1. 292 ã¨OѨ٘ : 35 ã¨OzHõ : 4 "Õ∞ – E<£, 2012
ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞ ã¨Oáê^ŒHõ ÖËY...
K«Å™êx „Ѩ™ê^£ `˘ÅHõi =~°¬O`À JHõ¯_» q`«<åÅ∞ [e¡ |`«∞‰õΩ Ñ¨O@#∞ ѨO_ç^•Ì=∞#∞‰õΩO>Ë ™ê^躌 O HÍÖË^∞.
Î Œ
D ™êi `˘ÅHõi =~°¬O ‰õÄ_® ZѨʘÖÏ<Õ Ñ‘_ç`«∞Å ~°HõÎO HõÅ∞ѨىõΩ<Õ áêiOk. XHõ ^ŒQÆæ~°
=i¯OQ∑ Z_ç@~ü Éè∂™êfi=∞º ÃÑ`«O^•~°∞Å∞, =∞~À ^ŒQ~° ™ê„=∂[º"å^Œ ÃÑ@∞ì|_çH˜ =#~°∞Å#∞ ^ÀzÃÑ_»∞`«∞#fl ^ŒàÏs
í Î æÆ
_ç.q. ~å=∞Hõ$ëê‚~å=Ù |∂~°∞˚"åÅ∞. Wn L=∞‡_çQÍ =∞# áêʼnõΩÅ ã¨fiÉèÏ=O. ã¨÷ÅO, HÍÅO, ã¨OѶ¨∞@#Å ã¨fi~°∂ѨO
ZO.S.l. – 14, Z.Ñ≤.S.S.ã≤. HÍÅh, =∂„`«"Õ∞ "Õ~Ω°∞à◊.O lÖÏ¡ =OQÆ~° =∞O_»ÅOÖ’x ÅH˜ΔO¿Ñ@ „QÍ=∞OÖ’ E<£ 12 L^ŒÜ«∞O =∂ÅÅ
NH͉õ
HÍÔ~ƒÂ _£ HõOÃÑh Z^Œ∞~°∞QÍ, ~°HõÎO U~°∞Öˇ· áêiOk. Éèí∂g∞‡^Œ |`«∞‰õΩ#∞ "≥`«∞‰õΩ¯#flO^Œ∞‰õΩ P Ti `«∂~°∞Ê HÍѨÙÅ∞ ÉÏO|∞Å∞,
=∞øÖÏe, ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^£ - 500040 |iÃãÅ∞, Hõ`«∞ÎÅ∞, Q˘_»¤à◊§`À S^Œ∞QÆ∞~°∞ =∂ÅÅ#∞ "≥OÏ_ç #iH˜ K«Oáê~°∞. =∞Ç≤Ïà◊Å∞ HÍ~°Oá⁄_ç
·
K«Å∞¡`«∂ `«=∞ "åiH˜ ã¨Ç¨ÏHõiOKå~°∞. ÃÑ^•Ì, z<åfl, P_», =∞QÍ, ^èŒxHõ, ¿Ñ^Œ `Õ_®Å∞ ÖËx ‰õΩÅ
* ˆH=ÅO áÈãπì, |∞H±áÈãπì Å ^•fi~å SHõº`«`À =∂ÅÅÃÑ· ^•_ç KÕâß~°∞. K«∞@∞ìѨHõ¯Å „QÍ=∂Å `«∂~°∞Ê HÍѨÙÅ ã¨Ç¨ÏHÍ~åxfl fã¨∞‰õΩ<åfl~°∞.
~°K«#Å∞ ÃÑ· z~°∞<å=∂‰õÄ, HÍà◊√§, KÕ`«∞Å∞, #_»∞=ÚÅ∞ q~°Q˘æÏì~°∞. Hõ#∞QÆ∞_»∞¡ á⁄_çKÕâß~°∞. 25 =∞OkH˜ÃÑ·QÍ f„=OQÍ
* W–"≥∞~ÚÖò ^•fi~å QÍÜ«∞Ѩ_®¤~°∞. =∞m§ „â◊=∞ KÕã¨∞HÀ_®xH˜ gÅ∞ ÖˉõΩO_® KÕ¿ãâß~°∞. P TiÖ’ JO@~åx`«#O
arunatara1977@gmail.com
LOk. ÃÑ`«ÎO^•~°∞Å J}˜z"Õ`« LOk. "åiH˜ áêʼnõΩÅ JO_® LOk. ÅH˜ΔO¿Ñ@ =∂ÅÅ∞ U
Éèí∂™êfi=ÚÅ Éèí∂=ÚÅ<À ^Œ∞#∞flHÀ=_®xH˜ u~°QÆ|_»ÖË^Œ∞. U ^èŒxHõÔ~·`«∞Å Éèí∂=ÚÅ<À ™êfinè#O
‰õÄ ~°K«#Å∞ ѨOѨ=K«∞Û KÕã¨∞HÀ"åÅ#∞HÀÖË^Œ∞. "ÕÖÏk ZHõ~åÅ Éèí∂=ÚÅ#∞ KåѨQÍ K«∞>Ëìã¨∞‰õΩ#fl ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å *’eH©
ã¨Oáê^ŒHõ=~°æO : áÈÖË^∞. =∞_»∞=Å㨠„áê*ˇ‰Ωìõ H˜O^Œ =ÚOѨىõΩ QÆ∞iHÍx Éè∂q∞x ™êQÆ∞ KÕã∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. „ѨÉ∞èí `«fiO
Œ ¤ í ¨
ѨÏì^•~°∞ʼnõΩ #+¨ìѨiǨ~åÅ∞ K≥e¡Oz, ™êfinè#O KÕã¨∞‰õΩ#fl Éèí∂q∞Ö’ H˘kÌáê˜ Éèí∂q∞x `«=∞
L[fiÖò |`«∞‰õΩ HÀã¨O ™êQÆ∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. J~Ú`Õ "å~°∞ "åi HÍà◊§ g∞^Œ xÅ|_»_»O, `«=∞‰õΩ ÖÁOy
ÉÏã≤`ü LO_»HõáÈ=_»O, Ö’|_ç LO_»HõáÈ=_»O P Ti `«∂~°∞Ê HÍѨÙʼnõΩ #K«ÛÖË^Œ∞. JO@~åx`«<åxfl,
‰õÄ~°‡<å^ä£ `«∂~°∞Ê HÍѨÙÅ PkèѨ`åºxfl „Ѩtflã¨∂Î ™⁄O`«OQÍ P`«‡Q“~°=O`À |uˆH =∂ÅÅ „Ѩܫ∞`«fl=¸
#K«ÛÖË^Œ∞. =∂ÅʼnõΩ K≥Ok# =∞Ç≤Ïà◊ Ti ã¨~°ÊOK«∞ J~Ú# ^ŒQÆæ~° #∞Oz D q"å^•Å∞ =∞iO`«
K«O^•Å∞ ѨOáêeû# z~°∞<å=∞ =ÚkiáÈÜ«∂~Ú. Éèí∂q∞ HÀã¨O, ~å[H©Ü«∞ PkèѨ`«ºO HÀã¨O [iy# ÃÑ#∞QÆ∞ÖÏ@Ö’ S^Œ∞QÆ∞~°∞
"Õ∞<Õ[~ü =∂ÅÅ∞ „áê}ÏÅ∞ HÀÖ’ÊÜ«∂~°∞.
JÖψQ E<£ 28# K«fÎãπQÆ_£Ö’x c*ÏѨÓ~ü lÖÏ¡Ö’x ™êi¯<£QÆ∂_» „áêO`«OÖ’ „ѨÉèí∞`«fi
Zãπ. ~°q‰õΩ=∂~ü ™êÜ«Ú^èŒ |ÅQÍÅ∞ Pk"åã¨∞ÅÃÑ· =∂~°}Ǩϟ=∞O ã¨$+≤OKå~Ú. ™êi¯<£Q∂_», H˘`«Q∂_», ~åAO¿Ñ@
ì Æ ÎÆ
5–1307, ^˘~°™êxÑ¨Öˇ¡ ~À_£, – D =¸_»∞ ÉÏã¨QÆ∂_» „QÍ=∞OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ L<åfl~Ú. "≥Ú`«ÎOQÍ ÉÏã¨QÆ∂_»Ö’x Pk"åã¨∞Å∞
„á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ – 516360 TiÖ’x Ѩ_®=ÙѨ_ç# Éèí∂=ÚÅ#∞ ™êQÆ∞Ö’H˜ fã¨∞Hõ~å=_»O, H˘`«ÎQÍ U~°Ê_ç# ‰õΩ@∞OÉÏʼnõΩ
ÃãÖò : 9866021257 Éè∂=ÚÅ#∞ HÏ~ÚOK«_O, K«xáÈ~Ú#"åà◊§ Éè∂=ÚÅ#∞ ™êQÆ∞Ö’H˜ fã¨∞Hõ~å=_»O =O˜ ÅHΔͺÅ`À
í ˆ » í
=O^Œ=∞OkH˜ ÃÑ·QÍ ã¨=∂"Õâ◊=∞Ü«∂º~°∞. "åiÃÑ·# P ~ÀA ~å„u ™êÜ«Ú^èŒ |ÅQÍÅ∞ QÆ∞O_»¡ =~°¬O
q~°ã¨O HÍ~°º^Œi≈ z~°∞<å=∂ ‰õΩiÑ≤OKå~Ú. 17 =∞Ok Pk"åã¨∞Å∞ K«xáÈÜ«∂~°∞. K«xáÈ~Ú# "åiÖ’ S^Œ∞QÆ∞~°∞ ã¨∂¯Öò‰õΩ
Ñ≤. =~°ÅH˜Δ ‡ "≥à◊√`«∞#fl Ñ≤Å¡Å∞ ‰õÄ_® L<åfl~°∞. Pk"åã¨∞Å HÀã¨O 1 PѶπ 70 K«ÏìÅ∞ „ѨHõ ˜Oz, 5= Ã+_»∂ºÅ∞
H˜O^Œ ǨωõΩ¯Å#∞ á⁄O^Œ∞Ѩiz, J_»qÃÑ· Pk"åã¨∞ňH ǨωõΩ¯ Jx F ѨHõ¯# #=∞‡|Å∞‰õΩ`«∂, "å~°∞
5–1820, w`å„â◊=∞O gkä, x[OQÍ<Õ P Éè∂q∞ ^ŒQ~‰Ωõ "≥o§#ѨC_»∞ ~å[ºO ~°HO áêi™ÈÎOk. =∞#∞+¨μÅ „áê}ÏÅ#∞ ǨÏi™ÈÎOk.
í æÆ ° Îõ
„á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ – 516360 ÅH˜ΔO¿Ñ@ ^Œo`«∞Öˇ·<å, ÉÏã¨QÆ∂_» Pk"åã¨∞Öˇ·<å =º=™êÜ«∞O KÕã¨∞‰õΩO^•=∞x Éèí∂q∞ ^ŒQÆæ~°‰õΩ
_ç.˜.Ñ≤. JO_£ ÖË J=Ùò áÈ~Ú#ѨC_»∞ „áê}ÏÅ∞ |eÃÑÏìeû =zÛOk. „ѨHõ$u ^ŒQÆæ~°‰õΩ áÈ=_®xH˜, |`«∞‰õΩ#∞
ѨO_çOK«∞HÀ=_®xH˜ gÅ∞ ÖˉõΩO_® D =º=ã¨÷ J_»∞¤Ñ¨_»∞`ÀOk.
Zãπ. ~åA Éè∂q∞, h~°∞, „ѨH$õ u =#~°∞Å∞, "≥Ú`«OQÍ L`«ÊuÎ ™ê^è<åÅÃÑ· D ^ÕâOÖ’x =¸Å"åã¨∞ʼnõΩ,
í Î Œ ◊
Hõ=~ü _ç*ˇ·<£ ^Œo`«∞ʼnõΩ, J@ì_»∞QÆ∞ „âßq∞Hõ =~åæÅ „Ѩ[ʼnõΩ Ç¨Ï‰õΩ¯ ÖË^Œx „ѨHõ ˜OKÕ Ñ¶¨∞@#ÖË D Ô~O_»∂.
N#∞ J~Ú`Õ #∂`«# „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ qѨ= HõÅÅ#∞ x[O KÕã∂,Î <åÅ∞QÆ∞ ^ŒâßÉÏÌʼnõΩ ÃÑQÍ =ºHõ=∞ø`«∞#fl,
¡ ¨ · Î
qã¨Îiã¨∞Î#fl qѨ¡"åHÍOHõΔÅ#∞ x[O KÕã¨∂Î, ѨÙ~ÀQÆq∞ã¨∞Î#fl qѨ¡= [#`«# ã¨~å¯~°∞¡ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞
ã¨$[<å Q̈́Ѷ≤H±û, á⁄„^Œ∞Ì@∂~°∞ ã¨=∂*Ïxfl Pq+¨¯iã¨∞Î<åfl~Ú. "≥Å∞QÆ∞Å∞ ѨOK«∞`«∞<åfl~Ú. "å˜x zk"Õ∞¿ã ^Œ∞~å‡~åæÅ#∞
D ã¨OzHõ "≥Å : ~°∞. 20/- Z^Œ∞~À¯=_»OÖ’<Õ =∞# ã¨=∂[ Éèíq+¨º`«∞Î qHõã≤ã¨∞ÎOk. J

2. 4 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
D ã¨OzHõÖ’...
ã¨Oáê^ŒH©Ü«∞O (5 - 6) "åºã¨O (45 - 52)
ÉÏã¨QÆ∂_® – ÅH˜ΔO¿Ñ@ – áê}˜ ã¨`«º=¸iÎ ^Œo`À^Œº=∞ „Ѩܫ∂}O – áê}˜
áê@Å∞ / Hõq`«fiO (7 - 14) "åºã¨O (53 – 55)
Éèí∂q∞ áÈ`ÀOk~°..– LÃÑÊ#† =O^Œ<åÅ∞ QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°<åfl J@ì_»∞QÆ∞ =~åæÅ PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@¡#∞ Ѩi~°H˜Δã¨∞Î#fl
– ^•=∞~°Ñ¨e¡ #iûOǨ‡Ô~_礆 „Ѩ*ÏáÈ~°∞ ¿ã<åx – ~åOÔ~_礆 qѨ¡"À^Œº=∞O – q∞_À¯
t=™êQÆ~ü Ü«∂kÖ’ – Öˇx<£! <å Öˇx<£!† ã¨Å∞ѨÙ`«∞#fl QÍÜ«∞O "åºã¨O (55 – 59)
– âßY=¸i ~°q† "åÅ∞`«∞#fl á⁄^Œ∞Ì – "Õ∞_»Hõ Ü«ÚQÆO^èŒ~°~å=Ù† Hõ~°∂flÅ∞ =∞Ǩã¨ÉèíÅ „Ѩã¨OQÆáê~î°O–
H˘eq∞ ѨÙ=Ùfi – DãπìqO_£† ~åOÔ~_ç¤ Hõq`«Å∞ Ô~O_»∞ – HõÅO ^ŒO_»HÍ~°}º Jaè=$kú #=¸<å „Ñ¨QÆu ÉèÏ=# – áê}˜
g~°∞_»∞ âı+¨#fl – âı+¨#fl Ü«∂kÖ’† |Ü«∞@ Ѩ_Õã≤# x*ÏÅ∞ –
Jx`«† qѨ¡"åxH˜ g∞ *Ï˝Ñ¨HÍÅ∞ =ÚYºO – ^Œâ◊~°^äŒO†
áêʼnõΩÅ#∞ _èôH˘Ïì=Ù— – ÅǨÏ~ü† ѨÙã¨ÎHõ ѨiK«Ü«∞O (59 - 60) – 7= ÉèÏQÆO
Hõq`å ™êQÆ~°∞_»∞ – K«Å™êx Ѩ„™ê^£† QÆu`åi¯Hõ Éè∫uHõ "å^ŒO - S~å Q˘Ö’a<£
¿ãfiKåÛù#∞"å^ŒO : H˘_»=˜QÆO˜ ~ÀÇ≤Ï}© „Ѩ™ê^£
Hõ^äŒ (15 - 23)
„Ѩ"åǨÏO u~ÀQÆq∞OK«^Œ∞ – #Å∂¡i ~°∞H˜‡}˜ ã‘iÜ«∞Öò (61 – 63) – 3= ÉèÏQÆO
ã¨∂~°∞º_»∞ – ÔH.q. ‰õÄ~°‡<å^ä£
Hõ^äŒ (24 - 29)
ѨÙ~°∞QÆ∞Å∞ – K≥·`«#º Ѩ„HÍâò Hõ~°Ñ¨„`«O (64 – 65)
`≥ÅOQÍ} HÀã¨O áÈ~å_»_»O, „w<£Ç¨ÏOò Ü«Ú^•úxfl
"åºã¨O (30 - 38) =ºuˆ~H˜OK«_»O K«@ì =ºuˆ~Hõ=∂? HÍjO, QÆO˜ „Ѩ™ê^ŒO,
t=™êQÆ~ü Hõq`«fiO – ã¨`«º=¸iÎ ã≤^•úO`«O – q. K≥OK«Ü«∞º ÉèÏ~°u, P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞ºÅÃÑ· J„Hõ=∞OQÍ Ãјì# Láê (UAPA)
ˆHã¨∞Å∞ ZuÎ"ÕÜ«∂e.
"åºã¨O (39 - 45)
t=™êQÆ~ü - ã¨`«º=¸iÎ – K«i„`«Ö’ UO [iyOk? ÖËYÅ∞ (65 – 66)
– PiÔH HÀ~°#fl
ÃÑiy# ^èŒ~°Å =Å# J~°∞}`å~° Y~°∞Û ‰õÄ_® KåÖÏ ÃÑiyáÈ~ÚOk. `«Ñ¨Êx Ѩiã≤÷`«∞Ö’¡
J~°∞}`å~° q_ç „Ñ¨u ^èŒ~°, JÖψQ ã¨O=`«û~° K«O^•, ^ŒâßaÌ K«O^•Å ^èŒ~°Å∞ ÃÑOK«Hõ `«Ñ¨Ê_»O ÖË^Œ∞.
ZѨʘÖÏ<Õ g∞ ǨiÌHõ, Pi÷Hõ ã¨Ç¨ÏHÍ~åÅ∞ =∂‰õΩ JOk™êÎ~°x Ptã¨∞Î<åflO.
q_ç ã¨OzHõ "≥Å : ~°∞. 15† ã¨O=`«û~° K«O^• : ~°∞. 160† ^ŒâßaÌ K«O^• : ~°∞. 1500
K«O^•Å∞, |HÍ~ÚÅ∞ =∞xÜ«∂~°¤~ü, _ç._ç.Å ~°∂ѨOÖ’ "Õ∞<Õ[~ü‰õΩ Ñ¨OÑ≤OK«O_ç.
_ç._ç.Å#∞ Zãπ. ~°q‰õΩ=∂~ü, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞ ¿Ñ~° fÜ«∞O_ç.
J~°∞}`å~° K«^Œ=O_ç! q_ç ã¨OzHõ "≥Å : ~°∞. 15
K«kqOK«O_ç! ã¨O=`«û~° K«O^• : ~°∞. 160
K«O^•^•~°∞Å∞ HõO_ç! rq`«K«O^• : ~°∞. 1500
"Õ∞<Õ[~ü : Zãπ. ~°q‰õΩ=∂~ü
5–1307, ^˘~°™êxÑ¨Öˇ¡ ~À_£, „á⁄^Œ∞Ì@∂~°∞, Hõ_»Ñ¨ lÖÏ¡ – 516360, ÃãÖò : 9866021257
email : arunatara1977@gmail.com
2=, 3= Hõ=~üÅ _ç*ˇ·<£ – P~ü. ÉèÏQƺÅH˜Δ‡

3. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 5
ã¨Oáê^ŒH©Ü«∞O
ÉÏã¨QÆ∂_® – ÅH˜ΔO¿Ñ@
– áê}˜
'^Õx HÀã¨O g∞˜OQÆ∞ ÃÑ@∞ì‰õΩ<åfl~°∞?— WÏ¡ Pk"åã¨∞Å#∞ ZO^Œi<À =¸‰õΩ=∞‡_çQÍ K«O¿Ñâß~°∞.
Éèí∂=ÚÅ∞ L<Àflà◊√¡, ÖË<Àà◊√¡ LO@~°∞ QÆ^•.. JO^Œ∞Hõx.. ™êÖÏfiA_»∞O, ã≤P~üÑ≤ZѶπ Hõeã≤ P =∂~°}Ǩϟ=∞O KÕâß~Ú.
'Éèí∂=ÚÅ∞ H˘O^ŒiH˜ ZO^Œ∞‰õΩ ÖË=Ù— WѨC_»∞ ѨÓiÎQÍ ã≤P~üÑ≤ZѶπ ["å#∞¡ =O^ŒÖÏkQÍ K«∞@∞ì=Ú˜ì D
A_»∞O ^•_»∞Å∞ KÕã≤#ѨC_»∞ H˘O^Œ~°∞ WHõ¯_» LO_»ÖËHõ ^•~°∞}ÏxH˜ X_çQÆ@ì_»O =Å¡, =∞$`«∞Ö’¡ JO^Œ~°∂ x~åÜ«Ú^èŒ
"≥o§áÈÜ«∂~°∞. WѨC_»∞ "åà◊√§ uiy=KåÛ~°∞. "åà◊§‰õΩ Éèí∂=ÚÅ∞ Pk"åã¨∞Å∞ L#flO^Œ∞=Å¡ QÆ`«O HõO>Ë H˘OK≥O K«~°ÛhÜ«∂Oâ◊=∞=Ù
ѨOKåe QÆ^•? JO^Œ∞Hõx g∞˜OQÆ∞ ÃÑ@∞ì‰õΩ<åflO. `«∞#flk.
~åAÃÑO@, H˘`«ÎQÆ∂_≥O, ã¨i¯QÆ∂_≥O „QÍ=∂Å =∞^茺 E<£ HÍh W^ŒO`å J=∂Ü«∞Hõ Pk"åã¨∞Å#∞ |e fã¨∞‰õΩ<åfl~°<Õ
28= `Õn ~å„u ã≤P~üÑ≤ZѶπ ^•_çÖ’ JHõ¯_çHõHõ¯_Õ 15 =∞Ok HÀ}OÖ’ ™êQÆ∞`«∞#flk. `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«ºHÍ~°∞ÖÏ¡ [_»OQÍ ÖˉΩO_®,
õ
K«xáÈ~Ú# P "≥∞ÿ^•#OÖ’ XHõ Pk"åã‘ Ü«Ú=‰õΩ_ç`À [iy# ѨÙã¨ÎHÍÅ∞ JKÕÛã¨∞H˘x áȩʼnõΩ Ñ¨OѨÙH˘x, ѨÙ~°™ê¯~åÅ∞ á⁄Ok..
ã¨OÉèÏ+¨} Wk. XHõiH˜ XHõ~°∞ ^Œ∞ѨÊ@∞¡ HõѨCH˘x =Úiã≤áÈ=_»O H͉õΩO_®
P ~å„u 8 QÆO@ÅѨC_»∞ Éèí∂=ÚŠѨOѨHÍÅ HÀã¨O =∂#=`å ã¨ÊO^Œ# qxÑ≤OK«_»O KåÖÏ =∞Oz^Õ. HÍh D
ã¨=∂"Õâ◊"≥∞ÿ# Pk"åã¨∞Å#∞ 10 QÆO@ÅѨC_»∞ =O^ŒÖÏk J=∂Ü« ∞ Hõ "å^Œ # Ö’ KåÖÏ W|ƒO^Œ ∞ Å∞ L<åfl~Ú.
ã≤P~üÑ≤ZѶπ |ÅQÍÅ∞ K«∞@∞ì=Ú˜ì HÍÅ∞ÊÅ∞ [iáê~Ú. QÍÜ«∞Ѩ_ç K«xáÈ~Ú#"åà◊§O`å J=∂Ü«∞‰õΩÅ∞ J~Ú#O^Œ∞=Å¡, PÜ«Ú^è•Å∞
`«Ñ≤ÊOK«∞‰õΩO@∞#fl"åà◊§#∞ ‰õÄ_® "≥OÏ_ç K«O¿Ñâß~°∞. S^Œ∞QÆ∞~°∞ ÖËx"åà◊§ g∞^Œ HÍÅ∞ÊÅ∞ [iÑ≤#O^Œ∞=Å¡ D J=∂Ü«∞Hõ "å^Œ#
JÉσ~ÚÅ∞, XHõ J=∂‡~Ú ‰õÄ_® K«xáÈÜ«∂~°∞. P `≥ÖÏ¡i WO’¡ ã¨iáÈ`«∞#flk. HÍh, WO^Œ∞Ö’ qxÑ≤OK«‰Ωõ O_® qxÑ≤OKÕk U=∞O>Ë
L#fl F Ü«Ú=‰õΩ_çfl ã≤P~üÑZѶπ ["å#∞¡ ɡ H˜ ÖÏH˘¯zÛ HÍÖËÛâß~°∞.
≤ · ˜ – XHõ"Õà◊ "åà◊√§ J=∂Ü«∞‰õΩÅ∞ H͉õΩO_® =∂"À~Úã¨∞ìÅ
JѨʘH© K«xáÈÖË^Œx "åà◊§ WO’¡ #∞OKÕ Q˘_»¤e `≥zÛ #iH˜ <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’x [#`«# ã¨~å¯~üÖ’ ÉèÏQÆ"≥∞ÿ LO>Ë D "å^Œ#
K«O¿Ñâß~°∞. WHõ¯_Õ.. WHõ¯_Õ <å H˘_»∞‰õΩ#∞ K«O¿Ñâß~°∞.. Jx J`«_ç U=∞=Ù`«∞Ok? JÏ¡O˜ ã¨=∂"Õâ◊O ™êÜ«Ú^èŒ =∂"À~Úã¨∞ìÖË
`«O„_ç K«∂Ñ≤OKå_»∞. ~å„u [iy# HÍÅ∞ÊÖ’¡ QÍÜ«∞Ѩ_»¤ =∞~À =ºH˜Î x~°fiÇ≤ÏOK«∞‰õΩO@∂ LO>Ë, "åà◊§O`å ™ê=∂lHõOQÍ Pk"åã¨∞ÖË
Ǩã¨Ê@Ö’¡ K«xáÈÜ«∂_»∞. JÏ¡ Ѩk¿ÇÏ_»∞ =∞Ok Pk"åã¨∞Å∞ J~Ú=ÙO>Ë JѨC_»∞ D "å^Œ# U=∞=Ù`«∞Ok? `«∞áê‰õΩÅ∞ L<åfl,
=∞$u K≥O^•~°∞. ÖË^• "åà◊§‰õΩ =∂"À~Úã¨∞ìÅ`À ã¨O|O^è•Å∞ L<åfl, <Õ~°∞QÍ
XHõ¯ ™êÜ«Ú^èŒ =∂"À~Úã¨∞ì ‰õÄ_® ÖËx P Pk"åã‘ =∂"À~Úã¨∞ìÖË J~Ú<å HÍÖËÛÜ«∞_»O ã¨|ÉË J<Õ ^Œ∞ã¨fi~°O WO^Œ∞Ö’
ã¨=∂"Õâ◊OÃÑ· ã≤P~üÑ≤ZѶπ |ÅQÍÅ∞ [iÑ≤# HÍÅ∞ÊÖ’¡ K«∞@∂ì L#fl qxÑ≤OK«_»O ÖË^•?
K≥@‰Ω `«∂ÏÅ∞ `«ye# QÆ∞~°∞Å∞ L<åfl~Ú. pHõ’¡ <åÅ∞QÆ∞ "≥ÑÙ¨ Å
¡õ Î · XHõ ^Œ∞~å‡~åæxfl Wxfl „Ѩ`ÕºHõ`«Å∞ LO>ËQÍx YO_çOK«ÖË=∂?
#∞Oz HÍÅ∞ÊÅ∞ [~°Ñ¨_»O =Å¡ "åà◊§ `«∂ÏÅ∞ "åà◊§ˆH `«ye =∞# ™ê#∞Éèí∂u, ã¨OѶ‘∞ÉèÏ=O, F^•~°∞Ê JOk"åfiÅO>Ë J=`«e
áÈbã¨∞Å∞ QÍÜ«∞Ѩ_®¤~°x ‰õÄ_® Pk"åã¨∞Å∞ K≥áêÊ~°∞. "åà◊√§ J=∂Ü«∞‰õΩÖˇ· LO_®Å#∞HÀ=_»O =∞Ozk HÍ^Œ∞. "åà◊√§
^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ áêÅHõ ~å[H©Ü«∂Ö’¡ ‰õÄ_® K«~°ÛhÜ«∂Oâ◊"≥∞ÿ# =∞#O qâ◊fiã≤OKÕ ~å[H©Ü«∞ ѨikèÖ’<Õ "≥∞ÅQÍÅxQÍx, =∞#O
D ^Œ∞~å‡~°æ Ѷ¨∞@##∞ ZÖÏ J~°÷O KÕã¨∞HÀ"åe? WO`«‰õÄ „ѨÉèí∞`«fi HÀ~° ∞ ‰õ Ω <Õ áÈ~å@ ~° ∂ áêÅ<Õ J#∞㨠i OKåÅx =∞#‰õ Ω
|ÅQÍÅ∞ WO`« ^Œ∞~å‡~åæxH˜ ZO^Œ∞‰õΩ X_çQÆÏì~Ú? ã¨∞=∂~°∞ `≥ e Ü« ∞ ‰õ Ω O_®<Õ JO`« ~ åO`« ~ åÖ’¡ Ѩ x KÕ ¿ ãÎ Jk Z#fl˜ H ©
^Œ â ß|Ì H ÍÅOQÍ K« f Î ã π Q Æ _ £ Ѩ i }Ï=∂Å∞ KåÖÏ =∞Okx „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ "≥·Yi HÍ*ÏÅ^Œ∞. D Ѷ¨∞@#Ö’ K«xáÈ~Ú#"åà◊√§
PÖ’zOѨ*Ëã¨∞Î<åfl~Ú, PO^Àà◊#‰õΩ QÆ∞i KÕã¨∞Î<åfl~Ú. x*ÏxH˜ J=∂Ü«∞Hõ Pk"åã¨∞Å∞, ÖË^• ™ê^è•~°} „Ѩ[Å „áêuѨkHõ g∞^Œ
K«fÎãπQÆ_£Ö’<≥·<å, "≥Ú`«ÎOQÍ ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’<≥·<å WÖÏO˜ =∞# YO_»# =∞O_»#Å∞ LO_Õ@@¡~Ú`Õ "åà◊√§ J=∂Ü«∞‰õΩÅ∞
=∂#=ǨÏ##O D Ѷ¨∞@#`À<Õ "≥Ú^ŒÅ∞ HÍÖË^Œ∞. QÆ`«OÖ’ KåÖÏ HÍ~°x, ™êÜ«Ú^èŒ =∂"À~Úã¨∞Åx x~°∂Ñ≤OK«_O „ѨÉ∞èí `åfixH˜ ZO`«
ì »
[iQÍ~Ú. PѨˆ~+¨<£ „w<£Ç¨ÏOò "≥Ú^ŒÅÜ«∂ºHõ [iy# ^•_»∞Ö’¡ Ѩx? JѨC_»∞ =∞#O "åà◊√§ =∂"À~Úã¨∞ìÖÏ? J=∂Ü«∞Hõ
‰õÄ_® D Ѷ¨∞@#‰õΩ KåÖÏ „Ѩ`ÕºHõ`« LOk. Pk"åã¨∞ÖÏ? J<Õ `«~°¯ g∞=∂Oã¨Ö’ ‰õÄ~°∞‰õáÈ`åO. x*ÏxH˜
áêÅHõ ~å[H©Ü«∂Ö’¡ ‰õÄ_® Hõ^ŒeHõ `≥zÛ# ÉÏã¨QÆ∂_» WѨC_»∞ K«iÛOK«=Åã≤On, xQÆ∞`ÅÛ=Åã≤On W^•? ZO^Œ∞‰õΩ Ñ¨xH˜
æ Õ
ǨÏ`åºHÍO_»Ö’ JO^Œ~°∂ Pk"åã¨∞ÖË |Öˇ·áÈ=_»O, "åà◊√§ =ã¨∞ÎOk Wk?
x~åÜ«Ú^èŒ∞Å∞ HÍ=_»O XHõ „Ѩ`ÕºHõ`«. ™êÖÏfiA_»∞O HÍÅO #∞Op =∂"À~Ú㨠∞ ì Å ^•HÍ, "åà◊ § „Ѩ ` åº=∂flÜ« ∞ O ^•HÍ

4. 6 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
"≥à◊§#=ã¨~°O ÖË^Œ∞, K«∞O_»∂~°∞ÖÏO˜ Ѷ¨∞@#Ö’¡ ^Œo`«∞Å#∞ ~å*Ϻxfl, =∞# ã¨=∂[OÖ’x „áêp# ™êOѶ≤∞Hõ =º=ã¨÷Å#∞
K«O¿Ñâß~°x, J=∂Ü«∞‰õΩÅ#∞ á⁄@ì#ÃÑ@∞ì‰õΩ<åfl~°x J#QÍ<Õ.. =∞#K«∞@∂ì <å<å˜H˜ |Ö’¿Ñ`«=∞=Ù`«∞#fl |∂~°∞˚"å =º=ã¨÷`À
J=`«e #∞Oz P Tà’§ ^Œo`«∞Å∞ J„QƉõΩÅ =∞Ç≤Ïà◊Å#∞ =Ú_çÃјì K«∂_®e. ÖËHõáÈ`Õ Wxfl ~°HÍÅ Ç≤ÏOã¨Å∞, J}z"Õ`«Å∞
"ÕkèOKå~°x, WOHÍ U"Õ∞"≥∂ J<åºÜ«∂Å∞ KÕâß~°x ZO`« ^Œ∞~å‡~°æ J~°O HÍ=_»O Hõ+O. Ç≤ÏO㨠J~°O HÍ=_»"∞HÍ^Œ∞, ^•xg∞^Œ =∞#O
÷ ì¨ ÷ Õ
"å^Œ#Å∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ `ÕÖË^Œ∞! ÉÏkè`«∞Å∞ J=∂Ü«∞‰õΩÅ∞ HÍ~°x, ZO^Œ∞‰õΩ? U "≥·Yi fã¨∞HÀ"åe? J<Õk JO`«HõO>Ë ÃÑ^ŒÌ ã¨=∞㨺.
=∞Oz"åà◊√§ HÍ^Œx K≥ÑÊ_®xH˜ Zxfl P~ÀѨ}Öˇ<å KÕ™êÎ~∞. "å˜x
¨ · ° ÖˉõΩO>Ë `≥Å∞QÆ∞ ~°K«~Ú`«ÖÏ¡ `ÕeáÈÜÕ∞ „Ѩ=∂^ŒO LOk. Hõhã¨O
x~°∂Ñ≤OK«_»O ‰õÄ_® "åà◊§‰õΩ HõΔ}ÏÖ’¡ Ѩx. JO^Œ∞ˆH z^ŒO|~°O W~°"≥·, =ÚÃÑ·Ê Uà◊√§QÍ J<ÕHõ =ºHÍÎ=ºHõÎ Ç≤ÏO™ê ~°∂áêÅ#∞,
KåÖÏ *Ï„QÆ`«ÎQÍ K«xáÈ~Ú#"åà◊§Ö’ ™ê^è•~°} „Ѩ[Å∞ LO>Ë J}z"Õ`«Å#∞, ã¨∞xfl`« ã¨O"Õ^Œ#Å∞ Hõ^äŒÖ’¡, Hõq`«fiOÖ’ ~åã≤#
HõΔ=∂Ѩ} K≥ѨÊ_®xH˜ ã≤^Œú=∞x J<åfl_»∞. =∞#"åà◊§‰õΩ XHõ ÃÑ^ŒÌ Ü«Ú^Œú"Õ∞ HõO˜H˜ P#ÖË^ŒO>Ë, HõÖÏÅ∞
WHõ¯_» ™ê^è•~°} J<Õ Ñ¨^ŒO, „Ѩ[Å∞ J<Õ Ñ¨^ŒO L<åfl~Ú. Hõ^ŒÅ_»O ÖË^ŒO>Ë, Q˘O`«∞Å∞ ÃÑQÆÅ_»O ÖË^ŒO>Ë U=∞#∞HÀ"åe?
D Ô~O_»∞ Ѩ^•Å ѨikèÖ’H˜ =∂"À~Úã¨∞ìÅ∞ ~å‰õΩO_® LO_»_®xH˜ |Ǩïâß ã¨=∂[=∞<Õ "≥Ú`åÎxfl K«∂_»_®xH˜, JO^Œ∞Ö’ ѨÅ∞ =º=ã¨Å ÷
ZO`« *Ï„QÆ`«Î fã¨∞H˘x D =∂@ J<åfl_À K«∂_»O_ç! D q"å^Œ"Õ∞ =∞^茺, "å˜ „ѨÉèÏ=O =Å¡ [iyáÈ`«∞#fl ^•~°∞} Ç≤ÏOã¨Ñ¨@¡ XHõ
ÖˉΩõ O_® P~°∞QÆ∞~°∞ Ñ≤ÅÅ∞ K«xáÈ~Ú#O^Œ∞‰õΩ Hõ=∂Ѩ} K≥ÑÙ¨ <åfl#x
¡ Δ Î "≥·Yi fã¨∞HÀ_®xH˜ Ѩx=Ú>Ë¡g ÖËHõáÈ=_»"Õ∞ Jã¨Å∞ ã¨=∞㨺.
XHõ =∂@ J#=K«∞Û. JÏ¡ ã¨HõÅ ^Œ∞~å‡~åæÅ∞ KÕâßHõ XHõ HõΔ=∂Ѩ} Ѷ‘eOQ∑û#∞, J#∞Éèí"åÅ#∞ Q˘Ñ¨ÊQÍ ÉèÏ+¨Ö’H˜ `«~°∞˚=∂ KÕÜ«∞QÆÅ
K≥ѨÊ_»O U=∞O`« Hõ+¨ìO? HÍh z^ŒO|~°O ^•xH˜ ‰õÄ_® ã≤^ŒúO =∂^茺=∞O ^•fi~å `«Ñ¨Ê =∞~À ~°HõOQÍ ã¨=∂*Ïxfl `≥Å∞ã¨∞HÀ_®xH˜
HÍÖË_»∞. Ñ≤Å¡Å#∞ ‰õÄ_® =∂"À~Úã¨∞ìÅx `ÕÅÛ_®xH˜ PÜ«∞# U ™ê^èŒ#=¸ ÖË#ѨC_»∞ Ѩiã≤÷u WÖψQ LO@∞Ok.
"≥#∞HÍ_»Ö^∞. WHõ ™ê^è•~°} „Ѩ[Å∞ J<Õ =∂@ ѨikèÖ’H˜ Z=Ô~<å
Ë Œ · HÍh `«Ñ¨Ê^Œ∞. KåÖÏ cèHõ~°OQÍ ã¨=∂[OÖ’ qaè#fl â◊‰õΩÎÅ∞
=™êÎ~å? áêÅHõ=~°æO WÏ¡O˜ q+¨Ü«∂Ö’¡ KåÖÏ J„Ѩ=∞`«ÎOQÍ `«ÅѨ_»∞`«∞#flѨC_»∞, ã¨OH˜¡+¨ìOQÍ Ñ¨iã≤÷`«∞Å∞ =∂iáÈ`«∞#flѨC_»∞
LO_ç `«=∞ ^Œ∞~å‡~åæÅ#∞ ã¨=∞i÷OK«∞HÀQÍ, „Ѩ[Å `«~°Ñ¨Ù# =∞# PÖ’K«#Å∞ "å˜H˜ `«y#@∞¡ â◊H˜Î=O`«O KÕã¨∞HÀ"åe. ÖËHõáÈ`Õ
xÅ|_®eû# "åà◊√§ =∂„`«O J=∂Ü«∞‰õΩÅ<Õ XHõ HõO_ô+¨<£ g∞^Œ ÅH˜ Δ O ¿Ñ@, ÉÏ㨠Q Æ ∂ _® Ѩ Ó iÎ Q Í ã¨ O |O^è Œ O ÖË x "Õ ˆ ~ fi~° ∞
ã¨ÊOkã¨∂áÈ`Õ ZO`« #+¨O! ÉÏã¨Q∂_» q+¨Ü∞OÖ’ =zÛ# ã¨ÊO^Œ#
Î ì Æ « q+¨ Ü « ∂ Öˇ · á È`å~Ú. "å ˜ H ˜ KåÖÏ `Õ _ ®Å∞ L<åfl~Ú.
"≥#∞Hõ `≥eÜ«∞‰õΩO_®<Õ D HõO_ô+¨<£ L#fl^•? Jx ã¨O^ÕǨÏO. „Ѩ`ÕºHõ`«Å∞<åfl~Ú. "å˜x ѨiQÆ}#Ö’H˜ fã¨∞‰õΩO@∂<Õ =º=ã¨÷Å
ZO^Œ∞HõO>Ë ~å*ϺxH˜, PkèÑ`º« =º=ã¨Å‰õΩ LO_Õ ã¨fiÉèÏ"åxfl
¨ ÷ ã¨fiÉèÏ=O QÆ∞iÎOKåe. Jk ™ê^茺O HÍ#ѨC_»∞ ~å[H©Ü«∞OQÍ<À,
™ê~åOâ◊OÖ’ `≥Å∞ã¨∞HÀ#O`« =~°‰õΩ D ã¨=∞㨺 "≥OÏ_»∞`«∂<Õ ™ê=∂lHõOQÍ<À ^ÕxH˜ ^ŒQÆæiQÍ L#fl"åà◊√§ ^•xH˜ ã¨O|OkèOz#
LO@∞Ok. ÉÏã¨QÆ∂_», ÅH˜ΔO¿Ñ@ Ѷ¨∞@#Å∞ ã¨∞=∂~°∞QÍ XˆH Ѩx KÕã∞‰õΩO@∂ áÈ`å~°∞. W"Õg Ѩ@‰ΩO_® JÜ≥∂=∞Ü«∞ Hõq`«fiO
¨ ìõ
HÍÅOÖ’ [iQÍ~Ú. Wq =∞# ã¨=∂[OÖ’x PkèѨ`«ºâ◊‰õΩÎÅ ~åã¨∞‰õΩ<Õ Ñ¨xÖ’ =∞iH˘O^Œ~°∞ LO_çáÈ`å~°∞. W^˘Hõ „Ѩ=∂^ŒHõ~°
ã¨fiÉèÏ"åxfl, ~å[º =º=ã¨#∞, ™êOѶ∞≤ Hõ =º=ã¨Å ^Œ∞~å‡~åæxfl `Õ@`≥ÅO
÷ ÷ ¡ ^èÀ~°}˜. „ѨQÆujÅ ta~°OÖ’ ‰õÄ_® D ^èÀ~°}˜ LO>Ë KåÖÏ Hõ+¨ìO.
KÕâß~Ú. =∞øeHõOQÍ ã¨=∂[OÖ’x =∂~°∞Ê „Hõ=∂xfl, „Ѩ*Ï™êfiq∞H©Hõ~°}#∞,
K«fÎãπQÆ_£Ö’ =º=ã¨÷‰õΩ „Ѩ`åº=∂flÜ«∂xfl xi‡OKÕ Ñ¨xÖ’ „ѨQÆu^•Ü«∞Hõ"≥∞ÿ# Ѩi=~°Î##∞ ZÖÏ J~°÷O KÕã¨∞HÀ"åe? g˜x
Pk"åã¨∞Å∞ L#flO^Œ∞‰õΩ <Õ~°∞QÍ ~å[ºO `«# Ãã·xHõ qÉèÏQÍÅ#∞ J_»∞H˘<Õ „ѨfѶ∂`«∞Hõ â◊‰ΩÅ#∞, "å˜ Ç≤ÏO™È<å‡^•xfl ZÖÏ ã¨Ê+¨O
¤ ¨ õÎ ì
Lã≤Q˘eÊ KÕã∞#fl Ju ÃÑ^ŒÌ Ü«Ú^ŒOÖ’ ÉèÏQÆOQÍ Ñ¨k¿ÇÏ_»∞ =∞Okx
¨Î ú KÕã¨∞HÀ"åe? J<Õ „Ѩâ◊flʼnõΩ =∞#O K≥ѨC‰õΩ<Õ ã¨=∂^è•<åxfl |˜ì
ǨÏ`«º KÕã≤Ok. „Ѩ`åº=∂flÜ«∞ ™ê=∂lHõ, ~å[H©Ü«∂i÷Hõ =º=ã¨÷ÃÑ· ÉÏã¨QÆ∂_®Ö’ Pk"åã¨∞Å∞ xi‡ã¨∞Î#fl „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O, [#`«#
[iy# ^•_ç Jk. ÅHõΔO¿Ñ@Ö’ ^Œo`«∞Å∞ `«=∞‰õΩ Éèí∂q∞ HÍ"åÅx, ã¨~å¯~ü QÆ∞iOz, "å˜g∞^Œ [~°∞QÆ∞`«∞#fl D Ü«Ú^ŒúO QÆ∞iOz XHõ
`å=Ú ™êQÆ∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞#fl Éèí∂=ÚÅ∞ `«=∞ˆH K≥O^•Åx "≥·Yi fã¨∞HÀQÆÅO. ÅH˜ΔO¿Ñ@ =O˜ ™êOѶ≤∞Hõ =º=™ê÷ Ç≤ÏO™ê
HÀ~°∞‰õΩ#flO^Œ∞‰õΩ ‰õΩÅ =º=ã¨÷ ^•_çKÕã≤ S^Œ∞QÆ∞ix ǨÏ`«º KÕã≤Ok. ~°∂áêÅ#∞ HõeÑ≤ qâı¡+≤OK«∞HÀQÆÅO. J
=∂i¯û[O Öˇxx[O =∂"À~Ú[O
ã¨ì_ô <Àòû
"≥Å : ~°∞. 50/– #∂º q™êìãπ Ѩa¡ˆH+¨<£û
„Ѩ`«∞ʼnõΩ :
"≥∞ÿ„u |∞H± ǨÏ∫*ò q[Ü«∞"å_»,
kâ◊ ѨÙã¨ÎHõ ˆHO„^ŒO, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, #"À^ŒÜ«∞ Ѩa¡+≤OQ∑ ǨÏ∫ãπ,
HÍzQÆ∂_», ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£, ã¨Ç¨ÏK«~° |∞H±=∂~ü¯, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£,

5. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 7
áê@Å∞ / Hõq`«fiO
Éèí∂q∞ áÈ`ÀOk~°.. Ô~·`«#fl =O^Œ<åÅ∞ QÆ∞O_Õ˜ â◊OHõ~°<åfl
– LÃÑÊ# – ^•=∞~°Ñ¨e¡ #iûOǨ‡Ô~_ç¤
Éèí∂q∞ áÈ`ÀOk~°... Ô~·`«#fl JO^Œ∞HÀ – qѨ¡"åaè =O^Œ<åÅ∞ QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl
=∞# |∞=fi áÈ`ÀOk~°... Ô~·`«#fl JO^Œ∞HÀ qѨ¡"åÅ *’Ǩ~°∞¡ QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl
|`«∞¯ áÈ`ÀOk~°... Ô~·`«#fl
=∞# "≥∞`«∞¯ áÈ`ÀOk~°... Ô~·`«#fl IIÉèí∂q∞II áÈ~°∞ #QÆ~°∞ QÀ^•=i Yx ÉÁQÆ∞æ QÆx
Hõ+¨ì r=ÙÅ WO˜Ö’ Ѩ٘ì<å=Ù
áÈÅ=~°=Ú [Å ã¨=∂kè KÕã¨∞ÎOk NH͉õΩà◊ #QÆ˚Öò|i "å~°ã¨`«fiO ã‘fiHõiOz
zO`«ÅѨÓ_ç HÍÅ∞= HÍ@∞ "Õã¨∞Î<åflk ^ÀÑ≤_çx x~°∂‡eOK«
KÕ`«∞Å∞#fl Éèí∂q∞... Ô~·`«#fl [y`åºÅ *ˇ·„`«Ü«∂„`« KÕã≤<å"£ IIJO^Œ∞HÀII
K≥~Úº*ÏiáÈÜ≥∞... Ô~·`«#fl
IIÉèí∂q∞II q^•ºi÷ Ü«Ú=[# L^Œº=∂xH˜ "≥#∞fl^Œ#∞flQÆ xez
HÍà◊¡ =ÚO^Œ∞ #∞O_ç HÍÅ∞= áÈ`«∞#fl ~°}O KÕÜ«∂ ~å_çHõÖòûÖ’ KÕiu"å
K«∞Hõ¯ h˜ ÉÁ@∞ì ѨHõ¯ KÕÖ’H˜ ~å^Œ∞ Ô~·`åOQÆ L^Œº=∞O – ~°QÆÖò *ˇO_À^Àº=∞O
#∞=Ùfi Éèí∂q∞ `åºQÆO KÕÃãÎ... Ô~·`«#fl J_»q L^Œº=∞O P@∞áÈ@¡#∞ =∞kèOK«∞‰õΩx
`«~°e "≥Öˇ¡ hà◊√§... Ô~·`«#fl qѨ¡"åÅ ÉÏ@Ö’ =ÚO^Œ∞‰õΩ #_çã≤Î"å QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl
h QÆ∞O_≥Ö’¡ ^Œ∞YöO Ô~·`«#fl IIJO^Œ∞HÀII
P HõO_≥¡O@ HÍÔ~#... Ô~·`«#fl IIÉèí∂q∞II HõsO#QÆ~ü PkÖÏÉÏ^£
ã≤OQƈ~}˜ QÀ^•=i Yx #∞Oz
^Œ∞#∞fl‰õΩ#fl Éèí∂q∞ ÃÑOK«∞‰õΩ#fl K≥@∞¡ ^ŒO_» HÍ~°}ºO ^•HÍ áÈ~°∞Ü«∂„`«
HÍi‡HÀ^Œº=∂xfl xѨCÖÏQÍ ~°yeOz
Ѩ٘ì ÃÑiy# T~°∞ P_ç áê_ç# <ÕÅ áÈ~°∞^•~°∞Å∞ K«∂Ñ≤u"å QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl
WÅ∞¡ áÈ`«∞Ok~°... Ô~·`«#fl IIJO^Œ∞HÀII
"åH˜e áÈ`«∞Ok... Ô~·`«#fl „Ѩ*Ï Hõq áê}˜„QÆÇ≤ÏH˜ "å~°ã¨∞_ç"≥·
QÆ∂_»∞ K≥kiáÈ~Ú... Ô~·`«#fl +¨O¿+~ü ¿Ñi@ Hõ^äŒÅ∞ Hõq`«Åb¡
QÆ∞O_≥ K≥~°∞=Ù PÜ≥∞... Ô~·`«#fl IIÉèí∂q∞II ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ K≥~°yáÈx P}˜=Ú`åºx"Õ
„Ѩ*Ï qѨ¡= HõqQÍ ¿Ñ~°∞ `≥K«∞Û‰õΩ<åfl"Õ
P Éèí∂q∞ K«∂ã¨∞H˘<Õ W<ÕflO_»∞¡ ^è≥·~°ºOQÆ J_»q a_»¤Å‰õΩ JO_»QÍ xeKå"Õ QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl
ѨO_ç# ZO_ç# |`«∞‰õΩ#∞ <≥ÏìO IIJO^Œ∞HÀII
P Éèí~À㨠áÈ~ÚOk... Ô~·`«#fl ^ÀÑ≤_ç ~å[ºO q+¨ <åQÆ∞Öˇ· HÍ>Ëã≤O^•
|`«∞‰õΩ ÉèÏ~°O PÜ≥∞... Ô~·`«#fl áê=Ú Hõiz<å ZÅ∞Hõ HõizO^Œx J„â◊^ŒÌ KÕã≤Î"å
J=fi~Ú# |∞=fi~Ú#... Ô~·`«#fl h `åºQÆO g∞kH˜ `≥K«∞Û‰õΩO˜"å =∂Ü«∞#fl
D Éèí∂"≥∞ Hõ^Œ~°=∞#‰õΩ... Ô~·`«#fl IIÉèí∂q∞II áÈ~å@ Ü≥∂^èŒ∞x =∞~°}"å~°Î qx
Hõhflà◊√¡ ÃÑ@ìˆ~ FÜ«∞#fl
á꺈Hr ÃÑ·ã¨Å∞ Z<åflO_»∞¡ LO_Õ#∞ ^ÀÑ≤_çx ‰õÄÅÛxH˜ ™êÜ«Ú^èŒ∞Å=Ù`å„~°∞
Hõ ˜ìOz<å WO_»∞¡ Z<ÕflO_»∞¡ xeKÕ#∞ QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl
=∞# ZHõ~åxH˜ "åà◊√§... Ô~·`«#fl IIJO^Œ∞HÀII
WKÕÛ˜ _»|∞ƒ‰õΩ... Ô~·`«#fl xѨCÅ∞ K≥iˆQ x~°ƒO^èŒOÖ’ – HõÖ’¡e`« `≥ÅOQÍ}Ö’
ÃãO@∞ Éèí∂q∞ ~å^Œ∞... Ô~·`«#fl =∂"À~Úã¨∞ì áêsìH˜ J„QÆ <Õ`«"≥·
U ѨOK«# |uˆH=Ù... Ô~·`«#fl IIÉèí∂q∞II L`«Î~° `≥ÅOQÍ} Hõq∞© ÉÏ^èŒ∞ºx"≥·
[QÆ<£ ¿Ñi@ „ѨHõ@#ezÛ –
„áê*ˇ‰õΩì HÍÅfiÖ’¡ Éèí∂=ÚÅ∞ áÈ`«∞#fl [# <Õ`«QÍ xez#=#fl QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl
Ô~·`«∞ÅO`å Hõeã≤ L^Œºq∞Oz ÖËz IIJO^Œ∞HÀII
Éèí∂q∞H˜ Éèí∂q∞... Ô~·`«#fl PkÖÏÉÏ^£ J_»q `«b¡ âı+¨#flQÍ
qѨ¡= Hõq +¨O¿+~üQÍ
WKÕÛ =~°‰õΩ áÈi... Ô~·`«#fl QÀ^•=i Yx ÉÁQÆ∞æ QÆx
™êkèOK«∞HÀ"åe... Ô~·`«#fl IIÉèí∂q∞II HÍi‡Hõ <Õ`« QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#flQÍ

6. 8 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
`åºQÆ ^èŒ#∞_»"≥·u"å QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl 2. [y`åºÅ ã≤iã≤ÖÏ¡ "≥∞@∞ìѨe¡ HÀ~°∞Ï¡
P^Œ~°≈ Hõ=¸ºxã¨∞ì "≥·u"å QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl K«∞@ì ѨHõ¯Å „Ѩ[Å#O`« ‰õÄ_»Hõ ˜ì ã¨OѶ¨∞Oɡ ˜ì
IIJO^Œ∞HÀII ^˘~°Å Éèí∂™êfi=ÚÖ "≥∞_»Å∞=Oz =xH˜Oz
„Ѩ*Ï™êfi=∞º `≥ÅOQÍ} HÀã¨O [y`åºÅ `åÅ∞HÍÖ’ J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl
áÈ~°∞ÉÏ>Ë â◊~°}º=∞x [#O Ü«∂„`« #_çÃÑ<À J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å#∞ UHõO KÕÜ«∞º áÈ~°∞ã¨eÊ
~å[H©Ü«∞ ~°OQÆ∞Å#∞ |Ü«∞@Ãјì#=<åfl 3. q^•ºi÷ L^Œº=∂Å TÑ≤i"≥· xeû<å=Ù
`≥ÅOQÍ} HÀã¨O áÈ~å_»=∞x L™ê‡xÜ«∂ HõàÏâßÅÖ’ <åºÜ«∞ âß„ã¨Î q^Œº<˘ke
Ñ≤Å∞ѨÙxzÛ#=#fl QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl #HõûŃs NH͉õΩà◊O áÈ~°∞ áê~îåÅ∞ K«kq
IIJO^Œ∞HÀII #HõûÖˇ·@¡ KÕiO_À J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl
Hõ#fl H˘_»∞‰õΩ =∞~°}"å~°Î q#fl`«e¡ #_»∞=ÚHõ ˜ì áÈÔ~<À J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl
H˘_»∞H˜OHõ ÖË_»x HõO@`«_ç ÃјìOk ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ ^ŒQÍѨ_»¤ yi[#∞Å#∞
Hõ_»™êi K«∂ѨÙÔH· Hõ#fl`«e¡ <ÀK«∞HÀHõáêÜÕ∞ ^•^•Å∞QÆ Ñ¨iK«Ü«∞"≥∞ÿ ^ŒO_»∞QÆ ˜ìOz<å_»∞
JOu=∞ â◊=Ü«∂„`« J_»q `«b¡ X_çÖ’ ~åOr ^•^• ¿Ñ~°∞`Àx Å_®~Ú <ÕiÊOz<å_»∞
Ñ‘_ç`« `å_ç`« „Ѩ[Å∞, ÔQiÖÏ¡Å =∞^茺# [OQÆÖò =∞ǨÏÖò áÈ~°∞ #_çÑ≤
Ѷ¨∞#OQÍ [iÑ≤~å QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl [#O#O`« ‰õÄ_»QÆ>ˇì
qѨ¡=O Z#fl˜H˜ Kå=É’^Œ∞ QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl #HõûŃs áÈ~°∞‰õΩ J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl
qѨ¡"åÅ ã¨$+≤ìHõ~°Î"Õ QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~°#fl <åÜ«∞‰õΩ_≥· xÖˇû<Õ J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl
^˘OQÆ Z^Œ∞~°∞HÍÅ∞ÊÖ’¡ x#∞fl K«OÑ≤ =ÚiÃã’à◊§
Hõ_»∞^•HÍ =∞~°∞=É’=Ú – Hõã≤f~°∞Û‰õΩOÏ=∞#fl
„Ѩ*ÏáÈ~°∞ ¿ã<åx
– ~åOÔ~_ç¤ t=™êQÆ~ü Ü«∂kÖ’
qѨ¡"åÅ Ü«ÚQÆO =∞#k
qѨ¡q¿ãÎ [Ü«∞O =∞#k Öˇx<£! <å Öˇx<£!
Ñ¨Öˇ¡Öˇ =∞# áê~î°âßÅÅ∞ Öˇx<£! F Öˇx<£!
„Ѩ[ÖË =∞# QÆ∞~°∞=ÙÅh <å Öˇx<£! HÍ„"Õ∞_£ Öˇx<£!
Ñ¨Öˇ¡ Ñ¨Öˇ¡ kiæ<å=Ù – ¿Ñ^Œ „Ѩ[Å Hõeã≤<å=Ù h ¿Ñi@ ZO`« JѨKå~°O ~°QÆ∞Å∞`ÀOk
Ô~·`«∞ ‰õÄe ã¨OѶ¨∞O ɡ ˜ì – ~°}OÖ’# =ÚO^Œ∞xeû h ¿Ñ~°∞‰õΩ ZO`« ˜ J==∂#O [~°∞QÆ∞`ÀOk.
Éèí∂™êfi=ÚÅ ëê=ÙHÍ~°¡
'ã¨$[<å`«‡Hõ— ã¨∂ì_çÜ≥∂Ö’
"≥∞_»Å∞ =Oz ‰õÄe ÃÑOK≥ '=∂i¯ûãπì— "Õ∞HõÑπ=∞<£Å∞
„Ѩ*ÏáÈ~°∞ ÖËÑ≤O_À J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl h‰õΩ qQÆ∞æ `«yeOz
áÈ~°∞ÉÏ@ #_çã≤O_À J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl ã¨iH˘`«Î g∞™êÅ∞ JO˜Oz
[s |∞~°MÏ `˘_çy
1. h =∞~°}O =$^ä• HÍ^Œ∞ HÍà◊§‰õΩ áêOHÀà◊√§ Ãјì
h áÈ~°∞ PyáÈ^Œ∞ <≥uÎH˜ áêQÍK«∞˜ì
h ~°HõÎO =˜ìáÈ^Œ∞ x#∞fl '™êfig∞r Öˇx<£—#∞ KÕÜ«∂Åx
h `åºQÆO xeûáÈ^Œ∞ ZO`« ˜ ™êǨϙêxH˜ `«ÅѨ_®¤~°∞!
#∞"≥fiuÎ# Z„~°*ˇO_» `«∞k =~°‰õΩ kOK«É’=Ú
h Pâ◊Ü«∂Å ™ê^èŒ#ÔH· J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl „ѨѨOK« ^ÀÑ≤_ô =º=ã¨÷<Õ QÆ[QÆ[ÖÏ_çOz#
`«∞k^•Hõ áÈ~°∞`åO J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl i=Å∂º+¨#sx '[O˜Å‡<£— KÕ¿ãO^Œ∞‰õΩ
D ^ÀÑ≤_ç áêʼnõΩÖÏ J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl ZO`« Ѷ¨∂`«∞HÍxH˜ `«Ö XˆQæ~°∞!
™êÜ«Ú^èŒ qѨ¡=O, HÍi‡Hõ =~°æ xÜ«∞O`«$`«fi=∞<Õ
`«xfl `«iq∞ H˘_»`«"Õ∞ J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl h Z„~°x QÆ∞O_≥HÍÜ«∞#∞ HÀã≤
qѨ¡"åxfl ™êkèOz J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl H͉õΩʼnõÄ QÆ^ŒÌʼnõÄ "ÕÜ«∞_®xH˜
„Ѩ[Å q=ÚH˜Î *Ëã¨Î"Õ∞ J<åfl HÀ>Ëâ◊fi~°#fl Pëê_è»Éèí∂`«∞Å∞ ZO`« ˜ ‰õΩ„@‰õΩ ™êǨÏã≤OKå~°∞!

7. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 9
h â◊`« [Ü«∞Oux XHõ á¶ê~°∞ûQÍ KÕã≤ `«kÌ#O Ãјì# ѨÙ~ÀÇ≤Ï`«∞Å∞
HÀ@ѨÊH˘O_» u~°}ÏÅQÍ =∂iÛ h=٠ѨÓiOz#
h ¿Ñ~°∞ K≥ѨCH˘x HÍÜ«∞Å∂ „ѨѨOK« qѨ¡= â◊OMÏ~å=O
HÍy`åÅ∂ J=Ú‡H˘<Õ „Éèí+¨ì[#O Q˘O`«∞ #∞e"Õ∞
ZO`«QÍ Ñ¨`«#=∞Ü«∂º~°∞! Y∂hHÀ~°∞Å∞, ^ŒQÆ∞ÖσrÅ∞
h Z„~°*ˇO_®#∞ ÔH·=ã¨O KÕã¨∞‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ
h qѨ¡=ÉèÏ=<å ã¨OѨuÎH˜ ã¨ÖÏOH˘˜ì x#∞fl `«ÅH˜O^Œ∞Å∞QÍ xÅɡ>ËìO^Œ∞‰õΩ
ÅOKåʼnõΩ =∞OKåÅ∞ "Õ¿ã ZO`« qѶ¨ÅÜ«∞`«flO KÕã¨∞Î<åfl~°∞
h 't+¨ºQÆ}O— ã¨∞MÏxfl HÍq∞¿ãÎ ZO`≥O`« q+¨Ñ¨ÙQÍe T^Œ∞`«∞<åfl~°∞
h=Ù "≥eyOz# qѨ¡=*’ºux PiÊ J~Ú<å HÍ„"Õ∞_£ Öˇx<£, x#∞fl, z~°Orqx
„âßq∞Hõ [<åefl pHõ ˜ HÍ@∞‰õΩ |eKÕÜ«∞ Ü«∞ufl¿ãΠѶ¨∞#OQÍ, ã¨r=OQÍ Éèí∂™ê÷Ñ≤`«O KÕÜ«∂Å<Õ
ZxflHõÅ =¸~ü =∂Ô~¯òÖ’ x#∞fl ÃãHõO_£ ¿ÇÏO_£ ã¨~°∞‰õΩQÍ D ‰õΩ„@ qѶ¨ÅOHÍHõ `«Ñ¨Ê^Œ∞.
J=∞‡EѨ „Ѩܫ∞ufl¿ãÎ
=∂Ö’ Lá⁄ÊOy# â’HõO ZO`« „HÀ^èŒOQÍ Ñ¶¨¸i‚e¡Ok. *Ï~°∞ „ѨÉèí∞`åfixfl ‰õÄeÛ#
J~À~å Ѷ≤~°Oy^èŒfix
h t+¨ºHÀ˜
"å+≤OQ∑@<£ "ÕâߺOQÆ#‰õΩ WOHÍ =∂ K≥=ÙÖ’¡
~åÜ«∞Öò „É’Hõ~°∞¡QÍ =∂i#ѨC_»∞ =∂~À‡QÆ∞`«∂<Õ LOk
_®Å~ü Éèí∂`«O `˘`«∞ÎʼnõΩ qO@~ü áêºÅãπÃÑ·
|_ç `˘`«∞ÎÅ∞QÍ kQÆ*Ïi#ѨC_»∞ h=Ù #_çÑ≤Oz# "≥∞~°∞ѨÙ^•_ç
h 't+¨ºÑ¨~°=∂}∞ ã¨O`«u— =∞=∞‡efl WOHÍ
JÅǨÉÏ^£ =∞Ǩ~å}˜ P™ê÷# „áêOQÆ}Ï# L`ÕÎl`«∞efl KÕã¨∂Î<Õ LOk
"Õ∞A"å}˜ KÕ™ÈÎO>Ë Ü«Ú^•úxfl JO`«~°∞º^ŒúOQÍ
ZO`« ‰õΩq∞eáÈÜ«∂O =∂iÛ# h q[˝`«
Z<≥flxfl ~å„`«∞Å∞ x„^Œ‰õΩ "≥eÜ≥ÿ∞ =∞=∞‡efl „ѨÉèÏq`«O KÕã¨∞Î#flk.
`å`å¯eHõ x~°∂`åûǨxH˜ |eÜ≥ÿ∞
qÅqÅÖÏ_®=∞Ü«∂º! qÅÑ≤OKå=∞Ü«∂º! J^èŒ~°‡ Ü«Ú^•úxfl
^èŒ~°‡ Ü«Ú^ŒúO`À ‰õÄÖÏÛÅx
„ÔHq∞¡<£ÃÑ· h JO`«~å˚fÜ«∞ qѨ¡= Ѩ`åHõ `«∞áêH© ~å*Ϻxfl
Z#fl_À zqH˜ ziyáÈ~ÚOk `«∞áêH©`À<Õ `«∞^Œ=Ú˜ìOKåÅx
„¿ÑQ∑ #_çg^äŒ∞Ö’¡ h=٠ѨeH˜# J=∞~°"å‰õΩ¯
~°+¨º<£ ÏO‰õΩ HÍÅ∞ÊʼnõΩ =∂ =∂~°æO xˆ~Ìtã¨∞Î#flk
'„ѨѨOK« HÍi‡‰õΩÖÏ~å UHõOHõO_»∞—
J#fl ~°}xfl<å^ŒO ~°OQÆ∞ =∂~°Û‰õΩO_®
~°HõÎO Hõ‰õΩ¯`«∂ <ÕÅH˘iyOk k‰õΩ¯=∂ˆ~Û Ô~#ÔQ_£ HÍ@㑯Å∞
h Z„~°*ˇO_®‰õΩ
"≥·òǨÏ∫ãπ h_»Ö’¡ =ºuˆ~HõOQÍ
HÀ_≥„`åK«∞`À ¿ãflǨÏO #H˜b Z„~°*ˇO_®#∞ „ѨÜ≥∂yOKÕ Ñ¨OK«=∂OQÆ ^ŒàÏÅ∞
qâ◊fiâßOu ã¨Î<åºxfl HÍi‡Hõ=~°æ qѨ¡= „âı}∞Ö’¡
q+¨Ñ¨ÙHÍ@∞ "Õã≤Ok Ñ‘~î°O "Õã¨∞‰õΩ<Õ J#º=~°æ =Ú~îåÅ∂
h KÕ`«∞Å`À ÃÑOz# qѨ¡=O ¿Ñ~°∞`À
™ê=∞º"å^Œ #O^Œ#=#O qѨ¡"åxfl JiHõ>Ëì q„^ÀǨωõÄÏÅ∂
™êìe<£ =∞~°}O`À „ѨѨOK« HÍi‡Hõ qѨ¡"åyflÖ’
#Hõ¯Å áêÅ~ÚOk. ¿ÑÖÏÅ∞ "Õ~ÚOK«∞‰õΩu<Õ uO_çáÈ`«∞Å∂
QÍeH˜áÈÜÕ∞ ¿ÑÅÑ≤O_ç
h"å^ÕtOz# Öˇx<£ J~°Ê}O KÕ¿ã =^Œ~°∞É’`«∞Å∂
„ѨѨOK« HÍi‡Hõ HõàϺ}ÏxH˜ WOÔHO^ŒÔ~O^Œ~À =∞Ǩ#∞ÉèÏ=ÙÅ∞

8. 10 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
„ѨѨOK« ~å[H©Ü«∞ ã¨O~°OÉèíOÖ’ ã¨∞n~°… Hõ+¨ìÜ«∂„`«KÕ¿ã
|Ѷ¨Ó<£ áê„`« KÕѨ ˜ì#"åà◊¥§ h "å~°ã¨∞ÅO
"åÖò„ã‘ìò‰õΩ Ñ¨Hõ¯`åà◊O H˘>Ëì"åà◊¥§ WOHÍ |uˆH L<åflO
ÉèíÜ«∞O`À =∞˜ìHÍà◊§ =∞Ǩ~åHõΔã≤
áê^•Å∞ Ѩ>Ëì"åà◊¥§ Hõ_»e Hõ_»∞Ѩ٠g∞˜#"å_®!
Ѩ^Œ=ÙŠѨ_»∞ѨىõĘÔH· ÔH~°ÏÅÃÑ· ÖËz#"å_®!
^˘=∞‡i™êx ѨbìÅ∞H˘>Ëì"åà◊¥§ [#`«#∞ "Õ∞ÖÁ¯eÊ#"å_®!
~°HõÎO L_çy# "åà◊¥§ [QÆ`«∞Î#∞ HõOÑ≤Oz#"å_®!
iHõÎǨϙêÎÅ "åà◊¥§ h â◊`«[Ü«∞Ou ã¨=∞Ü«∞OÖ’
qѨ¡"åxfl _ç#fl~üQÍ Wk =∂ „Ѩu[˝ W^Õ =∂ áÈ~å@O.
"å_ç HõÅOáÈ@∞QÍ h J~°∞} Ѩ`åHÍxfl
Ö’H±ã¨Éèí ã‘@∞QÍ Éèí∞=# Éèí=# QÀѨÙ~°OÃÑ·
QÆOcè~ÀѨ<åºã¨OQÍ „áê}„Ѩu+¨ì KÕ¿ã=~°‰õΩ
"åkOKÕ "å[=∞‡Å∞, áÈ[=∞‡Å∞ D áÈ~å@O PQÆ^Œ∞
áÈ~å_Õ HÀ~å_Õ h=Ù HõÅÅ∞QÆ#fl
~å[H©Ü«∞ ~°OQÆOÖ’ ™ê=∞º"å^Œ Ö’HÍxfl
HÍ„"Õ∞_£ Öˇx<£! F Öˇx<£! =∂ ~°HõÎO`À ã¨$+≤ìOKÕ =~°‰õΩ
<å Öˇx<£! "Õ∞O ^Œ$_è»OQÍ<Õ L<åflO. ~°}~°OQÆO q_çz~å=Ú.
HÀ˜ `«∞áê#∞Å#∞
â◊`«HÀ˜ Éèí∂HõOáêÅ#∞ Öˇx<£! F Öˇx<£! <å Öˇx<£!
Z^Œ∞~˘¯# ™êǨÏã≤™êÎO JO^Œ∞HÀ
Öˇx<£ JO>Ë áÈ~å@O W^Õ =∂ Ô~_£ â‹Å∂ºò
Öˇx<£ JO>Ë qѨ¡=O â◊„`«∞=Ù QÆ∞O_≥ÅÃÑ· QÆ∞iK«∂ã≤
HÍi‡Hõ xÜ«∞O`«$`«fiO Öˇx<£ „ѨfHõ i"åÅfi~ü HÍÅ∞ã¨∂Î
J*ËÜ«∞O Öˇxx[O, Öˇxx[O JÉèË^ŒºO h P^Õâ◊O áê˜ã¨∂Î
Jx qâ◊fiã≤Oz xâ◊fiã≤OKÕ JOkOKÕ Ô~_£ â‹Å∂ºò
h "å~°ã¨∞ÅO qO˜ #∞O_ç ^Œ∂ã¨∞H˘K«∞Û
HÀÏ¡k HÍi‡‰õΩÅO qѨ¡"åaè #O^Œ#
Hõ+≤ìOKÕ Hõ~°¬‰õΩÅO U„Ñ≤Öò 1970
Ü«Ú=[#∞ÅO, #=[#∞ÅO
^Œ$_è»OQÍ<Õ L<åflO
HÀ˜ `«∞áê#∞Å∞
ã¨Å∞ѨÙ`«∞#fl QÍÜ«∞O
â◊`«HÀ˜ Éèí∂HõOáêÅ∞ – âßY=¸i ~°q
=∞=∞‡efl Hõ^ŒÅÛÖË=Ù J~°úâ◊`å|ÌѨ٠™êfi`«O„`«ºO
â◊„`«∞=Ù |∞Öˇ¡@¡`À J`«xHõHõΔ~åÅ∞ <Õ~°ÊÖËHõáÈ~ÚOk
H͈~ ~°HÍÎxfl `«∞_»∞K«∞H˘x |`«∞‰õΩ H˜O`« Éèí~À™ê W=fiÖËHõáÈ~ÚOk
'q∞„`«∞x— „^ÀǨÏO`À q∞ye# HÍÜ«∞Hõ+¨ìO KÕã≤ Hõ_»∞Ѩ٠xO_»x ã¨=∞Ü«∞O
QÍÜ«∂xfl `«_»∞=ÚH˘x „â◊=∞r=ÙÅ K«=∞@ K«∞Hõ¯Å "åã¨#ÔH·
<ÕÅH˘iy# g~°∞}˜‚ ã¨iǨÏ^Œ∞ÌÅ∞ ^•˜# K«∂ѨÙ`À
XHõ¯™êi =∞#™ê `«ÅK«∞H˘x =∂~ÀA g~°#fl áê@<≥O>Ëã¨∞H˘x
~°HõÎã≤HõÎ =∂~°æOÖ’ ^Œo`« |Ǩï[# „âßq∞Hõ q=ÚˆHΖ^Õâ◊ q=ÚHõÎx
Öˇx<£! <å Öˇx<£! qѨ¡"åxH˜ Ѩܫ∞#"≥∞ÿ#"å_®!
h=OkOz# *’ºux ~°H˜ΔOK«∞‰õΩO@∂
h=Ù K«∂Ñ≤Oz# x~°ƒO^èŒO xѨCÖˇ· HÍ~°_çq JO@∞‰õΩ#fl "Õà◊
=∂~°æOÖ’ Ѩܫ∞xã¨∂Î `«@∞ìHÀÖËx `À’à◊√§ WO˜^•i Ѩ ˜ì#
h <Õ`«$`«fiO H˜O^Œ „Hõ=∞tHõΔ} ÖËx Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞
h˜ g∞^Œ |∞_»QÆÖÏO’à◊§x

9. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 11
qѨ¡= SHõº w`åÖÏѨ#Ö’
xMÏ~°∞ûQÍ xÅ|_ç =Ú_»`«Å∞ Ѩ_»¤ K«~°‡Ñ¨Ù ~°Ç¨Ï^•~°∞ÅÃÑ·
=∂"À q`«Î<åÅ#∞ "≥^Œ[e¡#"å_®! ^•i ^˘~°Hõ¯, `åºQÍÅ QÆ`«O
f„=OQÍ ÃÑ#∞QÆ∞ÖÏ_»∞`«∞O@∞Ok
#∞e "≥K«Û˜
h J=∞~°`«fiOÖ’ `«_çã≤# <ÕÅ QÆ_çÜ«∞ɡ>ˇì a„~° aQÆ∞ã¨∞‰õį~°∞Û#fl
QÍÜ«∂Öˇ·# =∂ áê^•Å#∞ `å‰õΩ`«∂ |O^è•Å "åH˜’¡
âß„ã‘ÎÜ«∞`« ÖËx K«^Œ∞=ÙÅ "≥O@™êˆQ ZO^Œ∞Hõ„~å! Ñ≤ã¨~°O`«
"≥Ú^Œ∞ÌÉÏi# =∂ "≥∞^Œà◊§#∞ `« ˜ìÖËÑ≤ ѨÅHõiOѨ٠Ѩi+¨fiOQÆ#Å HÀã¨O Z^Œ∞~°∞ K«∂ѨÙ?
Zxfl „Ѩâ◊flÅ∞^Œ~ÚOѨKÕã≤O^À..? ***
á⁄^Œ∞Ìá⁄_ç¿ã ÖËÖË`« H˜~°}ÏÅO˜ „Ѩâ◊flÅ∞ P‰õΩÅ∞ ~åÖËÛ HÍÅOÖ’
PÜ«∞â◊náêÅ#∞ "≥eyOz J#∞Éèí"åÅ [fiÅ# tYefl ˆ~Ѩ ˜ <≥QÆà◊§‰õΩ `åÑ≤Oz
PÜ«Ú^è•Å‰õΩ ^•iK«∂Ñ≤OK«ÖËHõáÈ`åÜ«∂..! =∞e ã¨O^茺‰õΩ „Ѩ}q∞ÖË¡ "åˆ~i?
ã≤OQÆ<åfl h `åºQÍxH˜ ã¨ÖÏ"£∞
ã¨∞`åi áêѨ<åfl h J=∞~°`åfixH˜ ÖÏÖò ã¨ÖÏ"£∞..!
H˘eq∞ ѨÙ=Ùfi
"åÅ∞`«∞#fl á⁄^Œ∞Ì – DãπìqO_£
J`«_»∞
– "Õ∞_»Hõ Ü«ÚQÆO^èŒ~°~å=Ù xѨCÅ H˘eq∞Ö’ ѨÓã≤# ѨÙ=Ùfi
zÏ~°∞ H˘=∞‡Å∞ W#∞ѨHõOK≥Å`À |OkèOz# Ç≤Ï=∞tY~°O
XHõѨʘ q∞~îå~Ú á⁄Ï¡Å∞ Jyfl QÆ∞O_»OÖ’ Ѩ٘ì# [Å^è•~°
`«e¡"Õ~°∞ˆH xѨÊO˜ã¨∞Î#fl #_ç~åui =∞Ǩã¨=Ú„^•ÅÃÑ· #_çz,
x~°‚Ü«∞ <≥·~åâ◊º xâßK«~° K«O^Œ=∂=∞#∞ =Ú^•Ì_ç# "å_»∞
q^èŒfiOã¨Hõ~° „áêu‰õΩźOÖ’ ã¨∂~°∞ºxÃÑ· `«Å"åeÛ,
K«eHÍK«∞HÀ=∞O@∂ =$^Œú =$HΔÍÅ∞ F ‰õΩ#∞‰õΩ fã≤#"å_»∞
=∞ø#OQÍ ^ŒQÆú=∞=Ù`«∞O>Ë âß„ã¨Î Ѩi*Ï˝<åxfl 'zÑπ—ÖÏ KÕã≤
Pf‡Ü«∞ ã¨Ê~°≈Å∞ =∞szHõÅ=Ù`«∞<åflÜü∞ <åÅ∞HõÃÑ· K«Ñ¨ÊiOz#"å_»∞
J#∞‰õΩ<åfl~°∞ HÍx...
H˘_»∞‰õΩ HÀ_»à◊§ p^ŒiOѨÙÅ K«~°flHÀÖÏ q~°∞ѨÙʼnõΩ J`«xH˜ =∞~°}O ÖË^Œ∞
QÆ∞O_≥‰õΩ_»ºO ‰õΩѨʉõÄeáÈQÍ WѨC_≥·`Õ #Å¡x PHÍâ◊OÖ’ x~°‡ÅOQÍ
`≥y# Hõhfl˜ Hõ@ì‰õΩ q∞#∞‰õΩ q∞#∞‰õΩ=∞O@∞<åfl_»∞
=∞^茺~å„`«∞Å∞, ÉÏ„`«∂OÖË "ÕkHõÅ=Ù`«∞OÏÜü∞ ˆ~Ѩ ˜ ã¨∞_çQÍeÖ’
'‰õΩº=ÚÖ’ xO|ãπ—ÖÏ K«∞@∞ì‰õΩOÏ_»∞.
QÀ~°∞ =Ú^ŒÌÅ HÀã¨O K«O^Œ=∂=∞<Õ |OkèOz
=Ú‰õΩ¯ `«∞_çz, =Ú_ç¤ Hõ_çy# KÕ`«∞Å∞
<Õ_»∞ <åÅ∞æ~À_»¡ ‰õÄ_»eÖ’
~åOÔ~_ç¤ Hõq`«Å∞ Ô~O_»∞
qÅ∞¡ |^≥Ì =}∞‰õΩ`«∂ KÕ`«∞Å∞ Kåã¨∞ÎO_Õ
ɡ·H± g∞k â◊=O P|QÍ
HõÅO g~°∞_»∞ âı+¨#fl
<À@¡ ã≤QÆflÖò HÀã¨O Z^Œ∞~°∞ K«∂ã¨∞ÎO@∞Ok Hõ_»e Hõ_»∞Ѩ٠g∞˜#"å_»∞
ÔH~°ÏÅÃÑ· ÖËz#"å_»∞
¿ÑQÆ∞xzÛ# =∞=∞HÍ~°O [#`«#∞ "Õ∞ÖÁ¯eÊ#"å_»∞
=~°¬O =ÚO^Œ~° ZQÆã≤# ^èŒ∂oÖ’ [QÆ`«∞Î#∞ HõOÑ≤Oz#"å_»∞–WHõÖË_»∞
ã¨∞à◊√§ u~°∞QÆ∞`«∂ `«∞áêH˜ Ѩ ˜ì [QÆu q=ÚH˜ÎH˜
H˘_»∞‰õΩÅ HõO’¡ Ѩ_ç x~°O`«~°O ã¨ÅѨiã¨∂Î<Õ LO@∞Ok. ~°Ç¨Ï㨺 L^Œº=∂xfl xi‡Oz#"å_»∞
WO‰õΩ`«∞#fl PÜ«Ú+¨μ¬ÃÑ· f`«∞=Ù Ñ≤@ìÅ∞ HõÅO Ѩ ˜ì ™êÇ≤Ïu Hõ^äŒ# ~°OQÆOÖ’ ^Œ∞q∞H˜#"å_»∞
xjkäÖ’ "≥„i‰õÄ`«Å∞ ‰õÄã¨∞ÎOÏÜü∞ "≥o§áÈÜ«∂_»∞ +¨O¿+~üMÏ<£

10. 12 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
<å uÜ«∞ºx HõÅÖË x["≥∞ÿ â◊OHõ~°#fl *’Ǩ~°∂¡
xdÅÖ’Hõ"Õ∞ ǨÏã≤OK«∞#O@∞ h ~°HõÎO h `åºQÆO
„ѨѨOK«O #∞Oz ÃãÅ=Ù fã¨∞‰õΩ<åfl_»∞ =$^ä• HÍ^Œ∞ Z#fl˜H©
WÑ¨Ê Ñ¨Ù=ÙfiÖ’ xѨC~°=fiefl ~°yeOz h Pâ◊Ü«∞ ã≤kú H˘~°‰õΩ
H˘_»=à◊§‰õΩ u~°∞QÆ∞ÉÏ@∞ áê~îåÅ∞ <ÕiÊ `«∞k ^•HÍ áÈ~°∞`åO!
<åˆQ˜ Kåà◊§Ö’ #HõΔ„`åÅ#∞ Hõ#∞Q˘x
rq`åxfl rqOK«=∞x
rq`åxfl „¿Ñq∞OK«=∞x âßã≤Oz "≥o§áÈÜ«∂_»∞ âı+¨#fl Ü«∂kÖ’
ÉˇÅ¡OÃÑe¡ Ô~·ÖËfi áÈbã¨∞ÅÃÑ· ^•_çKÕã≤ ~å=∞zÅ∞Hõ ~åQÆ"≥∞O^Œ∞‰õΩ PyáÈÜ≥∞<Õ
QÆ∞OA‰õΩ#fl `«∞áê‰õΩÅ#∞ XHõ Éèí∞[O`À â◊OHõ~°#fl ~å_»h kQÆ∞Å∞ K≥O^≥<Õ
P ^•_çÖ’ J=∞~°∞_≥·# g~°∞xfl XHõ Éèí∞[O`À "≥∂ã¨∂Î HÀ~ÚÅ=∞‡ Q˘O`«∞ÔHO^Œ∞‰õΩ =¸QÆáÈÜ≥∞<Õ
ã¨Ç¨ÏK«~°∞ʼnõΩ Ô~·Ñ¶≤ÅOkOz# ÔQÖÏ¡ g~°∞_»∞ âı+¨#fl ÖË_»h â’Hõ ã¨O„^Œ=∂Ü≥∞<Õ
áÈ~å@OÖ’ JO`«∞ÖËx Hõhflà◊§‰õΩ P™ê¯~°O ÖË^ŒO@∂ Ѩ٘ì<å_»∞ ¿Ñ^ŒÅÅ¡ ÃÑiy<å_»∞ ÃÑ^ŒÅÅ¡
ÉÏ^茺`«Å∞ Éèí∞*Ï# "≥∂ã≤ áê=ÚHÍ@∞`À Hõ#∞=∞~°∞ÔQ·áÈÜ«∂_»∞ ÃÑ^ŒÌ K«^Œ∞=Ù K«^Œ=‰õΩ#fl – ¿Ñ^ŒÅ ÉÏ^èŒÅ <≥iy<å_»∞~å
HÍi‡Hõ áÈ~å@ Ü≥∂^èŒ∞_Õ HÍ^Œ∞ Ô~·`åOQÆ áÈ~°∞‰õΩ Ñ¨Öˇ¡ Ñ¨Öˇ¡ uiy „Ѩ[Å ‰õÄ_»QÆ>ˇì<Õ
yi[# q=ÚH˜Î áÈ~°∞ÔH~°@"≥∞ÿ# g~°ÔQiÖÏ¡ âı+¨#fl ^Œà◊OÖ’# <åÜ«∞‰õΩ_≥· ^ŒO_»∞#_çÃÑ<Õ
ÉèÏ~°`« qѨ¡"À^Œº=∞ ^èŒ$=`åÔ~· "≥Å∞QÆ∞`«∞O_»∞ J_»q#O`« JyæÖÏQÆ =∞O_çOz
J=∞~°∞_»∞ +¨O¿+~ü‰õΩ qѨ¡= *’Ǩ~°∞¡ ... Z„~°Ñ¨ÓÅ ~°}O KÕã≤ Z„~°*ˇO_»<≥uÎ
XHõKÕ`« QÆ#∞fl Ѩ ˜ì áÈ~°∞‰õΩ Ñ¨Ù~°∞_»∞áÈã≤
QÆ∞O_Õ ˜ â◊OHõ~ü‰õΩ qѨ¡= *’Ǩ~°∞¡ WOHÀKÕ`« ÃÑ#∞fl Ѩ ˜ì ¿Ñ^ŒÅ ѨHΔÍ# ~å`«Å∞ ~åã≤<À_»∞
ÉèÏ~°`« q=ÚH˜Î áÈ~°∞Ö’ g~°∞_»∞ nè~°∞_»∞ Ü≥∂^èŒ∞_»∞ =∞_»=∞uѨÊx â◊¥~°∞_»∞
g~°∞_»∞QÍ =∞ÅK«|_»¤ ¿ã<åx ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ ^ŒO_»∞ #_çÑ≤O_»∞
áê~î°âßÅ q^Œº<˘ke HÍi‡Hõ ˆHΔ„`«OÖ’ áÈ~°∞ÔH~°@"≥∞ÿ
¿Ñ^Œ „Ѩ[Å ÉÏ^èŒÅ∞ =∂~°Û ã≤OQƈ~}˜ L^Œº=∂xH˜ K«∞Hͯ<≥·
g~° ÔQiÖÏ¡QÆ =∂i HÍi‡Hõ ~å[º™ê÷Ѩ#ÔH· HõÅÅ∞ Hõ<Àfl_»∞ âı+¨#fl
qѨ¡= áê~îåÅ∞ <ÕiÛ Ô~·`åOQÆ áÈ~åÏÅ∞ #_çÑ≤# áÈ~°∞a_»¤
„Ѩ[Å ÉÏ^èŒÅ#∞ Eã‘ yi[#∞Å |`«∞‰õΩÅ¡ "≥Å∞QÆ∞ xOѨ_®xH˜
HÍ~°‰õΩÅÃÑ· HõuÎ QÆ ì˜ PǨiflâ◊Å∞ HõÅÅ∞ QÆ<Àfl_»∞
Éèí∂™êfi=ÚÅ ™ê=ÙHÍ~°¡ HõÅÅ ™êHÍ~°O HÀã¨O áÈ~°∞ ã¨eÊ<À_»∞
"≥∞_»Å∞ =OK≥ áÈ~°∞*Ëã≤ =∞_»=∞ uѨÊx áÈ~å@ Ü≥∂^èŒ∞_»∞ âı+¨#fl
™ê„=∂[º"å^Œ∞ÅÃÑ· Ü«Ú^Œú `«O„`åxfl #_»∞ѨÙ`«∂
ã¨=∞~°=Ú ™êyOz<À_»∞ ÉÁOkÖ’ „áê}=Ú#flO`« =~°‰õΩ
^ÀÑ≤_ç áêʼnõΩÅÃÑ·# Ñ‘_ç`« „Ѩ[Å q=ÚH˜ÎÔH·
^ŒO_»∞Hõ ˜ì áÈ~°∞*Ëã≤ „Ѩ*Ï~å[º ™ê÷Ѩ#ÔH· ™êÜ«Ú^èŒ∞_≥·
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å ^ÀÑ≤_ç „Ñ¨[ŠѨHΔÍ# xeû<À_»∞ âı+¨#fl
^Ò~°˚<åºÖˇkiOz# „Ѩ*Ïq=ÚH˜Î ÔQiÖÏ¡QÍ<Õ
g~°∞_»∞~å âı+¨<åfl `«∞k âßfi㨠=~°‰õΩ
PÜ«Ú^è•xfl KÕ`«|˜ì nHõΔ`À áÈ~°∞Ö’ xeû<À_»∞ âı+¨#fl
J^Œ~°Q˘>Ëì ^ÀÑ≤_ç ^˘OQÆÅ ^è≥·~åºxH˜ `åºQÍxH˜ ÅHõΔ ºã≤kúH©
HõÅ=Ú#∞ KÕ`«|˜ì z~°∞<å=∂ âı+¨#fl
Hõq`«Å∞ Hõ^äŒÅ#∞ ~åã≤#
HõÅO ¿Ñ~°∞ +¨O¿+~°∞
Hõ=ÙÅ =∞#fl#Å∞ á⁄Ok#
Ü≥∂^èŒ∞_»∞~å „Ñ¨[Åa_»¤
|Ü«∞@ Ѩ_Õã≤# x*ÏÅ∞
ZuÎ# PÜ«Ú^èŒO kOK«x – Jx`«
ÔQiÖÏ¡ g~°∞_»∞~å âı+¨#fl J=∞~°∞x J=∞~°`«fi"Õ∞
J=∞~°rq QÆ∞O_Õ ˜ "≥eH˜ fã≤# x*ÏÅ∞

11. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 13
z„`« w`«Å∞ wÃã =∞=∞`år
z„`«Ç≤ÏOã¨Å`À pÖËÛã≤# =∂=∂‡i ɡ#s˚ qѨ¡"åxH˜ g∞ *Ï˝Ñ¨HÍÅ∞ =ÚYºO
z~°∞ k"≥fiÅ #=ÙfiÅ`À – ^Œâ◊~°^äŒO
=∞=∞`«ÖÁeH˜# P Z„~° Ü≥∂^èŒ∞xfl `«~°`«~åÅ Éèí∂™êfi=∞º Ñ‘_»# #∞O_ç Ñ‘_çOK«|_»∞`«∞#fl
zk"Õ∞ã≤Ok =∞=∞`år „Ѩ[Å q=ÚH˜ÎÔH· LÃÑÊ#ÖÏ L^Œ~ÚOz# H˜~°}ÏÅ∞ g∞~°∞
ZO^Œ∞HÀ?... L^Œº=∂Å "≥Å∞QÆ∞efl ~åǨï=ÙÅ∞ q∞OˆQã¨∞Î#fl
=∞x+≤H˜ =∞x+≤x ^ÀÜ«∞ÖËx „QÆǨÏ} Ѷ¨∞_çÜ«∞Ö’¡ ã¨OÔHà◊§#∞ `≥OK«∞H˘x
ã¨=∂[OÖ’ #∂`«# qÅ∞=Å∞ ^Œ∂ã¨∞Hõ=zÛ# #HõΔ„`åÅ∞ g∞~°∞.
KåÏÅ#fl Z„~°Ü≥∂^èŒ∞_çÃÑ· JO`« Hõã≤
ã≤OQÆ∂~ü #OkQÍO ÖÏÖòQÆ_£ #=¸<å L^Œº=∂xH˜ ~å[ºO H˜¡+¨ì"≥∞ÿ# Ѩiã≤÷`«∞efl HõeÑ≤ã¨∞Î<åfl
Z„~°g~°∞Å ~°∞z K«∂Ñ≤#O^Œ∞ˆH<å?... HõëêìÅ∞ `«Ñ¨Ê=x
ã¨=∂[O <åk „ѨHõ$u <åk D [QÆ`ü <åk =∂i¯ûã¨∞ì ~å[H©Ü«∂Å#∞ É’kèOz#
JO@∂... =∂#=`åfixfl Ziy# P á⁄^Œ∞Ì Ñ¨Ù=Ùfi =∂"À~Úã¨∞ì ÔQ·_£Öˇ·<£ g∞~°∞
Hõ^Œ∞Å∞`«∞#fl HÍÖÏxH˜ J#∞QÆ∞}OQÍ
u~°∞QÆ∞`«∞#fl ã¨∂~Àº^ŒÜ«∞O HÀ˜ Pâ◊Å∞ L#fl ǨÏ$^ŒÜ«∂Å∞ g∞Ô~·
`«∂~°∞Ê L`«Î~° ^ŒH˜Δ} ѨtÛ=∞ "≥Å∞QÆ∞`«∞<åfl~°∞ "Õ^Œ<≥·
kâ◊Å HõeÜ«∞ uiy JHõΔ~åÅ QÆ∞~°∞`«∞Ö’¡ JÅ∞¡‰õΩ<åfl~°∞ g∞ *Ï˝Ñ¨HÍÅ#∞
Éèí∂=∞^茺 ˆ~Y JOK«∞Å KÕ~° #∂`«# ã¨=∂[ "≥Å∞QÆ∞Å∞ g∞Ô~·
Hõ^Œ∞Å∞`«∞O>Ë K«∂_»ÖËx g∞ <Õ„`åÅ∞
h=Ù ˆ~Ñ≤# [y`åºÅ xѨC ~°=fi
^•"å#ÅOQÆ [QÆuH˜ qã¨ÎiOz PHÍâ◊OÖ’ „QÆǨÅxfl HõÅã≤
q=ÚH˜Î HÀ@ #∞O_ç qã≤i# qÅ∞¡ ÉÏ}O "≥Å∞`«∞~°∞ ѨOz#@∞¡
ÖÏÖòQÆ_£ ™È<£Ñ¨Ù_ç [OQÆÖò =∂Öò ÔHyã≤Ok =∂#= ã¨=∂[OÖ’
iq[xã¨∞ìÅ HÀ@Ö’ xѨCÅ∞ ~å*Ë™ê"£ #= ã¨=∂[O x~å‡}ÏxH˜
=∞=∞`årÖ’ =∞O@Å∞ ÖËáê=Ù #_»Hõ <ÕiÊ# QÆ∞~°∞=ÙÅ∞ g∞Ô~·
Z„~° ^˘~°Å =∞x K≥ѨCH˘<Õ"åà◊§ ‰õÄ_»∞ÖËx „Ѩ[Å ‰õÄ_»QÆ ˜ì LÃÑÊ<ÀÖˇ L^Œº=∂Å ã¨$+≤ìOz
<À’¡ #∞O_ç T_çѨ_»¤ =∂@ q∞=ڇŠJO`«"≥ÚOkOKåÅx P~å@Ѩ_ç# â◊„`«∞=Ù
ã¨∂~°º H˜~°}ÏÅ∞ Éèí∂ =∞O_»ÅOÃÑ· qã¨ÎiOz#@∞ì
Z#fl˜H˜ =∞~°∞=ÖËxk
qѨ¡"åxfl qã¨ÎiOKåÅx PtOz# Pâ◊ r=ÙÅ∞ g∞~°∞
=∞=ڇŠK«OÑ≤<˘Å¡`À HõÅ∞==Ú "Õ∞=Ú Jx ã¨=∞ã¨=∂[O xi‡OK«_®xH˜ SHõº ã¨OѶ¨∞@# XHõÔ~·
Wk *ÏfÜ«∞ Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ=∞x „Ѩ*ÏÃã·#º =∞~˘HõÔ~· ã¨∂~°º K«O„^Œ∞Å∞ qHõã≤Oz#@∞¡
K≥ѨC‰õΩ<Õ’à◊§ <À˜ =∂@ qѨ¡"åxfl qã¨ÎiOKå~°∞ g∞~°∞
ѨtÛ=∞ ~å*ϺňH K≥OkOk ™ê„=∂[º"å^Œ ^ÀÑ≤_ç #∞O_ç Ñ‘_ç`« „Ѩ[Å q=ÚH˜ÎÔH·
=∞˜ìÖ’x =∂}˜HͺÅ#∞ "≥eH˜fã≤#@∞ì áÈ~å_»∞`«∞#fl q∞=Ú‡Å#∞ „^ÀǨïÅK≥ ^˘~°Hõ|˜ì
=∞x+≤Ö’x ÉèÏ"åÅ#∞ ÉÜ«∞@ Ѩ_Õ™ê=Ù z„`«Ç≤ÏOã¨Å∞ Ãјì ~°HõÎO áêiOKå~°∞ =¸~°∞öÅ∞
#_»∞ã¨∞Î#fl ã¨=∂[OÖ’ ~åÉ’ÜÕ∞ <åÜ«∞Hõ`«fiO Z=~°x
<åÅ∞QÆ∞ =~åæÅ SHõº`«`À =KÕÛ HÍi‡Hõ =~°æ=∞x qѨ¡"åxH˜ P~°OÉèíO g∞ˆ~#x ÉèÏqOz# ~å[ºO
Ö’HÍxH˜ Kå˜K≥Ñ≤Ê „ѨѨOK« Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ q∞=Ú‡Å#∞ JO`«"≥ÚOkOKåÅx Zxfl Z`«∞ÎÅ∞ Uã≤<å
SHõº`«‰õΩ ÉÏ@ K«∂Ñ≤# ^èպܫ∂xq h=Ù "å_ç Z`«∞ÎÅ∞ z`«∞ÎKÕã¨∂Î ^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ qѨ¡"åxfl ã¨$+≤ìOz
„ѨѨOK« =∞Ǩ<åÜ«∞‰õΩÖÏ¡QÍ „Ѩ[ŠǨÏ$^ŒÜ«∂ÅÖ’ z~°HÍÅO QÆ∞~°∞=ÙÅ∞QÍ g∞Ô~·
#_çˆ~~Ú ~å„uÜ≥ÿ∞# #_çz"≥o§# „ѨǨ¡^Œ∞QÍ qѨ¡"åxfl kkÌOz#k XHõ~°∞... kkÌ# JHõΔ~åÅ#∞
#=Ö’Hõ x~å‡`«QÍ xeÑ≤# HÀ@#flQÍ PÜ«Ú^èŒOQÍ =∞ez KÕã≤Ok =∞~˘Hõ~°∞
ÖÏÖòQÆ_£ #=¸# K«∂Ñ≤# H˜+¨<£rQÍ ^ÀÑ≤_ç JO`åxH˜ ^Œ∂~°^Œ~°≈# g∞Ô~·
L^Œº=∞ <≥ÅÉÏÅ∞_çQÍ K«i„`«ÔHH˜¯# Ü≥∂^èŒ #Å∞=¸ÅʼnõΩ qã¨ÎiOz#
h HõÅÖË Ñ¨O_ç™êÎO h Pâ◊Ü«∞O ™êkè™êÎO Z„~° Ãã·<åºÖˇ·

12. 14 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
ã¨$+≤ìH˜ K«Å#O ZO`« =ÚYº"≥∂ J=∞~°∞Å `åºQÍÅ#∞, „âßq∞‰õΩÅ Hõ_»QÆO_»¡#∞
qѨ¡"åxH˜ g∞ *Ï˝Ñ¨HÍÅ∞ JO`Õ =ÚYºO '+¨O¿+~ü— ¿Ñ~°∞`À JHõΔ~° |^ŒÌO KÕã≤
(ã≤Ñ≤S =∂"À~Úã¨∞ì áêsì á⁄eò |∂º~À ã¨Éèí∞ºÖˇ·# HÍ. ÉèÏq`«~åÅ#∞ K≥·`«#ºO KÕã¨∂Î
'¿+~ü— kÖò`À áêʼnõΩÅ#∞ _èôH˘<åfl=Ù!
P*Ï^£, HÍ. H˜+¨<£rŠ㨇$uÖ’....) J=^èŒ∞ÖË¡x PHÍâ◊O`À
Z„~° #HõΔ„`«"≥∞ÿ ZšѨC_»∂
áêʼnõΩÅ#∞ _èôH˘Ïì=Ù— "≥Å∞QÆ∞ l=Ú‡`«∂
=∂‰õΩ áÈ~å@ k‰õÄûz J~Ú<å=Ù
– ÅǨÏ~ü (2012 =∂iÛ 18# áê=Ú HÍ@∞`À „Ѩ=∂^Œ= âß`«∞Î
^ŒàÏs áêʼnõΩÅ∞ „ѨHõ$u =#~°∞Å#∞ J=∞~°∞_≥·# HÍ. âı+¨#fl 㨇$uÖ’)
|_® HÍ~˘Êˆ~ò ^ÀÑ≤_ô ^˘OQÆʼnõΩ
^è•~å^Œ`«ÎO KÕ¿ãO^Œ∞‰õΩ
Éi`≥yOz# ^ÀÑ≤_ç ~å[ºO
PѨˆ~+¨<£ „w<£Ç¨ÏOò ^•_»∞Å∞
Hõq`å ™êQÆ~°∞_»∞
’Ç≤Ï q=∂<åÅ xѶ¨∂ <Õ„`åÅ∞ – K«Å™êx Ѩ„™ê^£
P^èŒ∞xHõ PÜ«Ú^è•Å∞ – Hõ=∂O_À á¶È~°∞ûÅ∞ QÆ∞O_≥ QÆ∞O_≥Ö’ Z„~° *ˇO_®x
Hõ"å`«∞Å∞, Hõã¨~°`«∞ÎÅ∞ KÕã¨∞Î#fl"Õà◊ x@ìxÅ∞=ÙQÍ xÅɡ ˜ì#"å_»∞
=∞#ã¨∞Ö’ =∂"À =∞ǨÏhÜ«Úx
K«Å¡x ѨÙ#flq∞ K«O„^Œ∞_çÖÏ =∞s =∞s =∞##O KÕã≤#"å_»∞
¿ã^Œ fiÛ – =∂ =∂~åæxfl xˆ~Ìtã¨∞Î<åfl=Ù #_ç<≥uÎ# ã¨∂s_»∞x
#Hõ#HõÖÏ_çOz# "å_»∞
„Ѩ*Ï Ü«Ú^ŒúOÃÑ· Z#ÖËx qâßfiã¨O LOk #_ç~åui #_ç ˆ~=Ù#
áêʼnõΩÅ |∂@HõѨ٠Ѩ^äŒHÍÅ∞ <å=x #_çÑ≤#"å_»∞
„Ѩ[Å#∞ pÖËÛ ‰õΩ„@Å∞ ã¨∂~°∞ºx J~°KÕ`«|˜ì
<Õ ˜ Pi÷Hõ ã¨OHΔÀÉèíѨ٠ã¨∞_çQÆ∞O_»OÖ’ ^Œ∞H˜¯ ^Œ∞xflOz#"å_»∞
„Ѩ*Ï áÈ~åÏÅ∞ ã¨∞<åq∞ÖÏ ~åÉ’`«∞<åflÜ«∞x á¶êºHõìsÖ’ K«O^Œ=∂=∞`À
=∞~°K«„HõO uÑ≤ÊOz#"å_»∞
ÃÇÏK«ÛiOKå=Ù r=# ã¨O„QÍ=∂#
„Ѩ[Å∞ K«i„`« #∞O_ç áê~îåÅ∞ <Õ~°∞Û‰õΩOÏ~°∞ #~°∞ÅO`å ÉèÏ㨯~°∞ÖË##fl"å_»∞
QÆ`«O =~°Î=∂#Ѩ٠J#∞Éèí"åÅ#∞ =∞$`«∞º xâ◊≈ÉÏÌ#
qѨ¡"À^Œº=∞OÃÑ· P@∞áÈ@∞Å#∞ =∞$^Œ∞ r= ~°=ox q#fl"å_»∞
=∂"À~Úã¨∞ì ã≤^•úO`«Ñ¨Ù "≥Å∞QÆ∞Ö’ pHõ@¡ `À@Ö’
ã¨Oâı¡+¨} J=Ù`«∞<åfl~Ú Hõhfl˜ Ö’Ü«∞x Hõ#∞Q˘#fl"å_»∞
#HõûÖˇ·ò ~°Ç≤Ï`« ~å„+¨ìOQÍ ^•#=`å Ö’HõOÃÑ·
„ѨHõ ˜™êÎ=∞x „ѨQÆÖσùÅ∞ ѨeˆH HÍÅO `≥~°kOz#"å_»∞
PO„^èŒ ^ÀÑ≤_ç áêʼnõΩʼnõΩ ÃÑ#∞ã¨"åÖò qã¨∞~°∞`«∂ =∂#=`å Ç≤Ï=∞yiÃÑ·
Z„~°*ˇO_® ZyiOz# "å_»∞
QÀ^•=i, „áê}Ç≤Ï`«, WO„^•=u, „Ѩu F@q∞ QÆ~°ƒùOÖ’
â◊|i `«~°=∞O`å q[Ü«∂<Õfl gH˜ΔOz# "å_»∞
Zyã≤Ѩ_Õ „Ѩ*Ï áÈ~å@Ѩ٠`«~°OQÍÅ#∞ HÍtÔ~_ç¤x Y`«O KÕã≤#O^Œ∞‰õΩ
K«∂_»=∞<åfl=Ù! K≥b¡ K«O„^Œ=∞‡H˜ <≥`«∞Î ˜ ÉÁ>ˇì ˜ì#"å_»∞
=∞Oy H˘O_»Å #∞O_ç áêÑ≤ H˘O_»Å =~°‰õΩ ã≤eQÆ∞iÖ’ [fieOz# #HõûŃs
`«# áê^Œ =Ú„^ŒÅ P#"åÅ∞`À ã≤HÀ¯Å∞Ö’ "≥Å∞¡"≥uÎ# ã¨=~°Å∞
„Ѩ[ŠǨÏ$^ŒÜ«∂ÅÖ’ ^•y L<åfl=Ù ã≤iã≤Å¡Ö’ Hõ^ŒO `˘H˜¯# Ô~·`åOQÆO
qѨ¡"À^Œº=∞ x~å‡}OÖ’ H˘`«Î J#∞Éèí"åÅ#∞ t=™êQÆ~°∞x Hõq`å „¿Ñ~°}Å∞
JOkOKå=Ù! J

13. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 15
Hõ^äŒ
„Ѩ"åǨÏO u~ÀQÆq∞OK«^Œ∞
– #Å∂¡i ~°∞H˜‡}˜
`«# KèåO|~üÖ’ ‰õÄ~˘Ûx JO`«„H˜`«O HÍH˜<å_» áÈ~Ú=zÛ# Hõ=~ü KÕã≤ =∞#‰õΩ ÃãÊ+¨Öò J~Ú@"£∞QÍ `Õ"åe—.
iáÈ~°∞ì ÃѶ·#Öò KÕ™ÈÎOk. P "å~°O '„Ѩ*ÏѨHõΔO—Ö’ K«∂Ñ≤OKåeû# JO`Õ! „áÈ„QÍO Ѷ≤H±û J~ÚáÈ~ÚOk. Ö’HõÖò iáÈ~°ì~°∞‰õΩ ÖÏ_ç˚
á¶È’Å∞, g_çÜ≥∂ H˜¡Ñ≤ÊOQ∑û ã¨iK«∂ã¨∞‰õΩO@∂... HÍH˜<å_» Ô~·`«∞Å`À K«∂_»=∞x ѨÙ~°=∂~ÚOz, =∞~°∞㨠˜ ~ÀA L^ŒÜ«∂xH˜ Éèí„^•K«ÅOÖ’
ã¨OÉèÏ+¨} QÆ∞~°∞Î KÕã¨∞‰õΩO’Ok. 'ZO`« HÀѨO. ZO`« ^Œ∞óYO... ky „ÃѶ+π J~Ú "≥Ç≤ÏH˜Öò =∂Ï¡_»∞‰õΩx 'K«~°¡— "≥·Ñ¨Ù ™êQÍ~°∞.
Éèí∂=ÚÅ∞ J<åºÜ«∞OQÍ ÖωõΩ¯<åfl~°x ZO`« ÉÏ^茆 Ô~·`«∞Å =∂@Å∞, Éè„í ^•K«ÅOÖ’<Õ K«~¡° ZÖÏ LO_»É’`ÀO^À J~°=∞~ÚOk. N~å=∞
÷
"åà◊§ "≥ÚǨÅ∞ `«ÅK«∞‰õΩO’Ok. #=q∞ "≥o§ "å~°O Ѩk~ÀAÖˇ·<å TixO_® *Ï`«~°ÖÏQÍ áÈbã¨∞
WO`«Ö’ KèåO|~ü ^ŒQÆæ~°H˘zÛ '"Õ∞_»"£∞, ™ê~ü Ñ≤Å∞ã¨∞Î<åfl~°—x rѨÙÅ∞ =∂˜=∂˜H© u~°∞QÆ∞`«∞##fl~Úº. WOHõ =¸_»∞ ~ÀAÖË QÆ^•
J>ˇO_≥~ü K≥áêÊ_»∞. '=∞m§ UO Ѩx =zÛO^À! J#∞‰õΩO@∂, |~°∞=ÙQÍ ã¨ÉèíÅ∞.... >ˇ#¬<£ ÃÑiy#@∞¡ J~°÷=∞=Ù`ÀOk. '„w<£Ç¨ÏOò =ºuˆ~Hõ
ÖËz J@∞HõkeOk. ã¨É—íè JO>Ë =∂@ÖÏ! Pk"åã‘Å`À... JO^Œ∞<å K«fãQ_£ JOK«∞#...
Î π Æ
ã¨∞*Ï`« H˘kÌQÍ ÖÏ=ÙQÍ LO_»_O`À á⁄˜QÍ JxÊã¨∞Ok. Kå=∞#
» ì Î ^•i á⁄_»=Ù<å áÈã¨ì~°∞¡ K«∂ã¨∂Î ÉÏQÍ<Õ „ѨKå~°O KÕã≤#@∞ì<åflˆ~
Kè å Ü« ∞ QÍ LO_ç KåÖÏ ™ê^•ã‘ ^ •QÍ JxÑ≤ ã ¨ ∞ Î O k. ˜ . q. J#∞‰õΩOk. 'gà◊§ÔHO`« ^è≥·~°ºO! WO`«‰õÄ Ñ¨i‡+¨<£ WKåÛ~À ÖË^À D
Ü«∂OHõ~üû‰õΩO_®eû# Ѷ≤QÆ~ü HÍHõáÈ=_»O`À P"≥∞ '„Ѩ*ÏѨHõΔO— gH©¡ g∞˜OQÆ∞‰õΩ—.
i=ÓºH˜ W<£Kå~üQÍ LOk. J~Ú`Õ P"≥∞ `≥eq, K«∞~°∞‰õΩ^Œ#O, "å~°Å#∞
˚ Î K«~°¡ "≥àı§@ѨʘH˜ ѨkQÆO@Öˇ·Ok. JѨʘˆH Hõq∞© HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞
'HÍKü— KÕÜ«∞_»OÖ’ LO_Õ <≥·Ñ¨Ù}ºO W^ŒO`å P"≥∞HÀ „Ѩ`ÕºHõ Q“~°"åxfl =¸_»∞ rѨÙÖ’¡ =¸_»∞ ©OÅ∞, =¸_»∞ "≥·Ñ¨ÙÖÏ, "≥à◊§_®xH˜ ã≤^Œú"≥∞ÿ
`≥KåÛ~Ú. |Ü«∞Å∞^Õ~°∞`«∞<åfl~°∞.
ã¨∞*Ï`«‰Ω =ÚÃÑÊ S^Õà√§, HÍh #ÅÉè·ˇ ÃÑ· |_»@∞ìO@∞Ok. `«O„_ç
õ · ◊ ¤ Ö’HõÖò iáÈ~°ì~ü ~åA P Hõq∞© ÉÏ^èŒ∞º_»∞ âıY~üH˜ gà◊§#∞
"å=∞ѨHõΔ ~å[H©Ü«∂ʼnõΩ K≥Ok# „Ѩ*Ïã¨OѶ¨∞OÖ’ Ѩx KÕ¿ã"å_»∞. ѨiK«Ü«∞O KÕâß_»∞.
Z=∞Ô~hû<å˜H˜ z#flÑ≤Å¡ HÍ=_»O`À `«O„_ç *ˇÅ∞ rq`«O P"≥∞HõO`«QÍ
˚ · '"Õ∞_»"£∞! g∞~°∞ WHõ¯_» Hõ=~ü KÕã≤<å 㨈~! ÖË^Œ∂ D ©=ÚÖ’¡
`≥eÜ«∞ÖË^∞Œ QÍh... `«~∞° "å`« x~°ƒO^è•Å#∞ K«qK«∂ã≤# ‰õΩ@∞OÉÏÅÖ’ U^À XHõ ^•x`À Pk"åã‘ QÆ∂_ÕÅH˜ "≥o§<å㨈~! g∞ W+¨ìO— J<åfl_»∞.
"åà◊§n XHõ ˜. J#∞HÀ‰õΩO_® `«O„_ç J~åúO`«~°OQÍ K«xáÈ=_»O`À ã¨∞*Ï`«‰õΩ JHõ¯_çH˜ =KÕÛ@ѨʘH˜ U PÖ’K«<å xiÌ+¨ìOQÍ ÖË^Œ∞.
K«^Œ∞=ÙHõO>Ë L^ÀºQÆO =ÚYº"≥∞ÿOk ‰õΩ@∞OÉÏxH˜. âıY~ü =∂@Å`À Pk"åã‘ „áêO`åʼnõΩ "≥àϧÅx JѨʘHõѨC_»∞
`«O„_ç L#fl ~ÀAÖ’¡ "å=∞ѨHõΔ Jaè=∂#∞Å∞ WO˜H˜ ~å=_»O, x~°‚~ÚOK«∞‰õΩOk.
™êÇ≤Ï`«º K«~°ÛÅ∞, ѨÙã¨ÎHÍÅ∞ P"≥∞‰õΩ z#flѨʘ #∞O_Õ „Ѩ[Å g∞^Œ 'WkQÀ D H˘O_»ÖË Ç¨Ï^Œ∞Ì! J=`«Å K«fÎãπQÆ_Õ¤! J@∞ #∞O_ç
Pã¨HΘ ÃÑOKå~Ú. `≥eã‘ `≥eÜ«∞‰õΩO_®<Õ `«#∞ ‰õÄ_® P ÉèÏ=*ÏÖÏxH˜ W@∞ Pk"åã‘Å∞ ‰õÄe Ѩ#∞ʼnõÄ, q∞~°ÑHÀ`«Å‰õΩ =ã¨∂<Õ LOÏ~°∞—.
¨ Î
K≥Ok# =∞x+≤#<Õ =Ú„^Œ =∞#ã¨∞Ö’ Ѩ_çáÈ~ÚOk. JO^Œ∞‰õΩ "åà◊§ ã¨∞*Ï`«‰õΩ „ue¡OQ∑QÍ JxÑ≤OzOk. Z^Œ∞>Ë xÅ|_ç L#fl@∞ì
‰õΩ@∞O| Ѩiã≤÷`«∞Å∂ ^ÀǨÏ^ŒÑ¨_®¤~Ú. L#fl D H˘O_»Å∞ Ô~O_»∞ ~å„ëêìÅ ã¨iǨÏ^Œ∞ÌÖÏ! Z"Õ∞lOQ∑... `å#∞
JO^Œ∞=Å¡ ‰õÄ_® HÍ=K«∞Û '„Ѩ*ÏѨHõΔO— gH©¡ i=ÓºÖ’ "≥·q^茺O `«~°K«∞QÍ "å~°ÎÅÖ’ K«∂¿ãk D K«fÎãπQÆ_Õ¤! FÇπÏ! =∂"À~Úã¨∞ìÅ
K«∂Ñ≤ã¨∞ÎO^Œ<Õ =∞Oz ÏH± =zÛOk. ~å[ºO!... U"Õ"À "å~°ÎÅ∞ =∞#ã¨∞Ö’H˜ =KåÛ~Ú.
JѨʘH˜ <åÅ∞QÆ∞ ~ÀAÅ∞QÍ K«~°¡ #∞O_ç Ö’HõÖò iáÈ~°ì~ü ~åA =ÚO^Œ∞ áÈ`«∞#fl rѨÙ##∞ã¨iOz áÈxã¨∞Î<åfl_»∞ „_≥·=~ü.
#∂ºãπ ѨOÑ≤ã∞¨ <åfl_»∞. Jq K«∂ã¨∞#fl "≥∂ǨÏ<£~å=Ù‰õΩ JHõ¯_ç Ѩiã≤`∞« Å∞
Î Î ÷ Jhfl z#fl z#fl QÆ∂_ÕÅ∞. [#O Hõ#|_ç# ^ŒQ~ÖÏ¡ Py <åÅ∞QÆ∞
æÆ °
=∂=¸Å∞QÍ<Õ >ˇ#¬<£QÍ LOÏ~Ú, WѨC_çOHõ =∞iO`« JÅ[_çQÍ áê@Å∞ áê_ç, Ô~O_»∞ =∂@Å∞ K≥Ñ≤Ê, Hõ~°Ñ¨„`åÅ∞ WzÛ ã¨Éèí‰õΩ ~°=∞‡x
LO_»=K«∞Û#xÑ≤Oz, #∂ºãπ ÃãÊ+¨ÖòQÍ Hõ=~ü K≥Ü«∞º=∞x XHõ [#~°Öò K≥ѨÙÎ<åfl~°∞. P Pk"åã‘ʼnõΩ `≥Å∞QÆ∞ J~°÷=∞~Ú#@∞ìQÍ K«∂ã¨∞Î<åfl~°∞.
W<£„ã¨H¬õ <£ WKåÛ_»∞. HÍh ^•xg∞^Œ ÃãÊ+¨Öò |∞e>ˇ<H˜ ѨxH˜ =KÕÛ@@∞ì
ì £ QÍh uiy ["å|∞ K≥ѨÊ_»O ÖË^Œ∞. J~Ú`Õ „Ѩu ©OÖ’#∂ "åà◊§ÉèÏ+¨
ÖÏQÍÅO>Ë ÃãO@~ü #∞O_ç "≥àϧeûO^Õ#x JxÑ≤OzOk. JÏ¡ `≥eã≤# "åà◊√§ L<åfl~°∞. Pâ◊Û~°ºOQÍ "åà◊§O`å, `«=∞‰õΩ D q+¨Ü«∞O
J#∞HÀQÍ<Õ J`«x ^Œ$+≤ìH˜ ã¨∞*Ï`« =zÛOk. `≥Å∞ã¨x... g∞˜OQÆ∞‰õΩ =ã¨∞Î<åfl=∞h— K≥áêÊ~°∞.
'HÍH˜<å_» #∞O_ç "≥Ú#fl<Õ =KåÛ~°∞ QÆ^•, "≥O@<Õ W@∞ WH̓Öò Pk"åã‘Å#∂, "åà◊§ =∂@Å#∂ iHÍ~°∞¤ KÕã¨∞Î<åfl_»∞.
ѨOѨÙ`«∞<åfl#x J#∞HÀ~°∞ QÆ^•! JO@∂<Õ... g∞`À WH̓Öòx ‰õÄ_® PÜ«∂ QÆ∂_ÕÅ áÈbã¨∞Å J~åK«HÍÅ QÆ∞iOz, ™êÖÏfiA_»∞O QÆ∞iOz
fã¨∞‰õΩáÈO_ç. J`«<≥·`Õ g∞‰õΩ H˘O`« ÃÇÏeÊOQ∑QÍ ‰õÄ_® LOÏ_»∞—. J_çy q=~åÅ∞ ~åã¨∞‰õΩO@∞<åfl~°∞ HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞.
WH̓Öò‰õΩ áêuˆHà◊√§. K«∞~°∞QÍæ LO_»@"Õ∞ HÍ^Œ∞, #„=∞`«QÍ#∂, 㨠∞ *Ï`« ‰õ Ä _® P q=~åÅ∞ q_ç Q Í `« # <À@∞ûÖ’
=∞~åº^ŒQÍ#∂ ‰õÄ_® LOÏ_»∞. ZH˜¯OK«∞‰õΩO’Ok.
WH̓Öò ~åQÍ<Õ q+¨Ü«∞O K≥Ñ≤Ê, '"Õ∞_»"£∞`À "≥à◊√§, =∞OzQÍ JÏ¡ L^ŒÜ«∞O Ѩk QÆO@Å #∞O_ç ™êÜ«∞O„`«O Zxq∞k ^•HÍ

14. 16 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
u~°∞QÆ∞`«∂ L<åfl~°∞. HÍ~°ºHõ~ʼnõΩ uO_ç uѨÊÅ∞ ‰õÄ_® ÖË=Ù. á⁄^Œ∞@
ΰ Ì HõkeOk.
ux=zÛ# ˜Ñ¶≤<£. Ô~O_»∞, =¸_»∞ aÃã¯ò áêÔH@∞¡ `≥K«∞Û‰õΩ<åfl~°∞. |Ǩïâ◊ P rq`«"Õ∞ <åÖ’ WOHÍ r= K≥·`«<åºxfl xOÑ≤
=ã¨∂Î ‰õÄ_® F "å@~ü HÍ<£ rѨÙÖ’ "Õã¨∞H˘K«∞Û‰õΩ<åfl~°∞. LOzO^Õ"≥∂! Hõ_»∞Ѩ٠xO_ç# rq`«O HÍHõáÈ=_»O =Å¡ K«∞@∞ìѨHõ¯Å
P aÃã¯>Ë¡ ã¨∞*Ï`«‰õÄ Ô~O_çKåÛ~°∞. F KÀ@ z#fl ˜H©¯ H˘@∞ì "åiѨ@¡ Ѩ ˜ìOѨÙ, WѨʘH© q∞ye LOk. JO^Œ∞=ÖË¡ D Pk"åã‘Å
Hõ#|_ç`Õ ZѨʘ"À HÍ~°Ñ¨Ù K«∞@ìÅ∂, aà◊§Å∂ Hõ#|_ç`Õ J"Õ H˘x rq`åÅ∞ #xflO`«QÍ HõÅ=~°ÃÑ_»∞`«∞<åfl~Ú HÍ=K«∞Û.
u<åfl~°∞. JO`Õ! PÖ’K«#Å`À ã¨∞*Ï`« Éèí„^•K«ÅO #∞O_ç K«~°¡‰õΩ =zÛOk ‰õÄ_®
P HÍ~°ºHõ~°ÎÅÖ’¡ z#fl Ñ≤Å¡Å∞ ‰õÄ_® ZO`« L`åûǨÏOQÍ<À `≥eÜ«∞ÖË^Œ∞.
L<åfl~°∞. uO_ç uѨÊÅ∂ J#∞HÀ=_»O ÖË^Œ∞! 'gà◊§‰õΩ ZO^Œ∞H˜O`« ã¨∞*Ï`«#∞ K«∂_»_»O`À<Õ z#fl Ñ≤Å¡Å∞ Ǩïëê~°∞QÍ =ÚO^Œ∞‰õΩ
Pã¨H©Î! WO`« „â◊=∞HÀiÛ "å~°O ~ÀAÅ∞QÍ D ZO_»‰õΩ D J_»qÖ’ =zÛ D ~ÀA JO^Œ~°O QÆ∂_ÕʼnõΩ "≥à◊§_»O ÖË^•O©. XHõ¯ '©O—
ZO^Œ∞‰õΩ u~°∞QÆ∞`«∞#fl@∞¡ Pâ◊Û~°ºOQÍ JxÑ≤OzO^•"≥∞‰õΩ. =∂„`«"Õ∞ J@∞ zO`«∂~°∞ "≥à’ÎOk. q∞ye# "åà◊§=∞O`å WHõ¯_Õ
ã¨∞*Ï`«‰õΩ W^À H˘`«Î J#∞Éèí=O... `«#∞ "≥o§# ZÃã·<£"≥∞O@¡hfl LO@∞<åflO. D ~ÀA K«~Ö’ ã¨O`«. D ã¨O`«‰Ω... K«fãQ_£ Ö’`«@∞ì
¡° õ Î πÆ
^•~° ∫#∞‰õΩ ^ŒQÆæ~°∞#fl „áêO`åÖË... WÏ¡ J_»q ֒ѨeH˜ Z#fl_»∂ „áêO`åÅ #∞O_ç Hõhã¨O Ѩk"ÕÅ =∞Ok =™êÎ~°O@. JO^Œ∞ˆH WHõ¯_Õ
"≥à§◊ ÖË^∞. ÃÑQÍ P Pk"åã‘Å J#∞Éè"åÅ∞ q#_®xH˜ ‰õÄ_® Hõ+OQÍ,
Œ · í ì¨ LO_ç „Ñ¨ K å~° O KÕ ¿ ãÎ Jxfl „QÍ=∂ʼnõ Ä "≥ ∞ ¿ã*ò
=∞#ã¨∞#∞ Hõez"Õã¨∂Î L<åfl~Ú. "≥o§áÈ^ŒÌ#∞‰õΩO@∞<åfl~°∞.
J`åºKå~åÅ∞, ™ê=¸Ç≤ÏHõ QÆ$Ç¨Ï ^ŒÇÏ<åÅ∞, Q˘„Ô~Å#∞, HÀà◊§#∞
¨ ã¨∞*Ï`« =ÚO^Œ∞ ~À[O`å "åà◊§`À LO_»_»O`À P Ñ≤Å¡Å∞
Z`«∞ΉõΩáÈ_»O. WHõ H˘@ì_»O JO>Ë =∂=¸ÖË##fl@∞ìQÍ L<åfl~Ú. ã¨∞*Ï`«#∞ ‰õÄ_® "åà◊§ =∞x+≤ H˜O^Œ<Õ ÖˇHõ¯ "Õâß~°∞.
HÍeáÈ~Ú# Wà◊√§ WOHÍ JÖψQ "≥ÚO_çQÍ LO_çáÈÜ«∂~Ú. ã¨∞*Ï`« PÖ’K«#Ö’¡ Ѩ_çOk–zO`«∂~°∞ "≥à◊§_»=∂? Ö’HõÖòQÍ
ã‘`å~åOѨÙ~°O `«O_®Ö’ ÅH˜Δ ‡ J<Õ J=∂‡~Ú ™êfl<åxH˜ áÈ`Õ, ã¨O`«x Hõ=~ü K≥Ü«∞º_»=∂? Jx. ÃÑ·QÍ x#flÖËx Kå~°ÅKå~°Å
P J=∂‡~Úx ˆ~Ñπ KÕã≤ K«Oáê~°x.. P"≥∞ Éèí~°Î ѨÙÅ¡Ü«∞º J_»∞¤HÀÉ’`Õ „_»ã¨∞ûÅ`À áê~å q∞Å@s "åà◊√§ T~°O`å ky#@∞ìQÍ ‰õÄ_®
J`«xfl ‰õÄ_® K«Oáê~°x P QÆ∂_≥O "åà◊√§ P Hõ^äŒO`å K≥ѨÙÎO>Ë QÆ=∞#OÖ’H˜ =zÛOk. "å`å=~°}OÖ’ =∂ˆ~Ê^À Hõ#|_çOk. áÈbã¨∞
ã¨∞*Ï`«‰õΩ Hõà◊§hà◊√§ uiQÍ~Ú. "åº#∂¡, „@‰õΩ¯Å∂ ǨÏ_®q_çQÍ u~°∞QÆ∞`«∞#fl~Úº.
'"≥Ú#fl<Õ S^Œ∞ ~ÀAÖˇ·Ok... WѨÊѨÓʼnõΩ áÈ`Õ áÈbã¨∞Å∞ JHõ¯_ç #∞O_ç Hõ^Œe"≥o§áÈÜ«∂~°∞.
H˘Ïì~°O_ô... WkQÀ K≥~Úº ZÏ¡ qiKå~À! K«∂_»O_ç— Jx ^•x`À P JOQÆ_®"≥∞ 'Z=~°=∂‡ g∞~°∂? á⁄^Œ∞Ì<Õfl =∂ ÉË~åÅ∞
"åzáÈ~Ú# K≥~Úº kQÆ∞Å∞QÍ K«∂Ñ≤OKå_»∞ 'H˘Ü«∞º— J<Õ Pk"åã‘. K≥ _ » Q ˘@ì _ ®xHÍ! á¶ È ! á¶ È — Hõ ã ≤ i Ok. 㨠∞ *Ï`« ‰ õ Ω F Hõ Δ } O
J`«x Q˘O`«∞Ö’ qKå~°O ã¨∞*Ï`«Ö’H˜ „Ѩ=Ç≤ÏOz#@ì~ÚOk... 'áêѨO— z=Ù‰õΩ¯=∞xÑ≤OzOk. JHõ¯_ç #∞O_ç Hõke F ѨHõ¯QÍ xÅ|_®¤~°∞
J#∞‰õΩOk. "åà◊√§.
"åi J#∞Éèí"åÅhfl |~°∞=ÙQÍ "≥∂ã¨∞‰õΩO@∂ K«~°¡ KÕˆ~@ѨʘH˜ P JOQÆ_®"≥∞ P_»"åà◊§#∞ ÉèÏ+¨Ö’ XHõ>Ë JizÑ≤ez z=iH˜
á⁄^Œ∞áÈ~ÚOk. HÍ~°ºHõ~Å∞ JHõ¯_Õ PyáÈQÍ ã¨∞*Ï`« "åà◊√§ Éè„í ^•K«ÅO
Ì Î° uiy ~°ÑÊ≤ OzOk. ã¨∞*Ï`« <Õ~ÉÏ=O`À JÏ¡ K«∂ã¨∂Î LO_çáÈ~ÚOk.
° è
"≥àϧ~°∞. uiy =zÛ# P Pk"åã‘ =∞Ç≤Ïà◊ J^Õ p~°#∞ KÕ`ÀΠѨ@∞ì‰õΩx
Ô~O_À ~ÀA Éèí„^•K«ÅO #∞O_ç |Ü«∞Å∞^Õ~°∞`«∂<Õ P ~ÀA 'UH± ™œ— J#flk. ã¨∞*Ï`« k"≥∞‡~° áÈ~ÚOk. ZHõ¯_» S^˘O^ŒÅ∞,
~å„u K«~°¡Ö’<Õ LO_®Å#∞‰õΩOk. `«~°"å`« ~ÀA 'ã¨Éèí— Hõ#∞Hõ P ZHõ¯_ç =O^Œ Pk"åã‘Å∞?
~ÀA HÍ~°ºHõ~Å∞ ^˘~°H_O Hõ+O. `«#∞ D ~À*Ë "åà◊§`À WO@~°∂fi ºÅ∞
ΰ õ » ì¨ ÉÏQÍ ZÏ¡ J_»QÆæeQÍ~°∂?
fã¨∞HÀ"åÅ#∞‰õΩOk. 'f<£ ™œ—
"Õ∞_»"£∞ JHõ¯_» ÖÏ_ô˚Å∞ ‰õÄ_® ÖË=O_ô! ZÖÏ LOÏ~°∂? Jx '<å—
WH̓Öò =^ŒÌ#fl@∞ì Q˘}˜QÍ_»∞. 'UH± ™œ ^Œãπ—... "≥à◊§_®xH˜ ã≤^Œú=∞~ÚO^•"≥∞.
'Ѷ¨~°"åÖË^Œ∞ÖË! áêuHõ =∞Ok P_»Ñ≤Å¡Å∞ "å~°O ~ÀAÅ∞QÍ P 'JKåÛù! iKåÛù... ѨHõ_À, ѨHõ_À! UH± ™œ cãπ ~°∂Ñ≤Ü«∂—
W~°∞‰õΩ ÖÏ_çÖ’ ã¨~∞HÀ=_»O ÖË^∂? XHõ¯ ~ÀA‰õΩ UO HÍ^Œ∞ÖË WH̓Öò!
˚ °Ì Œ ÉË~O Hõò PѶπ J~ÚáÈ~ÚOk. QÆ∞OAÖÏ@Å∞ ÖË=Ù. ~O_Õ=∂@
° Ô
LO_»QÆÅ#∞—. WO`«Ö’ WOHÀ P"≥∞ =∞~À p~° ÉË~°O KÕã≤Ok. P p~° ~°OQÆ∞ ÉÏQÍ<Õ
'Jã¨Å∞ Jk ÖÏ_®˚? z#fl QÀ_Ò<£Ö’ =∞_»`« =∞OKåÅ∞ "Õã≤# LOk. HÍh =∞s áê`« p~°xÑ≤OzOk. Jk ‰õÄ_® J~°"·≥ ~°∂áêÜ«∞ʼnõΩ
QÆk. J^Õ=∞<åfl ѨO^• "åà◊§‰õΩ?... ã¨∞*Ï`«‰Ωõ KåÖÏ ~ÀAÅ `«~"å`«
ì˜ ° H˘<åfl~°∞.
`«#™⁄O`« =∞#∞+¨μÅ ^ŒQÆæ~°H˘zÛ#@∞ìQÍ JxÑ≤OzOk. J^ŒO`å K«∂ã¨∞Î#fl ã¨∞*Ï`«‰õΩ F ѨHõ¯ "åà◊√§ Hõ#|~°z# `≥eqH˜
`«O„_ç J~åúO`«~°OQÍ K«xáÈ=_»O... KÕuÖ’ _»|∞ƒÖË¡=Ù... "≥#Hõ =ÚK«Û@QÍ<Õ L<åfl ^•xÖ’ ‰õÄ_® "åà◊√§ "≥∂ã¨áÈ`«∞#fl "≥·#O
Pã¨∞ÎÅ∂ ÖË=Ù! `«e¡"Õˆ~ ‰õΩÅ=∞x |O^èŒ∞=ÙÅO`å ^Œ∂~°O. JO`«O`« ÉÏ^èŒxÑ≤OzOk.
=∂„`«OQÍ L#fl ‰õΩ@∞O|O gkä# |_»¤@ì~ÚOk. P Hõ+¨ìHÍÅOÖ’ UO JHõ¯_»∞#fl p~°Åhfl ÉÏQÍ "å_ç#q... á¶êÖòû ‰õΩ˜ì L<åfl~Ú.
KÕã≤ `åq∞^ŒÌsfl |uH˜OzO^À J=∞‡‰õΩ =∂„`«"Õ∞ `≥eã≤# ã¨OQÆ`«∞Å∞! LuH˜ W„ã‘Î KÕâß~°∞. Jq `«=∞ É’˜ "åà◊§ Wà◊§Ö’¡ ã‘ìÅ∞ ™ê=∂#∞
„ÃÑ·"Õ@∞ ã¨∂¯Ö’¡ #∂@Ü«∂Éèˇ· ~°∂áêÜ«∞ʼnõΩ ©K«~°∞ L^ÀºQÆO HÀã¨O ѨkHÀ W~°"≥·HÀ "Õ¿ã™êÎ~°∞. JÖÏO˜q =O^Œ ~°∂áêÜ«∞ÅHÍ?
z#fl áêHõ W~°"≥· ~°∂áêÜ«∞Å J^≥Ì... Jn ‰õÄb, <åb KÕã¨∞‰õΩ<Õ ZO`« ^ŒQÍ! P =O^Œ ~°∂áêÜ«∞Å∞ Pk"åã‘Å∞ ZO`« Hõ+¨ìѨ_ç`Õ
"åà◊√§O_Õ "å_». ™êfl#O K≥Ü«∞º_®xH˜ `«_çÔHÅ QÆk. Öˇ„˜<£H˜ hà◊√§ =™êÎ~¸?. =~°ã¨QÍ P_»"åà◊√§ =ã¨∂Î<Õ L<åfl~°∞... p~°Å ÉË~åÅ∞
fã¨∞‰õΩx `«∞ѨÊÖ’¡H˜ áÈ=_»O. ã¨∞*Ï`«‰õΩ `«# z#fl`«#O Hõà◊§Ö’¡ ™êQÆ∞`«∂<Õ L<åfl~Ú.

15. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 17
"≥∞e¡QÍ JHõ¯_ç #∞O_ç =ÚO^Œ∞‰õΩ HõkÖÏ~°∞. #Å∞QÆ∞Ô~·^Œ∞QÆ∞~°∞ ã¨O`«Ö’ H"≥∞~åÅ∞, ÉϺQÆ∞Å∞ Éè∞í *Ï# `«yeOK«∞‰õΩx u~°∞QÆ∞`«∞#fl
Ô
Pk"åã‘ „ã‘Å∞ |∞@ìÖ’¡ zO`«ÑO_»∞ ÃÑ@∞ì‰Ωõ x ‰õÄ~ÀÛ#∞<åfl~°∞. |Ǩïâ◊
Î ¨ ã¨∞*Ï`«#∞, WH̓Öò#∞ qO`«QÍ K«∂_»™êQÍ~°∞.
Ö’HõÖò "åà◊√§ HÍ=K«∞Û.. Hõ@∂ì ÉÁ@∂ì =∞^茺 `«~°QÆu „ã‘ÎÅxÑ≤OKå~°∞. ã¨∞*Ï`« p~°Å∞ H˘O@∞#fl P_»"åà◊§ ^ŒQÆæ~° xOK«∞Ok. gà◊√§
zO`«ÑO_»∞ =Ú^Œx Ѩk ~°∂áêÜ«∞ʼnõΩ ÉË~O KÕã∞¨ <åfl~°∞. Jk J~°HÖ’
¨ Ì ° Î ˜ UO =∂Ï¡_»‰õΩO_® JÏ¡ QÆ=∞xã¨∞Î#fl@∞ìQÍ LO_»_»O`À P QÆ∞_»¤Å
`ÕeQÍæ LO@∞O^Œ#∞‰õΩOk ã¨∞*Ï`«. JOQÆ_®"≥∞‰õΩ W|ƒOkQÍ LOk. P"≥∞ `≥Å∞QÆ∞ ÉèÏ+¨, =∞~åsî ÉèÏ+¨
'J=Ù#∞ H˘<Õ ^ŒQÆæ~å, J"Õ∞‡ ^ŒQÆæ~å Ô~O_»∞ KÀÏ¡ ^ŒQÍ<Õ—. HõÅQÆeã≤# `≥Å∞QÆ∞Ö’!, 'UO HÍ"åe?— Jx J_çyOk.
WH̓Öò P"≥∞ =∂@Å∞ qO@∂ 'g∞~°∞ „Ѩu^•xH© Hõ^ŒeáÈ`Õ 'UO ÖË ^ Œ ∞ ! gà◊ √ § U"Õ ∞ q∞ =㨠∞ Î = ÙÅ∞ H˘O@∞<åfl~À
Hõ+¨ìO "Õ∞_»"£∞! WO`« "≥∂ã¨O ã¨=∂[OÖ’ LOk Hõ#Hõ<Õ! "åà◊√§ P K«∂ã¨∞<åfl—=∞Ok. P Pk"åã‘ʼnõΩ x["≥∞# J=ã¨~åÖËq∞’, ã¨O`«Ö’
Î ÿ
=∂"À~Úã¨∞ìÅ#∞ `«Ñ¨Ê Z=ifl #=∞‡_»O ÖË^Œ∞. g∞~°∞ QÆO@ÃÑ· #∞O_ç "åà◊√§ ^ÕxH˜ Z‰õΩ¯= „áê^è•#ºq∞ã¨∞Î<åfl~À QÆ=∞xOKåÅ#∞‰õΩO^•"≥∞!.
WO`« =∞Okx HõkeOKå~°∞... XHõ¯i`À ¿Ñ~°∞ K≥Ñ≤ÊOK«∞HÀQÆeQÍ~å? |∂¡ ~°OQÆ∞‰õΩ, `≥Å¡ ˜ K«g∞¯‰õΩ@∞¡ L#fl p~°#∞ ÉË~°O KÕ™ÈÎOk.
'㨈~ÖË! Ѩ^Œ J@∞"ÕѨ٠‰õÄ_® u~°∞QÆ∞^•O—. 'áêOKü ™œ JKåÛù âß_ô JKåÛù _ç*ˇ·<£— p~° Q˘Ñ¨Ê^Œ#O QÆ∞iOz
JHõ¯_ç #∞O_ç "≥∞e¡QÍ #_»∞ã¨∂Î XH˘¯Hõ¯à◊√§ Uq∞ H˘O@∞<åfl~À K≥áÈÎOk JOQÆ_ç =∞x+≤.
QÆ=∞xOK«™êQÍ~°∞. u#∞ |O_®~åÅ *’eH˜ ÃÑ^ŒÌQÍ áÈ=_»O ÖË^Œ∞. Pk"åã‘ =∞Ç≤Ïà◊Å "≥ÚǨÏOÖ’ U ÉèÏ==¸ Hõ#|_»Ö^∞. Jã¨Å∞ Ë Œ
P_»"åà◊§ QÆ∞OѨ٠QÍAÅ =∞ÖÏ¡~°O ^ŒQÆæ~°∞Ok. KÕuH˜ QÍAÅ∞<åfl ã¨∞*Ï`«‰õΩ "åà◊§ "≥ÚǨÅÖ’¡ ÉèÏ"åÅ∞ K«^Œ"åÅ<åfl KÕ`«HÍ=_»O ÖË^Œ∞.
=∞iH˘xfl QÍAÅ∞ "Õ~ÚOK«∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. ѨHõ¯ Ñ≤#∞flÅ∞, ~°|ƒ~°∞ `å<˘Hõ =∞x+≤#Hõ¯_» L<åfl##fl@∞ìQÍ `«# LxH˜<Õ QÆ∞iÎOK«Ö^∞Œ "åà◊√§...
Ë
ÉÏO_»∞¡, ~°OQÆ∞~°OQÆ∞Å ÉÁ@∞ì aà◊§Å ^ŒQÆæ~° Ѩ_»∞K«∞ Ñ≤Å¡Å∞ W@∞ uiy K«∂_»<≥·<å K«∂_»<Õ ÖË^Œ∞.'`«∞=∂~å <å"£∞ Hͺ? HõǨñ¿ã
ZQÆ|_»∞`«∞<åfl~°∞. PÜ«∂? `«##∞ Ѩ ˜ìOK«∞‰õΩOψ~"≥∂##fl@∞ìQÍ. ^•xH© "åà◊√§
"≥ÚQÆ"åà◊√§ K˘HͯÅ∞, Å∞OwÅ∞ fã¨∞‰õΩ<åfl~°∞. XHõ`«#∞ Hõ`≥Î~° Ѩ ˜ìOK«∞HÀÖË^Œ∞. 'Hõ`≥ÎÔ~O^Œ∞‰õÄ— JOk ã¨∞*Ï`« Pã¨H˜ÎQÍ!.
ÉË~°O KÕã¨∞Î<åfl_»∞. ã¨_»<£QÍ =∂@ q#|_ç `«`«Î~°Ñ¨_®¤_»`«#∞. J~Ú<å "≥O@<Õ
'Uq∞’! JO`å ǨÏ_®q_ç Z‰õΩ¯=QÍ LO^Õ—... J#flk ÃÑ·ˆH!.. `«=∂~ÚOK«∞‰õΩx KÕu`À `«Åg∞^Œ K«∂Ñ≤ã∂Î Hõ=~åxHõx ÃãQÆ KÕâß_»∞.
¨ Δ ·
=ÚÃÑ·Ê =∞Ok... WѨÙÊ_Õq∞˜ "Õ∞_»"£∞! ~å„u #∞O_Õ! x#fl ~å„u Ѩk x["Õ∞! J_»qÖ’ HõΔ=~°O F f~°x J=ã¨~°O.
QÆO@ʼnõΩ F W~°"≥· =ÚÃÑ·Ê =∞Ok WkQÀ P =¸Å =∞Å∞Ѩ٠#∞O_ç "åà◊§‰õΩ J_»qÖ’ ^˘~°Hõxg J=ã¨~°=∞~Ú#q... LѨC,
=∂iÛOQ∑ KÕã¨∞‰õΩO@∂ W@∞ QÆ∞O_® J@∞ ÃãO@~°∞ "ÕѨىõΩ "≥àϧ~°∞— Le¡áêÜ«∞Å∞ =O˜q H˘kÌH˘kÌQÍ H˘O@∞<åfl~°∞.
Jx, '=∞=∞‡efl ÉèíÜ«∞ÃÑÏìÅh— Jx #qfiO^À z#flÑ≤Å¡. ã¨∞*Ï`« J=hfl `«# J|˚ˆ~fi+¨<£ H˜O^Œ <Àò KÕã¨∞‰õΩOk.
ã¨∞*Ï`« Ö’HõÖ’¡<Õ LO_çáÈ"åÅ#∞‰õΩOk. gÅ~Ú#ѨC_»∞ JѨʘH˜ Ѩ<≥flO_»∞ ^•˜Ok. ZO_»HõO>Ë "Õ_çQÍe K«~å‡xfl
J=∞~°∞Å |O^è∞Œ =ÙÅ`À WO@~°∂fi ºÅ∞ fã¨∞HÀáÈ=K«∞Û##∞‰õΩOk. ÃÑQÍ · HÍÅ∞ã¨∞#fl@∞ìQÍ LOk. 'JÉσ! x#fl˜HO>Ë D ~ÀA ZO_» Z‰õΩ¯=QÍ
Î õ
ã¨O`« ‰õÄ_® K«∂_»=K«∞Û. LOk. <À~°∞ ZO_çáÈ`ÀOk. U^≥·<å `åy`Õ ÉÏ=ÙO_»∞—... JѨʘH©
Ѩ^H˘O_»∞ QÆO@Å~Ú`ÕQÍh ã¨O`« "≥Ú^ŒÅ∞ HÍ^Œ∞... JѨʘ֒ѨÙ
Œ ÉϘÖòÖ’ `≥K«∞Û‰õΩ#fl hà◊√§ `åQÆ∞`«∂<Õ LOk.
™êfl<åÅ∞ KÕ^•Ì=∞#∞‰õΩO@∂ P_» Ñ≤Å¡Å∞ ÉÏ`ü~°∂"£∞Å "≥·Ñ¨Ù "≥à◊§QÍ... 'Ѩ^O_ç... JÏ¡ ~À_»∞¤ g∞^Œ‰Ωõ áÈ~Ú U"≥∞<å `åQÆ∞^•O!— WH̓Öò
Œ ÿ
HõàÏHÍ~°∞Å∞ #$`«º <嘈H^À „áêH©ìã¨∞ K≥Ü«∞º_»OÖ’ Ѩ_®¤~°∞. ã¨O`« |Ü«∞@‰õΩ ^•i fâß_»∞.
ã¨∞*Ï`« "åàı§ HÍHõ, =∞~À ©g Kèå#Öò "åà◊√§ ‰õÄ_® =KåÛ~°∞. ZO_» `«à◊ `«à=∞O’Ok. 'Wk H˘O_»Å „áêO`«O QÆ^•! "Õ∞_»"∞!
◊ £
WH̓Öòx fã¨∞‰õΩx gà◊√§ =KÕÛ֒Ѩ٠=∞#O ã¨O`«Ö’ Z=~°<åfl ^˘iH˜`Õ H˘`«ÎQÆ∂_≥O ^ŒQÆæˆ~ WHõ¯_»‰õΩ— Jx!., 'J~Ú<å x#fl J_»qÖ’ K≥@¡
=∂Ï¡_ç^•ÌO J#∞‰õΩO@∂ ã¨O`«"≥·Ñ¨Ù ^•ifã≤O^•"≥∞. h_»# =∞#‰õΩ `≥eÜ«∞ÖË^Œ∞— J<åfl_»∞.
ZO_» z@z@ÖÏ_»∞`ÀOk JѨʘˆH. Jã¨ÖË =à◊√§ Hõey<å"≥∞! ÃÑ·QÍ ~À[O`å Zã≤ ~°∂"£∞Ö’ LO_Õ
K«~¡° ã¨O`« JO`« ÃÑ^Œ^O HÍ^Œ∞. ZO„@<£û XHõ z#fl ã¨O^Œ∞ÖÏQÍ
Ì Õ L^ÀºQÆO 'U"≥∂! JÉσ! LѶπ— J#∞‰õΩO@∂ rѨ٠ZH˜¯Ok.
LO_ç ֒ѨŠqâßÅOQÍ LO_Õ MÏm ã¨÷ÅO. ã¨O^Œ∞ÉÏ~°∞ ZÅHõÅ rѨ٠Ô~O_»∞ =¸_»∞ Ѷ¨~å¡OQÆ∞Å∞ áÈ~Ú "≥∞~Ú<£ ~À_»∞¤ ZH˜¯Ok.
=∞O^Œ∞ J"Õ∞‡"åà◊√§ Z‰õΩ¯=QÍ L<åfl~°∞. P K«∞@∞ì ѨHõ¯Å ~À_»¡ g∞^Œ ÃãO@~üÖ’ `«Ñ¨Ê H˘|ƒi ÉÁO_®Å∞ ZHõ¯_® ÖË=Ù. ÉÁO_®Å∞
P‰õΩ ‰õÄ~°Å∞, ‰õÄ~°QÍÜ«∞Å∞, ѨO_»∞¡, á⁄Q͉õΩ, u#∞|O_®~åÅ∞, H˘˜ìOK«∞‰õΩx zO`«K≥@∞ìH˜O^Œ „ѨâßO`«OQÍ `åQÆ∞`«∞<åfl~°∞. K≥=∞@
|@ìÅ∞, `≥Å¡ ™ê=∂#∞¡ XHõ>Ëq∞© Jhfl L#fl~Úº. MÏm ã¨÷Å=∞O`å Ѩ ˜ì# â◊s~åÅH˜ K≥@¡ h_»# "Õ_çQÍe ‰õÄ_® K«Å¡QÍ Ç¨~ÚQÍ
>ˇO@∞¡ "Õã¨∞‰õΩx ~°Hõ~°HÍÅ ™ê=∂#∞¡ J=Ú‡`«∞<åfl~°∞. Z‰õΩ¯= |@ìÅ LO^ŒxÑ≤OzOk. "åà◊§`À áê@∞ =∞~À P’ PyOk. z#fl Ñ≤Å¡efl
ëêѨÙÖË HõxÑ≤ã¨∞Î<åfl~Ú. ã¨∂¯Å∞ #∞O_ç fã¨∞‰õΩáÈ`«∞#fl `«O„_ç |O_ç PÑ≤ H˘|ƒi É’O_®
x*ÏxH˜ ã¨O`«Ö’ ^˘iˆH U =ã¨∞Î=~Ú<å K«~°¡Ö’ U ~À[~Ú<å H˘O@∞<åfl_»∞. =∞~À ѨHõ¯ ^Œ∂~°O #∞O_ç =KåÛ_Õ"≥∂ ÖÏs PÑ≤ „_≥·=~ü
^˘iˆH˜"Õ!. HÍh ã¨O`« XHõ „áêp# ™êO„Ѩ^•Ü«∞O... P ~ÀA Jhfl É’O_® hà◊√§ `åQÆ∞`«∞<åfl_»∞.
XˆHKÀ@ LO_»@O =Å¡ Pk"åã‘Å∞ XHõ KÀ>Ë H˘#_®xH˜ W+¨Ñ_`å~°∞. ì ¨ » WO`«Ö’ ^Œ_»^Œ_»ÖÏ_»∞`«∂ Ô~O_»∞ áÈbã¨∞ "≥∂Ï~°∞ Ãã·H˜à◊√§
|*Ï~°O`å U H˘@∞ìÖ’ Uq ^˘~°∞‰õΩ`åÜ≥∂ uiy ÉË~åÖÏ_ç H˘#QÆey# =zÛ PQÍ~Ú. P "≥#∞ "≥O@<Õ rѨ٠xO_® áê~å q∞Å@s "åà◊√§
Ö’Hõ*Ï˝#O "åo§OHÍ ã¨O`«iOK«∞HÀÖË^Œ∞. ÃÑ·QÍ "ÕÅ =∞Ok XˆH™êi Ããì<£QÆ<£û Ѩ@∞ì‰õΩx aÖaÖÏ kQÍ~°∞. „ѨâßO`«OQÍ, Ǩ~ÚQÍ L#fl
`«=∞"åà◊√§ ™ê=¸Ç≤ÏHõOQÍ |Ü«∞˜ „ѨѨOK«OÖ’H˜ ~å=_»O "åà◊§‰õΩ "å`å=~°}O xq∞+¨OÖ’ "Õ_≥H˜¯áÈ~ÚOk.
<≥·uHõ |ÖÏxflã¨∞ÎO^Õ"≥∂ ‰õÄ_®. |Ǩïâ◊ J_»q [O`«∞=ÙÅ #∞O_ç Uq∞© QÆ∞OѨÙÅ∞? ZO^Œ∞‰õΩ xÅ∞Û<åfl~°∞? Jã¨Å∞ g∞Ô~=fi~°∂!
~°HõΔ}QÍ ‰õÄ_® LO_»=K«∞Û. Jx P’"å_çh, ÖÏsÅ "åà◊§#∞ JO^Œsfl |O_ç HÍy`åÅ∞, „_≥·qOQ∑

