜ `«~°∞˚=∂ KÕâß~°∞. D ~°K«# `«~°∞"å`« ~åROÖ’x
poestsinda.com "≥ÉòÃã·ò U~åÊ@∞ KÕâß~°∞. ÅHõ∆ºO: PÖ’zOѨ
NN ™êÇ≤Ï`åºaè=∂#∞Å∞, PÜ«∞##∞ 'ѨÖÏfl˜ NN— Jx
KÕÜ«∞QÆÅ ~°K«Å#∞ KÕÜ«∞_»O, „áÈ`«ûÇ≤ÏOK«_»O. z~°∞<å=∂ : „Ѩ™êÎqã¨∂Î ~å=_»O`À PÜ«∞# ¿Ñ~°∞ 'ѨÖÏfl˜ NN— QÍ ã≤÷~°Ñ¨_çOk. D ѨÙã¨ÎHÍxfl K«kq#
ã¨Ü«∞º^£ Ãã·Ñ¶π Jb QÀˆ~, `«O„_ç ¿Ñ~°∞ ã¨Ü«∞º^£ ã¨~¸^£, WO˜ NN PÜ«∞##∞ „Ѩâ◊Oã≤ã¨∂Î =∞„^•ã¨∞ #∞O_ç 1981 _çÃãO|~°∞ 29# POQÆ¡ k#Ѩ„uHõ
#O. 7–6–66, Ѩ~°HõO|O_» gkè, Y=∞‡O–507001, Y=∞‡O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99121 WO_çÜ«∞<£ ZH±û„ÃÑãπÖ’ ÖËY ~åâß~°∞. P `«~°∞"å`« 1982 "Õ∞ 22# ã¨ÖÏO ~°K«#Å#∞,
85829.Email:postsaif@qmail.com PÜ«∞# Hõ$+≤x H˘xÜ«∂_»∞`«∂ NN ã¨fiÜ«∞OQÍ ÖËY ~åâß~°∞. POQÆ¡OÖ’ 'S_çÜ«∂ãπ aÃÇ·ÏO_£
Ü«∂Hõ¬<£û— „QÆO^ä•xfl "≥Å∞=iOKå~°∞. _®Hõì~ü a.P~ü. JOÉË_»¯~ü `åufiHõ ÉèÏ=*ÏÖÏxfl
™êl^• ã≤H˜O^Œ~ü ó =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ HõÅfi‰õΩiÎÖ’ 1967 _çÃãO|~ü 12# ã¨g∞H˜∆ã¨∂Î =∞~À „QÆO^ä•xfl "≥Å∞=iOKå~°∞. z=iHõ∆}O =~°‰õΩ ™êÇ≤Ï`«º"åºã¨OQÍxfl
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: [Ç≤Ï~å ÉËQÆO, ZO_ç. "≥Ú~Ú#∞nÌ<£. HõÅO¿Ñ~°∞: ã≤H˜O^Œ~ü. K«^Œ∞=Ù: H˘#™êyã¨∂Î, ѨÖÏfl_»∞ K«i„`«g∞^Œ Ѩiâ’^èŒ# KÕã¨∂Î, K«i„`« „áê^è•#º`« QÆÅ „Ѩu JOâßxfl
a.U. Hõqã¨"Õ∞‡à◊<åʼnõΩ, „Ѩã¨OQÍʼnõΩ Ѩiq∞`«"≥∞ÿ# ~°K«#Å∞ 2006Ö’ ã¨fiÜ«∞OQÍ Ñ¨iH˜ã¨∂Î, „Ѩu „áêO`åxfl ã¨O^Œi≈ã¨∂Î J<å~ÀQͺxfl U=∂„`«O ÖˇHõ¯ KÕÜ«∞‰õΩO_® ã¨=∂Kå~°
133 68 134

69. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
¿ãHõ~°}Ö’ QÆ_çáê~°∞. P q^èŒOQÍ ™êy# Ѩiâ’^èŒ# Ѩe`«OQÍ 'Hõ<≥flQÆO˜ ǨÏ#∞=∞O`«∞—, KÕ¿ã kâ◊QÍ Hõq`«fiO ~åÜ«∂Å#flk <å ÅHõ∆ºO— Jx „ѨHõ˜Oz# ¿+H± J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO 2009
'ѨÖÏfl_»∞ K«i„`«— J#∞ Ѩiâ’^èŒ<å`«‡Hõ „QÆO^ä•Å#∞ ~°zOKå~°∞. ѨÖÏfl_»∞ g∞^Œ Jáê~° #=O|~°∞ 8# HÍH˜<å_»Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O : ¿+H± J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO ™È^Œ~°∞Å∞
„¿Ñ=∂aè=∂<åÅ∞ QÆÅ PÜ«∞##∞ ѨÖÏfl_»∞ K«i„`« q+¨Ü«∞OÖ’ '#_»Ü«∂_»∞ „QÆO^ä•ÅÜ«∞O—QÍ ZO.Z. ™êÖÏ~ü, 10–10–2008, q#∞H˘O_», =∞iÜ«Ú WO_çÜ«∂ =∂ã¨Ñ¨„uHõ, _çÃãO|~ü
Ѩiâ’^茉õΩÅ∞ ѨiQÆ}˜OKÕ"å~°∞. ™ÈxÜ«∂ QÍOnè ^ÕjÜ«∞`«–q^ÕjÜ«∞`« g∞^Œ =Ú=∞‡~°OQÍ 2009)
K«~°Û [~°∞QÆ∞`«∞#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’ '™ÈxÜ«∂ ^ÕjÜ«∞`«— „QÆO^ä•xfl "≥Å∞=iOKå~°∞. D ã¨bO Ü«∞O.U ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ #ÖÁæO_»Ö’ 1945 E<£ XHõ# [##O. `«e`O„_»∞Å∞:
˜ ¡ «
„QÆO^äŒOÖ’ ~å*ϺOQÍxfl, ^Õj–q^Õj K«ÏìÅ#∞ L@OH˜ã¨∂Î =ÚO^Œ∞‰õΩ `≥zÛ# ™êkèHÍiHõ Jg∞<å ÉËQÆO, ZO.U ~°Ç‘ÏO. HõÅO¿Ñ~°∞: '^Œo`ü ã¨bO—.
"å^Œ # Ѷ ¨ e `« O QÍ '™ÈxÜ« ∂ ^Õ j Ü« ∞ `« — z#fl „QÆ O ^ä Œ " ≥ ∞ ÿ < å „áê=∂}H˜ H õ " ≥ ∞ ÿ # kQÍ K«^Œ∞=Ù: Ü«∞O.HÍO., Ü«∞ÖòÜ«∞Öò.a. L^ÀºQÆO: q„âßO`«
ѨiQÆ}˜OK«|_çOk. PÜ«∞# Ѩiâ’^èŒ<åOâßÅ#∞ JO^ŒiH˜ ã¨∞ÅÉèíOQÍ J~°÷=∞ÜÕ∞º ã¨~°à◊"≥∞ÿ# J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. `≥Å∞QÆ∞, WOw¡+¨µ Ѩ„uHõÖ’¡, ™ê=h~üÅÖ’
ÉèÏ+¨Ö’ q=iOK«_»O =¸ÅOQÍ, q^•º~°∞÷ʼnõΩ =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® ™ê=∂#º áê~î°‰õΩʼnõΩ, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. POQÆ¡Ö’x LѨܫÚHõÎ "庙êÅ#∞,
„Ѩ[ʼnõΩ ‰õÄ_® 'ã¨ÖÏO =∂ëêì~°∞—QÍ PÜ«∞# KÕ~°∞=Ü«∂º~°∞. Ѩiâ’^èŒ#, ™êÇ≤Ï`«º ã¨=∂Kå~åxfl `≥Å∞QÆ∞Ö’ J#∞=kOz "≥Å∞=iOK«_O Ѩ@¡ Pã¨H.
» Θ
HÍ~°º„Hõ=∂Å x~°fiǨωõΩʼnõΩ =ºÜ«∞„Ѩܫ∂ã¨HÀiÛ Jxflq^è•Å KÕ^À_»∞QÍ xÅz# PÜ«∞##∞ ÖHõ∆ºO: ^Œo`«–|Ǩï[#, "≥∞ÿ<åsìÅ SHõº`«, Jaè=$k÷ HÀã¨O
™êÇ≤Ïfq∞„`«∞Å∞, K«i„`« Ѩiâ’^茉õΩÅ∞ '™êÇ≤Ïf =∞Ǩ~åA— Jx „¿Ñ=∞QÍ Ñ≤Å∞K«∞‰õΩ<åfl~°∞. ~°K«~Ú`«, =HõÎQÍ x~°O`«~°O Hõ$+≤KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂ : ZO.U
z=iHõ}O =~°‰Ω ~°K<å "庙êOQÍxfl, ѨÖÏfl_»∞ g∞^Œ Ѩiâ’^è#Å#∞ H˘#™êyã¨∂Î „Ѩ[ʼnõΩ,
∆ õ « Œ ã¨bO, áê¡ò #O. 405, WO˜ #O. 14–1–426, PQÍѨÙ~å,
K«i„`« Ѩiâ’^茉õΩʼnõΩ, ™êÇ≤Ï`åºaè=∂#∞ʼnõΩ, áê„uˆHÜ«ÚʼnõΩ, ™êÇ≤Ïf q∞„`«∞ʼnõΩ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500 001. ^Œ∂~°"å}˜ : 040–2480 0134.
ã¨=∂Kå~°Ñ¨~°OQÍ „ѨÜ≥∂[#Hõ~°OQÍ xÅz# ¿+H± J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡
Ñ≤_»∞QÆ∞~åà◊§Ö’ 2008 JHÀì|~°∞ 10# Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: ¿+H± J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO ã¨bO ã¨Ü«∞º^£ ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ „`À=QÆ∞O@Ö’ 1961 E<£ XHõ˜# [##O.
‰õΩ=∂~°∞_»∞ ¿+H± ã≤ÖÏ~ü, ([~°fleãπì) 22–12–2008, #~°ã¨~å=Ù¿Ñ@ =∞iÜ«Ú 'WO_çÜ«∂— `«e¡`«O„_»∞Å∞: J#fi~ü c, *ÏѶ¨~°∞ÖÏ¡ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: Ü«∞O.Ü«∞ã‘û (>ˇH±). L^ÀºQÆO:
=∂ã¨Ñ¨„uHõ #=O|~ü, 2008) P^•Ü«∞Ѩ#∞fl âßYÖ’ _çѨӺ© Hõg∞+¨#~ü (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). HõÅO ¿Ñ~°∞: ã¨bO. „ѨѨ^äŒ=∞OQÍ
ã¨ÖÏO J|∞ÌÖò ¿+H± ó ¿+H± J|∞ÌÖò ã¨ÖÏO „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ Hõˆ~_»∞ „QÍ=∞OÖ’ 1948 1980Ö’ ~åã≤# '=∞x+≤— Hõ^äŒ PO„^èŒÉèí∂q∞Ö’ „ѨK«∞i`«O. JѨʘ #∞O_ç ѨÅ∞ Hõ^äŒÅ∞–
EÖˇ· XHõ ˜# ZOZ.=∞r^£, MÏ`«∂<£cʼnõΩ [x‡OKå~°∞. a.HÍO K«kq# ã¨ÖÏO ~åR Hõ^ä•xHõÅ∞ (160), Hõq`«Å∞ (120) qq^èŒ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅ∞,
„ѨÉèí∞`«fi ѨOKå~Úf ~å*ò WO[hiOQ∑ qÉèÏQÆOÖ’ =~ü¯û W<≥ûÃÑHõì~üQÍ „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. D Hõ^äŒÅÖ’ Hõ#fl_»O
(20), Ç≤ÏOn (10), =∞~åsî (4), POQÆ¡ (20) ÉèÏ+¨Ö’¡
QÆ∞_»∂¡~°∞Ö’ Ѩ^Œg q~°=∞} KÕâß~°∞. q^•ºi÷QÍ „Ѩu U_®k
HõàÏâßÅ =∂ºQÆ*ˇ·<£ÅÖ’ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ <å˜HõÅ∞ ~åã¨∂Î J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú.
`«# ~°K«<å"åºã¨OQÍxH˜ NHÍ~°O K«∞Ïì~°∞. 2001Ö’ '"å~°Î— KåÖÏ Hõq`«Å∞ ѨÅ∞ ÉèÏ+¨Ö’¡ "≥Å∞=_®¤~Ú. ~°K«#Å∞: 1. ™êfiu
k#Ѩ„uHõÖ’ 'QÆ∞~°∞ ѨÓ*’`«û=O— ji¬H`À „ѨK∞i`«"∞# Hõq`«`À
õ « ≥ÿ z#∞‰õΩÅ∞ (1996), 2. xâ◊ƒ|Ì ã¨Ow`«O (1999), 3. ~°∂áê~Ú
~°K«<å „Ñ¨™ê÷#O P~°OÉèí"≥∞ÿOk. P<å˜ #∞O_ç Hõqq∞„`«∞Å K≥@∞ì (2004), 5. K«^Œ~°Ñ¨Ù U#∞QÆ∞ (2006), 6. ~å}©QÍi
#∞O_ç ÅaèOz# „áÈ`åûǨÏO`À ¿+H± ã¨ÖÏO ~åã≤# Hõq`«Å∞ Hõ^äŒÅ∞ (2008) 7. XO@i â◊s~°O (2009), Hõ^ä• ã¨OѨÙÏÅ∞†
~åROÖ’x „Ѩ=ÚY `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú, 8. hÖ’H˜ K«∂ã≤# *Ï˝Ñ¨HõO (1999), 9. P‰õΩÅ∞ ~åÖË ^Œ$â◊ºO (2005), Hõq`å ã¨OѨÙÏÅ∞†
10. r=# ã¨$$`«∞Å∞ (2001), 11. "≥O_ç "Õ∞+¨O (2003), 12. HÍOK«# =∞$QÆO
ˆ~_çÜ≥∂Ö’¡ „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. 'Ñ≤ZOÔH.P~üìû— (XOQÀÅ∞)
™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷ PÜ«∞##∞ 'Hõqq∞„`«— ѨÙ~°™ê¯~°O`À Q“~°qOzOk. '=∂#=`« =∞O@ (2004), 13. HÍÅ∞`«∞#fl ѨÓÅ`À@ (2008), 14. 'F+¨<£ JO_£ J^Œ~ü ™Èìsãπ— (POQÆ¡OÖ’
HõÅ∞ã¨∞Î#fl <Õ˜ ™ê=∂lHõ Ѩiã≤÷`«∞Å #∞O_ç |Ü«∞@Ѩ_Õ q^èŒOQÍ „Ѩ[Å#∞ K≥·`«#º=O`«∞efl Hõ^ä•ã¨OѨ٘, 2010). #=ÅÖ’¡ '"≥O_ç "Õ∞Ѷ¨∞O— |Ǩïà◊ áê~î°HÍ^Œ~°} á⁄Ok Ç≤ÏOn,
135 69 136

70. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
=∞~åiî, XiÜ«∂, =∞à◊Ü«∂à◊O, POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’¡ "≥Å∞=_»QÍ 'HÍÅ∞`«∞#fl ѨÓÅ`À@— ‰õÄ_® ã¨=∂Ìx Ǩï¿ã<£ ¿+H± ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ QÀáêÅѨÙ~°OÖ’ 1953 _çÃãO|~°∞
Ç≤ÏOn, =∞à◊Ü«∂à◊O, Hõ#fl_»O, POQÆ¡OÖ’ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞–J"å~°∞¤Å∞: =¸_»∞# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: [ǨÏ~°∞hfl™ê ÉËQÆO, =∞n<å
á⁄˜ì N~å=ÚÅ∞ `≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O "åi '™êÇ≤Ïf ѨÙ~°™ê¯~°O— (2005), ^èŒ~°‡xkè +¨sѶπ. K«^Œ∞=Ù: a.Ü«∞ã‘û., Ñ≤l_çã≤Ü«∞O., Ñ≤lSP~üÑ≤Ü«∞O.
ѨÙ~°™ê¯~°O (2002). L`«Î=∞ #=ÖÏ ~°K«~Ú`« Q“~°= ѨÙ~°™ê¯~°O (qâßÖÏO„^èŒ ã¨fi~À‚`«û"åÅ∞, L^ÀºQÆ O : yÜ« ∂ AnÌ < £ ÉÏ|∂MÏ<£ „@ãπ ì (laÔ H „@ãπ ì )
2003), ÉèÏëê ѨÙ~°™ê¯~°O (JkèHÍ~°ÉèÏëê ã¨OѶ¨∞O, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2003), =∂_»Éèí∂+≤ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). 1980 #∞O_ç "庙êÅ∞ ~åã¨∞Î#flѨʘH˜ 2007Ö’
~°OQÍKåi ™ê‡~°Hõ ѨÙ~°™ê¯~°O (2004), _èçb¡ `≥Å∞QÆ∞ JHÍ_»g∞ ѨÙ~°™ê¯~°O (2005), L~°∂Ì #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz# '^Œo`« ã¨=∞㨺–W™ê¡O—
~å„+‘ìÜ«∞ qHÍãπ t~À=∞}˜ ѨÙ~°™ê¯~°O (_èçb¡, 2005), ѨÙeHõO˜ Hõ^ä• ™êÇ≤Ïf ã¨`«¯$u „QÆO^äŒO QÆ∞iÎOѨÙ#∞ JOkOzOk. Ѩ„uHõÅÖ’ ã¨fi`«O„`«
(2005) |O_®~°∞ Dâ◊fi~°=∞‡ J"å~°∞¤ (2006), âß~°^•O| J"å~°∞¤, ~°K«<å Hõ^ä• Ñ‘~î°O "庙êÅ∞, J#∞"å^Œ "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. ÖHõ∆ ºO: ^èŒ~°‡
J"å~°∞¤, H˘=fie ™êÇ≤Ïf ѨÙ~°™ê¯~°O (2009), LQÍk ѨÙ~°™ê¯~°O (2007), "åã≤Ô~_ç¤ ã¨O™ê÷Ѩ#. z~°∞<å=∂: ¿+H± Ǩï¿ãû<£ ã¨=∂Ìx, WO˜ #O.147/
ã‘`å^Õq #=ÖÏ Ñ¨Ù~°™ê¯~°O (2007), Kå™È Hõ^ä• Ñ¨Ù~å™ê¯~°O (2008). *ÏfÜ«∞ 3 P~ü˜, q[Ü«∞#QÆ~ü HÍÅh, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500052. ã¨OKå~° "å}˜: 98665 56836.
–JO`«~å˚fÜ«∞ ™ê÷~Ú 'Hõ^ä•–#=Ö— áÈ©ÅÖ’ ѨÅ∞=∂~°∞¡ q*Ë`«, ѨÅ∞ |Ǩï=∞`«∞Å∞ Email: shsamdani@rediffmail.com
ÅÉèíºO. ÅHõ∆ºO: ã¨=∂*Ïxfl Ѩ˜ì Ñ‘_çã¨∞Î#fl ~°∞QƇ`«Å qHõ$`«KÕ+¨ìŠѨ@¡ „Ѩ[Å#∞ *ÏQÆ∞~°∂‰õΩefl ã¨g∞=ÙÖÏ¡ MÏ<£ Ѩ~îå<£ ó Y=∞‡O lÖÏ¡ HõÅ∂¡~°∞Ö’ 1966 "Õ∞ S^Œ∞# [##O. `«e¡
KÕÜ∂Å#fl z#fl „ѨÜ∞`«flO. z~°∞<å=∂: ã¨Ü∞º^£ ã¨bO, á¶êò #O.306, *ˇa Jáê~ü"∞Oòû,
« « « ¡ ì ≥ `«O„_»∞Å∞: ã¨H˜<åc, |ǨÏ~ü Jb MÏ<£. K«^Œ∞=Ù: Ü«∞O.U
^À=∞ÅQÆ ∂ _» , ÃÇ· Ï ^Œ ~ åÉÏ^£ – 29. 㨠O Kå~° " å}˜ : 98493 86327. Email: (Ç≤ÏOk)., a.W_ç. L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1990Ö’ 'QÀi
saleem_652003@yahoo.co.in Ö’x QÍ_è®O^èŒHÍ~°O— ^è•i‡Hõ "åºã¨O`À P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„u
ã¨=∞^£ Zãπ Z ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ #O^ŒÅ∂~°∞Ö’ 1935 EÖˇ· 10# [##O. q^•º~°›`«Å∞: HõÖ’¡ "庙êÅ∞, J#∞"å^Œ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ KÀ@∞
ZO.U. L^ÀºQÆO : ~åR ZÔH·û*ò âßY. 1982 „áêO`«OÖ’ z`«∂Î~°∞ lÖÏ¡ u~°∞Ѩu KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÖHõ∆ºO: ã¨`«º ã¨O^Õâ◊ „ѨKå~°O. z~°∞<å=∂: Ñ≤.
#QÆ~°OÖ’x Éèí"åx #QÆ~ü x"åã≤. Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡Ö’ KåÖÏ HÍÅO ZÔH·û*ò ã¨i¯Öò W<£ÃãÊHõì~üQÍ ã¨g∞=ÙÖÏ¡ MÏ<£, WO˜ #O. 8–4–347, x*ÏO ¿Ñ@, Y=∞‡O
ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. 1982Ö’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iy# 507001, Y=∞‡O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94406 54325,
'PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å ã¨"Õ∞‡à◊#O— HÍ~°º„Hõ=∞O 95735 47479. Email: pskhan@gmail.com
PǨfi# Hõq∞˜ HÍ~°º^Œ~°≈QÍ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOK«_»O =∂„`«"Õ∞ ã¨~åÌ~ü ÉÏëê ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ #∂lg_»∞Ö’ 1961 U„Ñ≤Öò `˘q∞‡k# [##O. `«e¡
H͉õΩO_® „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõ '`≥Å∞QÆ∞ k"≥fiÅ∞— „ѨK«∞iOK«_»OÖ’ `«O„_»∞Å∞: ¿+H± ã¨H˜<åc, ¿+H± `«∞~åÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: JÖòѶ¨`å.
„Ѩ=ÚY áê„`« =Ç≤ÏOKå~°∞. D „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõÖ’ PÜ«∞# ~åã≤# K«^Œ∞=Ù: Ü«∞ãπÜ«∞ãπã≤. L^ÀºQÆO: q[Ü«∞Hõ$ëê‚ ã¨∂Ѩ~ü =∂Ô~¯ò,
'=Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å∞ : <Õ˜`«~°O— J#∞ ã¨q=~°}Ï`«‡Hõ q[Ü«∞"å_». 1980Ö’ <åã≤ÎHõ q∞„`«Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '<Õ#∞
"åºã¨O „ѨK«∞i`«O. ~åR "åºÑ¨ÎOQÍ L#fl ã¨∞=∂~°∞ 50 =∞Ok <åã≤ΉõΩ_çfl— Hõq`«`À P~°OaèOz qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞,
=Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å∞ áêÖÁæ#fl D ã¨"Õ∞‡à◊#OÖ’ 30 ™êÇ≤Ï`«º q=∞~°≈Å∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. '=¸Öò x"åã≤ >ˇÿ"£∞û—Ö’
=∞Ok ~°K«~Ú`«Å∞ ~åã≤# "庙êÅ`À '`≥Å∞QÆ∞ k"≥fiÅ∞— ~°∂á⁄OkOk. 1982 =∂iÛ =zÛ# '<Õ#∞ =¸Å"åã≤x— Hõq`«, 'JO‰õΩ~ü— (_èçb¡) Ѩ„uHõÖ’
20, 21 `ÕkÅÖ’ Ô~O_»∞ ~ÀAÅ áê@∞ qq^èŒ ™êÇ≤Ï`«º HÍ~°º„Hõ=∂Å∞, Hõq`å QÀ+¨µªÅ`À „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# 'ÖÏÖò [OQ∑— (Ç≤ÏOk Hõq`«) QÆ∞iÎOѨ٠WKåÛ~Ú.
™êy# "≥Ú@ì"≥Ú^Œ˜ HÍ~°º„Hõ=∞O Hõ#∞Hõ P<å˜ =ÚYº=∞O„u Éèí=#O "≥OHõ„Ï"£∞, ÖHõ ∆ º O: 㨠= ∞ 㨠= ∂[O. z~° ∞ <å=∂: ¿+H± 㨠~ åÌ ~ ü ÉÏëê
=∞O„u=~°∞ºÅ∞, JkèHÍ~° ÉèÏëêã¨OѶ¨∞O J^茺‰õ∆ΩÅ∞, W`«~° ÃÑ^ŒÌÅ∞ D HÍ~°º„Hõ=∞OÖ’ (JÖòѶ¨`å), WO˜ #O.41–1/4–4, ^•fi~°HÍ#QÆ~ü, Hõ$+¨‚ÅOHõ,
áêÖÁæx q[Ü«∞=O`«O KÕâß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: ¿+H± Jb, HÍ=Ó~°∞,22–01–2010). q[Ü«∞"å_»–520013. ã¨OKå~°"å}˜: 99856 23693 (Ñ≤Ñ≤).
137 70 138

71. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
ã¨~°fi~ü =ÚǨÏ=∞‡^£ ó HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡ F^≥Å =∞O_»ÅO á⁄`«¯Ñ¨e¡ (P~üZãπ)Ö’ 1948 <å@Hõ ~°K«~Ú`«, #@∞_çQÍ |Ǩï=∞`«∞Å∞ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. 1968–70 =~°‰õΩ "≥Å∞=_ç#
PQÆã¨∞ì 15# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: JѶ¨˚Öòa, =ÚǨÏ=∞‡^£ J|∞ÌÖò HõsO. HõÅO¿Ñ~°∞: 'K«„Hõ=iΗ (™ê=∂lHõ–™êO㨯$uHõ ѨHõ∆Ѩ„uHõ) ã¨Oáê^Œ‰õΩxQÍ =º=ǨÏiOKå~°∞. [~°fleã¨∞ìQÍ,
J|∞Öò ᶜ*Ï<£. K«^Œ∞=Ù : ZO.U(W™ê¡q∞H± ã¨ì_çãπ)., ZO.U(L~°∂Ì). L^ÀºQÆO : q„âßO`« Hõq–~°K«~Ú`«QÍ ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ "庙êÅ∞, Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞
~åR „ѨÉèí∞`«fi Ô~q#∂º âßY JkèHÍi. 1983Ö’ w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÖ’ 'ã¨g∞Ñ≤ã¨∞Î#fl KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. <å˜HõÅ∞–<å@HÍÅ∞ ~åÜ«∞_»O, #˜OK«_»O–„Ѩ^Œi≈OK«_»O =∂„`«"Õ∞
ÉèíÜ«∞OHõ~° ã¨xfl"Õâ◊O— "åºã¨O ~åÜ«∞_»O ^•fi~å ~°K«<å "åºã¨OQÆO H͉õΩO_® K«Å#z„`« ~°OQÆOÖ’ ‰õÄ_® ѨÅ∞ z„`åʼnõΩ J™Èã≤ÜÕ∞ò–Jã≤ÃãìOò _≥·~°Hõì~üQÍ
P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ ^è•i‡Hõ, Kåi„`«Hõ =º=ǨÏiOKå~°∞. ~°K«#Å∞: 1. ÉèíQÆfl g} (ˆQÜ«∞ HÍ=ºO, 1965), 2. Jyfl ã¨~°ã¨∞û (Hõ^ä•
"庙êÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ „ѨK«∞i`«O. L~°∂Ì #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜, ã¨OѨ٘, 1987), 3. áêzHõÅ∞ (Hõ^ä• ã¨OѨ٘, 1988), 4. =∞Eflëê (Kåi„`«Hõ <å@HõO,
JÖψQ `≥Å∞QÆ∞ #∞O_ç L~°∂ÌÖ’H˜ ‰õÄ_® ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ 1990), 5. ã¨`åºyfl w`åÅ∞ (2000). D „QÆO^ä•ÅÖ’ ^Œo`« „Ѩ*ÏhHõO "≥`«Å#∞
J#∞=kOKå~°∞. ã¨fi`«O„`« ~°K«#Å∞: 1.=∞`« ™ê=∞~°ã¨ºO q=iã¨∂Î ~åã≤# 'Jyfl ã¨~°ã¨∞û— Hõq`å ã¨OѨ٘, =Úã≤¡O =∞Ç≤Ïà◊Å =∞#ã¨∞û#∞, "Õ^Œ#Å#∞
B~°OQÆ*Ë|∞, 2. =Úã≤¡OÅ ã¨=∞„QÆ rq`«O† J#∞"å^Œ „QÆO^ä•Å∞: "≥Å¡_çã¨∂Î ~åã≤# 'áêzHõÅ∞—, „a©+π =ºuˆ~Hõ áÈ~åÏÅÖ’ tY~åÜ«∞=∂#OQÍ K≥ѨCHÀ^ŒQÆæ
3. „Ѩ=HõÎ ã¨Ç¨ÏK«~°∞Å ã¨O^Õâ◊ ã¨~°o, 4. =∂#= ã¨Éèíº`å 'Ѷ¨H©~°∞¡ –ã¨<åºã¨∞Å— „Ѩ*ÏáÈ~åÏxH˜ <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤ÏOz# "åiÖ’ J„QÆQÆ}∞º_»∞, Ѷ¨H©~°¡
ã¨O㨯$`«∞Å ÃÑ· W™ê¡O „ѨÉèÏ=O, 5. W™ê¡O ã¨∞tHõ∆}Ï =º=ã¨÷, =∞Ǩ<åÜ«∞‰õΩ_»∞ '=∞Eflëê Ѷ¨H©~ü— áÈ~å@ rq`åxfl '=∞Eflëê— ¿Ñi@ 1990Ö’ ~åã≤#
6. |~ü˚Mò (Ñ≤`«$Ö’HõO), 7. Öˇ·OyHõ ã¨O|O^è•Å∞–„ѨHõ$u xÜ«∞=∂Å∞,8. W™ê¡O ^èպܫ∞O Kåi„`«Hõ <å@HõO QÆ∞iÎOѨÙ#∞ `≥zÛÃÑÏì~Ú. =∞Oz #@∞_çQÍ MϺuQÆ_çOz# ã¨`åflyfl
Uq∞˜?, 9. q"åÇ¨Ï â◊√ÉèÏHÍOHõ∆Å∞, 10. ^•OѨ`«º rq`«O qzÛù#fl"≥∞ÿ#ѨC_»∞–W™ê¡O Ǩï¿ãû<£ '=∞Eflëê— Kåi„`«Hõ <å@HÍxfl ~°zOK«_»O =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® =∞Eflëê áê„`«#∞
„ã‘ÎH˜zÛO^Õq∞˜?, 11. ÉÏeHõÅ ™ê=¸Ç≤ÏHõ ã¨OǨ~°O, 12. =∂#=Ùx Pi÷Hõ ã¨=∞㨺– ã¨fiÜ«∞OQÍ áÈ+≤Oz ~åROÖ’ „Ѩ^Œ~°≈#Å∞ WKåÛ~°∞. D <å˜Hõ PHÍâ◊"å}˜Ö’ ‰õÄ_® ѨÅ∞
W™ê¡g∞Ü«∞ Ѩiëê¯~°O, 13. =∞Ǩ„Ѩ=HõÎÅ ã¨O^Õâ◊ ã¨~°o–=∞# ÉÏ^茺`«, 14. W™ê¡O ÃÑ· „Ѩ™ê~åʼnõΩ <ÀK«∞HÀQÍ Jk HÍ™êÎ ÉÏQÍ „áêK«∞~°ºO á⁄Ok# HÍ~°}OQÍ 2007Ö’
'=∞Eflëê— Ñ¨Ù#~°∞‡„^Œ}~ÚºOk. ™êÇ≤Ïf–™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷Å#∞ U~åÊ@∞ KÕã≤ Hõ=ÙÅ∞
q=∞~°≈Å∞–ã¨=∂^è•<åÅ∞, 15. =∞ǨÏhÜ«∞ =∞ǨÏ=∞‡^£ =∞iÜ«Ú ÉèÏ~°fÜ«∞ ^è•i‡Hõ
–~°K«~Ú`«Å#∞ Jxflq^è•Å∞QÍ „áÈ`«ûÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. ÅHõ∆ºO: „Ѩ[Å#∞ K≥·`«#º=O`«∞efl
„QÆO^ä•Å∞ (2010), 16. +¨Ç‘Ï^£ JëêÊùY∞ÖÏ¡ MÏ<£ (`≥Å∞QÆ∞ #∞O_ç L~°∂ÌÖ’H˜ J#∞"å^ŒO,
KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂ : ¿+H± Ǩï¿ãû<£, WO˜ #O. 7–1–34, Z<£r"À HÍÅh, Hõ_»Ñ¨–
2010). D „QÆO^ä•ÅÖ’ '=∞`« ™ê=∞~°ã¨ºO–B~°OQÆ*Ë|∞—, 'W™ê¡OÖ’ Ѩ~°=∞`« ã¨Ç¨Ï#O—,
516001, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 094404 11877.
'+¨Ç‘Ï^£ JëêÊùY∞ÖÏ¡ MÏ<£— QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃÑÏì~Ú. ÅHõ∆ºO : ÉèÏ~°fÜ«ÚÅO^Œifl ã¨~°fi=∂#=
™œ„ÉèÏ`«$`«fi ѨÙ<å^Œ∞Å g∞^Œ UH©Hõ$`«O KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂ : =ÚǨÏ=∞‡^£ ã¨~°fi~ü, ã¨`åÎ~ü ¿+H± ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ J#O`«™êQÆ~°OÖ’ 1968 "Õ∞ P~°∞# [##O.
WO˜. #O. 7–2–1038, Hõj‡~ü QÆ_»¤ Ö’HÍe©, =∞OHõ=∞‡`À@, HõsO#QÆ~ü–505001, `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± ã≤ÖÏ~ü a, ¿+H± ^Œã¨Îyi ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù:
ã¨OKå~°"å}˜: 99638 67432. a.U. =$uÎ: "≥·^ŒºO. 1984 #∞O_ç ~åã¨∞Î<åfl 2002 U„Ñ≤Öò
ã¨`åºyfl Ǩï¿ãû<£ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ~åÜ«∞ÅѨO`«∞Å Ñ¨Öˇ¡Ö’ 1943 E<£ XHõ˜# [##O. 18 '"å~°Î— k#Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '<å ~å[ºO `«Ñ≤ÊáÈ~ÚOk—
`« e ¡ ` « O „_» ∞ Å∞: ¿+H± |+‘ ~ å c, ¿+H± W=∂O ™êÃÇÏÉò . Hõ q `« ` À =∞Oz „áêK« ∞ º~° º O Åaè O zOk. JѨ Ê ˜ #∞O_ç
`«e¡`«O„_»∞Å∞ Ãјì# ¿Ñ~°∞ ¿+H± Ǩï¿ãû<£ HÍQÍ ™êÇ≤Ï`«º QÆ∞~°∞=Ù ~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’ ѨÅ∞
Hõq`«Å∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. D Hõq`«Ö’¡ '`åo `≥Oz<À_»
ѨÙ@ìѨiÎ <å~åÜ«∞}Kå~°∞ºÅ∞ Ãјì# HõÅO ¿Ñ~°∞ 'ã¨`åºyfl
h‰õΩ Pe ZHõ¯_»∞Ok~å? „Ѩ=ÚY∞Å, „Ѩâ◊Oã¨Å∞ JO^Œ∞‰õΩOk.
Ǩï¿ãû<£— Jã¨Å∞ ¿Ñ~°∞QÍ ã≤÷~°Ñ¨_çOk. K«^Œ∞=Ù: a.U. =$uÎ:
ÖHõ∆ºO: ã¨=∞ã¨=∂[ ™ê÷Ѩ# ^èպܫ∞OQÍ „Ѩ[Å#∞ ~°K«#Å ^•fi~å
[~°fle[O–~å[H©Ü∂Å∞ („Ѩã∞¨ `O ~åR âßã¨#=∞O_»e ã¨É∞íè ºÅ∞).
« Î «
K≥·`«#º=O`«∞efl KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± ã¨`åÎ~ü, Kå}∞HõºÑ¨Ùi,
L#fl`« áê~î°âßÅ q^•ºi÷QÍ Hõq`«fiO–<å@Hõ~°OQÆO g∞^Œ „Ѩ`ÕºHõ
ZÔH #QÆ~ü (áÈã¨∞ì), <≥Å∂¡~°∞–524004, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94414 42932.
Pã¨H˜Î. ã¨fiÜ«∞OQÍ <å˜HõÅ∞ ~°zOz, #˜Oz „Ѩ^Œi≈Oz L`«Î=∞
139 71 140

72. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
+¨Ñ¶‘ JǨÏ=∞‡^£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó Y=∞‡O lÖÏ¡ K«O„_»Q˘O_»Ö’ 1967 #=O|~°∞ ÉÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. L~°∂ÌÖ’H˜ `«~°∞˚=∂ KÕã≤# ѨÅ∞ `≥Å∞QÆ∞ Hõ^äŒÅ∞
22# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: PtÜ«∂ ÉËQÆO, =ÚǨÏ=∞‡^£ „Ѩ=ÚY L~°∂Ì Ñ¨„uHõÅÖ’ "≥Å∞=_®¤~Ú. ~°K«#Å∞ : 1. =∞ø# áÈ~å@O (#=eHõ, 1991),
=∞øÖÏ<å. HõÅO¿Ñ~°∞: Ü«∞O._ç Ãã·Ñ¶¨ÙÖÏ¡. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û. =$uÎ: 2. J#∞=∂#O HÍ>Ëã≤# "Õà◊ (Hõ^ä• ã¨OѨ٘, 1997), 3. âı+¨„Ѩâ◊fl (Hõ^ä• ã¨OѨ٘,2004).
[~°fle[O ("å~°Î k#Ѩ„uHõ, q[Ü«∞"å_»). 1988Ö’ 'w@∞~å~Ú— J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: c<å^Õq ~åR™ê÷~Ú J"å~°∞¤ (J#O`« HõàÏÑ‘~î°O, 1991),
"å~° Ѩ„uHõÖ’ "åºã¨O „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ J#O`« P}˜=Ú`«ºO J"å~°∞¤ (ÃÑ#∞Q˘O_», 2000), "åã≤Ô~_ç¤ ^èŒ~°‡xkè ѨÙ~°™ê¯~°O (á⁄˜ì
Ѩ„uHõÅÖ’, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’¡ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, ã¨g∞H∆Í N~å=ÚÅ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, 2006). ÅHõ∆ºO: =∞Oz Hõ^äŒÅ∞ ~åÜ«∂Åx. z~°∞<å=∂ :
"庙êÅ∞, KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ Ѩ~îå<£ Ã+ǨÏ<å*ò, WO˜ #O. 27, ¿ãìò ÉϺOH± HÍÅh, J#O`«Ñ¨Ù~°O–515001,
=Úã≤¡O i[ˆ~fi+¨#∞¡ (2005). D „QÆO^äŒO =∞Oz „áêK«∞~åºxfl J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93462 63070, 98492 29786.
`≥zÛ ÃјìOk. ÅHõ∆ºO: W™ê¡g∞Ü«∞ =∂~åæ# ã¨=∂[ K≥·`«#ºO,
ã¨~°fi`À=ÚMÏaè=$kú. z~°∞<å=∂: Ü«∞O._ç +¨Ñ¶‘ JǨÏ=∞‡^£, WO˜ #O. 40–1–172, +¨Ç¨Ï<å*ò ÉËQÆO ¿+H± ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ HÀ^•_»Ö’ 1975 EÖˇ· S^Œ∞# [##O.
Åcƒ¿Ñ@, ǨïÃã·h „ã‘ìò, q[Ü«∞"å_»–10, Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99484 61699, `«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞ǨÏ=¸^• ÉËQÆO, J|∞ÌÖò q∞Ü«∂. K«^Œ∞=Ù: a.U., Ç≤ÏOn ѨO_çò.
93964 29916. Email: news.shafi@gmail.com. =$uÎ : [~°fle[O. 1995 #∞O_ç ~åã≤# ѨÅ∞ Hõq`«Å∞,
"庙êÅ∞, Hõ^äŒÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, JÖψQ qq^èŒ Hõq`å
+¨ÇπÏ<å*ò ÉËQÆO ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ ǨÏ#‡H˘O_»Ö’ 1976 ã¨OHõÅ<åÖ’¡ „ѨK«∞i`«O. =Úã≤¡O =∞Ç≤Ïà◊Å∞ ^èŒiã¨∞Î#fl Ѩ~åÌ
E<£ 26# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: KåO^£ ã¨∞ÖÏÎ<å, WH̓Öò g∞^Œ =ã¨∞Î#fl q=∞~°≈Å <ÕѨ^茺OÖ’ ~åã≤# '<Õ<˘Hõ¯uÎ<Õ— Hõq`«,
"≥Ú~Ú#∞nÌ<£. HõÅO¿Ñ~°∞: "≥<≥flÅ. K«^Œ∞=Ù: aZã‘û. 1997Ö’ PO„^èŒ*’ºuÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# 'QÆ∞_çÜ«∂— ÖÏO˜ Hõq`«Å∞ qq^èŒ
'`å_»∞ ÉÁOQÆ~°O ÖËx rq`«O— "åºã¨O 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ Ѩ„uHõʼnõΩ ~åã¨∞Î#fl ѨÅ∞ Hõ^äŒ<åÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º–ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞,
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ "庙êÅ∞ KÀ@∞ x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î#fl Ô~QÆ∞ºÅ~ü Ѷ‘K«~üû HÍÅ"£∞û QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú.
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÅHõ∆ºO: ã¨`«º ã¨O^Õâ◊ ѨiK«Ü«∞O. z~°∞<å=∂:
ÅHõ∆ºO: ã¨`åºxfl ã¨`«ºOQÍ „Ѩ[Å∞–áê~î°‰õΩÅ Z^Œ∞@ LOK«_»O.
+¨ÇπÏ<å*ò ÉËQÆO, WO˜ #O.14–4–74, =∞O_ç |*Ï~ü,
z~°∞<å=∂: ¿+H± +¨ÇÏ<å*ò, WO˜ #O. 3–7–255, =∞#∂û~åÉÏ^£, Zbƒ#QÆ~ü =Úxûáêe©,
¨
=~°OQÆÖò, =~°OQÆÖò lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99089 53499.
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–68, ~°OQÍÔ~_ç¤ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92462 13493. Email: sahayaa@in.co
Ã+ǨÏ<å*ò ÉËQÆO Ѩ~îå<£ ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ J#O`«Ñ¨Ù~°OÖ’ 1953 EÖˇ· Ô~O_»∞#
+¨ÇπÏ<å*ò á¶êu=∂ ó HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡Ö’ ã≤iã≤ÖÏ¡Ö’ 1965 #=O|~ü 23#
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Y∞s¬^£, ZO.U Jr*ò MÏ<£. HõÅO¿Ñ~°∞: Ã+ǨÏ<å*ò. K«^Œ∞=Ù:
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞ : AÖËMÏ, MÏ*Ï |„^Œ∞nÌ<£. K«^Œ∞=Ù: aÜ«∞ã‘û,, q^•º<£., ˜˜ã≤.
a.U. =$uÎ: ~å[H©Ü«∂Å∞ („Ѩã¨∞Î`«O J#O`«Ñ¨Ù~°O =ÚxûѨÖò
L^ÀºQÆO: Láê^蕺ܫÚ~åÅ∞. 1979Ö’ '„ѨÉèí=— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’
HÍ~Àʈ~+¨<£ HÍ~˘Êˆ~@~ü). `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O.
'~åxTǨÏÅ∞—ji¬Hõ# `˘e Hõq`« ~åã≤#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ
L#fl`« áê~î°âßÅ q^•ºi÷QÍ Hõ^äŒÅ#∞ Je¡ K≥ѨÊ_»O P~°OaèOK«QÍ
ã¨OHõÅ<åÖ’¡, Ѩ„uHõÖ’¡ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. P"≥∞ ~åã≤#
1981Ö’ PO„^èŒÉèí∂q∞ "å~°Ñ¨„uHõÖ’ '`åºQÆO— ji¬Hõ# Hõ^äŒ
'HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡Ö’ =∞Ç≤ÏàÏ ™êkèHÍ~°`«— Ѩiâ’^èŒ<å "åºã¨O
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç WѨʘ=~°‰õΩ ѨÅ∞ Ѩ„uHõÖ’¡, Hõ^ä•
=∞Oz QÆ ∞ iÎ O Ѩ Ù `≥ z ÛÃј ì O k. Hõ q `« Å Ö’ 'B~° ` ü — ,
ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Ô~O_»∞ =O^ŒÅ‰õΩ ÃÑ·QÍ Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞
'P`å‡aè=∂#O—, '<å =Ó~°∞— Hõq`«Å∞ „Ѩ=ÚY∞Å „Ѩâ◊Oã¨Å∞
KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. D Hõ^äŒÅÖ’ 'Ô~O_»∞ ^•~°∞Å∞—, 'W^≥Hõ¯_ç
JO^Œ∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞: 1. ÔH~°ÏÅ∞ (Hõq`å ã¨OHõÅ#O,
<åºÜ«∞O—, '=∞|∞ƒKå@∞ #Hõ∆„`«O—, 'J=∞‡ ã¨=∂kè—, Hõ^äŒÅ∞
2004), 2. =∞ø# â◊ÉÏÌÅ∞ (<åhÅ∞, 2006), 3. K≥e=∞ (Hõq`å
„áêK«∞~åºxfl `≥zÛÃÑÏì~Ú. ѨÅ∞ Hõ^äŒÅ∞ Hõ#fl_»O, L~°∂Ì ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOz|_ç PÜ«∂ ã¨OHõÅ#O, 2007). ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: =∞Ç≤ÏàÏ k<À`«û= ѨÙ~°™ê¯~°O (HõsO#QÆ~ü 2006),
141 72 142

73. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
=∂<Õ~°∞ >ˇÿ"£∞û ѨÙ~°™ê¯~°O (2006), Jáêì ã¨`å¯~°O (2006). ÅHõ∆ºO: ã¨`«û=∂[ H˘xfl Hõq`«Å∞ W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ `«~°∞˚=∂ J~Úº PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú.
x~å‡}OÖ’ áêÖÁæ#_»O. ã¨`åûÇ≤Ï`åºxfl „Ѩ[ʼnõΩ JOkOK«_»O. z~°∞<å=∂: +¨Ç¨Ï<å*ò —"≥∞ÿ<åsì Hõq`«fiO–`åufiHõ <ÕѨ^䌺O— ji¬Hõ`À 2005Ö’ „QÆO^äŒO "≥Å∞=_çOk. ~°K«#Å∞:
á¶êu=∂, WO˜ #O. Z–99, ZÖò.ZO._ç HÍÅh–505527, u=∂‡Ñ¨Ó~ü =∞O_»ÅO, 1."≥∞ÿ<åsì Hõq`«fiO–`åufiHõ <ÕѨ^䌺O (1986 #∞O_ç 98 ^•HÍ =zÛ# "≥∞ÿ<åsì Hõq`åfixfl
HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94403 70137 qâı¡+≤Oz `åufiHõ <ÕѨ^䕺xfl JOK«<å "Õã≤# ã≤^•úO`« „QÆO^äŒO, 2005), 2. ã¨∞ÉèÏ+≤`«
ëê[Ǩ<å ó Y=∞‡O lÖÏ¡ áêÅfiOK«Ö’ 1974 E<£ 14# [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: „ѨÉèÏã¨O (2008), 3. ã¨∂~Àº^ŒÜ«∂#O`«~°O (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2010). J"å~°∞¤Å∞–
Ü«∂‰õÄc, _®Hõì~ü kÖÏ=~ü. K«^Œ∞=Ù: ZO.U (`≥Å∞QÆ∞)., ZOѶ≤Öò. '`≥Å∞QÆ∞Ö’ =Úã≤¡O"å^Œ ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ~°O[h–‰õΩO^Œ∞iÎ J"å~°∞¤ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), HõàτѨѨÓ~°‚ _®Hõì~ü zÅ∞‰õÄi
™êÇ≤Ï`«ºO–XHõ ѨijÅ#— J#∞ JOâ◊O g∞^Œ Ѩiâ’^èŒ# KÕã¨∞Î<åfl~°∞. 2004Ö’ '=`«<£— <å~åÜ«∞} ™ê‡~°Hõ J"å~°∞¤ (1996, J#O`«Ñ¨Ù~°O), PKå~°º `«∂=∂˜ ^À}Ñ¨Ê Ñ¨Å<å_»∞
=Úã≤¡O Hõ^äŒÅ ѨÙã¨ÎHÍxfl "≥Å∞=iOKå~°∞. 2005Ö’ ã‘fiÜ«∞ Hõq`å ã¨OHõÅ#O '#MÏÉò— Ѩiâ’^èŒ# |OQÍ~°∞ Ѩ`«HõO (2002, J#O`«Ñ¨Ù~°O) L`«Î=∞ Hõq J"å~°∞¤ (2007,
„ѨK«∞iOKå~°∞. 2006Ö’ 'JÅ"å— Hõq`å ã¨OHõÅ<åxfl, 2009 q∞x Hõq`«Å`À 'KåO^£ Ç≤ÏO^Œ∂ѨÙ~°O). ÖHõ∆ºO: ™êÇ≤Ï`«ºO ^•fi~å ™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO. z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü ¿+H±
`å~å— J#∞ ji¬Hõ# z~°∞ ѨÙã¨ÎHÍxfl Hõq Ãã·¯ÉÏ|`À HõÅã≤ `≥KåÛ~°∞. ~°OQÆ=e¡ ™ê‡~°Hõ +¨g∞=ÙÖÏ¡, WO˜ #O.26–4–319, `åºQÆ~å[ #QÆ~ü, Ç≤ÏO^Œ∂ѨÙ~°O–515201,
™êÇ≤Ï`«º ѨÙ~°™ê¯~°O, ã¨O㨯$u J"å~°∞¤ (#∂º_èçb¡) ÅaèOKå~Ú. <Õ+¨#Öò |∞H± „@ãπì „Ñ¨`ÕºHõ J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94411 78415.
PǨfi#O g∞^Œ [~°‡hÖ’ [iy# ™êÇ≤Ï`«º ã¨^Œã¨∞ûÖ’ áêÖÁæ<åfl~°∞. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞ Ç≤ÏOn, +¨O+‘~ü JǨχ^£ ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ ‰õΩiKÕ_»∞Ö’ 1952 E<£ 17# [##O. `«e¡
WOw¡+π, [~°‡h ÉèÏ+¨ÅÖ’ J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’, ã¨OHõ<åÖ’¡ KÀ@∞ `«O„_»∞Å∞: =∞ǨÏ|∂c, ¿+H± K«`«∞Îq∞Ü«∂ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., QÍOkäÜ«∞<£
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 2009Ö’ ~°ëêºÖ’ [iy# JO`«~å˚fÜ«∞ ™êÇ≤Ï`«ºã¨^Œã¨∞ûÖ’ áêÖÁæ<åfl~°∞. ZHõ#q∞H±ûÖ’ _çá⁄¡=∂. L^ÀºQÆO: ~åR Ô~q#∂º âßYÖ’ 'J_ç+¨#Öò *Ï~ÚOò HõÅHõì~ü—
z~°∞<å=∂: ëê[Ǩ#, WO˜ #O.6–3–609/1/U, J#O^Œ#QÆ~ü HÍÅh, Mˇ·~°`åÉÏ^£, (Hõ$ëê‚lÖÏ¡). q^•ºi÷ ^Œâ◊ #∞O_ç Hõq`«fiO Ѩ@¡ Pã¨H˜Î K«∂Ñ≤<å 1969Ö’ qâßÖÏO„^èŒ
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–5000 004, ã¨OKå~°"å}˜: 98854 20027, 99859 21379. k#Ѩ„uHõÖ’ 'HÍi‡Hõ H˜s˜— Hõq`« „ѨK«∞i`«"≥∞ÿOk. JѨʘ#∞O_ç ~åã≤# ѨÅ∞ Hõq`«Å∞,
+¨g∞O ¿+H±£ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ |ÅѨ#∂~°∞Ö’ 1982 EÖˇ· 31# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: w`åÅ∞, "庙êÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, Hõq`å ã¨OHõÅ<åÖ’¡ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. PÜ«∞#
¿+H± ǨÏl~åO c, ¿+H± ^Œã¨Îyi ™êÃÇÏÉò. HõÅO ¿Ñ~°∞: +¨g∞O. K«^Œ∞=Ù: Z"≥∞ã‘û (|Ü≥∂ ~åã≤# w`åÖ’¡ '[Å„HÍOu—, 'JHõ~° ã¨O„HÍOu—, 'zO`«Ö’ xtÛO`«—
∆
>ˇHÍflÅr), Z"≥∞‡ã‘û (|Ü≥∂ W<£Ñ¶¨~ü =∂º˜H±û). QÆ`« Ô~O_»∞ ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ `å#∞ ~åã≤# „Ѩɒ^èŒ w`åÅ HͺÃã@∞ìQÍ, '+≤i÷™ê~Ú ã¨OH©~°Î# =∂Å— ÉèíH˜Î=∂Å
Hõq`«Å#∞ JHõ∆~° |^ŒÌO KÕã≤ `˘e™êiQÍ '„¿Ñ=∞ ÔH~°ÏÅ∞— Hõq`å ã¨OѨ٘x 2009Ö’ HͺÃãòQÍ q_»∞^ŒÅ JÜ«∂º~Ú. Hõq`«Ö’¡ 'QÍeQÍ_»∞—, '~°HÍÎxfl
"≥Å∞=iOKå~°∞. z~°∞<å=∂: ¿+H± +¨g∞O, áÈã¨∞ì ÉÏH±û #O.001, ã≤OǨ„kѨÙ~°O (áÈã¨∞ì)– H˘Å=‰õΩ—, 'qHõÖÏO`«~°OQÆ∞Å∞— Hõq`«Å∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃÑÏì~Ú.
516 484, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞ W`«~° ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ J#∞=kOK«|_ç PÜ«∂ ÉèÏëê
Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O ~°K«#Å∞: 1. ÔHOѨ٠QÆ∞O_≥ (Hõq`å ã¨OѨ٘,
+¨g∞=ÙÖÏ¡ ¿+H± _®Hõì~ü ó J#O`«Ñ¨Ù~°O lÖÏ¡ Ç≤ÏO^Œ∂ѨÙ~°OÖ’ 1972 E<£ S^Œ∞# 2005), 2. QÍ#∞ÔQ^Œ∞Ì ~°OH (2007), 3. ã¨Kå~° Hõq∞© x"ÕkHõ–
Ô
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± "≥∞ǨÏ~°∂<£, ¿+H± Jg∞~ü *Ï<£. XHõ ѨijÅ# (2008). ѨÅ∞ ™êÇ≤Ï`«º– ™êO㨯$uHõ ã¨Oã¨÷Å
HõÅO ¿Ñ~°∞: +¨g∞=ÙÖÏ¡. K«^Œ∞=Ù: Ü«∞O.U., Ñ≤ÃÇÏKü._ç., ˜Ñ≤˜. ^•fi~å ã¨<å‡<åÅ∞–ã¨`å¯~åÅ∞ JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëê
=$uÎ : J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. q^•ºi÷QÍ Hõq`«fiO ~åÜ«∞_»O P~°OaèOK«QÍ Ñ¨Ù~°™ê¯~°O (~åR JkèHÍ~° ÉèÏëê ã¨OѶ¨∞O, 2009, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). ÖHõ∆ºO: `≥Å∞QÆ∞ JkèHÍ~°
1989Ö’ `˘eHõq`« '*Ï˝Ñ¨HõO— „ѨK«∞i`«O J~ÚºOk. JѨʘ ÉèÏ+¨QÍ ™ê=∂#º „Ѩ[ʼnõΩ KÕ~°∞=ÜÕ∞ºÖÏ KÕÜ«∂Å#flk. z~°∞<å=∂: ¿+H± +¨O+‘~ü JǨÏ=∞‡^£,
#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, qq^èŒ Hõq`å ã¨OHõÅ<åÅÖ’¡ Hõq`«Å∞, WO˜ #O.6–260(6), =∂~°∞f #QÆ~ü, 2= Öˇ·#∞, XOQÀÅ∞–523002, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡.
™êÇ≤ Ï `« º q=∞~° ≈ <å "庙êÅ∞ KÀ@∞ KÕ ã ¨ ∞ ‰õ Ω <åfl~Ú. ã¨OKå~°"å}˜: 9490409966.
PHÍâ◊"å}˜Ö’ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ „Ѩ™ê~°O HÍQÍ
143 73 144

74. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
+¨O+¨µnÌ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ ó Y=∞‡O lÖÏ¡ Y=∞‡O [#‡ã¨÷ÅO. `«e¡ `«O„_»∞Å∞: ÖÏÖòc, 'rá⁄zÛOk—, '~°*ÏH± q∞Ü«∂ ¿ã^ŒºO—, 'ѨÅHõ–ѨO_»QÆ—, 'A=∂‡—
=∞ǨÏ|∂Éò Jb. HõÅO¿Ñ~°∞: H“=Úk. K«^Œ∞=Ù: ™êÇ≤Ï`«º~°`«fl (Ç≤ÏOn). L^ÀºQÆO: Hõ^äŒÅ∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥KåÛ~Ú. 'A=∂‡— Hõ^äŒ (2007 "Õ∞, Pk"å~°O
Ç≤ÏOn ѨO_ç`«∞Å∞. ~°K«#Å∞: *ÏfiÖÏѨ^äŒO, ã¨=∂O`«~° ˆ~YÅ∞, J=∞$`« Ѩ^äŒO, #Å¡ PO„^è Œ * ’ºu) POQÆ ¡ , Ç≤ Ï On, "≥ ∞ ÿ k è b Éè Ï ëê Ѩ „ uHõ Å Ö’
|OQÍ~°O, Hõà◊OH˜x, q[Ü«∞, ~°OQÆÉèí∂q∞, ^èŒ# =Oz`«, ¿ãfiKåÛùѨ^äŒO, Jã≤^è•~å, WOHÍ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ *ÏfÜ«∞ ™ê÷~ÚÖ’ J`«∞º`«Î=∞ „áêOfÜ«∞ Hõ^äŒÅ
ѨÅ∞ ™êÇ≤Ï`«º–ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞, q=∞~°≈Å∞, Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. ã¨~°ã¨# KÕiOk. JdÅ ÉèÏ~°`« ™ê÷~ÚÖ’ '=¸º*ò WO_çÜ«∂—
+¨O+¨µnÌ<£ ¿+H± ó <≥Å∂¡~∞° lÖÏ¡ HõeKÕ_∞» Ö’ 1973 EÖˇ· S^Œ∞# [##O. `«e`O„_»∞Å∞:
¡ « "≥ÉòÃã·ò x~°fiÇ≤ÏOz# „áêOfÜ«∞ J#∞"å^Œ Hõ^äŒÅ áÈ©ÅÖ’
¿+H± *ˇ·|∞hfl™ê, ¿+H± ^•^• ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: ã¨∂~°º 'A=∂‡—‰õΩ „Ѩ`ÕºHõ QÆ∞iÎOѨ٠ÅaèOzOk. ÖHõ∆ºO: Ѩk =∞Ok
+¨O+¨µnÌ<£. K«^Œ∞=Ù: a.U (=∂º^ä£û)., _ç.W.W.W. =$uÎ: Ѩk HÍÖÏÅáê@∞ QÆ∞~°∞ÎOK«∞‰õΩ<Õ Hõ^äŒÅ∞ ~åÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂ : ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ +¨sѶπ,
Láê^蕺ܫÚÅ∞. `˘e™êiQÍ 2009Ö’ 'Z^Œ∞~°∞ K«∂Ѩٗ Hõq`« WO˜ #O.13/303–W4, QÆO_ç~À_»∞¤, "ÕOÑ¨Öˇ¡–516329, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜:
„ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ JѨʘ 90102 14996. Email: shariffvempalli@gmail.com.
#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞, =ºOQÆ +¨sѶπ ™êÖÏ~ü ZO. ó `«∂~°∞Ê QÀ^•=i lÖÏ¡ HÍH˜<å_»Ö’ 1938 EÖˇ· S^Œ∞# [x‡OKå~°∞.
z„`åÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÖHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ ~°∞QƇ`«Å `«e¡`«O„_»∞Å∞: J=∂‡r, =∞ǨÏ=∞‡^£ ÃÇ·Ï¿ãû<£, K«^Œ∞=Ù: Zãπ.ZÖò.ã≤. ~åR „ѨÉèí∞`«fi 㨈~fi
#∞O_ç ã¨=∂*ÏxH˜ q=ÚH˜Î HõeæOKÕO^Œ∞‰õΩ „Ѩ[Å#∞ K≥·`«#º JO_£ ÖÏO_£ Ô~q#∂º âßYÖ’ 㨈~fiÜ«∞~üQÍ Ñ¨xKÕã≤, 1996Ö’ L^ÀºQÆ q~°=∞} KÕâß~°∞.
=O`«∞efl KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± +¨O+¨µnÌ<£, WO˜ #O. PÜ«∞# ™È^Œ~°∞Å∞ JǨÏ=∞‡^£ Jb (HÍH˜<å_») "≥Å∞=iOz# P^蕺u‡Hõ POQÆ¡ „QÆO^ä•Å#∞
25/940, ÉèíHõÎ=`«ûÅ #QÆ~ü, Z<£.r."À HÍÅh, UÔH #QÆ~ü (áÈã¨∞ì), <≥Å∂¡~°∞–4, <≥Å∂¡~°∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOKå~°∞. J#∞"å^•Å∞: 1.ã≤Å∞"Õ â◊~°}º=∂? 2.w`å „áê=∂}˜Hõ
lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 92488 01257. Email: suryaschoolnellore @gmail.com. "åã¨Î"åÅ∞–Y∞~üJ<£ ^Œ$HÀ¯}O, 3. áœÅ∞ "åã¨ÎqHõ`«, 4. P „Ѩ=HõÎ 5. "Õ∞^è•=ÙÅ ã¨O^ÕâßʼnõΩ
+¨sá¶ê ¿+H± ó Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ =∞zbѨ@flOÖ’ 1964 JHÀì|~ü XHõ˜# [##O. ã¨=∂^è•<åÅ∞. D "Õ∞~°‰õΩ ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ JOkOz# =∞ǨÏ=∞‡^£ ™êÖÏ~ü +¨sѶπ
`«e¡`«O„_»∞Å∞: =∞™êÎ<£ c, =∞™êÎ<£ ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: "≥<≥flÅ. 2006 _çÃãO|~°∞ 12# HÍH˜<å_»Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞.
K«^Œ∞=Ù: ZO.U. =$uÎ: Láê^蕺ܫÚ~åÅ∞. 2001Ö’ 'W™ê¡OÖ’ ëêlH± =∞øbfi ó 1938 EÖˇ· <å˜ 'ÉèÏ~°u— Ö’ '„áêp# J~°Éò x"åã¨∞Å∞ Ç≤ÏO^Œ∞=ÙÖÏ?—
„ã‘Î ™ê÷#O— ^è•i‡Hõ "åºã¨O 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O. "åºã¨O „ѨK«∞i`«O J~ÚºOk.
JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ „Ѩ^è•#OQÍ ^è•i‡Hõ "庙êÅ∞, +≤~å*ò MÏ<£ ZO.U.ÔH ó 1942 JHÀì|~ü 12# <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ QÆ∂_»∂~°∞Ö’ ǨÏcÉò
Hõ^ä•xHõÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÅHõ∆ºO: W™ê¡O ã¨O^Õâßxfl MÏ<£, Q“ã¨∞hfl™êʼnõΩ [x‡OKå~°∞. J^蕺Ѩ‰õΩÖˇ·# +‘~å*ò MÏ<£
„Ѩ[ʼnõΩ JO^Œ*ËÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± +¨sá¶ê, 39–3–19/ 1963 #∞O_ç <å˜HõÅ∞–<å@HÍÅ∞ ~åÜ«∞_»O P~°OaèOKå~°∞.
3, =∞ã‘^Œ∞ gkè, Åcƒ¿Ñ@, |O^Œ~ü ~À_£, q[Ü«∞"å_»–10, P „Hõ=∞OÖ’ x~°O`«~°O ~°K«<å "庙êOQÍxfl H˘#™êyOz#
Hõ$ëê‚ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94909 88786. PÜ«∞# ~°K«#Å∞ ~åROÖ’x ѨÅ∞ Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O. POQÆ¡O
+¨sѶπ =∞ǨÏ=∞‡^£ ¿+H± ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ "ÕOѨe¡Ö’ 1980 U„Ñ≤Öò 18# [##O. `«e¡ #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜, `≥Å∞QÆ∞ #∞O_ç POQÆ¡OÖ’H˜ ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞
`«O„_»∞Å∞: #∂~°˚Ǩ<£, ¿+H± ~å*Ï ™êÃÇÏÉò. HõÅO¿Ñ~°∞: "ÕOѨe¡ +¨sѶπ. Zãπ.Ü«∞"£∞._ç `«~°∞˚=∂ KÕâß~°∞.1982Ö’ `˘e™êiQÍ 'âßOu–F–âßOu—
+¨sѶπ. K«^Œ∞=Ù: a.U., aÑ≤P~ü., ZOã≤*ˇ., ZOѶ≤Öò. L^ÀºQÆO: ™êH˜∆ ©q (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). ji¬Hõ`À ~åã≤# "庙êÅ∞ w@∞~å~Ú "å~°Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O
1999Ö’ "å~°ÎÖ’ ~åã≤# 'ѨijÅ#— Hõ^äŒ`À P~°OÉèí"≥∞ÿ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅ∞, Hõq`å–Hõ^ä• JÜ«∂º~Ú. P `«~°∞"å`« w@∞~å~ÚÖ’ ^è•~å"åÇ≤ÏHõOQÍ
ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, ÉÏÅ ™êÇ≤Ï`«º Hõ^äŒÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. P Hõ^äŒÖ’¡ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# 'qâ◊fiã≤Oz# "åˆ~—, '„Ѩà◊Ü«∞O— "庙êÅ∞ PÜ«∞#‰õΩ MϺu `≥zÛÃÑÏì~Ú.
145 74 146

75. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
„Ѩ=ÚY ~°K«~Ú`« _®Hõì~ü ÉÏyÖò ~åã≤# '_≥·ÖÏQ∑— (XHõ „ÔH·ã¨Î=ÙxH˜ =Úã≤¡OʼnõΩ =∞^茺# Jq∞`å|K«Û<£ HÀã¨O Ô~O_»∞ ZÑ≤™È_»¡‰õΩ „ã≤¯Ñπì ã¨=∞‰õÄ~åÛ~°∞. J"≥∞iHÍ ÃÑo§ ã¨O|O^è•Å∞
[iy# ã¨O"å^ŒO) #∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞"å^ŒO KÕã≤ „ѨK«∞iOKå~°∞. W™ê¡O ^èŒ~°‡O g∞^Œ „Ѩ^è•<åOâ◊OQÍ ~åã≤# <å@HõO 'ÃÇÏ<£ H“O@~ü— ~åROÖ’ ѨÅ∞ „Ѩ^Œ~°≈#ʼnõΩ <ÀK«∞‰õΩOk.
=ã¨∞#fl q=∞~°≈ʼnõΩ ã¨=∂^è•#OQÍ 2007Ö’ 'áêѨO–ѨiǨ~°O–~°H}— J#∞ Ѩiâ’^è<å`«‡Hõ
Î ∆õ Œ ~°K«#Å∞: 1.‰õΩ„@ (#=Å), 2.‰õΩ`«O„`«O (#=Å). ÅHõ∆ºO: JOkѨÙK«∞Û‰õΩ#fl q*Ï˝<åxfl
„QÆO^ä•xfl ã¨fiÜ«∞OQÍ "≥Å∞=iOKå~°∞. '™ê^Œ$â◊º =∞`«^èŒ~å‡Å ã¨g∞Hõ∆ ÃÑ· „QÆO^ä•Å∞ Ѩk =∞Ok`À ѨOK«∞HÀ=_»O. z~°∞<å=∂: ã≤H˜O^Œ~ü, WO˜ #O. _ç–12, ™œ`ü ZO_£
„ѨK«∞iOK«_»O, ™ê=∂lHõ, <≥·uHõ, ^è•i‡Hõ, =∂#ã≤Hõ ~°∞QƇ`«Å‰õΩ ã¨O|OkèOz# ã¨=∞㨺Šáê~ü¯, ZÖò.a #QÆ~ü, l.Zãπ.S áÈã¨∞ì, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–060. ã¨OKå~°"å}˜: 92473 47511.
g∞^Œ ^è•i‡HõѨ~°OQÍ Ñ¨iëê¯~åÅ∞ ã¨∂zã¨∂Î „QÆO^ä•Å∞ ~åÜ«∞_»O— `«# „Ѩ^è•# ÅHõ∆º=∞x Email: sikanderwrites@rediffmail.com
„ѨHõ˜Oz# +≤~å*ò MÏ<£ 2009 PQÆã¨∞ì 15# <≥Å∂¡~°∞Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O : ã≤H˜O^Œ~ü q. ó z`«∂Î~°∞ lÖÏ¡ u~°∞Ѩu x"åã≤. =$uÎ : áê„uˆHÜ«ÚÅ∞. qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’
ZO.U.ÔH +≤~å*ò MÏ<£`À WO@~°∂fi : 15–12–2008, <≥Å∂¡~°∞) Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, "庙êÅ∞, q∞x Hõ^äŒÅ∞ „ѨK«∞i`«O. z`«∂Î~°∞ #∞O_ç "≥Å∞=_ç#
ã≤^ŒÌÜ«∞º Hõq Zãπ. ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ `≥<åe `åÅ∂HÍ JOQÆʼnõΩ^Œ∞~°∞ „QÍ=∞OÖ’ '`≥Å∞QÆ∞ `Õ@— "å~°Ñ¨„uHõ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ =º=ǨÏiOKå~°∞.
1929 ÃãÃÑìO|~°∞ 29# [x‡OKå~°∞. z#fl=Ü«∞ã¨∞ûÖ’<Õ =∞Oz ã≤ÖÏ~ü ™êÃÇÏÉò ¿+H± ó „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ HõO|O t"å~°∞ q∞@ìg∞^Œ Ñ¨Öˇ¡ ã¨fi„QÍ=∞O.
q^Œfi`«∞Î#∞ „Ѩ^Œi≈Oz# PÜ«∞# KåÖÏ HÍÅO zÅHõÅ∂i¿Ñ@Ö’ 1954Ö’ '"Õ∞Ѷ¨∞ ã¨O^Õâ◊O— J#∞ „QÆO^ä•xfl "≥Å∞=iOKå~°∞.
L<åfl~°∞. z=~°‰õΩ a_»¤Å L^ÀºQÍÅs`åº <≥Å∂¡~°∞ "≥àϧ~°∞.
㨺ܫ∞OQÍ =∞Oz QÍÜ«∞‰õΩ_»∞. ѨÅ∞ ã¨<å‡<åÅ∞, ã¨`å¯~åÅ#∞ ã≤ÖÏ~ü "≥· Zãπ ó Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ =∞„i =∞O_»ÅO Nx"åã¨Ñ¨Ù~°O [#‡ã¨÷ÅO. `«e¡`«O„_»∞Å∞:
JO^Œ∞‰õΩ<åfl~°∞. „âß=º"≥∞ÿ# HõO~î°`À Ѩ^ŒºQÍ#O KÕÜ«∞_»OÖ’ =∞ǨÏ|∂c, ZÅ¡@∂~°∞ ÃÑ^ŒÌ ã≤^ŒÌѨÊ. ~°K«#Å∞: |™êìÑπ, ã¨=∂[OÖ’ =∞~À ã¨q∞^èŒ, "≥ ˜ìKåH˜i,
ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞úÅ∞QÍ „Ѩ*Ïaè=∂#O á⁄O^•~°∞. ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ K«zÛáÈ, ‰õΩ„@, <Õ#∞ "Õâ◊º#∞ HÍ#∞, ã¨=∂[OÖ’ ÉèÏ~°fÜ«∞O, =∞# =∞`«O, q+¨ aO^Œ∞=ÙÅ∞,
„ѨK«∞iOKå~°∞. ZHõ¯_» L<åfl `«#^≥·# =Ú„^Œ`À ™êÇ≤Ï`«º qÖËYi, =∂~°∞Ê, "å~°ã¨∞Å∞, +≤s¤ ™ê~ÚÉÏÉÏ (<å@HÍÅ∞).
™œ~°ÉèÏÅ#∞ ѨOK«∞`«∂ HõqQÍ „ѨMϺuQÍOKå~°∞. ~°K«#Å∞: ã≤~åAnÌ<£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó =~°OQÆÖò lÖÏ¡ #~°ûO¿Ñò `åÅ∂HÍ ~°OQÍѨÙ~°OÖ’
J=∞~°ã≤OǨï_»∞ (Ѩ^Œº HÍ=ºO,1964), |∞^ŒÌ ǨÏ$^ŒÜ«∞=Ú (Ѩ^ŒºHÍ=º=Ú,1967), 1953 _çÃãO|~ü S^Œ∞# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: "≥∞ǨÏ~°∞hfl™ê ÉËQÆO, =ÚǨÏ=∞‡^£ MÏ*Ï
Ѩ`«Oyx, Ô~_礄ѨÉèí, ã¨∞nè~°, q*Ï˝# ÉèÏ㨯~°O „QÆO^ä•Å#∞ "≥Å∞=iOKå~°∞. "≥∂~Ú<˘nÌ<£. HõÅO ¿Ñ~°∞: =Úã≤. K«^Œ∞=Ù: a.U. L^ÀºQÆO: Ô~q#∂ºâßY (=~°OQÆÖò).
1973 #∞O_ç ~°K«<å "åºã¨OQÆO Ѩ@¡ Pã¨H˜Î Hõ#ѨiÛ<å 1990Ö’ 'Ѩ~°=∞Ѩ^Œ™Èáê#O—
ã≤H˜O^Œ~ü ó ѨtÛ=∞QÀ^•=i lÖÏ¡ cè=∞=~°OÖ’ 1964 _çÃãO|~ü U_»∞# [##O.
`«e¡`«O„_»∞Å∞: ëê#"å*ò ÉËQÆO, Ü«∞O."≥· "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£. Jã¨Å∞ Hõ^äŒ —L^ŒÜ«∞O— Ö’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡,
¿Ñ~°∞ : Ü«∞O.a "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£. HõÅO¿Ñ~°∞: ã≤H˜O^Œ~ü. K«^Œ∞=Ù: Hõq`å ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.
~°K«#Å∞:1. „ѨѨOK« âßOu (Hõq`å ã¨OѨ٘,1995), 2.Ü«Ú^ŒúO
aZã‘û. =$uÎ: ~°K«~Ú`«–áê„uˆHÜ«ÚÅ∞. 1980Ö’ JѨ~å^èŒ
Ѩiâ’^èŒ# =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ XHõ _ç>ˇH˜ì"£ Hõ^äŒ ~åÜ«∞_»O ^•fi~å (Hõq`å ã¨OѨ٘,2005). qâ◊fiâßOu HÀã¨O =∂#"åo UO
KÕÜ«∂Å#fl q+¨Ü«∞O „Ѩ^è•<åOâ◊OQÍ ~°∂á⁄Ok# '„ѨѨOK«âßOu
~°K«<å ~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. JѨʘ #∞O_ç JѨ~å^èŒÑ¨iâ’^èŒ#
=∂ã¨Ñ¨„uHõ`À áê@∞QÍ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞, ѨO_»∞QÆ— HÍ~°ºK«~°}#∞ ã¨∂zOK«_»O`À SHõº~å[º ã¨q∞u
„Ѩâ◊Oã¨Å∞ ÅaèOKå~Ú. '=∞xÃ+Hõ¯_» L<åfl_»∞— 'qâ◊fiO xO_®
#=ÅÅ∞, ã‘iÜ«∞Öòû „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. '<≥·˜OˆQÖò Zò
=∂ãπ¯— Hõq`« QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃјìOk. 'PO„^èŒÉèí∂q∞— k#Ѩ„uHõ, qǨÏi^•ÌO— Hõq`«Å∞ 'Pn‡ HõǨÏñ ÃÇ·Ï—, 'qâ◊fiÉèí~ü"Õ∞ L_®<£
'D"å~°O— "å~°Ñ„¨ uHõ, '™êH˜—∆ k#Ѩ„uHõÖ’¡ „Ѩã∞`O ѨÅ∞ ji¬HÅ∞
¨Î « õ Éèíˆ~OˆQ— ji¬Hõ# Ç≤ÏOnÖ’H˜ `«~°∞˚=∂ KÕÜ«∞|_ç Ç≤ÏOn Ѩ„uHõÅÖ’, ™êÇ≤Ï`«º PHÍ_»g∞
(_èçb¡) JkèHÍiHõ Ѩ„uHõÖ’¡ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. „ѨѨOK«âßOu kâ◊QÍ „Ѩ[ÅÖ’
x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. 'D©q—Ö’ =zÛ# '=∂~°æ^Œi≈— „áÈ„QÍOÖ’ Ç≤ÏOn K«Å# z„`« #@∞_»∞
PÖ’K«#Å#∞ Ô~ÔHuÎOK«_®xH˜ ™êyã¨∞Î#fl ~°K«<å "åºã¨OQÆO, JO^Œ∞‰õΩ `«y# HÍ~åºK«~°}
147 75 148

76. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
JO`«~å˚fÜ«∞ ™ê÷~Ú QÆ∞iÎOѨÙ#∞ `≥zÛ ÃјìOk. ÅHõ∆ºO: âßOu...âßOu...âßOu, JO^Œ∞<å 'L„QÆ"å^Œ=∂, h^Õ=∞`«O?—, '=∞xflOK«∞ `«e¡— ÖÏO˜ Hõq`«Å∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú.
„ѨѨOK« âßOu. z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ ã≤~åAnÌ<£, WO˜ #O. 24–2–113, ^Œ~åæ ѨÙ~°™ê¯~°O: `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏëê ѨÙ~°™ê¯~°O (~åR JkèHÍ~° ÉèÏëê ã¨OѶ¨∞O, 2008), ÅHõ∆ºO:
MÏr¿Ñ@, =~°OQÆÖò–506004, =~°OQÆÖò lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 99497 10085, ^Œ∂~°"å}˜: ™êÇ≤Ï`«ºO ^•fi~å ™ê=∂lHõ ¿ã=. z~°∞<å=∂: Zãπ.ZO. ã¨∞ÉèÏx, WO˜ #O.9–7–24,
0870–2430805. "≥Ú^Œ˜ JO`«ã¨∞Î, ã¨=∞`å Pã¨∞Ѩ„u "≥#∞Hõ, Ô~·Å∞¿Ñ@, QÆ∞O@∂~°∞–522001, QÆ∞O@∂~°∞
ã¨∞|Ǩ<£ J|∞Ìãπ ÔH.Ü«∞O ó <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡ <≥Å∂¡~°∞ Ѩ@ì}OÖ’ 1956 EÖˇ· XHõ˜# lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94907 76184.
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: MÏ*Ï ca, q∞Ü«∂ *Ï<£. K«^Œ∞=Ù: WO@~ü. L^ÀºQÆO: ã¨∞QÆO ÉÏ|∞ Ü«∞O.ÔH. ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ QÆ∞O@∂~°∞ #QÆ~°OÖ’ 1944 U„Ñ≤Öò XHõ˜#
Láê^蕺ܫÚÅ∞. 1983Ö’ ~åã≤# '„Ѩ[Å ~°HõÎ =∂O™êÅ`À...— Hõq`« '~å_çHõÖò =∂~üÛ— [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨H˜<åca, Ѷ¨s^£ MÏ<£. `«e¡`«O„_»∞Å∞ Ãјì# ¿Ñ~°∞ =∞ǨÏ|∂Éò
Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ ѨÅ∞ "庙êÅ∞, MÏ<£ HÍQÍ JkHÍ™êÎ 'ã¨∞QÆOÉÏ|∞— QÍ ¿Ñ~°∞ ã≤÷~°Ñ¨_çOk. K«^Œ∞=Ù: a.U (`≥Å∞QÆ∞). =$uÎ:
Hõ ^ ä Œ Å ∞, ˆ Q Ü« ∂ Å∞, Hõ q `« Å ∞ KÀ@∞KÕ ã ¨ ∞ ‰õ Ω <åfl~Ú. Ñ≤ Å ¡ Å [~°fleã¨∞ì–~°K«~Ú`«. `≥Å∞QÆ∞, Ç≤ÏOn, POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O. ѨÅ∞ K«Å# z„`åʼnõΩ
q^•ºÉèϺã¨OÖ’ ã¨$[<å`«‡Hõ#∞ ÃÑOá⁄OkOKåÅ#fl ÅHõ∆ºO`À ^Œ~°≈‰õΩ_çQÍ, ~°K«~Ú`«QÍ =º=ǨÏiOKå~°∞. 1963 _çÃãO|~üÖ’
ÉÏÅÅ HÀã¨O ~åã≤# ѨÅ∞ Hõ^äŒÅ∞, W™ê¡q∞H± =º=ã¨÷–K«i„`« 'ÉèÏ~°u— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ '=∞˜ì ÉÁ=∞‡— Hõq`« „ѨK«∞~°}`À ~°K«<å
B#fl`åºxfl q=iã¨∂Î qq^èŒ HÀ}ÏÅ #∞O_ç ~åã≤# "庙êÅ∞, "åºã¨OQÆO P~°OÉèO. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡
í
'w@∞~å~Ú— "å~° Ñ ¨ „ uHõ Ö ’ ^è • ~å"åÇ≤ Ï Hõ O QÍ „Ѩ K « ∞ i`« O . Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.
'dÖÏѶ¨`ü–~å[iHõO—, 'B~°OQÆ*Ë|∞ =∞`« KèåO^Œã¨"åk HÍ^Œ∞—, `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º Ö’HõOÖ’ 'ÃÑ·QÆO|~ü Hõ=ÙÅ∞—QÍ ã¨∞„Ѩã≤^Œ∞úÖˇ·#
—=∂#=*ÏuH˜ JÉèí∞º^ŒÜ«∂xH˜ W™ê¡O J`«º=ã¨~°O— ÖÏO˜ S^Œ∞QÆ∞iÖ’ XHõÔ~·# ã¨∞QÆOÉÏ|∞ 2003Ö’ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’
"庙êÅ∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. L~°∂Ì, `≥Å∞QÆ∞Ö’ áê@Å∞ 'Ô~Hõ¯Å∞— J#∞ #∂`«# „Ѩ„H˜Ü«∞#∞ P~°OaèOz S^Œ∞ Z_ç+¨#∞¡
~åÜ«∞_»O „âß=ºOQÍ áê_»@O Jaè~°∞z. D "Õ∞~°‰õΩ ѨÅ∞ ˜g Kèå<≥Öòû, PHÍâ◊"å}˜Ö’ "≥ Å ∞iOKå~° ∞ . `˘e™êiQÍ Ç≤ Ï „|∂ qâ◊ fi q^•ºÅÜ« ∞ O
ã¨fiÜ«∞OQÍ ~åã≤ áê_ç# áê@Å∞ „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. ~°K«#Å∞: 1. q[Ü«∂xH˜ UÔH·Hõ (W„*Ï~ÚÖò) ‰õΩ K≥Ok# PKå~°º ã¨∞~°‡<£ _Õqãπ POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’ 'qOQ∑û— ¿Ñi@ "å˜x
=∂~°æO W™ê¡O (2008), 2. Ç≤ÏO^Œ∂ ^èŒ~°‡„QÆO^ä•Ö’¡ „Ѩ=HõÎ =∞ǨÏ=∞‡^£ (2009), 3. J#∞=kOz "≥Å∞=iOz#Ѩʘ #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’<Õ H͉õΩO_® *ÏfÜ«∞ ™ê÷~ÚÖ’ 'Ô~Hõ¯Å∞—
W™ê¡O =∂#=*ÏuH˜ J`«º=ã¨~°O (2010), W™ê¡g∞Ü«∞ L^Œº=∞O–ã¨÷|Ì`« (2010). ÖHõ∆ºO: „Ѩ„H˜Ü«∞ áê~î°HÍ^Œ~°} á⁄Ok, Jk Hõ#fl_»O, Ç≤ÏOn ÉèÏëê ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ „Ѩ`ÕºHõ ™ê÷#O
„ѨѨOK«OÖ’ âßOu–ã¨OˆH∆=∞ ã¨=∂[ ™ê÷Ѩ#‰õΩ W™ê¡g∞Ü«∞ „áêOѨOzHõ r=# q^è•#O ã¨OáêkOK«∞‰õΩOk. ~°K«#Å∞: K«~°Ö’ ÃãÅÜÕ∞~°∞ (1968), qѨ¡O (1969), ÃÑ·QÆO|~ü
XHõ¯>Ë âß„ã‘Ü∞« "≥∞#^Œ#fl "åã¨"åxfl „ѨKå~°O KÕÜ∞« _»O. z~°∞<å=∂: H.Ü«∞O.J|∞Ìãπ ã¨∞|Ǩ<£,
Î ÿ Î Ô Hõ=ÙÅ∞ (1971), ã¨∂s_»∞ (áê@ŠѨÙã¨ÎHõO, 1971), Öˇx<£...Öˇx<£ (1984), Ô~Hõ¯Å∞
WO˜ #O. 25–1–1991, „ѨQÆu #QÆ~ü, 'U— ÉÏ¡H±, 8= gkè, <≥Å∂¡~°∞–4, <≥Å∂¡~°∞ lÖÏ¡. (2003). D „QÆO^ä•ÅÖ’ 'ã¨∂s_»∞— MϺu `≥zÛÃјìOk. ÅHõ∆ºO: =∞x+≤ `«# Ѩi^èŒ∞Å#∞
ã¨OKå~°"å}˜: 94907 78602. Ziy =∞ã¨Å∞‰õΩ#flѨC_»∞ =∂„`«"Õ∞ âßOuQÍ–™œYºOQÍ rqK«OQÆÅ_»#fl q+¨Ü«∞O
ã¨∞ÉèÏx =∞ǨÏ|∂Éò ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ QÆ∞O@∂~°∞Ö’ Z~°∞HõѨ~åÛÅx. z~°∞<å=∂: ZO.ÔH ã¨∞QÆO ÉÏ|∞, áê¡ò–502, ™ê~Ú`Õ[ Z<£ˆH¡"£, ã¨∂~å~°O
1961 "Õ∞ 31# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± áêu=¸<£, ZH±û ~À_£û, "≥OHõ„Ï"£∞ #QÆ~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–550055. ã¨OKå~°"å}˜: 93925 17348.
ã¨∞ÖË=∂<£. K«^Œ∞=Ù: a.HÍO., a.ZÖò.S.Zã‘û., ZO.U. L^ÀºQÆO: ã¨∞ÃÇ·ÏÖò JǨÏ=∞‡^£ PkÖò ó ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ 1975 PQÆã¨∞ì 24# [##O. `«e¡
„QÆO^ä•ÅÜ«∂kèHÍi (lÖÏ¡ „QÆO^ä•ÅÜ«∞O, QÆ∞O@∂~°∞). 1977Ö’ `«O„_»∞Å∞: JYÎ~ü ÃѶ·*ò ã≤kèúMÏ, á¶êÜ«∞Mò JǨÏ=∞‡^£ ÃѶ·*ò. HõÅO¿Ñ~°∞: ™ê^£. K«^Œ∞=Ù:
'W*ÏÅ∞— Hõq`« PO„^èŒÉèí∂q∞Ö’ „ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç ZO.U (W™ê¡q∞H± ã¨ì_çãπ)., ZO.U (L=∞<£ ã¨ì_ôãπ)., a.W_ç., PbO. L^ÀºQÆO:
qq^èŒ Ñ¨„uHõÖÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞ KÀ@∞ Láê^蕺ܫÚÅ∞. L~°∂Ì, `≥Å∞QÆ∞, J~°cƒ, Ç≤ÏOn, WOw¡+¨µ ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O. 1991Ö’
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú.'^Œ$â◊ºO—, 'Hõ#∞=∞~°∞QÆ∞ J~ÚáÈ`«∞#fl =∞x+≤—, ~åã≤# 'W™ê¡OÖ’ [O`«∞ ã¨O~°Hõ∆}— "åºã¨O 'D<å_»∞— k#Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ
149 76 150

77. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡, ™ê=h~°¡Ö’¡ "庙êÅ∞ 1983Ö’ ~åã≤# 'ÃãÊëêe©— `≥Å∞QÆ∞ Hõq`« 'ѨO_ç`« ÉèÏ~°u—
KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ѨÅ∞ L~°∂Ì „QÆO^ä•Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç W@∞ `≥Å∞QÆ∞ J@∞ Ç≤ÏOn
J#∞=kOKå~°∞. J#∞"å^Œ „QÆO^ä•Å∞: 1.ǨÏ*ò Ѩ~°=∂~°úO, 2. ÉèÏ+¨Ö’¡ ~åã≤# Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º–âß„ã‘ÎÜ«∞ "庙êÅ∞ PÜ«∂
^≥·= ™êxfl^茺O á⁄O^Œ_»"≥∞ÖÏ?, 3. "Õ∞~å*ò (Ü«∂„`«–ã¨O^Õâ◊O), ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ~°K«#Å∞:
4. k‰õÄûz, 5. Ǩτ[`ü L=∞~ü (~°l), 6. Ǩτ[`ü L™ê‡<£ 1. Ѩ~åº=~°} Ѩi~°Hõ∆} (1999), 2. h~°∞–g∞~°∞ (2000),
(~°l), 7. Ǩτ[`ü Jb (~°l), 8. ã¨=∂^èŒ∞Å ã¨O^Œ~°≈#, 9. 3. <å= Hõ^äŒ, 4. JHõ∆~°wu (2001), 5 qâ◊fiO ^•x Hõ^äŒ
`ågAÅ∞–`åÜ≥∞`«∞ÎÅ∞, 10. ^≥·= „Ѩ=HõÎ (ã¨) ^•OѨ`«º rq`«O, (2002), 6. Ô~·`«<åfl..F Ô~·`«<åfl (2007), 7. Ö’HõO "≥∞zÛ#
11. ã¨OѨÓ~°‚ #=∂*ò, 12. Y∞~üJ<£`À WO@~°∂º (2010), 13. ^èŒ~°‡ ã¨O™ê÷Ѩ# ÉÏ@ (2008). J"å~°∞¤Å∞: Hõq~åA „uѨÙ~°<Õx ™ê‡~°Hõ J"å~°∞¤. ÖHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ
(2010). ÅHõ∆ºO: L~°∂Ì ÉèÏ+¨Ö’ L#fl W™ê¡q∞Ü«∂ ^è•i‡Hõ ™êÇ≤Ï`åºxfl `≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ K≥·`«#ºO. z~°∞<å=∂ : ZO_ç. `åAnÌ<£, [_£Ñ≤ÃÇÏKüZãπ, ~°∞„^ŒOѨÓ~ü–507119, Y=∞‡O
ѨiK«Ü«∞O KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ã¨∞ÃÇ·ÏÖò JǨÏ=∞‡^£ PkÖò, WO˜ #O. 18–1–350/ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 98482 07512, 95332 01149.
22/175, QÆ∞Ŭ<–ÜÕ∞–WH̓Öò HÍÅh, JHõƒ~ü ~À_£, Hâ◊=yi (áÈã¨∞), |O_»Q∂_» =∞O_»ÅO,
£ ˆ ì ¡ Æ L=∞~ü Jbëê ó qâßYѨ@flO lÖÏ¡ qâßYѨ@flOÖ’ 1955 ÃãÃÑìO|~ü 21# [##O.
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500005. ã¨OKå~°"å}˜: 93999 07243.. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ~°lÜ«∂ ÉËQÆO, MÏ^Œ~ü ÉÏëê. K«^Œ∞=Ù: a.U
ã¨∞ÖÏÎ<£ áêëê ZO ó =∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü lÖÏ¡ H˘ÖÏ›ÑÓ~ü [#‡ã¨ÅO. Ѩ٘#`Õk: 06–08–
¨ ÷ ì (WOw¡+¨µ)., ZO.U (`≥Å∞QÆ∞)., UÜ«∞OSW. 1967 #∞O_ç
1950. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Pëê ÉËQÆO, MÏtO. K«^Œ∞=Ù: ZO.Z., a.F.ZÖò. JѨʘ֒ 'Dâ◊fi~° `«`«fiO— „Ѩ^è•# JOâ◊OQÍ Ñ¨^Œºâ◊`«HõO ~åâß~°∞. JѨʘ
ÃÇ·Ïÿ^Œ~åÉÏ^£Ö’x „ѨÉèí∞`«fi L#fl`« áê~î°âßÅ (Ñ‘ÖòMÏ<å) Ö’ `≥Å∞QÆ∞ѨO_ç`«∞Å∞QÍ L^ÀºQÆO. #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ P^蕺u‡Hõ, ™êÇ≤Ï`«º ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞,
~°K«#Å∞: ˆQÜ«∂Å∞. q=∞~°≈<å "庙êÅ∞, Ѩ^•ºÅ∞, Hõq`«Å∞ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú.
=∞ǨÏ=∞‡^£ `«Ç¨Ïã‘<£ Jb _®Hõì~ü ó HõsO#QÆ~ü lÖÏ¡ LѨÊÖòÖ’ 1952 =∂iÛ PHÍâ◊"å}˜, ^Œ∂~°^Œ~°≈<£Ö’ ™êÇ≤Ï`«º „Ѩã¨OQÆ"庙êÅ∞ q™êÎ~°OQÍ
XHõ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Wá¶ê`«∞hfl™ê ÉËQÆO, =∞ǨÏ=∞‡^£ „Ѩ™ê~°O JÜ«∂º~Ú. ÖHõ∆ºO: ã¨=∂[OÖ’x „Ѩu XHõ¯iÖ’
Ǩï¿ãû<£. K«^Œ∞=Ù: ZO.U (Ç≤ÏOn), ZO.U (Ãã·HÍÅr)., ã¨=∂[ „âıÜ≥∂HÍOHõ∆#∞ =∞iO`«QÍ ÃÑOá⁄OkOKåe. z~°∞<å=∂
Ñ≤ÃÇÏKü._ç. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. 1973Ö’ 'WHõ¯_Õ LO_ç : L=∞~ü Jbëê, cKü ~À_£, HõOK«~° gkè, qâßYѨ@flO–1, qâßYѨ@flO lÖÏ¡.
áÈ"åÅx LOk— Hõq`« „ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ ã¨OKå~°"å}˜: 90324 92606.
Ѩ„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, Hõ^äŒÅ∞, "庙êÅ∞ „ѨK«∞i`«O. L=∞~ü Jbëê _®Hõì~ü ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ Ñ≤~îåѨÙ~°OÖ’ 1966 PQÆã¨∞ì Ô~O_»∞#
2004Ö’ "≥Å∞=_ç# 'x~°‚Ü«∞O— Hõ^ä•xHõ =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: [ÃÇÏ~å ÉËQÆO, "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ÉÏ^•¬
`≥zÛÃјìOk. ÖHõ∆ºO: |Ǩï ÉèÏ+¨Ö’¡ L#fl L`«Î=∞ ™êÇ≤Ï`åºxfl K«^Œ∞=Ù: aÃÇÏKüÜ«∞OZãπ. =$uÎ: "≥·^ŒºO. 1989 #∞O_ç P^蕺u‡Hõ
`≥Å∞QÆ∞ áê~î°‰õΩʼnõΩ ѨiK«Ü«∞O KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü "庙êÅ∞ ~åã¨∞Î<åfl~°∞, '`«`«fi*Ï˝#O— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ "åºã¨O
=∞ǨÏ=∞‡^£ `«Ç¨Ïã‘<£ Jb, WO˜ #O.3–137/3, Ѩi=∞à◊ HÍÅh, =_≥¡Ñ¨e¡–506370, „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ P^蕺u‡Hõ "庙êÅ∞
=~°OQÆÖò lÖÏ¡, ã¨OKå~°"å}˜: 99636 11016. KÀ@∞KÕã∞¨ ‰õΩ<åfl~Ú. PHÍâ◊"å}˜, ^Œ∂~°^~≈° <£, ÉèHΘ ©q Kèå<≥ÖòûÖ’
Œ í
`åAnÌ<£ JǨχ^£ =∞ǨÏ=∞‡^£ ó Y=∞‡O lÖÏ¡ `≥>ˇ¡Åáê_»∞ Ö’ 1957 "Õ∞ S^Œ∞# ѨÅ∞ P^蕺u‡Hõ „Ѩã¨OQÆ "庙êÅ∞ „Ѩ™ê~°O. ~°K«#Å∞: 1.
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Jg∞<å ÉËQÆO, J|∞ÌÖò #a. K«^Œ∞=Ù: ZO.U., q^•fi<£., ™êÇ≤Ï`«º q*Ï˝#*’ºu (120 P^蕺u‡Hõ "庙êÅ ã¨OѨ٘, 2007), 2.
`«`«fi ^Œ~°≈#O (1992 #∞O_ç 2010 =~°‰õΩ WzÛ# P^蕺u‡Hõ
~°`«fl., âß„ã≤Î., PKå~°º. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. 1976 #∞O_ç Ç≤ÏOnÖ’ ~åã¨∞Î<åfl,
„Ѩã¨OQÍÅ P~°∞ ã¨OѨÙÏÅ∞). g˜Ö’ 'q*Ï˝#*’ºu— „QÆO^äŒO 'HÍã≤‡H± q*ò_»"£∞— ¿Ñ~°∞`À
151 77 152

78. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
POQÆ¡OÖ’H˜ J#∞"å^Œ"≥∞ÿ 2008Ö’ "≥Å∞=_çOk. 1996 #∞O_ç '`«`«fi*Ï˝#O— P^蕺u‡Hõ HÍ=_»O ÖË^Œ<åfl~°∞. „Ѩã¨∞Î`«O L=∞~ü Jbëê ~åã≤# "≥Ú`«ÎO ѨÙã¨ÎHÍÅÖ’ 23 „QÆO^ä•Å∞
=∂ã¨Ñ¨„uHõ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ =º=ǨÏiã¨∞Î<åfl~°∞. J"å~°∞¤Å∞– ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: _®Hõì~ü ~åq∞<Õx =∂„`«"Õ∞ JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ L<åflÜ«∞x =∞øbfi =Úx=∞#∞=_»∞ _®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê
ѨÙ~°™ê¯~°O (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2006), 'Éèí~°`«=∂`« =Ú^Œ∞Ì a_»¤— J"å~°∞¤ (=∞^Œ~ü WO_çÜ«∂ (Ñ≤~îåѨÙ~°O) `≥eáê~°∞. =∞øbfi L=∞~ü Jbëê 1.J#ã¨∂Ü«∂^Õq, 2.Hõà◊, 3.K«O„^ŒQÆ∞ѨÎ
WO@ˆ~fl+¨#Öò, 2010), QÀ¡|Öò ÃÇÏÖòÎ JO_£ Z_»∞ºˆH+¨#Öò ᶜO_Õ+¨<£ J"å~°∞¤ (#∂º_èçb¡, 4.„ѨǨ¡^Œ ÖËHõ ^•#==^èŒ, 5.=∞}˜=∂Å, 6.=∞ǨÉèÏ~°`« H“~°=~°OQÆ=Ú, 7.qz„`«
2010), H˜<≥fl~° J~üì kèÜÕ∞@~üû LQÍk ѨÙ~°™ê¯~°O (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£,2010) ÅHõ∆ºO: ã¨~°fi=∞`« aÅ›}©Ü«∞=Ú, 8.qëê^Œ ™œO^Œ~°º=Ú (<å@HÍÅ∞), 1.#~°‰õΩx HÍO`åѨǨÏ~°}, 2.ÉÏQÍÌ^Œ∞
™ê=∞~°ã¨ºO. „Ѩ[Å =∞^茺 ã¨^蕃ù=#–ã¨^Œ=QÍǨÏ# ÃÑOá⁄OkOK«_»O ^•fi~å ã¨=∂[OÖ’ =∞^èŒ∞gkè, 3.qâßfiq∞„`« (UHÍOH˜HõÅ∞), 1.=~å<Õfi+¨} J#∞ „ѨǨÏã¨#O, 1.YO_»
SHõº`åÉèÏ=##∞, âßOux ã¨∞ã≤÷~°O KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂ : _®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê, WO˜ HÍ=º=ÚÅ∞, 2.`«`«Îfi ã¨O^Õâ◊=Ú, 3.|i›}˜ ^Õq, 4.„|Ǩχ q^•ºqÖÏã¨=Ú, 5.=∞ǨÏ=∞‡^£
#O. 11.3.42, „Ѩ^•# ~°ÇÏ^•i, Ñ≤~åѨÙ~°O–533450, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡, ^Œ∂~°"å}˜:
è ¨ î ~°ã¨∂Öò "åi K«i„`«, 6.ã¨∂Ѷ‘ "Õ^•O`« ^Œ~°≈#=Ú, 7. ã¨fi~°æ=∂`«, 8.Ǩb (Ѩ^Œº„QÆO^ä•Å∞)
08869–251769, 98489 24599. Email: dr_umaralisha@yahoo.com. ~°zOKå~°∞. P `«~°∞"å`« 1.Dâ◊fi~°∞_»∞, 2.=∞ǨÏ=∞‡^£ "åi K«i„`«, 3.™ê^èŒ# Ѩ^äŒ=Ú
(QÆ^Œº=ÚÅ∞), 1.`å~å=∞u, 2.Ѩ^•‡=u, 3.âßO`« (#=ÅÅ∞), 1.„ѨÉèÏ`« Hõ^ä•=o (Hõ^äŒÅ
L=∞~ü Jbëê =∞øbfi ó =∞øbfi L=∞~ü Jbëê 1885 Ѷ≤„|=i 28#, `«∂~°∞ÊQÀ^•=i ã¨O„QÆǨÏ=Ú) Å#∞ "≥Å∞=iOKå~°∞. _®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê |ǨïÉèÏëê ѨO_ç`«∞_»∞ HÍ=_»O
lÖÏ¡ Ñ≤~îåѨÙ~°OÖ’ [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: KåO^£ca, =∞øbfi "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£ ÉÏ^•¬. =Å# W`«~° ÉèÏ+¨Å #∞O_ç `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞"å^ŒO KÕã≤# „QÆO^ä•ÅÖ’ 1. L=∞~üYÜ«∂º"£∞,
K«^Œ∞=Ù: L#fl`« áê~î°âßÅ q^•º#O`«~°O `«O„_ç, W`«~° ѨO_ç`«∞Å =^ŒÌ q^•ºÉèϺã¨O 2.Y∞~å<£ –U–+¨sѶπ, 3. QÆ∞e™êÎ „Ѩ^è•#"≥∞ÿ#q. PÜ«∞#‰õΩ "≥·^Œºâß„ã¨ÎOÖ’ ‰õÄ_® J#∞Éèí=O
KÕâß~°∞. `≥Å∞QÆ∞, L~°∂Ì, J~°cƒ, Ѩi¬Ü«∞<£, Ç≤ÏOn, ã¨O㨯$`« ÉèÏ+¨ÅÖ’ Ѩ@∞ì ã¨OáêkOz# L#flO^Œ∞# 1.'WÖÏAÖò QÆ∞~üÉèÏ— J#∞ "≥·^Œº „QÆO^ä•xfl (J#∞"å^ŒO) "≥Å∞=iOKå~°∞. D
PÜ«∞#‰õΩ POQÆ¡ ÉèÏ+¨`À ѨiK«Ü«∞O LOk. z#fl`«#OÖ’<Õ =∞Oz q^Œfi`«∞Î „Ѩ^Œi≈ã¨∂Î ~°K«#ÖË H͉õΩO_® PÜ«∞# ã¨$lOz# =O^Œ‰õΩ ÃÑ·QÍ "庙êÅ ã¨OѨ٘, Ç≤ÏOnÖ’ PÜ«∞#
14= U@ #∞O_ç Hõq`«fiO K≥ѨÊ_»O "≥Ú^ŒÖˇ˜ì# L=∞~ü Jbëê 18= U@<Õ <å@HÍÅ∞ KÕã≤# LѨ<庙êÅ ã¨O„QÆǨÏO, POQÆ¡ LѨ"庙êÅ ã¨O„QÆǨÏO "Õˆ~fi~°∞QÍ L<åflÜ«∞x,
~åÜ« ∞ _» O P~° O aè O z, 1905 „áêO`« O Ö’ '=∞}˜ = ∂Å— WqHÍHõ '=∞^•Å—, '=∞#^•úãπ Jb—, 'L~°∞=∞`«∂Î~°∞ K«„Hõ=iΗ, 'N =∞^•fib‡H˜ ~å=∂Ü«∞}=Ú—
(QÆ^Œº–Ѩ^•º`«‡Hõ <å@HõO) "≥Å∞=iOKå~°∞. z#fl`«#O #∞O_ç J#∞ „QÆO^ä•Å#∞ ‰õÄ_® L=∞~ü Jbëê ~°zOz#@∞ì _®Hõì~ü =∞ǨÏ=∞‡^£ =Úã¨Îá¶ê, _®Hõì~ü
~°K«<å "åºã¨OQÆOÖ’ x=∞QÆfl"≥∞ÿ# L=∞~ü Jbëê Jã¨OMϺHõOQÍ Ü«∞ãπ.Ü«∞O.WH̓Öò ÖÏO˜ Ѩiâ’^茉õΩÅ ^•fi~å `≥Å∞ã¨∞ÎOk. 1924Ö’ All India Orien-
~åâß~°x `≥Å∞ã¨∞ÎOk. _®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê "≥Ú`«ÎO g∞^Œ 108 tal Conference 'ѨO_çò— a~°∞^Œ∞`À ã¨`«¯iOzOk. JbѶ¨∞~ü qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O '=∞øbfi—
„QÆO^ä•Å∞ ~åâß~°x PO„^èŒ qâ◊fiq^•ºÜ«∞ÅO Ç≤ÏOn qÉèÏQÍxH˜ a~°∞^Œ∞xzÛ Q“~°qOzOk. „á¶ê<£û ^ÕâßxH˜ K≥Ok# P~°º<£ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O(Aryan Uni-
K≥Ok# PKå~°º Ü«∞ãπ.Ü«∞O WH̓Öò „ѨHõ˜OKå~°∞. 1970Ö’ versity of France) Professor in Hindu-Muslim Culture J"å~°∞¤#∞ JOkOz
_®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê q∂^Œ Ѩiâ’^èŒ<å Ѩ„`«O ã¨=∞iÊOKÕO^Œ∞‰õΩ, Q“~°qOzOk. L=∞~ü Jbëê q^Œfi`«∞Î#∞ QÆ∞iÎOz 1936Ö’ ACADEMIA INTERNA-
㨠= ∂Kå~° ¿ãHõ ~ ° } [~° ∞ Ѩ Ù `« ∞ #fl 㨠= ∞Ü« ∞ OÖ’, =∞øbfi TIONAL AMERICANA PÜ«∞##∞ DOCTOR LITIERARUM (DOCTOR OF LIT-
KÕu~å`«Ö’ L#fl ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ `å#∞ K«∂z#@∞ì 2005 PQÆ+¨µì 6# 'JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞— ERATURE) `À Q“~°qOzOk. L=∞~ü Jbëê‰õΩ =∞øbfi, „|Ǩχ~°∞+≤, Pâ◊√Hõq, =∞ǨHõq
‰õÄ~°Êi`À „áÈÃѶã¨~ü WH̓Öò 㨺ܫ∞OQÍ K≥áêÊ~°∞. 1926–28ÅÖ’ _®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê ÖÏO˜ a~°∞^Œ∞Å∞ ™êÇ≤Ï`«ºÖ’HõO #∞O_ç ÅaèOKå~Ú. PÜ«∞#‰õΩ ѨÓÅ H˜sÏÅ∞,
`≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOz# L=∞~ü YÜ«¸ºO ~°∞ÉÏ~ÚÅ#∞ 'L=∞~ü YÜ«¸ºO ~°∞ÉÏ~¸Å ã≤OǨÏ`«ÖÏÏÅ∞, QÆ*Ï~ÀǨÏ}Å∞, Hõ#HÍaè¿+HÍÅ`À ÖˇHõ¯ÖË#xfl ã¨<å‡<åÅ∞ [iQÍ~Ú.
J#∞jÅ#— J#∞ ji¬Hõ`À 1980Ö’ <åQÍ~°∞˚# qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞OÖ’ ã≤^•ÌO`« "åºã¨O Hõ q , ~° K « ~ Ú`« , J#∞"å^Œ ‰ õ Ω _» ∞ , 㨠O 㨠¯ ~° Î , P^è • ºu‡Hõ " Õ ` « Î , ~å[H© Ü « ∞ <åÜ« ∞ ‰õ Ω _» ∞ ,
ã¨=∞iÊOz# _®Hõì~ü ¿+H± =∞ǨÏ=∞‡^£ =Úã¨Îá¶ê (Hõ_»Ñ¨) 'J~°"≥· Uà◊§Ö’¡ ^•^•Ñ¨Ù 50 „Ѩ*τѨuxkèQÍ „Ѩ*Ï rq`åÅ#∞ „ѨÉèÏq`«O KÕã≤# =∞øbfi L=∞~ü Jbëê |Ǩï=ÚY
Hõ$`«∞Å∞...~°zOKå~°—x "≥Å¡_çOKå~°∞. =∞øbfi L=∞~ü Jbëê`À ѨiK«Ü«∞=Ú#fl Ñ≤~îåѨÙ~°O „Ѩ*Ï˝âßeQÍ ¿Ñ~°∞QÆ_çOKå~°∞. z=i=~°‰õΩ ™êÇ≤Ï`«º– P^蕺u‡Hõ ~°OQÍÅ`À =∞"Õ∞Hõ"≥∞ÿáÈ~Ú
x"åã≤, „Ѩ=ÚY Hõq _®Hõì~ü J=O`«û ™È=∞ã¨∞O^Œ~ü, 2007 ÃãÃÑìO|~ü 14# =∂Ï¡_»∞`«∂ QÆ_çÑ≤# =∞øbfi L=∞~ü Jb ëê 1945 [#=i 23# ѨtÛ=∞QÀ^•=i lÖÏ¡ #~°™êѨÙ~°OÖ’
L=∞~ü Jbëê Jã¨OMϺHõOQÍ „QÆO^ä•Å∞ ~åã≤<å, "≥Å∞=iOz<å J=hfl „Ѩã¨∞Î`«O ÅÉèíºO Hõ#∞fl=¸âß~°∞.
153 78 154

79. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
L™ê‡<£ MÏ<£ =ÚǨÏ=∞‡^£ (áêëê) ó Y=∞‡O lÖÏ¡ #Å¡=Ú_ç [QÆ<åfl^èŒÑ¨Ù~°OÖ’ „Ѩ[efl K≥·`«#º=O`«∞efl KÕÜ«∂e. z~°∞<å=∂: ã¨Ü«∞º^£ L™ê‡<£, WO˜ #O.263–512/
1968Ö’ [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: =r~°∞xfl™ê ÉËQÆO, =ÚǨÏ=∞‡^£ Q“ãπ MÏ<£. HõÅO¿Ñ~°∞: 92, ÉÏѨÓ#QÆ~ü, JO|~ü¿Ñ@, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–13.
ã¨O^茺, HÍ~°∞}º. K«^Œ∞=Ù: 5= `«~°QÆu. =$uÎ: "åºáê~°O. L~°∂Ì, J~°aH±, Ç≤ÏOn, `≥Å∞QÆ∞ =e ™êÃÇÏÉò ¿+H± _®Hõì~ü ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ÉÁÖϡѨe¡ =∞O_»ÅO QÆ∞=∞‡#Oáê_»∞Ö’
ÉèÏ+¨Ö’¡ „Ѩ"Õâ◊O.1988Ö’ 'L^ŒÜ«∞O— k#Ѩ„uHõÖ’ ~åã≤# '„Ѩu "≥ÚQÆæ#∞ qHõã≤OK«hÜ«∞O_ç— 1976 E<£ S^Œ∞# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ¿+H± MÏtOa,
„ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ #∞O_ç "庙êÅ∞ Hõ^äŒÅ∞, Hõq`«Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ KÀ@∞ ¿+H± ÃÑ^ŒÌ Ãã·^• ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.U., _ç.Ü«∞ãπ. =$uÎ: "≥·^ŒºO.
KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÖ’¡ (PO„^èŒ*’ºu k#Ѩ„uHõ, #k =∂ã¨Ñ¨„uHõ) ^è•i‡Hõ JOâßÅ 2002Ö’ ~åROÖ’x "≥∞ÿ<åsì „Ñ¨*ÏhHõO ã≤÷uQÆ`«∞Å g∞^Œ ~åã≤#
g∞^Œ HÍÅ"£∞û x~°fiÇ≤Ïã¨∞Î<åfl~°∞. L~°∂Ì, J~°aH± ÉèÏ+¨Ö’¡ =zÛ# ™êÇ≤Ï`åºxfl `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ `˘e "åºã¨O 'Ãã·^•úOuHõ |∞e˜<£—Ö’ „ѨK«∞i`«O J~Ú#Ѩʘ
J#∞=kOz ѨÅ∞ „QÆO^ä•Å#∞ "≥Å∞=iOKå~°∞. 'w@∞~å~Ú— #∞O_ç Hõq`«Å∞, "庙êÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, Hõq`å
"å~°Ñ¨„uHõ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) Ö’ 1. ^Œ „>ˇOK≥ãπ, 2. "ÕQÆ∞K«∞‰õ¯, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ KÀ@∞KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ÅHõ∆ºO: ã¨`«û=∂[O kâ◊QÍ
3. PâßH˜~°}O, 4. ^Õ=`«Å∞, 5. ѨÓň~‰õΩ (^è•i‡Hõ #=ÅÅ∞) „Ѩ[Å#∞ *ÏQÆ$`«Ñ¨~°Û_»O. z~°∞<å=∂: _®Hõì~ü ¿+H± =e ™êÃÇÏÉò,
^è•~å"åÇ≤ÏHõOQÍ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. g˜Ö’ '^Œ „>ˇOK≥ãπ— WO˜ #O. 36272 K≥·`«#º#QÆ~ü, Ü«∞„~°Q˘O_»áêÖˇO–523327,
QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛ ÃјìOk. =∞Oz =HõÎ. PHÍâ◊"å}˜, ^Œ∂~°^Œ~°≈<£, „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94418 19330.
˜g Kèå<≥ÖòûÅÖ’ ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ „Ѩã¨OQÍÅ∞ (110) „Ѩ™ê~°O
JÜ«∂º~Ú. ~°K«#Å∞: ã¨fi`«O„`« „QÆO^ä•Å∞: 1. W™ê¡O =∂~°æO =e ¿+H± ó `«∂~°∞ÊQÀ^•=i lÖÏ¡ ^èŒ=àıâ◊fi~°OÖ’x HÍ~°∞ |*Ï~°∞ x"åã¨O. ~°K«#Å∞:
("åºã¨ã¨OѨ٘), J#∞"å^Œ „QÆO^ä•Å∞: 1. ã¨`åº<Õfi+¨}, 2. N=∞u ÅH©∆‡.
^•OѨ`«º xÜ«∞=∂Å∞, 3. "Õ∞~å*ò ã¨O^Õâ◊O, 4. HõO^ŒHõO ã¨OˆH`åÅ∞, 5. q∞ÖÏ^Œ∞#fla, =b =∞™êÎ<£ ¿+H± ‰õΩiKÕ_»∞ ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ q#∞H˘O_»Ö’ 1958 "Õ∞ Ѩk#
6. Ǩτ[`ü W=∂"£∞ ǨïÃã·<£ (~°l), 7. L=∞‡_ç ‰õΩ@∞O|O, 8. ~°"£∞*Ï<£ ã¨`å¯~åºÅ [##O. `«e¡ `«O„_»∞Å∞: *Ï<£ c, ¿+H± Ã+·^• ™êÃÇÏÉò. HõÅO
ã¨=∂Ǩ~°O, 9. ~°"£∞*Ï<£ â◊√ÉèÏʼnõΩ J~°∞›Å∞, 10. =∞QÆ∞=Å =∂@Å∞, 11. Ѩiã≤÷`«∞Å∞ ¿Ñ~°∞: ™êì~ü =e, K«^Œ∞=Ù: U_»= `«~°QÆu. =$uÎ: ^Œs˚. 1978Ö’
–ÉÏ^茺`«Å∞, 12. `«e¡`«O„_»∞Å∞ –ã¨O`å#O ǨωõΩ¯Å∞, 13. ǨÏnã¨∞ Ѩi=∞à◊O (<åÅ∞QÆ∞ ^Œs˚Å „|`«∞‰õΩÅ g∞^Œ ~åã≤, áê@Hõ˜ì Ѩk=∞OkÖ’ áê_»_»O`À
ã¨OѨÙÏÅ∞). D „QÆO^ä•ÅÖ’ 'W™ê¡O =∂~°æO—, 'ǨÏnã¨∞ Ѩi=∞à◊O— |Ǩïà◊ áê~î°HÍ^Œ~°} ~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèí"≥∞ÿ ѨÅ∞ Hõq`«Å∞, áê@Å∞, ˆQÜ«∂Å∞
á⁄O^•~Ú. ÖHõ∆ºO: ZÖÏO˜ Jã¨=∂#`«Å∞, q=Hõ∆ ÖËx, ^≥·= cèu ѨÙ<å^Œ∞Å g∞^Œ U~°Ê_Õ ~åã≤ ~åROÖ’x ѨÅ∞ „áêO`åÅÖ’ áê_ç qxÊOKå~°∞. ~°K«#Å∞:
XHõ ã¨∞O^Œ~° ã¨`«û=∂[ x~å‡}O HÀã¨O ^è•i‡Hõ–™êÇ≤Ï`«º ¿ã=. z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ P=e QÆ@∞ì (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2010). ÅHõ∆ºO: pHõ˜Ö’
L™ê‡<£ MÏ<£, WO˜ #O.1–153, #Å¡=Ú_ç [QÆ<åfl^èŒÑ¨Ù~°O–507115, =ÚÖϯÅѨe¡ =∞QÆ∞æ`«∞#fl ÉÏkè`« „Ѩ*ÏhHõO qHÍã¨O. z~°∞<å=∂ : ¿+H± =∞™êÎ<£
=∞O_»ÅO, Y=∞‡O lÖÏ¡. ^Œ∂~°"å}˜: 08744–276315, ã¨OKå~°"å}˜: 9912580645. =e (™êì~ü =e), W™ê¡O ¿Ñ@, u=∂‡=∞áêÖˇO ~À_»∞¤, q#∞H˘O_»
–522647, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 94415 02990 (Ñ≤Ñ≤).
L™ê‡<£ ã¨Ü«∞º^£ ó ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ 1967Ö’ [##O. `«e¡
`«„O_»∞Å∞: Ü«¸ã¨∞Ѷπa, ã¨Ü«∞º^£ Ü«¸Y∂Éò Jb. K«^Œ∞=Ù: 9= =e Zãπ.Z"£∞ ó ã¨Ü«∞º^£ =∞™êÎ<£ =e 1935Ö’ QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡, ^Œ∞iæ =∞O_»ÅO
`«~°QÆu. =$uÎ: ZÅ„H˜ì+≤Ü«∞<£. z#flѨʘ #∞O_ç Hõq`«Å#∞ <åQÆ∞Å=~°O „QÍ=∞OÖ’ [x‡OKå~°∞. `«e¡`«O„_»∞Å∞: ã¨Ü«∞º^£ MÏtOa, ã¨Ü«∞º^£ q∂~å
~åÜ«∞_»O Ѩ@¡ Pã¨H˜Î K«∂ѨÙ`«∂=zÛ<å 1978 #∞O_ç =∂„`«"Õ∞ ™êÃÇÏÉò. K«^Œ∞=Ù: a.U (POQÆ¡O). [~°fle[O _çá⁄¡=∂ KÕâß~°∞. „ѨÉèí∞`«fi L^ÀºQÆO KÕã¨∂Î
qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡, ã¨OHõÅ<åÖ’¡ „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O P~°OÉèí"≥∞ÿOk. ~°K«<å "庙êOQÆO "≥·Ñ¨Ù "≥ÚQÆ∞æK«∂áê~°∞. ~åROÖ’x ѨÅ∞ „Ѩ=ÚY `≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡
~°K«#Å∞: 'Hõq`å ~å}˜ (Hõq`å ã¨OѨ٘, 1988), ã¨∂~°º"å}˜ k#Ѩ„uHõʼnõΩ qq^èŒ JOâßÅ q∂^Œ Jã¨OMϺHõOQÍ "庙êÅ∞ ~åâß~°∞. 1969Ö’
(Hõq`å ã¨OѨ٘ 1989)— ÖHõ∆ºO: Jã¨=∂#`«Å#∞ `˘ÅyOѨىõΩ <åQÆ∞Å=~°O #∞O_ç QÆ∞O@∂~°∞ =zÛ ã≤÷~°Ñ¨_®¤~°∞. [~°fle[O q∂^Œ Pã¨H˜Î`À ѨÅ∞ Ѩ„uHõÅÖ’
155 79 156

80. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
qq^èŒ Ç¨ÏŸ^•ÅÖ’ ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. PÜ«∞# ~åã≤# 'D<å_»∞ U<å_»∞ x[O 'Hõ=~ü¿Ñr Hõ^#O— ji¬H# ~åã≤#, '„Ѩ`ºÕ Hõ Hõ^#O— ji¬HÅ`À ã¨=∞HÍb# ã¨=∞㨺Å∞–JOâßÅ
Œä õ Œä õ
~åÜ«∞^Œ∞— "åºã¨O JѨʒ¡ ã¨OK«Å# ã¨$+≤ìOzOk. 1976 Z=∞~°˚hû ã¨=∞Ü«∞OÖ’ g∞^Œ "庙êÅ∞ JOkOKå~°∞. JÖψQ =∂„`å K«O^Œã¨∞ûÅ`À „Ѩu"å~°O ~åã≤# '"åÔ~"å—
=∂#=ǨωõΩ¯Å LÅ¡OѶ¨∞# „Ѩ^è•<åOâ◊OQÍ 'ã¨OÔHà◊§Ö’ ÉèÏ~°`« ^Õâ◊O— „QÆO^ä•xfl "≥Å∞=iOz áê~î°‰õΩÅ#∞ PHõ@∞ì‰õΩ<åfl~Ú. PHÍâ◊"å}˜, ^Œ∂~°^Œ~°≈<£, ˜q Kèå<≥ÖòûÖ’ ѨÅ∞ ^è•i‡Hõ,
„ѨÉèí∞`«fi P„QÆǨxH˜ QÆ∞~°Ü«∂º~°∞. JÔ~ã¨∞ì #∞O_ç `«Ñ≤ÊOK«∞HÀ_®xH˜ Zxq∞k =∂™êÅ∞ ™ê=∂lHõ „Ѩã¨OQÍÅ∞ „Ѩ™ê~°O. 'ã¨O㨯u$ ˜q—Ö’ W™ê¡O
J*Ï˝`«OQÍ QÆ_»áêeû =zÛOk. K«Å# z„`åʼnõΩ =∂@Å∞, áê@Å∞ ~åâß~°∞. Ǩ㨺#@∞_»∞ qÉèÏQÆO x~åfiǨωõΩxQÍ ÉÏ^茺`«Å x~°fiǨÏ}. ~°K«#Å∞: 1.
~å[ÉÏ|∞ #˜Oz# 'Z=iH˜ "åˆ~ Ü«∞=Ú<å fˆ~— ã≤x=∂‰õΩ =∂#=¿ã=, 2. >ˇ„~°i[O–W™ê¡O É’^èŒ#Å∞, 3. ™ê=∂lHõ
Hõ^äŒ ~åÜ«∞_»"Õ∞ H͉õΩO_® =∂@Å∞ ‰õÄ_® ã¨=∞‰õÄ~åÛ~°∞. <åºÜ«∞O W™ê¡OÖ’<Õ ™ê^茺O, 4. W™ê¡O L„QÆ"å^•xH˜ =ºuˆ~HõO,
PHÍâ◊"å}˜Ö’ H˘O`« HÍÅO ѨÅ∞ ÉÏ^茺`«Å#∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. 5. =∂#=ÙÖ’¡ ™È^Œ~° ÉèÏ=O, 6. âßOu ZÖÏ ™ê÷Ñ≤`«O
QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡Ö’ =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® ~åROÖ’x ѨÅ∞ J=Ù`«∞Ok?, 7. x#∞fl h=Ù `≥Å∞ã¨∞HÀ, 8. ã‘fiÜ«∞ ã¨O㨯~°},
„áêO`åÅ #∞O_ç "≥Å∞=_ç# `≥Å∞QÆ∞, POQÆ¡ z#flѨ„uHõʼnõΩ 9. ÉÏÅ „âßq∞‰õΩÅ∞, 10. =∂#=ÙÅO`å XHõ¯>Ë, 11. L=∞‡_ç
=∂~°æ^Œ~°≈HõO =Ç≤ÏOK«_»O =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® P Ѩ„uHõÅ ‰õΩ@∞O|O–W™ê¡O, 12. |Ǩï ÉèÏ~°º`«fiO – ZѨC_»∂?
=∞#∞QÆ_» HÀã¨O qq^èŒ JOâßÅ q∂^Œ "庙êÅ∞ ~åã≤ ѨOÑ≤ ZO^Œ∞‰õΩ?, 13. Ü«∞^•~åúÅ J^ŒÌOÖ’ HÍ=∞<£ ã≤qÖò HÀ_£ (L~°∂Ì #∞O_ç J#∞"å^•Å∞)
ã¨Ç¨ÏHÍ~°O JOkOKå~°∞. Pi÷Hõ J=ã¨~åÅ HÀã¨O KåÖÏ =∞OkH˜ 14. JO`«iHõ∆ J^茺ܫ∞#O–k=º Y∞~å<£, 15. „ã≤ÊOQ∑ É’~°∞¤ (POQÆ¡O #∞O_ç J#∞"å^•Å∞).
'Ѷ¨∞’ã¨∞ì Ô~·@~ü—QÍ ~°K«#Å∞ JOkOKå~°∞. =∂@ѨÓ~°fiHõOQÍ QÍx, ÅHõ∆ºO: ™ê=∂lHõ „ѨÜ≥∂[#O. „Ѩu Ѩ^•~°÷ q=~°}`À Y∞~üP<£ „QÆO^ä•xfl ѨÓiÎQÍ
~å`«Ñ¨Ó~°fiHõOQÍ QÍx Z=i "≥∞ǨÏ~åƒh HÀã¨O H͉õΩO_® x~°ƒùÜ«∞OQÍ, x+¨¯~°¬QÍ `«# J#∞=kOKåÅ#flk. z~°∞<å=∂: J|∞ÌÖò "åÃÇÏ^£, ã¨O^Õâ◊ Éèí=#O, ÅHõ¯_£ HÀò, Kè«`åÎ
Jaè„áêÜ«∂Å#∞ „ѨHõ˜ã¨∂Î =zÛ# PÜ«∞# ~åR [~°fleã¨∞ìʼnõΩ, ~°K«~Ú`«Å‰õΩ 'Zãπ.ZO=e—QÍ |*Ï~ü, ÃÇ·Ï^•~åÉÏ^£– 500002, ã¨OKå~°"å}˜: 93465 02954, 93944 86084.
ѨiK«Ü«∞O. ÃÑ^ŒÌѨ„uHõÅ∞, z#flѨ„uHõÅ∞ Px H͉õΩO_® J=ã¨~°OÖ’ L#fl „Ѩu XHõ¯iH˜ U
ã¨=∞Ü«∞OÖ’<≥·<å ã‘xÜ«∞~ü ~°K«~Ú`«, [~°fleã¨∞ìQÍ ã¨=∂Kå~° ã¨Ç¨ÏHÍ~°O JOkOz# ã¨Ü«∞º^£ Ü«∂‰õÄÉò ¿+H± _®Hõì~ü ó Y=∞‡O lÖÏ¡ H͈~Ѩe¡ =∞O_»ÅO ~˘@ì=∂‰õΩ ˆ~=ÙÖ’
=∞™êÎ<£ =e 2007 JHÀì|~°∞ 29# QÆ∞O@∂~°∞Ö’ Hõ#∞fl=¸âß~°∞. (ã¨=∂Kå~°O: [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: Ǩï~°∂<£ c, ¿+H± =ÚǨÏ=∞‡^£. HõÅO¿Ñ~°∞: Ü«∂‰õÄÉò. K«^Œ∞=Ù:
Zãπ.ZO.=e ‰õΩ=∂~°∞_»∞, ã¨Ü«∞º^£ q∂~å Ǩï¿ãû<£, <åºÜ«∞"åk, 06–08–2008, a.HÍO., ZO.U(`≥Å∞QÆ∞)., ˜Ñ≤˜., Ü«∞O.Ѷ≤Öò., Ñ≤ÃÇÏKü._ç. L^ÀºQÆO: J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞.
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£.) (J#fi~°∞Å∂O _ç„w HõàÏâßÅ, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£). 1984Ö’ „Ѩ*Ïâ◊H˜Î
k#Ѩ„uHõÖ’ '<Õ#∞— Hõq`« „ѨK«∞i`«O HÍ=_»O`À ~°K«<å
=r~ü ~°Ç¨Ï=∂<£ ó HÍH˜<å_». K«^Œ∞=Ù: ZO.Z. ~°K«#Å∞: ZK«@H˜ áÈ`åg~å„u?. "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’,
HõqQÍ K«ÅO, ™êǨÏã≤, ˆQÜ«∞Hõq`«Å∞. 㨠O Hõ Å <åÅÖ’ Hõ q `« Å ∞, ˆ Q Ü« ∂ Å∞, ™êÇ≤ Ï `« º –q=∞~° ≈ <å
"åÃÇÏ^£ J|∞ÌÖò ó ѨtÛ=∞ QÀ^•=i lÖÏ¡ QÆ∞O_»∞Q˘Å#∞Ö’ 1966 EÖˇ·24# "庙êÅ∞, Hõ^äŒÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. ѨÅ∞ Hõq`«Å∞ POQÆ¡O,
[##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: #∂~°˚Ǩ<£, =ÚǨÏ=∞‡^£ +¨Ñ¶‘. HõÅO ¿Ñ~°∞¡: "åÃÇÏ^£, Wɡfl +¨Ñ¶≤, Ç≤ÏOn, `«q∞à◊O, Hõ#fl_»O, =∞à◊Ü«∂à◊O, „ÃѶOKü ÉèÏ+¨Ö’¡
~°Ñ¶‘Mò, K«^Œ∞=Ù: a.Uã‘û. =$uÎ: [~°fle[O. „Ѩã¨∞Î`«O 'ÃÇÏKü.ZO. ˜g—Ö’ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) J#∞"å^Œ"∞ÿ≥ PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÖ’¡ ™ê÷#O ã¨OáêkOK«∞‰õΩ<åfl~Ú.
ÉÏ^茺`«Å x~°fiǨÏ}. POQÆ¡O, Ç≤ÏOn, L~°∂Ì, J~°aH±, `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨ÅÖ’ „Ѩ"Õâ◊O. 1988Ö’ '„Ѩ=Ç≤ÏOKÕ *Ï˝Ñ¨HõO (Hõq`«, 1992), `≥ÅOQÍ}Ï ™êÇ≤Ï`«º
`˘e ™êiQÍ '[#`«— k#Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# "åºã¨O ^•fi~å ~°K«<å ~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O. q=∞~°≈ (2008), `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º q=∞~°≈Ö’ ~å.~å =∂~°æO (Ѩiâ’^èŒ<å "åºã¨O, 1991),
JѨʘ#∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡ ™ê=∂lHõ– ~å[H©Ü«∞–^è•i‡Hõ "庙êÅ∞, Hõq`«Å∞, Hõ^ä•xHõÅ∞ =∞Oz QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. L~°∂Ì, Ç≤ÏOn, H˘OHõ}˜, Hõj‡i ÉèÏ+¨Ö’¡x Hõq`«Å#∞,
„ѨK«∞i`«O. 1988Ö’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ =zÛ 'w@∞~å~Ú— "å~°Ñ¨„uHõÖ’ 20 UO_»¡ áê@∞ ˆQÜ«∂Å#∞ `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞kOKå~°∞. Ç≤ÏOn ©q ã‘iÜ«∞Öòû '=∞ǨÉèÏ~°`«O— (1988
ã¨Ç¨Ü«∞ ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞QÍ ÉÏ^茺`«Å#∞ x~°fiǨÏ}. D Ѩ„uHõÖ’ "å~°O "å~°O „Ѩ`ÕºHõOQÍ –1989), ˜Ñ¨Ó ã¨∞ÖÏÎ<£ (1989), Ѩ~°=∞ g~°K«„Hõ (1989) Å#∞ 'L^ŒÜ«∞O— k#Ѩ„uHõÖ’
157 80 158

81. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
„ѨK«∞~°} HÀã¨O `≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ J#∞=kOKå~°∞. QÆ∞[~å`ü Ѷ¨∞@#Å ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ ' Ãã‰õΩºÅ~ü Ü«∂ã¨∞Ѷπ ÉÏÉ ¿+H± ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡Ö’ 1972 =∂iÛ 2# [##O. HõÅO ¿Ñ~°∞:
_≥=∂„Hõ˜H± e@~°s HõÅÛ~°Öò á¶È~°O— (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) U~åÊ@∞ KÕã≤ 'QÆ∞[~å`ü QÍÜ«∞O— 'Ãã·¯ÉÏ|—. '[Öò[ÖÏ— =Úã≤¡O"å^Œ Hõq`«fiO (Hõq`å ã¨OHõÅ#O, 1998) "≥Å∞=iOKå~°∞.
Hõq`å ã¨OHõÅ#O fã¨∞Hõ~å=_»OÖ’ „Ѩ^è•#áê„`« x~°fiǨÏ}. ѨÅ∞ Hõq`å ã¨OѨÙÏÅ∞, 2002Ö’ J#fi~ü`À HõÅã≤ 'J*Ï— Hõq`å ã¨OHõÅ#O, 2004Ö’ '=`«<£— ¿Ñi@ Hõ^ä•xHõÅ
q=∞~°≈<å „QÆO^ä•Å‰õΩ, ™êÇ≤Ï`«º "åºã¨ ã¨OѨÙÏʼnõΩ, „Ѩ=ÚY Hõ=ÙÅ Hõq`å ã¨OѨÙÏÅ ã¨OHõÅ#O „ѨK«∞iOKå~°∞. 2005Ö’ '[QÆ<ÕH˜ ~å`ü— ã‘fiÜ«∞ Hõq`«Å ã¨OѨ٘, Hõ=~Ú„u
„Ѩ K « ∞ ~° } ‰õ Ω 㨠O áê^Œ ‰ õ Ω Å∞QÍ =º=Ǩ Ï iOz Ѩ Å ∞ „QÆ O ^ä • Å#∞ "≥ Å ∞=iOKå~° ∞ . ëê[ǨÏ<å`À HõÅã≤ 'JÖÏ"å— (2006) Hõq`å ã¨OHõÅ#O, 2009Ö’ 'KåO^£`å~å— (q∞x
QÍÜ«∞‰õΩ_»∞–=HõÎ. J"å~°∞¤Å∞–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: ~°O[x–‰õΩO^Œ∞iÎ J"å~°∞¤ (1989), Zãπq© Hõq`«Å∞) „ѨK«∞iOKå~°∞. ѨÅ∞ "庙êÅ∞, Hõ^äŒÅ∞, Hõ^ä•xHõÅ∞, Hõq`«Å∞ qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’
nH˜∆`«∞Å∞ J"å~°∞¤ (1993), Jq∞e<Õx ÅH˜∆‡ ~°=∞} ™ê‡~°Hõ ^èŒ~°‡xkè ѨÙ~°™ê¯~°O (`≥Å∞QÆ∞ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. P Hõq`«ÅÖ’ H˘xfl Ç≤ÏOn, POQÆ¡ ÉèÏ+¨Ö’¡H˜ `«~°∞˚=∂ KÕÜ«∞|_ç
qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, 1998), ÔHã≤ QÆ∞áêÎ ™êÇ≤Ï`«º ѨÙ~°™ê¯~°O (2000), _®Hõì~ü ã≤ <å~åÜ«∞} PÜ«∂ ÉèÏëê Ѩ„uHõÅÖ’, ã¨OHõÅ<åÅÖ’ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. 'K«=∞<£— =∂ã¨Ñ¨„uHõ‰õΩ
Ô~_ç¤ ™êÇ≤Ï`«º ѨÙ~°™ê¯~°O (2003), #∂`«Åáê˜ QÆOQÍ^èŒ~°O ™êÇ≤Ï`«º J"å~°∞¤ (2003), ã¨Oáê^ŒHõ`«fiO ÉÏ^茺`«Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. z~°∞<å=∂: Ãã·¯ÉÏ|, WO˜ #O. 6–3–609/
L`«Î=∞ Hõq`«fiO J"å~°∞¤ (`≥Å∞QÆ∞ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞O, 2004), ~åR L`«Î=∞ Hõq 1/U, P#O^Œ#QÆ~ü HÍÅh, Mˇ·~°`åÉÏ^£, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£–500 004, ã¨OKå~°"å}˜: 98854
(1998,2002), PO„^茄Ѩ^Õâò =∂kQÆ ™êÇ≤Ï`«º "ÕkHõ J"å~°∞¤ (1998), L=∞‡_ç ⋘ì 20027, 99859 21379.
Hõq`å ѨÙ~°™ê¯~°O (J#O`«Ñ¨Ù~°O, 2010). ~°K«#Å∞: 1. ã¨iǨÏ^Œ∞Ì ˆ~Y (Hõq`å ã¨OѨ٘, Ѷ¨∞’i Ü«¸ã¨∞Ѷπ ó 1951Ö’ #Å¡Q˘O_» lÖÏ¡ #Å¡Q˘O_»Ö’ [##O. q^Œº: ZO.U
2002), 2. „Ѩ=Ç≤ÏOKÕ *Ï˝Ñ¨HõO (Hõq`å ã¨OѨ٘, 1992), 3. Z_»`≥QÆx „Ѩ"åǨÏO (L~°∂Ì). =$uÎ: áê„uˆHÜ«ÚÅ∞. Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞, "庙êÅ∞
(Hõq`å ã¨OѨ٘, 2009), 4. `≥ÅOQÍ}Ï ™êÇ≤Ï`«º q=∞~°≈ (2008), 5. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O JÜ«∂º~Ú. ~åROÖ’ "≥Å∞=_ç#
q=∞~°≈Ö’ ~å.~å =∂~°æO (Ѩiâ’^èŒ<å "åºã¨O, 1991). ÅHõ∆ºO: ™êÇ≤Ï`«ºO ã¨=∂[ qq^èŒ Hõq`å, Hõ^ä• ã¨OHõÅ<åÅÖ’ PÜ«∞# ~°K«#Å∞ KÀ@∞
Ç≤Ï`«O HÀ~°∞`«∞Ok. ™êÇ≤Ï`«ºHÍ~°∞xQÍ <Õ#∂ ã¨=∂[Ç≤Ï`«O HÀ~°∞`«∂, ã¨OѶ¨∞rqQÍ KÕ ã ¨ ∞ ‰õ Ω <åfl~Ú. ~åROÖ’ `≥ Å ∞QÆ ∞ Ö’ ~å㨠∞ Î # fl Hõ = ÙÅ∞,
=∞ã¨Å∞`«∂, =∞x+≤Ö’ =∞x+≤`«#O ÃÑOKÕO^Œ∞‰õΩ ~°K«#Å∞ `˘_»Ê_®Å#flk. z~°∞<å=∂: ~° K « ~ Ú`« Å #∞ XHõ K À@ KÕ ~ åÛÅ#fl ÅHõ ∆ ºO`À 1982Ö’
_®Hõì~ü Ü«∂‰õÄÉò, ã¨∂Ѷ≤Ѷ¨∞~ü, WO˜ #O. 1–7–28, ~À_£ #O. 17, K≥·`«#ºÑ¨Ùi, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ 'PO„^è Œ „ Ѩ ^ Õ â ò =Úã≤ ¡ O `≥ Å ∞QÆ ∞ ~° K « ~ Ú`« Š㨠" Õ ∞ ‡à◊ # O—
–500060. ã¨OKå~°"å}˜: 98491 56588. Email: kaviyakoob@yahoo.com. ÉÏ^茺`«Å#∞ KÕѨ ˜ì q[Ü«∞=O`«OQÍ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞. D
Ü«∂ã¨∞Ѷπ Jb J㨯i ó #ÖÁæO_» lÖÏ¡ #ÖÁæO_»Ö’ 1948 EÖˇ· Ѩk# [##O. ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ 'PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å ã¨"Õ∞‡à◊#O—
`«e¡`«O„_»∞Å∞: Yn[`«∞Öò‰õΩ„ÉÏ, =ÚǨÏ=∞‡^£ =∞ǨÏ|∂Éò Jb J㨯i. HõÅO¿Ñ~°∞: Ü«¸ã¨∞Ѷπ "≥Å∞=iOz# „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõ '`≥Å∞QÆ∞ k"≥fiÅ∞— `«Ü«∂sÖ’ „Ѩ=ÚY áê„`« =Ç≤ÏOK«_»O
J㨯i. K«^Œ∞=Ù: a.U., a.Ü«∞Öò. =$uÎ: q„âßO`« ~åR „ѨÉèí∞`«fi =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® P ã¨OzHõÖ’ '^ŒHõ¯h L~°∂ÌÖ’ `≥Å∞QÆ∞ Ѩ^•Å∞— ji¬Hõ`À "åºã¨O
JkèHÍi. 1990Ö’ 'hÅyi— =∂ã¨Ñ¨„uHõÖ’ 'ã¨`«º"Õ∞= [Ü«∞`Õ— ~åâß~°∞. D ã¨"Õ∞‡à◊#O x~°fiǨÏ}Ö’ „Ѩ^è•# ÉèÏQÆ™êfi=∂ºxfl ã‘fiHõiOz# PÜ«∞# ã¨"Õ∞‡à◊#O
"åºã¨O „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ#Ѩʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’, ™ê=h~°¡Ö’ PǨfi# Hõq∞˜ HÍ~°º^Œi≈QÍ ÉÏ^茺`«Å#∞ ã¨=∞~°÷=O`«OQÍ x~°fiÇ≤ÏOKå~°∞.
™ê=∂lHõ – ^è • i‡Hõ JOâßÅ g∞^Œ "庙êÅ∞ „Ѩ K « ∞ i`« O [„=∞^£ ÉÏëê ¿+H± ó QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡ ÉÏѨ@¡Ö’ 1956
JÜ«∂º~Ú. ™ê÷xHõ =∂ã¨Ñ¨„uHõ 'pHõ˜ "≥Å∞QÆ∞Å∞— =∂ã¨O E<£ XHõ ˜# [##O. `«e¡`«O„_»∞Å∞: "≥∞ÿ=Úhfl™ê ÉËQÆO, ¿+H±
=∂ã¨O U^ÀXHõ ã¨=∞HÍb# JOâ◊O g∞^Œ qâı¡+¨}Ï`«‡Hõ "åºã¨O *ÏѶ¨~ü ÉÏëê. K«^Œ∞=Ù: ZO.HÍ"£∞., ZÖòZÖò.a. =$uÎ :
„ѨK∞i`«O J=Ù`«∞Ok. ÅHõº∆ O: „ѨKå~°O J=Ù`«∞#fl J"åã¨"åÅ#∞
« Î <åºÜ«∞"åk. 1974 #∞O_ç „Ñ¨^Œ~°≈<å Ü≥∂Qƺ"≥∞ÿ# <å˜HõÅ∞,
ѨÓ~°fiѨHõ∆O KÕã¨∂Î „Ѩ*ÏhHÍxH˜ x*ÏÅ∞ `≥eÜ«∞KÕÜ«∞_»O. <å@HÍÅ∞ ~åã≤ „Ѩ ^ Œ i ≈OK« _ » O `À ~° K « < å "åºã¨ O QÆ O
z~°∞<å=∂: =ÚǨÏ=∞‡^£ Ü«¸ã¨∞Ѷπ Jb J㨯i, WO˜ #O. 5–8–115, ~°Ç¨Ï=∞`ü #QÆ~ü, P~°OÉèí"≥∞ÿOk. JѨʘ#∞O_ç ѨÅ∞ <å˜HõÅ∞, <å@HÍÅ∞ ~°zOz,
#ÖÁæO_»–508001, #ÖÁæO_» lÖÏ¡. ã¨fiÜ«∞OQÍ "å˜Ö’ #˜Oz, P <å@HÍÅ∞, <å˜HʼnõΩ ^Œ~≈° Hõ`fiO
õ «
159 81 160

82. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
=Ç≤ÏOz „Ѩ^Œi≈OKå~°∞. <å˜HõÅÖ’ 'Z "åiflOQ∑, q™ÈÊù@#O, ZOyÖωõΩÅ∞, [#‡Éèí∂q∞,
J=∞‡HÍxHÀ `«O„_ç— <å˜HõÅ∞ ~åRO JO`«Ï „Ѩ^Œi≈`«"≥∞ÿ <å@Hõ ~°K«~Ú`«QÍ =∞Oz
QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. ÅHõ∆ ºO: ™ê=∂lHõ K≥·`«#ºO, ã¨=∂[ ¿ã"å ÉèÏ"åÅ#∞ „Ѩ[ÅÖ’
HõÅ∞QÆ*ËÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: ¿+H± [„=Ú^£ ÉÏëê, <åºÜ«∞"åk, WO˜ #O. 4–3–24,
Ü«∂^Œ=áêÖˇO, ÉÏѨ@¡–522101, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 93469 1008.
[s<å ÉËQÆO _®Hõì~ü ó Hõ_Ѩ lÖÏ¡ Hõ_ÑÖ’ 1958 EÖˇ· ~O_»∞# [##O. `«e`O„_»∞Å∞
» » ¨ Ô ¡ «
: Yf*Ïa, MÏ*Ï "≥ÚÇ≤ÏnÌ<£. K«^Œ∞=Ù: Z"≥∞ã‘û (ÉÏ@h)., Ñ≤ÃÇÏKü._ç. L^ÀºQÆO:
J^蕺Ѩ‰õΩÅ∞. („ѨÉèí∞`«fi =∞Ç≤ÏàÏ _ç„w HõàÏâßÅ, =_դѨe¡). 1982Ö’ PO„^èŒ*’ºu
k#Ѩ„uHõÖ’ „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# '™êfi~åúxH˜ =¸ÅO— Hõq`« ^•fi~å
~°K«<å "åºã¨OQÆO P~°OÉèíO. JѨʘ #∞O_ç qq^èŒ Ñ¨„uHõÖ’¡,
Hõq`å ã¨OHõÅ<åÖ’¡ Hõq`«Å∞, q∞h Hõq`«Å∞, ™êÇ≤Ï`«º "庙êÅ∞,
Hõ^äŒÅ∞ KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩ<åfl~Ú. D Hõq`«Ö’¡ '`«∞k Ü«∂„`«— '˜
ÉÏÜü∞ Ѩ=<£— Hõq`«Å∞ QÆ∞iÎOѨ٠`≥zÛÃÑÏì~Ú. PHÍâ◊"å}˜Ö’ J#∞|O^èŒO ó 1
'q[Ü«∞ Ѩ^äŒO— ji¬Hõ# ѨÅ∞ ˆ~_çÜ≥∂ „Ѩã¨OQÍÅ∞. J"å~°∞¤Å∞ (JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’ L#fl qq^èŒ „QÆO^ä•ÅÖ’ „Ѩ™êÎqOK«|_ç# Hõ=ÙÅ∞,
–ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞: =∂#™ê ™êÇ≤Ï`«º J"å~°∞¤ (q[Ü«∞"å_»,
2006), ZH±ûˆ~ ™êÇ≤Ï`«º J"å~°∞¤ (q[Ü«∞"å_», 2007). *ÏfÜ«∞ ~°K«~Ú`«Å∞, J#∞"å^Œ‰õΩŠѨÓiÎ q=~åÅ∞ ÅaèOK«ÖË^Œ∞. P HÍ~°}OQÍ PÜ«∂
ã¨=∞„QÆ`« J"å~°∞¤ (2006). ~°K«#Å∞: 1. „Ѩu aOÉÏÅ∞ (Hõq`å ã¨OѨ٘, 2008). ~°K«~Ú`«Å∞–Hõ=ÙÅ∞ ~åã≤# Hõq`«/"åºã¨O/Hõ^ä•xHõÅ ji¬HõÅ `Àáê@∞QÍ PÜ«∂
ÅHõ∆ºO: ÉèÏq Ü«Ú=Ö’HÍxH˜ kâßxˆ~Ìâ◊#O KÕÜ«∞QÆÅ ~°K«#Å∞ KÕÜ«∞_»O. z~°∞<å=∂: „QÆO^ä•Å∞, P „QÆO^ä•Å „ѨK«∞~°}Hõ~°ÎÅ q=~åÅ#∞ Ѩ ˜ìHõÅ ~°∂ѨOÖ’
_®Hõì~ü [s<å ÉËQÆO, ÖˇHõÛ~°~ü, WO˜ #O. 2–10–512, ©K«~üû HÍÅh, =_դѨe¡, =~°OQÆÖò– á⁄O^Œ∞Ѩ~åÛ#∞.)
506370, =~°OQÆÖò lÖÏ¡. ã¨OKå~°"å}˜: 9989615703. Email:gzareena@yahoo.co.in
161 82 162

83. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
QÆ∞[~å`ü QÍÜ«∞O (Hõq`«Å∞) [Öò[ÖÏ (=Úã≤¡O"å^Œ Hõq`«fiO)
(Ö∫H˜Hõ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ™êÇ≤Ï`«º ™êO㨯 $uHõ "ÕkHõ, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2002) (ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ : Ãã·ÉÏ|, „ѨK«∞~°}: hÅyi ™êÇ≤Ïu, #ÖÁæO_», 1998)
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ „Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
01. ZO.Z Jr*ò Å^Œ=J á¶êºã≤ãπì Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`À<å‡^ŒO 01. P[O Å^Œ=J =ÓO_≥_£ "åºb
02. JǨÏ=∞‡^£ Zãπ Hõ#fl"åi *Ï_» HÀã¨O 02. J„Ѷ<£
‘ K«=∞<£
03. WëêH± JǨÏ=∞‡^£ ~°HõÎѨ٠Ǩϟe
03. QÆ∞ÖÏO =∞ǨÏ=∞‡^£ Hõ+¨‡Hõ+π
[OQ∑ (Hõq`å ã¨OHõÅ#O) 04. ã¨q∞ MÏ„k Ѷ≤~üc ǨÏO UH± #Ç‘Ï
(ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: ã¨Ü«∞º^£ ™êa~ü Ǩï¿ã<£, =Úã≤¡O ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O, PO.„Ѩ, 2007)
05. Ã+ǨÏ<å*ò P[O |>ËìÉÏ*ò
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ 06. ÉÏl q∞ÖÏ^£
01. ZO.Z ÉÏã≤`ü Å^Œ=J J~Ú<å <Õ<˘Hõ #"å|∞#∞ 07. JÉσãπ Hõ#∞Ô~ѨÊÅ ã¨fiѨflO
02. ¿+H± <åã¨~ü =e J#flO ^˘OQÆ 08. ZO._ç Ü«∂‰õÄÉò áêëê XHõ WuǨã¨O–XHõ "å~°ã¨`«fiO
Hõ"å`«∞ (Hõq`å ã¨OHõÅ#O) 09. MÏ*Ï J^• Ç≤Ï K«O„^Œ=∂ ...
(ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞: ¿+H± Hõs=ÚÖÏ¡, „ѨK«∞~°}: =Úã≤¡O ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O, PO„Ѩ, 2008 10. ZO˜ MÏ<£ ÃѶ∞’ì
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
01. Ѷ¨s^•ÉÏ#∞ <åHÀ z#fl J#∞=∂#O Hõ=~Ú„`«∞Å Hõq`å =∂~°æO
02. ~°∞a<å ã¨∞ÖÏÎ<å ÉèíÜ«∞O QÆ∞ÃÑÊ’¡ (~°K«#: tÖÏÖ’e`«, „ѨK«∞~°}: ™êÇ≤Ïf „ã¨=Ou, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ 2006)
03. ã¨Ü«∞º^£ Jg∞~ü Y|~åÌ~ü
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
04. Q“ã≤Ü«∂ Ô~ǨÏ=∂<£ ^Œ∞"åñ
05. ¿+H± <åã¨~ü =e ÖˇHõ¯Å∞ 01. ~°lÜ«∂ ÉËQÆO JÖψQ J<åfl~°∞ (Hõq`«) PO„^èŒ*’ºu, 25.12.1992
06. ã¨Ü«∞º^£ Ѷ≤~À*ò "å_ÕO˜ |^•‡+πQÍ_»∞
ëêÜ«∞~ü (Hõq`å ã¨OHõÅ#O) „¿Ñ=∞ (101 Hõq`«Å∞)
(ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: lÅ∞Hõ~° Nx"åãπ, =∞iH˘O^Œ~°∞, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, _çÃãO|~ü 2006) (ã¨Ê $Ç¨Ï ™êÇ≤Ïf ã¨Oã¨÷, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2004)
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ „Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
01. Yk~ü Å^Œ=J ^•=`ü 01. Q“ãπ PHÍâ◊O P‰õΩg∞^Œ.
02. ¿+H± Ñ‘~å É’Ô~"åÖÏ JÉσ Ǩï JHõƒ~ü
163 83 164

84. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
"≥∞ÿ<åsì Hõq`«fiO–`åufiHõ <ÕѨ^䌺O JÖÏ"å (=Úã≤¡O ™êO㨯 $uHõ Hõq`«fiO)
(~°K«#: _®Hõì~ü Zãπ.ã¨g∞=ÙÖÏ¡, "≥∞ǨÏ~°∞hfl™ê „ѨK«∞~°}Å∞, Ç≤ÏO^Œ∂ѨÙ~°O, 2005) (ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: ëê[Ǩ<å, Ãã·¯ÉÏ|, „ѨK«∞~°}: #ã¨Öò H˜`åÉòѶ¨∞~ü, 2006)
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« ã¨OHõÅ#O / Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ „Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
01. Å^Œ=J
¿+H± Ñ‘~å É’ˆ~"åÖÏ "≥∞ÿ É’ˆ~"åÖÏ
01. *Ï"≥^£ Hõq`«, PO„^èŒ*’ºu, "å~°Ñ¨„uHõ, 03.8.1993
02. Jb =ÚǨÏ=∞‡^£ "Õ^Œ<å ™œ~°ÉèÏÅ∞ 02. Zãπ ã≤~åAnÌ<£ JÖÏ"å #∞O_ç Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åflO
03. =∞ǨÏ|∂Éò ã¨=∞`å 03. Ǩï¿ãû<£ *Ï<£áê_£ Ãã·^• ^Œ~åæ
04. [c~ü ÉÏëê "åºã¨O, JO„^èŒÉèí∂q∞, 4.5.1997 04. +¨Oëê^£ ÉËQÆO „áê}=Ú#fl ÖÏ+π
05. ¿+H± MÏtO HÀ_ç ‰õÄã≤Ok, „ã‘Î JO>Ë<Õ (Hõq`«Å∞) 05. ^Œã¨Îyi JǨÏ=∞‡^£ Hõq =∞~åº^Œã¨∞÷_»∞
06. ã≤Z<£ZѶπ +¨sѶπ áœ~° 㨇 $u, Hõ~°∂flÅ∞, 1997 06. Zãπ Ü«¸ã¨∞Ѷπ Jb [<å*Ï
07. ã¨~åÎ*ò ã‘=∞ ™êÇ≤Ïu (11/12/1996) 07. ZO. Ü«¸ã¨∞Ѷπ Jb |∞_»¤=∞‡
08. #„ã‘<£ ÉËQÆO PO„^èŒ*’ºu "å~°Ñ¨„uHõ, náê=o ã¨OzHõ, 1997 08. ¿+H± [ǨÏOw~ü =¸Å"åã≤
09. _ç.Zãπ |+‘~ü =Úx "åǨÏ#∞_»∞–XHõѨijÅ# (Ѩiâ’^èŒ<å„QÆO^äŒO) 09. ZãπZO +¨O+¨µnÌ<£ =∞™È~å
ëê JO_£ ëê Ѩa¡ˆH+¨<£û,Hõ~°∂flÅ∞, 1995 00. Pã≤á¶ê H“ã¨~ü ~å[º =$Hõ∆O
10. ZO_ç =∞ǨÏ|∂Éò Je P^èŒ∞xHõ Hõq`«fiO, =ã¨∞Ζ~°∂Ѩ Ѩi}Ï=∞O1 11. =ÚK≥Û~°¡ W„|Ç‘ÏO =∞`« "åºáê~°O
J=Ú„k`« „Ѩiâ’^èŒ<å „QÆO^äŒO, L™ê‡xÜ«∂, 1992 12. WeÜ«∂*ò Wá¶êÎ~ü qO^Œ∞
11. áêáê ™êÃÇÏÉò ˜ ~å}˜ ã¨OÜ«ÚHõÎ (Ѩ^ŒºO)
12. =∞ǨÏ|∂Éò ™êÃÇÏÉò ˜ "ÕOHõ>Ëâ◊fi~° â◊`«HõO, =$Hõ∆qÖÏѨO (Ѩ^ŒºO) J*Ï (QÆ∞[~å`ü =Úã≤¡O Hõq`«fiO)
|#QÍ#Ñ¨Öˇ¡, Hõ~°∂flÅ∞, 1994 (ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: J#fi~ü, Ãã·¯ÉÏ|, „ѨK«∞~°}: ^Œˆ~Ì Ñ¨a¡ˆH+¨<£û, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ 2002)
13. Ǩï¿ãû<£ ™êÃÇÏÉò Ñ≤ Dâ◊fi~° ã¨O„áêã¨#=Ú, =#ѨiÎ, 1994 „Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
14. J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü ™êÃÇÏÉò, ÉèÏ~°fÜ«∞ =Úã≤¡OÅ "≥#∞HõÉÏ@∞`«#O–
J|∞ÌÖò QÆá¶ê~ü Y∞ˆ~+≤ =Úã≤¡OÅ áê„`«, [QÆ`«¯~°∞} „ѨK«∞~°}Å∞ 01. WëêMò JǨÏ=∞‡^£ #~°Ç¨ÏO`«Hõ "≥·~°ãπ, ~°HõÎ =~°‚ z„`«O
ëê =ÚǨÏ=∞‡^£ ~åÜ«∞KÀ˜, 1991 02. +¨Ñ¶‘ JÖÏ¡ÇπÏ ™êH˜∆QÍ
15. =∞øÖÏ<å ZO_ç. Ü«¸ã¨∞Ѷπ W™ê¡Ç≤Ï W™ê¡q∞Ü«∂ r=#ã¨~°o 03. JÉσãπ MÏ"≥∂ãπ, Lhflãπcãπ
(J#∞"å^ŒO) 04. ÉÏã≤`ü "å_Õ =∂ "≥∞ÿ<åi©
16. =Úhfl *Ï"≥^£ (Hõq`«) PO„^èŒ*’ºu, "å~°Ñ¨„uHõõ, 07.01.1994 05. ¿+H± ǨÏr #∂~åx ã¨fi~°æO #∞Oz ZǨÏëê<£ *Ï„Ñ≤ HÍ Ñ¨i"å~ü
06. ëêÇ≤Ï~ü XˆH K≥@∞ì ѨÙ=ÙfiÅO
165 84 166

85. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
dÉÏ¡
(Hõq`å ã¨OHõÅ#O) <å~Ú# (Hõq`å ã¨OHõÅ#O)
(ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: ¿+H± Hõs=ÚÖÏ¡, „ѨK«∞~°}:=Úã≤¡O ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O–PO„^茄Ѩ^Õâò, (ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: J#fi~ü, „ѨK«∞~°}: ã¨$[#Ö’HõO, =~°OQÆÖò, 2006)
q#∞H˘O_», 2006) „Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ 01. ¿+H± #ã‘~°∞nÌ<£ Å^Œ=J <å#fl
(ZO.HÍO q^•ºi÷, ÔHÜ«¸, =~°OQÆÖò)
01. Ѷ¨s^•ÉÏ#∞ Å^Œ=J "Õ∞O ÉÏxã¨ÅO HÍ=Ú
02. ã¨Ü«∞º^£ Jg∞~ü =∞#O =Úã≤¡OÅ"Õ∞<å? =Úe¯ (H˘Å∞ѨÙÅ ^Œã¨Î~ü)
03. =∞øÖÏ<å #∂~°∞ÖÏ¡ MÏ„k J=ã¨÷
(ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: "Õ=ÚÅ ZÅ¡Ü«∞º, Ãã·¯ÉÏ|, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2003–2004)
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
=∂ É’#∞Ö’ =∞~À ã≤OǨÏO (Hõq`«Å∞)
(ã¨OHõÅ#O : H˘=∞~°#fl, „ѨK«∞~°}: HÍHõfÜ«∞ e@~°s J™Èã≤ÜÕ∞+¨<£, 01. JÉσãπ xѨÙÊÅ QÆ∞O_»O (Hõq`«)
=~°OQÆÖò, 2004) 02. =ÚK«Û~°¡ W„|Ç‘ÏO =∞`« "åºáê~°O (Hõq`«)
03. Zãπ. JǨÏ=∞‡^£ Y∞ÖÏ (Hõq`«)
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
01. ¿+H± J|∞ÌÖò MÏ^Œ~ü D i[ˆ~fi+¨<£ ... K«=∞<£ (=Úã≤¡O ™ê=∂lHõ "ÕkHõ)
02. ¿+H± =∞ǨÏ|∂Éò MÏ<£ HõÉ’kè Ѩ‰õ∆ΩÅ∞ (ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: Ãã·¯ÉÏ|, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, _çÃãO|~ü, 2006)
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
=`«<£ (=Úã≤¡O Hõ^äŒÅ∞) 01. ZO. Ü«¸ã¨∞Ѷπ Jb [<å*Ï (Hõq`«)
(ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ : Ãã·¯ÉÏ|, „ѨK«∞~°}: #ã¨Öò, H˜`åÉòѶ¨∞~ü, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2004) 02. aÖÏÖò L~°∂Ì ~åx"å~°∞ =Úã≤¡OÅ∞ HÍ^ŒOÏ~å? ("åºã¨O)
03. Zãπ. JǨÏ=∞‡^£ Y∞ÖÏ (Hõq`«)
„Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
01. *ÏÔH~å =Úhfl =∂ H© HõǨh ÃãÅ∂ºò k „ˆQò (=∂ã¨Ñ¨„uHõ)
02. Ü«∂㑇<£ ÉËQÆO |∞~åö (ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: l.U ~°Ç‘ÏO, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, #=O|~ü 2005)
03. Z"£∞.Zãπ ÉËQÆO kÖò B~ü lO^Œw „Hõ=∞ã¨OYº Hõq/~°K«~Ú`« Hõ^äŒ/ Hõq`å/ "åºã¨O ji¬Hõ
04. Zãπ ã≤H˜O^Œ~ü ÉÏëê q=Hõ∆
05. #∂~°∞ÖÏ¡ QÆsÉò lO^Œy 01. Ñ≤ Hõs=Úhfl™ê LѨ"å™êÅ P=â◊ºHõ`« ("åºã¨O)
06. =e Ǩï¿ã<£ '|^£ [#fi~ü— 02. Ñ≤. Jrãπ ^≥·=`åfixH˜ ÃÑxflkè– „¿Ñ=∞, =∂#=`Õ ("åºã¨O)
167 85 168

86. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J#∞|O^èŒO ó 2 15. =º‰õΩÎÅ∞, ã¨Oã¨÷Å∞–ã¨OѶ¨∂Å∞ Ãјì# áÈ©ÅÖ’ q∂~°∞ áêÖÁæ<åfl~å ?
=Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å∞ ѨOáêeû# ã¨=∂Kå~°O HÀã¨O P q=~åÅ∞ `≥ÅѨO_ç.
'WO_çÜ«∂— =∂ã¨Ñ¨„uHõ ^•fi~å Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å‰õΩ JO^ŒKÕã≤# #=¸<å Ѩ„`«O ã¨Oã¨÷ ¿Ñ~°∞........ZHõ¯_»........U ã¨O=`«û~°O........™ê÷~Ú Uq∞©...............
(D #=¸<å Ѩ„`«O 'WO_çÜ«∂— U„Ñ≤Öò, "Õ∞ 2008 ã¨OzHõÅÖ’ „ѨK«∞i`«O) Ѷe`«"∞Õ q∞˜....................
¨
16. ÅaèOz# P"å~°∞¤Å∞ / a~°∞^Œ∞Å∞ ............„ѨHõ ˜Oz# ã¨Oã¨÷Å∞ ..............
01. ¿Ñ~°∞ ....................................................................................... ZHõ¯_» .........ZѨC_»∞.........
02. HõÅO ¿Ñ~°∞/¿Ñ~°∞¡ .................... .................................................... 17. ÅaèOz# ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞ ó
03. Ѩ٘# `Õk .......................... =Ü«∞ã¨∞û ........................................
ì „Ñ¨H Oz# ã¨Oã¨Å∞ .......... ZHõ¯_» ............... ZѨC_»∞ ...................
õ ˜ ÷
04. Ѩ٘# „QÍ=∞O ...................................... lÖÏ¡ .............................
ì 18. ã¨<å‡<åÅ∞ / ã¨`å¯~åÅ q=~åÅ∞.......... U ã¨Oã¨÷ / ã¨OѶ¨∞O ......ZHõ¯_» .....
05. `«e`O„_»∞Å∞ ..................... ...................................... ..............
¡ « ....... ZѨC_»∞ .................
06. „Ѩã∞¨ `« x"åã¨O ................................. .................... .................
Î 19. q∂ ~°K«#Å#∞ „Ѩâ◊Oã≤Oz# / „áÈ`«ûÇ≤ÏOz# =º‰õΩÎÅ∞, ã¨OѶ¨∂Å∞, ã¨Oã¨÷Å∞ ó
07. q^•º~°›`Å∞: ...........................
« 20. XHõ Hõq / ~°K«~Ú`«QÍ q∂~°∞ xˆ~útOK«∞‰õΩ#fl ÅHõ∆ ºO – QÆ=∞ºO UO© ?
08. z~°∞<å=∂ .......................... (_À~ü.#O., Ñ≤<£ HÀ_£, á¶È<£ / ÃãÖò #O, 21. ѨiK«Ü«∞O L#fl W~°`« Hõ=ÙÅ∞ / ~°K«~Ú`«Å ѨÓiÎ z~°∞<å=∂................,
Ü«∞ãπ ˜HÀ_£, W–"≥∞~ÚÖò S_ç`À ã¨Ç¨ ã¨OѨÓ~°‚ z~°∞<å=∂) á¶È<£ #O ....................... ÖË^• ÃãÖò #O......................................
09. L^ÀºQÆO / =$uÎ / "åºÑ¨HO ................................... HÍ~åºÅÜ«∞O ѨÓiÎ
õ 22. WqHÍHõ =∞ˆ~^≥# ã¨=∂Kå~åxfl `≥eÜ«∞KÕÜ∂Åx ÉèÏqOz<å `≥eÜ«∞KÕÜ∞« =K«∞Û.
· «
z~°∞<å=∂................................................................................ <Àò ó D Ѩ„`åxfl #=¸<åQÍ =∂„`«"Õ∞ W=fi_»O [iyOk. „Ѩâ◊flÅ ~°∂ѨOÖ’
10. ‰õΩ@∞O|O q=~åÅ∞ ó ÉèÏ~°º / Ñ≤ÅÅ ................ J#fl^Œ=Ú‡Å∞ / JHõ¯K≥Öà√§
¡ ¡ˇ ◊ HÀi# ã¨=∂Kå~åxfl =∞~À ¿ÑѨ~°∞ q∂^Œ ~åã≤ Ô~O_»∞ áêãπáÈ~°∞ì Ãã·A
...........................(SzÛùHO) õ á¶È’Å`À áê@∞QÍ Hõq / ~°K«~Ú`« ã¨O`«HõO KÕã≤ „H˜Ok z~°∞<å=∂‰õΩ
11. ™êÇ≤Ï`«º~°OQÆ „Ѩ"Õâ◊O KÕã≤# ã¨O=`«û~°O ............„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# `˘e ~°K«# ѨOáêe. D ã¨=∂Kå~åxfl '_≥·Ô~Hõìs— QÍ =∂„`«"Õ∞ H͉õΩO_® 'WO_çÜ«∂—
......... ã¨OII .......Z=i „áÈ`åûǨÏO / =∂~°^~≈° HõO .........„¿Ñ~°} ...........
æ Œ =∂ã¨Ñ„¨ uHõ ѨiK«Ü∞ "庙êÅ ~°∂ѨOÖ’ QÍx, =∞ˆ~ ~°HOQÍ QÍx „ѨK∞iOKÕ
« õ «
12. „ѨK∞i`«"∞# ó 1. Hõq`«Å ã¨OYº ....2. Hõ^Å∞ / Hõ^•xHõÅ∞ ......3. "庙êÅ∞
« ≥ÿ Œä ä J=HÍâ◊O LOk.
......4. Hõ^ä• / Hõq`å / "åºã¨ ã¨OѨÙÏÅ ã¨OYº .....5. „QÆO^ä•Å ã¨OYº .....
13. q∂‰õΩ W+¨ì"≥∞ÿ# / MϺu `≥zÛÃјì# ~°K«# ó Uq∞© ..... ZѨC_»∞ ~åâß~°∞... P*Ï^£ ǨÏ∫ãπ PѶπ Ѩa¡ˆH+¨<£û,
~°K«<åOâ◊O (ã¨OH˜∆ѨÎOQÍ) .............. ZÖÏO˜ QÆ∞iÎOѨ٠ÅaèOzOk .........
14. q∂ ~°K«#ÖË"≥∞ÿ<å W`«~° ÉèÏ+¨ÅÖ’H˜ J#∞"å^ŒO JÜ«∂ºÜ«∂? J~Ú`Õ P t=„Ѩ™ê^£ gkè, H˘`«Î¿Ñ@, q#∞H˘O_» – 522 647
q=~åÅ∞ ............................. QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡.
14. ™êÇ≤Ï`«º~°OQÆOÖ’ ™êkèOz# q[Ü«∂Å∞ Uq∞©? (ã¨OH˜∆ѨÎQÍ q=~°}) ÃãÖò ó 94402 41727, 9396429722
169 86 170

87. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
J#∞|O^èŒO ó 3
(`≥Å∞QÆ∞Ö’ ~åã≤#/~åã¨∞Î#fl =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å ã¨=∂Kå~åxfl
ѨOáêeûOkQÍ HÀ~°∞`«∂ Ѩ„uHõʼnõΩ q_»∞^ŒÅ KÕã≤# „ѨHõ@#)
QÆ`« `˘q∞‡^ÕO_»∞¡QÍ 'ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞ K«i„`«Ö’ =Úã≤¡O [# ã¨O„ѨkOz# „QÆO^ä•Å∞–Ѩ„uHõÅ∞
ã¨=Ú^•Ü«∂Å áê„`«#∞— q=iã¨∂ΠѨÅ∞ K«i„`« „QÆO^ä•Å#∞ „ѨK«∞iOz áê~î°‰õΩʼnõΩ
JOkOz# 'P*Ï^£ ǨÏ∫ãπ PѶπ ѨaH+¨<û£ — `≥Å∞QÆ∞Ö’ ™êÇ≤Ï`«º ã¨$+≤ì QÍqOz#/QÍqã¨∞#fl
ˆ¡ Î
=Úã≤O Hõ=ÙÅ∞, ~°K~Ú`«Å, J#∞"å^Œ‰Ωõ Å q=~åÅ`À ‰õÄ_ç# '_≥~Hs— ~°∂á⁄OkOKåÅx
¡ « · ° ìõ `≥Å∞QÆ∞ „QÆO^ä•Å∞:
ã¨OHõeÊOzOk.
D „Ѩܫ∞`«flO =¸_ÕO_»¡ „H˜`«O KÕã≤<å `«y# „ѨKå~°O, ã¨O|Okè`«∞Å #∞O_ç 01. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºO ó =Úã≤¡OÅ ¿ã= (ã≤^•úO`« „QÆO^äŒO), _®Hõì~ü ¿+H± =∞™êÎ<£,
`«y#O`« ã¨ÊO^Œ# ÖËHõáÈ=@O`À JѨʒ¡ P „Ѩܫ∞`åflxfl q~°q∞OK«∞‰õΩ<åflO. QÆ`« Hõs=∂ Ѩa¡ˆH+¨<£û, QÆ∞O@∂~°∞, 1991.
H˘kÌ HÍÅOQÍ Ñ¨Å∞=Ù~°∞ ÃÑ^ŒÌÅ∞, q∞„`«∞Å∞ ~åROÖ’x Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å q=~åÅ`À 02. `≥Å∞QÆ∞ "≥·`åo‰õΩÅ∞, „ѨK«∞~°}ó PO„^èŒ „Ѩ^Õâò ™êÇ≤Ï`«º JHÍ_»g∞, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£,
‰õÄ_ç# _≥~Hs ~°∂á⁄OkOKåeû# J=ã¨~=ÚO^ŒO@∂, P „ѨÜ∞« `«flO =∞m§ KÕÜ∞« =∞x
· ° ìõ ° 1979.
ã¨∂zã¨∞Î<åfl~°∞. 03. "≥∞ÿ<åsì Hõq`«fiO–`åuÎ fiHõ <ÕѨ^䌺O, _®Hõì~ü Ü«∞ãπ. +¨g∞LÖÏ¡, "≥∞ǨÏ~°∞hfl™ê
P ã¨ÅǨÏ/ã¨∂K«#Å "Õ∞~°‰õΩ ~åROÖ’x =Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞, ~°K«~Ú`«Å∞, „ѨK«∞~°}Å∞, ã≤H˜O„^•ÉÏ^£, 2005.
J#∞"å^Œ‰õΩÅ∞ `«=∞ =ºH˜ÎQÆ`«, =$uÎ, „Ѩ=$uÎ, ™êÇ≤Ï`«º ~°OQÍÅÖ’ =ºH˜ÎQÆ`« Hõ$+≤x
–„ѨQÆux, PÜ«∂ ~°OQÍÅÖ’ „H˜Ü«∂jÅHõ ÉèÏQÆ™êfi=∂ºxfl, „ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# „QÆO^ä•Å∞, 04. ã¨=∞„QÆ PO„^èŒ ™êÇ≤Ï`«ºO, P~°∞„^Œ, „Ѩ*Ïâ◊H˜Î |∞H± ǨÏ∫ãπ, q[Ü«∞"å_», 1989.
Jq W`«~° ÉèÏ+¨ÅÖ’ J#∞"å^Œ"≥∞ÿ LO>Ë P qâıëêÅ#∞, JÖψQ ÅaèOz# J"å~°∞¤Å∞, 05. =∞# ~°K«~Ú`«Å∂–~°K«~Ú„`«∞Å∂ (ѨiK«Ü«∞ "ÕkHõ) ~°K«~Ú`« ó ÉèÏëê„Ѩg}Ï
ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞, Jaè#O^Œ#Å∞, [iy# ã¨<å‡<åÅ∞ `«k`«~° q=~åÅ#∞ ã¨q=~°OQÍ ÔH.Ü«∞ãπ.P~ü.ÔH.q.q.„Ѩ™ê^£, #Å¡[~°¡, 2005.
¿Ñ~˘¯O@∂, Ô~O_»∞ áêãπáÈ~°∞ì Ãã·A á¶È’Å`À ã¨Ç¨ ã¨=∞„QÆ ã¨=∂Kå~åxfl, |Ü≥∂_ÕÏ 06. ã¨O„Ѩ^•Ü«∞ Hõ=ÙÅ "åV‡Ü«∞ K«i„`«, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ó_®Hõì~ü. Ü«∞<£. ~å=∞K«O„^Œ,
~°∂ѨOÖ’ 2008 "Õ∞30 Ö’QÍ D „H˜Ok z~°∞<å=∂‰õΩ JO^ÕÖÏ Ñ¨OÑ≤OK«QÆÅ~°∞. ™êÇ≤Ïf q∞„`«=∞O_»e, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, 2007
~åROÖ’x qq^èŒ Ñ¨„uHõÅÖ’ `«=∞ QÆ∞iOz, `«=∞ ~°K«#Å QÆ∞iOz
„ѨK«∞i`«"≥∞ÿ# ѨiK«Ü«∞ "庙êÅ∞, ã¨g∞H∆Í "庙êÅ∞, `«=∞ „QÆO^ä•Å∞, P „QÆO^ä•Å 07. Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ ™êÇ≤Ïf=¸~°∞ÎÅ∞, ~°K«#–ã¨OHõÅ#O: _ç.ÔH K«^Œ∞=ÙÅÉÏ|∞,
q∂^Œ =zÛ# ã¨q∂HõÅ l~åH±û HÍÑ‘Å#∞ ‰õÄ_® ѨOÑ≤`Õ Hõ=ÙÅ–~°K~Ú`«Å ѨiK«Ü∂Å∞
∆ « « „Ѩ*ÏÇ≤Ï`« „ѨK«∞~°}Å∞, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2007.
ã¨=∞„QÆOQÍ ~°∂á⁄OkOK«_®xH˜ gÅ∞O@∞Ok. QÆ_»∞=Ù `Õn HõO>ˇ =ÚO^Œ∞QÍ q=~åÅ∞ 08. ~°™ê#O^ŒO, HõOK«~°¡ áêO_»∞~°OQÆ â◊~°‡, q#∞H˘O_».
JOk`Õ _≥·~°Hõìs „ѨK«∞~°} ™œÅÉèíºOQÍ LO@∞O^Œx q∞„`«∞Å∞ „QÆÇ≤ÏOK«QÆÅ~°∞. 09. q#∞H˘O_» K«i„`«, ¿+H± Hõs=ÚÖÏ¡, q#∞H˘O_».
D _≥·~°Hõìsx ~åROÖ’x „ѨÉèí∞`«fi–„ѨÉèí∞`Õfi`«~° „Ѩ=ÚY „QÆO^ä•ÅÜ«∂ʼnõΩ,
qâ◊fiq^•ºÅÜ«∂ʼnõΩ, ™êÇ≤Ïf ã¨Oã¨÷ʼnõΩ ã¨=∂Kå~° =º=ã¨÷ʼnõΩ 'Lz`«OQÍ— JO^Œ 10. ѨtÛ=∞QÀ^•=i, „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõ, <Õ+¨#Öò WO˜„ˆQ+¨<£ á¶È~°O, ÃÑ#∞Q˘O_»,
KÕÜ«∂Å#flk =∂ x~°‚Ü«∞O.— 1981
=∂iÛ, 2008
ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£, q#∞H˘O_». 11. Hõq~å[ q~ål`«=Ú, „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõ, ÃÑ#∞Q˘O_», 1982.
171 87 172

88. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
12. "≥Å∞QÆ∞ k"≥fiÅ∞, (PO„^茄Ѩ^Õâò =Úã≤¡O `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«Å ã¨"Õ∞§à◊#O, 26. D ^ŒâßaÌ Hõq`«, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞: _®Hõì~ü Zãπ.q ã¨`«º<å~åÜ«∞}, ÃÑ<åfl
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõ, 1982.) ~å=∞Hõ$ëê‚, qâßÖÏO„^èŒ „ѨK«∞~°}Å∞, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2008
13. ѨÙ@∞ì=∞K«Û, MÏ^Œ~ü "≥ÚÇ≤ÏÜ«ÚnÌ<£, Hõq`«fiO „ѨK«∞~°}Å∞ – 11, q[Ü«∞"å_», 27. ™êÇ≤Ïf ™œ~°ÉO (ã‘=∞ P^è∞Œ xHõ Hõq`å ã¨OHõÅ#O), ã¨OII _®Hõ~ü Z<£.~å=∞K«O„^Œ,
íè ì
1991. ™êÇ≤Ïf q∞„`«=∞O_»e, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, 2004.
14. [Öò[ÖÏ, =Úã≤¡O"å^Œ Hõq`«fiO, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ó Ãã·¯ÉÏÉ, hÅyi ™êÇ≤Ïu, 28. ëêÜ«∞~ü, áÈ~Ú„© |∞e˜<£–1, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, _çÃãO|~°∞ 2006.
#ÖÁæO_», 1998. 29. Hõ=~Ú„`«∞Å Hõq`å =∂~°O, tÖÏÖ’e`«, ™êÇ≤Ïf „ã¨=Ou, ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^£,2006.
æ ·
15. J*Ï, QÆ∞[~å`ü =Úã≤¡O Hõq`«fiO, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ó J#fi~ü, Ãã·¯ÉÏ|, ^ŒsÌ 30. Hõ~°∂flÅ∞ Hõ^äŒ, ZO.ǨÏiHõ$+¨‚, Hõ~°∂flÅ∞ |∞H±„@ãπì, Hõ~°∂flÅ∞, 2005
Ѩa¡ˆH+¨<£û, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2002 31. Ti z=~°, JѶ¨û~ü, áêÅÑ≤@ì |∞H±û, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2009
16. =Úã≤¡O "å^Œ `åufiHõ ã≤^•úO`«O–™êÇ≤Ï`«ºO, MÏ*Ï, ¿ÇÏe„Ñ≤Oò q∂_çÜ«∂, 32. „ѨHÍâ◊O lÖÏ¡ ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O kfifÜ«∞ ã¨ÉèíÅ „Ѩ`ÕºHõ ã¨OzHõ, 19851
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2005
33. ÉÏÅ ™êÇ≤Ï`«º x~å‡`«Å∞, ‰õÄ~°∞Ê: Ô~_ç¤ ~åѶ¨∞=Ü«∞º, "≥Ú^Œ ˜ÉèÏQÆO, 2002
17. JÖÏ"å, (=Úã≤¡O ™êO㨯 $uHõ Hõ=`«fiO) ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ : ëê[Ǩ<å, Ãã·¯ÉÏ|,
#ã¨Öò, H˜`åÉòѶ¨∞~ü – 4, 2006 `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅ ã¨OzHõÅ∞:
18. QÆ∞[~å`ü QÍÜ«∞O, Hõq`å ã¨OHõÅ#O, Ö∫H˜Hõ„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ™êO㨯 $uHõ "ÕkHõ, 01. ÉèÏ~°u =∂ã¨Ñ¨„uHõ
ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, 2002
02. PO„^èŒÑ¨„uHõ k#Ѩ„uHõ
19. <å~Ú#, Hõq`å ã¨OHõÅ#O, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ó J#fi~ü, ã¨$[#Ö’HõO, =~°OQÆÖò,
03. PO„^èŒ*’ºu k#Ѩ„uHõ
2006.
04. ™êH˜∆ k#Ѩ„uHõ
20. [OQ∑, =Úã≤¡O i[ˆ~fi+¨<£ Hõq`«fiO, ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞ ó ã¨Ü«∞º^£ ™êa~ü Ǩï¿ã<£,
=Úã≤¡O ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O, q#∞H˘O_», 2007 05. PO„^茄ѨÉèí k#Ѩ„uHõ
21. dÉÏ¡, W™ê¡O"å^Œ Hõq`å ã¨OHõÅ#O, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ó ZO._ç L™ê‡<£ MÏ<£ 06. PO„^èŒÉèí∂q∞ k#Ѩ„uHõ
`«k`«~°∞Å∞, =Úã≤¡O ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O, q#∞H˘O_», 2006. 07. ÃãÅ∂ºò k „ˆQò =∂ã¨Ñ¨„uHõ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£)
22. =`«<,£ (=Úã≤O Hõ^Å∞), ã¨Oáê^Œ‰Ωõ Å∞ : Ã㯷 ÉÏÉÏ, #ã¨Öò H˜`åÉòÑ∞¨¶ ~ü, ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^£,
¡ Œä · 08. WO_çÜ«∂ =∂ã¨Ñ¨„uHõ (q#∞H˘O_»)
2004. 09. w@∞~å~Ú, "å~°Ñ¨„uHõ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£)
23. =∂ É’#∞Ö’ =∞~À ã≤OǨÏO, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ó H˘„=∞~°#fl, HÍHõfÜ«∞ qâ◊fi POQÆ¡ „QÆO^ä•Å∞ :
q^•ºÅÜ«∞O e@~°s J™Èã≤ÜÕ∞+¨<£, =~°OQÆÖò, 2008. 01. Who's Who of Indian Writers, Sahithya Akademi, New Delhi, 1961
24. PO„^è„Œ Ѩ^âòÖ’ =Úã≤O i[ˆ~fi+¨#∞¡, ~°K#–‰õÄ~°∞Ê ó =∞ǨÏ=∞‡^£ +¨Ñ‘ JǨÏ=∞‡^£,
Õ ¡ «
=Úã≤¡O ã¨OˆH∆=∞ ã¨OѶ¨∂Å ã¨=∂Yº, q[Ü«∞"å_», 2005
25. Hõ"å`«∞, L„QÆ"å^ŒO ÃÑ· x~°ã¨# Hõq`«fiO, ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ó ¿+H± Hõs=ÚÖÏ¡,
=Úã≤¡O ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O, q#∞H˘O_», 2008.
173 88 174

89. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
Hõ$`«[˝`«Å∞
JHõ∆~°tÅ∞ÊÅ∞
(=Úã≤¡O Hõ=ÙÅ∞–~°K«~Ú`«Å ã¨OH˜∆ѨΠѨiK«Ü«∞O)
„QÆO^äŒ „ѨK«∞~°}‰õΩ J=ã¨~°=∞QÆ∞ ã¨=∂Kå~° ¿ãHõ~°} xq∞`«ÎO
q_»∞^ŒÅ KÕã≤# „ѨHõ@##∞ „ѨK«∞iOz Z#ÖËx ã¨Ç¨ÏHÍ~°O JOkOz#
ã¨Oáê^Œ‰õΩʼnõΩ, „ѨK«∞~°}Hõ~°ÎʼnõΩ, áê„uˆHÜ«ÚʼnõΩ Hõ$`«[˝`«Å∞.
k#Ѩ„uHõÅ∞
™êH˜∆, PO„^èŒ*’ºu, PO„^èŒÉèí∂q∞, ã¨∂~°º, "å~°Î, qâßÖÏO„^èŒ,
D<å_»∞, „Ѩ*Ïâ◊H˜Î, PO„^茄ѨÉèí, <Õ ˜x[O, „Ѩ*Ï`«O„`«
"å~°Ñ¨„uHõÅ∞ ^èŒ#º"å^•Å∞
w@∞~å~Ú (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) „Ѩ*ÏѨ„uHõ (~å[=∞O„_ç), [#q∞„`« (Ü«∂<åO),
=∞~ÀáÈ~å@O (=∞ǨÏ|∂ÉÏÉÏ^£), =∂Ç≤Ï (=∞ǨÏ|∂Éò#QÆ~ü),
JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆ °
=∞#Éèí∂q∞ (qâßYѨ@flO), „Ѩ*Ï`«O„`« (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) „QÆO^äŒ „ѨK«∞~°}‰õΩ Pi÷Hõ–Ǩi÷HõOQÍ ã¨Ç¨ÏHÍ~°=∞OkOz# q∞„`«∞ʼnõΩ
ѨHõ∆Ѩ„uHõÅ∞
`≥Å∞QÆ∞ `À~°}O (q[Ü«∞"å_»), W™ê¡q∞H± "å~Úãπ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£)
ǨÏ$^ŒÜ«∞ѨÓ~°fiHõ ^èŒ#º"å^•Å∞.
=∂ã¨Ñ¨„uHõÅ∞ ã¨Ü«∞º^£ ã¨bO
|Ǩï[# ÔH~°ÏÅ∞ (XOQÀÅ∞), „Ѩ*Ï™êÇ≤Ïu (q[Ü«∞"å_»), („Ѩ=ÚY ~°K«~Ú`«, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£)
<≥Å=OHõ (áêÅH˘Å∞¡), „ã‘Î"å^Œ Ѩ„uHõ Éèí∂q∞Hõ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), ¿+H± ÅfѶπ ™êÃÇÏÉò (ÅfѶπ ‰õΩ©ì)
gHõ∆}O (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), ÉèÏ=g} (QÆ∞O@∂~°∞), WO_çÜ«∂ (QÆ∞O@∂~°∞), (ã¨OKåʼnõΩÅ∞, ‰õΩ©ì q^•º ã¨Oã¨÷Å∞, <≥Å∂¡~°∞)
HõÅO ™êH˜∆ (q[Ü«∞"å_»), "≥Å∞QÆ∞ H˜~°}ÏÅ∞ (ÃÑ_»#), ^Œ~åæ (ÉÏѨ@¡)
_®Hõì~ü L=∞~ü Jbëê
„`≥·=∂ã¨Ñ¨„uHõÅ∞ (qâ◊fi q*Ï˝# q^•º P^䕺u‡Hõ Ñ‘~î°O, Ñ≤~îåѨÙ~°O)
™êÇ≤Ï`«º <Õ„`«O (Hõ_»Ñ¨), #∂~°˚Ǩ<£ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), ~°=∞ºÉèÏ~°u (q[Ü«∞"å_»)
ã¨Ü«∞º^£ g∞~å Ǩï¿ãû<£
L~°∂Ì Ñ¨„uHõÅ∞ (<åºÜ«∞"åk, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£)
ã≤Ü«∂ã¨`ü (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£), U`≥=∂^£ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£)
175 89 176

90. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’ =Úã≤¡OÅ ÉèÏQÆ™êfi=∂ºxfl q=iã¨∞Î#fl ÉèÏ~°`« ™êfi`«O`Àº^Œº=∞O ó =Úã≤OÅ∞ =∞Ç≤Ïà◊Å∞
„ ¡
ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£ ™êfi`«O„`À^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæx qt+¨ì `åºQÍÅ`À, JѨÓ~°fi
K«i„`« „QÆO^ä•Å∞ ^è≥·~°º ™êǨϙêÅ`À POˆQ¡Ü«ÚÅ q∂^Œ L^Œºq∞Oz# =Úã≤¡O
=∞Ç≤Ïà◊Å rq`«QÍ^äŒÅ#∞ ^Œ$j≈Hõiã¨∂Î 1857 #∞O_ç
ÉèÏ~°`« ™êfi`«O`Àº^Œº=∞O ó =Úã≤OÅ∞
„ ¡ 1947 =~°‰õΩ ™êy# qq^èŒ áÈ~åÏÅÖ’ ÉèÏQÆ™êfi=ÚÖˇ·#
ÉèÏ~°`« ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæ#fl =Úã≤¡O [# ã¨=Ú^• 61 =∞Ok qâıëêÅ#∞ qâ◊nHõiã¨∞ÎOn „QÆO^äŒO.
Ü«∂Å `åºQÍÅ K«i„`«#∞ ã¨OH˜∆ѨÎOQÍ q=iã¨∞ÎOk. 1757 (`«$fÜ«∞ „ѨK«∞~°},1/8 _≥q∂‡ Ãã·A, ¿ÑrÅ∞ ó286, =∞eìHõÅ~ü >ˇÿ˜Öò, "≥Åó ~°∞.160)
#∞O_ç 1947 =~°‰õΩ „a©+π =ºuˆ~Hõ áÈ~åÏÅÖ’ ÉèÏQÆOQÍ
™êy# „Ѩ^è•# Ѷ¨∞ÏìÅÖ’ =Úã≤¡OÅ áê„`«‰õΩ ã¨O|OkèOz# ÉèÏ~°`« ™êfi`«O`º« ã¨OQÍ=∞O ó =Úã≤O Ü≥∂^è∞Œ Å∞ –1
„ „ ¡
qÅ∞"≥·# ã¨=∂Kå~åxfl ‰õΩ¡Ñ¨ÎOQÍ JOkã¨∞ÎOn ѨÙã¨ÎHõO. 1757 #∞O_ç „a©+¨~°¡ ÃÑ`«Î<åxH˜ =ºuˆ~HõOQÍ ™êy#
(`«$fÜ«∞ „ѨK«∞~°}, 1/8 _≥q∂‡ Ãã·A, ¿ÑrÅ∞ ó 72, =∞eìHõÅ~ü >ˇÿ˜Öò, "≥Å ó ~°∞. 25) „Ѩ*Ï áÈ~åÏÅ #∞Oz, „Ѩ^äŒ=∞ ™êfi`«O„`«º ã¨O„QÍ=∞O,
*ÏfÜ≥∂^Œº=∞OÖ’ áêÖÁæx POˆQ¡Ü«ÚÅ`À `«=∞^≥·#
"≥∞ÿã¨∂~°∞ ѨÙe ó ˜Ñ¨Ó ã¨∞ÖÏÎ<£ =∂~°æOÖ’ `«ÅѨ_ç#, L^Œº=∂Å∞ ™êyOz# 35 =∞Ok
„a©+π áêʼnõΩÅ ™ê„=∂[ºqã¨Î~°} HÍOHõ∆#∞ PkÖ’<Õ „QÆÇ≤ÏOz Ü≥∂^èŒ∞Å qâıëêÅ∞, z„`åÅ`À `≥eÜ«∞*Ëã¨∞ÎOn „QÆO^äŒO.
ã¨fi^Õj áêʼnõΩÅ#∞ ÃÇÏK«ÛiOK«_»"Õ∞ H͉õΩO_®, K«~°=∂OHõO (kfifÜ«∞ „ѨK«∞~°},1/8 _≥q∂‡ Ãã·A, ¿ÑrÅ∞ ó 316, =∞eìHõÅ~ü >ˇÿ˜Öò, "≥Å ó ~°∞. 200)
=~°‰õΩ Ѩ~å~ÚáêʼnõΩÅ`À áÈ~å_ç# `˘e`«~°O *ÏfÜ«∞"åk,
"≥∞ÿã¨∂~°∞ ѨÙeQÍ MϺuQÍOz# ˜Ñ¨Ó ã¨∞ÖÏÎ<£ rq`« K«i„`«#∞ z~°ã‡¨ ~}ÜÚÅ∞
°© «
qÅ∞"≥·# z„`åÅ∞, á¶È’Å`À Pq+¨¯iã¨∞ÎOn ѨÙã¨ÎHõO. 1757 #∞O_ç 1947 =~°‰õΩ ™êy# „a©+π =ºuˆ~Hõ
(`«$fÜ«∞ „ѨK«∞~°},1/8 _≥q∂‡ Ãã·A, ¿ÑrÅ∞ ó 69, =∞eìHõÅ~ü >ˇÿ˜Öò, "≥Å ó ~°∞. 25) áÈ~åÏÅÖ’ áêÖÁæ#fl =O^Œ =∞Ok =Úã≤¡O áÈ~å@
Ü≥∂^èŒ∞Å rq`« ˆ~MÏz„`åÅ∞, "åi J=¸Åº"≥∞ÿ á¶È’Å∞,
+¨ÇÏ^£–ÜÕ∞–P[O JëêÊùY∞ÖÏ¡ MÏ<£
‘ z„`åÅ∞ L<åfl~Ú. JÅ<å˜ Ü≥∂^èŒ∞ÅÖ’ =O^Œ=∞Ok
ã¨~åÌ~ü ÉèíQÆ`üã≤OQ∑‰õΩ ã¨∂ÊùiÎQÍ xÅz# qѨ¡=HÍ~°∞_»∞, ™êǨϙȿÑ`« `åºQÆѨÓi`« K«i„`« q=iã¨∞ÎOn ѨÙã¨ÎHõO.
™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’ ã¨OK«Å#O ã¨$+≤ìOz# 'HÍHÀi Ô~·Å∞— (kfifÜ«∞ „ѨK«∞~°},1/8 _≥q∂‡ Ãã·A, ¿ÑrÅ∞ ó 224, =∞eìHõÅ~ü >ˇÿ˜Öò, "≥Å ó ~°∞. 100)
ã¨OѶ¨∞@#Ö’ „Ѩ^è•# áê„`« áÈ+≤Oz, 27 UO_»¡ =Ü«∞ã¨∞ûÖ’
LitHõ∆#∞ P#O^ŒOQÍ ã‘fiHõiOz# Ü≥∂^èŒ∞_»∞ JëêÊùY∞ÖÏ¡ 1857 ó =Úã≤OÅ∞
¡
MÏ<£ á¶È’Å`À ‰õÄ_ç# K«i„`«#∞ `≥Å∞ѨÙ`«∞On ѨÙã¨ÎHõO. „Ѩ^äŒ=∞ ™êfi`«O„`«º ã¨O„QÍOÖ’ =Úã≤¡OÅ∞ ™êyOz#
áÈ~åÏxfl, P<å_»∞ =ºHõÎ"≥∞ÿ# Ç≤ÏO^Œ∂–=Úã≤¡OÅ SHõº`«#∞,
(kfifÜ«∞ „ѨK«∞~°},1/8 _≥q∂‡ Ãã·A, ¿ÑrÅ∞ ó 72, =∞eìHõÅ~ü >ˇÿ˜Öò, "≥Å ó ~°∞. 25)
POˆQ¡Ü«ÚÅ „‰õÄ~°`«fiO, `åºQÍÅ∞ XHõ~°∞ KÕ¿ãÎ Éè’QÍÅ∞
ÉèÏ~°`« ™êfi`«O`Àº^Œº=∞O ó =Úã≤O Ñ*ÏáÈ~åÏÅ∞
„ ¡„¨ =∞~˘Hõ~°∞ J#∞Éèí qã¨∞Î#fl f~°∞, q㨇~°}‰õΩ QÆ∞Ô~·# =Úã≤¡OÅ
„a©+π áêʼnõΩʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ 1765 „áêO`«O #∞O_ç ™êy# `åºQÍÅ#∞ ã¨iH˘`«Î HÀ}O #∞O_ç K«~°Û‰õΩ Ãјì#
„Ѩ*ÏáÈ~åÏÅÖ’ „Ѩ^è•#"≥∞ÿ# ɡOQÍÖò ã¨<åºã¨∞Å∞–Ѷ¨H©~°¡ L^Œº=∞O, q=∞~°≈<å`«‡Hõ K«i„`« „QÆO^äŒq∞k.
=Ǩc Ü≥∂^èŒ∞Å u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞¡, Ѷ¨~år g~°∞Å q[$OÉèí}, („Ѩ^äŒ=∞ „ѨK«∞~°},1/8 _≥q∂‡ Ãã·A, ¿ÑrÅ∞ ó 304, =∞eìHõÅ~ü >ˇÿ˜Öò, "≥Å ó ~°∞. 200)
=∞ÅÉÏ~°∞ "≥Úáê¡Å g~Àz`« áÈ~å@O, Y∞^•–ÜÕ∞–d^Œ‡`üQÍ~°¡ P*Ï^£ ǨÏ∫ãπ PѶπ Ѩa¡ˆH+¨<£û
JÇ≤ÏO™È^Œº=∞ K«i„`«Å#∞ "≥Å_ã∞On ѨÙã¨HO.
¡ ç ¨Î Îõ t=„Ѩ™ê^£ gkè, H˘`«Î¿Ñ@, q#∞H˘O_» – 522647, QÆ∞O@∂~°∞ lÖÏ¡
(kfifÜ«∞ „ѨK«∞~°},1/8 _≥q∂‡ Ãã·A, ¿ÑrÅ∞ ó168, =∞eìHõÅ~ü >ˇÿ˜Öò, "≥Å ó ~°∞.100) ^Œ∂~°"å}˜ : 94402 41727, 93964 29722
177 90 178

91. JHõ~tÅ∞ÊÅ∞
∆° ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
`«fi~°Ö’ ~å#∞#fl
ã¨Ü«∞º^£ #j~ü JǨÏ=∞‡^£
„QÆO^ä•Å∞
01. z~°ã‡¨ ~}ÜÚÅ∞–2
°© «
02. ÉèÏ~°`« ™êfi`«O`º« ã¨OQÍ=∞O ó =Úã≤O Ü≥∂^è∞Œ Å∞ – 2, 3 ,4 ÉèÏQÍÅ∞
„ „ ¡
03. ÉèÏ~°fÜ«∞ =Úã≤O ã¨=∂[O ó JáÈǨÏÅ∞–"åã¨"åÅ∞
¡ Î
04. K«i`« ã¨$+≤Oz# =Úã≤O =∞Ç≤Ïà◊Å∞
„ ì ¡
05. ÉèÏ~°fÜ«∞ =Úã≤OÅ∞ – ã≤uQÆ`∞« Å∞
¡ ÷
06. =∂`«$Éè∂q∞ ã=Ö’ K«i`å~°∞Ö# =Úã≤O =Ú^Œ∞Ì a_»Å∞
í ¿ ÷ ·ˇ ¡ ¤
07. K«i`å~°∞Å∞÷
(1757 #∞O_ç 1947 =~° ‰ õ Ω „a© + π =ºuˆ ~ Hõ áÈ~åÏÅÖ’ áêÖÁæ # fl
=Úã≤¡O Ü≥∂^èŒ∞Å, ™êfi`«O„`Àº^Œº=∞OÖ’x „Ѩ^è•# ã¨OѶ¨∞@#Å∞–Ѷ¨∞ÏìʼnõΩ
㨠O |Okè O z# 㨠∞ =∂~° ∞ 180 z„`åÅ∞, á¶ È ’Å`À ‰õ Ä _ç # JŃO)
179 91 180