16. 18 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
Öˇ·Ãã#∞ûÅ∂ K«∂Ѩ=∞x ^Ò~°˚#ºã¨fi~°O`À J~°∞ã¨∂Î<åfl~°∞. '=∂‰õΩ Hõ#|_»ÖË^Õ g∞~°∂!— J_çyOk.
Jã¨Å∞ "åà◊√§ =zÛ# f~°∞, ^Œ∂‰õΩ_»∞QÍ „Ѩ=iÎã¨∞Î#fl "≥·#O '"Õ∞O! W@∞ Z_»=∞ "≥·Ñ¨Ù #∞O_ç "≥àϧO "Õ∞_»"£∞! J@∞ J_»q
K«∂_»QÍ<Õ JO^ŒiH© <Àà◊√§ =¸`«Å∞ Ѩ_çáÈÜ«∂~Ú. É’O_®Å #∞Oz =KÕÛ^•i... JHõ¯_≥·`Õ Z‰õΩ¯= [#O LOÏ~°h!... ZO_»
H˘@ì`#∞ QÆ|QÆÉÏ =~°ã¨ "≥O|_ç H˘|ƒi HÍÜ«∞Å∞ H˘˜ì ѨOѨÙ`«∞<åfl_»∞.
« ^ŒOK«∞`ÀOk... JO^Œ∞ˆH Z‰õΩ¯= ¿ãѨ٠„áÈ„QÍO K≥Ü«∞ºÖËHõáÈÜ«∂O!—
Jq `åQÆ∞`«∂<Õ J@∂, W@∂ áÈ`«∞#fl "åà◊§#∞ ˆHHõÖËã¨∞Î<åfl~°∞. áê@Å∞ áê_Õ ‰õΩ=∂i JOk.
J^ŒO`å K«∂ã¨∂Î 'áêѨO! H˘@∞ì"å_çH˜ D ~ÀA ÖÏÉèíO QÆ∂|‰õΩ '"Õ∞O TiˆH #_»=ÏxˆH W|ƒOk Ѩ_»∞`«∞<åflO! g∞~°∞ D
JO˜#>Ëì— WH̓Å<åfl_»∞. ZO_» Ö ’ áê_ô , P_» @ O =∂@ÖÏ!... K« ∂ _» ∞ D Ñ≤ Å ¡ ZÖÏ
'áÈ^•O Ѩ^•—! J#fl@∞ì rѨ٠„_≥·=~üH˜ Ãã·QÆ KÕã≤O^•"≥∞. HõOkáÈ~ÚO^À! ™œ=∞º#∞ |∞QÆæ Ѩ@∞ì‰õΩx =Ú^Œ∞Ì KÕã≤Ok.
'PQÆO_ç! "≥àÏÌ—=∞#fl@∞ì JHõ¯_ç #∞O_Õ Ãã·QÆ KÕâß_»∞. K«Å¡|_ç<åHõ <åÅ∞QÆæO@ʼnõΩ uiy „ѨKå~åxH˜ "≥àÏÎ=∞#fl
'WHõ¯_» =∞#O gà◊§ ~å[ºOÖ’ L<åflO "Õ∞_»"∞£ ! [~°fleã¨∞Å=∞O>Ë
ì =∂@qx ã¨∞*Ï`« "åà◊√§ JHõ¯_Õ Ñ¨Oki H˜O^Œ ‰õÄ~°∞ÛO_ç áÈÜ«∂~°∞.
K≥Å¡^Œ∞. ã¨∞*Ï`«‰õΩ zHÍQÍæ LOk. J~Ú<å =∞~À J~°QÆO@ ^•HÍ 'D Tà’§ D =∞Ǩ`«Î~°"≥∞ÿ# ÖÏ_ç˚ `«Ñ¨Ê =∞~˘Hõ¯˜ ÖËHõáÈ=_»O
JHõ¯_ÕxÅ|_ç áÈ"åeû =zÛOk. =KÕÛáÈÜÕ∞ "åǨÏ<åÅ∞ PÑ≤ K≥H±KÕã≤ Pâ◊Û~°ºO... Éèí„^•K«ÅO áÈ~Ú ~å=_»O JÜÕ∞º ѨxHÍ^Œ∞! JÉσ!—
QÆ∞|QÆ∞|ÖÏ_çOKå~°∞. J#∞‰õΩOk. rѨÙÖ’<Õ Zã≤ "Õ~ÚOK«∞‰õΩx H˘kÌ¿ãѨ٠ã‘@∞ g∞^Œ
=∞i "åà◊§ KÕ`«∞Ö’¡ `«∞áê‰õΩÅ∞ =∂=¸Å∞x HÍ^Œ∞. "åà◊§ "åeáÈ~ÚOk. Ô~O_»∞ ~ÀAÅ∞ ZO_»‰õΩ u~°QÆ_»O`À Jeã≤áÈ~Ú
J~°∞ѨÙÅ∞ ã¨Ç¨Ï["≥∞ÿ#g HÍ=Ù. P ^•~°O@ |O_»¡ ~åHõáÈHõÅ∞ Hõà◊√§ =¸`«Å∞ Ѩ_çáÈÜ«∂~Ú.
PyáÈÜ«∂~Ú. HõàÏHÍ~°∞Å∞, HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞ ZѨC_»∞ "≥àϧ~À `≥eÜ«∞<ÕÖË^Œ∞.
gà◊§ ^≥|ƒ‰õΩ P ÃãO@~°∞Ö’ JeH˜_ç `«yæáÈÜ«∂Hõ... WHõ WH̓Öòx J_çyOk. 'F J~°QÆO@ J~ÚOk. "Õ∞_»"£∞! g∞~°∞ ÉÏQÍ
KåÅ#fl@∞ìQÍ rѨ٠"≥∂Ï~°∞ Ãã·H˜à◊¥§ ZH˜¯ "≥o§áÈÜ«∂~°∞. Jeã≤áÈÜ«∂~°h—... <å<ÕÛâß_»∞ =∂@. 'J~Ú`Õ =∞#O =zÛ#Ѩx
aQÆnã¨∞‰õΩáÈ~Ú# QÍe uiy gK«_»O „áê~°OaèOzOk. KÕÜ«∂e QÆ^•! Jx ÖÏ_£˚ "≥#∞Hõ"≥·Ñ¨Ù =∞o§ ÉÏ`ü~°∂"£∞ÔHo§ "≥ÚǨÏO
[#=∞O`å XHõ¯™êiQÍ |∂`«∞Å`À ã¨Ç¨ u@¡‰õΩ ÅOѶ≤∞OKå~°∞. g∞^Œ hà◊√§ [Å∞¡‰õΩx =zÛOk.
ã¨∞*Ï`«‰Ωõ P "å`å=~°}O ѨOz#@ì~ÚOk. `«#H WÖÏ LO>Ë
ì˜ ˆ gà◊√§ "≥àı§@ѨʘH˜ ã¨O`«Ö’ <åÅ∞QÆ∞ |*Ï~°¡ ÃãO@~À¡ áê@Å∞
<À~°∞ ÖËx =∂=¸Å∞ [#O ZÖÏ LOÏ~°∂? Uq∞© áÈbã¨∞Å∞ áê_»∞`«∞<åfl~°∞. K«∞@∂ì [#O L<åfl~°∞. xOK«∞#fl [<åxH˜ HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞
~å[ºO. UO [iyO^Œx, WO`« ¿ãÑ¨Ó D Hõ~°∂Êùº "å`å=~°}O... Hõ~°Ñ¨„`åÅ∞ Wã¨∂Î<åfl~°∞.
ˆ~ѨÙ[~°QÆÉ’ÜÕ∞ g∞˜OQÆ∞‰õΩ [#O ~å‰õΩO_® K≥Ü«∂ºÅ<ÕQÍ D WH̓Öò `«# ÔH"≥∞~å‰õΩ K«HõK«HÍ Ñ¨xÃÑÏì_»∞.
Hõ"å`«∞Å∂! 'K≥Ü«∞º~° K≥~Úº Å_®~Ú – Pk"åã‘ Å_®~Ú
QÆ|QÆÉÏ JHõ¯_»∞#fl [<åxfl =∂Ï¡_çOzOk... WH̓Öò Ô~_ô K≥Ü«∞º~° K≥~Úº Å_®~Ú
J~ÚáÈÜ«∂_»∞. "åà◊√§ ˜.q. "åà◊§x J~°÷=∞ÜÕ∞º@ѨʘH˜ [#O Éèí∂q∞ HÀã¨O Å_®~Ú
L`åûǨÏѨ_®¤~°∞. Éè∞í H˜Î HÀã¨O Å_®~Ú—... JÏ¡ áê_»∞`«∂ „ѨKå~°O
'~ÀE WÖÏ LO_»^Œ∞ ÖˇO_ç... ˆ~Ѩ٠=∂"ÀÅ g∞˜OQÆ∞ Hõ^• KÕã¨∂Î #_»∞ã¨∞ÎO>Ë ã¨∞*Ï`« "≥∞ÿ=∞~°záÈ~ÚOk. J„Ѩܫ∞`«flOQÍ
JO^Œ∞=Å¡ =∞iO`« KÕã∞¨ <åfl~°∞. J~Ú<å Wk =∂‰õΩ `«~K∞« QÍ<Õ LO@k
Î ° 'áÈ^•=Ú~À – [#¿ã#Ö’ Hõeã≤
ÖˇO_ç. K«fÎãπQÆ_£ ѨHõ¯<Õ! JkQÀ, P H˘O_»Å=`«ÖË Hõ^ŒO_ô! ^•^•Å∞ „Ѩ*Ï ¿ã#Ö’ Hõeã≤ – Z„~°¿ã#Ö’ Hõeã≤ II
W@∞ =™êÎ~°x =∂‰õΩ ZѨC_»∂ D áÈbã¨∞Å ÉÏ^èŒ `«Ñ¨Ê^Œ∞ ÖˇO_ç—. K«~°}ÏÅ∞ "≥Å∞=_®¤~Ú. ã¨∞*Ï`«‰õΩ ÉÏźO P=Ç≤ÏOz#@ì~ÚOk.
ÃÑ·QÍ Ñ¨k ~ÀAÅ #∞O_ç D áê@Å∞ áê_Õ "åà◊√§ „ѨKå~°O `«# `«O„_ç`À Tˆ~yOѨÙÖ’¡ #_»∞ã¨∂Î JѨʘ ã¨Or"£, ã¨∞^Œ~°≈<£,
HÀã¨=∞x =zÛ Hõ~°Ñ¨„`åÅ∞, áÈã¨ì~°∞¡ "Õã¨∞Î<åfl~°∞ Hõ^ŒO_ô... ^•x`À k"åHõ~ü, Uã¨∞Å∞ áê_ç# áê@Å∞, P_ç# <å@HÍÅ∞ XH˘¯Hõ¯©
q∞Å„© kyáÈ~Ú =∞iO`« KÕã¨∞Î<åfl~°∞... ZÏ¡QÆ~Ú<å! g∞˜OQÆ∞ Hõà◊§=ÚO^Œ∞ ѨÙ~åQÍ^äŒQÍ =ÚO^Œ∞‰õΩ =KåÛ~Ú.
K≥^Œ~°Q˘ÏìÅh áÈbã¨∞Å „Ѩܫ∞`«flO... `«Ö’ =∂@ K≥ѨʙêQÍ~°∞. ZѨʘ ã¨∞*Ï`«... WѨC_ô ã¨∞*Ï`«... áÈeˆHn?... J~Ú<å
ã¨∞*Ï`«‰õΩ "åà◊√§ K≥Ñ≤ÊOk qO@∞O>Ë ÉèíÜ«∞O HõeyOk.. =∞iÛáÈÜÕ∞"Õ<å J=hfl? Ô~·`«∞ ‰õÄb ã¨ÉèíÅ<å˜H˜ ZO`« z#flÑ≤Å¡...
=∞~À™êi Pk"åã‘Å∞ =¸ÅºO K≥e¡OK«~°∞ Hõ^•! JѨC_»∂ W^Õ <≥Å.. WkQÀ D ™œ=∞º#∞ K«∂ã≤#>Ë¡ K«∂¿ã"åà◊√§ `«##O^Œ~°∂!.
WѨC_»∂ J^Õ <≥Å... FÇπÏ! ã¨∞*Ï`«‰õΩ z#fl [_»∞Ѩ٠HõeyOk. P „Ѩ^Œ~°≈##O`å ZO`À =∞"Õ∞HõO`À K«∂_»™êyOk.
`«#ѨC_»∞ z#flk. ÃÑ^ŒÌQÍ `≥eÜ«∞^Œ∞. HÍh `«~°"å`« K«i„`«Ö’ WH̓Öò‰Ωõ J"ÕO `≥eÜ«∞^Œ∞. `«#ÃÑ· PѶã~ü P#O^ŒOQÍ K«∂_»_O
‘ ¨ »
P Ѷ¨∞@# JÖÏ q∞yeáÈ~ÚOk. =∞~À '[eÜ«∞<£ "åÖÏÉÏQ∑— J`«xH© Pâ◊Û~°ºOQÍ<Õ LOk. `«#∞ P"≥∞`À Z<Àfl ZÃã·<£"≥∞O@¡‰õΩ
=∞iÛáÈÜÕ ∞ ^•? HÍÅO q∞yeÛ# QÍÜ« ∞ O. PÖ’K« # Å`À "≥àϧ_»∞!... QÍh ѨxѨ@¡ ZO`À YzÛ`«OQÍ ã¨=∞#fiÜ«∞OQÍ LO_Õk.
`«ÅH˜O^Œ∞Å~ÚOk. JÏ¡O˜k WHõ¯_Õ^À z#fl Ñ≤Å¡ÖÏQÍ P#O^ŒÑ¨_çáÈ=_»O J`«xH˜
JѨʘˆH KåÖÏ >ˇÿO J~ÚáÈ~ÚOk. Ǩϟ@Öò ‰õÄ_® Z^Œ∞~°∞QÍ qO`«QÍ LOk. JO^Œ∞ˆH [~°∞QÆ∞`«∞#fl „áÈ„QÍO`Àáê@∞ =∞^茺=∞^茺֒
LO_»_»O`À Éè’[#O K≥Ü«∞º_®xH˜ ã≤^Œú=∞Ü«∂º~°∞. JHõ¯_ç #∞O_ç ÖÏ_ç˚ P"≥∞#∂ g_çÜ≥∂Ö’ |Okèã¨∞Î<åfl_»∞.
^ŒQÆæ~°‰õΩ "≥àı§@ѨʘH˜ ã¨O`«‰õΩ "≥o§=zÛ# HõàÏHÍ~°∞Å ©O K≥=∞@Å∞ JѨʘH˜ pHõ ˜ =Úã¨∞~°∞‰õΩOk. ^•~°O`å áÈbã¨∞Å∞ ѨǨÏ~å
HÍiáÈ`«∞O_»QÍ JÅã≤áÈ~Ú `«Ö’"≥·Ñ¨Ù *Ï~°yŠѨ_çáÈÜ«∂~°∞. `≥Å¡ HÍÜ«∞_»O QÆ=∞xã¨∂Î<Õ L<åfl~°∞. P ^Œ$âߺÅ∂ g_çÜ≥∂Ö’H˜ ZHͯ~Ú.
ѨOK«Åhfl =∞˜ìQ˘@∞ì‰õΩx `«_çã≤ =Ú^ŒÌÜ«∂º~Ú. '™œ=∞º— "åà◊§=∞‡ JѨʘH˜ K«~°¡ K«∞@∞ìѨHõ¯ÅO`å áê~åq∞Å@s kyO^Œ<Õ "å~°ÎÅ∞
Éèí∞[O Ѩ@∞ì‰õΩx "Õàϧ_»∞`ÀOk. JO^Œ∞`«∞<åfl~Ú. =∞~ÀѨHõ¯ Pk"åã‘Å∞ K«fÎãπQÆ_£ Ö’`«@∞ì „áêO`åÅ

17. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 19
#∞O_ç Ô~O_»∞ =¸_»∞ ~ÀAÅ „H˜`«"Õ∞ |Ü«∞Å∞^Õ~å~°<Õ ã¨=∂Kå~°=¸ a_»Å∞ [#O HÀã¨O K«xáÈ`Õ P [#O `«~ÑÙ¨ <Õ Z=~À K«∂_»Hõ =∂#~°∞
¤ °
`≥Å∞™ÈÎOk. QÆ^•!—.
ˆ~Ѩ ˜ ~ÀA ZÖÏ LO_»É’`ÀOn? ã¨∞*Ï`« `«# `«O„_çx 'x["Õ∞! gà◊§O`å uiy L^Œº=∞OÖ’ ZÏ¡ Ѩx KÕã¨∞Î<åfl~°∂?
`«ÅK«∞‰õΩOk. `«xѨC_»∞ |Ü«∞˜ =ºH˜ÎQÍ =zÛOk. `«#ˆHO ã¨=∞㨺 L^Œº=∞O gà◊§ˆHq∞˜zÛOn? "åà◊§ K≥·`«#ºO, „Ѩ[ŠѨ@¡ "åà◊§ „¿Ñ=∞
ÖË^Œ∞... HÍh =ÚÃÑ·ÊUà◊§<å_»∞ `«# `«O„_ç HÍ~°ºHõ~°ÎQÍ "≥o§ JO^Œ∞Ö’ "åà◊§#∞ xeÑ≤OkQÍh!— gà◊√§ Z=i r=#O "åà◊√§ K«∂ã¨∞‰õΩO@∞<åfl~°∞
ÉèÏQÆ=∞=_»O =Å¡ PÜ«∞#‰õΩ Ñ¨^Õ Ñ¨^Õ P Ѷ∞¨ @# Hõà§◊ =ÚO^Œ∞ HõkÖÏ_Õk QÆ^•!
HÍÉ’Å∞... `≥~g∞^Œ ^Œ$â◊ºO K«∂ã¨∞#fl@∞ì ZѨC_»∂ ZÏ¡ K≥¿ÑÊ"å_»∂!.
° Î 'g∞~° ∞ H˜ O ^Œ Ѩ _ » ∞ HÀÖË ~ ° O _ô ! WkQÀ D HÍOÑπ HÍò
'áêѨO! Pk"åã‘ʼnõΩ ZÖÏ `≥Å∞ã¨∞ÎOn D K«ÏìÅ∂, D g∞^ŒÑ¨_»∞HÀO_ç— Jx Ñ≤Å¡Å∞ =∞OK«O `≥zÛ _®ÉÏ g∞^Œ "Õâß~°∞.
áÈbã¨∞Å QÆ∞iOp? ™È=∞"å~°O ã¨O`« Hõeã≤ =ã¨∞ÎO^Œ#∞‰õΩ<åfl~°∞. ~å„u Ѩk QÆO@Å∞ ^•ÏHõ =¸_»∞ '©O—Å∞ =KåÛ~Ú.
ã¨Éèí‰õΩ ~å"åÅx `«∞_»∞O "≥∂yOk. L^ŒÜ«∂xHõÖÏ¡ Jxfl „áêO`åÅ JO`«=∞On JÅã≤áÈÜ«∂~°∞. uh u#Hõ J<åflÅ∞ u<åfl=∞xÑ≤Oz
#∞O_ç J@∞ L@∂fl~°∞, áê˜QÆ∂_», H“™ê¡Ñ¨Ó~üÅÃÑ· #∞O_ç QÆ∂_® _®ÉÏÃÑ·# P =∞˜ì g∞^Œ<Õ QÆ∞_»¤Å∞ Ѩ~°∞K«∞‰õΩx ѨHõ¯ ѨHõ¯<Õ P Ü«∂Éèˇ·,
Z_»|O_»¡ g∞^•, |ã¨∞ûÖ’¡, HÍe#_»H<å Ö’Ü«∞Å∞ ^•˜ Pk"åã‘ÅO`å
¡ õ J~°"≥· =∞Ok =~°ã¨Å∞QÍ Ñ¨_»∞‰õΩx JÖψQ x„^ŒÖ’H˜ "˘iyáÈÜ«∂~°∞.
WO„^Œ"≥e¡ ZÏ¡ KÕ~°∞‰õΩ<åfl~°∞... 'HÍh D „ѨÉèí∞`«fiO "åà◊§ˆHO J~°QÆO@Ö’ P^Œ=∞~°z QÆ∞~°HõÅ∞ ‰õÄ_® "≥Ú^ŒÅÜ«∂º~Ú.
|Ǩï=∞uxzÛOn?— '=∞~°} =∞$^ŒOQÆO— qxÑ≤OzOk. 'WOÔHHõ¯_ç WO@~°∂fi ºÅ∞!... áêѨO—... J#∞‰õΩOk ã¨∞*Ï`«.
`«=∞‰õΩ J<åºÜ«∞O [~°∞QÆ∞`«∞O^Œx K≥ѨCHÀ=_®xH˜ U~åÊ@∞ `« # ∞ Éè í „ ^•K« Å O áȉõ Ω O_® PyáÈ~Ú#O^Œ ∞ ‰õ Ω Ñ¨ x
KÕã¨∞‰õΩ#fl P ã¨ÉèíÃÑ· HÍÅ∞ÊÅ∞ [iÑ≤... Pk"åã‘Å#∞ K«OÑ≤, *ˇ·à◊§Ö’ HÍÖË^ŒxÑ≤Oz<å ÉÏ^èŒ =∂„`«O HõÅQÆÖË^Œ∞.
"Õã≤... =_ô¤ "åºáê~°∞Å, HÍO„ÏHõì~°¡ H˘=Ú‡ HÍã≤Ok. P J_»q r=ÙÅ ã¨∞*Ï`« Ѩ_»∞‰õΩO^ÕQÍh KåÖÏ¿ãѨ٠x„^ŒÑ¨@ìÖË^Œ∞.
rq`åxfl HõHÍqHõÅ∞ KÕã≤Ok—... =∞#ã¨∞ K≥ki#@∞ìQÍ ZѨʘH© `«#∞ D ZÃã·<£"≥∞Oò‰õΩ =zÛ =∞OzѨ<Õ KÕã≤Ok. *Ï˝Ñ¨HÍÖ’¡
`«ÅK«∞‰õΩ<Õ"å_»∞. q∞yeáÈ~Ú U"À á⁄~°Å∞ qK«∞Û‰õΩO@∂ Hõà◊§ =ÚO^Œ∞H˘ã¨∞Î<åfl~Ú.
'J=Ù#∞ ˆ~Ѩ ˜ÔHÖÏ LO_»É’`ÀO^À?— ÉÏź"Õ∞ QÆ^• |OQÍ~°∞ rq`«O! <å#fl, J=∂‡, `«#∂, HÍ„"Õ∞_£û,
D ~å„uˆH D J=∞~°∞Å |O^èŒ∞=ÙÖ’¡ H˘O^Œi<≥·<å WO@~°∂fi º HÍ~°ºHõ~Å∞... ZO^Œ~À, `«# *Ï˝ÑHÍÖ’¡ =∞~°∞QÆ∞# Ѩ_áÈÜ«∂~°∞. J^À
ΰ ¨ ç
K≥Ü«∂ºe... ˆ~Ѩ٠gÅ∞ HÍ^Œ∞... `«~°"å`« ^˘~°Hõ~°∞. [iyáÈ~Ú# rq`«"Õ∞ J~ÚOk `«#H˜.
Jã¨Å∞ á⁄^Œ∞Ì@ ¿ÑѨ~°∞ K«∂ã≤... ~°l`«, ^Œ=∞Ü«∞Ou, x~°‡ÖÏ "≥<≥flÅ P~°É’ã≤# PHÍâ◊O „ѨâßO`«OQÍ L#fl ~å„u H˘O_»Å
"åà◊§ iÜ«∂Hõ¬<£ K«∂ã≤ `«#ÔHO`« Q˘Ñ¨Ê Ѷ‘eOQÆ∞ HõeyOn? g∞^Œ #∞O_ç K«Å¡QÍe JO^Œi JÅã¨@#∂ ¿ã^Œ f~°∞ã¨∂Î `«e¡ÖÏQÍ
Z<£H“O@~°¡Ö’ K«xáÈ~Ú# HÍ„"Õ∞_£û "åi `«e¡^ŒO„_»∞Å á¶È’Å∞ "Õã≤ ã¨$l™ÈÎOk. „ѨH$õ u =∂`« ÖÏeáê@ qO@∂ ã¨∞*Ï`« x„^ŒÖ’H˜ ZѨC_»∞
ǨÏ$^ŒÜ«∞ q^•~°Hõ "å~åÎ Hõ^äŒ<åÅ∞ ~åâß~°∞. *ÏiáÈ~ÚO^À!.
D „ѨKå~° ^ŒàÏÅÖ’ =zÛ# "åà◊§Ö’ S^•~°∞QÆ∞QÆ∞~°∞ Éèí~°ÎÅ#∞ ~O_»∞ QÆO@Å *Ï=Ú# H˘O_»Å∞ „Ѩu^èfixã¨∂Î U^À ÃÑ^ŒÌ Z`«∞#
Ô Œ Î
HÀÖ’Ê~Ú#"åà◊√§, `«O„_»∞Å#∞ HÀÖ’Ê~Ú# z#fl Ñ≤Å¡Å∂ L<åfl~°∞. ¿ÑÅ∞_»∞ â◊|ÌO`À XHõ¯™êiQÍ P „áêO`«O LeH˜¯Ñ¨_çOk.
D Ô~O_»∞ =¸_»∞ ~ÀAÅ∞QÍ K«∂ã¨∞ÎO>Ë "åà◊§<≥=~°∂ |Å=O`«OQÍ 'HÍÅ∞ÊÅ∞... HÍÅ∞ÊÅ∞—... JO@∂ x„^ŒÖ’ #∞O_ç HõOQÍ~°∞QÍ
`≥zÛ#@∞ì ÖËHõáÈQÍ, JO^Œ~°∂ ZO`« ^è≥·~°ºOQÍ<À L<åfl~°∞! Wk D ÖËKå~°∞ H˘O^Œ~°∞.
`«~°OÖ’ =∂~°∞Ê Hõ^•! JxÑ≤OzO^•"≥∞‰õΩ. U^À ¿ÑeáÈ~ÚOk... ÖË^• ¿ÑÖÏÛ~°∞... "≥Ú`«ÎO g∞^Œ U^À
`«#‰õΩ `≥eã≤# D =ÚÃÑ·Ê Uà◊§Ö’ ZO`À =∞Ok L^Œº=∞OÖ’ [~°QÆ~åxk [iyO^Œ<Õ JO^Œi =∞#ã¨∞Ö’ Ѩ_çOk. JO^ŒiÖ’#∂
ѨxKÕã≤# „ã‘ÎÅ∞ Éèí~°ÎÅ∞ K«xáÈQÍ<Õ uiy =∂=¸Å∞ rq`«OÖ’H˜ PO^Àà◊# KÀ@∞ KÕã¨∞‰õΩOk.
"≥o§áÈÜ«∂~°∞. "åà◊√§ JÏ¡ "≥o§ D =∂=¸Å∞ ã¨=∂[OÖ’ ZÏ¡ |Ǩïâ◊ Wk áÈbã¨∞ŠѨx HÍ=K«∞Û... WѨʘˆH Pk"åã‘Å∞
|`«HõQÆÅ∞QÆ∞`«∞<åfl~°∂? J~Ú<å Éèí~°Î`Àáê@∞ "åà◊§ K≥·`«#ºO ‰õÄ_» Ö’`«@∞ì „áêO`åÅ #∞O_ç |Ü«∞Å∞^Õi#@∞¡ `≥Å∞™ÈÎOk... D ¿ÑÅ∞_»∞
㨠= ∂kè J~ÚO^•? ÖË H õ J㨠Š∞ L^Œ º =∞"Õ ∞ "åà◊ § ˆ H g∞ â◊|O K«∞@∞ìÑH¯õ Å S^•~°∞ H˜Ö’ g∞@~°¡ ^•HÍ q#|_ç... ZHõ¯_ç "åà◊§Hõ¯_»
ú ¨
K≥·`«<åºxfl=fiÖËHõáÈ~ÚO^•?... Z<ÀflUà◊√§ D „Ѩâ◊flʼnõΩ ã¨=∂^è•#O PyáÈ"åÅh J~Ú LO_»=K«∞Û... ã¨∞*Ï`« =∞#ã¨∞Ö’ U"À PÖ’K«#Å∞
ÖË#@∞ìQÍ<Õ LO_çáÈ~ÚOk. ™êQÍ~Ú... x["Õ∞ ~°HõΔ} =º=ã¨÷ g∞^Œ Z=iH© #=∞‡HõO ÖˉõΩO_®
HÍh D Ñ≤Å¡Å∞, D `«~°O JÖÏ ÖË~°∞. "≥ÚQÆ"åà◊§HõO>Ë ZO`À áÈ~ÚOk.
^è≥·~°ºOQÍ K≥·`«#ºOQÍ „Ѩ=iÎã¨∞Î<åfl~°∞. JO^Œ∞ˆH YzÛ`«OQÍ gà◊§#∞ F QÆO@ ~°Hõ~°HÍÅ TǨQÍ<åÅ∞ ™êy... 'Pñ HÍx=fiO_ç,
Ö’HÍxH˜ K«∂Ñ≤OKåe. Ãã<Õû+¨<£ HÀã¨O ǨÏ$^ŒÜ«∞ q^•~°Hõ "å~°ÎÅ∞ U^≥·`Õ Jk J=Ù`«∞O^Œ#∞—‰õΩO@∂ =∞m§ JO`å x„^ŒÖ’¡H˜ Ѩ_®¤~°∞.
ã¨Éò ™êìO_»~ü¤ [~°fle[O— ã¨∞*Ï`«‰Ωõ PÅ㨺OQÍ x„^Œ Ѩ@_O =Å¡ H˜OkH˜ ky =KÕÛ@ѨʘH
ì » ˆ
'`«e¡^ŒO„_»∞Å#∞ Pã≤Î HÀã¨O K«OÑ≤# a_»¤Å∞ JO^Œ~°∂, Jhfl HÍ~°ºHõ~ÅO`å x„^ŒÅ∞ ÖËz áÈ=_»"∞QÍHõ JO`å U^À qKå~°OQÍ#∂,
ΰ Õ
LO_ç ѨOK«∞HÀHõ â◊~}ÏÅÜ«∂Ö’¡ =ke"ÕÜ∞« |_»∞`«∞#fl `«e^O„_»∞Å∞
ì˜ ° ¡ Œ PO^Àà◊#QÍ#∂ ‰õÄ_® L#fl@ìxÑ≤OzOk.
Kå=Ù‰õΩ =ÚO^Õ â◊‡âß<åÖ’¡ áêˆ~Ü«∞|_»¤ =Úã¨e "åà◊¥§ gà◊§O^Œ~°∂ ~å„u á⁄^Œ∞áÈÜ«∂Hõ 'ã≤—© #∞O_ç =~°=∂#O =zÛO^Œn ÃÇÏHÀ~°∞ì
Ì Î ·
=∞#∞+¨μÅ∞ HÍ^•?... gà◊§<ÕO K«∂ã¨∞Î<åfl~°∞ Jx D 'Hõ#fl a_»¤Å∞?— ‰õÄ_® g∞˜OQÆ∞‰õΩ Ñ¨i‡+¨<£ W=fiÖË^Œh#∞.
^ŒÜ«∞=∞Ou P"Õâ◊OQÍ#∂ HÀѨOQÍ#∂ JOk—. P "å~°Î qx ã¨∞*Ï`« 'JÜ≥∂º— J#∞‰õΩOk. HÍ~°ºHõ~°ÎÅ "≥ÚǨÅ∞
'=∞x+¨ # fl"å_» ∞ K≥ Ü « ∞ ºQÆ e y#<åflà◊ √ § `« # HÀ㨠O `« # ∞ K«∂¿ãÎ 'áêѨO— JxÑ≤OzOk. P"≥∞‰õÄ h~°ã¨=∞xÑ≤OzOk.
KÕã¨∞HÀ=_»OÖ’ `«¿ÑÊ=ÚOk? Jk =∂#= ^èŒ~°‡O HÍ^•!... `«=∞ WO`«Ö’ áÈbã¨∞Å∞ rѨÙÖ’¡ =zÛ K«~°¡Ö’ 144 ÃãHõΔ<£ J=∞Ö’¡

18. 20 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
LO^Œx... W^ŒiHõO>Ë Z‰õΩ¯= QÆ∞q∞QÆ∂_»~å^Œx K≥áêÊ~°∞. ÖÏ_ç˚ =ÚO^Œ∞
Ì "Õ~ü D*ò q∞ã¨~ü ÅHõΔ ‡}ü— JO@∂ JHõ¯_çH˜ KÕ~å~°∞. "åà◊§#∞ K«∂_»QÍ<Õ
ì
rѨ٠xeÑ≤ =∞s =∞s K≥áêÊ~°∞. [#=∞O`å K«∞@∞ì=Ú˜ì#@∞ì ^ŒQÆæ~°QÍ =¸yáÈÜ«∂~°∞.
HÍ~°ºHõ~°ÎÅ"Õg∞ qxÑ≤OK«∞‰õΩ#fl>Ëì ÖË~°∞... 'WѨC_ÕO K≥Ü«∂ºb— P [~°fleã¨∞ìÅ∞ J@∂, W@∂ K«∂ã≤ '"åò D*ò kãπ, "≥· kãπ
J#fl `«~°¯ q`«~å¯ÅÖ’ =ÚxyáÈÜ«∂~°∞. áê~åq∞Å@s ˆH"£∞ Ç≤ÏÜ«∞~ü— J_çQÍ~°∞.
"åà◊§ =∂@Å#∞ |˜ì Ѩi‡+¨<£ ÖËHõáÈ~Ú<å, gà◊√§ U^À XHõ ˜ Jã¨Å∞ P [~°fleã¨∞Å#∞ K«∂_»QÍ<Õ áÈbã¨∞Ö’¡ K«Å#O HõeyOk.
ì
KÕ ™ êÎ ~ ° ∞ !, áÈb㨠∞ Å∞ J_» ∞ ¤ H ÀHÍ =∂#~° ∞ ... |Ǩ ï â◊ Q˘_» = Z=~°∞ gà◊√§! ZO^Œ∞H˘KåÛ~°∞! WHõ¯_Õ^Œ<åfl z#fl J"åO`«~°"≥ÚzÛ<å
[~°QÆ=K«Û#∞‰õΩOk. P PÖ’K«# HõÅQÆQÍ<Õ "≥O@<Õ „ÃѶ+π J=_»O Wk JO`«~å˚fÜ«∞ "å~°Î J=Ù`«∞O^Œ<Õ ÉèíÜ«∞O HõeyOk "åà◊§Ö’¡!.
HÀã¨O "≥o§áÈ~ÚOk. ÃÑQÍ q∞Å@s WHõ¯_≥O^Œ∞‰õΩO^Œ#fl „Ѩâfl◊ "åà◊§Ö’ HõOQÍ~°∞ Ѩ٘OzOk.
· ì
¿ÑѨ~°¡Ö’ D "å~°Î ‰õÄ_® ~å=_»O`À WH̓Öò Éèí„^•K«ÅO #∞O_ç JѨʘ^•HÍ ÖÏ_ç˚ ѨOkiH˜O^Õ xOK«∞#fl "åà◊√§ <åÅ∞QÆ_∞QÆ∞Å∞ »
Zxq∞k QÆO@ÅHõÖÏ¡ =KÕÛâß_»∞. W^ŒÌ~°∂ Hõeã≤ P ~ÀA ZÅ~°∞ìQÍ "≥#H˜¯ "Õã≤ ~À_»∞¤ g∞^Œ‰õΩ áÈÜ«∂~°∞.
LO_®Åh „Ѩun q∞ãπ J=‰õΩO_® z„fHõiOKåÅ#∞‰õΩ<åfl~°∞. ѨÓiÎQÍ P „ÃѶOKü [~°fleã¨∞ìÅ#∞ K«∂_»QÍ<Õ HÍ~°ºHõ~°ÎʼnõΩ =∞iO`«
[~°fleã¨∞ìÅ ã≤÷uÖ’H˜ =KÕÛâß~°∞. L`åûǨÏO HõeyOk.
=ÚYº"≥∞ÿ# "åà◊√§ ÖÏ_ç˚ ǨÅ∞Ö’ QÆ∞q∞‰õÄ_»_®xfl QÆ=∞xOz, WO`«Ö’ ÉÏ#~ü Ѩ@∞ì‰õΩx #Å∞QÆ∞Ô~·^Œ∞QÆ∞~°∞ HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞ =ÚO^Œ∞
˜Ñ¶≤<£ KÕã≤~å=_®xH˜ "≥o§áÈÜ«∂~°∞. ~À_»∞¤ g∞^Œ‰õΩ =zÛ xOK«∞<åfl~°∞. Ѩk=∞Ok HõàÏHÍ~°∞Å∞ QÀp
"åà◊√§ ÖÏ_ç˚ #∞O_ç Ǩϟ@Öò‰õΩ =KÕÛ@ѨʘH˜ P ÃãO@~°O`å Q˘OQÆà◊§`À =ÚO^Œ∞ #_çKå~°∞. q∞ye# ã¨OѶ¨∂Å "åà◊§O`å ^•^•Ñ¨Ù
áÈbã¨∞Å =ÅÜ«∞OÖ’ L#fl@∞ìQÍ LOk. Ããì<£QÆ<£û, Z.ÔH. 47Å∞ J~°"≥· =∞Ok^•HÍ ÉϺ#~ü "≥#Hõ xÅ|_ç x<å^•e=fi™êQÍ~°∞.
Ѩ@∞ì‰õΩx áê~å q∞Å@s "åà◊√§ J@∂ W@∂ u~°∞QÆ∞`«∂ ~À_»∞¤ g∞^Œ ˜.qÅ "åà◊√§, „ÃѶOKü [~°fleã¨∞ìÅ |$O^ŒO`À Hõeã≤ ã¨∞*Ï`«,
áÈ`«∞#fl "åà◊§#∞ ÉèíÜ«∞ÃÑ>Ëìã¨∞Î<åfl~°∞. WH̓Öò =ÚO^Œ∞ áÈ`«∂ +¨Øò KÕã¨∞Î<åfl~°∞.
P "å`å=~°}O U^À Ü«Ú^ŒúO [~°QÆÉ’`ÀO^Œ<Õ ÉèÏ=# 'Pk"åã‘ÅÃÑ· áê~å q∞Å@s ^Œ=∞#HÍO_» #tOKåe—
Hõey™ÈÎOk. 'J_»qÃÑ· ǨωõΩ¯ Pk"åã‘Å^Õ—
ã¨∞*Ï`å "åà◊√§ uiy ÖÏ_ç˚H˜ =KÕÛ@ѨʘH˜ HÍ~°º„Hõ=∞"Õ∞^À 'Pk"åã‘ÖË D ^Õâ◊Ѩ٠=¸Å"åã¨∞Å∞—.... x<å^•eã¨∂Î
x~°‚Ü«∞"≥∞ÿ âıY~ü`Àáê@∞ #Å∞QÆ∞Ô~·^Œ∞QÆ∞~°∞ ‰õÄ~°∞Ûx "≥∞"≥∂~åO_»O <åÅ∞QÆ_»∞QÆ∞Å∞ #_»=QÍ<Õ áÈbã¨∞Å∞ =zÛ ^Œ_çHõ ˜ì#@∞ìQÍ J_»∞¤
`«Ü«∂~°∞KÕã¨∞Î<åfl~°∞. xÅ∞Û<åfl~°∞. g∞iO`«=∞Ok WÖÏ "≥à◊§_®xH˜ gÖË¡^Œ∞. Ѩk =∞Okx
P_»Ñ≤Å¡Å∞ =ӺǨ`«‡HõOQÍ 'HÍx=fiO_ç, HÍx=fiO_»—O@∂ =∂„`«"Õ∞ J#∞=∞u™êÎO—.
ÉÏ`ü~°∂"£∞Å "≥·Ñ¨Ù Ѩ~°∞QÆ∞Å∞ fã¨∞Î<åfl~°∞. '"Õ∞O! JO^Œ~°O "≥àϧeûO^Õ! =∂ #ÅÉèˇ· P~°∞ ã¨OѶ¨∂Å "åà◊§O
JѨʘH ~O_»∞ =¸_»∞ Kèå#à◊√¡ "åà◊√,¡ ¿ÑѨ~"åà◊§ ÖÏ_ç˚ ^ŒQ~‰Ωõ
ˆ Ô ¡° æÆ ° #ÅÉèˇ· P~°∞QÆ∞~°O i„Ѩ*ˇO>Ë+¨<£ LO_®eûO^Õ!—.
KÕi L<åfl~°∞. "å^Œ# [~°∞QÆ∞`«∂<Õ LOk... HõàÏHÍ~°∞Å∞ „Ѩ^~≈° #QÍ áê_»∞`«∂
Œ
Ѩk QÆO@ʼnõΩ ZO.P~ü.F PѶ‘ã¨∞‰õΩ „Ѩ^Œ~°≈#QÍ "≥o§ ™êQÆ∞`«∞<åfl~°∞... HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞ x<å^•eã¨∂Î áÈ`«∂<Õ L<åfl~°∞.
"≥∞"≥∂~åO_»O W"åfiÅ#∞‰õΩ#fl@∞ìQÍ J~°÷=∞~ÚOk. JѨʘˆH `˘q∞‡k áÈbã¨∞ňHO K≥Ü«∂ºÖ’ J~°÷OHÍHõ... F ѨHõ¯‰õΩ KÕi "åH©,
^•@_»O`À ǨÏ_®q_ç Ѩ_»∞`«∞<åfl~°∞. HõàÏHÍ~°∞Å∞ „_»ã¨∞ûÅ`À<Õ ÏH©Å‰õΩ Ñ¨x ÃÑÏì~°∞.
|Ü«∞Å∞^Õ~åÅ#∞‰õΩ<åfl~°∞. 'J=Ù#∂! WO`«H© D áê~å q∞Å„© "åàı§s? "åà◊√§O>Ë
WO`«Ö’ áÈbã¨∞Å∞ =KåÛ~°∞. 'g∞~°O`å "≥o§áÈ"åe. g∞‰õΩ =∞#fleO`« DrQÍ áÈx=fiˆ~!—... ^Œ=∞Ü«∞OuH˜ J#∞=∂#O =zÛOk.
Ѩi‡+¨<£ ÖË^∞. ÃÑQÍ 144 ÃãHõ<£ J=∞Å∞Ö’ LOk Hõ#Hõ g∞~°∞ "≥O@<Õ
Œ · Δ JѨC_»∞ K«∞@∂ì K«∂¿ãÎ ZHõ¯_® "åà◊√§ Hõ#|_»Ö^∞Œ ... HÍ~°ºHõ~ʼnõΩ
Ë Î°
K«~°¡ =ke áÈ"åÅ—<åfl~°∞. áê~å q∞Å@s "åà◊√§ ‰õÄ_® =zÛ ÖÏ_ç˚ J~°÷O HÍÖË^Œ∞... 'D „ÃѶOKü [~°fleã¨∞ìÅ#∞ K«∂ã≤QÍx áÈÜ«∂~å
^ŒQÆæ~° ÉÏ~°∞Å∞ fi xOK«∞<åfl~°∞. JÔ~ã¨∞ìÅ∞ KÕ™êÎ~å ÖË^•? J#fl Uq∞©?— ^•x`À HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞, HõàÏHÍ~°∞Å∂ =∞iO`« L`åûǨÏO`À
ã¨O^ÕǨÏO JO^ŒiÖ’#∂ `å~å_»∞`ÀOk. áê_»∞`«∂, x<å^•eã¨∂Î ™êQÍ~°∞.
'=∂‰õÄ P q+¨Ü∞O `≥Å∞™êû~ü... Ѩi‡+¨<£ ÖËHáÈ~Ú<å "Õ∞"Õ∞O
« õ JÏ¡ ™êQÆ∞`«∞#fl „Ѩ^Œ~°≈# #n „Ѩ"åǨxH˜ Ñ≤Å¡"åQÆ∞‰õΩ KÕi
ã¨Éíè [~°∞ѨÙ`å=∞#_»O ÖË^∞Œ QÍ! HÍh „ѨÉ∞íè `«fiO g∞^Œ x~°ã# `≥eÜ«∞*Ë¿ã
¨ „Ѩ"åǨÏO ÃÑ^ŒÌ^Œ~Ú#@∞¡... „Ѩ^Œ~°≈# K«∂_»_®xH˜ =zÛ# [#O`À F
ǨωõΩ¯ =∂‰õΩOk QÆ^•!. P q+¨Ü«∞O ZO.P~ü.F‰õΩ `≥eÜ«∞*Ëã≤ Tˆ~yOѨÙQÍ =∂iOk.
"≥o§áÈ`åO!— ÅHõΔ ‡}ü xOáêkQÍ ã¨=∂^è•#O K≥áêÊ_»∞. P Tˆ~yOѨ٠|™êìO_»∞ ^•˜, ÃãO@~°∞ ^•˜... ZO.P~ü.F
Ѩk QÆO@Å∞ ^•˜Ok. ZO_» JѨʘˆH fHõΔ}OQÍ LOk. PѶ ‘ ã ¨ ∞ „HÍãπ ~ À_» ∞ ¤ ^ •HÍ =KÕ Û @Ѩ Ê ˜ H ˜ áÈb㨠∞ "åà◊ √ §
LHõ¯áÈ`«`À K≥=∞@Å∞ HÍ~°∞`«∞#fl~Úº. ã¨Ç≤ÏOK«ÖËHõáÈÜ«∂~°∞.
áÈbã¨∞Å∞ JHõ¯_Õ LO_ç... 'ã¨~ g∞~°∞ KÕ¿ã^Õ^À KÕã≤ "≥o§áÈO_ç,
ˆ 'ã¨Éèí [~°Q˘^ŒÌx HÀˆ~ì P~°¤~°∞ "Õ¿ãÎ... gà◊√§ UHõOQÍ Tˆ~yOѨÙ
Jx "≥∞_»Å g∞^Œ xOK«∞#fl@∞ìQÍ L<åfl~°∞. áê~å q∞Å@s ѨǨ~åÖ’. fã¨∞Î<åfl~°x,... =∞m§ =∞~À™êi PѨ_®xH˜ J_»∞¤ =KåÛ~°∞. D™êi
WH̓Öò ÔH"≥∞~å Ô~_ôQÍ ÃÑ@∞ì‰õΩ<åfl_»∞, XHõ ÃãHõ#∞ ‰õÄ_® q∞ãπ =∞iH˘O`« =∞Ok ã≤qÖò áÈbã¨∞Å∞ KÕ~å~°∞.
H͉õΩO_®. 'gÖË¡^Œ∞ WO`«=∞Ok... Ѩk=∞O^Õ "≥àϧe! JO`Õ— Jx QÆ ˜ìQÍ
WO`«Ö’ W^ŒÌ~°∞ „ÃѶOKü [~°fleã¨∞ìÅ∞ @Ü≥∂ÏÖ’ kQÍ~°∞. xÅ|_®¤~°∞.
"åi"≥O@ „ÏxûÖË@~°∞ ‰õÄ_® =KåÛ_»∞. HÍ~°ºHõ~°ÎʼnõÄ, áÈbã¨∞ʼnõÄ Ñ¶¨∞~°¬} [~°∞QÆ∞`«∂<Õ LOk...
=pÛ~å=_»O`À<Õ... '"Õˆ~ D*ò k Pk"åã‘ãπ g∞˜OQ∑ ¿Ñ¡ãπ... áÈbã¨∞Å∞ Ѩk=∞Ok =ÚY∞ºÅ#∞ "åº#∞Ö’ "Õã¨∞‰õΩx... ã¨O^Œ∞Ö’¡

19. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 21
QÆ∞O_®, Q˘O^Œ∞Ö’¡ QÆ∞O_® ¿ãì+¨<£‰õΩ fã¨∞‰õΩáÈÜ«∂~°∞. Wk WH̓Öò`À K≥Ñ≤Ê Uq∞’ "≥∞e¡QÍ Hõ#∞HÀ¯=∞Ok.
^•x`À q∞ye# HÍ~°ºHõ~Å∞ ÃÑ^ŒÌ ÖÁe¡Kã... JHõ¯_Õ P #_ç~À_»∞¤
ΰ Õ ≤ WH̓Öò J@∞"≥o§ =zÛ '"Õ∞_»"£∞! WѨC_Õ Hõ|∞~°∞ `≥eã≤O^ŒO@
g∞^Õ ‰õÄ~°∞ÛO_çáÈÜ«∂~°∞!. '=∂ "åà◊§#∞ q_çzÃÑ>Ëì^•HÍ "Õ∞O WHõ¯_Õ Pk"åã‘Å∞ K«~°¡‰õΩ <åÅ∞QÆ∞ H˜Ö’ g∞@~°¡ ^•HÍ =zÛ K«∞@∞ì ѨHõ¯Å
‰õÄ~°∞ÛOÏ=∞x,!— "≥ÚO_çHâß~°∞!. áÈbã¨∞Å∞ ÖËáêÅx K«∂ã¨∞<åfl~°∞QÍh
ˆ Î Py=Ù<åfl~°O@. U=∞=Ù`«∞O^À! ZÖÏ? Jx PO^Àà◊#`À L<åfl~°∞...
™ê^茺Ѩ_»_»O ÖË^Œ∞. ^•^•Ñ¨Ù S^Œ∞"ÕÅ =∞Ok L<åfl~°O@ JHõ¯_».
áÈbã¨∞ʼnõΩ `ÀK«_O ÖË^∞Œ ... W^ŒO`å ZHõ¯_» „™È¯eOQ∑ =ã¨∞O^À!
» Î P "å~°Î qx ã¨∞*Ï`« k„Q̓ùOuH˜ Ö’#~ÚºOk.
ÃÑ·"åà◊§`À UO u@∞¡ u<åÖ’#x Ñ‘‰õΩ¯O@∞<åfl~°∞. ˜.qÅ "åà◊§#∞ K«i„`« =∞m§ ѨÙ#~å=$`«O J=Ù`«∞O^•! ã¨Éèí ÖË^Œx `≥eÜ«∞^Œ∞,
K«∂ã¨∞ÎO>Ë HõOѨ~°OQÍ LOk "åà◊§‰õΩ. =ÚYºOQÍ P WOy¡+¨μ Hõ|∞~°∞ JO^Õ "ÕàH "åà◊√§ |Ü«∞Å∞^Õi =zÛ LO_˘K«∞Û. Hõà§◊ =ÚO^Œ∞
ˆ◊
[~°fleã¨∞ìÅ∞ ѨiÔQuÎ, ѨiÔQuÎ g_çÜ≥∂ fÜ«∞_»O =∞O_»∞`ÀOk. 'WO„^Œ"≥e¡— Hõ^ŒÖÏ_çOk. qK«HõΔ}Ï~°Ç≤Ï`«OQÍ HÍÅ∞ÊÅ∞ [iÑ≤ J~°"≥·
D Q˘_»= ã¨^∞=∞}˜Qk HÍ^Œ#∞‰õΩ<åfl~À... JѨʘH JÔ~ã¨∞Å#fl
ŒÌ ˆ ˆ ì =∞Ok „áê}ÏÅ∞ f™ê~°∞ =O^ŒÅ=∞Ok Hõ`QÍ„`«∞ÅÜ«∂º~°∞. WO„^Œ"e¡
Δ « ≥
"å~°ÎÅ∞ ˜.qÅÖ’¡ ~å<Õ =KåÛÜ«∞x HõOQÍ~°∞ Ѩ_®¤~ÀQÍh! fã≤ÔHo§# F =∂#x QÍÜ«∞OQÍ q∞yeáÈ~ÚOk.
Ѩk =∞Okh ZO.P~ü.F ^ŒQÆæ~°‰õΩ fã≤ÔHo§ J~°QÆO@Ö’ Ѩx ѨÓiÎ Wk WѨC_≥Ï¡ Ѩi}q∞OK«É’`ÀOn?
KÕ~ÚOz HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞#fl ~À_»∞¤ g∞^Œ‰õΩ `≥zÛ kO¿Ñâß~°∞ uiy. J~Ú<å WO`« x~°ƒO^èŒOÖ’... ZO`« ^è≥·~°ºOQÍ K«fÎãπQÆ_£ #∞O_ç
JѨʘ ^•HÍ JHõ¯_» ÃÑ^ŒÌ ã‘#∞ [~°∞QÆ∞`«∂<Õ LOk. JO`«=∞Ok Pk"åã‘Å∞ ZÏ¡ ~åQÆeQÍ~°∂! "åà◊§ g∞^Œ [iˆQ ǨÏ`«ºÅ∞,
ã¨∞*Ï`«‰õΩ J^ŒO`å ÃÑ^ŒÌ ã¨O|~°OQÍ LOk. P "≥Ú`«ÎO [iy# Ǩ Ï #<åÅ∞ qO@∞O>Ë Xà◊ √ § [Å^Œ i ™ÈÎ O k QÆ ^ •! W^≥ Ö Ï
ZÑ≤ ™ È_£ Ö ’ P_» Ñ≤ Å ¡ Å ∞ K« ∂ Ñ≤ # ^è ≥ · ~ ° º O, K˘~° = ZO`À ™ê^茺=∞~ÚOn?. ÃÑ·QÍ <åÅ∞QÆ∞ ~ÀAÅ =ÚO^Œ∞ #∞O_ç Ö’`«@∞ì
J|∞ƒ~°Ñ¨iKåÜ«∂"≥∞#∞. 'rq`«O gà◊§H˜O`« ^è≥·~åºxfl ZÏ¡ <ÕiÊOn? „áêO`åÅ #∞O_ç #_çz =∞s?...
'P `å~° K«∂_»∞ ZÖÏ áÈÏ¡_»∞`«∞O^À! '`«# Éèí~°Î#∞ `«# JѨʘ^•HÍ uiy 'ã≤—© "≥o§áÈ`«∞<åfl=∞#fl PÖ’K«#† HõeyOz#
Hõà§◊ =ÚO^Õ fã≤Hàϧ~°h `«h q+¨Ü∞« O g∞_çÜ∂‰õΩ, ǨωõΩ¯Å ã¨OѶ∂xH©
Ô « ¨ 'iÖÏH±û_£— =¸_£ #∞O_ç |Ü«∞@Ѩ_ç "≥O@<Õ ZÅ~üì J~ÚOk.
`≥e¿ÑÖ’¿Ñ Z<£H“O@~ü KÕâß~°h! K≥Ñ≤ÊOk. `«# Éèí~°Î Ü«Ú=[# "≥∞e¡QÍ ÖËzOk. WH̓Öò‰õΩ K≥Ñ≤Ê |O_ç fÜ«∞=∞Ok. <≥=∞‡kQÍ
ã¨OѶ¨∞OÖ’ Ѩx KÕ¿ã"å_»∞. Hõà◊§=ÚO^Õ Éèí~°Î#∞ HÀÖ’Ê~Ú# ã¨OѶ¨∞@# ÖÏ_ç˚ #∞O_ç Z_»=∞"ÕѨىõΩ rѨÙ#∞ uѨC`«∞O_»QÍ "≥#H˜¯ uiyK«∂ã≤#
HõÖ’¡ÅѨizOk x["Õ∞!... HÍh Jk =∂#x QÍÜ«∞O HÍÖË^Œ∞... ã¨∞*Ï`«‰õΩ J@∞ =zÛ# ^Œ=∞Ü«∞Ou HõxÑ≤OzOk.
=∂#ã≤HõOQÍ Hõ$OQÆnã≤Ok HÍ=K«∞Û... HÍh =∞x+≤ ^≥|ƒux áÈÖË^Œ∞. "≥∞e¡QÍ P"≥∞‰õΩ Ãã·QÆKÕã≤... 'WHõ¯_çˆH, WѨC_Õ =^•ÌO! ~å— JO>Ë
K≥ · ` « # ºÜ« Ú `« O QÍ uiy [#OÖ’H˜ =zÛOk. J^Õ P"≥ ∞ #∞ ^Œ=∞Ü«∞Ou ‰õÄ_® Ug∞ J_»‰õΩ¯O_® rѨ٠ZH˜¯ ‰õÄ~°∞ÛOk.
xÅɡ ˜ìO^Õ"≥∂! rѨ٠Z_»=∞ "≥·Ñ¨Ù‰õΩ ^•ifã≤... =¸Å =∞Å∞Ѩ٠^•ÏHõ H˘kÌ
`«Ñ¨Ê‰õΩO_® nx#O`å iHÍ~°∞¤ K≥Ü«∂ºÅ. HÍh ZѨC_»∞? ^Œ∂~°O áÈxzÛ =∞˜ì~À_»∞¤‰õΩ =∞o§OKå_»∞ „_≥·=~ü.
„Ѩâßfl~°÷HõO =ÚO^Œ∞ xÅ|_çOk. D ~ÀA ZÖÏ =ÚyÜ«∞#∞O^À!. ^Œ=∞Ü«∞OuH˜ J~°÷O HÍÖË^Œ∞. J~Ú<å Ug∞ J_»QÆÖË^Œ∞.
WHõ KåÖˇ¡O_ç! J#∞‰õΩ#flk ™êkèOKå~°∞ Hõ^•! WHõ Ѩ^ŒO_»O@∂ ~À_»∞¤ ^•˜ =∞˜ìÉÏ@ Ѩ ˜ì F H˜Ö’ g∞@~°∞ ֒ѨeH˜ áÈ~ÚOk
~O_»∞ "åº#∞Ö’¡ J@∂, W@∂ uÑ≤Ê HÍ~°ºHõ~Å#O^Œih ÖÏ_çH˜ KÕ~åÛ~°∞.
Ô Î° ˚ rѨÙ. JHõ¯_ç #∞O_ç =~°ã¨ =~°ã¨Å∞QÍ... #Å∞QÆ∞Ô~·^Œ∞QÆ∞~°∞ QÆ∞OѨÙQÍ,
'WѨʘ^•HÍ g∞‰õΩ ã¨Ç¨ÏHõiOKåO. U Q˘_»=Å∂ ÖË=Ù... JHõ¯_»Hõ¯_® K≥@¡ H˜O^Œ... `«∞ѨÊÅ Kå@∞#... Wà◊§ K«∂~°∞Å H˜O^Œ
gÅ~Ú#O`« `˘O^Œ~°QÍ g∞~°∞ 'K«~°¡— #∞O_ç áÈ`Õ "Õ∞O TÑ≤i ‰õÄ~ÀÛ#∞<åfl~°∞. rѨ٠֒ѨeH˜ áÈÜÕ∞ H˘kÌ Pk"åã‘Å∞ QÆ∞OѨÙÅ∞QÍ
Ñ‘Å∞Û‰õΩOÏO—... Hõ#|_»∞`«∞<åfl~°∞.
'"Õ∞O K«~°¡Ö’ LO_®Ö’ =^ÀÌ g∞Ô~=~°∂ K≥ѨÊ_®xH˜—... Jx JѨʘHQÍh ^Œ=∞Ü«∞OuH˜ `å"≥∞O^Œ∞‰õΩ W@∞ =ã¨∞<åfl"≥∂ J~°O
˜ Î ÷
P_»Ñ≤Å¡Å∞ áÈbã¨∞Å g∞^Œ ZyiѨ_»∞`«∂<Õ ™ê=∂#∞ ã¨~°∞̉õΩ<Õ Ñ¨xÖ’ HÍÖË^Œ∞.
Ѩ_®¤~°∞. "åà◊§#∞ K«∂ã¨∞ÎO>Ë P"≥∞‰õΩ <À@ =∂@ ~åÖË^Œ∞... 'Uq∞@O_ô—
ã¨∞*Ï`« "åà◊√§ ‰õÄ_® Éèí„^•K«ÅO "≥o§ „ÃѶ+π J~Ú... JHõ¯_Õ JOk.
Éè’OKÕ^•Ì=∞#∞‰õΩ<åfl~°∞. 'gà◊√§ |Ü«∞Å∞^Õ~åHõ =∞#O "åà◊§`Àáê@∞ 'JO^Œ∞H x#∞fl fã¨∞‰õΩ=zÛOk... =∂‰õΩ WѨC_Õ D ã¨=∂Kå~°O
ˆ
|Ü«∞Å∞^Õ~°∞^•=∞x... F ѨHõ¯QÍ ‰õΩsÛ ÖωõΩ¯x ‰õÄiÛOk. `≥eã≤Ok—.
P"≥∞‰õÄ JÅã¨@QÍ<Õ LOk. =¸_»∞ ~ÀAÅ∞QÍ "åà◊§ "≥#Hõ WO`«Ö’ `«∞_»∞O ^≥|ƒ <åÜ«∞‰õΩ_»∞ ǨÏ#∞=∞O`«~å=Ù Z=i<À
ZO`« L`åûǨÏOQÍ Ñ¨iQuÎ<å... â◊s~°O ^•x HõO„’Å∞ Jk KÕã∞Ok
Ô ¨Î ZH˜¯OK«∞‰õΩx |O_ç g∞^Œ J@∞ #∞O_ç =ã¨∂Î... gà◊§ rѨÙ#∞ K«∂ã≤
QÆ^•! =∞#ã¨∞‰õÄ, `«#∞=Ù‰õÄ ã¨=∞#fiÜ«∞O ÖËx Ѩ#∞ÅO>Ë W"Õ<"∂!.... Õ ≥ PQÍ_»∞.
#=Ùfi =zÛOk. '"Õ∞_»"£∞! J@∞ =∂q∞_ç `À@Ö’ Ô~O_»∞ "ÕÅ =∞Ok L<åfl~°∞...
ã¨∞*Ï`« JÏ¡ PÖ’zã¨∂ΠѨ~^•º#OQÍ P_»ÑÅÅ∞ KÕ¿ã ǨÏ_®q_ç
° è ≤ ¡ ~°O_ç, K«∂Ñ≤™êΗ#x... uiy `«# |O_çx "≥#H˜¯ uáêÊ_»∞. `À@‰õΩ
QÆ=∞x™ÈÎOk. WO`« „H˜`«O ^•HÍ áÈbã¨∞Å g∞^Œ ZO`« ZQÆ|_®¤~À! "≥à§ı ^•~°O`å =¸@Å`À, HÍqà◊§`À, <≥ug∞^Œ `«áêàÏÅ`À =O^ŒÅ∞QÍ
Î
WѨC_»O`«QÍ P_»ÑÅÖáÈ~Ú... [_»Å∞ "Õã∞¨ HÀ=_»O... Pˆ~ã≤# |@ìÅ∞
≤ ¡ ·ˇ Pk"åã‘Å∞ #_çz =ã¨∂Î<Õ L<åfl~°∞.
ã¨~°∞úHÀ=_»O... <Õ#∞ =ÚO^ŒO>Ë <Õ#∞ =ÚO^Œx ÉÏ`ü~°∂"£∞ʼnõΩ J^ŒO`å K«∂ã¨∞ÎO>Ë ã¨∞*Ï`«‰õÄ L^ÕfiQÆOQÍ<Õ LOk.
ѨiÔQ`«Î_»O K«∂ã¨∞ÎO>Ë QÆ=∞‡`«∞ÎQÍ JxÑ≤OzOk. g∞˜OQÆ∞‰õΩ Ñ¨i‡+¨<£ ÖË^Œ∞. W`«~° „áêO`åÅ #∞O_ç =zÛ#
JÏ¡ K«∂ã¨∞#fl ã¨∞*Ï`« ^Œ$+≤Ö’ `«∞_»∞O ^≥|ƒ HÍ~°ºHõ~Å∞, ÅHõΔ ‡}ü
Î ì ΰ "åà◊§#∞ K«~°¡ #∞O_ç ѨOÑ≤OKÕ Ü«∞`«flOÖ’ áÈbã¨∞Å∞<åfl~°∞. =∞i
WOHÍ =ÚY∞ºÅ∞ H˘O^Œ~°∞ PO^Àà◊#QÍ L#fl@ìxÑ≤OzOk. gà◊§ÔH=~°∞ =∂Ï=∞Of K≥áêÊe.

20. 22 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
ã¨Éèí LOk ~°=∞‡x K≥Ñ≤Ê# "åà◊√§... uiy gà◊§‰õΩ ["å|∞ JѨ Ê K≥ á êÊÅ#∞‰õ Ω O@∞<åfl~° ∞ . ^•xx =∞#O ™êQÆ x =fi~å^Œ ∞ .
K≥áêÊe QÆ^•! "åàı§s? ~°Hõ~°HÍÅ „Ѩâ◊flÅ∞ P"≥∞#∞ `˘Å∞ã¨∞Î<åfl~Ú. JO^Œ∞HÀã¨O =∞# „áê}ÏÅ#~Ú<å JiÊ^•ÌO—... Jx =ÚyOzOk.
^Œ=∞Ü«∞Ou ‰õÄ_®! JO`«=∞Ok K«fãQ_£ Pk"åã‘Å∞... K«H¯õ QÍ
Î πÆ 'J_»qÃÑ· ǨωõΩ¯ Pk"åã‘Å^Õ—
`«ÅÅ∞ ^Œ∞=Ùfi‰õΩx... LuH˜# QÆ∞_»¤Å`À ZO`« â◊√„ÉèíOQÍ ã¨Éèí‰õΩ 'J=∞~° g~°∞ʼnõΩ *’Ǩ~ü—
`« Ü « ∂ ~° Ü « ∂ º~° ∂ !... JO`å Xˆ H ~° H õ O QÍ, Xˆ H Z`« ∞ Î , Xˆ H 'H˜+¨<£ r J=∞~ü ÃÇ·Ï—
áÈeHõÅ#fl@∞ìQÍ... #_ç =Ü«∞ã¨∞ "åà◊√¡... i=@ÖÏ¡ ZÖÏ L<åfl~°∂!... 'J*Ï^£ J=∞~ü ÃÇ·Ï—... x<å^•ezÛOk.
"åà◊§#∞ U^À =∞Ǩ`«Î~°"≥∞ÿ# =∞#∞+¨μÅ#∞ K«∂ã¨∞Î#fl@∞ìQÍ! Hõà◊√§ P Hõ}O K«ÑC# Pk"åã‘ J=∞~°∞Å ¿Ñ~°∞¡ `«#∞fl‰õΩ<åfl ã¨∞Êù~}‰õΩ
Δ ¨ °
JѨÊyOz... KÕ`«∞Å∞ Pâ◊Û~°º"Õ∞ã≤ QÆ∞O_≥Å g∞^Œ‰õΩ áÈQÍ! '"Õ∞_»"£∞! ~åÖË^Œ∞.
gà◊§O`å ZÏ¡ =KåÛ~°∞! ZHõ¯_ç #∞O_ç =KåÛ~°∞... áÈbã¨∞Å∞ gà◊§<ÕO P"≥∞ K≥ÑÊOk "åà◊§‰õΩ ZO`« =~°‰Ω J~°=∞~ÚO^À QÍh! ~O_»∞
≤ õ ÷ Ô
KÕ™êÎ~À! ZÏ¡?— á⁄O`«#ÖËx ^èÀ~°}Ö’ P Ñ≤Å¡ =∂Ï¡_∞» `ÀOk. 'gà◊§‰õΩ
˜ "ÕÅ =∞Ok Pk"åã‘Å∞ Ñ≤_çH˜à◊√§ ayOz '*’Ǩ~ü, *’Ǩ~ü— Jx
~°HõΔ} ZÏ¡?— „Ѩu^èŒfixOKå~°∞.
=∂q∞_ç `À@Ö’H˜ rѨÙ#∞ uáêÊ~°∞. `À@ xO_® „Ѩu K≥@∞ì JѨC_çOHõ x^•#OQÍ ã¨∞*Ï`« "åà◊§#∞ =∂Ï¡_çOz <À@∞û
H˜O^•... K≥@∞ì g∞^• =O^ŒÅH˘kÌ Pk"åã‘Å∞... ^Œ=∞Ü«∞Ou xifi}‚ fã¨∞HÀ™êyOk. K«fÎãπQÆ_£Ö’ `å=∞O`å `«Ö’ Ti #∞O_ç =KåÛ=∞x
J~ÚOk. L^ÕfiQÆO =Å¡ Xà◊§O`å "˘}˜H˜Ok. Jxfl =O^ŒÅ "ÕÅ K≥áêÊ~°∞. Tà◊§Ñ¨e¡, cè=∂~°O, z#=Ù@¡ Ѩe¡, ~åOÑ≤e¡, ѨÓ*Ïi
=∞Ok Pk"åã‘Å#∞ XHõ¯ KÀ@QÍ P"≥∞ rq`«OÖ’ K«∂_»Ö^∞. â◊s~°O Ë Œ HÍOH“~ü, Hõã¨∂ÎiáêÖˇOÅ #∞O_ç =zÛ#"åà◊√§ `«=∞ „QÍ=∂Ö’¡
ã¨ÎOaèOzáÈ~ÚOk. [~°∞QÆ∞`«∞#fl áÈbã¨∞Å, áê~åq∞Å@s PHõ$`åºÅ∞ K≥áêÊ~°∞.
ã¨∞*Ï`« ‰õÄ_® JÜ≥∂=∞Ü«∞ ã≤÷uH˜ QÆ∞Ô~·Ok... `«O„_ç Ѩ^Õ Ñ¨^Õ ÉÏã¨QÆ∂_≥OÖ’ S^Œ∞QÆ∞~°∞ =∞Ç≤Ïà◊Å#∞ K≥iKå~°x, Hõã¨∂ÎiáêÖˇOÖ’
`«ÅѨÙH˘ã¨∞<åfl_»∞. J"≥∂‡ P ^Œ∞~å‡~°∞Å∞ ZÖÏ á⁄@ì# ÃÑ@∞ì‰Ω<åfl~°h!
Î æ õ ™È=∞¡x JÔ~ã¨∞ì KÕâß~°x q=~åÅ∞ K≥áêÊ~°∞.
K≥@∞ì g∞^Œ∞#fl "åà◊§#∞ K≥@∞ì g∞^Œ<Õ Ñ≤@ìÅ#∞ HÍeÛ#@∞¡ – qK«HõΔ}Ï '‰õÄã¨∞ÉÏ㨗 #∞O_ç =zÛ# F =Úã¨e Pk"åã‘ `«# "Õ∞Hõ#∞
~°Ç≤Ï`«OQÍ... Hõhã¨O ÃÇÏK«ÛiHõÖˇ·<å ÖˉõΩO_®! "≥o§áÈ`«∞#fl "åà◊§#∞ HÀã¨∞‰õΩ u<åfl~°x Å|∞ƒ=∞x "≥Ú`«∞ΉõΩ<åfl_»∞. 'pѨÙ~°∞ |˜ì— #∞O_ç
ã¨ÇÏ`«O Z@∞|_ç`Õ J@∞ Ñ≤zÛ |˜#@∞¡... Zxfl â◊"åÅ∞! JHõ¯_çHH¯õ _»
≤ ì õ =zÛ# '"Õ‰õΩ— J<Õ Pk"åã‘, '"≥Ú#fl<Õ#=∂‡, =∂ T~°∞ g∞^Œ |_ç
P 'WO„^Œ"≥e¡— <ÕÅ g∞^Œ "˘iyáÈÜ«∂~°∞ `«b¡!—... P Ѷ¨∞@# #∞O_ç JO^Œsfl `≥QÆH˘Ïì~°∞. WkQÀ D K≥~Úº K«∂_»=∂‡— Jx *ÏiáÈ~Ú#
K«xáÈÜÕ∞ =~°‰õΩ `«# `«O„_ç `Õ~°∞HÀ<Õ ÖË^Œ∞. Éèí∞[O QÆ∂_»∞ K«∂Ñ≤OKå_»∞. J`«xH˜ Ü«∂Éèˇ·Uà◊§ÃÑ·|_Õ LO_˘K«∞Û.
áÈbã¨∞Å∞ WHõ¯_çH˜ =™êÎ~å! =¿ãÎ K«∂_®b? JѨC_»O`« c*ÏѨÓ~ü lÖÏ¡ HÀ~°ã¨QÆ∂_≥O #∞O_ç =zÛ# âߺ=∞Å J~Ú`«∞,
J=∂Ü«∞HõOQÍ WѨʘ [#O LOÏ~å? K«∂^•ÌO! WѨʘÔH·`Õ "åà◊√§ cè=∞Ü«∞º`Àáê@∞ =∂ ã¨OQÆ`«∞Å∞ ~åã¨∞HÀO_»O@∂ XHõi `«~åfi`«
ÖË~°∞QÍ? `«# PÖ’K«#Å#∞ ѨHõ¯‰õΩ <≥>Ëìã≤Ok. J#∞Éèí= q∞zÛ# XHõ~°∞ q∞ye#"åà◊√§ =ÚO^Œ∞H˘zÛ P „áêO`«OÖ’ áÈbã¨∞Å KÕã¨∞Î#fl
ã¨Ê $ǨÏÖ’ ^Œ=∞Ü«∞Ou '=∂Ï¡_»∞ ^Œ=∞Ü«∞Of— =∂Ï¡_»∞ "åà◊§`À!, Ç≤ÏO™êHÍO_»#∞ q=iOKå~°∞.
^ŒQÆæ~°‰õΩ Ñ≤Å∞=Ù— „áÈ`«ûÇ≤ÏOzOk. ^Œ=∞Ü«∞Ou JO^Œih =~°ã¨QÍ q=~åÅ∞ Hõ#∞‰õΩ¯x ã¨∞*Ï`«‰õΩ
UO =∂Ï¡_®Ö’ `ÀK«ÖË^•"≥∞‰õΩ. K≥ѨÓÎ ã¨Ç¨Ü«∞Ѩ_»∞`ÀOk.
WH̓ÖòH˜ Ãã·QÆ KÕã≤... Pk"åã‘Å#∞ Ç≤ÏOnÖ’ '^ŒQÆæ~°‰õΩ ~°O_ç— WH̓Öò J^ŒO`å g_çÜ≥∂Ö’ K«HõK«HÍ iHÍ~°∞¤ KÕã¨∞Î<åfl_»∞.
Jx ˆHHõÅ∞ "Õâß~°∞. 'g∞ HÀã¨O =KåÛO— Jx K≥áêÊ~°∞. Wk [~°∞QÆ∞`«∞O_»QÍ<Õ ZÖÏ "å~°Î `≥eã≤O^À ÅHõΔ ‡}ü `«∞_»∞O^≥|ƒ
P =∂@ʼnõΩ `À@ #Å∞"≥·Ñ¨ÙÅ#∞#fl Pk"åã‘Å∞ Hõke gà◊√§#fl "åà◊√§ H˘O`«=∞Ok J@∞QÍ =KåÛ~°∞. "åà◊√§ ‰õÄ_® Pk"åã‘Å`À
KÀ@‰õΩ =KåÛ~°∞! '=∂Ï¡_»∞ ^Œ=∞Ü«∞Of... #∞=fiHõ¯_» P |*Ï~À¡ =∂Ï¡_®Åx „Ѩܫ∞`«flO KÕã¨∞ÎO_»QÍ<Õ... áÈbã¨∞Å∞ JeH˜_ç ZÖÏ
[#O =ÚO^Œ∞ K≥Ñ≤ÊO^Õ! gà◊§‰õÄ K≥ѨÓÊ— JOk. HõxÃÑÏì~ÀQÍh... gà◊§`À áê@∞ ~å<Õ=KåÛ~°∞.
J#∞HÀx F Q˘Ñ¨Ê =∞Ǩϟ^ÕfiQÆ Ñ¨Ói`«"≥∞ÿ# J^Œ∞ƒù`«O P"≥∞ áÈbã¨∞Å rѨ٠~å=_»O`À JѨʘ^•HÍ xâ◊≈|ÌOQÍ „Hõ=∞tHõΔ}
Hõà§◊ =ÚO^Œ∞ ™êHΔÍ`å¯~°=∞=QÍ =∂@Å∞~åx ^Œ=∞Ü«∞Ou 'ÖÏÖòãÖÏ"£∞, ¨ QÆey# Ãã·x‰õΩÖÏ¡QÍ ‰õÄ~°∞Û#fl Pk"åã‘Å∞... aÅaÅ=∞x ÖËz
ÖÏÖòã¨ÖÏ"£∞— Jx x<å^•ezÛOk. Jq ™È¡QÆ<£ûQÍ =∂~å~Ú. xÅ|_ç... `À@Ö’H˜ uiy "≥o§áÈÜ«∂~°∞.
JO`Õ! =∞m§ PyáÈ~ÚOk. =∂@Å∞ ~åx =¸QÆ^Œ~ÚºOk. "åà◊§#∞ ÉèíÜ«∞Ѩ_»=^ŒÌx K≥Ñ≤Ê... ÅHõΔ ‡}ü, ǨÏ#∞=∞O`«~å=Ù
'=∂Ï¡_∞! ^Œ=∞Ü«∞Of! =∂Ï¡_"!Õ "åà◊§‰õΩ J~°OHÍHõáÈ~Ú<å
» » ÷ áÈbã¨∞ʼnõΩ Z^Œ∞~°∞ "≥àϧ~°∞. ^Œ=∞Ü«∞Ou, ã¨∞*Ï`« ‰õÄ_® ZÅ~°ì~Ú
Ѷ¨~°"åÖË^Œ∞... #∞=Ùfi K≥¿ÑÊk "åà◊§HÀã¨"Õ∞#x... #∞=Ùfi "åà◊§ gà◊¥§ "≥àϧ~°∞.
=∞x+≤"#x J#∞HÀ=_®xH˜ ѨxH˜ =ã¨∞Ok—... P"≥∞ ^Œ∞ã≤ux QÆ=∞xOz
Õ Î ÷ WH̓Öò‰õΩ Ãã·QÆKÕã≤ áÈbã¨∞Å g∞^Œ ÔH"≥∞~å#∞ HÍ<£Ãã<£„>Ë+¨<£
„áÈ^ŒƒÅO KÕã≤Ok ã¨∞*Ï`«. K≥Ü«∞º=∞Ok.
JѨʘ ^ŒÜ«∞=∞Ou H˘O`« TÑ≤i Ñ‘Å∞Û‰õΩx, <≥=∞‡kQÍ! '"Õ∞O áÈbã¨∞Å∞ D ™êi ™œ=∞ºOQÍ ÖË~°∞. 'g∞Ô~O^Œ∞H˘KåÛiHõ¯_çH˜!
g∞ HÀã¨"Õ∞ L<åflO! g∞ g∞^Œ [iˆQ x~°ƒO^è•xfl Z^Œ∞~À¯=_®xH˜, g∞~°∞ K«~°¡ #∞Oz "≥o§áÈ"åe! [<åxfl Ô~K«ÛQ˘_»∞`«∞<åfl~°∞... WHõ¯_Õ
Ö’HÍxH˜ K≥ѨÊ_®xH˜ WHõ¯_çH˜ =KåÛO! HÍh áÈbã¨∞Å∞, HÀ~°∞ìÅ∞ g∞ LO>Ë Q˘_»=Å∞ [~°∞QÆ∞`«~Úº— Jx áÈbã¨∞ Q˘O`«∞Hõ#∞ „Ѩ^Œi≈OK«
ǨωõΩ¯Å#∞ HÍÅ~åÜ«∞_®xˆH ã≤^Œú=∞Ü«∂º~Ú. q∞=∞‡efl J_»q #∞O_ç ™êQÍ~°∞.
`« i q∞"Õ ã ≤ . ... g∞ <Õ Å #∞O_ç ^Œ ∂ ~° O KÕ ã ≤ . ... q∞=Ú‡Å#∞ ^Œ=∞Ü«∞Ou WHõ T~°∞HÀÖË^∞Œ ... '"Õ∞O, "åà◊§#∞ g∞˜OQÆ∞ LO^Œx
x~åfiã≤`«∞Å#∞ KÕã≤... J"≥∞iH͉õΩ g∞ J_»qx Yx*ÏÅ HÀã¨O ~°=∞‡x Ñ≤eKåO. "åà◊√§ =KåÛ~°∞. JO^Œ∞=Å¡ g∞˜OQÆ∞ ÖË^x "åà◊§‰õΩ
Œ

21. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 23
K≥áêÊeû# ÉÏ^茺`« =∂ g∞^Œ LOk. g∞~°∞ UO KÕã≤<å P ѨxKÕã≤ XˆH Z`«∞,Î HÀ_≥ =Ü«∞ã¨∞ûÖ’ L#fl Ñ≤ÅÅ∞. ^Œ$_èOQÍ, qâßfiã¨O`À
¡ »
f~°∞`åO! Jk =∂ ÉÏ^茺`«—. xÅ|_ç L#fl =∞~À „Ѩ Ñ ¨ O K« Ñ ¨ ٠㨠∞ tH˜ Δ ` « ∞ Öˇ · #
'P ѨxH˜ "Õ∞O L<åflO! g∞k HÍ^Œ∞ ÉÏ^茺`«— Ãã·x‰õΩÅHõ¯_»∞<åfl~°xÑ≤OzOk.
'<À! =∂^Õ P ÉÏ^茺`«. "Õ∞O J@∞áÈQÍ<Õ "åà◊§#∞ JÔ~ã¨∞ìÅ∞ Pk"åã‘ʼnõΩ "åà◊§‰õÄ =∞^躌 ã¨#flx Ö’Ü«∞. Ö’Ü«∞ #∞O_ç q∞@ì‰Ωõ
K≥Ü«∞º~°x #=∞‡Hõ"Õ∞On? ZHõ¯_ç #∞O_ç =KåÛ~°∞ Z=~°∞ ~°=∞‡<åfl~°x ZˆH¯ ~À_»∞¤. P z=i #∞O_ç Ö’Ü«∞ =~°‰õΩ xOK«∞x L#fl D ^Õâ◊ѨÙ
„Ѩâ◊flÅ∞ "Õã≤ "ÕkèOK«~°x Uq∞˜?—. Éèíq+¨º`«∞Î =∂#gÜ«∞ tÅ∞ÊÅ∞... W@∞ Ö’Ü«∞‰õΩ D=Å =∂@Å∞
D "å^Œ∞ÖÏ@Å∞ [~°∞QÆ∞`«∞O_»QÍ<Õ "≥Ú`«O g∞_çÜ∂, P „ÃÑOKü
Î « ¶ ~åx =∞ø# „¿ÑHõΔ‰õΩÅ∞.
[~°fleã¨∞ìÅ∂ =∂q∞_ç `À@‰õΩ KÕiáÈÜ«∂~°∞. ã¨∞*Ï`Õ =ÚO^Œ∞QÍ `Õ~°∞‰õΩx JѨʘˆH JHõ¯_» á¶È’Å∞ fã¨∞Î#fl
uiy áÈbã¨∞Å `«=∞ Q˘O`«∞HõÅ#∞ HõO„’Ö’¡H˜ `≥K«∞Û‰õΩ<åfl~°∞. [~°fleã¨∞ì#∞, '"åà◊√§ JÏ¡ˆQ xÅ∞ÛO_ç W@∞ˆH¿ã K«∂ã¨∞Î<åflˆ~q∞©?
q∞ye# áÈbã¨∞Å∞ JѨʘˆH Pk"åã‘Å#∞ `À@‰õΩ Ñ¨_»=∞˜ g∞˜OQÆ∞ ÖË^Œx K≥áêÊ~°∞ QÆ^•!— JOk.
"≥ÑÙ¨ "≥o§áÈO_»x J_»q^•i"≥ÑÙ¨ `«~∞=Ú`«∂ `À@ z=~° Ö’Ü«∞^•HÍ
· · ° 'JO`Õ "Õ∞_»"£∞! "åà◊√§ =∞#O HÍ^Œ∞, áÈbã¨∞Å∞ K≥Ñ≤Ê<å
áÈÜ«∂~°∞. "≥o§áÈ~°∞. ÉèíÜ«∞Ãјì<å Z’áÈ~Ú ^•‰õΩ¯OÏ~°∞! JO`Õ! "åà◊§‰õΩ
'ã¨~™ê~ü! "Õ∞"Õ∞O K≥Ü∞« ºÖË^∞Œ QÆ^• "åà◊§#∞! ѨOÑ≤Oz "ÕâßOQÆ^•!
ˆ ã¨O|OkèOz# "åà‹§=~À, "åà◊√§ #q∞‡# "åà‹§=~À, =zÛ... g∞˜OQÆ∞
Ѩ^ŒO_ç g∞iOHõ!— Jx JO^Œih "åǨÏ<åÅ∞ ZH˜¯Oz `À@ |Ü«∞@‰õΩ ÖË^Œ∞ "≥o§á⁄=∞‡x K≥áêÊe. ÖË^ŒO>Ë pHõ@Ѩ_Õ^•HÍ WHõ¯_Õ LO_ç P
ѨOÑ≤OKÕ Ñ¨xÖ’ Ѩ_®¤~°∞. ã¨Éíè LO^Œx K≥ÑÊ# „áêO`åxH˜ "≥o§! ÖË^x `ÕÅ∞Û‰õΩx QÍh "≥o§áÈ~°∞—
≤ Œ
ã¨∞*Ï`«, WH̓Öò, ^Œ=∞Ü«∞Ou WOHÍ... q∞~°∞q∞@∞¡ Q˘eÑ≤# K≥áêÊ_»`«#∞.
J^Œ∞ƒù`«O #∞O_ç `Õ~°∞HÀ#@∞¡QÍ xâ◊≈|ÌOQÍ xOK«∞<åfl~°∞. WѨC_»∞ ã¨∞*Ï`« k"≥∞‡~°áÈ~ÚOk.
[~°∞QÆ∞`«∞#fl ã‘#∞ `«=∞‰õΩ ã¨O|OkèOz HÍ^Œ#fl@∞ìQÍ LO_çáÈÜ«∂~°∞. <åÅ∞QÆ∞ ~ÀAÅ <å_»∞ |Ü«∞Å∞^Õi =zÛ [~°QÆx g∞˜OQÆ∞
`À@O`å MÏm J~ÚOk. HÀã¨O ~å„u^•HÍ WHõ¯_Õ LOÏ~å! 'J=`å~ü— ã≤x=∂Ö’ÖÏQÍ U
'g∞~°∞ ‰õÄ_® Hõ^ŒÅO_ç... "Õ∞O QÆ=∞xã¨∂Î<Õ L<åflO! =¸_»∞ „ѨѨOK«Ñ¨Ù =∞#∞+¨μÅ∞ gà◊¥§! ZHõ¯_ç L‰õΩ¯ tHõΔ}!
~ÀAÅ #∞O_ç gà◊§`À<Õ LO_ç... gà◊§‰õΩ ã¨QÆO <Õ~°∞Ê`«∞<åfl~°∞—... ^Œ=∞Ü«∞Ou JѨʘH˜ `Õ~°∞‰õΩOk. rѨ٠=ÚO^Œ∞‰õΩ =zÛ Ñ¨k
x[OQÍ g∞~°∞ g∞_çÜ«∂ "åàϧ! ÖËHõ "åà◊√§ ѨOÑ≤# "åàϧ!—... QÆ*ÏÅ ^Œ∂~°O Ö’Ü«∞"≥·Ñ¨Ù #_çzOk... Ñ≤_çH˜e ayOz K≥~Úº ZuÎ
ã¨∞*Ï`«#∞ ÃÇÏK«ÛiHõQÍ =∂Ï¡_®_»∞ _ç.Zãπ.Ñ≤. 'ÖÏÖòã¨ÖÏ"£∞, ÖÏÖòã¨ÖÏ"£∞— Jx =¸_»∞™ê~°∞¡ x<å^•ezÛOk.
ã¨∞*Ï`«‰Ωõ HÀѨO =zÛOk... 'U=∞#∞‰õΩO@∞<åfl~°∞ g∞~°∞? ZHõ¯_» „ѨuQÍ Pk"åã‘Å KÕ`«∞Å∞ ã¨=Ú„^ŒOÖ’ JÅÅ∞ ÖËz#@∞ìQÍ P
Uk [iy<å iáÈ~°∞ì K≥Ü«∞º_»O =∂ _»∂º©! "Õ∞O KÕ¿ã^•xg∞^Œ g∞ z=i #∞Oz Ö’Ü«∞ JOK«∞^•HÍ Ñ≤_çH˜e ayOz 'ÖÏÖòã¨ÖÏ"£∞—
"åºMϺ<åÅ∞ JHõ¯~° ÖË^Œ∞... HÍ"åÅO>Ë =∂ QÆ∞iOz ZOHõfi~Ús K≥áêÊ~°∞.
KÕã¨∞HÀO_ç— JOk. ^Œ=∞Ü«∞Ou "≥∞e¡QÍ Ñ≤_çH˜e =ke... KÕux `≥~°z g_À¯Å∞
'ÖË^Œ∞ÖË! "Õ∞_»"£∞! Jx— 㨈~ ~°O_ç! Jx J`«#∞ rѨ٠ZHͯ_»∞. K≥ѨÙÎ#fl@∞¡ J@∂, W@∂ Ѩ^Õ Ñ¨^Õ TÑ≤Ok... „ѨuQÍ Ô~O_»∞"ÕÅ
JѨʘH J@∞ QÆ@∞ì"ÑÙ¨ J~Ú^Œ∞ "ÕÅ =∞OkÃÑQÍ Pk"åã‘Å∞ L<åfl~°h,
ˆ ·≥ · =∞Ok KÕ`«∞Å∞ g_À¯Å∞ K≥áêÊ~Ú.
J@∞ áê~åq∞Å@s "≥o§ "åà◊§x PѨÙ`ÀO^Œx "å~°ÎÖÁã¨∞Î<åfl~Ú. 'k ÅÜ«∞<£ PѶπ _≥ã~—ìü ... 'F=∞~ü =ÚHÍÎ~—ü Ö’ <åÜ«∞‰õΩ_çH˜ g_À¯Å∞
¨
HÍh JO^Œ ~ ° ∂ "≥ o §áÈÜ« ∂ ~° ∞ . JHõ ¯ _ç H ˜ ZÖÏ "≥ à ϧ֒ K≥ÑÙ¨ #fl qѨ=HÍ~°∞ÖÏ¡... K«~"ÑÙ¨ uiy L#fl Pk"åã‘Å∞... J_»q"≥ÑÙ¨
Î ¡ ¡° ·≥ ·
`≥eÜ«∞ÖË^Œ∞. uiy #_»Hõ ™êyOKå~°∞.
'FǨ Ï Ÿ! =∞# ^Œ Q Æ æ ~ ° #∞O_ç áÈb㨠∞ Å∞ áÈ~ÚOk... 'K«∂âß~å! q∞=∞‡efl "åà◊√§ `«=∞ =∞x+¨#∞‰õΩ<åfl~°∞! WO^•Hõ
JO^Œ∞ˆH##fl=∂@... P Pk"åã‘Å#∞ K«∞@∞ìѨHõ¯Å J_»qÖ’<Õ =∂Ï¡_®~°∞ QÆ^• JO^Œ∞=Å¡!... g∞~°∞ "≥o§á⁄=∞‡O@∞<åfl~°x
PÑ≤"ÕÜ«∞_®xH˜!—... JOk ^Œ=∞Ü«∞Ou. `≥Å∞ã¨∞‰õΩ<åfl~°∞.— P [~°fleã¨∞ì J<åfl_»∞.
ã¨∞*Ï`« WOHõ =ÚO^Œ∞‰õΩ áÈ=_»O ‰õΩ^Œ~°^Œ#∞‰õΩOk. P Pk"åã‘ʼnõΩ [#`«# ã¨~å¯~°∞ WzÛ# tHõΔ} ZO`« Q˘Ñ¨Ên?
ZHõ¯_» |_ç`Õ JHõ¯_» á⁄ÖÏÅ xO_®, ~À_»¡xO_®, `À@Å xO_® 'J=∞~°∞ÖÏ~å! g∞ `åºQÆO =$^è• áÈ^Œ∞—... D ^Õâßxfl HÍáê_Õ
Pk"åã‘ÖË!... ~°HõΔ‰õΩÅ#∞ =∂‰õΩ WzÛ, g∞ ~°HÍÎxfl ^è•~°áÈã≤#O^Œ∞‰õΩ J=∞~°∞ÖÏ~å
gà◊√§ ‰õÄ_® rѨ٠ZH˜¯ `À@ |Ü«∞@‰õΩ =zÛ ~À_»∞¤ ZHͯ~°∞. g∞‰õΩ D =∞˜ì ~°∞}Ѩ_ç LOk. ~°∞}Ѩ_ç LOk.
P Pk"åã‘Å∞ Z@∞ "≥àϧ~À, ZÏ¡ "≥àϧ~À K«∂_®ÅxÑ≤OzOk. ^Œ=∞Ü«∞Ou P#O^Œ ÉÏëêÊÖ’, Hõhflà’§ `≥eÜ«∞x L^ÕfiQÆO`À
"åà◊§#∞ J~åúO`«~°OQÍ =kÖËâß=∞#fl ÉèÏ=#‰õΩ QÆ∞~°Ü«∂º~°∞. ^•x`À HõkeáÈ~ÚOk.
rѨÙ#∞ "≥#H˜¯ uѨÊ=∞Ok ã¨∞*Ï`«. 'Wk <å‰õ Ω rq`« O Ö’ g∞izÛ# Q˘Ñ¨ Ê HÍ#∞Hõ . .. Wk
rѨ٠"≥#H˜¯ uiy F Ü«∂Éèˇ· QÆ*ÏÅ∞ =ÚO^Œ∞‰õΩáÈ~Ú PyOk. =∞Ǩϟ#fl`«"∞≥ # =∞iÛáÈÖËx Ѷ∞¨ @#... ^䕺O‰õĺ,... ^䕺O‰õĺ... g∞‰õΩ
ÿ
H˜OkH˜ ky# =ÚQÆ∞æiH© Hõà◊§=ÚO^Œ∞ U^À qO`« ^Œ$â◊ºO ~°∞}Ѩ_ç LOÏ#∞—... QÆ^Œæ^Œ ã¨fi~°O`À Ѩ^Õ Ñ¨^Õ JO’Ok.
K« ∂ 㨠∞ Î # fl@∞ì Hõ à ◊ √ § qáêÊ~å~Ú. =∞Ǩ  ^Œ ∞ ƒù ` « " ≥ ∞ ÿ # ^Õ ^ À 'Wk hˆH<å!... <å‰õį_®#∂!—... K≥=∞‡ye# Hõà§◊ `À ^Œ=∞Ü«∞Oux
™êHΔÍ`«¯iOz#@∞¡... PHÍâ◊O #∞O_ç Éèí∂q∞ g∞^Œ ky# „QÆǨO`«~° J‰õΩ¯# KÕ~°∞Û‰õΩOk ã¨∞*Ï`«.
=∂#=ÙÖÏ¡QÍ P ^•~°O`å q∞@ì #∞O_ç Ö’Ü«∞^•HÍ Pk"åã‘Å∞ JÏ¡ -0-
xÖ’Û#∞<åfl~°∞. J

22. 24 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
Hõ^äŒ
ѨÙ~°∞QÆ∞Å∞
– K≥·`«#º Ѩ„HÍâò
H˘`«Î T~åÜÕ∞, <Õ#∞ QÆ∞_»¯ D_çHzÛ =∂ JO>Ë =¸<≥flÖÏ¡Ü∞Õ .
õ ''ã¨`«ÎHͯ x[O K≥ѨC! <Õ#O`« *ˇÑ≤Ê# QÆ^• ~°"Õ∞âò #xfl_çã≤
TÔ~¡ QÆ∞_»¯ ‰õÄ_® Z=fiʼnõΩ Ñ¨Ù~åQÆ ^≥Åfik. JzÛ#OHõ H˘<˘fl^Œ∞ÌňH Ãјì LO@_»O@"å?—— J_çæOk.
P =ÚO_» H˘_»∞ˆH ^ŒHõ¯#~°∞û‰õΩ<≥. W[˚`ü Hõ~å"£, XQÆ ÃÑO_®¡O LO_Õ^•HÍ LO@_»∞. JuÖÏ=Ù Po§O@¡ ÖÁÅ¡~Ú`Õ "åà◊√§
LO_»<Õ LO_≥. Ñ≤Å¡Å∞ LO_»<Õ LO_çi. `å`«Å∞ =Ú`åÎ`«Å∞ *ˇÑÊO^Õ *Ëã∞¨ ¯O@_»∞. x#∞fl =∞izáȉõΩO_® LOK«∞‰õΩO@_»∞. J#fl.
≤
ã¨OáêOz#Üü∞ ÉϺO‰õΩÅÅ¡ LO_»<Õ LO_≥. WOˆHO ~ÀQÆO? ''Uñ... QÆO`« J^•fi#flO QÍ^Œ∞—— x=∞‡ÅѨ_@∞ìQÍ JOk Hõq`«.
¤»
Éèí∂=ÚÅ=Ú‡H˘x Ti_çã≤ Ãјì =zÛ |_ç QÆ@∞ì‰õΩO>Ë =∞OzQÆ<Õ Hõq`« KÕuÖ’ á¶È<£ "≥∂yOk.
#_»∞==>Ëì... WOˆHOQÍ"åÖˇ... UO áÈQÍÅO? Z`« ∞ Î H ˘x ''Pñ =zÛ# JO`å =∞Oz^Õ ! #∞=Ùfi
JO`å =¸„_ÀAÖÏÜÕ∞ D F@Öò "≥ ˜ì, H˘`«ÎQÆ<åÜÕ∞ =∞OzQÆ∞#fl"å?—— JO@∂ Bò ã‘ÊHõ~ü ÃјìOk.
U_çˆHÜ«∞`«Îk y~åH˜? q∞~°ÊHÍÜ«∞ |r˚Å∞ *Ëã≤#, ѨHÀ_ôÅ∞ *Ëã≤#. ''Hõq`å! x#∞fl =∞izáÈÖËHõáÈ`«∞<åfl! ZѨC_»∞ #∞"Õfi
H˘xfl "À~Ú#Üü∞ H˘xfl q∞ye#Üü∞. =∞#ã¨∞û# =_»ÎÖË^Œ∞. QÆ∞~˘Îã¨∞Î#fl"£! UO KÕÜ«∂Ö’ J~°÷=∞~Ú`«ÖË^Œ∞—— J=`«e Q˘O`«∞.
u#|∞^ŒÌ~Ú`« ÖË^Œ∞. "À@ÅO`å T_çû ɡOz g∞^Œ ‰õĉõΩ#fl. ''<å‰õΩ =∂„`«O ZO`À ^Œ∞óY"≥Úã¨∞ÎOk...—— Jx WOHÍ U^À
D_çHõzÛ#∞flOz ѨH˜¯O˜ Hõq`« áÈi =∞Oz ™ÈѨ`«~ÚOk. J<Õ Ö’Ñ¨>Ëfl.
yÅyÖ’Öˇ LO@k. D áÈi QÆ∞_»¯ =¸_˘^Œ∞ÌÖÏÜ≥∞ Ѩ`«Î‰õΩ ÖË^Œ∞. ''ã¨`Hͯ! ã¨`Hͯ! =∂ Hõq`« =zÛO^• =ÚO^Õ P áÈi PQÆOÅ
Ϋ Ϋ
P áÈi^ÕO^À „¿Ñ=∞Hõ^#@. "åà◊§ _®_ç HÍÖËl =∂xÊOzO_»∞.
Œä LOk—— J#∞¯O@ "åà◊§=∞‡zÛOk.
ã¨^Œ∞=ÙÅ =∞Oz =Ùëê~°∞QÆ∞Ok QÆx UO á¶ê~Ú^•? U^À ѨÙ~°∞QÆ∞ Pñ D<Õfl L#fl^ŒHͯ! <Õ#∞ Ñ≤eû# J#fl.
`˘Å∞`«Îk. P_ç"À~°QÍO_»¡‰õΩ |∞kÌ"≥~°∞QÆ∞_»∞`À>Ë Hõà‹§"Õ∞ã¨∞_»∞ ''Pñ h ^Œ Q Æ æ ~ ° ∞ O>Ë Ü« ∂ _ç H ˜ "À`« k QÆ x —— J#∞¯O@
"≥Ú^ŒÅ~Ú`«k. =¸uH˜ |∞˜ì. "≥∞_»‰õΩ `«Å∞QÆ∞, K≥Ñ≤Ê# Ѩx "≥o§áÈ~ÚOk.
*ˇÜ«∂ºÖˇ. H˜Å∞‰õΩ¯# #=fi^Œ∞Ì. QÆ ˜ìQÆ U_»fi^Œ∞Ì. `«#∞ *Ëã¨∞‰õΩ#fl QÆ_Õ¤ ~°"Õ∞âò uÜ«∞º˜ Q˘O`«∞#∞ J_»∞¤‰õΩ#fl J=∞‡„¿Ñ=∞ Un
J~Ú<å "≥∞~Úº=∞#flѨC_Õ "≥∞Ü«∂ºÖˇ. "≥∞_» g∞^Œ HÍx "≥_≥Î ZO`« =∞#ã¨∞û# =@ìx J`«∞ÖωõΩ`«ÅO.
áê}O =â◊O Q͉õΩ<åfl Z„~° ˜ ZO_»Å QÆ∞_» "≥ÚÜ«∂ºÖˇ. Ѩã∞~°"∂Öˇ¨ ≥ ''Hõq`å!—— Ñ≤Å∞=OQÆ<Õ =∞àϧ D Ö’HõOÖ’H˜ =zÛOk.
|`«∞‰õΩ. J=ÙQÆx JHͯ! J_»∞_Õ =∞iûáÈ~Ú#. |_≥O^Œ∞‰õΩ |O*Ëã#"£!
æ ≤
U=∞<åflÜÕ∞ Ñ≤Å∞`åÎO Ü«∂_çH˜ "À~ÚO^À =zÛO^À ~åÖË^À D F@ÖˇÑC_»∞ "≥#"£ [~°∂~ü QÆ K≥ÑC! J~Ú#OHõ D TÔ~O^Œ∞‰õΩ
¨ ì˜ ¨
`≥Å∞`«Îk. H˘OK≥O ¿ãѨ٠=∂Ï¡_ç`Õ LáÈÊã¨##fl f~°Îk ''Hõq`å!.. ~å"åeû =zÛO^À ZѨC_»∞ â‹Ñ¨ÊHõ<Õ áÈuq WÜ«∂ºÅ "≥Ú^Œ ˜
F Hõq`å!—— #∞Oz K≥áêÊÖˇ JHͯ!—— JOk. D"≥∞‰õΩ QÆ∂_® U"≥∞ÿ<å „¿Ñ=∞
''Pñ J`«∞Î#fl J`«∞Î#fl!—— J#∞¯O@ LiHõzÛOk. JzÛ~åOQÆ<Õ Hõ^äŒÅ∞#flÜÕ∞"≥∂ JxÊzÛ.
q∞iÛÖˇ`«∞ÎHõáÈ`«∞#fl HÍH˜ <≥Å¡Q˘˜ìOk. ''ZO^Œ∞‰õΩ K≥Ñ¨Ê Hõq`å!?—— <Õ#∞ QÆ∂_» ZѨʘ #∞OKÀ
Z^Œ∞~°∞OQÆ Ü«∂Ѩâ‹@∞ì =∞O_»Å¡ ‰õÄH˘x `«# ™ÈѨu HÍH˜H˜ J#∞¯O@∞#fl. =∞#ã¨∞ |~°∞=Ù kOKÕã¨∞‰õΩ#fl@ì~Ú`«k. h‰õΩ *ˇÑ≤Ê`Õ.
uxÊ`«∞ÎOk. Hõh... Hõq`å! <å Z`«Hõ`« *ˇÑ≤Ê`Õ á⁄^Œ∞ÌQÆ∂HÍÖˇ `≥ÖÏ¡~åÖˇ. ZO`«
''ã¨∂`«Î Öˇ"åfiHõ¯!! H͉õΩÖˇ`«∞ÎHõáÈOQÍ!?—— ÃãÑ≤Ê<å X_»fik. J~Ú# #∞qfi# ^ŒÅK«∞‰õΩO>Ë, H˘OK≥O Hõq∞‡*Ëã≤
Pñ ã¨∂`«∞Î#flQÆx, yO`«~åOQÆ QÆqfi uO>Ë<Õ "À`åk? WÜ«∂ºÅ â‹áêÊÅ<Õ L#flk. <åQÆ∂æ_» x=Ú‡Å=∞~Ú`«k. hQÆ∂æ_®
=∞#HõO>Ë J"Õfi#Ü«∞O. Jqfi˜k "≥ÜÕ∞ºO_»¡ |`«∞HõO@~°∞. Ѩ٘ì# H˘xfl `≥ÖÏfiÖˇ. Jk QÆ∂_» <Õ<≥˚Ñ≤Ê#~Úxfl =∞kÅ "≥@∞ì‰õΩ<≥@ì~Ú`Õ<Õ
ã¨∞Ok ã¨KÕÛ^•HÍ Hõe¿ã LO@Üü∞. [`« W_»∞=~Ú. =∞àϧ JO`å K≥Ñ. ZO^Œ∞HõO>Ë LáÈÊã¨Hx K≥ÑÊ`Õ Z@∞"≥ ì˜ Hõ~å=ÜÕ∞ºk =∞#k.
Ψ õ ≤
Hõe¿ãÎ HÍH˜ |ÅQÆ=∞~Ú`«k. q_çQÆ~Ú`Õ [`« Hõeû LO@Üü∞. XHõ XQÆÑC_»∞ ÉÏ^èÅ∞ K≥¿ÑÎ áÈ`«Ü∞O^Œ∞~°∞. HÍx Wk â‹_Q˘@∞ì HÍÅO.
¨ Œ « »
[`« `≥~°∞fi =∞~À˜ "À=Ù. `«=∂O =∞x+≤ѨÙ@∞ìHõ<Õ J<åºÅO. Pñ ÃãÑ≤Ê<å H˘nÌ WOH˜xfl ÃÑ~°∞æ`«Üü∞. #∂uÅ =_À¤x g∞^Œ #∂„~åÖË¡ã≤
... J~Ú`åÜÕ∞QÆx =¸„_ÀAÅ ã¨Ok Z@∞ "À~Ú#"£ Ѩ`«Î‰õΩ K«OѨÙ`«~∞. W^ŒO`å *ˇÑÊ#OHõ F@ÖˇO^Œ∞‰õΩ "≥ <Àfl hˆH ^≥Å∞`«k.
° ≤ ì˜ Î
QÆ#=_»Hõ áÈuq J#fl. J>ˇ#¯ U=∞~Ú`«^À =ÚO^Œ∞Ok.
''JHõ¯... D_»∞O>Ë... =∞OzQÆ∞O_»^Œx J<Õfl =∞<åkÅ WQÆ Z@¡~Ú`Õ QÆÏ¡Ü«∞x ã¨∞~°∞fi*Ëã≤#.
"≥@∞ì‰õΩO@#x =∂ J=∞‡QÍiO˜H˜ ѨOÑ≤O„_»∞. ***
''Ü«∂_»∞<åfl =∞<å^≥@∞"À`«k?—— ã¨Ñ¨C_≥˚Ü«∞ºÖË Hõq`«. ѨÙ@∞ì_∞» ѨÙ@∞ì_Õ ^Œ∞Hõ¯O, |`«∞HõO`å ^Œ∞Hõ¯"Õ∞. |∞kÌ `≥eû#∞flOz

23. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 25
XHõ¯<å_»∞ `«∞iÎQÆ∞#flk ÖË^Œ∞. U^À XHõ ѨÙ~°∞QÆ∞ `˘Å∞`«Î<Õ LOk. Ѩ>ËÅ#^Œ∞Ì, <Õ<Õ^À `«Ñ¨C*Ëã≤#@ìxÊ`«Îk. =∞O^Õ=∞#∞‰õΩO@~°∞.
U Ãã~°"À^Œ∞, U ÉÏ~ÚÅ =_»∞^Œ∞. =∞#ã¨∞ ‰õΩ^•Ô~ÎOQÍx =∞<åk. #ˆ~âòÔ~_ç¤ J<åÖˇ, #ˆ~â◊#fl<åÖˇ. HÍÅO =∂iáÈ~ÚOk. #∞=Ù
K≥Ñ≤Ê`Õ =∂#O É’`«k. K≥ѨÊHõáÈ`Õ áê}O É’`«k. Ѩ^Àk ã¨^Œ∞fi‰õΩ#fl"£——.
=∂ Tà’¡ L#flѨÊ@∞ûO^Õ D #ˆ~âòÔ~_ç¤ QÍ_˘Hõ_»∞ ''x#∞fl ''<åHõÅ "åÏÜÕ∞ QÆ^• Ѩ>ËÖÏ!——
ã¨∂_»Ok áê}O xÅ∞`«ÎÖË^Õ—— JO@_»∞. UO *ËÜ«∞`«Îk. âß<˘^Œ∞ÌÅ ''=∞àϧ QÆ^Õ=∂@, Z@¡ JÅ"å@∞ *Ëã¨∞‰õΩO>Ë QÆ@∞¡O@k.
ã¨Ok ZO@=_»_∞» , XO˜QÆ Hõ#=_ÕÎ 'ã¨f—Î JO@_»∞. =∞OkÅ QÆ#=_≥Î
¤ ''=∞Ô~Ï¡?——
'ã¨`«Î=fi— JO@_»∞. =∂^Œ~Àû^Œ∞ =ÚO_»H˘_»∞‰õΩ – ''hHõ#|∞^ŒÌ~Ú`Õ ™ê~°∞ J#∞. Jk Jxfl˜H˜ =#¯`«Îk. U
J#flÅ∞#flѨC_»∞ "åà◊§Ü«∞º y@¡ *Ë`<Õ J~Ú#OQÆ Ñ¨Ù}˜HO„_»∞.
ÎÕ ˜ ~ÀQÍxHõ~Ú# Q˘_»Îk. Z=fiÅH˜@ì=∞~Ú#@∞ì "åà◊√§ #_çÑ≤Ü«∞ºK«∞Û.——
HÍo§~°Q˘˜O„_»∞. Éè∂=ÚÅÅ¡ Z„~°*O_®Å∞ "åuO„_»∞. âß<å UO_»∞¡
ì í ˇ H˘iH˜#@∞ì K«∂ã¨∞‰õΩO@ J#fl_»∞.
Éè∂=ÚÅ∞ Ѩ_®"£ =_»Ü∞ü . gxÅ∞¡ ^ŒÜ∂ºÅ H˘OѨ~ÚºOk. g_»ÑC_»∞
í ¤ « ¨ áÈ#∞ J~ÚáÈ~Ú#OHõ WO>ˇ#¯ˆH~Ú Hõq`« =zÛOk.
Ѩ@flOÅ ã¨^∞Œ fi‰õΩO@∞O_»∞. ã¨^∞Œ fi J|ƒÖË QÍx ã¨"åÅK«Û ÅOQÆ`<åÅ∞ « #ˆ~âòÔ~_ç¤ ‰õΩsÛ g∞^Œ ‰õĉõΩO_»∞.
JÅ=_»¤Üü∞. J@∞=_ç W@∞=_ç ÃÑO_ç¡ *Ëã¨∞‰õΩO_»∞. Ѩ<ÕO =∞#ã¨∞Ö’ U=ÚO^À =~Ú =∂„`«O `≥izOk. JO_»<Õ =ÚYO ¡
âß`åQÍ^•ÜÕ∞. ÃÑ^ŒÌ <ÒHõ~°¡‰õΩ `≥efi ÃÑ^ŒÌ QÆ∞O_»ÖÏ¡ÜÕ∞. P_» á⁄@ì ɡ ˜ìOk Hõq`«.
QÆ _ » ∞ û_» ∞ Hõ @ ì = ∞~ÚOk. T~° ¡ Å ¡ "≥ ∞ Å¡ " ≥ ∞ Å¡ Q Í J#flÅ∞ W^Œ∞=~°‰õΩ WHõ¯_˘QÆ =ÚK«Û@ QÆ∂_» [~°∞QÆÖË^Œ#fl@∞ì. =¸_»∞
Hõ#∞=∞~°∞QÆ~ÚO„_»∞. TÔ~¡ =∂@ #_çÃã’à◊§, áê`« q∞e>ˇO@¡ HõѨCÅÅ¡ KåÜü∞ f㨯zÛ#.
HÍà◊√§ QÆ^∞=Å∞ =@∞ìH˘x WÅ∞¡ J=Ú‡‰õΩO_»∞. Éè∂=ÚÅ=Ú‡‰õΩO_»∞.
Œ í ''ã¨`«Î"åfi! =∂ |Öˇ¡ Ѩx*Ë`«Î"å?—— KåÜ«∞ K«Ñ¨ÊiOK«∞‰õΩO@
WQÆ ZѨʘHõ~Ú# Tà◊√§O>Ë =∞Ozk QÍ^Œ#∞‰õΩ#fl_»∞. U J_çæO_»∞.
HÍÅ"≥ ∞ @∞¡ O @^À J#∞‰õ Ω #fl_» ∞ . ÃãOQÆ e zÛ WQÀ D_ç H ˜ UO Ѩx ™ê~°∂...?!
"Õ∞=∞zÛ#HÍ_çH JzÛO_»∞. XHõ *ÏQÆŠѨ^H~åÅ∞ Q˘#fl_»∞. ÃÑ^Œ|_ç
ˆ ≥õ Ì ''UO Ѩ<å? hˆH^ÀÌ`ÎÕ Jk, x#fl_çQ’_≥=_»∞? |_Õ =∞#^•ÜÕ∞,
ˆ
QÆ ˜ìO_»∞. XHõ ae¤OQ∑ Hõ@∞ì‰õΩ#fl_»∞. |_ç =∞OzQÆ #_»∞`«∞ÎOk. Z@¡<À ~˘O_»∞ =¸_ÕO_»Å¡ ^•xflOHõ ÃÑ^ŒQÆ *ˇÜ∂ºÖˇ, z#fl ѨxH<å
¡ Ì « Ô·
ÃÑO_»O Ñ≤ÅÅ∞ =∞OzQÆ<Õ L#fl~°∞. J~Ú<å DxH˜ ~À‰õΩOk. JO_»¡
¡ ¡ ÃÑ^ŒÌѨxÔH·<å Z#¯O`«Å XQÆ P_ç =∞x+¨μO_®Öˇ, T_»∞û_»∞
Ѩx*Ë¿ã ©K~=∞‡ |`«∞‰õΩ áê_»∞ *ËãO_»∞. Z@∞=_ç`@∞ uOÑ≤O_»∞.
«° ≤ « ZuÎ á È㨠∞ _» < åfl, U=∞#fl ™ê=∂#∞¡ QÍ"åÅ<åfl, Z=fiÅ<åfl
|∞^Œ∞<åO |^Œ∞<åO *Ëã≤O_»∞. ©K«~°=∞‡#∞ "åàϧܫ∞# u˜ìO_»∞. ÃÑ^ÀÌÅ¡zÛ#ѨÙ_»∞ U^Œ<åfl ã¨QÆ"≥ÏìÅ<åfl Z<Àfl Ѩ#∞Å∞O@Üü∞,
H˘˜ìO_»∞. Ñ≤Å¡Å∞ H͉õΩO_®<Õ W_çûÃјìO_»∞. g_»∞ P"≥∞HÀ WÅ∞¡ J~˘Hõ¯Ñ¨x *ˇÜ«∂ºÖˇ. JO_»¡ Z<Àfl WÅfi~Ú# Jã¨∞Î=ÙÅ∞O@Üü∞.
H˜~å~Ú nã¨∞H˘x LOzO_»∞. P"≥∞<Õ WѨC_»∞ „Ñ≤xûáêÖò. gx #=∞‡Hõ"≥∞ÿ<Àà◊√§ ^˘~°¯Hõ ÖˇOH˜ ÖˇOH˜ ã¨`«∞Î#fl. #∞"åfikHõzÛ
ÉèÏ~°º‰õΩ „Ñ≤xûáêÖò‰õΩ Éèí~°Î á⁄`«∞Î P=∂Ìx á⁄`«∞ÎÅ W~°∞‰õΩÅ =_»¤_»∞. =∞OzQÆ∞O@^Œx h ^ŒQÆæiHõzÛ#.——
nO`À˜ D#ÎÅHÍÜ«∞ H˜~å~ÚHõ~ÚO^Œx D #_»∞=∞ W#fl. UO *ˇáêÊÖ’¡ ã¨=Ú[~Ú`«ÖË^Œ∞. á⁄@ì‰õΩ uѨÊÅ~Ú`«∞Ok.
D_»∞ÊQÍÖ’¡xH˜ =∂_»∞Ê "≥ÚHõáÈxH˜ =ÚQÆ∞æ~°∞ ÃÑàϧÅ#fl@∞ì, x["Õ∞. U^À XQÆ Ñ¨x*ˇÜ«∂ºÖˇ. gx ^ŒQÆæ~° Ѩx*Ë`ÕÎ Ü«∂_çH˜áÈ~Ú
=∞àÁ¡ Q Æ ^•xHÀ㨠O Öˇ O ‰õ Ω `« ∞ #fl@∞ì # fl_» ∞ . U"≥ ∞ ÿ < å... <å Ü«∂_çHõ`«Î^À. W^Œ∞=~°ˆH =∞#ã¨O`å ѨÙO_»∞ ѨÙO_»~ÚºOk. á⁄@ì‰õΩ
`≥~°∞fi~å_»#∞‰õΩO@∞#flQÆx... `«∞˜ìÖˉõΩO@ Z@¡<À QÆ_»∞áêÖˇQÆ^•... PÖ’zOz K≥áêÎ ™ê~ü! J#fl.
â‹Ñ¨ÊÖËO... J#∞=∂#"Õ∞. ''=∞i |à◊√§ ã¨∞~°∞=~Ú`«Üü∞, #∞=Ùfi QÍ^ŒO>Ë <Õ<≥=fie##fl
U"≥∞ÿ<å "≥ÚQÀ_»∞ "≥ÚQÀ_Õ QÆ^• U"≥∞ÿ<å *Ë`«Î_»∞, JO_»^ŒO_»¡ Eã¨∞HÀ"åÖˇ QÆ^•! J^Õ^À Ü«∂à◊§‰õΩ *ˇÑ¨C!—— J#∞¯O@ "≥∂@~ü
D_»∞ =∞OzQÆ<Õ =∂Ï¡_»Î_»∞ QÆx "≥∞`«Îx t<åe. ëêÖò KÕã≤ áÈ~ÚO_»∞.
''P~ü Ü«Ú „Ѷ‘?—— "≥∞¿ã*ò K«∂™⁄¯x Hõq`« <å‰õΩ K≥Ñ≤ÊOk. Z@¡ *Ëã¨∞_»∞ UO*Ëã¨∞_»∞... UOQÍHõáÈ`Õ =∞Oz^ÕQÆx
<å‰õΩ #"˘fizÛ #qfi#. W^Œ∞=~°Hõ~Ú#@∞ì =∞àı§=∞~Ú`«Ü≥∂... =∞# J=ã¨~åʼnõΩ "À`Õ
''UO^ŒHõ¯ #=Ùfi`«∞#fl"£?—— JOk Hõq`«. "åà◊§ J=ã¨~åÅ∞ =ÚO^Œ@"≥_»Î~°∞. 㨈~... Z=fiʼnõΩ ^≥Å∞`«Îk Jx
J#fl@∞ìQÆ<Õ... "åH˜@¡ˆHÜü∞ #ˆ~âòÔ~_ç¤ ~å<Õ =ã¨∞ÎO_»∞. WOHÍ XQÆ™êi XѨC‰õΩO>Ë |`«∞HõO`å `«Ñ¨CÅ ‰õΩѨÊ~Ú`«k. |QÆæ
#"˘fizÛOk. #<Õfl z„`«OQÍ K«∂ã¨∞ÎOk Hõq`«. PÖ’tOz#. =∞#ã¨O`å Ñ≤O[O Ñ≤O[O J~Ú`«∞Ok.
'K«∂ã≤#"å Hõq`å! =∞#O =∂Ï¡_»∞‰õΩO@∞_»OQÆ<Õ ZHõ¯_ç Hõq`«‰õΩ =∞àı§^À K≥ѨC^•=∞x "≥Ú^ŒÅ∞ "≥ ˜ì# =∞àÁ§QÆ á¶È<£
ѨÙ~°∞QÆ∞Å∞ JHõ¯_» `˘Å∞`«Î<Õ L#flÜü∞. hHÀ ѨÙ~°∞QÆ∞, <åHÀ ѨÙ~°∞QÆ∞. iOQÆ~Ú`«∞Ok.
#∞=Ù J@∞"À~Ú WO>ˇ#¯ =∂Ï¡_»∞HÀ áÈ! <Õ#∞ DÜ«∞# `À˜ ''Hõq`å! á¶È<£ h^• <å^•?—— J#fl.
=∂Ï¡_»`«— J#fl. ''<å^Õ JHͯ! h ÉèÏ+¨Ö’ W^À ѨÙ~°∞QÆ∞—— Jx ÖËÑ≤ J=ÙòÃã·_»~ü
''L#fl"å ã¨`«Î"åfi?—— #ˆ~âòÔ~_ç¤. ÃјìOk.
Hõq`« WO>ˇ#¯‰õΩ áÈ~ÚOk. ''ǨÏÖ’ ™ê~ü! #=∞™ê¯~°O ™ê~ü!—— JOk.
HÍ"åÅ<Õ ''Pñ L#fl Ѩ>ÖÏ! U"≥∂ ~åHõ ~åHõzÛO„_»∞?—— J#fl.
Ë ''#=∞™ê¯~°O Hõq`å! ÉÏQÆ∞<åfl"å?——
''U ã¨fÎ!! hÔHxfl™ê~°∞¡ *ˇÑ≤Ê<Õfl.. =∞OkÅ∞#flѨC_»∞ ##∞fl ''U^À g∞ ^ŒÜ«∞ ™ê~ü!——

24. 26 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
''Uq∞ HÍ¡ãπ Hõã¨ÎÖË=Ù, <Õ#∞ x#fl JÖÏ J<åfl#x U"≥∞ÿ<å H˘OK≥O #qfi ã≤fiKåÛùѶπ KÕã≤Ok.
J#∞‰õΩ<åfl"å? #∞=fiO>Ë U^À W+¨ì"≥∞ÿ U^À Ü«∂^Œ$tÛHõOQÍ ZO`À „â◊^ŒúQÍ K≥Ñ≤Êu, Z<Àfl HÍ@ QÆeuÎ.
J<åfl#O`Õ, =∞ˆ~O J#∞HÀ‰õΩ, HÍ¡ã∞¨ ‰õΩ `«Ñʨ ‰õΩO_®~å! #∞=Ù ~åHõáÈ`Õ WQÆ... =∂ P~Ú<≥ K≥O„^ŒÜ«∞º UO *ˇÑ≤Ê<å W#_»∞. ã¨iQÆæ
HÍ¡ ã ¨ ∞ <åHõ ^ ÀÖÏ JxÊ㨠∞ Î O k. LO_» < å =∞i!—— u#_»∞, P~Ú<≥#∞ E`ÕÎ <åÔHO`À ÉÏ^èŒxÊ`«Îk.
ã¨=∂^è•#=∂tOK«‰õΩO_®<Õ á¶È<£ ÃÑ>Ëìã≤O_»∞. =^ŒÌ#OQÆ W#‰õΩO@ TiˆH~Ú D_çH˜ ^ÀÅ∞ HõzÛO_»∞.
Z=Å∞? ~°"Õ∞âò HÍHõ =∞àÁ§QÆÖÏ J#fl@∞ì K«∂ã≤#. ''Ñ≤Å¡Å#∞ ã¨kfiÑ≤Ü«∞ºK«∞Û, Ѩ^À^Œ˚q#"£ QÆ^• #∞=Ùfi QÆ∂_® z#fl^À
''JHͯ „á⁄. ~°Ñ¶¨Ú<å^äŒ=∞x DÜ«∞# =∂ QÆ∞~°∞=Ù. QÆ∞~°∞=ÙÅ∞ ÃÑ^ŒÌ^À U^Œ#fl Eã¨∞HÀ=K«∞Û. <å‰õΩ `Àã≤Ok <Õ#∞ *Ëã¨∞‰õΩO@,
QÆ∂_® q^•º~°∞÷ŠѨ@¡ D ÉèÏ+¨Ö’H˜ =KåÛ~°∞. D HÍÖÏx¯ <å Y~°∞ÛÅ =∞O^ŒO <Õ#∂˚ã∞¨ ‰õΩO@ hˆHO Pâ◊Ñ_,» #∞"ÕfiO *Ë`∞« #fl=x
¨ Î
ã¨∂ì_≥Oòûx ‰õÄ_® HÀÔ~¯Å∞ f~°∞Û=∞x J_çˆQ |∞kú=∞O`«∞Å∞. L`«ÎiÜ«∞º. XHõ ÅO_»∞ Ѩ#∞¡ *ˇÜ«∞ºHõáÈ`Õ ã¨iáêÜÕ∞ Tà‹§ LO>Ë
ÖÁOyáÈ`Õ H˘xfl _»|∞ƒÅ∞, =∞iH˘xfl _®|∞Å∂ ^Œ~åÊÅ∞, =∂~°∞¯Å∞, =∞Ok HõO_»¡Å¡ Jxfl xO^ŒÖË. y™⁄O˜ *ÏQÆÖˇ·`Õ XQÀx H˘QÀ_»∞
HÍ¡ãπ „Ѩ"≥∂@∞¡, HÍ^ŒO>Ë W[˚`ü Hõ~å"£, =∞OkÅ =_»Îk, ÖÁe¡ ÖÁe¡, Ѩ ˜ìOK«∞HÀ_»∞—— x=Ú‡ÅO *Ëã≤O_»∞.
áÈh HÍO„Ѩ"≥∞ÿ*ò J~Ú<å ‰õÄ_® ZѨC_À XQÆ<å_»∞ ÖÁe¡ `«Ñ¨Ê^Œ∞. QÆѨC_»∞ QÆѨC_Õ `≥ÅOQÍ} ÖÁe¡ ã¨∞~°∞=~ÚOk. JѨÊ@∞flOz
áÈh W@¡ J_»∞QÆ_®xH˜ ã¨=∞=Ü«∞ã¨∞¯Å∞ ‰õÄ_® HÍ^Œ∞. `å`«Å <å˜ JѨC_»Ñ¨C_»∞ g∞˜OQÆ∞ÅÅ¡ u~°∞QÆ∞`«∞#fl. ÃÑ^ŒÌ ÃÑ^ÀÌà◊√§ `≥ÅOQÍ}
É’_çQ∞Æ O_»∞,¡ É’_» =¸`«∞Å∞, ~°OQã¨∞‰õΩ#fl ZO˜HÅ∞, =∂ á¶ê^Œ~ûü H˜
ˆ õ QÆ∞iOz K≥ѨÙÎO>Ë HõO_»∞¡ "≥~ÚÅ∞ k~°∞æ`«∞#flÜü∞. `åѨHÀ áÈ~°_»∞
q∞Oz# =Ü«∞ã¨∞Å∞, ˆ~áÈ =∂áÈ i>ˇÿ~ü"≥∞O@∞¡, DÜ«∞#‰õÄ ã¨`«∞ÎO>Ë ^Œ∞óY"≥∞`ÕÎã¨∞Hõã¨∞ÎOk. JO`« <å Z`«™⁄O˜ Z`«<Õ. H˜O^Œ
P_»"åã¨# J=ã¨~"∞. JO^Œ∞<å Ü«∞=fi#OÖ’ L#fl <åÖÏO˜ "åàı§
° Õ =_À¤à§◊ #∞ H˜O^ŒH Ü«∂_˘`«à§◊ <À QÍ_»<Õ UO_»¡ ã¨Ok QÆ^Õ #_»∞`«∞Ok.
ˆ Î Î
HÍ"åe. ÉèÏ~°º ZѨC_À K«xáÈ~ÚOk. Ñ≤Å¡Å∞ J"≥∞iHÍÖ’ ''J=∂‡! PHõÖËã¨∞ÎO^Õ!——
Ãã˜Å~ÚO„_»∞. XHõ¯_Õ U=∞‡#∞û# =@ìk. ''ZѨC_≥·<å ~å=K«∞Û. z<ÀflxH˜ Ãјì <ÕxO`« Uã¨∞‰õΩ#fl.
ÖË^• q∞ãπHÍÖò KÕ¿ãÎ <Õ<Õ =zÛ fã¨∞HõáÈ`å#O@_»∞. JO^Œ∞ˆH Hõq`å! #∞=Ùfi QÆ∂_® H˘OK≥O u#∞, U㨯~å=<åfl J#fl.
DÜ«∞#‰õΩ K≥¿ÑÊ HÍ¡ã¨∞Åhfl ZQ˘æ_»∞Î#fl—— H˘O`« qKå~°OQÍ `«# ''Z@∞"À`«>Ë "À`«^Œx =∂ J=∞‡ HÀáêxHõ`«Îk. <Õ#∞ QÆ∂_»
=Ü«∞ã¨∞‰õΩ `å<Õ =Úiã≤áÈ`«∂ =∞iH˘O`« P#O^ŒOQÍ... "À~Ú u#`«Î! <Õ<Õ=∞_çy`Õ #∞=Ù UO*ˇÑ¨ÙÎ#fl=Hͯ! h ѨÙ@∞ì
''Pñ J~Ú`åÜÕ∞QÆx â‹Ñ¨ÊHͯ!—— ѨÓ~Àfi`«Î~åÅ HÍ#∞flOz K≥áêÊÖˇ. <Õ#∞ u#KÕÛ =~°‰õΩ PÖ’zOz
JÉ’ƒ... D Ñ≤Å‰Ä WѨC_Õ "≥Ú^ŒÅ~Ú#Ü«∞#fl=∂@, 'Hõq`å!
¡õ ÃÑ@∞ìHÀ "≥Ú^Œ ˜ HÍ#∞flOz K≥áêÊÖˇ!—— J#∞¯O@ áÈ~ÚOk Hõq`«.
#∞=Ùfi <åHõO>Ë Z‰õΩ¯= ã¨^Œ∞=Ù‰õΩ#fl^•xq. #∞=Ùfi *ˇÑ¨C Hõq`å! ***
y@¡ P_Àà◊ § O>Ë "≥ Ú QÀà◊ § Ô H O^Œ ∞ ‰õ Ω JÅû~ÚOk! HÀÔ ~ ¯Å∞ `«~åfi~Ú =˜ì â‹áêÊÅO>Ë =∞uH˜ ~å^Œ∞ Hõq`å! Ü«∂k HõzÛ#
f~°∞Û‰õΩ<Õ`«O^Œ∞ˆH ѨxHõ`«Î~°#fl@∞ì ZO^Œ∞‰õΩ E`«∞ÎO„_»∞? UO^À f~°∞ K≥ѨC‰õΩO@`«Î!
<å‰õΩ =∞#∞û# =_»ÎÖË^Œ∞—. *ˇ~° H˘OK≥O >ˇ#¬<£ QÆ<Õ J#fl. ''㨈~ h W+¨ìO—— JOk Hõq`«.
''U"≥∂ JHͯ!—— =¸ux =Ú_»∞K«∞‰õΩO@∂ JOk. ã¨∂ѨىõΩ =∂ K≥O„^ŒÜ«∞º =∞OKÀ_»∞, =∞Oz =∞x+≤. UO
ZO_çáÈ~Ú# Ãã~°∞fiÖË¡=Ù, `åÔQ`«O^Œ∞‰õΩ hà◊√¡ÖËx =∞#OÖËO, *ËÜ«∞`«Îk.
ѨO_»∞QÆÅ∞ ÖË=Ù, ѨÉσÅ∞ ÖË=Ù, J=∞‡<å#flÅ Pf‡Ü«∞`«ÖË¡=Ù, Zqfi ÃÑO_®¡=∞x ™ÈÜ«ÚO_»k, Ñ≤Å¡Åx ™ÈÜ«ÚO_»k, ѨÙÅ∞¡QÆ
QÆ#_»ÎÖˇ=Ùfi D ã≤<å‡ÅÅ¡ Ñ≤zÛ Ñ≤zÛ ~åQÆOÖËx áê@, J~°ÎOQÍx `åQÆ∞`«_»∞. PáêÜÕ∞ u###fl uO@_® JO>Ë Jn ÖË^Œ∞ –
ÉÏ^èŒ.. XHõ¯>Ë P_» =∞QÆ. Ѩ<ÕO *Ë`«Î~À `≥Åfik, uO_ÕO uO@~À W^ŒÌ~°∞ Ñ≤Å¡Å~Ú#OHõ H˘<ÕflO_»∞¡ ^Õâ◊O É’~ÚO_»∞. UO
`≥Åfik. XHõ¯ ¿Ñq∞OK«∞‰õΩO@~°∞, HÍ~°¡Å¡ g∞k "≥∂@~°¡Å¡ "À`«~°∞ Hõ=∂~ÚOK«ÖË. PÜ«∞#KÕÛ=~°‰õΩ Z<Àfl ѨÙÅ¡O^Œ∞Å =_ç J~ÚO^À
Jn W^ŒÌˆ~. JHõ¯_» =∞O^≥=Å∞ LO_»~°∞. „QÆ∂Ñπ _®#ûѨC_»∞ ^ŒÑ¨Ê. HÍO^À `Àã≤# Ѩx *Ëã¨∞¯O@ Ñ≤Å¡efl ™ê^Œ∞‰õΩ#fl.
QÆ∞@ìÅÅ¡ K≥@¡Å¡ JÅ∞=Ú‰õΩO@ ZQÆ∞~°∞‰õΩO@ áê@Å∞ n`«Î~°∞. Wq UO ÖË^∞... ZѨC_À W_çûÃј# ™êHõe Ѩx |@ìÅ∞`«∞‰õΩ`«_∞,
Œ ì »
=∞#O^Œi g∞^Œ Ѩ_»∞Î#flÜü∞. Wqfi˜x PO„^èŒ |eã≤<Àà◊√§ W„ã‘Î KÕã¨Î_»∞.
ÃÑ@∞ì|_»∞Å∞ Ãјì f`«Î~°∞–JO_»¡ JHõ¯_ç =∞O^≥·<å WHõ¯_Àà◊§"≥∞ÿ# xO_» `åy#OHõ ''Åe`å! Åe`å—— J#∞¯O@ U_»∞`«_∞. <åˆHO
Î »
Z=fiÅO QÆ#=_»O. XHõ¯ Ç‘Ï~À Ç‘Ï~À~Ú<£ =∂„`«"Õ∞–XHõ¯ KÕÜ«∂Ö’fl `Àã¨Ñ¨_»k. Jk QÆ∞#fl QÆ∞<ÀflÖˇ `≥šѨO^ÀÖˇ #∞#flQÍ
Ѩ _ » ∞ 㨠∞ ^Œ # O QÆ _ » ∞ 㨠∞ ^Œ # O `« Ñ ≤ Ê `Õ ã≤ < å‡ÅÅ¡ =∞#O LO@k. ^•xfl =∞#∞ûÅ ÃÑ@∞ìH˘x ^•x J#fl^Œ=Ú‡Ö’Î ˜ Z<Àfl™ê~°∞¡
<Õ~∞° û‰õΩ<Õ^=ÚO_»k. QÆ"fi w_çH˜ ^≥`∞« #flÜü∞. „¿Ñ=∞ „¿Ñ=∞ J#∞‰õΩO@
Õ Õ Î `«#∞flÅ∞ =_»¤_»∞. WOHÍ QÆ∂_® J^Õ =∞<åk. Jk ~å„`À ~å„u
Hõ`«∞ÎÅ`À˜ ÉÁO_çQÆÅ∞ n`«∞Î#flÜü∞. H˘OK≥O uHõ¯uHõ¯QÍ J#fl. á¶È<£ *Ë`k. WQÆ DÜ«∞# XHõ>Ë U_»∞û_»∞. J~ÚOk, J~ÚáÈ~ÚOk.
Ϋ
''Tñ áÈxÎÜ∞ºHͯ!—— *ˇ~° *ˇ¿Ñʘ~Ú *ˇÑC! <åÔHO`À q<åÅx
« ¨ `«áÈÊ XáÈÊ Jk =Ü«∞ã¨∞#fl HÍÅO. Z=fiÅÔH·<å P =Úq∞‡i g∞^Œ
LOk. U^À *ˇÜ∂ºÅ#∞O@k. Z=fiÖˇ<å âı`~∞° QÆ∂_». J^Õ Ü«∂k Ѩ@∞ìH˘x
« · Ϋ
''ã¨Ñ¨C_Õ˚Ü«∞Hõ á¶È<£ ã≤fiKü PѶπ ÃÑ@∞ì =∞à‹§xfl ѨÙ~°∞QÆ∞Å∞ Ѩx áê@ =∞iû uO_ô uѨÊÅ∞ =∞iû ã¨KÕÛ^•Hõ XHõ¯>Ë Ü«∂=<å?
=_»ÎÜ≥∂—— WѨC_ÕO *Ë`åÎ=∞x ™ÈÜ«ÚO_®Öˇ QÆ^•! Jk Ñ≤Å¡efl QÆO@ ÖË^•
Jx J#OQÆ<Õ =∞àÁ§QÆ "≥∞¿ã*ò ~å<Õ =zÛOk. Jk K«kq "≥ÚQÆxfl E`«Î ÖË^• ''K≥O„^ŒÜ∂º! <å K≥O„^ŒÜ∞« º—— Jx U_»∞û‰õΩO@<Õ
«

25. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 27
‰õĉõΩ#fl^•? ã¨∂_» ã¨Hõ¯x |OQÍ¡Å f~˘Hõ¯ ã≤x=∂ Eã¨∞‰õΩO@ J^ŒÏ¡ Jx "åà◊√§ ѨÙ@ìHõ =ÚO^Œ ˜ Hõ^äŒÅxfl `«=Ùfi‰õΩO@
HõO˜H˜OÃÑ·# |@ì `˘_»∞‰õΩ¯O@ L|∞ƒQÆáÈÊÖˇ LO@ ÖË^• LOHÀ P#OkOKåÖˇ. WO_»¡ Zqfi áê}ÏÅ g∞kHõzÛ<å áÈb™ÈÅ¡‰õΩ
QÆ<≥fl=<≥·fl<å ÖˇO‰õΩHÀÖË^•, ^•x "≥ÚQÆ∞_»∞ Ããi ã¨QÆO ~å„u ^•HÍ á¶ê~Ú^•. U=∞<åfl J~Ú`ÕQÍx U=∞#~°∞, J~Ú#OHõ QÆ∂_®
WO˜H˜ ~å_»@. P~Ú<≥^ÕO Hõ^äÀ =∞#Hõ=ã¨~°O ÖË^Œ∞ QÍh... U=∞O@~°∞? âß`«#~Ú#O`« =∞O^ŒO QÆ∞OA`«~°∞ QÆO`Õ–
ZO^Œ∞‰õΩ =∞# =∞#∞ûÖË P_Àà‹·§<å =∞QÀà‹·§<å ã¨KÕÛ^•HÍ ã≤<å‡áê@ÖË# WÅ∞¡O_»k, P’ ZHͯÅ<åfl, U `˘=fi #_çã<å
¡ ≤
Hõ>Ëìã≤# QÀ[Ö’Öˇ =∞<åk "≥@∞ì‰õΩO@~°∞, ã¨O™ê~°O `≥~°∞¡ XHõ ~åQÆO q#|_»Îk. =∂Ï¡_ç`Õ ã≤x=∂ _≥·ÖÏQÆ∞ÖË–
*Ëã¨∞¯O@~°∞– WO_»¡ kO_»¡ <Õ#∞ U k‰õΩ¯ÖËx ^•x ÖˇHõ¯ QÆ#=_»¤. WH˜ezÛ
<åÔH·`Õ J™⁄O˜ ^≥|ƒÅ∞ =∞ã¨∞ÎQÆ ^Œeæ#Üü∞. z#fl =Ü«∞ã¨∞Ö’ ZO|_»=_»∞_»∞, HÍ^ŒO>Ë |^•flO KÕã¨∞_»∞ Z‰õΩ¯=~ÚOk. WQÆ H˘xfl
`≥bû `≥ÅfiHõ H˘xfl, W@ì=∞~Ú#q, H˘xfl |Å=O`«"≥∞ÿ#q, H˘xfl K≥ѨÊ~å^Œ∞ Hõq`å!—— J#fl@∞ì Hõq`å! >ˇÿ"≥∞O`«~ÚºO^À E_»∞
J=ã¨~°"≥∞ÿ#q, =∞iH˘xfl `«Ñ≤ÊOK«∞HÀÖËHõ É’Öˇ_»∞ [iy#Üü∞ LOHÀQÆO@Å X_»*Ü∂ºÖˇ =ÚK«Û@. W`«∞<åÅ∞ =_Õ HÍÅO. Ѩx*Ëã≤
ˇ « Î
Ü« ∂ kHõ ` Õ Î „¿Ñ=∞Öˇ · < å Ѩ Q Æ Ö ˇ · < å x`≥ Î â’Hõ " Õ ∞ . J@¡ U_ç ` Õ Î ^Œ∂Ѩ ^Œ∂Ѩ J#∞¯O@ J`«Î~°∞ =∞Ok. J^Œ∞=~°‰õΩ KåÜ«∞y@¡ *Ëã≤
UO–ᶠê ~Ú^•? Ü« ∂ _ç ^ •<Õ fl =∞iã≤ á È~Ú <À>ˇ ¡ =∂@ =∞i u<Õ ˜ÜÕ∞=∞#fl "≥_ç`Õ uO@~°∞. y~åH˜ =∞OzQÆ~Ú`«k.
|Ü«∞@=_»‰õΩO@ ZO`« ZÅ¡ n㨯^•Ì=∞#∞‰õΩ<åfl.. ##∞fl `˘Åz# ''JHͯ >ˇO K«∂_®ÅO>Ë =∞m§ á¶È<Õ QÆ^•!—— ã≤fiKåÛ<£ KÕãOk...
ÿ ≤
ѨÙ~°∞QÆ∞ÖË.. #<≥fl<Àfl ™ê~°∞¡ |*Ï~°¡ "åˆ~ã≤#Üü∞. Ѩr`« nã≤#Üü∞. |Å |Å K«Ñ¨C_»∞... Jhfl "≥∞¿ã*òŠѨÙ~°∞QÆ∞ÖË
Q˘Ñ¨ÊÅ∞ *ˇÑ¨C‰õΩ#flÜü∞. ''Ô~O_»~Ú`«∞O^ŒHͯ!——
Jq ѨÙ~°∞QÆ∞Å∞ QÆ^•! ''J=fixfl ѨÙ~°∞QÆ∞Å K«Ñ¨C_Õ<å?——
''JHͯ <Õ#_çyOk "≥Ú^Œ@∞flOz K≥ѨCHõ~°=∞‡x, `«e¡^ŒO„_ç ''H˘xfl Jqfi, =∞iH˘xfl "Õˆ~—— JOk
HÍ#∞flOz—— Hõq`« =∞àÁ§QÆ™êi QÆ∞~°∞Î KÕã≤Ok. LOHÀ QÆO@ ~˘O_»∞ QÆO@ÅÅ¡ X_»*Ë`åÎO.
Tñ QÆ^Õ "≥Ú^ŒÅ∞ "≥_»Î! JѨ C _» ∞ <å‰õ Ω Ñ¨ ^ À `« ~ ° Q Æ u J~ÚáÈ`« ∞ Ok.
<Õ#∞ Ѩ٘ì ÃÑ^ŒÌQÆ~Ú<Àfl ÖË^À QÆѨC_»∞ ^Œ∞ÉÏÜü∞ "À~ÚO_»∞ Ѩ^•ˆ~O_»∞¡O@ÜÕ∞"≥∂...
=∂ <å~Ú#. WÔQѨC_»`«Î_® ZѨC_»∞ E`«Î<å J#∞‰õΩ<åfl. WQÆ ZѨC_»`_® ZѨC_»`_® Jx ZkiK«∂ã≤# <å~Ú# ã¨zÛáÈ~Ú
Ϋ Ϋ
ˆ~Ѩ`«∞Î#fl =∂Ѩ`«∞Î#fl J#fl_»∞. =zÛ áÈÜÕ∞’à◊§`À˜ ™ê=∂#∞¡ ÃÑ>ˇìÅzÛO_»∞.
ѨO¿Ñ’_»∞. =zÛ# L`«Î~åÅ#∞ Eã≤ =Úiã≤áÈÜÕ∞^•xfl. K«^Œ∞=Ù WQÆ P U_»∞Ê X_»fix ^ŒOQÆx Hõ^äŒ J~ÚOk. =∂ J=fi âß<å
ÉÏQÍ JzÛ#OHõ <Õ<Õ L`«Î~åÅ∞ ~å¿ã^•xfl. á¶È#¡zÛ#OHõ ''Jg∞‡! k<åÅ∞ QÀÖ’¯Öˇ.
J#∞¯O@ ZO`À =ÚiÃÑOQÍ =∂Ï¡_’_»∞ ''hH˜q^≥`åÎ Jq ^≥`åÎ!——
Õ WQÆ H˘<˘fl^Œ∞ÌʼnõΩ ™ê`«#~Ú# ѨxH˜"À~Ú ™ÈѨ`Àà◊§ `À˜
Jx =ÚiÑ≤K≥Û’_»∞. `«=Ú‡x`À˜ á¶È#¡ =∂Ï¡_ç`Õ "å_»∞ Zyi =∂Ï¡_»∞‰õΩO@ =∞#ã¨∞ x=∞‡ÅO *Ëã¨∞‰õΩ#flk.
ÃãOQÆeKÕÛ’_»∞. XQÆ áÈ~°_∞ âß<˘^Œ∞ÖÏÜÕ∞ #<Õfl U>Ë’ ã¨∂`«∞O_»∞, =∂@Å∞
» Ì Î
=∂ J=fi ÔH·H˜e QÆO|_ç *Ëã≤ =∂ W^ŒÌifl ã¨kfiÑ≤zÛOk. Ãã~°∞fi QÆ∂_® Z@¡<À g∞^Œ =_»¤>Ëì =∂Ï¡_»∞ÎO_»∞. =∂ J=fi‰õΩ *ˇ¿ÑÎ Z=fiÅ
ÖˇO_ç#Üü∞, ‰õΩO@ÖˇO_ç#Üü∞, "å#Å∞ ~åÖË, É’~°∞<Àflà◊§H ѨO@Å∞.
¡ ˆ ¿ÑÔ~`«Î‰õΩO_® f~˘Hõ¯ â’HõO nã≤Ok.
Jq QÆ∂_® Z@=∞@"Õ∞. ѨO_ÕHÍ_çH˜ ѨO_»∞_»∞, ZO_ÕHÍ_çH˜ ZO_»∞_»∞ "åxfl XQÆ™êi =∂ J=fi ''=∂ Ñ≤Å¡ ™ÈѨu Ѩ@ì^Œ∞Ì, =∞=Ú‡Å
Éèí∂q∞H© W`«∞ÎH© ã¨O|O^èŒO ^≥yáÈ~ÚOk. W[˚`ü =∂#O kÜ«∞º^Œ∞Ì, WѨʘˆH =∂k Ñ≤@ì QÀã¨. ^ŒO_»O ɡ_»Î
WQÆ HÍÅ"Õ∞"≥∂ k@∞¡O>Ë =∞#ã¨∞ÖË"≥∂ J~ÚO^•xH˜ =∂ WO˜H˜ ~å=^Œ∞Ì—— JOk. J@¡#OQÆ<Õ =ÚYO =∂_»∞ûH˘x
HÍx^•xH˜ H˘Ï¡_»∞_Õ–HõÖˇ=_ç H˘@∞ì‰õΩ#∞_»∞. u@∞ì‰õΩ#∞_»∞. ZHõ¯_À Zo§áÈ~ÚO_»∞. ZO^Œ∞HÀ <åQÆ∂æ_» H˘OK≥O =∞#ã¨∞ ÉÏ^èŒxÊzÛOk.
Ѩ#¡Å¡=_ç U_»∞Û‰õΩO@∞#fl ÃÑO_®¡Å u@∞ì_»∞. `≥ÖÏ¡i`Õ Ñ¨OKå`«∞Å∞, XQÆ<å_»∞ ##∞fl XO˜QÆ Eã≤O_»∞, ZO|_ç =_»¤_»∞. WQÆ
^Œ_fi`«∞Å∞, ZO`«‰Ω X_»fixÜ«∞ºHõ áÈ=Ù_»∞, ѨOKåu <å#"≥ ì˜ ~O_»∞
» õ Ô x#∞fl W_»fi JO@_»∞, #∞=Ù ÖˉõΩO>Ë ã¨`«Î JO@_»∞. U_çÛO_»∞.
k‰õΩ¯Ö’à◊√§ #∞"≥fiO`« JO>Ë #∞"≥fiO`« J#∞¯O@ `åQÆ∞_»∞ =∞àÁ§QÆ WO`« w=∂ÅOQÆ WO_Õ¡=ÚOk u~Úº J#∞‰õΩ#fl. P_» ѨÙ@∞ìHõ QÆ^•
ѨOKåu =ÚkiK«∞Û‰õΩ#∞_»∞. WQÀ `≥Å¡O^•Hõ á⁄^Œ∞ÌO^•Hõ y^Õ HõiyáÈ~Ú#. U^À q∞_»Hõ"≥ ˜ì#. y@¡<Õ Ãã· =∞iæO_»∞ JO^Œi¯
P=∂Ìx. P_Ààı§"≥∂ Hõ’ì Ñ≤_À¯ U~°¯~å"åÖˇ. âß`«#~Ú# HÍ_çH˜ Z~°¯ÜÕ∞@@∞ì *Ëã≤O_»∞.
c_ôÖÜ∞ºÖˇ. k<åO "≥ÚQÆxH˜xfl `«Å∞QÆ"ÏìÖ. HõÖˇ QÆO*’ *Ëã∞H˘x
˚ˇ « ≥ ˇ ¨ J˜@∞ *Ëã≤ =∂=fi‰õΩ Z~°¯<Õ J~ÚºOk.
Ñ≤Å¡ÅH˜O`« "≥ ˜ì LÑ≤Ê_ç Láêã¨O `À˜ ѨO^•=∞O>Ë Ñ¨O_»~å^Œ∞, ''QÍ Z‰õΩ¯"Àà◊§ áÈ~°<ÀÎ ˜ ™ÈѨu=_ÕÎ #∞=Ù áê}ÏÖ’Î ˜ |`«∞Hõ"£
ÖË^•Ì=∞O>Ë Öˇ=fi~å^Œ∞–áê}O =∞OzQÆ ÖË^x Z=fiʼnõΩ *ˇÑÊ~å^Œ∞.
Œ ¨ a_®¤! "åà◊§Ü«∞º=fi‰õΩ ^≥e`ÕÎ =∞xO˜ˆH J`«Î~°∞. W^Œ∞=~°ˆH =∞#O
WQÆ Ñ¨_»∞ûáÈ~°QÍO_»¡ ã¨OQÆu... HÍÖËl Ѷ‘AÅ ¿Ñ~°∞ g∞^Œ #~°_»qÅ∞#flO–#_çÉÏ~ÚÅ∞#flO. Hõ@ì=∞`ÕÎ P^Œ∞‰õΩ<Õ’à◊√§
WO@¡ =ã¨∂Å∞ *ËÜ«∂Öˇ, WO>Ë¡=∞#∞flO>Ë Z`«∞ÎHõáÈ"åÖˇ, ã≤<å‡Å∞ ÖË~∞–=∞#‰õΩ H˘`«Î `å‰õΩÖÏ@Å∞ |<å=Ù QÍ=Ù—— HÀѨOQÍ H˘O`«¿ãѨÙ
°
+≤HÍ~°∞¡ *ˇÜ«∂ºÖˇ. =∞OzQÆæ#=_»¤ P_çáÈ~°QÍO_»¡#∞ ã≤_®OKåÖˇ. „¿Ñ=∞QÍ H˘O`«¿ãѨ٠K≥Ñ≤ÊOk.
„¿Ñ=∂ ^À=∂ J#∞¯O@ áê}ÏÅ g∞kH˜ ^≥K«∞ÛHÀ"åÖˇ. W_»fi~å^Œ∞, Ѩ@ì~å^Œ∞.
K«^Œ∞=ÙÅ ¿Ñ¶Å~Ú WO˜HõzÛ =∞_çÔQÅ á⁄O˜ ‰õÄH˘x WkÏ¡ <åQÆ∂_» XQÀ™êi áÈxÎ~Úº Jxfl`«k, JÉ’ƒ P~Ú<Õ ÖˉΩO@
æ Î õ

26. 28 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
<Õ#∞O@<å? â‹Ï# ^≥ɡƒÜ«∞º‰õΩO@ ™ê^Œ∞HõzÛ# =∂ J=fi ''#∞=Ù HÀiO^•xHõO>Ë Z‰õΩ¯= r`«q∞™êÎ! hÜ«∞O`« #=∞‡HõO
Ü«∂kHõzÛ K«Ñ¨C# K«ÖÏ¡~°Îk. <åÔH=Å∞ ^˘~°¯ÖË. |_»O`å #∞"Õfi E™È¯"åÖˇ. „Ñ≤xûáêÖò=Ù #∞"Õfi,
J#∞‰õΩ#fl@∞ì "åà◊§Ü«∞º=fi =∂ WO˜ g∞kH˜ ~å<Õ =zÛO„_»∞. J>ˇO_»~üq #∞"Õfi, h g∞^Œ #q∞‡ W_çû ÃÑ_»∞Î#fl! <Õ#∞ ~å<åfl_»∞
ÖÁe¡H˜ kyO„_»∞. =∂ MÏO^•<ÕOk? g∞ˆ~Ok—— J#∞¯O@ ѨÙ>ˇì_»∞ Z=ÅzÛO„_À Z=Å∞ ~åÖË ^ À Z>Ë ¡ O [iyO^À |iѨ Ó iÎ
k˜ìO„_»∞. =∂ "Àxfl Hõ~å"£ *Ë`«∞ÎO„_»∞. J#∞¯O@ g∞k g∞k *ˇ¿ÑÊ`«O^Œ∞‰õΩ #∞"Õfi k‰õΩ¯—— J#fl_»∞.
HõzÛO„_»∞. =Ú~°∞"åÖ’¡ U_»∞"åÖ’¡ `≥ÅfiHõ
W[˚ ` ü =∂#OÉ’~Ú#OHõ áê}"≥ ∞ O^Œ ∞ Hõ x =∂ J=fi ''㨈~ =∞Ozk ™ê~ü!—— J#fl. KåÜ«∞ KÕã≤zÛ# `åyO_»∞
ÃãOK«ie¡Ok. áÈ~ÚO_»∞.
Z‰õ Ω ¯"Àà◊ § O`å XHõ ¯ @~ÚO„_» ∞ . Tà‹ § Ô H Üü ∞ =∞=ڇŠ''P áÈh! â‹Ñ¨ÊHõ¯!—— Hõq`«‰õΩ W=fixfl q<åÅx LOk.
ZÅQ˘ÏìÅx "≥ÚO_ç Ѩ@∞ì Ѩ ˜ìO„_»∞. "≥ÚO_ç =∂@Å∞ u˜ìO„_»∞. U^À K≥ѨC‰õΩO@zÛ =∞izáÈu, <≥uÎ QÀ‰õΩ¯#fl.
W^ŒO`« Z~°¯~Ú =∂ "Õ∞#`«Î "åo§O˜H˜ ^ÀůáÈ~ÚOk. =∂ ''#ˆ~âòÔ~_ç¤ =ÚK«Û@ ~åHõ =ÚO^Œ∞ g∞ `«=Ú‡x =ÚK«Û@
J=fi#∞ Jk<ÀÖˇ QÍ^Œ∞ â‹Ö’¡Öˇ Eã≤Ok. ##∞fl HÀ_»Ö’Öˇ QÍ^Œ∞ *ˇÑ≤Ê#"£!——
a_À¤Öˇ Eã≤Ok. `«# H~°¯~Ú#Ü«∞xfl Hõ_∞» ѨÙÅ ^•K«∞‰õΩOk. J#fl#∞
Ô Z@¡##fl U^À XQÆ Ñ¨x *ËÜ«∂Öˇ ZÏ¡ DÜ«∞<Õ"≥∂ W@¡.
`«ÅK«∞H˘x JÖÏûO`«¿ãѨ٠U_çÛOk. =Úã¨Ö’àı§"≥∂ âß`«Q͉õΩO@ QÍ=˜ìi.
H˘OK≥O D_»∞ =Úki#OHõ WQÀ D~Ú<≥ `À˜ ÅQÆ=∞~ÚOk. æ JO`«@¡ˆH JOQÆ<åfi_ç ©K«~°∞¡ =_»¤Üü∞. â‹Ñ¨Ê~åx uѨÊÅ∞ =_»¤
Wk QÆ∂_® y^Õ Hõ`«. â‹Ü«∞º~åx „Ѩܫ∞`åflÅ∞ *Ëã≤#. Z=fiÅ`À@~Ú`«^ŒO>Ë Pà◊§`À˜
uO_çÖHõ H˘O^Œ~∞° , u#ÖËHõ H˘O^Œ~∞° J`«∞ÖωõΩ`«∞ÅO U_»∞ÊÅ∞.
Ë kiy#. áÈ© g∞^Œ áÈ© , JÃÑ· ¡ KÕ ã ≤ # . `≥ e q`À˜ Ѩ x
ÅQÆæ=∞~Ú#OHõ J=fiQÍiÅ∞¡ J`«ÎQÍiÅ∞¡ <å‰õΩ XHõ¯ ÖˇHõ¯<Õ ÖˉΩO@~ÚºOk. ÃÑã`À>Ë Ñ¨x. Jk ÃÑãÅ∞<Àflà◊§ `˘=fi<Õ =˜Ok.
õ · ¨ · ¨ ì
L#flk. WQÆ =∂ P~Ú<≥ W^Œ~∞ Ñ≤ÅÅ∞ HÍOQÆ<Õ *ˇ~° =∞OzQÆ~ÚºO_»∞.
Ì° ¡
WO˜ ÃÑ^ŒÌÅ∞ Hõeû"≥∞eû Ѩ<Õ˚ã¨∞‰õΩO@∞#fl~°∞. Z=fiÅO #∞=Ùfi JѨCã¨Ñ¨C *Ëã≤ ^Õâ◊O É’~ÚO_»∞. WѨʘ Hõ#fl XQÆ `˘=fiÅ
y@¡ <Õ#∞ QÆ@¡ Jx Jã≤h JOÏ XHõ¯=∂@ J#∞HÀÖˇ. Jsæ*ò =_À¤_»~ÚO_»x, WQÆ =∂ ^≥â◊ H˘ÖÏ~Úã¨Î^Œx =Úiã≤#.
XHõ¯=∂@ u@∞ìHÀÖË. ZѨÊ@ûOk =∞#∞ûÅ∞#fl^À. W^Õ ã¨O^Œ∞ Eã¨∞‰õΩO_»∞ ÅK«‡Ü«∞º.
=∞=Ú‡e^ŒÌix t#fl Ñ≤Å¡ QÍà◊§ÖˇHõ¯<Õ Eã≤O„_»∞. uÜ«∞ºuÜ«∞ºQÍ =∂Ï=ÚK«Û@ QÆeÑ≤ ZѨC_»∞ =_ç`Õ JѨC_»∞ =∂
WQÆ =∂ P~Ú<≥ JѨʘH P"≥∞ =∞<åkÅ<Õ L#fl_»∞. =∂Ï¡_ÎÕ
ˆ WO˜ HõK«∞Û_»∞ ã¨∞~°∞fi *Ëã≤O_»∞.
=∂Ï¡_»Î_»∞. ÃÑ_ÕÎ uO@_»∞. XO˜QÆ∂æH˘x QÆO@Å∞ QÆO@Å∞ U=∞#`«Îk?
PÖ’ã≤ã¨Î_»∞. P~Ú<≥#∞ E`ÕÎ... UO^À <å‰õΩ Ñ≤ã¨û ÖË`«Îk. PdiH˜ =∂ J`«Î J#<Õ J#flk. ''"≥ÚQÆk‰õΩ¯ÖË<Àà◊§O˜H˜ TÔH
Z@¡~Ú<å <å PÔQÅ ^≥K∞ÛHÀ"åÖˇ J#∞‰õΩ#fl. J~ÚOk HÍOk
æ « ~å=^Œ∞Ì a_®¤! ã¨∂Ãã’à◊√§ `«Ñ¨C =@∞ì‰õΩO@~°∞. =∞#"≥∞O`«
U^À XQÆ ˜ Ô Q eH˜ z Û =∂Ï¡ _ Õ ^ •xfl. #qfizÛ |∞^Œ Q Æ i zÛ =∞OzQÆ∞#fl |@ìQÍeû g∞^Õ`«Î~°∞—— <˘Ü«∞º‰õΩO@ *ˇÑ≤ÊOk.
#∞K«ÛH˘@∞ì‰õΩO@ ^ŒÔQæiH˜ KÕã¨∞‰õΩ#fl. <å =∞x+≤x KÕã¨∞¯#fl. ''`«∂...QÍ J_»O ^˘_»¤ "≥∂xH˜ ÉèÜ∞Ѩ_®Î<Õ ÃÑ^Œ"åfi!—— L`«QÍ<Õ
¤ í « Ì Î
ѨuÎKÕ#∞ ѨÙ~åQÆ=ÚOzOk. =∂ =∂=∞ ѨuÎâı#¡<Õ =∞O^Œ∞ ^Œ∞eÑ≤O_»∞. JK«∞Û_»∞ =∂#ÖË^Œ∞.
^•yO_»∞. K«∞@∞ìѨHõ¯Ö’à◊√§ WH˜ezÛ ã¨∂ã¨∞_»∞ "≥Ú^ŒÅ∞"≥ ˜ìO„_»∞. U^Œ#fl
WÅ∞¡ Z#QÆ„~° JO@∞‰õΩ ÖˉõΩO@ ‰õÄeáÈ~Ú#@ì~ÚºOk. "≥ÚQÀà◊§`À˜ JÜÕ∞º Ѩx J=ã¨~°=ÚO_ç J_çæ`Õ Z=fiÅ`«ÎÖË~°∞.
J@¡ H˘<˘fl^Œ∞ÌÅ∞ =∞#∞ûÅO QÍÖˇ. "≥ÚHõg∞‡^Õ JO@∞O„_»∞ g∞ ÅK«‡Ü«∞º ÖË_® Jx.
=∞àϧ HÀÅ∞‰õΩ<Õ =~°‰õΩ <≥ÅÅ∞ =˜ìOk. =∂ J=fi J`«Î Hõeû W^≥Hõ¯_ç QÀã¨~å ÉèíQÆ=O`«∞_®!
Ѩx *Ëã¨∞‰õΩO@ =∂ W^ŒÌix ѨÙ=ÙfiÖ’Öˇ Eã¨∞‰õΩO„_»∞. ™ê@∞ ™ê@∞‰õΩ JO`å â‹=ÙÅ∞ Q˘~°∞‰õΩ¯O@∞O„_»∞. ѨÙ~å`«
=∂ `«=Ú‡_»∞ Ѩ@flOÅ U^À _»∂º˜ KÕ™êÎ#x |Ü≥∞Åe¡ |^•fl=∞~ÚOk.
WѨʘ^•Hõ QÆ∂_® Ѩ`«Î‰õΩ ^˘~°∞¯`«ÖË_»∞. =∂ J`«Î |QÆæ HÀáêxHõzÛOk. ''"å<ÀÎ ˜ ã¨#∞=Ù *Ë`ÕÎ QÆ@¡<Õ
WQÆ hÔHÔ~¯ =∞#O QÆ∂ã¨∞#flѨC_Õ Hõ^•. *Ë`«Î_»∞. #e¡ #e¡ QÆ∞O_ç QÆ∞O_»∞¡ "˘_»∞`«Î_»∞. Z<Àfl ã¨O™ê~åÅ∞
''ã¨`«Î"åfi! L#fl"å?—— #ˆ~âòÔ~_ç¤. *ˇ_»Q˘˜ìO_»∞—— JOk.
''L#fl ™ê~ü!—— ‰õΩˆ~Ûã≤#. =∂ J=fi ѨÙ~åQÆ âß`«Q͉õΩO@~Ú ‰õÄÅ=_»¤k.
''Ѩ^À^Œ˚^Œ∞=Ù ‰õΩ#fl"£ Jxfl áê`«HÍÅO =∂@ÖË =∂Ï¡_»Î"£! ''J=fiHͯ! ÅK«‡Ü«∞º =∞Oz â‹_»¤ ÖË=∞#fl Eã¨∞‰õΩ<Õ’_®?
`≥ÅOQÍ} ѨÙ~åQÆ |∞„~° ÔHH˜¯K«∞Û‰õΩ#fl@∞ì#fl"£?—— QÆ^Õ =ÚYO Eã¨∞_Õ<å?——
''U^À g∞ ^ŒÜ«∞—— =∂@Å∞ á⁄_»yOK˘^ŒÌx =∞Oz â‹_»¤ÅO>Ë?
''U=∞x x~°‚~ÚOK«∞‰õΩ#fl"£?—— ''U=∞#fl ã¨QÆ"≥>ˇì’_®? J#∞=∂#O x[O *Ë¿ã’_®?——
''=^•Ì=∞<Õ J#∞¯O@∞#fl!—— `˘Ñ¨Ê `åte =ÚO_»H˘_»∞‰õΩ. ^Œ∞Ô~˚@ì =ÚO_»H˘_»∞‰õΩ. WOHõ

27. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 29
"å<ÀÎ>ˇO^Œ∞‰õΩ =∂Ï¡_»∞Î#fl"£? g<ÀÎ>ˇO^Œ∞‰õΩ =∂Ï¡_»∞Î#fl"£? áêÔH@¡#∞ HÍÅ"≥ ˜ì#O. WQÆ JѨÊ@ûOk WOH˜O`≥‰õΩ¯= JO^Œi
¿ãã¨∞‰õΩ<Àflx ÖˇHõ¯ *Ïw~°∞ ã¨∂ÃÑ@∞ì_»∞. <Õ#∞ U=∞#Hõ áÈ^Œ∞O˜. HõO>ˇ¡ =_»¤.
J^Õ JÅ∞Ãã·Ok. JѨÊ@ûOk =∂ J`«Î XHõ>Ë "≥ÚHõ# ÖÁe¡. Z@#fl "ÀO„_ç
Z@¡=_ç`«@¡ *Ëã¨∞_»∞ "≥Ú^ŒÅ∞ "≥ ˜ìO_»∞. a_®¤! Ñ≤Å¡Å∞ ÃÑ~°∞QÆ#∞#fl~°∞, ã¨^Œ∞=Ù HÀ#∞#fl~°∞. <å HÍÅ=∞~Ú`Õ
Z@∞ "≥ ˜ì<å uѨÊÖË. P_ç ѨÙ@∞ìHõ ѨÙ@∞ì_»∞ Hõ#fl ã¨zÛOk X_çûáÈ~ÚOk. Ju ÖÏ=Ù <å‰õΩ âß`« Q͉õΩO@~Úº<åfl_»∞ ~åO„_ç.
#Ü«∞=∞xÑ≤zÛOk. =∂ P~Ú<≥ H˘OK≥O x=Ú‡ÅO J~Ú#OHõ WQÀ w_çHõzÛ#O.
Z@∞ Eã≤# J_»∞QÆ_»∞QÆ∞# Z^Œ∞#~Ú#>Ëì... ZO`« ÃãÑ≤Ê<å X_çûáÈ^Œ∞ Hõq`å!
DÜ«∞<Õ"≥∂ ^Õâ◊OÉÏÜÕ∞, áÈ~°QÍO_Õ¡"≥∂ z<Àflà◊§~Úi. ''ã¨fÎ! ã¨fÎ!—— =∂ P~Ú<≥ `«∂Å∞‰õΩO@ =zÛ =∞OK«OÅ
âß`«QÍx =Úã¨Ö’à◊√§ W^ŒÌ~°∞O_çi, UO *Ëã¨∞_»∞? Z@¡ *Ëã¨∞_»∞? Ѩ_çáÈ~ÚO_»∞.
ÃãOK«ie¡`Õ J~Ú^Œ∞ QÆ∞i lQÆ∞<åÅ Hõ`«Îk. ÃãOK«iÅ¡‰õΩO@ Z@¡<À U_çH˜ "À~Ú<å U_Õ =∞ůÖÏÜÕ∞ QÆ^Œ~å |`«∞‰õΩ.
QÆ@¡ ZÅ¡kÜ«∂ºÖˇ. J~˘Hõ¯Ñ¨x Z=ûOѨx, LѨÊiѨx, U^˘Ìi¯`Õ PÜ≥∞˜ =¸xOk.
J*Ë˚ã≤#. |à◊√§ ^≥iã≤O„_»∞. =∂ |Öˇ¡Ñ≤Å¡Å∞ =∞ã¨∞ÎQÆ~ÚO„_»∞.. #ˆ~âòÔ~_ç¤
JQÀ J~Ú^ÕO_»¡~Ú#OHõ DÜ«∞<≥ JzÛO_»∞. fã¨∞HõáÈ~Ú# ‰õΩâßÅ∞ Ѩ_»¤_»∞. WO_»¡ h HÍÅ∞ =_»OQÆ<Õ ZO`« =∞Ç≤Ï=∞ Jx
JѨC `ÕiOk QÆx Uq∞ `ÕÖˇ. =ÚiÑ≤zÛO_»∞. <åQÆ∂_» ZO`À ã¨O`À+¨=∞xÊzÛOk. ã¨O`« KÕ`∞« Ö’Î ˜
æ
JO`«Å¡ˆH #=Ùj #=Ùj =∂ J=fi ã¨zÛáÈ~ÚOk. ã¨OáêOK«∞H˘x uO>Ë, P ã¨O`À+¨"Õ∞ U~°∞O@k. <Õ<≥O`« =^ŒÌ#fl
=∂ J`«Î ѨÙ~å`« âß`« Q͉õΩO@~ÚºOk. ^Õâ◊O #∞Oz <Õ<≥O`« "≥ÚǨÏ=∂@Ѩ_»¤ XѨC‰õΩ#fl ^•xHõO>Ë r`«"≥∞‰õΩ¯qzÛO_»∞.
=zÛ~åOQÆ<Õ ™ê~å ^Œ∞HÍ#¡ =_»¤_»∞. k<åO `åQÆ∞_»∞, u@∞ì_»∞, U^À `«Ñ¨C *Ëã¨∞Î#fl@ìxÊOzÛOk.
`≥Å¡O^•Hõ H˘@ìH˘@ìK«∞Û_»∞. T~°O`å `≥ÅOQÍ} ÖÁe¡ LO>Ë =∂ W+¨ìO`Àx <å =Ú~°fi`ÀÎx W`«∞Î#fl hÔHO^Œ∞Hõ=xfl J#fl_»∞.
ÉÁ|ƒ =∂Hõ~ÚºOk. ZO`« =^ŒÌ<åfl ‰õÄ_® WO@ ÖË_»∞.
L`«∞Î`«QÆ<Õ ÔQe¯zÛ ÅK«‡Ü«∞º`À HõÜ«∞ºO ɡ@∞ì‰õΩO_»@, QÆÅ¡ á⁄^Œ∞QÅ¡ |O_ç g∞^Œ |_çH˜ fã¨∞HõáÈ=Ù_»∞. |_ç J~ÚáÈOQÆ<Õ
ÌÆ
=˜ìO_»@. WO˜HÍ_» kQÆ"≥@∞ì_»∞.
`åy# HÍ_» <å QÆ∞iOz Z=fiÖË=∞#fl~À... Ñ≤zÛ "≥ÚHÍxH˜ <åÔH~°¯ÖËHõ P~Ú<≥ K≥Ñ≤Ê#@∞ì KÕã¨∞_»∞.
Jk *ˇÑ¨Ê_»∞. ZO`« =^ŒÌ#∞‰õΩ<åfl Hõ^äŒ =∞àϧ "≥Ú^Œ ˜HõzÛOk.
HÀѨ=∞KÕÛk, ^Œ∞Hõ=∞KÕÛk, ZO`À FÑ≤Hõ `≥K«∞Û‰õΩ<Õ ^•xfl. W~°∞QÆ∂ á⁄~°∞QÆ∂ =∞àϧ K≥=ÙÅ∞ Q˘~°∞‰õΩ¯O@ =ÚK«Û@∞¡.
=∂ =ÓÔ~¡ `≥ÅOQÍ} g∞˜OQÆ~Ú`Õ "ÕkHõ g∞kH˜ ##∞fl XHõ¯>Ë J#∞Éè=O =∞Ô~<Àfl™ê~°∞... =∞#ã¨O`å ÃãOK«iÅ∞¡`∞« Ok
í ¡
Ñ≤ezO„_»∞. <Õ#∞ =∂Ï¡_`Õ `≥eû<Àà◊§O`å "≥∞K«∞Û‰õΩ#fl~°∞. ^•O`À˜
ç Hõq`å! Z=_»<åfl =∞OKÀ_»∞ ^˘iH˜`Õ Z=ʼnõΩ Hõ#=_»‰õΩO@ ^≥OHõ
F~°fi<Àà◊√§ QÆ∂_® Z‰õΩ¯=~ÚO„_»∞. nx "≥ÚHÍxHõOHõ Ѩã¨OQÍÅ∞. áÈ"åÅxÊ`«∞Ok. HÍh U á¶ê~Ú^•? Ñ≤ÅÖÏQÆO, ^˘ˆ~¯=hfl y™⁄O˜
Î ¡
¿Ñ~°∞ "≥@ì‰õΩO@ `˘"˘fiO@ áÈOQÍ. f™ê¯Å∞ nã≤O„_»∞. ÃÑO_»Å ѨÙ~°∞QÆ∞ÖË. `˘ÖËûHÍ_ç¯ `˘eû ÅQÆ∞#O`« Ñ‘eÛ Jqfi˜ ^•i
ZO^Œ∞Hõ#fl WO`«=∞Ok HõO>ˇ¡ =_çÎ QÆ^•, JqfiáÈ`«Üü∞. =∞#"Õ∞ PQÆOÅ =_»ÎO. XHõ =Ü«∞ã¨∞ Wk. H˘OK≥O
ã¨Ñ¨C_Õ˚‰õĉõΩO>Ë Z=fiÅ =∂<å# "åà◊√§O^Œ∞~°∞ J#∞¯#fl. D_»∞ g∞^Œ =_»¤OHõ áÈ~°QÍO_»∞¡ ÃÑ^ŒÌQÆ~Ú#OHõ J=∞‡ÅHõ¯Å∞ K≥Ñ≤Ê#
<å g∞^Œ HÀѨO ÃÑOK«∞‰õΩ<Àflà◊√§ ÃÑ~°∞QÆ∞`«<Õ L#fl~°∞. =∂@Å∞ qx, =∞àϧ Pà◊√§ QÆ∂_®, =∞# Hõ_»∞ѨÙ# Ѩ٘ì <Àà‹§
=∂ P~Ú<≥‰Ωõ WOH˜O`« #∂i áÈã≤O„_»∞. XQÆ<å_»∞ ã≤HO˜HÅ∞
Ô õ =∞#Å Ç‘Ï#OQÍ E`«Î~°∞. ‰õΩHõ¯HõO>Ë Ç‘Ï#O |`«∞‰õΩ, ÃÑ~Úº
=˜ì kÉÏ kÉÏ QÆ∞kÌO_»∞. `åy<À_®ÜÕ∞ U=∞#`«Îk. JO_»¡ ^ŒO_»¡ =∞OzQÆ∞#flO`« ¿ã¿Ñ "≥Å∞QÆ∞. ™ÈѨ`«∞Åxfl J=ã¨~åÅ HÀã¨"Õ∞ QÆx,
J=û~°Ñ¨ÓiÎ =zÛ# =∞x+≤ QÍ^•ÜÕ∞. ã¨O`« "≥ÚQÆ_®ÜÕ∞ U=∞#`«Îk. ZHõ¯_ç „¿Ñ=∞Å∞? „¿Ñ=∞ ÖËx D Ö’HõOÅ =∞#™ÈO@Å¡O LO_»`«Î^•
Z@O>Ë J>Ë =_»∞ÎO_»∞. <åHÍ JÜ«∞º=fi ÖËHõáÈ~Úi, Ñ≤Å¡Å∞ XHÀ¯™êi áê}=∞O`å ÃãOK«iÅ∞¡`«∞Ok Hõq`å!——
ã≤<Àflà◊√§~Úi Ü«∂_çHõx áÈ=`«Îk. XQÆ<å_»∞ |_ç J~ÚáÈ~Ú#OHõ KåÖÏ ¿ãѨ ˜ ^•HÍ P =∂Ï
H˘_≥Î H˘_çÎq u~Úº Jx "≥∞Å¡QÍ fã¨∞‰õáÈ~Ú =∞OK«OÅ D =∂@ á⁄_»yK«∞Û‰õΩO@zÛ, yO`« ѨKå~°=∞~Ú#OHõ UO
ѨO_»"#. |∞^ŒQizÛ u#"≥@É’`Õ... |∂`«∞Å∞ "≥Ú^ŒÅ∞"≥O_»∞.
≥ ì˜ Æ ì ì˜ KÕ^•Ì=∞#fl_»∞.
h ÅO... „¿Ñ=∞Å∞ <åÔH~¯<Õ, <Õx# W@¡<Õ Ñ¨O@ <å *’eH˜ ~å‰õΩ=∞x
Ô Î ã¨Ñ¨C_Õ˚Hõ T‰õΩO^•=∞#∞‰õΩ#fl T‰õΩO_» |∞kúQÍÖˇ '' =∂
xO_» ^Œ∞Ѩʘ HõѨC‰õΩ#fl_»∞. WO˜H˜ ~å‰õΩ ##∞fl |^•flO KÕÜ«∞‰õΩ—— J#fl.
ZO`«QÆ#O U_»∞û‰õΩ#fl<À P ^Õ=ÙxH˜ =∂ÖˇºO QÍ"åÖˇ. ~å#∞ QÆ h ... yO`« Q Æ # =∞~Ú#OHõ ##∞fl L`« Î Q Æ < Õ
W@¡ < Õ T~° O `å `åy<Àà◊ § `À ˜ k<åO ~å„u T‰õΩO_»∞=∞O@"å Jx g∞^Œ=_»¤_»∞.
ÖÁÅ∞¡Öˇ‰õΩ¯=~Ú#Üü∞. (##∞fl „ѨÉèÏq`«O KÕã≤# ZO^Œ~À „ã‘ =¸~°∞ÎʼnõΩ)
XHõ¯>Ë Ñ¨i P_Àà◊§=∞O^Œ~°O ["≥∞ÿ g∞˜OQÆ∞ "≥ ˜ì#O.
`åÔQ’à◊§#∞ áÈÃã’xfl, á⁄~°¯ á⁄~°¯ ã¨OÑ≤#O. ^˘i¯# ™ê~å J

28. 30 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
"åºã¨O
t=™êQÆ~ü Hõq`«fiO – ã¨`«º=¸iÎ ã≤^•úO`«O
– q. K≥OK«Ü«∞º
'Hõã≤`À ™êfi~°÷O t~°ã¨∞û QÆO„_» Q˘_»¤e`À '#„Ô~OHõ Ãã@∞ìH˜O^Œ #~°∞_À! ÉèÏ㨯~°∞_®!
#~°Hõ QÆeæ#"å_Õ <Õ ˜ Ç‘Ï~À Hõ<≥fl„~° ¿ãã≤Î=Ü«∞º #~°∞_À! ÉèÏ㨯~°∞_®
„Ѩ[Å QÆ∞O_≥Å H˘O_»Ö’¡ =∂@∞HÍã≤ Hõ<≥fl„~° ¿ãã≤ h=Ù #~°∞_À! ÉèÏ㨯~°∞_®!
„˜QÆæ~ü <˘Hõ¯QÆey#"å_Õ „^Œ+¨ì Hõ^Œ<å# ^Œ∂H˜u= #~°∞_À! ÉèÏ㨯~°∞_®!—
„Ѩ[Å#∞ ™êÜ«Ú^èŒO KÕã¨∞Î#fl i=Å∂º+¨#s <Õ_»∞ Hõq— Jx ™êy# P áê@ qѨ¡= Hõq`åfixH˜ kâßxˆ~Ìâ◊O KÕã≤O^Œx
t=™êQÆ~ü D =∂@Å#∞ 1970Ö’ K≥ÑÊ≤ <å, <åÅ∞QÆ∞ ^ŒâßÉÏÌÅ qѨ¡= ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O ÉèÏqOzOk. '#~°∞_À <å~°Ñ¨Ô~_礗 Jx
`«~åfi`« W"åà◊ ‰õÄ_® ã¨=∂HÍb#`«#∞ HÀ֒ʉõΩO_® qѨ¡= K≥·`«#º "≥∞^ŒH± lÖÏ¡Ö’ „ѨKå~°OÖ’ L#fl XHõ *Ï#Ѩ^Œ ˆQÜ«∞O ÉÏ}©x
ã¨∂ÊùiÎx Hõeyã¨∞Î<åfl~Ú. fã¨∞‰õΩx t=™êQÆ~ü `«# áê@‰õΩ „áê}O áÈâß_»∞. 1971Ö’
t=™êQÆ~ü J#flk HõqQÍ ã¨`«º=¸iÎ HõÅO ¿Ñ~°∞. PkÖÏÉÏ^£ lÖÏ¡Ö’ ÅOÉÏ_ô `«O_®Ö’ LO_»QÍ, JHõ¯_» XHõ=∂‡~Ú
HõOÉèíO *Ï˝# ã¨`«º=¸iÎ ÔH.l. ã¨`«º=¸iÎQÍ qѨ¡"À^Œº=∞ áê_ç# *Ï#Ѩ^Œ w`«O ÉÏ}˜Ö’ K≥b¡ K≥O„^Œ=∞‡ áê@ ~åâß_»∞. P
<åÜ«∞‰õΩ_≥,· t=™êQÆ~QÍ qѨ= Hõq`Àfi^Œº=∂xH˜ <åÜ«∞‰õΩ_»Ü∂º_»∞.
ü ¡ « K≥e¡ â’HõO U~°∞Öˇ·áêi, =~°^ŒÖˇ· á⁄Oy, ã¨O„^Œ"≥∞ÿ ÖËz, PHõã¨O
1930ÅÖ’ =∞Ǩ„Ѩ™ê÷# w`åÅ`À NN x~°fiiÎOz# Kåi„`«Hõ `åH˜O^Œx K≥ѨÊ_»O ^•fi~å, ¿Ñ^ŒÅ HÀѨO ÃÑ^ŒqH˜ KÕ@∞ HÍ^Œx,
áê„`«‰Ω ZO`« „áê^è•#ºO LO^À, 1970Ö’ qѨ= HõqQÍ t=™êQÆ~ü
õ ¡ Jk q[$Oaè¿ãÎ Éèí∂™êfi=ÚÅ ^èÒ~°˚<åºÅ‰õΩ `«y# ã¨=∂^è•#OQÍ
x~°fiiÎOz# Kåi„`«Hõ áê„`«‰õÄ JO`« „áê^è•#ºO LOk. xÅ∞ã¨∞O^Œx Kå˜, P<å˜ qѨ"À^Œº=∞ ã¨∂ÊùiH˜ ™êHõΔ ºOQÍ xezOk
Î ¡ Î
t=™êQÆ~ü qѨ= Hõq`å „Ñ¨™ê÷#O 1968Ö’<Õ „áê~°OÉè"∞Ok.
¡ í ≥ÿ P áê@.
'`«∂~°∞Ê Ñ¨=#O gK≥<ÀÜü∞ NH͉õΩà◊ yi[<À^Œº=∞ <åÜ«∞‰õΩ_»∞ KÒ^Œi `Õ*Ëâ◊fi~°~å=Ù
`«∂~°∞Ê kÔH¯~°∞ÃÑÔH¯<ÀÜü∞ 1971Ö’ JÔ~ã¨ì~Ú# `«~åfi`« L^Œº=∂xfl „áê~°OaèOz `«Ñ¨C
ÉèÏ~°`« Éèí∂q∞ Hõ#∞Å∞ `≥~°z KÕâß=∞x „ѨHõ ˜Oz#ѨC_»∞ –
"≥Å∞QÆ∞ ~°=fiÅ∞ ‰õΩiÃã<ÀÜü∞— '=ºH˜ÎQÍ áÈ~å@OÖ’ =∞~°}˜Oz<å
J#flk PÜ«∞# `˘e qѨ¡= Hõq`«. J~Ú`Õ Wk JѨʘˆH =∞ǨÏ`«Î~° â◊H˜ÎQÍ L^Œº=∞OÖ’ ã¨^• rq™êÎ#∞
JÅ"å@∞QÍ L#fl ˆQÜ«∞ ã¨O„Ѩ^•Ü«∞OÖ’ "≥Å∞=_çOk. h=Ù áÈ~å@O =ke, Hõ#∞flÖÁ@ìáÈ~Ú
=K«# Hõq`« Hõ<åfl ˆQÜ«∞O, ˆQÜ«∞O Hõ<åfl áê@ |ÅOQÍ |uH˜ |@ì Hõ ˜ì<å
[#O ǨÏ$^ŒÜ∂Ö’¡H˜ ^Œ∂ã¨∞Hà◊√`«∞Ok. t+¨μÅ HÀã¨O t+¨μÅ∞ ~å¿ãk
« Ô ì ì hHõ<åfl â◊=O #Ü«∞O—
=K«# Hõq`«. „Ѩ[Å#∞^ÕÌtOz t+¨μìÅ∞ ~å¿ãk ˆQÜ«∞O. t+¨ì Jx P ^èÀ~°}x f„=OQÍ YO_çOKå_»∞ t=™êQÆ~. JO`ÕHÍ^Œ∞
˜ ü
ã¨O„Ѩ^•Ü«∂xfl =keOK«∞‰õΩx, „Ѩ*Ï ã¨O„Ѩ^•Ü«∂xfl ri‚OK«∞‰õΩx –
„Ѩ[Å HÀã¨O ~å¿ãk áê@. „Ѩ[Å HÀã¨O ~å¿ãk J<Õ^•xHõ<åfl, 'HÍÅO ѨÙ~ÀQÆq∞ã¨∞ÎOk – PQÆ^Œ∞
'„Ѩ[Å HÀã¨O áê_Õk áê@— J#_»OÖ’ =∞iO`« "åã¨=O LO@∞Ok.
Î qѨ¡=O [fie™ÈÎOk – Kå=^Œ∞
=K«# Hõq`«#∂, ˆQÜ«∂hfl Z=~°∞ ~åã≤<å Z=Ô~·<å K«^Œ∞=ÙHÀ=K«∞Û. L^Œº=∞O <≥ÅÉÏÅ∞_»∞
~°K#`À<Õ g˜ ~°K# ѨÓ~°=Ù`«∞Ok. áê@ JÖÏ HÍ^Œ∞. áê_ç#ѨC_Õ
« « Î ÃÑiy ÃÑ^ŒÌ"å_≥·
áê@ ~°K«# ѨÓ~°Î=Ù`«∞Ok. q#∂`«fl rq`« =∞ǨHÍ"åºxfl ~°z™êÎ_»∞ – `«Ñ¨Ê^Œ∞—
t=™êQÆ~ü UHõHÍÅOÖ’ =K«# Hõq`«#∞, ˆQÜ«∂xfl, áê@#∂ Jx K«i„`« ѨÙ~ÀQÆ=∞# ã¨`åºxfl „ѨHõ ˜OKå_»∞. Éèí∂=∞Ü«∞º,
~åÜ«∞QÆÅ qѨ¡= HõqQÍ `«# Hõq`å „Ñ¨™ê÷<åxfl „áê~°OaèOKå_»∞. H˜ëêìQ“_£Å‰õΩ 1972Ö’ LitHõΔ "Õã≤#ѨÙ_»∞ –
=ÚYºOQÍ áê@‰õΩ r=O áÈã≤ qѨ¡= ™êÇ≤Ï`Àº^Œº=∂xH˜ 'LiHõO|O g∞^Œ xÅz TǨQÍ#O KÕÃã^Œ
=∂~°æ^Œ~°≈‰õΩ_»Ü«∂º_»∞. 1970 ÃãÃÑìO|~üÖ’ qѨ¡= ~°K«~Ú`«Å <å TǨÏÅ LÜ«∂ºÅÖ’# =∞~À [QÆu Tã¨∞ÖÏ_»∞
ã¨OѶ¨∞O `˘e =∞Ǩ ã¨ÉèíÅ∞ Y=∞‡OÖ’ [~°∞QÆ∞`«∞#fl ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ LiHõO|O g∞^Œ xÅz uÜ«∞ºx HõÅÖË HõO^Œ∞#∞
qѨ¡= Hõq`«fiO ZÖÏ LO_®Åx [iy# K«~°Û‰õΩ ã¨=∂^è•#OQÍ <å uÜ«∞ºx HõÅÖË x["≥∞ÿ xdÅÖ’Hõ"Õ∞ ǨÏã≤OK«∞—
'#~°∞_À ÉèÏ㨯~°∞_®— áê@~åã≤ qѨ= Hõq`åfixH˜ k‰õÄûz JÜ«∂º_»∞.
¡ Jx 'Liáê@— ~åâß_»∞. LiHõO|O g∞^Œ ‰õÄ_® uÜ«∞ºx
KåQÆO˜ ÉèÏ㨯~°~å=Ù J=∞~°`«fiO QÆ∞iOz – HõÅÅ∞ Hõ#QÆÅ"å_»∞ qѨ¡=HÍ~°∞_Õ#<Õ Kåi„`«Hõ ã¨`åºxfl =∞~À™êi

29. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 31
KåÏ_»∞. XHõ<å_»∞ ÉèÏ=Hõ=ÙÅ∞ q~°Ç¨Ïw`åÅ∞ áê_»∞HÀ_®xH˜ NH͉õΩà◊O lÖÏ¡ Hõq∞© ã¨Éèí∞º_≥·, yi[# Ô~·`«∞ =∞Ǩ ã¨Éèíefl
„¿Ñ~°}QÍ xez# HÀ~ÚÅ=∞‡ ‰õÄ_® t=™êQÆ~ü#∞ qѨ¡= áê@ÖË q[Ü«∞=O`«OQÍ x~°fiÇ≤ÏOz, ™êÜ«Ú^èŒ q=ÚH˜Î áÈ~åÏxH˜
áê_»=∞x P^ÕtOzOk. Ñ≤Å∞ѨÙxzÛ#"å_»∞. 'Zky# J=∞‡_»∞— ѨOKåk x~°‡Å. 19 Uà◊§
'H˘=∞‡Ö’¡ HÀ~ÚÅ=∞‡ Uq∞@#flk? =Ü«∞ã¨∞Ö’ ѨOKåk Hõ$+¨‚=¸iÎx ÃÑo§ KÕã¨∞‰õΩx, PÜ«∞# K≥Ñ≤Ê#
<≥`«∞Î~˘Å∞‰õΩ áê@Å<Õ áê_»=∞#flk— – 'H©K«Hõ=^茗 1972Ö’ H˘kÌáê˜ K«^Œ∞=Ù`À ~å[H©Ü«∞ Ѩi*Ï˝<åxfl ÃÑOK«∞‰õΩx, Ô~·`åOQÆ
JÔ~ã¨ì~Ú# `«~åfi`« – =∞Ç≤Ïà◊ʼnõΩ ~å[H©Ü∞« K≥`#ºO HõeyOzOk. Hõ$+¨=¸iÎx áÈbã¨∞Å∞
· « ‚
'â◊„`«∞ KÕ zH˜¯u#x, "≥H˜¯iOK«‰õΩ ##∞fl HÍÖËÛâßHõ ^ŒàÏxH˜ <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤ÏOzOk. ã¨∞Éσ~å=Ù áê}˜
â◊„`«∞ ta~°=Ú<≥·#, L„QÆ #~°ã≤OǨï<Õ „QÍÇ≤Ï`Àáê@∞ 1969 _çÃãO|~ü 22# HÍeÛ K«Oáê~°∞. WHõ 'QÆ∞O_≥
â◊„`«∞ ta~°=Ú<≥·#, "≥·Ñ¨¡=º wu<Õ *Ïi# ^ŒO_»∞— `Õ*Ëâ◊fi~°~å=Ù, J`«x J#∞K«~°∞Å∞. L^Œº=∂xH˜
K«O^Œ=∂=∂! K«O^Œ=∂=∂!— <åÜ« ∞ Hõ ` « fi O =Ç≤ Ï OK« Q Æ e y# â◊ H ˜ Î Ü « Ú ‰õ Ω Î Å ∞#fl H˘O_» Ñ ¨ e ¡
Jx *ˇ·Å∞ QÆk H˜ ˜H©Ö’Oz HõxÑ≤OKÕ K«O^Œ=∂=∞`À ã‘`å~å=∞Ü«∞º. qѨ¡=<å=#∞ X_»∞¤‰õΩ KÕ~°ÛQÆÅ *ÏÅ~°#fl. t=™êQÆ~ü
K≥ÑC‰õΩ<åfl_»∞. NN =O˜ =∞ǨHõq J~Ú<å ã¨~ `«ÑCQÍ PÖ’z¿ãÎ
¨ ˆ ¨ TÇ≤ÏOz#@∞ìQÍ<Õ D *ÏÅ~°#fl <å=#∞ X_»∞¤‰õΩ KÕˆ~Û „Ѩܫ∞`åflxfl
=^ŒÖË¡^Œ∞. <≥„Ǩ˙ |u‰õΩO>Ë #HõûÖˇ·@ÜÕ∞º"å_»x 1972Ö’ '<≥„Ǩ˙ H˘#™êyOKå_»∞. qѨ¡= q^•ºi÷, Ü«Ú=[#, Ô~·`«∞‰õÄb ã¨OѶ¨∂xfl
*Ï˝Ñ¨HÍÅ∞— ¿Ñ~°∞`À ~åã≤# Hõq`«Ö’ NN KÕã≤# TǨÏ#∞ „áê~°OaèOKå_»∞. ~å_çHõÖò q^•ºi÷ ã¨OѶ¨∞O, ~å_çHõÖò Ü«Ú=[#
x~˘‡Ç¨Ï=∂@OQÍ `«Ñ¨C|Ïì_»∞. ã¨OѶ¨∞O ã¨Éèí∞ºÅ∞ ~å_çHõÖòû ¿Ñ~°∞`À „QÍ=∂ʼnõΩ "≥àϧ~°∞. [#O`À
'NN =∂ =∞ǨHõg! Hõeâß~°∞. [#OÖ’¡ K≥·`«<åºxfl fã¨∞H˘KåÛ~°∞. qѨ¡"À^Œº=∂xH˜ D
x^Œ∞iOKÕ â◊"åÅ#∞ gѨ٠`« ˜ì ÖËѨ‰õΩ „Ѩ*Ï ã¨OѶ¨∂ÖË Hõà◊√§, K≥=ÙÅ∞, HÍà◊√§, KÕ`«∞Å∞QÍ Ñ¨x KÕâß~Ú.
k+≤ìÉÁ=∞‡ TǨÏÅ#∞ h Hõq`«Ö’ "≥∂Ü«∞‰õΩ #HõûŃs, NH͉õΩàÏÅ∞ „áê~°OaèOz# L^Œº=∞O L`«Î~° `≥ÅOQÍ}
––––––––– lÖÏ¡ÅÖ’ TѨO^Œ∞‰õΩOk. 1982Ö’ D '*ÏÅ~°#fl— JÔ~ã¨ìÜ«∂ºHõ,
™ê=∂#∞ºx Hõhflà◊§‰õΩ [=Ǩ~°∞_»∂ HÍ~°‰õΩ_Õ— J<åfl_»∞. D qѨ¡= <å=#∞ X_»∞¤‰õΩ KÕˆ~Û ÉÏ^茺`« t=™êQÆ~üÃÑ·... HÍ^Œ∞... ÔH.l.
^ÀÑ≤_ô ^Ò~°˚<åºÅ#∞ K«∂ã≤ <≥„Ǩ˙Ö’ Hõ^ŒeHõ =¿ãÎ ã¨`«º=¸iÎÃÑ· Ѩ_çOk. WO`« =~°‰õΩ t=™êQÆ~ü, ã¨`«º=¸iÎ, XHõˆ~.
'ã¨∂~°∞º_»∞ ~å„uà◊√§ "≥Å∞QÆ∞ WHõ¯_ç #∞O_ç t=™êQÆ~ü, ã¨`«º=¸iÎ "Õ~°∞"Õ~°∞.
ã¨sã¨$ѨO ѨÅ∞‰õΩ `≥Å∞QÆ∞ 1984–86 =∞^茺 HÍÅOÖ’ ёѨÙÖòû"å~ü áêsìÖ’ Ô~O_»∞
^˘~°‰õΩ#∞ ‰õΩO^Õ ˜ H˘=Ú‡— ѨO^ä•Å =∞^茺 áÈ~å@O [iy#@∞ì ã¨`«º=¸iÎ ã¨fiÜ«∞OQÍ
Jx J™ê^蕺Å∞ ™ê^蕺Å=Ù`åÜ«∞<åfl_»∞. K≥ÑC‰õΩ<åfl_»∞. 1984Ö’ 'Hõ_e *Ï„QÆ`—Ϋ J<Õ Hõq`« ~åâß_»∞. ~O_»∞
¨ » Ô
1970 EÖˇ· 10# "≥OѨÏѨ٠ã¨`«ºO, PkÉèí@¡ ÔH·ÖÏã¨OÅ#∞ Ѩ O ^ä • Å =∞^è Œ º áÈ~å@OÖ’ Éè Ï QÆ O QÍ `å#∞ ~åã≤ # XHõ
|∂@Hõ Ñ ¨ Ù Z<£ H “O@~ü Ö ’ K« O Ѩ _ » O `À NH͉õ Ω à◊ áÈ~å@O _®‰õΩº"≥∞O@∞Ö’ z=~°# D Hõq`«Ö’x H˘xfl ѨO‰õΩÎefl KÕ~åÛ_»∞.
`å`å¯eHõOQÍ "≥#HõѨ@∞ì Ѩ ˜ìOk. NH͉õΩà◊ L^Œº=∞OÖ’ peHõÅ∞ P ѨO‰õΩÎeq –
=KåÛ~Ú. "≥Ú`«O L^Œº=∂xfl XHõ`å˜ÃÑ· #_çÑOK«QÅ <åÜ«∞‰õΩ_»∞
Î ≤ Æ 'áê@ *Ï„QÆ`«Î! ÉÏ@ *Ï„QÆ`«Î!
ÖË_»∞. P JÜ≥∂=∞Ü«∞ ã≤÷uÖ’ t=™êQÆ~ü – #_»Hõ *Ï„QÆ`«Î! #_»`« *Ï„QÆ`«Î!
'K«∞Hͯx KÕѨ@ì~å! F! *ÏÅ~°<åfl! K«∞Hͯx *Ï„QÆ`«Î! Ѩ_»= *Ï„QÆ`«Î!
xHõ¯=ÚQÆ ^Œi KÕ~°Û~å! F! *ÏÅ~°<åfl!— Hõ_»e *Ï„QÆ`«Î! Hõ#∞K«∂Ѩ٠*Ï„QÆ`«Î!—
Jx H˘O_» Ñ ¨ e ¡ ã‘ ` å~å=∞Ü« ∞ º#∞^Õ Ì t Oz 'U ˜ H ˜ L^Œº=∞O `«Ñ¨C^•iÖ’ áÈ`«∞O^Œ#∞‰õΩ#flѨC_»∞ XHõ HõqQÍ
Z^Œ∞s^Œ∞"åà◊§=Ú~å— J<Õ áê@ ~åâß_»∞. JѨʒ¡ f~°∂ `≥#∂fl L^Œº=∞OÃÑ· „¿Ñ=∞`À ÃÇÏK«ÛiOKÕ q^è•#O D Hõq`«Ö’ HõxÑ≤ã∞Ok. ¨Î
HõxÑ≤OK«x NH͉õΩà◊ L^Œº=∂xH˜ H˘O_»Ñ¨e¡ K«∞Hͯx HÍQÆÅ_»x P Hõq`«Ö’ WOHÍ WÖÏ J<åfl_»∞ –
ã¨iQÍæ TÇ≤ÏOKå_»∞. P áê@Ö’ WOHÍ WÖÏ J<åfl_»∞ – '=∞# ã¨∞n~°… Ü«∂„`å Ѩ^äŒOÖ’
'"≥Ú#QÍ_»∞ `«=Ú‡}˜‚ "≥Úã¨e q∞OˆQã≤Ok â◊„`«∞ K«„Hõ|O^èŒ<åÅ∞!
Zky# J=∞‡}˜‚ U~°∞ HÍ>Ëã≤Ok K≥ki# J#∞|O^è•Å∞!—
QÆ∞O_≥ *Ïi# ^ŒO_»∞ QÆOQ͉õΩ "≥ÚH˜¯Ok â◊„`«∞ K«„Hõ|O^è<åÅ∞ ã¨~. K≥ki# J#∞|O^è•Å∞ qѨ"À^Œº=∞
Œ ˆ ¡
KÕuÖ’ `≥_»¡#∞ U˜Ö’ qã≤iOk <åÜ«∞‰õΩÅ =∞^茺 J<Õk ã¨Ê+¨ìO.
h HõO>ˇ ã≤# "åà◊§=Ú~å! F *ÏÅ~°<åfl! 1988Ö’ '<≥Å=OHõ— ¿Ñ~°∞`À t=™êQÆ~ü Hõq`«Å ã¨OѨ٘x
hu `«Ñ¨Êx "åà◊§=Ú~å! F *ÏÅ~°<åfl! q~°ã¨O ã≤ © Ü«¸xò „ѨK«∞iOzOk. D '<≥Å=OHõ— <ÕѨ^䌺O
h`À<Õ LOÏ=Ú~å!— QÆ ∞ iOz 2004Ö’ ~åã≤ # 't=™êQÆ ~ ü =∂@—Ö’ D H˜ O k
'"≥Ú#QÍ_»∞ `«=Ú‡_»∞— "≥OѨÏѨ٠ã¨`«ºO. ¿Ñ^Œ Ô~·`«∞ =∂@Å∞<åfl~Ú –
‰õΩ@∞O|OÖ’ Ѩ٘ì, ã¨∂¯Å∞ ©K«Ô~·, 1960Ö’ Hõ=¸ºxã¨∞ì áêsì 'ёѨÙÖòû "å~ü L^Œº=∞O rq`«OÖ’x Jxfl ~°OQÍÅÖ’ Pi÷Hõ,

30. 32 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
~å[H©Ü«∞, ™ê=∂lHõ, `åufiHõ ~°OQÆOÖ’ qѨ¡=O x~°fiÇ≤ÏOKåÅx J#fi~Úã¨∂Î '_®q∞ò QÆ∞~°*Ï_®— J<Õ Hõq`« ~åâß_»∞.
80= ^ŒâHOÖ’ „ѨuáêkOKå#∞. J^Õ ã¨O^Œ~ƒ° OÖ’ qѨ= ™êÇ≤Ï`«ºO
◊õ ù ¡ 'Jyfl Ǩϟ„`å=^è•#∞Å∞OQÍi
‰õÄ_® rq`«OÖ’x Jxfl ~°OQÍÅ#∞ `åHÍÅx ã¨∂zOKå#∞. D ˆQ^≥#∞ HÍã≤# Jã≤iQÍ_»∞
ã¨∂K«##∞ ^Œ$+≤ìÖ’ LOK«∞‰õΩx '<≥Å=OHõ—Ö’ Hõq`«Å∞ ~åâß#∞..... XHõ `˘eá⁄^Œ∞Ì "Õà◊
'Hõ_»e *Ï„QÆ`«Î—, '_®Hõì~ü HÍ„"Õ∞_£—, '<≥Å=OHõ— Hõq`«Å∞ ёѨÙÖòû"å~ü QÆ∞O_≥‰õΩ Z„~°*ˇO_®#∞ ǨÏ`«∞ΉõΩ<åfl_»∞.
L^Œº=∞OÃÑ· <Õ#∞ KÕã≤# #~°‡QÆ~°ƒù"≥∞ÿ# q=∞~°≈—. L^Œº=∞O QÆ∞iOz h <å@HõOÖ’ ÖËx Jã≤iQÍ_ç J#fl
ÃÇÏK«ÛiHõ KÕÜ«∞^ŒÅ∞Û‰õΩ#flѨÙ_»∞ Hõq WÖÏ #~°‡QÆ~°ƒù"≥∞ÿ# q=∞ˆ~≈ ^Œo`« ã¨OѶ¨∂xfl Éèí∞*ÏÅ g∞^Œ‰õΩ
KÕ™êÎ_»∞. D #~°‡QÆ~°ƒù"≥∞ÿ# q=∞~°≈ Ô~O_»∞ ~°HÍÅ∞QÍ LO@∞Ok. Z`«∞ΉõΩ<åfl_»∞—.
x~å‡}Ï`«‡Hõ ^Œ$+≤ì`À ã¨∂K«# K≥Ü«∞º_»O XHõ@~Ú`Õ, =ºuˆ~Hõ t=™êQÆ~ü Hõq`«fiOÖ’ `˘e™êiQÍ ^Œo`« â◊|ÌO HõxÑ≤Oz#
^Œ$HõÊ^äŒO`À "≥@HÍ~°O K≥Ü«∞º_»O =∞~˘Hõ ˜. t=™êQÆ~ü "≥Ú^Œ ˜ ã¨O^Œ~°ƒùO Wk. QÆ∞~°*Ï_» Hõ<åºâ◊√ůOÖ’ ^Œo`« ã¨=∞㨺#∞
Ѩ^u<Õ J#∞ã¨iOKå_»∞. J~Ú`Õ JHõ¯_»H¯õ _® ~O_À Ѩ^uH˜ K≥Ok#
úŒ Ô úŒ Ѩ OK«∞HÀÖË^#fl ZuÎ á⁄_»∞Ѩ٠ã¨∞xfl`«OQÍ<Õ J~Ú<å HõxÑ≤ã∞Ok.
ì˜ Œ ¨Î
ã¨∞xfl`«"≥∞ÿ# KèåÜ«∞Å∞‰õÄ_® HõxÑ≤™êÎ~Ú. 1988Ö’ ~åã≤# 'NN— J<Õ Hõq`«Ö’ 'NN K«xáÈÜ«∂_»x J#HõO_ç,
_®Hõì~ü ~å=∞<å^äŒO 㨇 $uH˜ 1987Ö’ t=™êQÆ~ü ~åã≤# Hõq`« XHõ =∞ǨHõq J=∞~°`«fiO J`«xk— JO@∂<Õ, P `«~åfi`« ^•xH˜O^Œ
'HÍ„"Õ∞_£ _®Hõì~ü—. JO^Œ∞Ö’ – ~åã¨∞‰õΩ#fl áê^Œ ã¨∂zHõÖ’ 'NN (XHõ<å˜) <å Jaè=∂# Hõq—
'HÍ„"Õ∞_£ _®Hõì~ü#∞ J<åfl_»∞. JO>Ë `«~åfiu HÍÅOÖ’ Jaè=∂# Hõq HÍ^Œ#fl =∂@.
~°H˜ΔOKÕ _®Hõì~ü ã¨`«º=¸iÎ qѨ¡"À^Œº=∂xH˜ ^Œ∂~°O HÍ=_®xH˜, t=™êQÆ~ü
JHõ¯_» Z=fi~°∂ ÖË~°∞— Hõq`«fiOÖ’ =zÛ# D Ѩi}Ï=∂xH© ã¨O|O^èŒO ÖËHõáÈÖË^Œ∞.
JOÏ_»∞. _®Hõ~#∞ ~°HOK«∞HÀÖËHáÈ~Ú# L^Œº=∞ "≥ÑÖϺxfl
ìü Δ˜ õ · ¨¶ 1988Ö’<Õ ~åã≤# '<å HÀã¨O Z^Œ∞~°∞ K«∂_»∞— J<Õ Hõq`«Ö’ –
ã¨∂zã¨∞Î#fl@∞ìQÍ LOk. _®Hõì~ü q+¨Ü«∞OÖ’<Õ HÍ^Œ∞, L^Œº=∞OÖ’ '<Õ#∞ K«xáÈ#∞
J=∞~°∞ÅÜÕ∞º „Ѩu XHõ¯i q+¨Ü«∞OÖ’#∂ D '"≥·Ñ¶¨ÅºO— LO@∞Ok U `å_»∂ ##∞fl LifÜ«∞ÖË^Œ∞
=∞i. XHõ¯ J=∞~°∞_»∞ ‰õÄ_® ÖˉΩO_® qѨ"À^Œº=∞O q[Ü«∞=O`«O
õ ¡ ã¨QÆ~°fi"≥∞ÿ# h Hõhflà◊§ #∞O_ç uiy ÖË™êÎ#∞
J~Ú`Õ, JO`«HõO>Ë HÍ=Åã≤Ok LO_»^Œ∞. ã¨∂~°º<Õ„`«O #∞O_ç ÖËz =™êÎ#∞
1972Ö’ áÈbã¨∞Å z„`«Ç≤ÏOã¨Å‰õΩ =∞~°}˜Oz# qѨ¡"À^Œº=∞ „áê} "åÜ«Ú=Ù Tk qÅ¡<£ „QÀqx ѨeH˜™êÎ#∞
<åÜ«∞‰õΩ_»∞ H˘e¡Ñ¨~° ~å=∞#~°ã≤OǨ~å=٠㨇 $uH˜ t=™êQÆ~ü –––––––
1987Ö’ ~åã≤# Hõq`« 'UH±`å~ü—. H˘e¡Ñ¨~° ã≤x=∂ ~°OQÆO #∞Oz <å HÀã¨O Z^Œ∞~°∞ K«∂_»∞
#HõûÖˇ·ò ~å[H©Ü«∂ÅÖ’H˜ =zÛ, =∂i¯ûãπì – Öˇxxãπì áêsì <å HÀã¨O "Õz K«∂_»∞—
x~å‡}OÖ’ K«∞~°∞QÍæ áêÖÁæ#fl"å_»∞. 1972 "Õ∞Ö’ áÈbã¨∞Å∞ J#fl =∂@ÅÖ’ `«# Éèíq+¨º`ü HÍ~°º„Hõ=∂xH˜ ã¨O|OkèOz
Ѩ@∞ìH˘x – HÍà◊√§ HÀã≤, "Õà◊√§ #iH˜, Hõà◊√§ Ñ‘H˜ z=~°‰õΩ HÍeÛ XHõ ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿ# x~°‚Ü«∞O L#fl@∞ì J~°÷=∞=Ù`«∞Ok. Jk 1990
K«Oáê~°∞. D 㨇 $u Hõq`«Ö’ t=™êQÆ~ü H˘e¡Ñ¨~°‰õΩ WÖÏ [#=iÖ’ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£Ö’ [iy# 20 Uà◊§ q~°ã¨O =∞Ǩã¨ÉèíÅ
q#flqOK«∞‰õΩO@∞<åfl_»∞ – ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ J*Ï˝`«O #∞O_ç ǨÏ~îå`«∞ÎQÍ '[# r=# „ã¨=Ou—Ö’H˜
'HÍÅO =zÛ#ѨC_»∞ ã¨Ê+¨ì"≥∞ÿOk. JѨʘ =~°‰õÄ qѨ¡"À^Œº=∞O`À
Hõhfl˜ ÉÁ@∞¡QÍ JÜ«∞#‰õΩ#fl qÉè^•Å∞, "å˜ Ñ¶e`«OQÍ PÜ«∞# L^Œº=∂xH˜ ^Œ∂~°O
Ë ¨
ÉÁ@ ÉÁÏ ~åÅ∞`ÀOk. HÍ=_»O "≥Ú^ŒÅ~Ú# q+¨Ü«∂Å∞ |Ü«∞˜ „ѨѨOKåxH˜ `≥eÜ«∞=Ù.
WHõ¯_» UHÍO`«OÖ’ L^Œº=∞O `«##∞ QO˜ "ÕãO^Œx K≥ÑCHÀ=_»"∞Õ ÉÏǨϺ „ѨÑOKåxH˜
Ô ≤ ¨ ¨
h HÀã¨O xâ◊≈|ÌOQÍ qÅÑ≤™êÎ#∞... `≥Å∞ã¨∞. J*Ï˝`«OÖ’ L#flѨC_»∞ PÜ«∞#ÃÑ· Z<Àfl ˆHã¨∞Å∞<åfl~Ú.
UH±`å~ü! x#∞fl "Õ_»∞‰õΩO@∞<åfl#∞ Wxfl ˆHã¨∞Å∞O_»QÍ, Z=iH© K≥áêÊ ÃÑ@ì‰õΩO_® WÖÏ q~°ã¨O ã¨ÉèíÖ’¡
<å qëê^•xfl "≥H˜¯iã¨∂Î „Ѩ`º« Hõ=∞Ü«∂º_Õq∞@x Pâ◊Û~°ºáÈ=_»O q~°ãO ã¨É∞íè ºÅ =O`«~ÚOk.
Δ ¨
r=# ã¨Ow`åxfl qxÑ≤OK«∞—. P ã¨ÉèíÅ ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ [iy# q~°ã¨O ã¨~°fi ã¨Éèíºã¨=∂"ÕâßxH˜
WO^Œ∞Ö’x UHÍO`«O, xâ◊≈|ÌOQÍ qÅÑ≤OK«_»O, qëê^ŒO ‰õÄ_® PÜ«∞# Ǩ[~°Ü«∂º_»∞. qѨ¡"À^Œº=∂xH©, PÜ«∞#‰õÄ =∞^茺
"≥Ú^ŒÖ# =∂@Åhfl L^Œº=∂xH˜ ^Œ∂~°"∞≥ ÿ XO@iQÍ ÉÏ^èÑ_∞» `«∞#fl
·ˇ Œ ¨ U~°Ê_ç# "≥·~°∞^蕺Šã¨OQÆu =∞iÛáÈ~Ú WHõ=ÚO^Œ∞ q~°™êxH˜ ÃÑ^ŒÌ
ã¨`«º=¸iÎ, qëê^Œ ã≤÷ux `≥eÜ«∞*Ëã¨∞Î<åfl~Ú. D 㨇 $u Hõq`« k‰õΩ¯QÍ LO>Ë ÉÏQÆ∞O_»∞#x KåÖÏ =∞Ok q~°ã¨O ã¨Éèí∞ºÅ‰õΩ
H˘e¡Ñ¨~° HÀã¨O ~åã≤#@∞ìQÍ HõO>Ë, `«#HÀã¨O ~åã¨∞‰õΩ#fl@∞ìOk. JxÑ≤OzOk. ã¨ÉèíÅ ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ PÜ«∞# J#∞z`« „Ѩ=~°Î# Ѩ@¡
`«##∞ `å#∞ F^•~°∞Û‰õΩ#fl@∞ìOk. ã¨`º« =¸iÎ, P"Õ^##∞ t=™êQÆ~ü
Œ ZO`« Jã¨O`«$Ñ≤Î L<åfl, q~°ã¨O PÜ«∞#H˜=fi^ŒÅ∞Û‰õΩ#fl Q“~°"åxH˜
HõqffiHõiOz#@∞ìOk. áê„`«∞_»∞ HÍÖËHáÈÜ«∂_»∞. ã¨Oã¨QÍ q~°™êxH˜, =ºH˜QÍ t=™êQÆ~‰Ω
õ ÷ Î üõ
1987Ö’<Õ Hõ<åºâ◊√ůO <å@HÍxfl =~°Î=∂# Éèíq+¨º`«∞ÎʼnõΩ W~°∞=ÙiH© J^˘Hõ qëê^ŒHõ~° ã¨OѶ¨∞@#. P `«~åfi`« PÜ«∞# J<ÕHõ

31. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 33
ã¨ÉÅÖ’ =∂Ï¡_∞`«∂ qѨ"À^Œº=∞OÃÑ,· q~°ãOÃÑ· xѨCÅ∞ QÆH¯õ _»O
íè » ¡ ¨ L^Œº=∂xˆH Ѩiq∞`«"≥∞ÿ#@∞ì Hõ#|_»^Œ∞. D Jaè„áêÜ«∂xH˜
„áê~°OaèOKå_»∞. z=~°‰Ωõ q~°ãOÖ’ JHõ=ÙÅ∂, ‰õΩHõ=ÙÅ∂ L<åfl~°x,
¨ J#∞QÆ∞}OQÍ<Õ 2000–2004 =∞^茺 HÍÅOÖ’ JÖϡǨϟ JHõƒ~ü,
q~°ã¨O =∞~°}˜OzO^Œh J<åfl_»∞. Ñ≤e¡ âßѨ<å~å÷ʼnõΩ L˜ì `≥QÆ^Œx ã¨^•ÌO‰õΩ „¿Ñ=∞ÖËY, zHõ¯_»∞ ^˘~°H_∞» , ~°O_ç! =∞=∞‡efl ~Ñπ K≥Ü∞« ºO_ç
õ ˆ
q~°ãO QÆ QÍ ã¨=∂^è•#O WzÛO^ÕQÍx, q~°ãOÃÑ· Zxfl q=∞~°≈Å∞
¨ ì˜ ¨ =O˜ Hõq`«Å∞ ~åâß_»∞. J"≥∞iHÍ Ü«Ú^Àú<å‡^ŒO`À áÈ~å_»∞`«∞#fl
KÕã<å ~O_Õà§◊ áê@∞ PÜ«∞# Ѩ@¡ ã¨ÇÏ<åxfl „Ѩ^i≈OzOk q~°ãO.
≤ Ô ¨ Œ ¨ =Úã≤¡O Ü≥∂^èŒ∞efl H©iÎã¨∂Î ~åã≤# Hõq`« JÖϡǨϟ JHõƒ~ü. '|QÍÌ^£
1992 [#=iÖ’ QÆ∞O@∂~°∞Ö’ q~°ãO ã¨ÉÅ ã¨O^Œ~ƒOQÍ [iy#
¨ íè °ù g^ä Œ ∞ bfl, W~åH± W㨠∞ Hõ ˆ ~ }∞=Ùbfl „¿Ñq∞OKÕ h „¿Ñ=∞#∞
ã¨~°fiã¨Éèíº ã¨=∂"Õâ◊O P Ô~O_Õà◊§áê@∞ PÜ«∞# KÕã≤# q=∞~°≈ʼnõΩ „¿Ñq∞ã¨∞Î<åfl#∞— JO@∂ J"≥∞iHÍ ™ê„=∂[º"åkx ZkiOz#
q=~°} J_çyOk. q=~°} W=fi‰õΩO_® q~°ãO ã¨~fiã¨Éºíè ã¨=∂"ÕâO
¨ ° ◊ '㨠^ •Ì O ‰õ Ω „¿Ñ=∞ÖË Y — ~åâß_» ∞ . áœ~° q=∂<åÅ#∞ Ü« Ú ^Œ ú
#∞Oz "åH“ò KÕã≤ "≥o§áÈÜ«∂_»∞. PÜ«∞# x~°HΔõ º ^èÀ~°}H˜ q~°ãO
¡ ˜ ¨ q=∂<åÅ∞QÍ =∂iÛ# =∞Ǩ =∂O„u‰õΩ_»∞QÍ =i‚ã¨∂Î J"≥∞iHÍ
PÜ«∞##∞ |Ç≤Ï+¨¯iOK«=Åã≤ =zÛOk. qѨ¡"À^Œº=∞O`À<ÕQÍHõ, J^茺‰õΔΩ}Ë‚ ѨiÔQuÎOz# a<£ ÖÏ_≥<£ QÆ∞iOz ~åã≤# Hõq`« 'zHõ¯_»∞
q~°ã¨O`À ‰õÄ_® PÜ«∞#‰õΩ ã¨O|O^èŒO `≥yáÈ~ÚOk. JѨÊ@∞flO_ç ^˘~°Hõ_»∞—. f„="åk ¿Ñ~°∞`À =∞<À~°=∂ ^Õqx JÔ~ã¨∞ì KÕã≤,
^Œo`« L^Œº=∞<åÜ«∞‰õΩxQÍ `«# HÍ~°ºHõÖÏáêÅ#∞ H˘#™êyOKå_»∞. z„`«Ç≤ÏOã¨Å∞Ãјì, Öˇ·OyHõ J`åºKå~°O KÕã≤, HÍeÛK«OÑ≤#
1994Ö’ '#_»∞ã¨∞#fl K«i„`«— J<Õ ¿Ñ~°∞`À XHõ Hõq`« ~åâß_»∞.
Î ^Œ∞~å‡~åæxH˜ x~°ã¨#QÍ J™êûO Ô~l"≥∞Oòû ÉϺÔ~H±‰õΩ Z^Œ∞~°∞QÍ
17 K«~°}ÏÅ P Hõq`« Wk – =∞Ç≤Ïà◊Å∞ KÕã≤# kQÆO|~° „Ѩ^Œ~°≈# ^Œ=Ú‡O>Ë =∞=∞‡efl ˆ~Ñπ
'â◊OÉèí∂‰õΩ_»∞ ÃÑ^•Å g∞^Œ z~°∞ #=Ùfi`À K≥Ü«∞ºO_»x ÉèÏ~°`« Ãã·x‰õΩʼnõΩ #QÆflOQÍ ã¨"åÖò qã≤iOk. P
~å=Ú}˜‚ =kèã¨∞Î<åfl_»∞. ã¨OѶ¨∞@#‰õΩ ã¨ÊOkOz '~°O_ç! =∞=∞‡efl ˆ~Ñπ K≥Ü«∞ºO_ç— J<Õ Hõq`«
UHõÅ=Ùº_»∞ „^À}∞x ÉÁ@# "ÕÅ∞#∞ ~åâß_»∞. "≥Ú`«O g∞^Œ qѨ"À^Œº=∂xH˜ ^Œ∂~°"∞≥ <å HõqQÍ t=™êQÆ~ü
Î ¡ ÿ
Q˘_»¤e`À #~°∞‰õΩ`«∞<åfl_»∞. P~ÀQƺOQÍ<Õ H˘#™êQÍ_»∞. zHõ¯O`å ã¨`«º=¸iÎ Ãã·^•úOuHõ
|e `«# z~°∞ áê^•Å`À "å=∞#∞}˜‚ QÆO^Œ~°QÀà◊OÖ’<Õ.
áê`åàÏxH˜ `˘ˆH¯ã¨∞Î<åfl_»∞. qѨ ¡ " À^Œ º =∞O #∞O_ç |Ü« ∞ @ Ѩ _ ç ^Œ o `« 㨠= ∞㨠º #∞
=∞#∞=Ù Hõà◊§Ö’ ã¨∂^Œ∞Å∞ QÆ∞K«∞ÛH˘x Éèí∞*Ï<Õã¨∞‰õΩ#fl `«~åfi`« `å#∞ qѨ¡= Hõq<å, ^Œo`« Hõq<å J<Õ
<åeHõ `≥QÀæã¨∞‰õΩx ã¨O^ÕǨÏO =zÛOk. JO^Œ∞ˆH '#_»∞ã¨∞Î#fl K«i„`«— Hõq`« H˜O^Œ
K≥qÖ’ ã‘ã¨O áÈã¨∞‰õΩx ~åã¨∞‰õΩ#fl áê^Œ ã¨∂zHõÖ’ 'Wk ˆH=ÅO ^Œo`« Hõq`«fiO HÍ^Œ∞.
â◊‡âß#OÖ’ ^˘~°∞¡`«∞<åfl_»∞. qѨ¡= ^Œo`« Hõq`«fiO, ^Œo`« qѨ¡= Hõq`«fiO— JO@∂ =∂@Å
HÍÅO Hõ™ê~Ú HõuÎg∞^Œ xÅ|_ç QÍ~°_ô KÕâß_»∞. "≥Ú`«ÎO ã¨=∂[ q=ÚH˜ÎÖ’ ÉèÏQÆOQÍ XHõ qѨ¡=
QÆi˚ã¨∞Î#fl Kè«O_®Å∞_»∞ Hõq ^Œo`« ã¨=∞㨺 QÆ∞iOz Hõq`«fiO ~åã≤#O`« =∂„`å# qѨ¡=
Pkâ◊O‰õ~°∞xÃÑ· <åÅ∞QÆ∞ "Õ@ ‰õΩHõ¯efl Hõq H͉õΩO_® áÈ_»∞. JO`«=∂„`«O KÕ`« ^Œo`« qѨ¡= Hõq, qѨ¡=
Lã≤ Q˘Å∞Ê`«∞<åfl_»∞. ^Œo`« Hõq Jx =∂@Å ã¨~°¯ãπ K≥Ü«∞º#Hõ¯~° ÖË^Œ∞. XHõ qѨ¡= Hõq
FǨϟ ! „ã‘Î ã¨=∞㨺 QÆ∞iOz ~å¿ãÎ qѨ¡= „ã‘Î "å^Œ Hõq Jx, "≥∞ÿ<åsì ã¨=∞㨺
WѨC_»∞ #_»∞ã¨∞Î#fl K«i„`« QÆ∞iOz ~å¿ãÎ qѨ¡= "≥∞ÿ<åsì Hõq Jx J#Hõ¯~° ÖË^Œ∞. U ã¨=∞㨺
Ѩ~°=∞ Kè«O_®Å K«i„`«—. QÆ∞iOz ~åã≤<å, qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ ^•<≥flÖÏ K«∂_®Ö’,
D Hõq`« H˜O^Œ Wk '^Œo`« =∂xÃѶ™Èì— Jh, L^Œº=∞O ZÖÏ Ñ¨i+¨¯iOK«∞HÀ"åÖ’ =∂i¯ûãπì – Öˇxxãπì J=QÍǨÏ#`À
<≥ÅÉÏÅ∞_»∞ H˘#™êyO¿Ñ#h <Àò ~åâß_»∞. Wk t=™êQÆ~ü ~åÜ«∞_»O =ÚYºO.
`˘e™êiQÍ ~åã≤# ѨÓiΙê÷~Ú ^Œo`« Hõq`«. nxfl NN 'J=`å~°O— J*Ï˝`«O #∞O_ç |Ü«∞@‰õΩ ~å=_®xH˜ ^Œo`« ã¨=∞㨺 Ѩ@¡
Hõq`« Ѩ^ŒúuÖ’ ~åâß_»∞. 'Ü«∞=Úx =∞Ç≤Ï+¨=Ù Ö’Ç¨Ï Ñ¶¨∞O@Å∞ L#fl qÉè Ë ^ •Å∞ HÍ~° } O HÍHõ á È~Ú<å, J*Ï˝ ` « O #∞O_ç
=∞|∞ƒ Kå@∞# Y}ËŇ<åfl~Ú— Jx "≥Ú^ŒÅ~Ú# Hõq`«‰õΩ NN |Ü« ∞ ˜ H ˘KåÛHõ 㨠` « º =¸iÎ ^Œ o `« L^Œ º =∞O`À =∞"Õ ∞ Hõ O
'ѨÙ_»q∞`«e¡H˜ ѨÙ~°∞˜ <˘Ñ¨CÅ∞ H˘`«Î ã¨$+≤ìx ã¨∞ÊùiOÑ≤OKå~Ú— Jx JÜ«∂º_»#flk x[O. qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’ Ô~O_»∞ ѨO^ä•Å =∞^茺
=ÚyOѨÙxKåÛ_»∞. t=™êQÆ~ü Hõq`«Ö’ J@∞=O˜ =ÚyOѨ٠áÈ~å@OÖ’ ^Œo`« ã¨=∞㨺 „Ѩ™êÎ=<Õ ÖË^Œ∞. H˘O_»Ñ¨b¡, ã¨`«º=¸sÎ
ÖË H õ á È~Ú<å W<åflà◊ ¥ § J}z"Õ ` « ‰ õ Ω QÆ ∞ Ô ~ · # ^Œ o `« ∞ Å∞ ~åã≤# _®‰õΩº"≥∞O@¡Ö’ =¸_»∞ „ѨÑOKåÅ ã≤^•úO`«O =O˜ ~å[H©Ü∞«
¨
u~°QÆ|_»∞`«∞<åfl~°#fl q+¨Ü«∂xfl |ÅOQÍ<Õ K≥áêÊ_»∞. J~Ú`Õ D ã¨=∞㨺Å∞<åfl~ÚQÍx, ^Œo`« ã¨=∞㨺 ÖË<ÕÖË^Œ∞. `«# Hõq`«fiOÖ’
'#_»∞ã¨∞Î#fl K«i„`«— Hõq`«fiO 'L^Œº=∞O <≥ÅÉÏÅ∞_»∞— Hõq`åfixH˜ ‰õÄ_® 1987 `«~åfi`«<Õ ^Œo`« „Ѩ™êÎ=# HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. JѨʘˆH
H˘#™êyOѨx K≥ѨÊ_»OÖ’ Bz`«ºO HõxÑ≤OK«^Œ∞. ã¨`«º=¸iÎ rq`«OÖ’ qѨ¡= Ü«ÚQÆO =Úyã≤Ok.
'#_»∞ã¨∞Î#fl K«i„`«— Hõq`å ã¨OѨ٘H˜ t=™êQÆ~ü ~åã¨∞‰õΩ#fl qѨ¡"À^Œº=∞O ѨHõ¯^•i Ѩ ˜ìO^Œ<À, q~°ã¨O =∞~°}˜OzO^Œ<À
'=∞~À=∂@—Ö’ WѨC_»∞ #_»∞ã¨∞Î#fl K«i„`« ^Œo`« L^Œº=∞ ™êÇ≤Ï`«ºO Jaè„áêÜ«∂Å∞ U~°Ê_®¤Hõ, "å˜x =ke |Ç≤Ï~°OQÆ rq`«OÖ’
#∞O_ç „Ñ¨Ñ¨OpHõ~°} ™êÇ≤Ï`«ºO =~°‰õΩ "åºÑ≤OzO^Œ#_»OÖ’ ^Œo`« „Ѩ"tOKåHõ JѨʘH PO„^è^âOÖ’ ã≤^OQÍ L#fl ^Œo`« L^Œº=∞O
Õ ˆ Œ Õ ◊ úŒ

32. 34 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
ã¨`«º=¸iÎH˜ P„â◊Ü«∞O HõeÊOzOk. J~Ú`Õ JHõ¯_® xÅHõ_»ÖËHõ JOâßefl ã‘fiHõiOKå_»∞. Jq 1. |∞^Œ∞ú_»∞ ^Õ=Ù}˜‚QÍHõ =∂#=Ù}˜‚
J<ÕHõ ^•~°∞ÅÖ’ J<ÕHõ ~°∂áêÅÖ’ #_»Hõ ™êyOK«=Åã≤ =zÛOk. Ѩ ˜ìOK«∞‰õΩ<åfl_»∞. 2. ‰õΩÅ ÉèË^•efl u~°ã¨¯iOz ã¨=∂#`åfixfl
WO`«H© ã¨`º« =¸iÎÖ’ ã≤^•úO`«Ñ~OQÍ =zÛ# =∂~°∞Ê Uq∞˜?
¨° HÀ~°∞‰õΩ<åfl_»∞. 3. Ç≤ÏO㨉õΩ ^Œ∂~°OQÍ LO_ç JÇ≤ÏOã¨#∞ „ѨKå~°O
=∂~ü¯û#∞ ѨÓiÎQÍ =^ŒÅHõáÈ~Ú<å, JOÉË^¯Œ ~ü Pâß*’ºuQÍ ZO^Œ∞‰õΩ KÕâß_»∞. 4. É∫^Œú ã¨OѶ¨∂ÅÖ’ ã¨=∞+≤ì rq`åxfl „Ѩ"Õâ◊ÃÑÏì_»∞. 5.
HõxÑ≤OKå_»∞? Jã¨Å∞ JOÉË^¯Œ ~ü ѶÖÏã¨Ñ‘¶ Uq∞˜? Ç≤ÏO^Œ∂=∞`åxfl
≤ Ô~·`«∞ʼnõΩ q`«Î<åÅ∞, "åºáê~°∞ʼnõΩ ÃÑ@∞ì|_ç, „â◊=∞ r=ÙʼnõΩ Ñ¨x
=ºuˆ~H˜Oz# JOÉË^Œ¯~ü É∫^Œú=∞`«OÖ’ ZO^Œ∞‰õΩ KÕ~å_»∞? ÉèÏ~°`« ã¨=∞‰õÄi¿ãÎ <Õ~åÅ∞O_»=x É∫^Œú *Ï`«Hõ Hõ^äŒÖ’¡ LOk.
~å*ϺOQÆ x~å‡`«QÍ ¿Ñ~°∞ `≥K«∞Û‰õΩ#fl JOÉË^Œ¯~ü z=~°‰õΩ P JOÉË^Œ¯~ü ^Œ$+≤ìÖ’ =∂i¯û[OÖ’ ã¨r=OQÍ L#fl JOâßÅ∞
~å*ϺOQÍ<Õfl `«QÆÅɡÏìÅx ZO^Œ∞Hõ#∞‰õΩ<åfl_»∞? JOÉË^Œ¯~ü#∂ H˘xfl L<åfl~Ú. Jq 1. `«`«fiâß„ã¨ÎO Hõ~°Î=ºO „ѨѨOKåxfl
Ѩ Ó iÎ Q Í JOwHõ i OK« H õ á È~Ú<å 㨠` « º =¸iÎ H ˜ JOÉË ^ Œ ¯ ~ü ѨÙ#ifli‡OK«_»O. 2. qaè#fl =~åæÅ „ѨÜ≥∂[<åÅ =∞^茺 ã¨OѶ¨∞~°¬}
ã¨∂~°∞º_≥O^Œ∞HõÜ«∂º_»∞? 1990 `«~åfi`« ã¨`«º=¸iÎx J~°÷O LO_»_»O. 3. =ºH˜ÎQÆ`« Pã≤ΠǨωõΩ¯ XHõiH˜ JkèHÍ~åxfl, =∞~˘HõiH˜
KÕã¨∞HÀ_®xH˜ D q+¨Ü«∂efl K«iÛOK«∞HÀ"åe. ^Œ∞óMÏxfl HõeyOK«_»O. 4. =ºH˜ÎQÆ`« Pã≤Îx ~°^Œ∞Ì KÕÜ«∞_»O ^•fi~å
^Œo`« ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~åxH˜ |∞^Œ∞ú_»∂, JOÉË^Œ¯~°∂ KåÅ~°h, ^ÀÑ≤_çx `˘ÅyOK«QÆÅQÆ_»O.
=∂~ü¯û HÍ"åÅh ~°OQÆ<åÜ«∞Hõ=∞‡ ~åã≤# ѨÙã¨ÎHÍxH˜ ã¨=∂^è•#OQÍ |∞^Œ∞ú_çÖ’#∞, =∂~ü¯ûÖ’#∂ JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ ã¨¿ÇÏ`«∞HõOQÍ
ã¨`«º=¸iÎ 'JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞— J<Õ Ñ¨Ùã¨ÎHõO ~åâß_»∞. HõxÑ≤Oz# q+¨Ü«∂Å∞ ÃÑ·# ¿Ñ~˘¯#flq. É∫^ŒúO, =∂i¯û[OÅÖ’x
~°OQÆ<åÜ«∞Hõ=∞‡ Jaè„áêÜ«∂Å∂ "å˜H˜ ã¨`«º=¸iÎ ã¨=∂^è•<åÅ∂ D '㨿ÇÏ`«∞Hõ— q+¨Ü«∂Å#∞ HõeÑ≤ JOÉË^Œ¯~ü XHõ ã¨iH˘`«Î `åufiHõ
„Ѩã∞¨ `O K«~Û° hÜ«∂OâßÅ∞ HÍ=Ù Hõ#Hõ "å˜x ѨH¯õ # ÃÑ_»∞`«∞<åfl#∞.
Î « zO`«##∞, ã≤^•úO`åxfl `«Ü«∂~°∞KÕâß_®? P `åufiHõ zO`«#
D ѨÙã¨ÎHõOÖ’ =∂~ü¯û, JOÉË^Œ¯~üÅ QÆ∞iOz# ã¨`«º=¸iÎ "≥Å∞QÆ∞Ö’ HÍ~åºK«~°}‰õΩ Ñ¨Ó#∞‰õΩ<åfl_®? áÈh `«#‰õΩ J=HÍâ◊O
J=QÍǨÏ##∞ J~°÷O KÕã¨∞HÀ=_»"Õ∞ „Ѩã¨∞Î`«O =∞# J=ã¨~°O. ÖË^Œ#∞‰õΩO>Ë =∞~˘HõÔ~=Ô~·<å ^•x PK«~°}‰õΩ ã≤^ŒúѨ_®¤~å?
'JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞— Jx `«# ѨÙã¨ÎHÍxH˜ ¿Ñ~°∞ ÃÑ@ì_»O c[~°∂ѨOÖ’<≥·<å P ã≤^•úO`« Ѷ¨e`«O ZHõ¯_»~Ú<å HõxÑ≤OzO^•?
^•fi~å ^Œo`« ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~åxH˜ JOÉË^Œ¯~ü ã≤^•úO`«"Õ∞ „Ѩ^è•#O ÃÑ· „Ѩâ◊flÅxfl˜H© 'ÖË^Œ∞— J<Õ ã¨=∂^è•#O K≥ѨÊ=Åã≤ LO@∞Ok.
J#fl q+¨Ü«∂xfl ã¨`«º=¸iÎ ã¨∂zOz#@ì~ÚOk. D ѨÙã¨ÎHõOÖ’ JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ |∞^Œ∞ú_ç JÇ≤ÏO™ê"å^ŒO #zÛOk. =∂~ü¯û =~°æ
WzÛ# á¶È’ÅÖ’ JOÉË^Œ¯~ü á¶È’ H˜O^Œ '^Œo`«∞Å q=ÚH˜ÎH˜ ^•i áÈ~å@O, =~°æ áÈ~å@OÖ’x Ç≤ÏO㨠#K«ÛÖË^Œ∞. =ºH˜ÎQÆ`« Pã≤Îx
K«∂Ñ≤# "Õ∞^è•q— Jx ã¨Ê+¨OQÍ<Õ ~åâß_»∞. z=i á¶È’Ö’ |∞^Œ∞_∞,
ì ú » ~°^∞Œ Ì K≥Ü∞« º_»O ^•fi~å ^ÀÑ≤_x `˘ÅyOK«=K«Û#fl q+¨Ü∞« O #zÛOk.
ç
=∂~ü¯û, JOÉË^Œ¯~üÅ∞<åfl~°∞. D á¶È’ H˜O^Œ '^ÀÑ≤_ô Ñ‘_»#ÖË¡x JÇ≤ÏO™êÜ«Ú`«OQÍ =ºH˜ÎQÆ`« Pã≤Îx ~°^Œ∞Ì K≥Ü«∞ºQÆÅ ~å*ϺOQÆO
ã¨=∂*Ïxfl HÍOH˜ΔOz# ™êfiÑ≤fl‰õΩÅ∞, `«`«fi zO`«<åѨ~°∞Å∞ D ZѨC_»~Ú<å, ZHõ¯_»~Ú<å Ѩ٘O^À ÖË^À ÉèÏ~°`« ~å*ϺOQÆ x~å‡`«
ì
„u=¸~°∞ÎÅ∞— Jx ~åâß_»∞. WHõ¯_» =ÚQÆ∞æih ã¨=∂# ™ê÷~ÚÖ’ JOÉË^Œ¯~ü ‰õÄ_® K≥ѨÊÖË^Œ∞. =ºH˜ÎQÆ`« Pã≤ΠǨωõΩ¯#∞ ~°^Œ∞Ì KÕã¨∞ÎO>Ë
LOKå_»∞. |∞^Œ∞_∞» ~O_»∞#fl~° "ÕÅ ã¨O=`«û~åÅ „H˜`O"å_»∞. =∂~ü¯û
ú Ô « Éèí∂™êfi=ÚÅ∞, ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞Å∂ T~°ˆH K«∂ã¨∂Î LOÏ~å?
19= â◊`å|ÌO "å_»~Ú`Õ, JOÉË^Œ¯~ü 20= â◊`å|ÌO "å_»∞. D z#fláê=Ú<≥·<å ÃÑ^ŒÌ Hõ„~°`À H˘@ì=∞<åfl~°∞QÍx, Hõ„~° q~°‰õΩ¯O_®
=ÚQÆ∞~∂ ^ÀÑ≤_ô Ñ‘_#ÖËx ã¨=∂*Ïxfl HÍOH˜Oz# =∂@ "åã¨="Õ∞.
æ° » ¡ Δ Î áê=Ú K«KÕÛ Ñ¨^Œúux Z=~°∂ K≥ѨÊÖË^Œ∞. K≥Ñ≤Ê<å x~°∂Ñ≤OK« ÖË^Œ∞.
WOHÍ KåÖÏ =∞Ok HÍOH˜ΔOKå~°∞. HÍOH˜ΔOK«_»O XHõ¯>Ë KåÅ^Œ∞. É∫^ŒúOÖ’#∂, =∂i¯û[OÖ’#∂ JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ #zÛ# q+¨Ü«∂ÅÖ’
P HÍOHõΔ <≥~°"Õ~°_®xH˜ PK«~°} ™ê^茺"≥∞ÿ# =∂~°æO K«∂áêe. P WÖÏO˜ "≥·~°∞^蕺Å∞<åfl~Ú. "å˜x ã¨`«º=¸iΠѨi+¨¯iOK«ÖË^Œ∞.
=∂~åæxfl |∞^Œ∞ú_»∂, JOÉË^Œ¯~ü K«∂ѨÖË^Œ∞. =∂~ü¯û K«∂Ñ≤OKå_»∞. JOÉË^Œ¯~ü É∫^ŒúO "≥·Ñ¨Ù =∞o§# q+¨Ü«∞O – 1990ÅÖ’
„H©ã∞Ψ ѨÓ~°fiO <å˜ |∞^Œ∞_∞ =∂~°O K«∂ѨÖ^#_»O <åºÜ«∞O HÍ^Œ∞.
ú » æ Ë Œ ™ÈqÜ«∞ò Ü«¸xÜ«∞<£Ö’ ™È+¨eã¨∞ì "≥ÑźO <ÕÑ^ºŒä OÖ’ „áê^è•<åºxfl
· ¨¶ ¨
JѨʘ Ѩiã≤÷`«∞Ö’¡ JÖÏ HÍOH˜ΔOK«_»"Õ∞ Q˘Ñ¨Ê. WHõ =∂~ü¯û `«~åfi`« ã¨O`«iOK«∞‰õΩO^Œx ã¨`«º=¸iÎ Jaè„áêÜ«∞Ѩ_»∞`«∞<åfl_»∞. `˘e
=zÛ# JOÉË^Œ¯~ü PK«~°} ™ê^茺=∞ÜÕ∞º =∂~åæxfl K«∂ѨÖËHõáÈ=_»O ™È+¨eã¨∞ì „Ñ¨Ü∂QÆO áêºiãπ Hõ=¸º<£ P~°∞ "å~åÅÖ’ qѶÅ"≥∞Ok.
≥ ¨ ÿ
K«~°ÛhÜ«∂Oâ◊O. ™ÈqÜ«∞ò Ü«¸xÜ«∞<£ „ѨÜ≥∂QÆO <åÅ∞QÆ∞ ^ŒâßÉÏÌÅ `«~åfi`«
"≥Ú^Œ@ |∞^Œ∞ú_ç"À, =∂~ü¯û"À JOÉË^Œ¯~ü JOwHõiOz# 1950ÅÖ’<Õ qѶÅ"≥∞Ok. `«~`~åÅ Éè∂™êfi=∞º =º=ã¨,÷ â◊`åÉÏÌÅ
¨ ÿ ° « í
JOâßÖËq∞’ K«∂^•ÌO. ÃÑ@∞ì|_ç^•s =º=ã¨÷ D Éè∂g∞‡^Œ áê`«∞‰õΩáÈ~Ú LO_»QÍ, ™È+¨eã¨∞ì
í
É∫^•ú x fl `˘e #∞O_ç Z=iH˜ + ¨ ì O =zÛ#@∞ì "å~° ∞ „ѨÜ≥∂QÆO U X_ç^Œ∞_»∞‰õΩÅ∂ ÖˉõΩO_®, #∂˜H˜ #∂~°∞ áêà◊√§
"åºMϺxOKå~°∞. XHõ~°∞ =∞ǨÜ«∂#O J<åfl~°∞. =∞~˘Hõ~°∞ ™êѶ ‘ Q Í ™êyáÈÜÕ ∞ q^è Œ O QÍ K≥ Ü « ∞ º_®xH˜ =∂~ü ¯ û KÕ u Ö’
Ç‘Ï#Ü«∂#O J<åfl~°∞. WOH˘Hõ~°∞ â◊¥#º"å^ŒO J<åfl~°∞. JOÉË^Œ¯~ü =∞O„`« ^ Œ O _» O ÖÏO˜ ^ Õ n ÖË ^ Œ ∞ . =∂i¯û[O Ѩ Ù ˜ ì # H˘xfl
#=Ü«∂# É∫^ŒúO J<åfl_»∞. É∫^ŒúOÖ’x `«~°¯ ~°Ç≤Ï`« q+¨Ü«∂Å#∞ ^ŒâßÉÏÌÅÖ’<Õ ™È+¨eã¨∞ì „Ñ¨Ü≥∂QÆO PK«~°}Ö’H˜ ~å=_»"Õ∞ P
`˘ÅyOK«_»O, `«~°¯|^Œú q+¨Ü«∂Å#∞ ã‘fiHõiOK«_»O JOÉË^Œ¯~ü ã≤^•úO`åxH˜ L#fl Q˘Ñ¨Ê q[Ü«∞O. Ô~O_»∞#fl~° "ÕÅ ã¨O=`«û~åÅ
#=Ü«∂# É∫^ŒúO „Ѩ`ÕºHõ`«. ѨÙ#~°˚#‡, Hõ~°‡ã≤^•úO`åÅ∞ `«~°¯|^ŒúO K«i„`« Hõey# |∞^Œ∞ú_ç JÇ≤ÏO㨠PK«~°}Ö’ ZO^Œ∞‰õΩ ã¨Ñ¶¨ÅO
HÍ^Œ∞ HÍ|˜ì JOÉË^Œ¯~ü "å˜x `˘ÅyOKå_»∞. `«~°¯ |^ŒúOQÍ L#fl HÍÖË^∞Œ ? <åÅ∞ÔQ^∞Œ â◊`åÉÏÌÅ K«i„`« Hõey# '„Ѩ*Ï™êfi=∞ºO— ZO^Œ∞‰õΩ
·

33. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 35
~å#∞ ~å#∞ Éèí„+¨μì Ѩ_»∞`«∞#flk? Jã¨Å∞ JÇ≤ÏOã¨QÍx, x["≥∞ÿ# T~°@ á⁄O^•_»∞. JO^Œ∞Ö’ ‰õÄ_® `«#‰õΩ #K«Ûx JOâßÅ#∞
„Ѩ[Å ™êfi=∞ºOQÍh ZѨC_»~Ú<å PK«~°}Ö’ L<åflÜ«∂? Jq `˘ÅyOz É∫^•úxfl #=Ü«∂# É∫^ŒOQÍ =∂iÛ ã‘fiHõiOKå_»∞. =∂"À
ú
ѨÙ@∞ìHõ`À<Õ K«zÛáÈ~Ú# „ѨÜ≥∂QÍÅ∞. WO`«=~°‰õΩ „ѨѨOK«OÖ’ ™êO㨯 $uHõ qѨ¡=O ^•fi~å ™êkèOK«^ŒÅ∞Û‰õΩ#fl^•xfl JOÉË^Œ¯~ü
Jxfl „ѨÜ≥∂QÍÅ HõO>Ë XHõ¯ ™È+¨eã¨∞ì „Ñ¨Ü≥∂QÆ"Õ∞ PK«~°}Ö’ =∞`«O ^•fi~å<Õ ™êkèOK«^ŒÅ∞Û‰õΩ<åfl_»∞. JO^Œ∞ˆH Éè∫uHõ |ÖÏxfl
™ê^茺"≥∞ÿ H˘O`«HÍÅ"≥∞ÿ<å xezOk. ™ÈqÜ«∞ò Ü«¸xÜ«∞<£ LѨãOǨÏiOz# `«~åfi`« Hõ=¸ºxã¨∞ì ~å*Ϻxfl HÍáê_»QeQk =∞`«O
¨ Æ ˆ
Ѩ`«#O`À WHõ ™È+¨e[O âßâ◊fi`«OQÍ ™ê^茺O HÍ^Œx ã¨`«º=¸iÎ =∂„`«"∞Õ #x, Jk É∫^Œ=∞`«"∞Õ #h JOÏ_»∞. |∞^Œ∞_ÖÏQÍ x~°O`«~°
ú ú ç
J#∞‰õΩO@∞<åfl_®? ™ê=∂lHõ Ѩi}Ï=∞O Ѩ@¡ ™ê^è•~°} J=QÍǨÏ# É’^èŒ#Å ^•fi~å =∞x+≤ „Ѩ=$uÎx ã¨O㨯iOK«=K«∞Û#x JOÉË^Œ¯~ü
L#fl "åÔ~=~°∂ "≥Ü«∞ºx Ju ™ê^è•~°} „Ѩâ◊flÅ∞ "Õã¨∞Î<åfl_»∞ ‰õÄ_® #=∂‡_»∞. HÍi‡Hõ=~°æ xÜ«∞O`«$`«fiO HÍ^Œ∞, HÍi‡Hõ =~°æ
ã¨`«º=¸iÎ. Hõ=¸ºxã¨∞ì ÃÑ@∞ì|_ç^•s "≥·Ñ¨Ù ZO^Œ∞‰õΩ "≥àϧ~°∞? „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO HÍ"åÅOÏ_»∞. HÍi‡Hõ=~°æ xÜ«∞O`«$`«fiO ZÖÏ
#∂`« # =∂#=Ù}˜ ‚ ZO^Œ ∞ ‰õ Ω ã¨ $ +≤ ì O K« Ö Ë H õ á ÈÜ« ∂ ~° ∞ ? Jx =ã¨∞ÎO^À =∂~ü¯û K≥áêÊ_»∞. ^•xfl ™êkèOz Öˇx<£, =∂"ÀÅ∞
„Ѩtflã¨∞Î<åfl_»∞ ã¨`«º=¸iÎ. ÃÑ·QÍ É∫^ŒúO #∂`«# =∂#=Ù}˜‚ x~°∂Ñ≤OKå~°∞. HÍi‡Hõ=~°æ „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO ~å=_®xH˜ JOÉË^Œ¯~ü
ã¨$+≤ã∞¨ O^Œx, P #∂`«# =∂#=Ù_»∞ #∂`«# ã¨=∂*Ïxfl ã¨$+≤™êÎ_x,
ì Î ì » K≥Ñ≤Ê# =∂~°æO Uq∞˜? ã¨`«º=¸iÎ ^Œ$+≤ìÖ’ J^Õ ~å*ϺkèHÍ~°
É∫^Œú ^èŒ~°‡OÖ’ P â◊H˜Î LO^Œh JOÉË^Œ¯~ü`Àáê@∞ ã¨`«º=¸sÎ ÔH·=ã¨O. HÍi‡Hõ ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~åxH˜ =∂~ü¯û ã≤^•úO`åxfl¿ãÎ, ^Œo`«
#=Ú‡`«∞<åfl_»∞. É∫^Œú ^èŒ~°‡OÖ’ JO`« ˜ =∞Ǩ`«Î~°"≥∞ÿ# â◊H˜Î LO>Ë ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~åxH˜ JOÉË^Œ¯~ü ã≤^•úO`åxflKåÛ_»x, J^Õ
WHõ =∂i¯û[O`À Ѩ<Õ LO_»^∞. ÃÑQÍ JO`« ˜ â◊HΘ L#fl É∫^Œ^~‡° O
Œ · ú Œè ~å*ϺkèHÍ~° ÔH·=ã¨=∞x ã¨`«º=¸iÎ Jaè„áêÜ«∞Ѩ_®¤_»∞. JOÉË^Œ¯~ü
Ô~O_»∞#fl~° "ÕÅ ã¨O=`«û~åÅ∞QÍ #∂`«# =∂#=Ù}À‚, #∂`«# WzÛ# ã≤^•úO`«O PK«~°} ™ê^茺=∂ HÍ^• J<Õ q+¨Ü«∂xfl JÖÏ
ã¨=∂*Ï<Àfl ã¨$+≤ìOK«ÖË^Œ∞ =∞i! ~°OQÆ<åÜ«∞Hõ=∞‡ÃÑ· HÀѨO LO>Ë LOz`Õ, PÜ«∞# ^Œo`« ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~°O HÀã¨O „ѨÜ∞« uflOKå_»#flk
P"≥∞#∞ '#=∂~°=∞‡— (#H˜b =∂i¯ûã¨∞ì =∞ǨÏ=∂‡i ~°OQÆ<åÜ«∞Hõ=∞‡) x[O. HÍh =∂~ü¯û K≥Ñ≤ÊOk ˆH=ÅO HÍi‡Hõ ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~°O
Jx uÏì~°∞QÆ^•? P"≥∞ÃÑ· HÀѨO`À |∞^Œ∞ú}©‚, JOÉË^Œ¯~ü#∂ QÆ∞iOKÕ HÍ^Œ∞, "≥Ú`«ÎO ã¨=∂*Ïxfl q=ÚH˜Î K≥Ü«∞º_»O QÆ∞iOz,
PHÍâßxÔ H `Õ Î ¿ ãÎ ZÖÏ? Éè í ∂ g∞‡^Œ xÅ|_ç Hõ q `« fi O K≥ Ñ ≤ Ê # D =∞øeHõ"≥∞ÿ# `Õ_®#∞ QÆ∞iÎOK«‰õΩO_®, ã¨=∂[OÖ’ Ô~O_Õ
t=™êQÆ~ü‰õÄ, PHÍâ◊OÖ’ LO_ç ã≤^•úO`« K«~°Û KÕã≤# ã¨`«º=¸iÎH© ã¨=∞㨺Å∞<åflÜ«∞h, XHõ^•x Ѩiëê¯~°O =∂~ü¯û K≥a`Õ, =∞~À^•x
áÈeHõ HõxÑ≤OK«_»O ÖË^Œ∞. Ѩiëê¯~°O JOÉË^Œ¯~ü K≥áêÊ_»x, JÖÏ L#fl Ô~O_»∞ ã¨=∞㨺ʼnõΩ
`«~åfiu HÍÅOÖ’ Ç≤ÏO㨠q+¨Ü«∞OÖ’ JOÉË^Œ¯~ü `«# W^ŒÌ~°∂ Ѩiëê¯~åÅ∞ ã¨∂zOKå~°∞ HÍ|˜ì, P W^ŒÌi ã≤^•úO`åefl
Jaè„áêÜ«∂xfl H˘kÌQÍ =∂~°∞Û‰õΩ#fl@∞ì HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. ã¨=∂*Ïxfl HõeÑ≤`Õ Jk ^ÕjÜ«∞ =∂i¯û[O J=Ù`«∞O^ŒOÏ_»∞ ã¨`«º=¸iÎ.
=∂ˆ~Û [#â◊H˜ÎQÍ Ç≤ÏOã¨#∞ PǨfix™êÎ#∞QÍx, XHõ "å^ŒOQÍ ^•xfl PÜ«∞# J<ÕHõ ã¨Oã¨÷Ö’¡, áêsìÖ’¡ KÕ~°_»"Õ∞QÍHõ, `å#∞ ™⁄O`«OQÍ
u~°ã¨¯i™êÎ#OÏ_»∞. nxfl „Ѩ™êÎqã¨∂Î 'Wk XHõ J^Œ∞ƒù`« ã¨∂„`«O— H˘xfl ã¨Oã¨efl, áêsìefl ™ê÷ÑOKå_»∞QÍx, "å˜Ö’ ^ÕjÜ«∞ =∂i¯ûã¨∞ì
÷ ≤
J<åfl_»∞ ã¨`«º=¸iÎ. JOÉË^Œ¯~ü K≥Ñ≤Ê# =∂@Å#∞ |˜ì =∂~ü¯û áêsì ÖË^Œ∞.
Ç≤ÏOã¨#∞ XHõ "å^ŒOQÍ K≥Ñ≤Ê#@∞ì Jaè„áêÜ«∞O U~°Ê_»∞`«∞Ok. =∂~ü¯û, JOÉË^Œ¯~üÅ ã≤^•úO`åÅ ã¨=∞#fiÜ«∞O`À `«Ü«∂~°ÜÕ∞º
Ç≤ÏOã¨#∞ Ç≤ÏO™ê"å^ŒOQÍ =∂~ü¯û ZHõ¯_® K≥ѨÊÖË^Œ∞. Hõ=¸ºxã¨∞ì ^ÕjÜ«∞ =∂i¯û*Ïxfl ã¨=∞i÷OK«∞HÀ=_»O HÀã¨O =∞s Jã¨O|^Œú"≥∞ÿ#
„Ѩ}ÏoHõÖ’ Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ `«=∞ Jaè„áêÜ«∂Å#∂, ÅHΔͺÅ#∂ "å^Œ# K≥Ü«∞º_®xH˜ ‰õÄ_® ã≤^ŒúѨ_®¤_»∞. ÃÇÏÔQe[O, Ѷ¨Óº~ü
^•K«∞HÀ~°x K≥|∞`«∂ 'ã¨=∞ã¨Î =~°Î=∂# ™êOѶ≤∞Hõ Ѩiã≤÷`«∞Å#∂ ÉÏ~Ú[OÅ HõÅ~ÚHõ#∞ JOwHõiOz#"å~°∞, =∂~ü¯û – Ѷ¨ÓÖË
|Å=O`«OQÍ ‰õÄÅ^ÀÜ«∞_»O ^•fi~å<Õ `«=∞ÅHΔͺÅ∞ ã≤kúOK«QÆÅ=x JOÉË^Œ¯~üÅ HõÅ~ÚHõ#∞ ‰õÄ_® JOwHõiOKåÅOÏ_»∞ ã¨`«º=¸iÎ.
"åà◊√§ |Ç≤Ï~°OQÆOQÍ<Õ „ѨHõ ˜™êÎ~°∞— Jx =∂~ü¯û, UOÔQÖòûÅ∞ JO>Ë ÃÇÏÔQÖò QÆu`«~å¯hfl, Ѷ¨Óº~üÉÏ Éè∫uHõ"å^•xfl HõeÑ≤ =∂~ü¯û
JOÏ~°∞. '|Å=O`«OQÍ— Jx K≥ѨÊ_»O =Å¡ „Ѩã¨∞Î`«O L#fl ã≤÷ux `«# ã≤^•úO`åxfl `«Ü«∂~°∞KÕã≤#@∞ì ã¨`«º=¸iÎ ÉèÏqã¨∞Î#fl@∞ìOk.
=∂~°Û_»O HÀã¨O Ç≤ÏO㨠Jx"å~°ºO Jx J~°÷=∞=Ù`ÀOk. WHõ¯_» P Ô~O_ç ˜h HõeÑ≤`Õ Jk =∂i¯û[O J~ÚáÈ`«∞O^•! W^Õ=∞~Ú<å
=∂~ü¯û, UOÔQÖòûÅ∞ Ç≤ÏOã¨#∞ ã¨=∂*Ïxfl =∂~°Û_®xH˜ XHõ â◊H˜ÎQÍ =OHÍÜ«∞Å∞, ɡO_»HÍÜ«∞Å∂ HõeÑ≤ ‰õÄ~° K≥Ü«∞º_»=∂!
ÉèÏqOKåˆ~QÍx, ^•<˘flHõ "å^ŒOQÍ K≥ѨÊÖË^Œ∞. JOÉË^Œ¯~ü Ѩ٘ì# x*ÏxH˜ =∂~ü¯û–ÃÇÏÔQe*Ïhfl, Ѷ¨Óº~ü ÉÏ~Ú*Ïhfl HõeÑ≤
"å`å=~°}Ïhfl, ÃÑiy# <ÕѨ^䕺hfl, É∫^ŒúOÃÑ· PÜ«∞#‰õΩ#fl =∂i¯û*Ïxfl `«Ü«∂~°∞ K≥Ü«∞ºÖË^Œ∞. JO`« ã≤OѨÙÖòQÍ =∂i¯û*Ïxfl
qѨs`«"∞≥ # qâßfi™êhfl ^Œ$+≤Ö’ ÃÑ@∞ì‰Ωõ O>Ë 'Ç≤ÏO㨗#∞ JÖÏ Jáê~°O
ÿ ì ÷ `«Ü∂~°∞KÕ¿ã J=HÍâ◊O LO>Ë, ^•xfl `«Ü∂~°∞ K≥Ü∞« º_®xH˜ ZO^Œ~À
« «
KÕã¨∞‰õΩ<åfl_»x J#∞‰õΩ<åfl, =∂i¯û[OÖ’ Ѩ٘ì, qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’ ã¨`º« =¸~°∞Å∞ Ѩ٘ì LO_Õ"åà◊√§. =∂~ü¯û‰õΩ P J=HÍâ◊O WKÕÛ"åàı§
Î
ÃÑiy# ã¨`«º=¸iÎ ‰õÄ_® JÖÏ J~°÷O KÕã¨∞HÀ=_»OÖ’ x*Ï~Úf HÍ^Œ∞. XHõ ã≤^•úO`«O ѨÙ@ì_®xH˜ XHõ <ÕѨ^䌺O, XHõ „Hõ=∞O
LO^• J<Õ ã¨O^ÕǨÏO HõÅ∞QÆ∞`«∞Ok. LOÏ~Ú. ǨÏ~îå`«∞ÎQÍ Un ѨÙ@ì^Œ∞. ã¨∞n~°… ™ê=∂lHõ Ѩi}Ï=∞
JOÉË^Œ¯~ü Ç≤ÏO^Œ∂=∞`åxfl ZO`« f„=OQÍ q=∞i≈Oz<å, „Hõ=∞OÖ’ PÜ«∂ xiÌ+¨ì Ѩiã≤÷`«∞Ö’¡ PÜ«∂ ã≤^•úO`åÅ∞ ѨÙ_»`å~Ú.
=∞`«O K«„@O #∞O_ç |Ü«∞@Ѩ_»ÖË^Œ∞. PÜ«∞# Ç≤ÏO^Œ∂=∞`« ÃÑ@∞ì|_ç^•s =º=ã¨÷ =zÛO`«~åfi`Õ =∂i¯û[O ѨÙ@ì_®xH˜ J=HÍâ◊O
=ºuˆ~ˆHQÍx, =∞`« =ºuˆ~H˜ HÍ^Œ∞. JO^Œ∞ˆH É∫^Œú=∞`«OÖ’ KÕi LOk. ZO`«=∞Ok `«`«fi"Õ`«ÎÅ∞ ZO`« `«Å|^ŒÌÅ∞ H˘@∞ì‰õΩ<åfl

34. 36 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
Éè∂™êfi=∞º =º=ã¨Ö’ =∂i¯û*Ïxfl Ѩ٘OK«Ö~∞° . ÉÏxã¨, Éè∂™êfi=∞º
í ÷ ì Ë í ã¨O|O^è•Å`À#∂ ã¨O|O^èŒO ÖËx =∂#=Ù_»∞. D HÍ~°}OQÍ
=º=ã¨÷Ö’¡ ‰õÄ_® ^ÀÑ≤_ô L#flѨʘH©, =∂i¯û[OÖ’ H©ÅHõ"≥∞ÿ# JOÉË^Œ¯~ü Éè∫uHõ"å^ÕQÍh Ü«∂Ou„Hõ Éè∫uHõ"åk. Kåi„`«Hõ
'J^Œ#Ѩ٠qÅ∞=—#∞ QÆ∞iÎOK«_®xH˜ P ^ÀÑ≤_ô ã¨fiÉèÏ=O J=HÍâ◊O Éè∫uHõ"åk HÍ_»∞. JOÉË^Œ¯~ü Kåi„`«Hõ ^Œ$HõÊ^äŒOÖ’x D ֒ѨO
W=fi^Œ ∞ . ÃÑ@∞ì | _ç ^ •s =º=㨠÷ Ö ’x ^ÀÑ≤ _ ô 㨠fi Éè Ï =O P J`«x ~°K«#Ö’¡ „ѨuѶ¨eOzOk—.
J=HÍâßxflã¨∞Ok. JO^Œ∞H =∂~ü¯û ^•xfl QÆ∞iÎOK«QeQÍ_»∞. =∂~ü¯û
Î ˆ Æ (JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞ – ¿Ñl. 164)
Q˘Ñ¨Ê "Õ∞^è•q HÍ|˜ì =∂i¯û*Ïxfl K≥ѨÊÖË^Œ∞. PÜ«∞# "Õ∞^è•q '=∂i¯û[O`À JOÉË^¯Œ ~ü‰Ω ã≤^•úO`«Ñ~"∞#, L^Œº=∞Ѩ~"∞#
õ ¨ ° ≥ÿ ° ≥ÿ
HÍ=_»O`ÀÉÏ@∞, P ã≤^•úO`«O K≥ѨÊ_®xH˜ J#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ# ã¨=∞㨺Å∞ `«Ö`∞`∞<åfl~Ú. D <ÕÑ^ºŒä OÖ’ JOÉË^¯Œ ~ü HͺÑ≤@e[O
ˇ «Î « ¨
Ѩiã≤÷`«∞ÅÖ’ ѨÙÏì_»∞ HÍ|˜ì K≥ѨÊQÆeQÍ_»∞. HÍ^Œ∞, ™È+¨e[O HÍ"åÅ#∞‰õΩ<åfl_»∞. =∂i¯ûÜ«∞<£ ™È+¨e*Ïxfl QÍHõ
ÃÇÏÔQÖò, Ѷ¨ÓºÜ«∞~üÉÏÅ∞ =∂~ü¯û‰õΩ H˘kÌQÍ =ÚO^Œ∞#fl Q˘Ñ¨Ê ¿ãìò ™È+¨e*Ïxfl ã‘fiHõiOKå_»∞... J~Ú`Õ ã¨=∞„QÆ"≥∞ÿ# #∂`«#
[~°‡<£ `«`«fi"Õ`«ÎÅ∞. ÃÇÏÔQÖò K«xáÈÜÕ∞<å˜H˜ =∂~ü¯û‰õΩ 13 Pi÷ H õ ã≤ ^ •ú O `åxfl ~° ∂ Ѩ H õ Å Ê# KÕ Ü « ∞ _®xH˜ JOÉË ^ Œ ¯ ~ü
ã¨O=`«û~åÅ∞. Ѷ¨ÓºÜ«∞~üÉÏ =∂~ü¯ûHõO>Ë 14 ã¨O=`«û~åÅ∞ ÃÑ^ŒÌ. „Ѩܫ∞uflOK«ÖË^Œ∞—.
ÃÇÏÔQÖò QÆu`«~å¯xfl Jaè=$kú KÕâß_»∞. ѶӺܫ∞~üÉÏ Q˘Ñ¨Ê Éè∫uHõ"å^Œ
¨ (JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞ – ¿Ñl. 101)
`«`«fi"Õ`«Î. J~Ú`Õ gi^ŒÌi "å^•Å‰õΩ Ñ¨iq∞`«∞Å∞<åfl~Ú. ÃÇÏÔQÖò P `« ~ åfiu ¿ÑrÅÖ’<Õ – ¿ãì ò ™È+¨ e [O J„QÆ ‰ õ Ω Å
QÆu`«~å¯xfl ZO`«QÍ Jaè=$kú KÕã≤<å D Éè∫uHõ „ѨѨOKåxH˜ XHõ „ÉÏǨχ}©Ü«∞O ^ÀÑ≤_ç =~åæÅ '™È+¨e[O— `«Ñ¨Ê =∞iOˆHg∞ HÍ^Œx
JYO_» ÉèÏ=O J<Õk P`«‡QÍ LO^Œh, Jk ZHõ¯_» LO^À =∞#O QÆ∞iÎOKåÅx ã¨`«º=¸iÎ J<åfl_»∞. ™ê„=∂[º"å^•xfl
=∂#=ÙʼnõΩ `≥eÜ«∞^Œh, Jk Jxfl ^Œâ◊Å QÆ∞O_® Jaè=$kú J=QÍǨÏ# KÕã¨∞‰õΩ<ÕO^Œ∞‰õΩ JOÉË^Œ¯~ü Pi÷Hõ âß„ã¨ÎO ã¨iáÈ^Œx
K≥O^Œ∞`«∞O^Œh, ^•x „ѨuaO|"Õ∞ D Éè∫uHõ „ѨѨOK«=∞h ÃÇÏÔQÖò ‰õÄ_® ã¨`«º=¸iÎ „ѨHõ ˜OKå_»∞. JÖψQ JO@~åx "åà◊§ ~°HõΔ}‰õΩ
JOÏ_»∞. Jã¨Å∞ "åã¨Î=O Uq∞@O>Ë ÉèÏ"åxH˜ Éè∫uHõ „ѨѨOK«O „Ѩ`ÕºHõ „QÍ=∂Å∞ U~åÊ@∞ K≥Ü«∂ºÅ<Õ JOÉË^Œ¯~ü HÀiHõ ¿ÑÅ=OQÍ
„ѨuaOÉO HÍ^Œ∞. Éè∫uHõ „ѨѨOKåxˆH ÉèÏ=O „ѨuaOÉO. Éè∫uHõ LO^Œx ‰õÄ_® J<åfl_»∞.
„ѨѨOK«O #∞O_ç ÉèÏ"åÅ∞ ѨÙ_»`å~ÚQÍx, ÉèÏ"åÅ #∞O_ç Éè∫uHõ JOÉË^Œ¯~ü#∞ Wxfl q+¨Ü«∂ÅÖ’ =ºuˆ~H˜Oz# ã¨`«º=¸iÎ
„ѨѨOK«O ѨÙ@ì^Œ∞. JO^Œ∞ˆH ÃÇÏÔQÖòk ÉèÏ="å^Œ QÆu`«~°¯O. XHõ q+¨Ü«∞OÖ’ |ÅOQÍ ã¨=∞i÷OKå_»∞. JOÉË^Œ¯~ü ÉèÏ~°`«
`«ÅHO^Œ∞Å∞QÍ L#fl D QÆu`«~å¯xfl ã¨iQÍæ xÅɡ#"å_»∞ =∂~ü¯û.
¡˜ ì˜ ã¨=∂*Ïxfl =~°‰ΩÅ ã¨=∂[OQÍ z„uOz# q+¨Ü∂xfl „Ѩ™êÎqã¨∂–
æõ « Î
ÃÇÏÔQÖò HõO>Ë Ñ¶¨ÓºÜ«∞~üÉÏ Q˘Ñ¨Ê Éè∫uHõ"åkQÍ HõxÑ≤™êÎ_»∞. 'D ã¨=∂[O =~°–‰õΩÅ ã¨=∂[=∞#fl x~°fiK«#O, U ã¨=∂*Ïxfl
æ
ÉèÏ"åÅ #∞O_ç Éè∫uHõ „ѨѨOK«O ѨÙ@ìÖË^Œh, Éè∫uHõ „ѨѨOK«O =∞#O =∂~åÛÅ#∞‰õΩO@∞<åfl"≥∂ P ã¨=∂[O Ü≥ÚHõ¯ x[ ~°∂áêxfl
#∞O_Õ ÉèÏ"åÅ∞ ѨÙ_»`åÜ«∞h Ѷ¨ÓºÜ«∞~üÉÏ JOwHõi™êÎ_»∞. J~Ú`Õ =∞#‰õΩ |Ç≤Ï~°æ`«O KÕã¨∞ÎOk. "åºkèx x~åú~°} KÕã¨∞ÎOk. zH˜`«û‰õΩ
ѶӺܫ∞~üÉÏ Éè∫uHõ"å^ŒO JHõ¯_Õ PyáÈ`«∞Ok. =∞`«O, hu âß„™êÎÅ∞
¨ =∂~°æO ã¨∞QÆ=∞O KÕã¨∞ÎOk. JO^Œ∞ˆH Jk qѨ¡"À^Œº=∞ x~å‡}ÏxH˜
"≥Ú^ŒÅ~Ú# q+¨Ü∂ÅÖ’ W`«xk ÉèÏ="å^Œ ^Œ$¿+QÍx, Éè∫uHõ"å^Œ
« ì Q˘Ñ¨Ê "≥Å∞QÆ∞ ÉÏ@— J<åfl_»∞.
^Œ$+≤ì HÍ^Œ∞. =∞`åxfl ~°^Œ∞Ì K≥Ü«∞º_®xH˜ J`«#OwHõiOKå_»∞. J`«x (JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞ – ¿Ñl. 146–147)
„Ѩܫ∞`«fl=∞O`å =∞`«OÖ’x Ö’áêÅ#∞ ã¨=iOK«_»"Õ∞. =∂#=ÙÅ Wk =~°æ ã¨=∂[=∂, ÖËHõ =~°æ‰õΩÅ ã¨=∂[=∂ J#flk W"åà◊
=∞^茺 L#fl Ѩ~°ã¨Ê~° ã¨O|O^è•Å#∞, „¿Ñ=∞, ^ŒÜ«∞, ¿ãflǨÏO, `åºQÆO XHõ K«~Û° hÜ«∂Oâ◊OQÍ LOk. x*ÏxH˜ Wk K«~Û° hÜ«∂Oâ◊O HÍ#Hõ¯~°
"≥Ú^ŒÅ~Ú# "å˜x =∞`«O`À =Ú_çÃјì K«∂™êÎ_»∞. =∞`«Ñ¨~°"≥∞ÿ# ÖË^∞Œ . =~°æ ã¨=∂[O JO>Ë ‰õΩÖÏxfl QÆ∞iÎOK«#@∂ì, =~°‰Ωõ Å ã¨=∂[O
æ
=Ú„^Œ "Õ¿ãÎ `«Ñ¨Ê "å˜H˜ ѨÓiÎ qÅ∞=~å^Œx J`«x Jaè„áêÜ«∞O. JO>Ë<Õ ‰õΩÖÏxfl ѨiQÆ}#Ö’H˜ fã¨∞‰õΩ#fl@∂ì XHõ Jaè„áêÜ«∞O
J`«#∞ =∞x+≤ QÆ∞iOz =∂Ï¡_»`å_»∞. HÍh J`«x =∞x+≤ TǨ „ѨKå~°OÖ’H˜ =zÛOk. ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ ‰õΩÅ =º=ã¨÷‰õΩ#fl „Ѩ`ÕºHõ`«
„ѨѨOKåxH˜ K≥Ok#"å_»∞. J`«#∞ x[=∞~Ú# =∞x+≤ ^ŒQÆæ~°‰õΩ ^Œ$ëêì º D Jaè„áêÜ«∞O |ÅOQÍ =ÚO^Œ∞H˘zÛ# =∂@ "åã¨Î="Õ∞.
~å"åÅO>Ë =∞x+≤x K«i„`«Ö’ ÉèÏQÆ™êfiq∞QÍ K«∂_®e. JÖÏ WHõ¯_» ‰õΩÅO XHõ |Å"≥∞ÿ# Jã≤Î`«fiO. â◊`åÉÏÌÅ∞QÍ ã¨=∂[OÖ’
K«∂_»_®xH˜ Ѷ¨ÓºÜ«∞~üÉÏ x~åHõi™êÎ_»∞. XHõ ^Œâ◊Ö’ PyáÈ~Ú# "Õà◊¥§#∞H˘x L#fl Jã≤Î`«fiO. ‰õΩÅO „áêp#"≥∞ÿ#^Œ~Ú`Õ, *ˇO_»~ü
W`«x Éè∫uHõ"å^•xfl =ÚO^Œ∞‰õΩ fã¨∞‰õΩáÈÜÕ∞ Hõ~°Î"åºxfl =∂~ü¯û Jã≤Î`«fiO =∞iO`« „áêp#"≥∞ÿ#k. =∂#= *Ïu ѨÙ@∞ìHõ`À
„áê~°OaèOKå_»x UOÔQÖòû JOÏ_»∞. HÍ|˜ì ã¨`«º=¸iÎ J#fl@∞ì „áê~°OÉè"∞≥ #k. =∂#= ѨÙ#~°∞`«ÊuÎH˜ *ˇO_»~ü Jã≤`fiO ‰õΩÅ Jã≤`fiO
í ÿ Î « Î «
ÃÇÏÔQÖò#∂, Ѷ¨ÓºÜ«∞~üÉÏ#∂ HõeÑ≤`Õ =∂i¯û[O ѨÙ@ìÖË^Œ∞. ZO`« Hõ<åfl `«‰õΩ¯= „áê^è•#º`« HõeyOk HÍ^Œ∞. *ˇO_»~ü Jã≤Î`«fiO
ѨxH˜=∂e# ã≤^•úO`«"≥∞ÿ<å Ô~O_ç ˜x HõeÑ≤`Õ Ñ¨Ù@ì^Œ∞. ^•xH© XHõ „ѨѨOK«"åºÑ¨ÎOQÍ L#flk. ^•xfl ã¨∂zã¨∂Î =~°æ ѨÙ~°∞ëêkèѨ`«º
<ÕѨ^䌺O, „Hõ=∞O LOÏ~Ú. Ô~O_»∞ ã≤^•úO`åÅ#∞ HõeÑ≤ H˘`«Î ã¨=∂[O Jx J#_»O ÖË^Œ∞. =~°æ ã¨=∂[O J<Õ JO@∞<åflO. =~°æ
ã≤^•úO`åÅ#∞ `«Ü«∂~°∞KÕã≤# ã≤^•úO`«"Õ`«ÎÖˇ=~°∂ K«i„`«Ö’ ÖË~°∞. 㨠= ∂[OÖ’ *ˇ O _» ~ ü Jã≤ Î ` « fi O „Ѩ Ñ ¨ O KåxHõ O `« ˜ H ©
WO`« ‰ õ Ä ã¨ ` « º =¸iÎ JOÉË ^ Œ ¯ ~ü Jaè „ áêÜ« ∂ Åxfl˜ h 㨠O |Okè O z#^Œ ~ Ú`Õ , ‰õ Ω Å Jã≤ Î ` « fi O Éè Ï ~° ` « ^ Õ â ßxH˜
ã¨=∞i÷OK«ÖË^Œ∞. ã¨O|OkèOz#k. ÉèÏ~°`^âOÖ’ ‰õΩÅ ÉË^•Å∞#fl>Ë,ì W`«~° ^ÕâßÅÖ’
« Õ ◊ è
'JOÉË ^ Œ ¯ ~ü =∂#=Ù_» ∞ L`« Ê uÎ â◊ ‰ õ Ω Î Å `À#∂, L`« Ê uÎ =∞~À ~°Hõ"≥∞ÿ# ÉèË^•Å∞O_˘K«∞Û. "å@xfl˜h =~°æ ã¨=∂[O J<Õ

35. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 37
=∂@Ö’<Õ KÕ~°Û#Hõ¯~° ÖË^Œ∞. „ѨÉèí∞`«fiO ‰õÄ_® P Ѩx K≥Ü≥ÚºK«∞Û. HÍh Jk J#∞HÀ^Œ∞,
JO@~åx ‰õΩÖÏÅ∂, x=∞fl ‰õΩÖÏÅ∂ Éèí∂q∞ÖËx ‰õΩÖÏÅ∞QÍ ZO^Œ∞HõO>Ë „Ѩ*Ï™êfi=∞º „ѨÉèí∞`«fiOÖ’ LO_Õk Éèí∂™êfi=∞º,
L#flKÀ@ Jq ^•_»∞ʼnõÄ, J}z"Õ`«‰õÄ QÆ∞~°=Ù`«∞<åfl~Ú. ÃÑ@∞ì|_ç^•s =~åæÖË. ¿Ñ~°∞‰õΩ „Ѩ*Ï™êfi=∞º"Õ∞QÍx x[OQÍ
Pi÷HõOQÍ, ™ê=∂lHõ Ǩϟ^•Ñ¨~°OQÍ ÃÑ·H˜ Zky# KÀ@ ^•_»∞Å∂, „Ѩ[ʼnõΩ#fl ™êfi=∞ºO Ug∞ ÖË^Œ∞. JO`å ^ÀÑ≤_ô^•~°∞Å ™êfi=∞º"Õ∞.
J}z"Õ`«Å∂ JO`« ã¨∞ÅÉèíOQÍ [~°QÆ=Ù. HÍ|˜ì „Ѩ^è•# ã¨=∞㨺 HÍx ‰õΩÅ=∞`« ÉèË^•efl Hõ=¸ºxã¨∞ì „Ñ¨Éèí∞`«fiO ‰õÄ_® K«@ìO ^•fi~å
‰õ Ω Å J㨠= ∂#`« e fl ~° ∂ Ѩ Ù =∂Ѩ _ » O . Éè í ∂ q∞ÖË x „âßq∞Hõ `˘ÅyOK«ÖË^Œ∞. Wk =∞#O QÆ∞iÎOK«=Åã≤# „Ѩ^è•#"≥∞ÿ# q+¨Ü«∞O.
‰õΩ@∞OÉÏʼnõΩ Éè∂q∞ ^ŒH¯@@∞ì K≥Ü∞« º_»O. Láêkè ÖËx"åiH˜ Láêkè
í ˆ ZѨʘHõ~Ú<å ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨÅ∞ [iy`Õ<Õ ‰õΩÅ =º=ã¨÷
HõeÊOK«_»O, =ºH˜ÎQÆ`« Pã≤Î q+¨Ü«∞OÖ’ f„= Jã¨=∂#`«efl JO`«iã¨∞ÎOk. JO^Œ∞Ö’ ã¨O^ÕǨÏO ÖË^Œ∞. J~Ú`Õ ‰õΩÖÏO`«~°
`«yæOK«_»O. XHõ „Ѩ}ÏoHõ „ѨHÍ~°O W=hfl K≥Ü«∞ºQÆeˆQk ™È+¨eã¨∞ì q"åǨÅ∞ [~°QÍÅx =∞#O HÀ~°∞‰õΩ#flO`« =∂„`å# Jq [~°QÆ=Ù.
=º=ã¨÷Ö’x „ѨÉèí∞`«fiO =∂„`«"Õ∞. x=∞fl ‰õΩÖÏʼnõΩ ™ê=∂lHõOQÍ WO^Œ∞Ö’#∂ ã¨O^ÕǨÏO ÖË^Œ∞. H͉õΩO>Ë ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨÅ∞
Q“~°=O ÅaèOK«_®xH˜ Wk `«Ñ¨Ê "Õˆ~ =∂~°æO ÖË^Œ∞. [~° Q Æ _ ®xH˜ P@OHÍÖË q ∞’ QÆ ∞ iÎ O Kåe. QÆ ∞ iÎ O z "å˜x
'‰õΩÅ =º=ã¨÷ „â◊=∞ qÉèí[<Õ HÍ^Œ∞, „âßq∞‰õΩÅ qÉèí[# ‰õÄ_®— `˘ÅyOK«_»O ^•fi~å ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨʼnõΩ =∂~°æO ã¨∞QÆ=∞O
Jx JOÉË^Œ¯~ü J#fl=∂@ JHõΔ~åÖÏ ã¨`«ºO. D „Hõ=∞OÖ’<Õ K≥Ü«∂ºe.
JOÉË^Œ¯~ü WÖÏ JO@∞<åfl_»∞ – WѨC_»∞ [~°∞QÆ∞`«∞#fl ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨÅ∞ x["≥∞# J~°OÖ’
ÿ ÷
'„â◊=∞ r=ÙÖ’¡ SHõº`« ™êkèOK«_»O ZÖÏ? HÍi‡‰õΩÅ =∞^茺 ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨÅ∞ HÍ=Ù. K«^Œ∞=ÙÖ’QÍx, Pi÷Hõ ã≤÷uÖ’QÍx,
‰õΩÅO, *Ïu, =∞`«O J<Õ J_»∞¤QÀ_»ÖË "≥·+¨=∂ºefl Hõeyã¨∞Î<åfl~Ú. ™ê=∂lHõ ™ê÷~ÚÖ’QÍx ^•^•Ñ¨Ù ã¨=∂#`«fiO L#flѨC_Õ – JO>Ë
HÍi‡‰õΩÅÖ’ SHõº`«#∞ ™êkèOKåÅO>Ë =ÚO^Œ∞ P J_»∞¤QÀ_»efl W~°∞=Ùi ™ê=∂lHõ Ǩϟ^• ã¨=∂#OQÍ L#flѨC_Õ – ‰õΩÖÏO`«~°
`˘ÅyOKåe—. q"åǨÅ∞ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú. Jq ÖˉΩõ O_® [iˆQ q"åǨÅ∞ ^•^•Ñ¨Ù
ã¨iQÍæ Hõ=¸ºxã¨∞ìʼnõΩ, ^Œo`«"å^Œ∞ʼnõÄ =∞^茺 [iˆQ K«~°ÛÖ’ =∞$QƺO. L#fl`« ‰õΩÅOÖ’x ѨÙ~°∞+¨μ_»∞ x=∞fl‰õΩÅOÖ’x K«^∞=ÙÖËx,
Œ
H©ÅHõ"≥∞ÿ# JOâ◊O W^Õ. ‰õΩÅ=∞`åÅ J_»∞¤QÀ_»Å∞ =ÚO^Œ∞QÍ Pi÷Hõ ã≤÷uÖËx, ™ê=∂lHõ ™ê÷~Ú ÖËx Ü«Ú=ux ÃÑo§ KÕã¨∞‰õΩO>Ë
`˘Åy¿ãÎ<Õ HÍi‡‰õΩÅÖ’ SHõº`« =zÛ, qѨ¡"åxfl q[Ü«∞=O`«O Jk x["≥∞# J~°OÖ’ ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨÏO. P q"åǨÏOÖ’ P^Œ~≈° O
ÿ ÷
KÕ™êÎ~x ^Œo`«"å^Œ∞Å Jaè„áêÜ«∞O. D J_»∞QÀ_»efl `˘ÅyOK«_®xH˜
° ¤ LO@∞Ok. WÖÏO˜ P^Œ~°≈O L#fl"åà◊√§ #∂˜H˜ HÍ^Œ∞, HÀ˜H˜
JOÉË^¯Œ ~ü ã¨∂zOKÕ =∂~åæÖq∞˜? ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨÅ∞ [~°Q_O
Ë Æ » XHõ~°∞O>Ë Q˘Ñ¨Ê q+¨Ü«∞"Õ∞. nxfl|˜ì J~°÷=∞ÜÕ∞º^Õq∞@O>Ë
PÜ«∞# ã¨∂zOz# „Ѩ^è•#"≥∞ÿ# Ѩiëê¯~° =∂~°æO. ‰õΩÖÏO`«~° x=∞fl‰õΩÖÏʼnõΩ K≥Ok#"åi Pi÷Hõ, ™êO㨯 $uHõ ™ê÷~Úx ÃÑOKåe.
q"åǨ  Å∞ ZÖÏ [~° ∞ QÆ ∞ `å~Ú? Z=~° ~ Ú<å "å ˜ x Pi÷Hõ™ê÷~Ú ÃÑiˆQ „Hõ=∞OÖ’ ™ê=∂lHõ, ~å[H©Ü«∞, ™êO㨯 $uHõ
„áÈ`«ûÇ≤ÏOK«QÅ~QÍx, |Å=O`«OQÍ K≥Ü∞« ºÖË~∞° . „áÈ`åûǨÏO ‰õÄ_®
Æ ˆ ™ê÷ ~ Ú ‰õ Ä _® ÃÑ~° Q Æ _ ®xH˜ J=HÍâ◊ O LO@∞Ok. qѨ ¡ = O
ÃÑ^ŒÌQÍ Ñ¨x K≥Ü«∞º^Œ∞. ÃÑo§ KÕã¨∞HÀ^ŒÅ∞Û‰õΩ#fl Ü«Ú=f Ü«Ú=‰õΩÅ q[Ü«∞=O`«O J~Ú`Õ Éèí∂q∞ÖËx Ô~·`«∞ ‰õÄbʼnõΩ Éèí∂q∞ ~å=_»O,
=∞^茺 „¿Ñ=∞ =ÚYºO. WHõ ÃÑ^ŒÌÅ∞ x~°‚~ÚOKÕ ÃÑo§à◊§ q+¨Ü«∞OÖ’ Láêkè ÖËx"åiH˜ Láêkè J=HÍâßÅ∞ ^˘~°Hõ_»O [~°∞QÆ∞`å~Ú.
‰õΩÖÏÅ∞, =∞`åÅ∞, PKå~°º =º=Ǩ~åÅ∞, Hõ@flHÍ#∞HõÅ∞, JO`«ã∞¨ Å∂ Î WÖÏ ã¨=∂[OÖ’ Jxfl =~åæÅ „Ѩ[Å ™ê÷~Ú ÃÑiˆQ „Hõ=∞OÖ’
Jhfl =™êÎ~Ú. Wq K«ÏìÅ ^•fi~å ~°^ŒÌÜÕ∞º J_»∞¤QÀ_»Å∞ HÍ=Ù. ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨÅ∞ ‰õÄ_® Z‰õΩ¯=QÍ [iˆQ J=HÍâ◊O LO@∞Ok.
‰õΩÅ=∞`åÅ#∞ =ºuˆ~H˜OKÕ"åà◊§ =∞^茺 ‰õÄ_® É’Öˇ_»∞ ã¨=∞㨺Å∞ ‰õΩÖÏO`«~° q"åǨÅ∞ ZO`« Z‰õΩ¯=QÍ [i`Õ JO`« `«fi~°QÍ
Z^Œ∞~“`å~Ú. ™êO㨯 $uHõ Éè^•Å∞, Pi÷Hõ Jã¨=∂#`«Å∞, g@xfl˜H©
Ë ‰õΩÅÉèË^•Å∞ `˘ÅyáÈ`å~Ú.
q∞Oz Wëêì~ÚëêìÅ∞ „Ѩ^è•# áê„`« =Ç≤Ï™êÎ~Ú. „Hõ=∞„Hõ=∞OQÍ WHõ =∞`«O QÆ∞iOz JOÉË^Œ¯~ü PÖ’K«#Å∞ ZÖÏ L<åfl~Ú?
ÃÑiˆQ K≥·`«#ºO =Å¡ ã¨∞n~°… HÍÅOÖ’ =∂„`«"Õ∞ D J_»∞¤QÀ_»efl =∞`åxfl ѨÓiÎQÍ x~°∂‡eOK«_O JOÉË^¯Œ ~ü ÅHõΔ ºO HÍ^Œ∞. =∞`«OÖ’
»
`˘ÅyOK«QÆÅO. =∂~ü¯û PtOz# L#fl`«"≥∞ÿ# Hõ=¸ºxã¨∞ì =º=ã¨÷ Jã¨=∂#`«Å∞ ÖˉõΩO_® ^•xfl ã¨O㨯iOK«_»"Õ∞ PÜ«∞# ÅHõΔ ºO.
~å=_®xH˜ ZO`«HÍÅO Ѩ_»∞`«∞O^À, ‰õΩÅ=∞`åÅ∞ áÈ=_®xH˜ Ç≤ÏO^Œ∞=ÙÅO^Œ~°∂ JOwHõiOKÕ QÆ∞iÎOKÕ XˆHXHõ Ç≤ÏO^Œ∂=∞`«
JO`«HõO>Ë Z‰õΩ¯= HÍÅ"Õ∞ ѨÁìK«∞Û. JѨʘ^•HÍ Hõ=¸ºxã¨∞ìÅ∞ „QÆO^ä•xfl ~°∂á⁄OkOKåÅOÏ_»∞. z=~°‰õΩ Ç≤ÏO^Œ∂=∞`«OÖ’
qѨ¡"åxfl fã¨∞H˘KÕÛ HÍ~°º„Hõ=∂xfl PѨÙHÀ#=ã¨~°O ÖË^Œ∞. qѨ¡=O ã¨O㨯~°}Å∞ `Õ=_»O J™ê^躌 O Jx ÉèÏqOz É∫^•úxfl ã‘fiHõiOKå_»∞.
q[Ü«∞=O`«O JÜÕ∞º^•HÍ ‰õΩÅ=∞`åÅ x~°∂‡Å# HÍ~°º„Hõ=∂hfl JOÉË^¯Œ ~ü D x~°Ü∞O fã¨∞HÀ_®xH˜ QÆÅ <ÕÑ^•ºxfl QÆ∞iOz WHõ¯_»
‚ « ¨ ä
"å~Ú^• "≥Ü«∂ºeû# J=ã¨~°=¸ ÖË^Œ∞. qѨ¡"åxH˜ =ÚO^Œ∂, H˘O`« K≥ѨCHÀ"åe. ^Œo`«∞Å L^Œú~°} HÀã¨O JOÉË^Œ¯~ü f„=OQÍ
`«~åfi`å x~°O`«~O H˘#™êyOKåeû# HÍ~°º„Hõ=∞O Wk. Ѩiã≤`∞Å∞
° ÷ « „Ѩܫ∞uflOzOk Ô~O_»∞ q+¨Ü«∂ÅÖ’. XHõ ˜ Ç≤ÏO^Œ∂=∞`åxfl
J#∞‰õÄeOz#ѨC_»∞ XHõ¯™êiQÍ qѨ¡=O q[Ü«∞=O`«O HÍ=K«∞Û. =∞øeHõOQÍ ã¨O㨯iOK«_»O. Ô~O_Àk ~å*ϺOQÆOÖ’ ^Œo`«∞Å
HÍx ™êO㨯 $uHõ K≥·`«#ºO JÖÏ ~å^Œ∞. ǨωõΩ¯Å‰õΩ ã¨O|OkèOz J<ÕHõ JOâßefl KÕ~Û° _»O. J@∞ Ç≤ÏO^Œ∂=∞`«
=ºH˜ÎQÆ`« Pã≤ΠǨωõΩ¯#∞ ~°^Œ∞Ì K≥Ü«∞º_»O J<Õk Hõ=¸ºxã¨∞ì ÃÑ^ŒeflQÍh, W@∞ ~å*ϺOQÆ x~å‡} Hõq∞©ÅÖ’x HÍO„ÔQãπ J„QÆ=~°‚
Ì
„ѨÉèí∞`«fiO K«@ìO ^•fi~å<Õ KÕã¨∞ÎOk. J#∞‰õΩO>Ë „Ѩ*Ï™êfi=∞º ÃÑ^ŒÌeflQÍh XÑ≤ÊOK«_»O JO`« `ÕeHõ~Ú# Ѩx HÍ^Œx JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ

36. 38 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
J~°"∞áÈ~ÚOk. ~å*ϺOQÆ x~å‡} Hõq∞©H˜ `å#∞ Kè~‡° <£QÍ L<åfl,
÷ ≥ÿ ·≥ QÆ`«ºO`«~°O ÖËx ã≤÷u HÍ^Œ∞. Uk PK«~°} ™ê^茺"≥∂, Uk PK«~°}
~å*ϺOQÆ ~°K«#Ö’ ZO`À Jã¨O`«$Ñ≤ÎH˜ QÆ∞~°Ü«∂º_»∞. KåÖÏ =~°‰õΩ ™ê^茺O HÍ^À `ÕÅ∞ÛHÀ_®xH˜ `«# Hõà◊§ =ÚO^Œ∞#fl ã¨=∂["Õ∞ XHõ
`«# Jaè„áêÜ«∂efl ѨHõ¯#Ãјì, HÍO„ÔQãπ <åÜ«∞‰õΩÅ Jaè„áêÜ«∂ÖËfl w@∞ ~å~Ú. áêiãπ Hõ=¸º<£, ~°ëêº K≥·<åÅ J#∞Éèí"åÅ∞ L<åfl,
~å*ϺOQÆOÖ’ KÕ~°Û=Åã≤ =zÛOk. x*ÏxH˜ JOÉË^Œ¯~ü P Hõq∞© ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ JÖÏO˜ ã¨=∂*Ïxfl xi‡OK«_®xH˜ XHõ |Å"≥∞ÿ#
Kè~‡° <£QÍ ~år<å=∂ KÕã≤ LO_»=Åã≤Ok. i[ˆ~fi+¨<Å =O˜ XHõ ©
·≥ £ Hõ=¸ºxã¨∞ì áêsì x~å‡}O JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ HõxÑ≤OK«HõáÈ=_»O
J~å q+¨ Ü « ∂ ÅÖ’<≥ · < å ^Œ o `« ∞ ʼnõ Ω „Ѩ Ü ≥ ∂ [#O PÜ«∞#ˆH~°Ê_ç# Ѩiq∞uH˜ HÍ~°}O HÍ=K«∞Û. HÍx ã¨`º« =¸iΠѨiã≤u ÷
<≥~°"Õ~°∞`«∞O^Õ"≥∂##fl Pâ◊`À<Õ, QÆ`«ºO`«~°O ÖËx ã≤÷uÖ’ Kè≥·~°‡<£QÍ JÖÏO˜k HÍ^Œ∞. #HõûŃs NH͉õΩà◊ áÈ~å@ J#∞Éèí"åÅ∞<åfl~Ú.
H˘#™êQÍ_»∞. JѨʒ¡ JOÉË^¯Œ ~ü‰Ω#fl ~O_»∞ =∂~åæÅÖ’ Wk XHõ˜
õ Ô H˘kÌ q~å=∞O `«~åfi`« L`«Î~° `≥ÅOQÍ}Ö’ „áê~°OÉèí"≥∞ÿ#
HÍQÍ, Ô~O_Àk HÍO„ÔQãπ`À KÕ~Ú HõeÑ≤, XHõ =∞O„u Ѩ^Œqx qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’ `å#∞ ã¨fiÜ«∞OQÍ ÉèÏQÆ™êfiq∞. D qѨ¡"À^Œº=∞O
á⁄O^Œ_»O. D J=HÍâ◊O ѨÙ+¨¯ÅOQÍ L#flѨʘH© JO^Œ∞‰õΩ "≥#∞HõѨ@∞ì Ѩ@ì‰õΩO_® =ÚO^Œ∞‰õΩ ^Œ∂ã¨∞ÔHà◊√`«∞#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’
ã≤^Ñ_HáÈ=_»O `«# Pâ◊Ü∞« O Ѩ@¡ JOÉË^¯Œ ~ü‰Ωõ #fl x|^Œ`« =∂„`«"∞Õ
úŒ ¨ » õ ú JOÉË^¯Œ ~ü `«#‰õΩ Pâß*’ºuQÍ HõxÑ≤OK«_O qO`«QÍ<Õ HõxÑ≤ã∞Ok.
» ¨Î
HÍ~°}O. PO„^èŒ*’ºuÖ’ 25–06–2012# JK«Û~Ú# WO@~°∂fi ºÖ’
D <ÕѨ^䌺OÖ’ JOÉË^Œ¯~ü É∫^•úxfl #=Ü«∂# É∫^ŒúOQÍ ã¨`«º=¸iÎ WÖÏ J<åfl_»∞ –
=∂~°∞ÊÅ∞ KÕ~°∞ÊÅ∞ KÕã¨∞H˘x J#∞ã¨iOKå_»∞. ~°HõÎáê`«O ÖˉõΩO_® '1989 =~°‰õΩ <Õ#∞ ‰õÄ_» =~°æ"åkQÍ<Õ L<åfl#∞. 1989Ö’
„Ѩ[Å Pi÷Hõ, ™ê=∂lHõ rq`«OÖ’ qѨ¡"å`«‡Hõ"≥∞ÿ# =∂~°∞ÊÅ∞ "≥ Ú ^Œ ˜ ™ êi JOÉË ^ Œ ¯ ~ü ~° K « # ‰õ Ω Å x~° ∂ ‡Å# K« k "å#∞.
™êkèOK«QÅ „ѨÉ∞íè `«fi"Õ∞ ~°∂ѨOÖ’#∂, ™ê~åOâ◊OÖ’#∂ „Ѩ*Ï™êfi=∞º
Æ Pâ◊Û~°ºáÈÜ«∂#∞. ™È+¨eã¨∞Å#∞ PÜ«∞# J_çy# Ѩk „Ѩâfl◊ Å∞ ##∞fl
ì
„Ѩ É è í ∞ `« fi O J=Ù`« ∞ O^Œ h , J@∞=O˜ „Ѩ É è í ∞ `« fi "Õ ∞ ã¨ Ô ~ · # PÖ’zOѨ*Ëâß~Ú—.
Ѩiëê¯~°=∂~°æ=∞h ÉèÏqOKå_»∞. JO^Œ∞HÀã¨O Z_»∞ºˆHò, Ul>Ëò, z=~°‰õΩ ã¨`«º=¸iÎH˜ WÖÏ *Ï˝<À^ŒÜ«∞"≥∞ÿOk! 1989Ö’
P~°æ<≥·*ò Jx =¸_»∞ x<å^•eKåÛ_»∞. JOÉË^¯Œ ~ü#∞ K«kq# `«~åfi`« PÜ«∞# PÖ’zOK«_O „áê~°OaèOKå_»∞!
»
Hõ=¸ºx[O Ö’x H˘xfl JOâßÅѨ@¡ =∂„`«"∞ ã¨^a„è áêÜ«∞O
Õ Œ 2004Ö’ JOÉË ^ Œ ¯ ~ü 㨠∂ ~° ∞ º_ç Ö Ï Hõ x Ñ≤ O Kå_» ∞ ! =∂~ü ¯ û
LO_ç, "≥Ú`«O Hõ=¸ºx[O Ѩ@,¡ ^•x ™ê^è# =∂~°O Ѩ@¡ =ºuˆ~Hõ`«
Î Œ æ K«O„^Œ∞_çÖÏQÍ<À, Hõhã¨O #HõΔ„`«OÖÏQÍ<À ‰õÄ_® HõxÑ≤Oz#@∞ì
L#fl, XHõ z`«Îâ◊√kú Hõey# JOÉË^Œ¯~ü =O˜ ^Œo`« "Õ∞^è•qH˜ ÖË^Œ∞. UO KÕÜ«∞QÆÅO!
WO`« HõO>Ë =∞~À=∂~°æO LO_»^Œ∞. PÜ«∞# K≥Ñ≤Ê# =∂~°æO PK«~°} t=™êQÆ~ü#∞ P„â◊~ÚOK«_»"Õ∞ q∞ye# UÔH·Hõ =∂~°æO –
™ê^躌 O HÍHõáÈ~Ú<å, |∂~°∞"å áêÅHõ=~°OÖ’ ÉèÏQÆ™êfiq∞ H͉õΩO_®,
˚ æ 'HÍÅO ѨÙ~ÀQÆq∞ã¨∞ÎOk – PQÆ^Œ∞.
Ç≤ Ï O^Œ ∂ =∞`« O Ö’ H˘#™êQÆ ‰ õ Ω O_®, #=Ü« ∂ # É∫^Œ ∞ ú _ ç Q Í qѨ¡=O [fie™ÈÎOk – Kå=^Œ∞.
q∞yeáÈ=_»O Jx"å~°ºOQÍ PÜ«∞#‰õΩ ÅaèOz# UÔH·Hõ =∂~°æO. L^Œº=∞O <≥ÅÉÏÅ∞_»∞
XHÍ<˘Hõ Kåi„`«Hõ Ѩiã≤÷uÖ’ Wk JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ#fl Ѩiq∞u. ÃÑiy ÃÑ^ŒÌ"å_≥·
J~Ú`Õ ã¨`«º=¸iÎ P Ѩiq∞`« Ѩiã≤÷`«∞Ö’¡ ÖË_»∞. ã¨`«º=¸iÎ q#∂`«fl rq`« =∞Ǩ HÍ"åºxfl ~°z™êÎ_»∞ – `«Ñ¨Ê^Œ∞—.
~å[H©Ü«∞ rq`«O, PÜ«∞# PK«~°}, qѨ¡"À^Œº=∞ <åÜ«∞‰õΩ_≥·# –0– J
q^è•#O "≥Ú^ŒÖˇ·#=hfl JOÉË^Œ¯~ü =∂~åæxfl J#∞ã¨iOK«=Åã≤#
K«^Œ=O_ç! =∂i¯ûã¨∞ì `«`«fiâߢã¨ÎO
K«kqOK«O_ç! XHõ ѨiK«Ü«∞O
#∂º q™êìãπ Ѩa¡ˆH+¨<£û
„Ѩ`«∞ʼnõΩ :
"≥∞ÿ„f |∞H± ǨÏ∫ãπ, q[Ü«∞"å_»,
kâ◊ ѨÙã¨ÎHõ ˆHO„^ŒO, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£
„Ѩ*Ïâ◊H˜Î |∞H± ǨÏ∫ãπ, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£,
"≥Å : ~°∞. 50 #"À^ŒÜ«∞ |∞H±Ç¨Ï∫ãπ, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£
ã¨Ç¨ÏK«~° |∞H±=∂~üì, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£

37. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 39
"åºã¨O
t=™êQÆ~ü - ã¨`«º=¸iÎ – K«i„`«Ö’ UO [iyOk?
– PiÔH HÀ~°#fl
'...`«Ñ¨ÙÊʼnõÄ XѨÙÊʼnõÄ =∞^茺, q[Ü«∂ʼnõÄ Ö’áêʼnõÄ =∞~À=∂@Ö’¡ K≥áêÊÅO>Ë t=™êQÆ~ü – ã¨`«º=¸iÎ XˆH =ºH˜Î HÍ^Œ∞,
=∞^è Œ º ã¨ Ê +¨ ì " ≥ ∞ ÿ # `Õ _ ® K« ∂ _» _ » O J=㨠~ ° O . "å˜ Ö ’ Uk PÜ«∞#Ö’ J<ÕH=∞Ok =º‰õΩÅ∞<åfl~°∞. J<ÕHõ =ºH©H~}Å∞ L<åfl~Ú.
õ Î Îõ°
„Ѩ^è•#"≥∞ÿ#^À, Uk J„Ѩ^è•#"≥∞ÿ#^À ã¨Ê+¨ìO KÕã¨∞HÀ=_»O =ÚYºO. Hõhã¨O =¸_»∞ „Ѩ^è•# ^Œâ◊Å rq`«O – XHõ^•xH˘Hõ ˜ ã¨O|O^èŒO
L^•Ç¨ Ï ~° } ‰õ Ω , "≥ Ú `« Î O Ѩ x Ö’ q[Ü« ∂ Å∞ 30 âß`« O ÖËx, =ºuˆ~Hõ"∞# ^ŒâÅ rq`«O – LOk. "å˜Ö’ Jxfl ^ŒâÅ#∂,
≥ÿ ◊ ◊
P„Hõq∞ã¨∞Î<åflÜ«∂, 70 âß`«O P„Hõq∞ã¨∞Î<åflÜ«∂? `«yæOz Jxfl =ºH©ÎHõ~°}Å#∂ XˆH™ê÷~ÚÖ’ Q“~°qOK«_»O ™ê^茺OHÍ^Œ∞.
K«∂_»_=¸ =∞Ozk HÍ^Œ∞, ÃÇÏK«Û"Õã≤ K«∂_»_=¸ =∞Ozk HÍ^Œ∞.
» » "≥Ú`åÎxH˜ "≥Ú`«ÎOQÍ u~°ã¨¯iOK«_»O ‰õÄ_» ™ê^茺O HÍ^Œ∞.
XHõ =ºH˜Î Ѩx QÆ∞iOz =∞#‰õΩ =∞øeHõ"≥∞ÿ# JOK«<å LO_®e. ã¨`«º=¸iÎ rq`«OÖ’ "≥Ú^Œ ˜ ^Œâ◊ #HõûŃs ѨÓ~°fi,
J`«x q[Ü«∂Å∞ 30 âß`«O, á⁄~°áê@∞¡ 70 âß`«O L<åflÜ«∂, qѨ=rq`« ѨÓ~°fi^Œâ. 1931Ö’ Ѩ٘ì 1940Å z=iH˜ |∞kúrqQÍ
¡ ◊
ÖË H õ q[Ü« ∂ ÖË Z‰õ Ω ¯=, á⁄~° á ê@∞¡ `« ‰ õ Ω ¯=QÍ L<åflÜ« ∂ Zky 1960Å =∞^茺^•HÍ ™êy# P ^Œâ◊Ö’ PÜ«∞# ã¨∂÷Å"≥∞ÿ#
x~åúiOK«∞HÀ"åe. "≥Ú`«ÎO g∞^Œ q[Ü«∂ÖË 70 âß`«O LO>Ë Hõ=¸ºxã¨∞ì Jaè=∂x, „ѨÉèÏ=jÅ"≥∞ÿ# Hõq, ~°K«~Ú`«.
„Ѩ^è•#OQÍ J`«x Ѩxx P"≥∂kOKåe. q[Ü«∂Å∞ „áê^äŒq∞HõOQÍ Ô~O_»=^Œâ◊ #HõûŃs J#O`«~°, qѨ¡= rq`« ^Œâ◊. 1960Å
L#fl Ѩxx, `«Ñ¨ÙÊÅ∞ „áê^äŒq∞HõOQÍ L#flѨxQÍ Jaè=i‚OK«_»O =∞^茺 #∞Oz 1980Å =∞^茺 ^•HÍ ™êy# P ^Œâ◊Ö’ PÜ«∞#
ѨÓiÎQÍ `«Ñ¨ÙÊ. ã¨=∞㨺ŠѨ@¡ =∞# "≥·YiÖ’, qѨ¡"åxH© qѨ¡= qѨ¡"À^Œº=∞ <åÜ«∞‰õΩ_»∞, qѨ¡"åhfl, Hõq`åfihfl J^Œ∞ƒù`«OQÍ
„ѨfѶ¨∂`«∞Hõ`åfixH©, q[Ü«∂ʼnõÄ `«Ñ¨ÙÊʼnõÄ =∞^茺 qÉèí[#ˆ~YÅ∞ "Õ∞à◊qOz, "ÕÖÏk =∞Okx L„~°∂`«Å∂yOz, L`ÕÎ*ÏxflzÛ#
wÜ«∞_»O ZѨÙÊ_»∂ =∞~°záÈQÆ∂_»^Œ∞. D qÉèí[#Å#∞ =∞#ã¨∞Ö’ ™êO㨯 $uHõ Ü≥∂^èŒ∞_»∞. J*Ï˝`«rq`«OÖ’ (1969-73), *ˇ·Å∞
ÃÑ@∞ì‰Ωõ #flѨÙÊ_Õ =∞#O ã¨iQÍ =º=ǨÏiOK«QÅO. ÖËHáÈ`Õ ã¨=∞㨺Å
Æ õ rq`«OÖ’ (1973-78), q_»∞^ŒÅ `«~åfi`« H˘O`«HÍÅO |Ç≤Ï~°OQÆ
ã¨fiÉèÏ=O QÆ∞iOz QÆO^Œ~°QÀà◊Ѩ_»`åO. D qÉèí[#ˆ~YÅ#∞ ã¨iQÍ rq`«OÖ’ (1978-79), P `«~åfi`« =∞m¡ J*Ï˝`« rq`«OÖ’
wÜ«∂ÅO>Ë *Ï„QÆ`«Î`À ‰õÄ_ç# J^茺ܫ∞#O, qâı¡+¨} J=ã¨~°O. (1979-1987), ÉèÏ~°`« Hõ=¸ºxã¨∞ì áêsì (=∂i¯ûã¨∞ì-Öˇxxã¨∞ì)
„Ѩu =ºH˜Î QÆ∞iOp, „Ѩu q+¨Ü«∞O QÆ∞iOp =∞# "≥·Yi W@∞=O˜ (ёѨÙÖòû "å~ü) ˆHO„^Œ Hõq∞© HÍ~°º^Œi≈QÍ (1982-85) PÜ«∞#
J^茺ܫ∞#O, qâı¡+¨}Å`À LO_®e—. – =∂"À ¿ã @∞OQ∑ (áêsì P <å˜H˜ JOK≥ÅOK≥Å∞QÍ Ñ¨Ù~ÀQÆq∞ã¨∞Î#fl qѨ¡"À^Œº=∞O`À Hõeã≤
Hõq∞©Å Ѩx Ѩ^Œú`«∞Å∞, 1949) #_ç K å~° ∞ , <åÜ« ∞ Hõ ` « fi O =Ç≤ Ï OKå~° ∞ , „âı } ∞ʼnõ Ω
qѨ¡= Hõq t=™êQÆ~ü, XHõѨʘ qѨ¡"À^Œº=∞ <åÜ«∞‰õΩ_»∞, P L`åûǨ#flOkOKå~°∞. HÍx P ^Œâ◊ z=iÖ’ qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’
`«~åfi`« ^Œo`« L^Œº=∞ <åÜ«∞‰õΩ_»∞ ÔH l ã¨`«º=¸iÎ Z#Éèˇ· XHõ@= [iy# á⁄~°áê@¡‰õΩ `«#=O`«∞ ÉÏ^茺`« fã¨∞HÀ=_®xH˜ ã≤^ŒúѨ_»Hõ
U@, 2012 U„Ñ≤Öò 17# =∞~°}˜OKå~°∞. =¸_»∞ ^ŒâßÉÏÌÅ `«~åfi`« áÈ=_»O`À, `«# Jã¨=∞~°÷`«‰õΩ, "≥·Ñ¶¨ÖϺxH˜ =∞Ô~=~À HÍ~°}=∞x
‰õÄ_» J^Œ∞ƒù`«"≥∞ÿ# „¿Ñ~°}#∞ JOkOKÕ â◊H˜ÎQÆÅ qѨ¡= HÍÅÊxHõ xOkOK«_»O`À, ~å[H©Ü«∞, x~å‡} ã¨O„Ѩ^•Ü«∂ʼnõΩ aè#flOQÍ
Hõq`«fiO ~åã≤, XHõ `«~O qѨ=HÍ~°∞Å#∞, qѨ= ™ê#∞Éè∂uѨ~∞° Å#∞
° ¡ ¡ í =Ú~îåÅ∞ Hõ@ì_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOK«_»O`À PÜ«∞# rq`«OÖ’ =¸_À
`«# Hõq`«fiO`À L„~°∂`«Å∂yOz# t=™êQÆ~ü ‰õΩ x"åo `≥ÖÏÊÅx ^Œ â ◊ "≥ Ú ^Œ Å ~ÚOk. Ô ~ O_À ^Œ â ◊ z=i~ÀAÖ’¡ PÜ« ∞ #Ö’
qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’ H˘O^ŒÔ~·<å J#∞HÀ=_»O ã¨Ç¨Ï["Õ∞. „áê~°OÉèí"≥∞ÿ# =ºH˜ÎQÆ`«, ~å[H©Ü«∞ ÃÑ_»^èÀ~°}∞Å∞ 1987 <å˜H˜
HÍx P qѨ¡"À^Œº=∞O #∞Oz "Õ~°~Ú<åHõ ÔH l ã¨`«º=¸iÎ PÜ«∞#Ö’ =¸_À ^Œâ◊#∞ „áê~°OaèOKå~Ú.
QÆ_çÑ≤# W~°"≥· S^Œ∞ ã¨O=`«û~åÅ rq`«O LOk. P rq`«OÖ’ P =¸_À ^Œâ◊Ö’ PÜ«∞# `«# Ô~O_À ^Œâ◊ rq`åxfl `å<Õ
KåÅ ÉèÏQÆO qѨ¡= =ºuˆ~Hõ, qѨ¡"Õ`«~° PÖ’K«#Å∞, =ºH©ÎHõ~°}Å∞, ~°^∞Œ Kã∞¨ ‰õΩ<Õ „Ѩ„H˜Ü∞« #∞ H˘#™êyOKå~°∞. `å#∞ U qѨ"À^Œº=∞OÖ’
Ì Õ ¡
PK«~°} L<åfl~Ú. qѨ¡"À^Œº=∞O g∞^Œ PÜ«∞# „ѨHõ ˜Oz# ^Õfi+¨O, ÉèÏQÆ=∞Ü«∂º~À, U qѨ¡"À^Œº=∞O "≥·Ñ¨Ù "ÕÖÏk Hõq`åaè=∂#∞Å#∞,
PÜ«∞# P_ç# J|^•úÅ∞, "Õã≤# JÉèÏO_®Å∞, K≥Ñ≤Ê# Jã¨OQÆ`åÅ∞, „Ѩ[Å#∞ PHõi¬OKå~À P qѨ¡"À^Œº=∂xfl <å<å ^Œ∞~åƒù+¨ÖÏ_®~°∞.
JO`«‰õΩ =ÚO^Œi `«# =∂@Å#∞ `å<Õ YO_çOK«∞‰õΩ#fl ã¨fi=KÀ Ô~O_»∞ ѨO^ä•Å =∞^茺 áÈ~å@O ¿Ñ~°∞`À J=HÍâ◊"å^Œ ‰õΩ„@ʼnõΩ
"åºÑ¶¨∂`åÅ∞ Z<Àfl L<åfl~Ú. JO`«‰õΩ=ÚO^Œi W~°"≥· ã¨O=`«û~åÅ áêÅÊ_®¤~°∞. qѨ¡= x~å‡}ÏÅ#∞ pÅÛ_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOKå~°∞. `«#
rq`«O PÜ«∞# Ѩ@¡ ZO`« ˜ Q“~°"åxfl HõeyOK«_®xH˜ J=HÍâ◊O ã¨Ç¨ÏK«~°∞Å g∞^Œ ^Œ∞~å‡~°æ"≥∞ÿ# "åºYºÅ∞ KÕâß~°∞. q+¨O z=∂‡~°∞.
LO^À, P `«~åfiu W~°"≥· S^Œ∞ ã¨O=`«û~åÅ rq`«O PÜ«∞# Ѩ@¡ qѨ= Hõq`åfixfl Qe KÕâß~°∞. qѨ= ™êÇ≤Ï`Àº^Œº=∞O =∞~°}OzO^Œx
¡ ˆ ¡ ˜
JO`« ˜ x~°ã¨##∞, Jã¨O`«$Ñ≤Îx HõeyOK«_®xH˜ J=HÍâ◊O LOk. âßѨ<å~å÷Å∞ ÃÑÏì~°∞. ёѨÙÖòû "å~ü áêsì Pi÷Hõ"å^ŒOÖ’ Ѩ_çO^Œx,

38. 40 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
ã≤^•úO`«|ÅO ÖË^x, Ãã<åºxfl U~°Ê~°KÖ^x, J„QƉΩÅ „ѨÉÏ=OÖ’
Œ · « Ë Œ õ è ã≤÷uÖ’ LOÏ~°∞. HÍx "åi ¿Ñ~°∞ g∞^Œ `«=∞ JHõ¯ã¨∞Å∞
LO^Œ x ZѨ Ù Ê_» ∞ Uk `À¿ãÎ Jk J~° ÷ O ÖË x , P^è • ~° O ÖË x f~°∞ÛHÀ^ŒÅz#"åà◊√¡, `«=∞ Q˘Ñ¨ÊÅ∞ K≥ѨÙÊHÀ^ŒÅz#"åà◊√¡, `«=∞
xO^•~ÀѨ } Å∞ KÕ â ß~° ∞ . `å<Õ x["≥ ∞ ÿ # =∂i¯û㨠∞ ì # x, =∂@Å∞ =∞$`«∞Å <À@ ÃÑ>Ë"åà◊√,¡ [iy#k [~°Q#@∞ìQÍ [~°Qxk
ì Æ Æ
=∂"À~Ú㨠∞ ì # x, U˜ H ˜ Z^Œ ∞ s^Œ ∞ `« ∞ <åfl#x H˘O`« H ÍÅO [iy#@∞ìQÍ TǨÏÅ`À K«i„`«#∞ ã¨$+≤ìOKÕ"åà◊√¡, ѨzÛ J|^•úÅ#∞,
"åkOKå~°∞. Hõhã¨"≥∞ÿ# ~å[H©Ü«∞ J=QÍǨÏ#, x~å‡} ã¨∂„`åÅ ™êHΔ Í º^è • ~åÅ∞ ÖË x ™⁄O`« H õ q `åfiÅ#∞ „Ѩ H õ ˜ O KÕ " åà◊ √ ¡
J=QÍǨÏ# ÖË#@∞ì =∂Ï¡_®~°∞. D „Hõ=∞OÖ’ ^Œo`«"å^•xH˜, K≥Å~QÆ∞`«∞OÏ~°∞. t=™êQÆ~ `«# J[~å=∞~°"∞≥ # 'Öˇx<£! <å Öˇx<£!—
ˆ ˆ ÿ
áê~°¡"≥∞O@s ZxflHõÅ ~å[H©Ü«∂ʼnõΩ ^ŒQÆæ~°Ü«∂º~°∞. "å˜Ö’ ‰õÄ_» Hõq`«Ö’ K≥Ñ≤Ê#@∞ì HÍ„"Õ∞_£ Öˇx<£ #∞ ™êfig∞r Öˇx<£ KÕ¿ã"åà◊√¡,
W=∞_»ÖËHõáÈÜ«∂~°∞. <åÅ∞QÆ∞#fl~° ^ŒâßÉÏÌÅ áê@∞ J<ÕHõ „Ѩ*Ï ™êfig∞rx ‰õÄ_» HÍ„"Õ∞_£ QÍ =∂ˆ~Û"åà◊√¡ LOÏ~°∞. Wk
L^Œº=∂Å`À ã¨O|O^èŒOÖ’ LO_ç ‰õÄ_» Z‰õΩ¯=HÍÅO Z=i`À#∂ q∞yeáÈ~Ú# "åi Q˘_»=. `≥Å∞QÆ∞ Ѩ„uHõÅÖ’ W@∞=O˜"åi
Hõeã≤ #_»=ÖËHõáÈ=_»O, Hõq`«fiO`À "ÕÖÏk =∞Okx „ѨÉèÏq`«O Q˘_»= ã¨`«º=¸iÎ =∞~°}˜Oz# HõΔ}O #∞Op "≥Ú^ŒÖˇ· WOHÍ
KÕ ã ≤ # Ѩ Ê ˜ H © ~å[H© Ü « ∞ OQÍ XHõ ¯ ix ‰õ Ä _» „Ѩ É è Ï q`« O ™êQÆ∞`«∂<Õ LOk.
KÕÜ«∞ÖËHõáÈ=_»O, W`«~°∞ŠѨ@¡ q=∞~°≈Ö’ J`«ºO`« Ѩ^Œ∞<≥·#, XHõ =∞x+≤x JOK«<å Hõ>@ѨÙÊ_»∞ PÜ«∞# W"åà◊ L#fl ã≤ux
ìË ÷
„ѨuÉèÏ=O`«"∞≥ # =ºH©H~} L#flѨʘH,© `«# `«ÑÙ¨ ÊŠѨ@¡ z#fl"≥∞`«∞Î
ÿ Îõ° P^è•~°O KÕã¨∞HÀ"åÖÏ, PÜ«∞# XHõѨÙÊ_»∞ L#fl ã≤÷ux P^è•~°O
P`«‡q=∞~°≈ ‰õÄ_» ÖËHõáÈ=_»O PÜ«∞# rq`«OÖ’x qëê^•Å∞. KÕã¨∞HÀ"åÖÏ, K«xáÈ~Ú# =∞x+≤ z=i ^Œâ◊Ö’ ZÏ¡ L<åfl_À
qѨ= ~å[H©Ü∂Å#∞ =kÖËã<åHõ W~°"·≥ S^Œ∞ ã¨O=`«û~åÅÖ’
¡ « ≤ J^Õ x~å‚Ü«∞Hõ=∞=Ù`«∞O^•, ÖËHõ P =ÚO^Œi rq`åxfl ã¨=∞„QÆOQÍ
㨠` « º =¸iÎ rq`« O Z‰õ Ω ¯=HÍÅO qaè # fl "Õ k Hõ Å ^Œ o `« K«∂_®ÖÏ, PÜ«∞# PK«~°}#O`å ã¨=∞`«∂HõO`À ÉËsA "ÕÜ«∂ÖÏ,
~å[H©Ü«∂ÅÖ’ QÆ_çzOk QÍx U "ÕkHõ g∞^Œ ‰õÄ_» PÜ«∞#‰õÄ =∞#‰õΩ #zÛ# ÉèÏQÍÅ#∞ =∂„`«O fã¨∞‰õΩx á⁄QÆ__"∂, `≥Q__"∂
» » ≥ Æ » » ≥
ã¨ Ç ¨ Ï K« ~ ° ∞ ʼnõ Ä ™ê=∞~° ã ¨ º O ‰õ Ω ^Œ ~ ° Ö Ë ^ Œ ∞ . D W~° " ≥ · S^Œ ∞ KÕÜ«∂ÖÏ, J@∞H˘ã¨HÀ W@∞H˘ã¨HÀ áÈHõ `«Ñ¨Ê^•... |Ǩïâß D
ã¨O=`«û~åÅÖ’ PÜ«∞# Hõhã¨O Ô~O_»∞ ã¨O=`«û~åÅ∞ =~°∞ã¨QÍ, „Ѩâfl◊ ʼnõΩ WOHÍ ã¨Ê+¨"∞#, x~°fiO^Œfi"≥∞# ã¨=∂^è•<åÅ∞ Z=i^ŒQ~å
ì ≥ÿ Ì ÿ æÆ
xÅHõ_»QÍ, „Hõ=∞|^ŒúOQÍ „ѨHõ ˜Oz# PÖ’K«#, áêÖÁæ#fl PK«~°} ÖË=Ù. Z=iH˜ `Àz# Ѩ^ŒúuÖ’ "å~°∞ JOK«<åÅ∞ Hõ_»∞`«∞<åfl~°∞.
ÖË^Œ∞. |Ǩïâß D HÍÅ=∞O`å PÜ«∞#Ö’ Z_»`≥QƉõΩO_® ™êy#k HÍx, „Ѩ*ÏL^Œº=∞ HÍ~°ºHõ~Å q+¨Ü∞« OÖ’ "å~°∞ P „Ѩ*ÏL^Œº=∂xH˜
ΰ
ёѨÙÖòû "å~ü g∞^Œ, =∂"À~Úã¨∞ì áêsì g∞^Œ, qѨ¡= ~°K«~Ú`«Å KÕã≤# ¿ã=Å#∞, JOkOz# HÍ#∞HõÅ#∞, Jq ZO`« z#fl"≥·<å
ã¨OѶ¨∞O g∞^Œ, q~°ã¨O <åÜ«∞‰õΩÅ g∞^Œ xO^ŒÅ∞, q=∞~°≈Å∞, QÆ ∞ iÎ O K« = Åã≤ O ^Õ . Q“~° q OK« = Åã≤ O ^Õ . HÍx "å~° ∞ P
JÉèÏO_®Å∞, J|^•úÅ∞, âßѨ<å~å÷Å∞ =∂„`«"∞. 1987Ö’ L^ŒÜ∞O Õ « „Ѩ*ÏL^Œº=∂xH˜ „^ÀǨÏO KÕã#, =ºuˆ~HõOQÍ Ñ¨xKÕã# ã¨O^Œ~åƒùÅ∞
≤ ≤
k#Ѩ„uHõÖ’ Ѩk ~ÀAÅ áê@∞ ™êy# ã¨∞n~°… WO@~°∂fi º #∞Oz LO>Ë "å˜x =¸ã≤ÃÑ@ì_»"≥∂, ÖË#@∞ì „Ñ¨=iÎOK«_»"≥∂ ‰õÄ_»
2007Ö’ HÍ. =∂^èŒ"£ Z<£H“O@~ü ǨÏ`«º‰õΩ ‰õΩÅO ~°OQÆ∞ ѨÙeq∞# KÕÜ«∞QÆ∂_»^Œ∞. ã¨`«º=¸iÎH© t=™êQÆ~ü ‰õÄ ÉèË^ŒO K«∂_»_»O ã¨Ô~·#k
Ѩ„uHÍ"åºYºÅ =~°‰õÄ PÜ«∞#Ö’ qѨ¡= =ºuˆ~Hõ`«, q~°ã¨O HÍ^Õ"≥∂ QÍx, "åã¨Î=OQÍ ~å[H©Ü«∞ HÍ~°ºHõ~°Î, <åÜ«∞‰õΩ_»∞ J~Ú#
=ºuˆ~Hõ`« =∂„`«"Õ∞ x~°O`«~°OQÍ H˘#™êyOk. =ºH˜ÎH© Hõq J~Ú# =ºH˜ÎH© =∞^茺 H˘O`« JO`«~°O LOk. PÜ«∂
W@∞=O˜ =ºH˜Î QÆ∞iOz qѨ¡"À^Œº=∞ ™ê#∞Éèí∂uѨ~°∞Å∞ áê„`«Å‰õΩ ^ŒHõ¯=Åã≤# Q“~°"åxfl, q=∞~°≈#∞, `«á⁄ÊѨÙÊÅ ÉËsA#∞
™ê#∞‰õÄÅ"≥∞ÿ# x"åo JiÊOK«_»O ™ê^茺"Õ∞<å, J~Ú`Õ D W~°"≥· J^Õ ™ê÷~ÚÖ’, Kåi„`«Hõ P^è•~åÅ ã¨ÇÜ«∞O`À W=fi_»O ã¨=Úz`«O.
¨
S^Œ∞ ã¨O=`«û~åÅ „Ѩ=~°##∞, =∂@Å#∞ UO KÕÜ∂e J<Õ qzH˜`û«
Î « W"åà◊ ã¨`º« =¸iÎ – t=™êQÆ~ü QÆ∞iOz Z=i Jaè„áêÜ«∂Å∞
H˘O^ŒiÔH·<å Hõey LO@∞Ok. XHõ^Œâ◊ ~°K«#‰õÄ PK«~°}‰õÄ ZÖÏ L<åfl, Z=~° ∞ `« = ∞ áê`« Jaè „ áêÜ« ∂ Å#∞ ZÖÏ
W=fi=Åã≤# Q“~°"åxH©, P `«~åfiu ^Œâ◊ ~°K«#‰õÄ PK«~°}‰õÄ =∂~°∞ÛHÀ^ŒÅK«∞‰õΩ<åfl, P^è•~åÅ∞ ÖË=Ù QÆ^• Jx, J_çˆQ"åà◊√¡ ÖË~°∞
JO^Œ=Åã≤# x~°ã#‰õÄ =∞^躌 H˘O`« QÆO^Œ~QÀà◊O HõeQ LO@∞Ok.
¨ ° ˆ QÆ^• Jx Z=~°∞ U J|^•úÅ∞ K≥ѨÊ^ŒÅK«∞‰õΩ<åfl, K«i„`«Ö’ PÜ«∂
W"åà◊ x"åo JiÊã¨∞Î#fl, JiÊOK«^ŒÅK«∞‰õΩ#fl "åiH˜ D K«i„`« HÍÖÏÅÖ’ #"≥∂^Œ~Ú#, JK«Û~Ú# Jaè„áêÜ«∂Å∞ L<åfl~Ú. PÜ«∞#
JO`å `≥eã≤ LO_Õ J=HÍâ◊O ÖË^Œ∞. JÖÏ K«i„`« `≥eÜ«∞‰õΩO_® Ѩ@¡ ã¨Ç¨ÏK«~°∞Å∞, Jaè=∂#∞Å∞, ã¨Oã¨÷Å∞ „ѨHõ ˜Oz# „Ѩâ◊Oã¨Å∂,
=∂Ï¡_»=Åã≤# ã≤÷u=Å¡, K«∞@∂ì q∞ug∞i# J|^•úÅ x"åà◊√Å q=∞~°≈Å∂ L<åfl~Ú. "å^Œq"å^•Å∞ L<åfl~Ú. JÖψQ PÜ«∂
"å`å=~°}O H˘#™êQÆ∞`«∞O_»_O =Å¡ QÆO^Œ~QÀà◊O WOHÍ ÃÑiyOk.
» ° HÍÖÏÅÖ’ PÜ«∞# ã¨fiÜ«∞OQÍ WzÛ# WO@~°∂fi ºÅ∞, ~åã≤#
P QÆO^Œ~°QÀàÏxfl =∞iO`« ÃÑOz#k `≥Å∞QÆ∞ ã¨=∂[OÖ’ "庙êÅ∞, ~°K«#Å∞ PÜ«∂ Ѩ„uHõÅÖ’ JK«Û~Ú L<åfl~Ú. Hõ#∞Hõ
JÅ"å@~Ú# XHõ ã¨O„Ѩ^•Ü«∞O. =∞~°}Ï#O`«~°O =º‰õΩÎÅ∞ "åiˆH W"åoì Jaè„áêÜ«∞, ^Œ∞~°a„è áêÜ«∂Å Hõà^•ÌÅÖ’Oz PÜ«∞##∞ H˘`«QÍ
¡◊ Î
`≥eÜ«∞#O`« Z`«∞ΉõΩ ZkyáÈ=_»O, "åi QÆ∞iOz "åiˆH `≥eÜ«∞x K«∂_»#Hõ¯~°ÖË^Œ∞. ã¨=∞HÍeHõ P^è•~åÅ#∞OKÕ, ã¨fiÜ«∞OQÍ PÜ«∞#
=∞ǨqâıëêÖˇ<Àfl |Ü«∞@Ѩ_»_»O `≥Å∞QÆ∞"åiH˜ JÅ"å>Ë. x*ÏxH˜ =∂@Å #∞OKÕ PÜ«∞##∞ JOK«<å Hõ@=K«∞Û. =∞~°}OKå~°∞ HÍ|˜ì
ì ˜
Jk =∞~°}˜Oz#"åi Q˘_»=HÍ^Œ∞, áêѨO "å~°∞ K«zÛ ["å|∞ PÜ«∞# =∂@ÅÖ’, Ѩ#∞ÅÖ’ =∞#O P"≥∂kOK«x, =∞#‰õΩ
K≥ѨÊÖËx, `«=∞¿Ñ~°∞ g∞^Œ ™êQÆ∞`«∞#fl J|^•úÅ#∞ ã¨iKÕÜ«∞ÖËx ™ê#∞‰õÄÅOQÍ ÖËx"å˜x `«∞_çKÕã≤ 'K«zÛ#"å_ç Hõà◊√¡ KåÔ~_»O`«—

39. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 41
J#_®xH˜ gÅ∞ÖË^Œ∞. sl#Öò WO[hiOQ∑ HÍÖËl, HÍHõfÜ«∞ "≥∞_çHÖò HÍÖËl q^•º~°∞ʼnõΩ,
õ ÷
=ÚO^Õ K≥Ñ≤Ê#@∞ì ã¨`«º=¸iÎ rq`«OÖ’ ã¨∂÷ÅOQÍ =¸_»∞ Láê^蕺ܫ∞ L^Œº=∞ HÍ~°ºHõ~°ÎʼnõΩ, P[O*ÏÇ≤Ï q∞Å∞¡, P~ü.˜.ã≤,
^ŒâÅ∞<åfl~Ú. qѨ= rq`åxH˜ =ÚO^Œ∞ ã¨`º« =¸iÎ QÆ∞iOz ÃÑ^ŒQÍ
◊ ¡ Ì Ô~·ÖËfi HÍi‡‰õΩʼnõΩ qѨ¡= ~å[H©Ü«∂Å∞ É’kèOK«_»OÖ’, "åiÖ’
K≥ѨÊ=Åã≤Ok ÖË^Œ∞. Hõ$ëê‚ lÖÏ¡ ^Œo`« ‰õΩ@∞O|OÖ’ Ѩ٘ì ZOZ qѨ¡"À`ÕÎ[O xOѨ_»OÖ’ ã¨`«º=¸iÎ P HÍÅOÖ’ H˘O_»Ñ¨e¡
^•HÍ K«^Œ∞=Ù‰õΩx, q^•ºi÷ ^Œâ◊Ö’ Hõ=¸ºxã¨∞ì ~å[H©Ü«∂Å ã‘`å~å=∞Ü«∞º`À áê@∞ Hõeã≤ ѨxKÕâß~°∞. P HõÖ’¡Å ^Œâß|ÌOÖ’
„ѨÉèÏ=OÖ’H˜ =KåÛ~°∞. JѨʘˆH ™êÇ≤Ï`«º Jaè~°∞z LO_»_»O`À KåÅ =∞Ok Ü«Ú=‰õΩÅ =Öˇ<Õ PÜ«∞# ‰õÄ_» #HõûŃs ~å[H©Ü«∂Å
áêsì k#Ѩ„uHõ qâßÖÏO„^èŒ, q^•ºi÷ Ü«Ú=[<À^Œº=∞ Ѩ„uHõ "≥ÑÙ¨ „ѨÜ∂}˜Oz Hõq`«fi ~°K# ѨÙ#~°∞^ŒiOKå~°∞. „Hõ=∞OQÍ PÜ«∞#
· « « ú
'Ü«Ú=[#—ÅÖ’ ѨxKÕâß~°∞. Hõ=¸ºxã¨∞ì áêsì ™êO㨯 $uHõ Hõq`«fiO Ѩ^Œ∞#∞ ^Õ~°_»O "≥Ú^ŒÅ~ÚOk. J^Õ ã¨=∞Ü«∞OÖ’ PÜ«∞#
„Ѩ^~≈° #Ö’¡ áêÖÁæ<åfl~°∞. áê@Å∞ ~åâß~°∞. D ^ÕâOÖ’ qѨ"À^Œº=∞O
Œ ◊ ¡ H˘O_»Ñ¨e¡ ã‘`å~å=∞Ü«∞º H˘_»∞‰õΩ K«O„^ŒâıY~ü`À Hõeã≤ QÆ∞uÎH˘O_»
Ö’H˜ ~å=Åã≤# =∞øeHõ =~°æO #∞Oz =zÛ# =ºH˜ÎQÍ, W`«~°∞ʼnõΩ aÅO ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ áêÖÁæx Kå~°∞=∞AO^•~ü#∞ HõÅ∞ã¨∞‰õΩ<åfl~°∞.
„¿Ñ~°}xKÕÛ â◊H˜Î™ê=∞~å÷ºÅ∞#fl =ºH˜ÎQÍ D ^Œâ◊Ö’ PÜ«∞# Hõ$+≤x ~å„+¨ì Hõq∞© ã¨Éèí∞º_çQÍ ZxflHõÜ«∂º~°∞. JѨʘ#∞Oz =¸_»∞
`«Ñ¨Ê‰õΩO_® Q“~°qOK«=Åã≤O^Õ. ã¨O=`«û~åÅ áê@∞ PÜ«∞# J*Ï˝`« rq`«OÖ’ UÜÕ∞ Ѩ#∞Å∞ KÕâß~À
ÉèÏ~°`« Hõ=¸ºxã¨∞ì áêsì (=∂i¯ûã¨∞ì – Öˇxxã¨∞ì) (ёѨÙÖòû `≥eÜ«∞^Œ∞ QÍx, qѨ¡= Hõq`«fiO =∂„`«O qiqQÍ ~åâß~°∞. 1972
"å~ü) PO„^茄Ѩ^Õâò ~å„+¨ì Hõq∞© `«# 13= ~å„+¨ì =∞Ǩã¨ÉèíÅÖ’ "Õ∞Ö’ |∂@HõѨ٠Z<£H“O@~üÖ’ H˘e¡Ñ¨~° ~å=∞#~°ã≤OǨ~å=Ù#∞
1986 ÃãÃÑO|~ü Ö’ P"≥∂kOz# 'x~å‡} ã¨=∞㨺ÅÃÑ· f~å‡#O—Ö’
ì HÍeÛK«OÑ≤#ѨÙÊ_»∞, =∞~°}Oz#k ã¨`º« =¸ˆ~#x, ‰õΩ@∞O|ã¨É∞èí ºÅ∞
˜ Î
P ^Œâ◊ ã¨`«º=¸iÎx JOK«<å Hõ_»∞`«∂ WÖÏ ~åâß~°∞: ‰õÄ_» x~åúiOKå~°x áÈbã¨∞Å∞ „ѨHõ ˜OKå~°∞. HÍx PÜ«∞#
'...=∞# áêsì ~å[H©Ü«∂֒ΠѨiK«Ü«∞OÖ’H˜ =KÕÛ<嘈H K« x áÈÖË ^ Œ x , 1972 #=O|~ü Ö’ Y=∞‡OÖ’ JÔ ~ 㨠∞ ì ` À
~ÚOK«∞q∞OK«∞ 25 ã¨O=`«û~åÅ∞ ~å[H©Ü«∞ rq`«O =Ù#flѨʘH© ã¨Ê+¨ì=∞~ÚOk.
P Ñ‘iÜ«∞_£ "≥Ú`«ÎOÖ’ PÜ«∞# Z#fl_»∂ ÜÕ∞ ™ê÷~ÚÖ’#∂ áêsì JO`«‰õΩ=ÚO^Õ áê~°fifѨÙ~°O ‰õΩ„@ˆHã¨∞Ö’#∂, W`«~°
P~°æ<≥·[~ü QÍ ÖË_»∞. P HÍ„"Õ∞_£ H˜ ExÜ«∞~üû QÍ =Ù#fl"å~°∞ ˆHã¨∞ÅÖ’#∂, 1974"Õ∞Ö’ Ãјì# ã≤H˜O^Œ~åÉÏ^Œ∞ ‰õΩ„@ˆHã¨∞Ö’#∂
KåÖÏ=∞Ok áêsì x~å‡}OÖ’ U^À XHõ ™ê÷~ÚÖ’ P~°æ<≥·[~°∞¡QÍ =Ú^•Ì~Ú HÍ=_»O =Å¡, D Ö’QÍ 1975 E<£ Ö’ Z=∞Ô~˚hû
`«Ü«∂~°Ü«∂~°∞. JO^Œ∞‰õΩ xiÌ+¨ì"≥∞ÿ# HÍ~°}ÏÖËq∞’ D<å˜ =∞# qkè O K« _ » O =Å¡ PÜ« ∞ # 1978 ^•HÍ q_» ∞ ^Œ Å HÍÖË ^ Œ ∞ .
áêsìÖ’x =ÚY∞ºÅ`À ã¨Ç¨ Z=fiiH© `≥eÜ«∞^Œ∞. iq[xã¨∞ì áêsìÖ’ q_»∞^ŒÅÜ«∂ºHõ 1979 z=~°HõÖÏ¡ =∞m¡ J*Ï˝`« rq`åxH˜
=ÙO_»QÍ PÜ«∞# áê@Å∞ =ÔQ·~å K«Hõ¯QÍ ~åÜ«∞QÆÅ_»h, JO^Œ∞ˆH "≥oáÈÜ«∂~°∞. JѨʘH L"≥fi`«∞# ™êQÆ∞`«∞#fl HõsO#QÆ~ü PkÖÏÉÏ^£
¡ ˆ Î
k#Ѩ„uHõÖ’H˜ ѨOáê~°x J#∞‰õΩ<Õ"å~°∞. ã¨ÇÏ[OQÍ<Õ „ѨuXHõ¯iH˜
¨ Ô~·`åOQÆ áÈ~åÏÅ`À PO„^茄Ѩ^Õâò qѨ¡"À^Œº=∞O W`«~° ~å„ëêìÅ
Jxfl~°HÍÖˇ# ã¨=∞~°`Å∞ =ÙO_»HáÈ=K«∞Û. H˘O`«=∞Ok P~°<[~°∞QÍ,
· ÷ « õ æ ·≥ ¡ qѨ¡=HÍ~°∞Å#∞ PHõi¬OK«_»O`À 1980 U„Ñ≤Öò 22# PO„^茄Ѩ^Õâò,
H˘O`«=∞Ok „áêѨQÍO_çã¨∞ìÅ∞QÍ, =∞iH˘O`«=∞Ok ~°K«~Ú`«Å∞QÍ Hõ~åfl@Hõ, `«q∞à◊<å_»∞, =∞Ǩ~å„+¨ì qѨ¡=HÍ~°∞Å`À Hõeã≤ ÉèÏ~°`«
~å}˜OK«=K«∞Û. P HÍ~°}OQÍ<Õ D q∞„`«∞_»∞ P~°æ<≥·[~ü QÍ Hõ=¸ºxã¨∞ì áêsì (=∂i¯ûãπì Öˇxxãπì) (ёѨÙÖòû "å~ü) U~°Ê_ç#ѨÙÊ_»∞
~å}˜OK«ÖË^ÀÜÕ∞"≥∂ ã¨Ê+¨ìOQÍ `≥eÜ«∞^Œ∞ QÍh =∞# áêsìÖ’ ã¨`º« =¸iÎ ^•x HO„^ŒHq∞© ã¨É∞íè º_»Ü∂º~°∞. HO„^ŒHq∞© HÍ~°º^Œi≈
ˆ õ « ˆ õ
KÕˆ~<å˜H˜ QÆ`« 25 Uà◊¡ ~å[H©Ü«∞ rq`«OÖ’ U ™ê÷~ÚÖ’#∂ áêsì H˘O_»Ñ¨e¡ ã‘`å~å=∞Ü«∞º 1982 [#=i 2# JÔ~ãπì HÍ=_»O`À
P~°æ<≥·[~ü QÍ ÖË_»∞ J<Õk "åã¨Î=O. |Ǩïâ◊, P HÍ~°}OQÍ<Õ P[#‡ ã¨`«º=¸iÎ ˆHO„^ŒHõq∞© HÍ~°º^Œi≈ JÜ«∂º~°∞. 1984 [#=i 2#
J#∞=∂# ~ÀQÆÑ‘_ç`«∞_çQÍ LO_»_»O PÜ«∞#‰õΩ HͺÔ~Hõìiã≤ìH± QÍ ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^£ L™ê‡xÜ«∂ Pã¨Ê„u #∞Oz ã‘`å~å=∞Ü«∞º `«ÑÊ≤ OK«∞‰õΩx
·
`«Ü«∂Ô~·O^Õ"≥∂!— uiy J*Ï˝`« rq`åxH˜ =KÕÛ<å˜H˜ ã¨`«º=¸iÎ =∞Ǩ~å„+¨ì,
Wk XHõ ã¨OHΔÀÉèíO U~°Ê_ç, PÜ«∞##∞ 'J=HÍâ◊"å^Œ `«q∞à◊<å_»∞ HO„^Œ Hõq∞© ã¨É∞íè ºÅ`À Hõeã≤ L^Œº=∞O g∞^Œ, Ãã^•úOuHõ
ˆ ·
‰õ Ω „@^•~° ∞ _» ∞ —QÍ Éè Ï q㨠∞ Î # fl 㨠O ^Œ ~ ° ƒ ù O Ö’x JO`« ~ ° æ ` « J=QÍǨ Ï #Å g∞^Œ f„="≥ ∞ ÿ # aè < åflaè „ áêÜ« ∂ Å`À K« ~ ° Û
_®‰õΩº"≥∞O@∞Ö’x ÉèÏQÆO QÆ#∞Hõ, JuQÍ ~åã≤#@∞ìQÍ ‰õÄ_» „áê~°OaèOKå~°∞. P K«~°ÛÖ’ ã¨`«º=¸iÎ <åÜ«∞Hõ`åfi# ˆHO„^Œ
JxÑ≤OK«=K«∞Û. HÍx 1967‰õΩ =ÚO^Œi ã≤÷u QÆ∞iOz 1986Ö’ Hõq∞©Ö’x #Å∞QÆ∞~°∞ ã¨É∞ºÅ∞ ÖË=<≥u# „Ѩ^•# K«~ÛhÜ«∂OâßÅ∞
íè Î è °
JK«∞ÛÔHH˜¯# JOK«<å Jk. PÜ«∞#Ö’ P `«~åfi`« á⁄_»ã¨∂Ñ≤# JO`«~å˚fÜ«∞ ѨO^ä•, =¸_»∞ „ѨѨOKåÅ ã≤^•úO`«O, Z<£ ˜ P~ü
^èÀ~°}∞ʼnõΩ =¸ÖÏÅ∞ "≥`«Hõ_®xH˜ KÕã≤# „Ѩܫ∞`«flO Jk. |~°Î~°Ñ¶π ÃÑ· f~å‡#O, =ӺǨÏO-Z`«∞ÎQÆ_»Å∞, áêsìÖ’ ˆHO„nHõ$`«
Jk ZÖÏ L<åfl, ~O_»= ^ŒâÖ’ ã¨`º« =¸iÎ áÈ+≤Oz# áê„`«,
Ô ◊ „Ѩ*Ï™êfi=∞ºO. P K«~Û° O`å 1984-86 =∞^躌 qã¨Î $`«OQÍ [iyOk.
qѨ¡"À^Œº=∂xH˜, „Ѩ*Ï L^Œº=∂ʼnõΩ JOkOz# HÍ#∞HõÅ∞ KåÅ ^•^•Ñ¨Ù "≥~Úº ¿ÑrÅ∞ JK«Û~Ú áêsì ã¨É∞íè ºÅ‰õΩ, ™ê#∞Éè∂uѨ~∞° ʼnõΩ
í
qÅ∞"≥·#q. HÍr¿Ñ@Ö’x ¿ãOò QÍ„aÜ≥∞Öòû ÃÇ·Ïã¨∂¯Öò Ö’ JOkOk. P K«~°Û‰õΩ =ÚyOѨÙQÍ ã¨`«º=¸iÎ ˆHO„^ŒHõq∞© #∞Oz
Láê^蕺ܫÚ_»∞QÍ KÕi, =~°OQÆÖò Ö’ q^•ºi÷, Láê^蕺ܫ∞, HÍi‡Hõ "≥#H˜¯ =zÛ ~å„+¨ì Hõq∞© <åÜ«∞Hõ`«fiOÖ’ Ѩx KÕÜ«∂Åx,
L^Œº=∂ÅÖ’ ã¨`«º=¸iÎ x~°fiÇ≤ÏOz# áê„`« „Ѩâ◊Oã¨hÜ«∞"≥∞ÿ#k. P~°∞<≥ÅÅáê@∞ PÜ«∞# PK«~°}#∞, P`«‡q=∞~°≈#∞ ѨijeOz#

40. 42 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
`«~åfi`« x~°‚Ü«∞O fã¨∞HÀ"åÅx 1986 Ö’ ~å„+¨ì =∞Ǩã¨Éèí ã¨Ç¨ÏK«~°∞Å`À |Ç≤Ï~°OQÆ Ñ¶¨∞~°¬}‰õΩ ky Ѩ~°ã¨Ê~° P~ÀѨ}Å`À "åi
f~å‡xOzOk. P f~å‡<åxfl, ã¨∂K«##∞ ã¨`º« =¸iÎ JOwHõiOK«Hõ #∞Oz q_çáÈ~Ú ã¨=∞`å =ÅO©~ü á¶È~üû ™ê÷Ñ≤OKå~°∞. UHõÅ=º
áÈ=_»O`À 1987 Ö’ PÜ«∞# ã¨Éèíº`åfixfl áêsì ~°^Œ∞Ì KÕã≤Ok. Ѩ„uHõ, UHõÅ=º HõàÏ=∞O_»e ™ê÷Ñ≤OKå~°∞. zÅHõÅ∂i¿Ñ@ ^Œo`«
P `«~åfi`« ^•^•Ñ¨Ù Ô~O_»∞ ã¨O=`«û~åÅ∞ PÜ«∞# ~å„+¨ìOÖ’ Ü«Ú=‰õΩÅ LitHõΔ ~°^∞Ì L^Œº=∞O =O˜ L^Œº=∂ÅÖ’ áêÖÁæ<åfl~°∞.
Œ
`«# "å^Œ#Å∞ JOwHõiOz `«#`À =KÕÛ "åÔ~=Ô~<å LOψ~"≥∂#x
· 1994Ö’ áê~°¡"≥∞O@s ~å[H©Ü«∂ÅÖ’, |Ǩï[# ã¨=∂*ò áêsìÖ’
f„= „Ѩܫ∞`«flO KÕã≤ qѶ¨Å=∞Ü«∂º~°∞. JO`«‰õΩ =ÚO^Œi K«~°ÛÖ’ KÕ~å~°∞. HÍx H˘kÌHÍÅOÖ’<Õ HÍh¬~å"£∞ PkèѨ`«º^èÀ~°}˜H˜
PÜ«∞#`À áê@∞ LO_ç# =∞Ǩ~å„+¨ì, `«q∞à◊<å_»∞ ˆHO„^ŒHõq∞© =ºuˆ~HõOQÍ ^•xÖ’Oz ɡ H˜ =zÛ ã¨fi`«O„`« JÉèºí i÷QÍ =Úk<ÕÑe¡
· ˜ ¨
ã¨Éèí∞ºÅ∞ ‰õÄ_» `«~åfiu HÍÅOÖ’ PÜ«∞#`À H˘#™êQÆÖË^Œ∞. #∞Oz áÈ© KÕâß~°∞. `«~åfi`« H˘O`«HÍÖÏxH˜ |Ǩï[<£ iѨa¡Hõ<£
P `«~åfi`« 1989 U„Ñ≤Öò Ö’ L^ŒÜ«∞O k#Ѩ„uHõÖ’ =~°∞ã¨QÍ áêsìx ™ê÷Ñ≤OKå~°∞. HÍx `«fi~°Ö’<Õ JHõ¯_»‰õÄ_» peHõÅ∞ `«ÖˇuÎ
Ѩk~ÀAÅáê@∞ JK«Û~Ú# WO@~°∂fi º`À PÜ«∞# Jaè„áêÜ«∂ŠѨ~°ã¨Ê~° |Ç≤Ï+¨¯~°}Å∞ [iQÍ~Ú.
|Ç≤Ï~°OQÆ =ºH©H~} "≥Ú^ŒÅ~ÚOk. P WO@~°∂fi º‰õΩ „Ѩuã¨ÊO^Œ#QÍ
Îõ° `«~åfi`« H˘O`«HÍÖÏxH˜ ÉèÏ~°`« Hõ=¸ºxã¨∞ì áêsì (=∂i¯ûã¨∞ì
ÉèÏ~°`« Hõ=¸ºxãπì áêsì (=∂i¯ûãπì Öˇxxãπì) (ёѨÙÖòû "å~ü) PO„^èŒ Öˇxxã¨∞ì) „Ѩ*τѨuѶ¨∞@# ~å„+¨ì HÍ~°º^Œi≈ ѨÙ~°∞ëÈ`«Î=∞~åA
„Ѩ^Õâò ~å„+¨ì Hõq∞© 'J=HÍâ◊"å^Œ ‰õΩ„@^•~°∞_»∞ ÔH l ã¨`«º=¸iÎ =∞~°}˜OK«QÍ ã¨`«º=¸iÎ P áêsìÖ’ KÕi ~å„+¨ì HÍ~°º^Œi≈ J~Ú
‰õΩ˜Å ~å[H©Ü«∂Å#∞ „uÑ≤ÊH˘@ìO_ç— J<Õ Ñ¨Ùã¨ÎHÍxfl 1989 PQÆãπì H˘O`«HÍÅO J*Ï˝`«"åã¨OÖ’ L<åfl~°∞. #Ü«∂=Å㨠ã≤^•úO`åxfl
Ö’ „ѨK«∞iOzOk. 'WO@~°∂fi ºÖ’ ã¨`«º=¸iÎ ã¨∞=∂~°∞ 130 =^Œ ∞ Å∞‰õ Ω x =∞m¡ J~° ú É è í ∂ ™êfi=∞º, J~° ú = Å㨠ã≤ ^ •ú O `åxfl
„Ѩâfl◊ ʼnõΩ ÃÑQÍ ã¨=∂^è•<åeKåÛ~°∞. D "≥Ú`«OÖ’ `«# „Ѩ`åº=∂flÜ«∞
· Î #=Ú‡`«∞#fl@∞ì ZHõ¯_® ~åÜ«∞ÖË^Œ∞ QÍx XHõ =∂i¯ûã¨∞ì Öˇxxã¨∞ì
~å[H©Ü«∞ ѨO^ä• Uq∞’, `å=Ú `«ÅÃјì# 'qѨ¡= HÍ~åºK«~°}— áêsìH˜ <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤ÏOK«_»=∞O>Ë J~°÷O J^Õ. =∞~˘Hõ"≥·Ñ¨Ù D
Uq∞’ q=iOK«_®xH˜ H=ÅO J~Ú^•~°∞ á⁄˜ì á⁄˜ì ã¨=∂^è•<åÅ∞
ˆ HÍÅ=∞O`å ‰õÄ_» JOÉË^¯Œ ~ü, ѶÓÖË, =∂~ü¯û Å#∞ HõÅáêÅ<Õ PÖ’K«#
¨
=∂„`«O K≥áêÊ~°∞. [#~°Öò q+¨Ü«∂ʼnõΩ K≥Ok# ["å|∞Å∞ =∞~À „ѨHõ ˜ã¨∂Î =KåÛ~°∞. P kâ◊Ö’ ‰õÄ_» „ѨHõ@#Å∞ `«Ñ¨Ê, PÜ«∞#
Ѩk¿ÇÏ#∞ =~°‰õΩ LOÏ~Ú. q∞QÆ`å #∂@Ѩk ã¨∞n~°… q=~°}Å∂ xiÌ+¨ìOQÍ, q=~°OQÍ KÕã≤# ~°K«#QÍh, PK«~°}QÍh Ug∞ ÖË^Œ∞.
K≥}∞‰õΩÅ∂ =∂ áêsìh, L^Œº=∂hfl ^Œ∞"≥∞‡uÎáÈÜ«∞_»=¸, HÍ. ÔH „Ѩ*τѨuѶ¨∞@# #∞Oz ɡ· ˜H˜ =KåÛHõ =∞m¡ ѨÓiÎ ^Œo`«
Zãπ ÃÑ· Hõ_»∞ѨÙ=∞O@#∞ "≥à◊¡É’ã¨∞‰õΩ<Õ q+¨„ѨKå~°"Õ∞. D #∂@Ѩk ã≤^•úO`«Hõ~°ÎQÍ =∂i ~°OQÆ<åÜ«∞Hõ=∞‡ ~åã≤# '^Œo`« ã¨=∞㨺
["å|∞Ö’¡ ‰õÄ_® H=ÅO áêuHõ =ÚÃÑÊ· ["å|∞Å∞ =∂„`«"∞Õ ™ÈHÍÅ∞¤
ˆ Ѩiëê¯~åxH˜ |∞^Œ∞ú_»∞ KåÅ_»∞, JOÉË^Œ¯~ü KåÅ_»∞, =∂~ü¯û HÍ"åe—
~å[H©Ü«∞ Z`«∞ÎQÆ_»Å 'qÉèË^•Å‰õΩ— ã¨O|OkèOz#q HÍQÍ q∞ye# ѨÙã¨ÎHÍxH˜ YO_»#QÍ 'JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞— ѨÙã¨ÎHõO ~åâß~°∞. D
80H˜ ÃÑQÍ ™êy# n~°… „ѨãOQÍÅhfl 1985 <å˜H˜ áêsìÖ’ PÜ«∞#
· ¨ ^Œâ◊Ö’ PÜ«∞# ^Œo`« Hõq`«fiO Jx K≥ѨÙʉõΩ#fl Hõq`«Å∞ H˘xfl,
㨠$ +≤ ì O z# 㨠O HΔ À Éè Ï xH˜ 㨠O |Okè O z# "≥ Ú `« ∞ Î H Ààı ¡ — Jh, ™ê„=∂[º"å^Œ =ºuˆ~Hõ Hõq`«Å∞ H˘xfl ~åâß~°∞. "å˜Ö’ XHõ ˜
'KÕ`«HÍx`«#O`À KÕã≤# `«Ñ¨ÙÊefl JOwHõiOKÕ x*Ï~Úf ÖËHõ - Ô~O_»∞ ^Œo`« Hõq`«ÅÖ’ PÜ«∞# áê`« Hõq`åâ◊H˜Î Hõ#|_»∞`«∞Ok
^•#∞flOz `«Ñ≤ÊOK«∞HÀ=Ïx¯ ‰õΩ„@ʼnõΩ ‰õΩǨÏHÍʼnõÄ áêÅÊ_ç – QÍx q∞QÆ`åq JO`« â◊H˜Î=∞O`«OQÍ ~åÖË^Œ∞.
^•xH˜ Ô~O_»∞ ѨO^ä•Å =∞^茺 áÈ~å@O J<Õ =Úã¨∞QÆ∞"Õã≤ – ^•x JѨÙÊ_Õ PÜ«∞# Jaè=∂#∞Å∞ H˘O^Œ~°∞ t=™êQÆ~ü ã¨=∞„QÆ
HÀã¨O iq[xã¨∞ì – J=HÍâ◊"å^Œ ~å[H©Ü∞« ѨO^ä•#∞ H“QÆeOK«∞H˘x Hõq`å ã¨OHõÅ#O (1968-2004) `Õ=_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOz#ѨÙ_»∞
– =~°æáÈ~åÏxH˜ QÆ∞_£ ɡ· K≥¿ÑÊÜ«∞_®x¯, „Ѩܫ∞uflã¨∞Î#fl PÜ«∞# KåÅ Hõq`«Å‰õΩ H˘`«ÎQÍ <Àòû ~åâß~°∞. P <Àòû, P
J|^•úÅHÀ~°∞ – ‰õΩ„@^•~°∞_»∞ – iq[xã¨∞ì ã¨`«º=¸iÎ...— Jh P ѨÙã¨ÎHõO `«Ü«∂~°~Ú# f~°∞ K«∂¿ãÎ Hõhã¨O Ô~O_»∞ _»[#¡ Kåi„`«Hõ
ѨÙã¨ÎHõOÖ’ ~åâß~°∞. J"åã¨Î"åÅ∞, `ÕnÅ, ¿Ñ~°¡ `«Ñ¨ÙÊÅ`À PÜ«∞# UO =∂Ï¡_»∞`«∞<åfl~À
P `«~åfi`« <åÅ∞QÆ∞ <≥ÅʼnõΩ q~°ã¨O kfi^ŒâßaÌ ã¨ÉèíÅ PÜ«∞#ˆH `≥eÜ«∞x ã≤÷uH˜, `«# TǨÏÅ<Õ, JáÈǨÏÅ<Õ, „Éèí=∞Å<Õ
ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ |Ç≤Ï~°OQÆ rq`«OÖ’H˜ =zÛ# ã¨`«º=¸iÎ, JO`«‰õΩ x*ÏÅ∞QÍ #"Õ∞‡ ã≤÷uH˜ KÕ~°∞‰õΩ<åfl~°x J~°÷=∞=Ù`«∞Ok.
H˘kÌHÍÅO =ÚO^Õ Ü«Úã≤ã≤P~ü S (ZO ZÖò) #∞Oz |Ü«∞˜H˜ JѨʘˆH PÜ«∞# <À@ `«=∞ =∂@Å∞ Ãјì, PÜ«∞#
=zÛ# L.™ê. ~°q =∂~°∞`ü "≥Ú^ŒÖˇ·# "åà◊¡`À Hõeã≤ =∂i¯ûãπì JáÈǨÏÅ#∞, „Éèí=∞Å#∞ x*ÏÅx #q∞‡ã¨∂Î `«^•fi~å qѨ¡"À^Œº=∞O
Öˇxxãπì ÃãO@~ü, ™ê=∂lHõ qѨ¡= "ÕkHõ U~åÊ@∞ KÕã≤ Z^Œ∞s`« g∞^Œ q+¨O K«Å¡^ŒÅK«∞‰õΩ#fl ~°K«~Ú`«Å∞, ^Œo`«"å^Œ<åÜ«∞‰õΩÅ∞,
Ѩ„uHõ „áê~°OaèOKå~°∞.1991 #=O|~ü Ö’ Z^Œ∞s`« „ѨK∞~°}Å∞QÍ « ã¨OK«Å<åÅ HÀã¨O ZO`«H<å kQÆ*Ï~°QÅ áê„uˆHÜ«ÚÅ∞ PÜ«∞##∞
Ô· Æ
'ёѨÙÖòû"å~ü#∞ peÛ#^≥=~°∞?— 'H˘O_»Ñ¨e¡ =º=™êÜ«∞ qѨ¡=O: XHõ `«=∞ PÜ«Ú^èOQÍ "å_»∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. P „Hõ=∞OÖ’<Õ PÜ«∞##∞Oz
Œ
=∂i¯ûãπì Öˇxxãπì ѨijÅ#— 'ёѨÙÖòû"å~ü‰õΩ Ñ¨k „Ѩâ◊flÅ∞— =ÔQ·~å Z<Àfl Ǩ™êºã¨Ê^Œ"≥∞ÿ#, qѨ¡==ºuˆ~Hõ"≥∞ÿ#, q~°ã¨O g∞^Œ ^Õfi+¨O
~°K«#Å#∞ ѨÙã¨ÎHÍÅ∞QÍ „ѨK«∞iOKå~°∞. Z^Œ∞s`« Ѩ„uHõ HÍÅOÖ’ HõˆH¯ „ѨHõ@#Å∞ "≥Å∞=_®¤~Ú. „ѨÉèí∞`«fiO`À qѨ¡=HÍ~°∞Å K«~°ÛÅ
ÉèÏ~°`«^Õâ◊O J~°úÉèí∂™êfi=∞º, J~°ú=Å㨠HÍ^Œx, #Ü«∂=Å㨠K«i„`å`«‡Hõ"≥∞ÿ# Ѩi}Ï=∞O <ÕѨ^䌺OÖ’ "≥ÚyeK«~°¡Ö’ JѨÓ~°fi"≥∞ÿ#
J~ÚáÈ~ÚO^Œx ã≤^•úO`åxfl „ѨKå~°O KÕâß~°∞. H˘kÌHÍÖÏxˆH P |Ç≤Ï~°OQÆã¨Éèí [~°∞QÆ∞`«∞O_»QÍ ã¨iQÍæ J^Õ ã¨=∞Ü«∂xH˜ XHõ

41. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 43
áêÅHõ=~°æ ˜q Kèå#Öò PÜ«∞##∞ ‰õÄKÀɡ ˜ì qѨ¡"À^Œº=∞O g∞^Œ â◊OMÏ~å=O =O˜ ã¨OHõÅ<åÅ∞ K«∂¿ãÎ `≥Å∞ã¨∞ÎOk. J~Ú<å
^Œ∞~å‡~°æ"≥∞ÿ# q+¨„ѨKå~°Ñ¨Ù xO^ŒÅ∞ „Ѩ™ê~°O KÕã≤Ok. K«~°ÛÅ „ѨuÉèÏ=O`«"≥∞ÿ# áê@Å ~°K«~Ú`«QÍ ã¨`«º=¸iÎH˜ „>ˇO_£ Ãã@ì~ü
„áêuѨkHõQÍ ‰õΩki# XѨÊO^ŒOÖ’ XHõ JOâßxH˜ =„HõÉèÏ+¨ºO J<Õ =∂@ =¿ãÎ `«Ñ¨ÙÊ Ñ¨@ì=Åã≤O^Õg∞ ÖË^Œ∞).
K≥ѨÙ`«∂ áêsì iq[x[OÖ’H˜ "≥o¡O^Œx, ™êÜ«Ú^èŒáÈ~å@O P `«~åfi`« PÜ«∞# Hõq`«Å∞, ˆQÜ«∂Å∞ ã¨$[#Ö’ ^•^•Ñ¨Ù
=kÖËãO^Œh PÜ«∞# P~ÀÑ≤OKå~°∞. `å#∞ HO„^Œ Hõq∞© HÍ~°º^Œi≈QÍ
≤ ˆ „Ѩu<≥ÖÏ JK«Û=Ù`«∂ =KåÛ~Ú. 1972 JHÀì|~ü Ö’ QÆ∞O@∂~°∞Ö’
ѨxKÕã≤# ёѨÙÖòû "å~ü – =∂"À~Úã¨∞ì áêsìÖ’ ѨÓiÎHÍÅO [iy# q~°ãO =¸_»= =∞Ǩã¨ÉÅ <å˜H˜ PÜ«∞# Hõq`å ã¨OѨÙ@O
¨ íè
qѨ¡=HÍ~°∞ʼnõΩ, J*Ï˝`«rq`«OÖ’ L#fl"åiH˜ =∂„`«"Õ∞ <åÜ«∞Hõ`«fi QiÖÏ¡ ã¨$[# „ѨK∞« ~°}QÍ "≥Å∞=_çOk. W"åà◊ KåÅ=∞Ok t=™êQÆ~
Ô ˆ
Hõ q ∞© Å Ö’ „Ѩ " Õ â ◊ O LO@∞O^Œ < Õ z#fl q+¨ Ü « ∞ O ‰õ Ä _» ã¨`«º=¸iÎ Jx `«=∞‰õΩ JѨʘH˜ `≥eÜ«∞^Œx, 1978 ^•HÍ
`≥eÜ«∞#@∞ìQÍ, =∞~°záÈ~Ú#@∞ìQÍ |Ü«∞˜ rq`«OÖ’x =º‰õΩʼnõΩ Î
`≥eÜ«∞^Œx ~åã¨∞Î<åfl~°∞ QÍx, 1971 <嘈H Ô~OlO, t=Ù_»∞,
ˆHO„^Œ Hõq∞© ã¨Éèíº`«fiO W=fiÉ’`«∞O>Ë =∞Ô~=~À J_»∞¤Ñ¨_®¤~°x t=™êQÆ~ü, #@~å[=¸iÎ, QÆOQÍ^èŒ~ü, áê~°fiu =O˜ J<ÕHõ ¿Ñ~°¡`À
Ǩ™êºã¨Ê^Œ"∞# "åºYºÅ∞ KÕâß~°∞. 2005Ö’ zÅHõÅ∂i¿Ñ@ áÈbãπ
≥ÿ "≥Å∞=_ç# Hõq`«Åhfl ã¨`«º=¸iÎ ~°K«#Åx qѨ¡"åaè=∂#∞ÅO^ŒiH©
¿ãì + ¨ < £ ÃÑ· ^•_ç Ö ’ „Ѩ = ∂^Œ = âß`« ∂ Î ã¨ É ò W#ÃãÊHõ ì ~ ü `« e ¡
|Ç≤Ï~°OQÆ ~°Ç¨Ï㨺"Õ∞. ÔQiÖÏ¡ =ÚO^Œ∞=∂@Ö’ P =∂@<Õ
K«xáÈ~Ú#ѨÙÊ_»∞ Jã¨Å∞ =∂"À~Úã¨∞ì áêsì qѨ¡=áêsìÜÕ∞ HÍ^Œh, =~°=~°~å=Ù 'W=hfl XHõ¯ˆ~ ~å™ê~°#flO`« qѨ¡= ã¨`«º=¸iÎ`«fiO
>ˇ„~°iã¨∞ìÅx ~°∞A"≥·O^Œh J<åfl~°∞. Z=Ô~·<å WÅ∞¡ =kÖËã≤ =zÛ UHõã¨∂„`«`«#∞ ™êkèã¨∞Î#flk— Jx ã¨`«º=¸iÎ Jx `≥e¿ã@∞ìQÍ
`«∞áêH˜ Ѩ@∞ìHÀ^ŒÅK«∞‰õΩO>Ë KåÅ∞ "åix KÕ~°∞Û‰õΩO@∞<åfl~°h, ~åâß~°∞. ÔQiÖÏ¡Ö’ Hõq`«Å∞ ^•^•Ñ¨Ù Ѩk ¿Ñ~°¡`À JK«Û~Ú#ѨʘH©
<åÜ«∞‰õΩňH ã≤^•úO`«O `≥eÜ«∞^Œh J<åfl~°∞. z=iH˜ 2006Ö’ J=hfl XHõ¯i"Õ Jx JO^ŒiH© `≥Å∞ã¨∞ QÆ#∞Hõ<Õ t=™êQÆ~ü ‰õΩ
~å„+¨ì Hõq∞© HÍ~°º^Œi≈ HÍ. =∂^èŒ"£ Z<£ H“O@~ü ã¨=∞Ü«∞OÖ’ HÍ. Q“~°= ã¨Éºíè `«fiO W"åfiÅx QÆ∞O@∂~°∞/`≥<åe ã¨~fi ã¨Éºíè ã¨=∂"ÕâOÖ’
° ◊
~å=∞Hõ$+¨‚ #Å¡=∞ÅÖ’ ÖËHõáÈ=_»O „ÉÏǨχ} ‰õΩ„@ Jx, HÍ"åÅ<Õ „j„j „Ѩuáêk¿ãÎ UHõ„w= P"≥∂^ŒO ^˘iH˜Ok.
^Œo`« |Ǩï[# <åÜ«∞‰õΩÅ#∞ =ÚO^Œ∞‰õΩ `Àã≤ J„QÆ=~°‚ <åÜ«∞‰õΩÅ∞ H˘kÌ <≥ÅÅÖ’<Õ PÜ«∞# q∞„`«„^ÀǨÏO KÕ`« â◊„`«∞ KÕlHõ¯QÍ
ѨHõ¯‰õΩ `«Ñ¨ÙʉõΩO@∞<åfl~°x J<åfl~°∞. Mˇ·^Œ∞#∞Oz ~åã≤, ã¨$[#Ö’ JK«Û~Ú# Hõq`«Å∞, áê@Å`À PÜ«∞#
q~°ã¨O - t=™êQÆ~ü ã¨O|O^èŒO Ô~O_À ã¨OѨÙ@O '[#O TÑ≤i`À....— ã¨$[# „ѨK«∞~°}QÍ 1974
t=™êQÆ~ü ~°K«#Å QÆ∞iOz, q~°ã¨O`À PÜ«∞# ã¨O|O^èŒO [#=iÖ’ (q~°ã¨O Hõ~°∂flÅ∞ ã¨ÉèíʼnõΩ) "≥Å∞=_çOk. Z=∞Ô~˚hû
QÆ∞iOz ‰õÄ_» Wëêì~å[ºOQÍ J|^•úÅ∞, J~°úã¨`åºÅ∞, TǨÏÅ∞ J#O`«~°O q_»∞^ŒÅÜ«∂ºHõ PÜ«∞# +¨~°`«∞Å`À ‰õÄ_ç# ɡ~ÚÖò
K«ÖÏ=∞}©Ö’H˜ =ã¨∞Î<åfl~Ú QÆ#∞Hõ P K«i„`«#∞ L#flk L#fl@∞ìQÍ =Å¡ p~åÅ =∞Ǩã¨ÉèíʼnõΩ (1978 U„Ñ≤Öò 29–"Õ∞1) ~åÖËHõ
K≥ѨÊ=Åã≤ LOk. áÈ`«∞<åfl#x ã¨O^Õâ◊O ѨOáê~°∞. P ã¨O^Õâ◊O J~°∞}`å~°Ö’
qѨ¡= ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O U~°Ê_ç# 1970 EÖˇ· 4 <å˜H˜ JK«Û~ÚOk. 1979 [#=iÖ’ =~°OQÆÖò Ö’ [iy# q~°ã¨O
'qѨ¡=Hõ=ÙÅ∞— ¿Ñ~°∞`À, Ñ≤. H˜+¨<£ ~å=Ù „ѨK«∞~°}Hõ~°ÎQÍ "≥Å∞=_ç# ™êÇ≤Ï`«º áê~î°âßʼnõΩ Ç¨[~°~Ú, ã¨~°fiã¨Éèíº ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ ‰õÄ_»
=∂~üÛ Hõq`åã¨OHõÅ#O =ÚYz„`«O ÃÑ·#<Õ '„Ѩ[#∞ ™êÜ«Ú^èŒO áêÖÁæx Q“~°= ã¨Éèíº`«fiO J<Õk =^ŒÌx `«##∞ ã¨Éèí∞º_çQÍ K«∂_®Åx
KÕã¨∞Î#fl i=Å∂º+¨#s <Õ_»∞ Hõq— J<Õ "åHͺÅ`À "≥Å∞=_çOk. HÀ~å~°∞. P ã¨O=`«û~°"Õ∞ u~°∞ѨuÖ’ [iy# q~°ã¨O =∞Ǩã¨ÉèíÅÖ’
Jq t=™êQÆ~ü "åHͺÖË. =∂~üÛ Ö’ Hõ=ÙÖˇ=i ¿Ñ~°∞¡ ÖË=Ù QÍx áêÖÁæ<åfl~°∞.
t=™êQÆ~ü ~åã≤# Ô~O_»∞ Hõq`«Å∞ ("≥∞ÿ„HÀ™È¯Ñ≤H±, Öˇx<£! <å Öˇx<£!) P `«~åfi`« H˘O`«HÍÖÏxˆH PÜ«∞# =∞m¡ J*Ï˝`«rq`åxH˜
JO^Œ∞Ö’ L<åfl~Ú. "≥oáÈÜ«∂~°∞. 1980Ö’ q~°ãO ^ŒâßaÌ ã¨ÉÅ <å˜H˜ Ѩk =ã¨O`åÅ∞
¡ ¨ íè
P `«~åfi`« q~°ã¨O "≥Ú^Œ ˜ =∞Ǩã¨ÉèíʼnõΩ q~°ã¨O `˘e ¿Ñ~°∞`À Hõq`åã¨OѨÙ@O ~å"åÅx HÀ~°∞‰õΩ<åfl~°∞ QÍx Jk
„ѨK«∞~°}QÍ ÔH q ~°=∞}ÏÔ~_ç¤ ã¨Oáê^ŒHõ`«fiOÖ’ "≥Å∞=_ç# ~°≠O~°≠ [~°QÆÖË^Œ∞. 1983Ö’ q[Ü«∞"å_» q~°ã¨O ™êÇ≤Ï`«º áê~î°âßÅ
Hõq`å ã¨OHõÅ#OÖ’ #~°∞_À! ÉèÏ㨯~°∞_®! JK«Û~ÚOk. P ѨÙã¨ÎHõO ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ ã¨$[# „ѨK«∞~°}QÍ JѨʘ=~°‰õÄ "≥Å∞=_ç# Ô~O_»∞
„ѨÓѶ¨ÙÅ∞ k^ŒÌ_»O ^ŒQÆæi#∞Oz JK«∞ÛѨx JO`å =∞„^•ã¨∞Ö’ „j„j ã¨OѨÙÏÅ∞, "≥Å∞=_»‰õΩO_® LO_çáÈ~Ú# Ѩk =ã¨O`åÅ∞ HõeÑ≤
x~°fiÇ≤ÏOKå_»x, PÜ«∞# P ѨÙã¨HÍÅ Hõ@Å∞ Ѩ@∞ì‰Ωx =ã¨∂Î Y=∞‡O ã¨=∞„QÆOQÍ 'L^Œº=∞O <≥ÅÉÏÅ∞_»∞— JK«Û~ÚOk. 1985Ö’ QÆ^•fiÅ
Î ì õ
Ô~·ÖËfi ¿ãì+¨<£ Ö’ #~°∞_À! ÉèÏ㨯~°∞_®! áê_»∞`«∂<Õ kQÍ_»x, Jk q~°ãO ™êÇ≤Ï`«º áê~îâßÅ ã¨O^Œ~ƒ° OQÍ t=™êQÆ~ü *ˇÅ∞ _≥s (1976-
¨ ° ù · ·
qѨ=Hõq`«fiO J#∞ã¨iOK«=Åã≤# áê@‰õΩ „>ˇO_£ Ãã@ì~ü J~ÚO^Œx 77ÅÖ’ qâßYѨ@flO, =Ú+‘~åÉÏ^£, =~°OQÆÖò *ˇ·à◊¡Ö’ t=™êQÆ~ü
¡
WѨʘˆH KåÅKÀ@¡ KåÅ=∞Ok ~åã≤ L<åfl~°∞. (x*ÏxH˜ Wk ‰õÄ_» ~åã¨∞‰õΩ#fl P~°∞<≥ÅÅ *ˇ·Å∞ _≥·s) ã¨$[# „ѨK«∞~°}QÍ "≥Å∞=_çOk.
XHõ Juâ◊Ü∂H. qѨ= ã¨O^Õâßxfl JOkOK«_OÖ’ áê@ „áê=ÚYº`« JѨʘˆH PÜ«∞#‰õΩ áêsì`À Ѷ¨∞~°¬} „áê~°OÉèí"≥∞ÿ#ѨʘH© q~°ã¨O
≥ˆÎ ¡ »
`≥ÅOQÍ} ™êÜ«Ú^èŒ áÈ~å@OÖ’<Õ `≥eã≤ =zÛOk. „jH͉õΩà◊ ~°K«~Ú`«Å`À ã¨O|O^è•Å∞ H˘#™êQÍ~Ú. 1990 [#=iÖ’
qѨ"À^Œº=∞OÖ’ "≥OѨÏѨ٠ã¨`º« O, ã¨∞Éσ~å=Ù áê}˜„QÍÇ≤Ï =∂„`«"∞Õ ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^Œ∞Ö’ [iy# q~°ã¨O =∞Ǩã¨ÉèíʼnõΩ U =ÚO^Œã¨∞Î
¡
HÍHõ Hõhã¨O =∞~˘Hõ _»[#∞ =∞Ok áê@Å∞ ~åã≤#"å~°∞<åfl~°x ã¨=∂Kå~°O ÖˉõΩO_® ǨÏ~îå`«∞ÎQÍ =KåÛ~°∞. JѨʘH˜OHÍ J*Ï˝`«

42. 44 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
rq`«OÖ’<Õ L#flO^Œ∞=Å¡, ã¨ÉèíÅ „áêOQÆ}OÖ’ Ѩ„uHÍã¨=∂"Õâ◊O PÅÜ«∞OÖ’ D JO@~åx"åxH˜ „Ѩ"âO LO^À ÖË^À— J<Õ ~K«ÛQ˘>Ëì
Õ◊ Ô
U~åÊ@∞ KÕã≤ q~°ã¨O‰õΩ ã¨O|O^èŒOÖËx q+¨Ü«∂Å∞, q"å^•Å∞ "åºYº`À WO@~° ∂ fi º WKåÛ~° ∞ . J~Ú#Ѩ Ê ˜ H © PÜ« ∞ #
K«iÛã¨∞Î#flO^Œ∞=Å¡ ã¨Éèí∞ºÅÖ’ Jã¨Ç¨Ï#O ÃÑÅ∞¡aH˜Ok. JѨʘˆH x~å@OHõOQÍ<Õ P ã¨ÉèíʼnõΩ Ç¨[~°Ü«∂º~°∞. XHõ ѨÙã¨ÎHÍq+¨¯~°}
PÜ«∞# L^ŒÜ«∞O WO@~°∂fi ºÖ’ qѨ¡"À^Œº=∞O g∞^Œ ^Œ∞"≥∞‡uÎáÈã≤ ‰õÄ_» KÕâß~°∞. ™êO㨯 $uHõ „Ѩ^Œ~°≈#Ö’ áêÖÁæ<åfl~°∞. "ÕkHõ
L#flO^Œ∞=Å¡ qѨ¡= ™ê#∞Éèí∂uѨ~°∞Å∞ PÜ«∞#ÃÑ· P„QÆǨÏO`À g∞k#∞Oz #~°∞_À! ÉèÏ㨯~°∞_®! áê_®~°∞. P `«~åfi`« ã¨~°fiã¨Éèíº
L<åfl~°∞. qѨ¡"À^Œº=∞O g∞^Œ 1985-89 f„= x~°ƒO^èŒO #∞Oz ã¨=∂"Õâ◊OÖ’ `«#ÃÑ· =zÛ# q=∞~°≈ʼnõΩ, „Ѩâ◊flʼnõΩ ["åa=fiÖËHõ
|Ü«∞@Ѩ_ç ã¨ÉèíʼnõΩ =zÛ# qѨ¡"åaè=∂#∞Å∞ PÜ«∞# L^Œº=∞O 'g∞ˆ~"≥∞ÿ<å KÕã¨∞HÀO_ç— Jx "≥o¡áÈÜ«∂~°∞. J~Ú<å ã¨~°fiã¨Éèíº
<≥ÅÉÏÅ∞_»∞ Hõq`«<Õ PÜ«∞#‰õΩ qxÑ≤OKå~°∞. PÜ«∞# U „^ÀǨÏO ã¨=∂"Õâ◊O PÜ«∞#‰õΩ FÑ≤HõQÍ L`«Î~åÅ∞ ~åã≤Ok. z=iH˜ 1992
QÆ∞iOz ~åâß_À J^Õ „^ÀǨxH˜ PÜ«∞# áêÅÊ_®¤_x q=∞i≈OKå~°∞.
» "Õ∞ Ö’ 'q~°™êxH˜ t=™êQÆ~ü |Ç≤Ï~°OQÆ ~år<å=∂— Jx PÜ«∞#
`å=Ú ^•~°∞}x~°ƒO^è•xfl J#∞Éèíqã¨∞Î#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’ PÜ«∞# Ѩ„uHÍ=ÚYOQÍ „ѨHõ ˜OKå~°∞. 'q~°ã¨O =∞~°}˜OzOk— J<åfl~°∞.
L^Œº=∞OÖ’ x~°fiÇ≤ÏOz#áê„`« g∞^Œ P„QÆǨÏO`À P q=∞~°≈Å∞ 1995 "Õ∞22# PO„^èŒ*’ºuÖ’ JK«Û~Ú# WO@~°∂fi ºÖ’
Ѩ~°∞+¨OQÍ ‰õÄ_» ™êQÍ~Ú. HÍx P q=∞~°≈‰õΩÅ#∞ JHõ¯_ç#∞Oz 'L^Œº=∂xfl ã¨g∞H˜ΔOK«∞‰õΩx, L^Œº=∞O #∞Oz QÆ∞}áê~îåÅ∞
q~°ã¨O ã¨Éèí∞ºÖË ^Œ∂~°O ѨOáê~°x PÜ«∞<Õ JѨÙÊ_Õ PO„^èŒ*’ºuH˜ <Õ~°∞Û‰õΩx, ѨÙ~ÀQÆq∞OK«_®xH˜ HÍ=Åã≤# =ӺǨÏ~°K«##∞ q~°ã¨O
WzÛ# WO@~°∂fi ºÖ’ K≥áêÊ~°∞. W=hfl KåÅ q=~°OQÍ 1990 ~°∂á⁄OkOK«∞HÀÖËHõáÈ~ÚOk. q~°ã¨O U L^Œº=∂#fl~Ú`Õ
Ѷ≤„|=i J~°∞}`å~° ã¨OzHõÖ’ q. K≥OK«Ü«∞º ~åâß~°∞. H©iÎOzO^À P L^Œº=∞O |ÅÇ‘Ï#Ѩ_»@O`À q~°ã¨O ‰õÄ_»
P `«~åfi`« PÜ«∞#`À WO@~°∂fi ºÅ∞ KÕÜ∞_»O, `«=∞‰õΩ q~°ãO
« ¨ |ÅÇ‘Ï#Ѩ_çOk...z=~°‰õΩ q~°ã¨O =∞~°}˜OzOk— J<åfl~°∞.
Ѩ@¡, qѨ¡"À^Œº=∞O Ѩ@¡ L#fl =ºuˆ~Hõ`«#∞ PÜ«∞# <À@ ÃÑ@ì_»O JO>Ë KåÅ =∞Ok J#∞‰õΩO@∞#fl@∞ì qѨ¡=áêsì K«~°º
H˘O`«=∞Ok Ѩ„uHÍ qÖËHõ~°∞ʼnõΩ, ~°K«~Ú`«Å‰õΩ JÅ"å@~ÚOk. fã¨∞HÀQÍ<Õ q~°ã¨O ‰õÄ_» K«~°º fã¨∞HÀÖË^Œ∞, áêsì K«~°º `«~åfi`«
qѨ¡"À^Œº=∞O`À, q~°ã¨O`À ¿ÑpÅ∞, Ѷ¨∞~°¬}Å∞ L#fl"å~°O^ŒiH© Hõhã¨O S^Œ∞ ã¨O=`«û~åÅ∞ PÜ«∞# q~°ãOÖ’ H˘#™êQÍ~°∞. PÜ«∞#
¨
ã¨`«º=¸iÎ XHõ PÜ«Ú^èŒOQÍ JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’H˜ =KåÛ~°∞. ã¨Éèí∞º_»∞QÍ L#flѨÙÊ_»∂, ɡ· ˜H˜ "≥àÏ¡Hõ ‰õÄ_» PÜ«∞#`À q~°ã¨O
q~°ã¨O ã¨ÉèíÅ `«~åfi`« <≥Å u~°QƉõΩO_®<Õ PO„^èŒ*’ºu ¿ãflǨÏѨÓ~°fiHõ ã¨O|O^è•<Õfl H˘#™êyOzOk. PÜ«∞# Zxfl xO^ŒÅ∂
"å~°Ñ¨„uHõÖ’ PÜ«∞# WO@~°∂fi º "≥Ú^ŒÖˇ· P~°∞"å~åÅ áê@∞ ^Œ∞~åƒù+¨Å∂ P~ÀѨ}Å∂ q+¨„ѨKå~åÅ∂ QÆ∞Ñ≤ÊOz<å, ã¨Oã¨÷
JK«Û~ÚOk. P WO@~°∂fi ºÖ’ PÜ«∞# q~°ãO g∞^Œ, qѨ= Hõq`«fiO
¨ ¡ FÑ≤HQÍ, x~å‡}Ï`«‡HõOQÍ =º=ǨÏiã¨∂Î =zÛOk. P `«~åfi`« ~O_»∞
õ Ô
g∞^Œ, q~°ã¨O <åÜ«∞‰õΩÅ g∞^Œ J|^•úÅ`À, JÉèÏO_®Å`À `«# ã¨O=`«û~åʼnõΩ QÆ^ŒÌ~ü g∞^Œ ǨÏ`庄Ѩܫ∞`«flO [iy#ѨÙÊ_»∞ ‰õÄ_»
JHõ¯ã¨∞ "≥àQHͯ~°∞. P WO@~°∂fi º z=i q_»`Ö’<Õ '„Ѩu JHõ~=¸
¡◊ Æ « Δ° W`«~° ã¨Oã¨÷Å`À áê@∞ q~°ã¨O K˘~°=`À U~°Ê_ç# QÆ^ŒÌ~ü ÃÑ·
Jã¨`º« "≥∂, J~°ã`º« "≥∂ xO_ç# ã¨`º« =¸iÎ „Ѩ=K«<åÅ#∞ q=~°OQÍ
ú ¨ ǨÏ`庄ѨÜ∞« `«fl =ºuˆ~Hõ áÈ~å@ Hõq∞©H˜ ã¨`º« =¸ˆ~Î J^躌 ‰õΩΔ _»Ü∂~°∞.
«
YO_çOKåÅO>Ë ÃÑ^ŒÌ „QÆO^äŒ"Õ∞ J=Ù`«∞Ok...D WO@~°∂fi º ^•fi~å D HÍÅ=∞O`« ˜Ö’#∂ ã¨`«º=¸iÎ „ѨHõ@#ʼnõΩ q~°ã¨O
ã¨`«º=¸iÎ `å#∞ Jã¨`«º=¸iÎ#x ã¨iìѶ≤ÔHò WK«∞Û‰õΩO@∞<åfl_»∞— <åÜ«∞Hõ`«fiO ZѨʘHõѨÙÊ_»∞ ["å|∞Å∞ K≥ѨÙ`«∂=zÛOk. W"åà◊
Jx Z<£ "Õ}∞QÀáêÖò (q[Ü«∞"å_»), '...t=™êQÆ~ü WO@~°∂fi º Z=~° ∂ Ug∞ H˘`« Î Q Í Hõ e ÊOK« # Hõ ¯ ~° Ö Ë ^ Œ ∞ . L#fl"å˜ x
<åÅ∞QÆ∞ "å~åÅ∞ QÆ_KãiH˜ PÜ«∞# #∞Oz J@∞=O˜ x~å‡}Ï`«‡Hõ
ç Õ ¨ =¸ã≤ÃÑ@ì#Hõ¯~°ÖË^Œ∞. L^ŒÜ«∞O, PO„^èŒ*’ºu, PO„^èŒÉèí∂q∞,
q=∞~°≈ PtOK«QÆ∂_»^Œx ã¨Ê+¨ìO J~ÚOk. PÜ«∞#k qÅ∞=Å PO„^茄ѨÉèí, ã¨∞„ѨÉèÏ`«O =O˜ Ѩ„uHõÅÖ’ JK«Û~Ú# ã¨`«º=¸iÎ
áÈ~å@O HÍ^Œh, =ºH˜ÎQÆ`« áÈ~å@=∞h |ÅOQÍ JxÑ≤ã¨∞Î#flk. WO@~°∂fi ºÅ∞, "å˜ g∞^Œ q~°ã¨O ã¨Éèí∞ºÖ’, Jaè=∂#∞Ö’
q~°ãO qÅ∞=ʼnõÄ, t=™êQÆ~ü qÅ∞=ʼnõÄ Ug∞ `Õ_® HõxÑ≤OK«_O
¨ » ZѨʘHõѨÙÊ_»∞ ~åã≤# q=∞~°≈Å∞ L<åfl~Ú. J~°∞}`å~° Ѷ≤„|=i
ÖË^Œ∞... q~°ã¨O ã¨O™ê÷QÆ`« =º=Ǩ~åÅ`À ã¨Ç¨ Jhfl K≥¿ÑÊã¨∞ÎO>Ë, 1990, PQÆãπì 1990, E<£ 1992, EÖˇ· 1992, =∂~üÛ 1993,
xifl|O^èŒOQÍ =∂Ï¡_Õ ¿ãfiK«Ûù#∞ „Ѩɒkèã¨∞Î<åfl_»#∞H˘<åfl#∞ HÍh PQÆãπì 1995 ã¨OzHõÅÖ’ JK«Û~Ú# "庙êÅ∞, x"ÕkHõÅ∞,
P ¿ãfiK«Ûù WO`« ÉÏ^茺`å~°Ç≤Ï`«OQÍ LO@∞O^Œ#∞HÀÖË^Œ∞...— Jx „ѨH@#Å∞ K«kq`Õ ã¨`º« =¸iÎ ™êyOz# q~°ãO =ºuˆ~Hõ ^Œ∂‰õΩ_»∞
õ ¨
ÔH. „jx"åãπ (ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£) „Ѩuã¨ÊOkOKå~°∞. xO^•„ѨKå~°O, ^•xѨ@¡ q~°ã¨O =º=ǨÏiOz# „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ,
PÜ«∞# JÖÏ q~°ã¨O =ºuˆ~Hõ`«#∞, qѨ¡= =ºuˆ~Hõ`«#∞ =∞~åº^ŒÑ¨Ó~°fiHõ Ѩ^Œúu `Õ@`≥Å¡=∞=Ù`«∞Ok.
|Ç≤Ï~°OQÆOQÍ „ѨHõ ˜ã¨∞Î#flѨʘH© q~°ã¨O PÜ«∞#`À K«~åÛ Ñ¨^Œúux, WѨÙÊ_»∞ H˘O^Œ~°∞ ~åã¨∞Î#fl@∞ì PÜ«∞# `«# g∞^Œ áêsìÖ’,
¿ãflǨÏã¨O|O^è•xfl H˘#™êyOzOk. Wxfl Q˘_»=Å `«~åfi`«<Õ 1990 q~°ã¨OÖ’ ‰õΩÅ q=HõΔ J=∞Å~ÚO^Œ<Õ =∂@ Hõhã¨O 1992 ‰õΩ
ÃãÃÑìO|~ü Ö’ PÜ«∞# <åÅ∞QÀ Hõq`åã¨OѨÙ@O <≥Å=OHõ q~°ã¨O =ÚO^Œ∞ XHõ¯ KÀ@ ‰õÄ_» J#ÖË^Œ∞. 1984-86 =∞^茺 áêsìÖ’
ã≤ ©Ü«¸xò „ѨK«∞~°}QÍ =zÛOk. 1991Ö’ QÆ∞_ç"å_»Ö’ [iy# PÜ«∞# ™êyOz# JO`«~°æ`« K«~°Û ‰õÄ_» ‰õΩÅO g∞^Œ Jx H˘O^Œ~°∞
q~°ãO ™êÇ≤Ï`«º áê~îâßʼnõΩ PÜ«∞# Ǩ[~°∞ HÍÖË^∞Œ QÍx, 1992Ö’
¨ ° J|^•úÅ∞ „ѨKå~°O KÕã¨∞Î<åfl~°∞. HÍx P<å˜ =O^ŒÖÏk ¿ÑrÅ
QÆ∞O@∂~°∞ =∞Ǩã¨ÉèíÅ „áê~°OÉèík<å<Õ k#Ѩ„uHõʼnõΩ 'q~°ã¨O _®‰õΩº"≥∞O@¡Ö’ PÜ«∞# XHõ¯KÀ@ ‰õÄ_» P „Ѩ™êÎ=# `ÕÖË^Œ∞. ‰õΩÅO

43. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 45
"åºã¨O
ã¨`«º=¸iÎ ^Œo`À^Œº=∞ „Ѩܫ∂}O
– áê}˜
<Õ#∞ Hõq`«fiO, Hõ^äŒÅ∞ ~åã¨∞ÎOÏ#x `≥Å∞ã¨∞H˘x 1991Ö’ Jx t=™êQÆ~ü Hõq`åaè=∂x J~Ú# eOQÆ=¸iÎ ZãπZO QÆ∞iOz
Ñ‘ÑÙ¨ Öòû"å~ü ~åÜ«∞Åã‘=∞ <åÜ«∞‰õΩ_»∞ eOQÆ=¸iÎ ##∞fl "≥`∞« ‰õΩ¯O@∂ xHõzÛQÍ, Hõiî#OQÍ J<åfl_»∞. t=™êQÆ~ü Hõq`«fiO QÆ∞iOz
=∂ WO˜H˜ =KåÛ_»∞. JѨʒ¡ <Õ#∞ ~åã¨∞ÎO_ç# "≥„i"≥Ú„i Hõq`«fiO =∂Ï¡_@ѨC_»∞ ZãπZO QÆ∞iOz „Ѩ™êÎ=# ‰õÄ_® PÜ«∞# fã¨∞H˘x
Õ
K«kq ÉÏQÆ∞Ok.. ÉÏQÆ∞Ok.. Jx "≥∞K«∞Û‰õΩ<åfl_»∞. <å ^ŒQ~° L^Œº=∞O
æÆ =KÕÛ"å_»∞ HÍ^Œ∞. JO^Œ∞=Å¡<Õ HÍ=K«∞Û. <Õ#∞ QÆ∞O@∂~°∞ ã¨ÉèíÖ’¡
<≥ÅÉÏÅ∞_»∞ ѨÙã¨ÎHÍxfl K«∂ã≤ t=™êQÆ~ü Hõq`«fiO QÆ∞iOz KåÖÏ q~°ãOÖ’ KÕi#ѨC_»∞ `˘e™êi t=™êQÆ~#∞ K«∂_»_O, ã¨ÉÅÜ«∂ºHõ
¨ ü » íè
Q˘Ñ¨ÊQÍ =∂Ï¡_®_»∞. Hõq`«fiO JO>Ë WÖÏ LO_®Åx, WÖÏ ã¨~fiã¨Éºíè ã¨=∂"ÕâOÖ’ PÜ«∞# QÆ∞iOz `≥ÖÏ¡~^•HÍ K«~Û [~°Q_O,
° ◊ ˆ ° Æ »
~åÜ«∂Åx PÜ«∞# Ѩ~ÀHõΔOQÍ K≥áêÊ_»x <å‰õΩ J~°÷"≥∞ÿOk. (JÖÏ PÜ«∞# ã¨=∂"Õâßxfl "åH“ò KÕã≤ "≥o¡áÈ=_»O, P `«~åfi`« q~°ã¨O
~åÜ«∞_»O JO^Œi =ÖÏ¡ JÜÕ∞º Ѩx HÍ^Œx `≥eÜ«∞_»"Õ∞QÍHõ, PÜ«∞#∞fl |Ç≤Ï+¨¯iã¨∂Î f~å‡#O KÕÜ∞« _»O.. WÖÏO˜q Zxfl [iy<å
JѨ Ê ˜ ^ •HÍ ~å㨠∞ Î O _ç # Ѩ ^ Œ ú u Ö’ ~åÜ« ∞ ‰õ Ä _» ^ Œ x ‰õ Ä _® PÜ«∞# Hõq`«fiO JO>Ë "≥∂A f~°Ö^∞Œ . JѨʘH© WѨʘH© t=™êQÆ~ü
Ë
x~°‚~ÚOK«∞‰õΩ<åfl#∞) Hõq`«fiO J<ÕHõ =∞OkÖψQ Q˘Ñ¨Ê qѨ¡= Hõq`«fi ™œO^Œ~åº#∞Éèí=O.
P ~ÀA HÍ¿ãѨ٠<å`À =∂Ï¡_Õã≤, P `«~åfi`« PÜ«∞# F HõqQÍ PÜ«∞# ™ê÷#O qѨ¡= Hõq`«fiOÖ’<ÕQÍHõ "≥Ú`«ÎOQÍ P^èŒ∞xHõ
J~° Q Æ O @áê@∞ L^Œ º =∞O <≥ Å ÉÏÅ∞_ç ¿ÑrÅ∞ JÖÏ `≥Å∞QÆ∞ ™êÇ≤Ï`«º K«i„`«Ö’<Õ J[~å=∞~°O.
u¿ÑÊã¨∞O_çáÈÜ«∂_»∞. JѨC_»∞ PÜ«∞# Hõà§◊ Ö’ "≥∞~°∞Ѩ٠<å‰õΩ JÏ¡Q
Î ˆ t=™êQÆ~ü Hõq`«fiO QÆ∞iOz ZO`«~Ú<å ~åÜ«∞=K«∞Û. WѨʘH˜
QÆ∞~°∞ÎO_çáÈ~ÚOk. KåÖÏ =∞Ok ~åã≤<å ã¨=∞„QÆ JOK«<åÅ∞ =KåÛÜ«∞x K≥Ñʨ _»O Hõ+"∞Õ .
ì¨
P `«~åfi`« ZѨC_À #Å¡=∞ÅÖ’ F "≥<fl≥ Å ~å„u Hõeã≤ #_»∞ã¨∂Î t=™êQÆ~ü HõO>Ë =ÚO^Õ NH͉õΩà◊ áÈ~å@OÖ’ qѨ¡= Hõq`«fiO,
JÅã¨@`À =∞^躌 Ö’ PQÍO. "≥<fl≥ Ö’¡H˜ z#flQÍ Q˘O`«∞ qÑ≤Ê "≥<fl≥ ÖÏ.. „Ѩ`ÕºHõOQÍ áê@ ~°∂ѨÙk^Œ∞̉õΩ<åflÜ«∞<Õ =∂@ ZO`« "åã¨Î="≥∂,
"≥<≥flÖÏ.. â◊`«$ ta~°=Ú<≥·#.. J<Õ t=™êQÆ~ü áê@ áê_®_»∞. P PÜ«∞# KÕuÖ’<Õ Jq „áê=∂}˜HõOQÍ `«Ü«∂~°Ü«∂ºÜ«∞<Õ =∂@
Q˘O`« ∞ Ö’x t=™êQÆ ~ ü Hõ q `å ÖÏÅ㨠` « <å‰õ Ω ZѨ Ê ˜ H © ‰õÄ_® JO`Õ "åã¨Î=O. x*ÏxH˜ PÜ«∞# `«~åfi`« qѨ¡= áê@#∞
QÆ∞~°∞ÎO_çáÈ`«∞Ok. ZO^Œ~À "åˆQÜ∞HÍ~°∞Å∞ KåÖÏ =ÚO^Œ∞‰õΩ fã¨∞HõáÈÜ«∂~°∞. J~Ú`Õ
æ «
Jq áêsìÖ’ ÔHZãπ ã¨OHΔÀÉèíO #_»∞ã¨∞Î#fl ~ÀAÅ∞. HÍ|˜ì t=™êQÆ~ü ÖˉõΩO>Ë D „Ѩܫ∂}O WÏ¡ LO_Õ^•? J<Õ „Ѩâ◊fl
ã¨`«º=¸iÎ „Ѩ™êÎ=# ‰õÄ_® =zÛOk. 'ZãπZO „^ÀÇ≤Ï. áêsìÖ’ Kåi„`«Hõ ^Œ$+≤ì L#fl"å~°∞ Z=iÔH<å HõeQ^Õ. JÏ¡Q PÜ«∞# `«~åfi`«
· ˆ ˆ
=Ú~îåÅ∞ Hõì˜ pÖÏÛÅx K«∂ã≤O_»∞. JO^Œ∞H =∞#O ɡH˜ `Àã≤#O..—
ˆ · ˜ qѨ¡= =K«# Hõq`«fiO.. "≥Ú`«ÎOQÍ<Õ `≥Å∞QÆ∞ Hõq`«fiO ‰õÄ_® KåÖÏ
QÆ∞iOz QÍx, `å#∞ ^Œo`«∞_»∞ HÍ=_»O =Å¡<Õ `«##∞ f¿ãâß~°x =∞# HÍÅѨ٠Q˘Ñ¨ÊHõq, D ^ÕâOÖ’ qѨ=O U =∞øeHõ=~åæʼnõΩ
◊ ¡
QÍx PÜ«∞# JѨÙÊ_»∞ =∂„`«"∞ HÍ^Œ∞, 1991 ^•HÍ ‰õÄ_» J#ÖË^∞.
Õ Œ J=ã¨~°"≥∂ P =~°æOÖ’ Ѩ٘ì, D ^Õâ◊ qѨ¡=áêsìH˜ J`«∞º#fl`«
z=iH˜ 1991 #=O|~ü Ö’ PÜ«∞<Õ ~åã≤ „ѨK«∞iOz# =º=™êÜ«∞ <åÜ«∞‰õΩ_»∞QÍ Zky# qѨ¡=HÍ~°∞_»∞ ~å[H©Ü«∞, Ãã·^•úOuHõ, `åufiHõ
qѨ¡=OÃÑ· q=∞~°≈ ѨÙã¨ÎHõOÖ’ ZO`À J=HÍâ◊O L#flѨʘH© PÜ«∞# ^Œ$HõÊ^äŒOÖ’ á⁄~°áê@¡ =Å¡, qѨ¡= =ºuˆ~Hõ â◊‰õΩÎÅ ã¨Ç¨Ï"åã¨O =Å¡
‰õΩÅO ã¨=∞㨺#∞ ÖË=<≥`<Ö^∞Œ . 1992 `«~åfi`« XHõ "å`å=~°}OÖ’
Ϋ Õ Ë ZÖÏ kQÆ*ÏiáÈQÆÅ~À L^•Ç¨Ï~°} t=™êQÆ~ü – ã¨`º« =¸iÎ. PÜ«∞#
qѨ¡= =ºuˆ~‰õΩŠѨ<åflQÍÅÖ’ Ѩ_ç, D P~ÀѨ} `«#‰õΩ Z‰õΩ¯= xѨÙÊÅ∞ z=Ú‡‰õΩO@∂ xOyH© Zy~å~°∞. <≥`«∞Î~°∞ Hõ‰õΩ¯‰õΩO@∂
=∞^ŒÌ`«∞#∞ Wã¨∞ÎO^Œx #q∞‡ PÜ«∞# P J|^•úxfl K≥ѨÊ_»O <ÕʼnõÄ ~åeáÈÜ«∂~°∞. PÜ«∞# xOyH˜ Zyi#ѨÙÊ_»∞ J^Œ∞ƒù`«OQÍ
„áê~°OaèOKå~°∞. H˘<åflà◊¡‰õΩ PÜ«∞<Õ ^•xfl #=∞‡_»O ‰õÄ_» „ѨâOã≤Oz#n, `«ÅH`«∞‰Ωõ #flk qѨ=ta~°"∞Õ , <≥`∞« ~∞° Hõ‰Ωõ ¯‰õΩO@∂
◊ Ô Î ¡ Î
„áê~°OaèOKå~°∞. PÜ«∞# <ÕʼnõΩ ~åeáÈ`«∞#flѨÙÊ_»∞ ÉÏ^èÑ_,ç PÜ«∞##∞ ~°HOK«_®xH˜
Œ ¨ Δ˜
„j„j 1972Ö’ '<≥„Ǩ˙ *Ï˝ÑHÍÅ∞— ~å¿ãÎ ^•xg∞^Œ ã¨ÊOkã¨∂Î
¨ „Ѩܫ∞uflOz, Hõhflà◊√¡ HÍiÛ#n qѨ¡=ta~°"Õ∞. P ~åeáÈ=_»O
t=™êQÆ~ü '„j„j *Ï˝Ñ¨HÍÅ∞— Jx ~åâß~°∞. 'x^Œ∞iOKÕ â◊"åÅ#∞/ ZѨÙÊ_À W~°"·≥ Uà◊¡ H˜O^Œ<Õ [iyáÈ~ÚOk. P ~åeáÈ=_®<Õfl xOyH˜
gѨÙ`«ì˜ ÖËщΩõ /k+≤ÉÁ=∞‡ TǨÏÅ#∞/hHõq`«Ö’ "≥∂Ü«∞‰õΩ/.../HÍÅO
¨ ì ZQÆ ~ ° _ » O QÍ PÜ« ∞ # KÕ ` « #q∞‡Oz, PÜ« ∞ ##∞ Ѩ H õ ¯ ^•i
Hõ<≥fl„~°*Ëã≤/`À¿ãã≤# =º(â◊)‰õΩÎÅÃÑ·/*Ïe *Ïe Hõhflà◊¡`À/HÍÅ∞ *Ïi Ѩ ˜ìOz#"åà◊√¡ W"åà◊ Uq∞ JO@∞#flѨʘH©, PÜ«∞# qѨ¡=
`«∂ʼnõΩ— Jx P Hõq`«Ö’ PÜ«∞# ~åã≤# =∂@Å#∞ W"åà◊ QÆ∞~°∞Î rq`åxfl, qѨ ¡ = Hõ q `åfixfl qѨ ¡ " À^Œ º =∞O =∞~° z áÈ^Œ ∞ .
KÕã¨∞HÀ=Åã≤ LOk. PÜ«∞##∞Oz =∞OzH© K≥_∞‰õÄ ‰õÄ_» áê~îåÅ∞ fã¨∞HÀ=Å¿ã LOk.
»
J

44. 46 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
H˘`«Î áÈHõ_»Å∞ áÈÜ«∂~Ú. JO>Ë.. t=™êQÆ~ü ‰õÄ_® P^èŒ∞xHõ 2
`≥Å∞QÆ∞ Hõq`«fi Ѩi}Ï=∞OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ Pq~°ƒùqOz, ^•xfl Ju Z=Ô~<å =∞~°}Oz#ѨC_»∞ =∞Oz =∂@ÖË K≥áêÊÅ#∞HÀ=_»O
· ˜
=ÚYº"≥∞ÿ# =∞Å∞Ѩ٠uáêÊ~°∞. Jk ZÖÏO˜^ŒO>Ë.. JÖÏ `«ÖˇuÎ ™êO„Ѩ^•Ü«∞O. J~Ú`Õ ™ê=∂lHõ rq J~Ú# P =ºH˜ÎH˜
Hõq`«fi „ѨѨOK«OÖ’H˜ K«∂¿ãÎ t=™êQÆ~ü J<Õ Hõq tY~°O <Õ ˜H© ã¨O|OkèOz# =∞Oz K≥_Å∞, PÖ’K«#Å∞, PK«~}Å∞ âß„ã‘Ü∞OQÍ
¤» ° Î «
*Ï[fiź=∂#OQÍ HõxÑ≤ã∞O@∞Ok. HõqQÍ PÜ«∞# =Ú„^Œ PÜ«∞#^Õ
¨Î L<åflÜ«∂ ÖË^• J<Õ K«~°Û JO`å ™ê=∂lHõ"Õ∞. J~Ú<å
Jx K≥ѨÊ^Œy# „Ѩ`ÕºHõ`« PÜ«∞#k. =∞~°}˜Oz#"åi QÆ∞iOz =∞Oz =∂„`«"Õ∞ =∂Ï¡_»∞HÀ"åÅ<Õ
HÍh PÖ’K«<åѨ~°∞_çQÍ ã¨`«º=¸iÎ QÆ∞iOz =∂Ï¡_®eû ã¨O„Ѩ^•Ü«∞O â◊$u g∞i á⁄QÆ_»ÎÅ∞ =∂„`«"Õ∞ =∂Ï¡_»∞HÀ=_»OQÍ
LOk. PÜ«∞# qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’L#fl ~ÀAÖ’¡ =ºH˜ÎQÍ UO =∞# =º=Ǩ~°OÖ’ q∞yeáÈ~ÚOk. D =∂@ ‰õÄ_® JO^Œi
PÖ’zOKå~À K≥ѨÊ_®xH˜ ~å`« ~°∂ѨOÖ’ P^è•~åÖËg∞ ÖË#>Ëì. q+¨Ü«∞OÖ’ Jxfl ã¨O^Œ~åƒùÖ’¡ áꘙêÎ~°<Õ #=∞‡HõO ‰õÄ_® ÖË^Œ∞.
"≥Ú`«OQÍ P<å˜ L^Œº=∞ PÖ’K«#ÅxflOÏ PÜ«∞# "Õ∞^è,Œ PK«~}
Î ° ZO^Œ ∞ Hõ O >Ë Jk ˆ H =ÅO ÃãO˜ " ≥ ∞ Oò HÍ|˜ ì . `« = ∞‰õ Ω
HõÅQÆÅã≤ LOÏ~Ú. PÜ«∞# Hõq HÍ|˜ì P HÍÅOÖ’x PÜ«∞# W+¨ì"≥∞ÿ#"åà◊§Ö’x W+¨ì"≥∞ÿ# =∞Oz<Õ =∂Ï¡_»∞‰õΩO@∂ LOÏ~°∞.
PÖ’K«#Åhfl Hõq`«fiOQÍ =ºHõÎ=∞Ü«∂º~Ú. qѨ¡"À^Œº=∞O #∞Oz =∞i H˘O^ŒÔ~·`Õ Ñ¨xÖ’ ѨxQÍ K«xáÈ~Ú# =ºH˜Îx J_»¤O ÃÑ@∞ìH˘x
ɡ· ˜H˜ =KåÛHõ PÜ«∞# ~åã≤# "庙êÖ’¡ =ºH˜ÎQÍ PÜ«∞# KÕã≤# `å=Ú =ºuˆ~H˜OKÕ.. ^Õfi+≤OKÕ, "å˜H˜ ã¨O|OkèOz# áê`« JH“Oòû
H˘`«Î PÖ’K«#Å∞ HõxÑ≤™êÎ~Ú. JO^Œ∞Ö’ H˘xfl qѨ"À^Œº=∞O QÆ∞iOz,
¡ Ãã˜Öò KÕã¨∞‰õΩOÏ~°∞. WO^Œ∞Ö’ P~å^èŒ#‰õΩ `À_»∞ QÆ∞_ç¤ =ºuˆ~Hõ`«
=∞iH˘xfl PÜ«∞# ^Œo`« L^Œº=∞ „Ѩܫ∂}Ïxfl ã¨∂z™êÎ~Ú. [=∞=Ù`«∞Ok. HÍ|˜ì ÉèíH˜Î `åÅ∂‰õÄ L^ÕfiQÆO, Hõq`å`«‡Hõ =~°‚#..†
=ÚYºOQÍ PÜ«∞# P HÍÅOÖ’ Z^Œ∞s`« Ѩ„uHõÖ’ KåÖÏ ^Õfi+¨O LOÏ~Ú. JO^Œ∞=Å¡ K«i„`«`À, "åã¨Î"åÅ`À ã¨O|O^èŒO
"庙êÅ∞ ~åâß~°∞. "å˜Ö’ =¸_»∞ <åÅ∞QÆ∞ ~°HÍÅ∞ HõxÑ≤™êÎ~Ú. ÖËx P~ÀѨ}Å∞, J|^•úÅ∞ `å~å ™ê÷~ÚH˜ KÕ~°∞‰õΩOÏ~Ú. ã¨iQÍæ
=∂"À â◊`[Ü«∞Ou ã¨O^Œ~ƒOQÍ =∂"À PÖ’K«<å q^è•#O QÆ∞iOz
« °ù =∞~°}Ï#O`«~°O t=™êQÆ~ü#∞, ZãπZO#∞ J_»¤O ÃÑ@∞ìH˘x P<å˜
ã‘iÜ«∞Öò "庙êÅ∞, ÉèÏ~°`« Hõ=¸ºxã¨∞ì L^Œº=∞ K«i„`«‰õΩ Ñ‘Ñ¨ÙÖòû"å~ü#∞, q~°ã¨O#∞, "≥Ú`«ÎOQÍ qѨ¡"À^Œº=∂xfl KåÖÏ =∞Ok
ã¨O|OkèOz# "庙êŠѨ~OѨ~,° JOÉË^¯Œ ~ü, ‰õΩÅ =~°æ áÈ~åÏÅÃÑ·
° ^Œ∞"≥∞‡uÎ áÈâß~°∞. H˘OK≥O ã≤^•úO`« ÉèÏ+¨ =zÛ#"åà◊§~Ú`Õ
H˘xfl "庙êÅ∞, `«∂~°∞Ê Ü«¸~ÀÑπ Ѩi}Ï=∂ÅÃÑ· qâı¡+¨}, =∂i¯û[O QÆ∞iOz ‰õÄ_® `ÀzO^ŒO`å ~å¿ãâß~°∞.
Ç≤ÏO^Œ∞`«fi, #∂`«# Pi÷Hõ q^è•<åÅ∞, ã¨=∞HÍb# ~å[H©Ü«∞ t=™êQÆ~ü, ZãπZO qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’, ^Œo`« L^Œº=∞OÖ’
Ѩi}Ï=∂Å qâı¡+¨}, ^Œo`«∞ÅÃÑ· ^•_»∞Å∞–^Œo`« L^Œº=∂ÅÃÑ· x~°fiÇ≤ÏOz# ™ê#∞‰õÄÅ áê„`«#∞, ^•x QÆ∞iOz# qâı¡+¨}Å#∞
x"ÕkHõÅ∞ ~åâß~°∞. WqQÍHõ Ѩ^∞Œ <≥# =ºOQÆ ~°K#Å∞ ysâ◊O ¿Ñ~°∞`À
· « ã¨^• ™êfiQÆuOK«=Åã≤O^Õ. P Ѩx KåÖÏ Ö’`«∞QÍ KÕÜ∞« =Åã≤ LOk.
~åâß~°∞. JO>Ë Ãã·^•úOuHõ ã¨fiÉèÏ=O L#fl ~°K«#Å∞ H˘xfl, K«i„`«‰õΩ JÏ¡ˆQ q"å^•ã¨Ê^Œ q+¨Ü«∂Å#∞, K«~°ÛhÜ«∂OâßÅ#∞ ‰õÄ_® Wk
ã¨O|OkèOz#q H˘xfl, ã¨=∞HÍb# Ѩi}Ï=∂ÅÃÑ· ~å[H©Ü∞« ~°K#Å∞, « PÜ«∞# =∞~°} ã¨O^Œ~ƒ° "∞Õ J~Ú<å qã¨Ê+¨OQÍ =∂Ï¡_∞» HÀ"åeûO^Õ.
ù ì
x"ÕkHõÅ∞, =ºOQƺ ~°K#Å∞ Jx ã¨∂ÅOQÍ qÉèlOK«∞HÀ=K«∞Û.
« ÷ í "≥#∞HÍ_»#=ã¨~O ÖË^∞Œ . x~˘‡Ç¨Ï=∂@OQÍ JOK«<å "ÕÜ∞« =Åã≤O^Õ.
°
g˜Ö’ KåÖÏ =~°‰õΩ Ñ¨„uHõ J=ã¨~åÅ HÀã¨O, HÍ~°ºHõ~°ÎÅ#∞ JÏ¡QÍHõ, 'PÜ«∞# Hõq`«fiO QÆ∞iOKÕ Ñ¨ÙÅH˜OzáÈ^•O..
Z_»∞ºˆHò KÕÜ∞« _»O HÀã¨O, ã¨=∂Kå~°O JOk=fi_»O HÀã¨O ~åã≤#"Õ. ~å[H©Ü«∂Å *’e =∞#ÔHO^Œ∞‰õΩ? Jk "Õˆ~ `«ÖÏxH˜ K≥Ok#k
L^Œº=∂Å#∞ iáÈ~°∞ì KÕã¨∂Î `«^•fi~å áê~î°‰õΩʼnõΩ „¿Ñ~°} W=fi_»O QÆ^•?— J<Õ ã¨∞^Œ∞ÌÅ∞‰õÄ_® Z=Ô~·<å K≥ѨÊ=K«∞Û. D "å^Œ#
HÀã¨"Õ∞ =∞iH˘xfl ~åâß_»∞. W=hfl „Ѩ^è•#OQÍ `«HõΔ} J=ã¨~°O t=™êQÆ~üHõq`«Ö’x=∞øeHõ ѨÙ<åkx u~°ã¨¯iã¨∞ÎOk.. PÜ«∞#
f~°ÛQÆeˆQq =∂„`«"Õ∞. WѨC_»∞ ÃÑ^ŒÌQÍ "å˜ #∞Oz <Õ~°∞ÛH˘<Õk qѨ¡"À^Œº=∞ PK«~°}Ö’ ÉèÏQÆOQÍ Hõq`«fiO ~åâß~°∞. ^Œo`« Hõq`«fiO
Ug∞ LO_»HõáÈ=K«∞Û. L^Œº=∂Ö’¡ U ~°K«~Ú`«ÔH·<å, <åÜ«∞‰õΩ_çÔH·<å ‰õÄ_® ^Œo`« L^Œº=∞ PK«~°}Ö’OKÕ ~åâß~°∞. HÍ|˜ì PÜ«∞#
D Ѩiq∞u `«Ñ¨Ê^Œ∞. WÏ¡O˜q áÈ#∞ PÜ«∞# ^Œo`« L^Œº=∞ Hõq`åfixˆH Ѩiq∞`«O HÍ=_»=∞O>Ë PÜ«∞#Ö’x HÀ~ü#∞ =kÖËã≤
„Ѩ™êÎ<åxfl `≥eÜ«∞*Ë¿ã =ÚYº"≥∞ÿ# ~°K«#Å∞ Ô~O_»∞ =¸_»∞ ~°∂Ѩ ã¨O|O^èŒ"≥∞ÿ# K«~°Û KÕã≤#@ì=Ù`«∞Ok. PÜ«∞# Hõq`«fi=∞O`å
LOÏÜ≥∂"≥∂. JOÉË^¯Œ ~ü =ӺǨ`«‡Hõ ^Œ$HõÊ^äO, qѨ"À^Œº=∞O–‰õΩÅ
Œ ¡ ~å[H©Ü«∞ ã¨O"å^Œ Hõq`«fiO. qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’x "Õˆ~fi~°∞ áêsìÅ
ã¨=∞㨺 J<Õ z#fl "庙êÅ∞ =∂„`«"∞Õ WѨʘH© K«~Û° ‰õΩ Ñ¨xH˜ =™êÎ~Ú. =∞^躌 [iy# "å^Œ#Å∞, PÜ«∞# L#fl x~å‡}OÖ’ [iy# K«~ÛÅ∞, °
g˜Ö’ H˘OK≥O ã≤^•úO`« `«ÖÏxfl ã¨Ê $tOKå~°∞. JOÉË^¯Œ ~ü =ӺǨ`«‡Hõ "≥Ú`«ÎOQÍ qѨ¡"À^Œº=∞ ã¨OHΔÀÉèÏÅ∞, qHÍ™êÅ∞, qâßfi™êÅ∞ PÜ«∞#
^Œ$HõÊ^äO J<Õ "åºã¨O ZOZÖò ÃãO@~ü `«~ÑÙ¨ # ~åâß~°∞. P ~°HOQÍ
Œ ° õ Hõq`«fiO. HÍ|˜ì Jk ~å[H©Ü«∞ x~å‡} L^Œº=∞ ã¨O|O^èŒ"≥∞ÿ#k.
^•xH˜ „áê^è•#º`« LOk. WѨʘH© =∂i¯û[O "≥·Ñ¨Ù #∞Oz =~°æ W=hfl ѨiQÆ}#Ö’H˜ fã¨∞‰õΩO@∂<Õ ZãπZO#∞ JOK«<å "ÕÜ«∂eû
‰õΩÅ "å^Œ# KÕã¨∞Î#fl "åà◊¡ PÖ’K«#Å∞ ã¨∂÷ÅOQÍ JO^Œ∞Ö’ LO@∞Ok. `≥Å∞QÆ∞ qѨ¡"À^Œº=∞, qѨ¡= ™êÇ≤Ï`Àº^Œº=∂ʼnõΩ
HõxÑ≤™êÎ~Ú. Z^Œ∞s`« #∞Oz "≥o¡áÈÜ«∂Hõ JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞ ã¨O|OkèOz#O`« =~°‰õΩ D Ѩ^Œúu "≥Ú^Œ ˜ #∞Op L#fl^Õ. Jk
`«Ñ¨Ê W"åfieìH© K«iÛOK«∞HÀ_®xH˜ LѨÜ≥∂QÆѨ_Õq ÃÑ^ŒÌQÍ ~åã≤#@∞ì ZãπZO‰õΩ ‰õÄ_® =iÎOKÕ^Õ.
ÖË^Œ∞. Ñ‘ÑÙ¨ Öòû"å~ü #∞Oz, q~°ãO #∞Oz ɡH˜ "≥o§áÈÜ«∂Hõ ZãπZO
¨ · ˜

45. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 47
KÕã≤# PÖ’K«#Å∞, ™êyOz# „Ѩܫ∂}O PÜ«∞# XHõ¯_çH˜ 1980Ö’ ёѨÙÖòû"å~ü U~°Ê_ç`Õ 1985 <嘈H D q+¨Ü«∂Å g∞^Œ
ã¨O|OkèOz#"Õ HÍ=Ù. qѨ"À^Œº=∞ x~å‡}ÏÅ #∞Oz ɡ H˜ =zÛ#
¡ · ˜ x~åú~°} KÕÜ«∞QÆÅ PK«~°}, J#∞Éèí=O.. ѨÙ#ã¨ûg∞HõΔ‰õΩ Jk `«y#
J<ÕHõ =∞OkH˜, qѨ¡"À^Œº=∞ „ѨÉèÏ=O #∞Oz ѨÙ@∞ìH˘zÛ# ^Œo`« ã¨=∞Ü«∞O HÍ^Œ∞. ÃÑ·QÍ P HÍÅ=∞O`å ~å„+¨ì=∞O`å ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î#
L^Œº=∞ K«i„`« QÆ=∞<åxH˜ ã¨O|OkèOz# q+¨Ü«∞q∞k. `≥Å∞QÆ∞ „Ѩ*Ï ã¨OK«#Å<åÅ∞ [~°∞QÆ∞`«∞<åfl~Ú. qѨ¡"À^Œº=∞O ÔH~°ÏÅ∞
<Õ`«Å g∞^Œ "≥Ú^Œ ˜ #∞Op ^Œo`« L^Œº=∞ „ã¨=Ou L#flѨʘH© H~°ÏÅ∞QÍ PO„^è~å„+¨=∞O`å qã¨i™ÈÎOk. Ñ‘ÑÙ¨ Öòû"å~ü#∞ f„=OQÍ
Ô Œ ì Î
1980Å #∞Oz qѨ¡"À^Œº=∞ „Ѩ"åǨÏO #∞Oz, „ѨÉèÏ=O #∞Oz =ºuˆ~H˜OKÕ"å~°∞ ‰õÄ_® P HÍÅOÖ’ ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î# „Ѩ*ÏѨO^ä•
^Œo`« L^Œº=∞áêÜ«∞ XHõ ˜ ~°∂á⁄OkOk. JѨʘ ^Œo`« L^Œº=∞ J=∞Öˇ·O^Œx JOwHõi™êÎ~°∞. Pi÷Hõ ã¨=∞㨺ÅÃÑ·<ÕQÍHõ ™êOѶ≤∞Hõ,
<åÜ«∞‰õΩÖ’¡, PÖ’K«<åѨ~∞Ö’¡ KåÖÏ=∞Ok <Õ~∞QÍ qѨ"À^Œº=∞OÖ’
° ° ¡ ™êO㨯 $uHõ ~°OQÍÖ’¡ ÃÑ^ŒÌ Z`«∞# áÈ~åÏÅ∞ [iQÍ~Ú. ÃãxHõOQÍ
Î ·
Ѩx KÕã≤#"å~À, ÖË^• P L^Œº=∞ „ѨÉèÏ=O #∞Oz =zÛ#"å~À ‰õÄ_® JO`«H=ÚO^Œ∞HõO>Ë QÆ}hÜ«∞"≥∞# J#∞Éè=O QÆ_ã∞¨ #fl HÍÅO
õ ÿ í ç Î
HÍ=_»O XHõ „Ѩ`ºÕ Hõ`. D qã¨Î $`« P=~°}Ö’, <ÕÑ^ºŒä OÖ’ ÉèÏQÆOQÍ
« ¨ Jk. HÍ|˜ì PÜ«∞# ÖË=nã≤# q=∞~°≈‰õΩ JѨʘ L^Œº=∞ ã≤uQÆ`∞« Ö’¡
÷
ZãπZO#∞ K«∂_®e. P "≥Ú`«ÎO K«i„`«‰õΩ PÜ«∞# =∞Oz „Ѩuxkè. U ~°Hõ"≥∞ÿ# „áê^è•#º`å ÖË^Œ∞. ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ Hõ=¸ºxã¨∞ì L^Œº=∂Ö’¡
LO_Õ JO`«~å˚fÜ«∞ K«~°Û `«Ñ¨Ê PÜ«∞# =∞# L^Œº=∞ Éèíq+¨º`«∞Î
=ºH˜ Î Q Í PÜ« ∞ # PÖ’K« # Ö’¡ x , PK« ~ ° } Ö’x „Ѩ ` Õ º Hõ ` « Å #∞
q=∞i≈OKåeû# q+¨Ü∂Å#∞ xiÌ+OQÍ K«∂_®ÅO>Ë D P=~°}#∞,
« ì¨ QÆ∞iOz JO`« Ö’`≥·# ã≤^•úO`« q+¨Ü«∂Å∞ Ug ÖË=nÜ«∞ ÖË^Œ∞.
<ÕÑ^•ºxfl *Ï„QÆ`QÍ ^Œ$+≤Ö’ ÃÑ@∞ìHÀ"åe. JHõ¯_ç #∞OKÕ =∂Ï¡_®e.
¨ ä Ϋ ì x*ÏxH˜ P ѨÙã¨HÍxfl QÍx, JO`«H=ÚO^Œ∞ L^Œº=∞OÖ’ ~O_»∞
Î õ Ô
JO^Œ∞=Å¡ ZãπZO QÆ∞iOz =∂Ï¡_»∞‰õΩ<Õ "å˜Ö’ H˘#fl~Ú<å ѨO^ä•Å ¿Ñ~°∞`À ™êy# q"å^ŒOÖ’ PÜ«∞# _®‰õΩº"≥∞O@∞¡QÍx
¡ ¨ ˆ =∞~À™êi K«∂¿ãÎ 1980Ö’ áêsì U~°Ê_»¤Ñ¨Ê˜ =∞øeHõ J=QÍǨÏ##∞
qѨ"À^Œº=∞ <ÕÑ^ºŒä OÖ’ "≥Ú^ŒÖ·ˇ "Õ~fi~°∞ ^èÀ~°}∞Å`À H˘#™êQÆ∞`«∞#fl
^Œo`« L^Œº=∞O "≥Ú`åÎxH˜ =iÎOKÕ J=HÍâ◊O LOk. ѨÓ~°fiѨHõΔO KÕÜ«∞QÆÅ.. ÖË^• „Ѩ`åº=∂flÜ«∞ ѨO^ä• J#^Œy# |ÅO
3 "å˜Ö’ Ug∞ ÖË^Œx Z=iÔH·<å `≥Å∞ã¨∞ÎOk. 1980 <å˜ áêsì
ZãπZO =∞~°}Ï#O`«~°O PÜ«∞# QÆ∞iOz =∂Ï¡_»∞`«∞#fl Ѩ„`åÖ’¡ L#fl J=QÍǨÏ<å ™êO„^Œ`«.. ÃÑ·# L^ŒÇ¨ÏiOz# ZãπZO
"å~°O`å PÜ«∞# ^Œo`« L^Œº=∞ „Ѩ™êÎ<åxfl ёѨÙÖòû"å~ü #∞Oz ~°K#Ö’, PÜ«∞# „Ѩ"âÃ◊ ј# JO`«~`« _®‰õΩº"≥∞O@¡Ö’ HõxÑ≤OK«^∞Œ .
« Õ ì æ°
|Ü«∞˜H˜ ~å=_»OÖ’<Õ LO^Œx JO@∞<åfl~°∞. J_»qx =∞#∞^èŒ~°‡O D ^èÀ~°}˜H˜ ZãπZO#∞ =∂„`«"Õ∞ ÉÏ^èŒ∞º_çfl KÕÜ«∞ÖËO. =∞#
P„Hõq∞Oz#O^Œ∞=Å¡ ZãπZO ɡ· ˜H˜ ~å"åeû =zÛO^Œx Hõq`«fiO Hõ=¸ºxã¨∞,ì qѨ"À^Œº=∞ K«i„`«Ö’ =∞øeHõ"∞≥ # ¿Ñp Un ÖˉΩõ O_®<Õ,
¡ ÿ
‰õÄ_® ~åâß~°∞. Jaè„áêÜ«∂Å^Õ=ÚOk? Z=~°∞ U Jaè„áêÜ«∂Öˇ<å H˘`«Î „Ѩuáê^Œ# Un ÖˉõΩO_®<Õ Ãã·^•úOuHõ áÈ~åÏÅ ¿Ñ~°∞`À,
·
„ѨHOK«=K«∞Û. "å˜ QÆ∞iOz UO =∂Ï¡_`åO? HÍh "åã¨"åÅ#∞ ѨO^ä•Å =∞^躌 ã¨OѶ∞¨ ~°¬}Å ¿Ñ~°∞`À ÃÑ^ŒÌ Z`«∞# Q˘_»=Å∞ [~°∞QÆ∞`«∂
õ ˜ » Î Î
Jaè„áêÜ«∂Ö’¡H˜, Jaè~°∞K«∞Ö’¡H˜ ‰õΩkOK«_»O Z=i `«~°O HÍ^Œ∞. =KåÛ~Ú. iq[x[O #∞Oz `≥Q`OѨÙÅ∞ KÕã∞¨ ‰õΩ#flѨʘ ã¨OѶ∞¨ ~°¬}
Æ ≥
ёѨÙÖòû"å~ü #∞Oz ɡ· ˜H˜ ~å=_»OÖ’<Õ PÜ«∞# ^Œo`« ã¨Ê $Ç¨Ï q∞#Ǩ q∞QÆ`å Q˘_»=ʼnõΩ P Ѷ¨∞@ìO =ÚyâßHõ U „áêã¨OyHõ`«
LO^Œ#∞HÀ=_»O x[O HÍ^Œ∞. #_»z# K«i„`«‰õΩ P^è•~åÅ∞QÍ ÖË^Œx K≥ѨÊ_»O ÃÑ^ŒÌ Hõ+¨ì"Õ∞O HÍ^Œ∞. WѨʘH© #HõûŃsH˜ =ÚO^Œ∞
xezáÈ~Ú# ~°K«#Å∞, ã¨OѶ¨∞@#Å P^è•~°OQÍ D K«~°Û HÍÅOÖ’ iq[x[O #∞O_ç ɡ· ˜H˜ ~å=_®xH˜ qѨ¡=HÍ~°∞Å∞ KÕã≤#
KÕÜ«∞=K«∞Û. ã¨O"å^•Å#∞ K«∂¿ãÎ Q˘Ñ¨Ê qѨ¡"À`ÕÎ[O HõÅ∞QÆ∞`«∞Ok. ˆH=ÅO
ZãπZO ɡH˜ =KåÛHõ 1990Ö’ =∂i¯ûã¨∞ì Öˇxxã¨∞ì J^躌 Ü«∞# L`ÕÎ[O =∂„`«"Õ∞ HÍ^Œ∞, P `«~åfiu ~å[H©Ü«∞ L^Œº=∞ K«i„`«‰õΩ
· ˜
„ѨKå~° ˆHO„^ŒO <≥Å∂¡~°∞ "å~°∞ „ѨK«∞iOz# =∂i¯û[O Öˇxx[O, ^•iK«∂Ñ≤, #_»∞ã¨∞Î#fl K«i„`«`Àáê@∞ ™êQÆ∞`«∞#fl ÅHõΔ}O ^•xÖ’
=∂"À PÖ’K«<å q^è•#O J~°∞}Ѩ`åHõ#∞ ã¨=Ú#fl`«OQÍ ZQÆ~^•ÌO, HõxÑ≤ã¨∞ÎOk. q∞QÆ`å q"å^•Å‰õΩ, Ѷ¨∞~°¬}ʼnõΩ Wk ÖË^Œ∞. nxH˜
ˆ
HZãπ#∞ =∂i¯ûã¨∞Å∞ J_çQ Ѩk „Ѩâfl◊ Å∞ J<Õ Ñ¨Ùã¨HOÖ’ HÍQÆ_®Ñ¨ì˜ HÍ~°}ÏÖËq∞’ JO^Œ~°∂ PÖ’zOKåeû LO@∞Ok. ZãπZO áêsì
Ô ì ˆ Îõ
"≥uH˜<å ‰õΩÅ ã¨=∞㨺 J<Õ Ñ¨^ŒO HõxÑ≤OK«^Œ∞. JO^Œ∞Ö’ L#fl 12 #∞Oz ɡ· ˜H˜ =KÕÛ ã¨=∞Ü«∞OÖ’, P `«~åfi`å H˘kÌHÍÅOáê@∞
ji¬HõÖ’¡ ‰õΩÅ ã¨=∞㨺 ÖË<Õ ÖË^Œ∞. qѨ¡= áêsìÖ’ PÜ«∞# x[OQÍ<Õ KÕã≤# K«~°Û JO`å WÖÏO˜^Õ.
‰õΩÅO QÆ∞iOz K«iÛOz LO>Ë Jk `«Ñ¨ÊHõ D ѨÙã¨ÎHõOÖ’ LO_Õ^Õ. qѨ¡=HÍ~°∞ʼnõΩ JO`«~å˚fÜ«∞ Ѩiã≤÷`«∞ÅÃÑ· "≥·Yi KåÖÏ
P ѨÙã¨HOÖ’ qѨ"À^Œº=∞O Pi÷Hõ "å^•xH˜ QÆ∞~O^Œx, Ju"å^•xH˜ =ÚYº"Õ∞ J~Ú<å =∞øeHõOQÍ qѨ¡= =∂~°æOÖ’ L#flѨC_»∞ =¸_»∞
Îõ ¡ Ô·
QÆ∞Ô~·O^Œx, =ÚYº=∞O„u Z<£.˜. ~å=∂~å=Ù |~°Î~°Ñ¶π ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ „Ѩ Ñ ¨ O KåÅ ã≤ ^ •ú O `« O ÖÏO˜ "å˜ g∞^Œ Ô ~ O_» ∞ Ѩ O ^ä • Å
áêsì "≥·Yi `«Ñ¨Êh, „Ѩ^è•#OQÍ =¸_»∞ „ѨѨOKåÅ ã≤^•úO`«O.. áÈ~å@=∞<Õ^•HÍ áÈ~Ú |Ç≤Ï+¨¯~°}‰õΩ ^•i fÜ«∞#=ã¨~°O ÖË^Œ∞.
"≥Ú^ŒÖˇ·#q PÜ«∞# P ѨÙã¨ÎHõOÖ’ K«iÛOKå~°∞. ÔHZãπ iq[xã¨∞ì "≥Ú`«ÎOQÍ<Õ P<å˜ K«~°ÛÖ’ Ñ≤ã¨~°O`« näi˜HõÖò qQÆ~ü L#fl JOâ◊O
ÃÑ_» ^èÀ~°}˜H˜ QÆ∞~°Ü«∂º_»x x~°∂Ñ≤OKÕO^Œ∞‰õΩ „Ѩܫ∞uflOKå~°∞. XHõ¯˜ ‰õÄ_® ÖË^Œx.. WѨC_»∞ JxÑ≤OK«_»"Õ∞ HÍ^Œ∞, P<å˜
qѨ¡"À^Œº=∞O Pi÷Hõ"å^•xH˜ QÆ∞Ô~·O^Œx, iq[xã¨∞ì ÃÑ_» ^èÀ~°}˜H˜ Ѩiã≤÷`«∞Ö’¡ ‰õÄ_® ÖË^Œx Z=iÔH·<å `≥Å∞ã¨∞ÎOk. =∞# L^Œº=∂Ö’¡
QÆ∞Ô~·O^Œx, „Ѩ*ÏÃã·<åºxfl xi‡OK«ÖË^Œ<Õ P~ÀѨ}ÖË „Ѩ^è•#O. WÖÏO˜ K«~°ÛÖË peHõÅ∞ ^•HÍ "≥àϧܫ∞x QÆ∞iÎOK«QÆey`Õ
x*ÏxH˜ W"Õ J~Ú`Õ ZO`« HÍÅ"≥∞ÿ<å K«iÛOK«∞HÀ=K«∞Û. Éèíq+¨º`«∞ΉõΩ LѨÜ≥∂QÆѨ_»∞`«∞Ok.

46. 48 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
JO>Ë... Jã¨Å∞ q+¨Ü«∞O ‰õΩÅ ã¨=∞㨺 ZÖÏQÆ∂ HÍ^Œ∞, ѨÙã¨HÍÅ∞ JѨʘH „ѨK∞« iOKå~°∞. P `«~åfi`« Jk =∂i¯ûã¨∞ì Öˇxxã¨∞ì
Î ˆ
JO`«~å˚fÜ«∞ "≥·Yi Jã¨ÖË HÍ^Œ∞. "Õˆ~ HÍ~°}ÏÅ∞<åflÜ«∞#fl =∂@. ÃãO@~ü Q Í U~° Ê _ç O k. J^è Œ º Ü« ∞ # „Ѩ K å~° "Õ k Hõ nxÖ’
ÔHZãπ JÔ~ã¨∞ì `«~åfi`« <åÜ«∞Hõ`«fi ÉÏ^茺`«Å∞ KÕѨ ˜ì# ZãπZO‰õΩ Hõeã≤áÈ~ÚOk.
~å[H©Ü«∞, x~å‡}, L^Œº=∞ ã¨O|O^èŒ"≥∞ÿ# q+¨Ü«∂Ö’¡ x[OQÍ<Õ x*ÏxH˜ ZãπZO ‰õΩÅ ã¨=∞㨺 QÆ∞iOz =∂Ï¡_»_»O "≥Ú^ŒÅ∞
ã¨=∞㨺Å∞ Z^Œ∞Ô~· LOÏ~Ú. "å˜x Ѩi+¨¯iOK«ÖËHõáÈ=_»O =Å¡, ÃјìOk ZOZÖòã≤ ã¨O|O^è•Ö’¡H˜ "≥àı§ „Hõ=∞OÖ’<Õ. Jk ‰õÄ_®
L^Œº=∂xH˜ =∂~°^~≈° HõO =Ç≤ÏOz =ÚO^Œ∞‰õΩ fã¨∞HõáÈÖËHáÈ=_»O
æ Œ õ ZÏ¡ "≥Ú^ŒÖO^À `≥Å∞ã¨∞‰õΩO>Ë Pâ◊Û~°ºO HõÅ∞QÆ∞`«∞Ok. JO`«^•HÍ
·ˇ
=Å¡ ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ x~å‡} ã¨=∞㨺Å∞ `«Öˇ`ÕÎ J=HÍâ◊O LO@∞Ok. J^茺ܫ∞# „ѨKå~° ˆHO„^ŒOÖ’ J}QÍi# ‰õΩÖÏÅ ‰õΩÅ „áêuѨkHõÃÑ·
^•O`À x~å‡}OÖ’ =Ú~îåÅ∞ ÖË=nâß~°∞. J~Ú<å PÜ«∞# "å^Œ#Å SHõºO HÍ=_»O ‰õΩÅ`«`«fi=∞h, ‰õΩÅ áÈ~å@O =~°æ áÈ~åÏxfl
g∞^Œ x~å‡}OÖ’ H˜Ok #∞Oz ÃÑ^•HÍ ~O_Õà§◊ áê@∞ K«~Û° [iyOk.
· Ô Ñ¨Hõ¯^•iѨ ˜ìã¨∞ÎO^Œx "åkOKå~°x, SHõº`å K«~°ÛÖ’¡ JHõ™ê‡`«∞ÎQÍ
ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~°O HÍHõáÈQÍ Jk Jx"å~°ºOQÍ |Ç≤Ï+¨¯~°}‰õΩ ^•i ™êì O _£ =∂iÛ #∂`« # „Ѩ * Ï™êfi=∞º "Õ k Hõ Jaè „ áêÜ« ∂ efl
fã≤Ok. D "≥Ú`«OÖ’ J=`«e ѨHO J=QÍǨÏ#Ö’¡, D PO`«~OyHõ
Î Δõ ° JOwHõiOK«_»OÖ’ J=HÍâ◊"å^ŒO LO^Œx =∂i¯ûã¨∞ì Öˇxxã¨∞ì
ã¨=∞㨺 Ѩiëê¯~åxH˜ J#∞ã¨iOz# Ѩ^ŒúuÖ’ ^ÀëêÅ∞ LO_»=K«∞Û. J^茺ܫ∞# „ѨKå~° ˆHO„^ŒO <åÜ«∞‰õΩÅ∞ ZãπZO Ѩ@¡ x~°ã¨#
P<å˜ W~°∞ѨHΔÍŠѨ„`åÅ#∞ W"åà◊ K«kq`Õ Z=iÔH·<å W^Õ `≥eÜ«∞*Ëã≤#@∞¡ ‰õÄ_® P Ѩ„uHõÖ’ ~åâß~°∞.
J~°÷=∞=Ù`«∞Ok. JO>Ë – ZãπZO =∂i¯ûã¨∞ì Öˇxxã¨∞ì ÃãO@~üÖ’H˜ "≥àı§^•HÍ
W=hfl K«i„`«Ö’ ÉèÏQÆO. "å˜H˜ WѨC_»∞ JO`« „áê^è•#º`« „Ѩ`ºÕ HõOQÍ ‰õΩÅO QÆ∞iOz PÖ’zOK«Ö^∞Œ . (PÜ«∞# =∞~°}Ï#O`«~O
Ë °
Ug∞ ÖË^Œ∞. J~Ú`Õ ZO^Œ∞‰õΩ QÆ∞~°∞ΉõΩ KÕÜ«∂eû# JQÆ`«ºO PO„^èŒ*’ºuÖ’ JK«Û~Ú# ã¨∞n~°… WO@~°∂fi ºÖ’ `å#∞ 1994Ö’
=zÛO^ŒO>Ë – áêsìÖ’ PÜ«∞# ‰õΩÅ ã¨=∞㨺ÃÑ· K«~Û ÖË=nã≤#O^Œ∞H
° ˆ JOÉË^Œ¯~ü#∞ K«k"å#x K≥áêÊ~°∞.) J~Ú`Õ – ёѨÙÖòû"å~üÖ’ `å#∞
|Ç≤Ï+¨¯iOKå~°x, J„QƉΩõ Å <åÜ«∞Hõ`fiO L#flO^Œ∞=ÖË¡ XHõ ^Œo`«∞_çH˜
« ‰õΩÅ ã¨=∞㨺ÃÑ· K«~°Û [~°Ñ¨_»O =ÖË¡ J„QƉõΩÅ <åÜ«∞Hõ`«fiO
J<åºÜ«∞O [iyO^Œx, J^Õ =~°∞ã¨Ö’ q~°ã¨O #∞Oz ‰õÄ_® |Ç≤Ï+¨¯iOzO^Œx „ѨKå~°O "≥Ú^ŒÅ∞ ÃÑÏì~°∞. Wk ‰õÄ_® ɡ· ˜H˜
|Ç≤Ï+¨¯iOѨ|_®¤~x W"åà◊ ÃÑ^ŒÌ Z`«∞# ^Œ∞„+¨ÊKå~°O [~°∞QÆ∞`ÀOk.
° Î ~åQÍ<Õ "≥ Ú ^Œ Å ∞ ÃÑ@ì Ö Ë ^ Œ ∞ . ‰õ Ω ÅO QÆ ∞ iOz =∂Ï¡ _ » _ » O
W"Õg K«i„`«Ö’ x[O HÍ^Œ#_®xH˜ D q=~åÖ’¡H˜ D =∂„`«"≥∞ÿ<å „áê~°OaèOKåHõ, x[OQÍ<Õ Jk ZO`« â◊H=O`«"∞≥ O^À J~°=∞Ü«∂ºHõ,
Θ ÿ ÷
"≥à◊§Hõ `«Ñ¨Ê_»O ÖË^Œ∞. `«# |Ç≤Ï+¨¯~°}‰õΩ ‰õΩÖÏxfl HÍ~°}OQÍ K«∂Ñ≤OK«_O „áê~°OaèOKå~°∞.
»
=∞~À q=~°O: ZãπZO ёѨÙÖòû"å~üÖ’ ‰õΩÅO QÆ∞iOz ZOZÖòã≤ =∂i¯û[O, Öˇxx[O, =∂"À PÖ’K«<å q^è•<åxH˜
K«iÛOK«ÖË^Œx Hõã¨∂Îi JO[Ü«∞º J<Õ =∂r ёѨÙÖòû"å~ü HÍ~°ºHõ~°Î Hõ@∞ì|_ç XHõ H˘`«Î `«~°Ç¨ qѨ¡= áêsì Pq~åƒù"åxH˜ J=ã¨~°"≥∞ÿ#
1986 [#=i 22# =∞Ǩ~å„+¨ì #∞Oz ~åã≤# L`«Î~°O P^è•~°OQÍ ã≤^•úO`« ã¨<åflǨÅ∞ KÕÜ∞« _»O ÅHõΔ º=∞x K≥ÑC‰õΩOk. ‰õΩÅO, [O_»~ü
¨
Z^Œ∞s`« Ѩ„uHõ ã¨Oáê^Œ‰Ωõ _»∞ KåÖÏ ™È^•Ç¨Ï~°}OQÍ 1994 [#=i =ÔQ~å "å˜Ñ@¡ W`«~° ZOZÖò áêsìÅ∞ ã¨O„Ѩ^•Ü«∞ =~°æ ^Œ$HõÊ^äO`À
· ¨ Œ
ã¨OzHõÖ’ XHõ "åºã¨O ~åâß~°∞. ‰õΩÅ ã¨=∞㨺 QÆ∞iOz Ñ‘ÑÙ¨ Öòû"å~üÖ’ L<åflÜ«∞x, ^•xH˜ aè#flOQÍ ™ê=∂lHõ qѨ¡= ^Œ$HõÊ^ä•xfl
K«~°Û [iy<å ZãπZO ёѨÙÖòû"å~ük Pi÷Hõ Ç≤ÏO™ê"å^Œ=∞x, ~°∂á⁄Ok™êÎ#x „ѨHõ ˜OK«∞‰õΩOk. nx`Àáê@∞ ÉèÏ~°`«^Õâ◊O
q∞e>ˇ O ò ZHõ # q∞[O Jh q=∞~° ≈ KÕ â ß_Õ Q Íx ^•xH˜ #Ü«∂=Åã¨QÍ =∂iO^Œ<Õ Jaè„áêÜ«∂xH˜ ‰õÄ_® D ã¨Oã¨÷ =zÛOk.
„Ѩ`åº=∂flÜ«∞OQÍ ~å[H©Ü«∞ áÈ~åÏÅ∞ ZÖÏ xi‡OKåÖ’, JO`«Hõ =ÚO^Œ∞ g~°O`å J~°ú =Å㨠– J~°ú Éèí∂™êfi=∞ºO J<Õ
™êÊO>ËxÜ«∞ãπ „Hõ=∂#∞QÆ`« Z`«∞ÎQÆ_»Å ™ê÷#OÖ’ „Ѩ}ÏoHÍ |^Œú J=QÍǨÏ#`À L#fl qѨ¡= áêsìÖ’¡ LO@∂ #∂`«# qѨ¡= áêsì
Z`«∞ÎQÆ_»Å q^è•#O ZÖÏ LO_®Ö’ <åÅ∞ˆQà◊§~Ú<å WO`« =~°‰õΩ QÆ∞iOz PÖ’zOKÕ „Hõ=∞OÖ’ #Ü«∂ =Å㨠J<Õ J=QÍǨÏ#‰õΩ
ã¨$[<å`«‡HõOQÍ Jaè=$kú KÕÜ«∞ÖË^Œx PÜ«∞# ~åâß~°∞. P ÖËY =KåÛ~°∞. J~Ú`Õ ™ê=∂lHõ qѨ= ^Œ$HõÊ^äO QÆ∞iOz H˘xfl ~°K#Å∞
¡ Œ «
Ñ‘ÑÙ¨ Öòû"å~ü HO„^Œ Hõq∞©H˜ ~åã≤Ok HÍ|˜ì JѨʘ "åi JO`«~OyHõ
ˆ ° KÕâß~°∞QÍx, #Ü«∂ =Å㨠QÆ∞iOz W`«q∞^ŒÌOQÍ ZHõ¯_® Ug∞
K«~°Û ã¨O|OkèOz# KåÖÏ q+¨Ü«∂Å∞ L<åfl~Ú. WO^Œ∞Ö’ PÜ«∞# ~åÜ«∞ÖË^Œ∞. #Ü«∂ =Å㨠Pi÷Hõ =º=ã¨÷‰õΩ – ‰õΩÅ =º=ã¨÷‰õΩ =∞^茺
„Ѩ™êÎqOz# J<ÕHõ JOâßÅ ã¨OQÆu JÖÏ LOz<å ZãπZO–‰õΩÅO L#fl ã¨O|O^èO Uq∞’ qâı+OK«_O KåÖÏ =ÚYº"≥∞# =º=Ǩ~°O.
Œ ¡ ≤ » ÿ
K« ~ ° Û ‰õ Ω ã¨ O |Okè O z# q+¨ Ü « ∂ Å HÀ㨠O P ~° K « # #∞ HÍh ^•x QÆ∞iOz P ã¨Oã¨÷ <åÜ«∞‰õΩ_çQÍ ZãπZO Ug∞ =∂Ï¡_Ö^∞Œ . » Ë
ã¨O„ѨkOK«=K«∞Û. J~Ú`Õ P ã¨Oã¨÷Ö’ L#flO`«HÍÅ"Õ∞ PÜ«∞# =∂i¯û[O Ѩ@¡
4 Hõ<£ã¨~üflQÍ L<åfl~°∞. P ã¨Oã¨÷ =∂i¯û*Ïxfl ZÖÏ J~°÷O KÕã¨∞‰õΩOk?
ZãπZO |Ç≤Ï~°OQÆ rq`«OÖ’H˜ =KåÛHõ =∂i¯ûã¨∞ì Öˇxxã¨∞ì J<Õk KåÖÏ ÃÑ^ŒÌ „Ѩâfl◊ . Wk ‰õÄ_® P XHõ¯ ã¨O㨉Ωõ ã¨O|OkèOzO^Õ
÷
J^茺ܫ∞# „ѨKå~° ˆHO„^ŒO U~åÊ@∞ KÕâß~°∞. `«i"≥∞Å <åyÔ~_ç¤ HÍ^Œ∞. =∞# qѨ¡"À^Œº=∞ K«i„`«Ö’<Õ =∂i¯û*Ïxfl ZÖÏ J~°÷O
áêsì #∞Oz ‰õΩÅ ã¨=∞㨺ÃÑ· K«~°ÛÖ’ ÉèÏQÆOQÍ Éˇ· ˜H˜ =zÛ# L. KÕã¨∞‰õΩO@∂ =KåÛO? J<Õ „Ѩâ◊fl `«Ñ≤ÊOK«∞HÀÖËxk. =∂i¯ûã¨∞ì
™êO|t=~å=Ù |$O^ŒO #∂`«# „Ѩ*Ï™êfi=∞º "ÕkHõ U~åÊ@∞ KÕãOk. ≤ ã¨Oq^è•#OÖ’ ™êOѶ≤∞Hõ =º=ã¨÷Å#∞ ZÖÏ J~°÷O KÕã¨∞HÀ=K«∞Û?
"åà◊√§ ‰õΩÅ x~°∂‡Å<å áÈ~å@O – =∂i¯ûã¨∞ì ^Œ$HõÊ^äŒO `«k`«~° J<Õ q+¨Ü«∞OÖ’ L#fl W|ƒO^Œ∞Å #∞OKÕ H˘O^Œ~°∞ =~°æ‰õΩÅ

47. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 49
^Œ$HõÊ^ä•xfl P„â◊~ÚOKåeû =zÛOk. U ™êOѶ≤∞Hõ ™êO㨯 $uHõ LO_Õ L`«ÊuÎ =º=ã¨÷ QÆ∞iOKÕQÍHõ, ã¨=∂[OÖ’x W`«~° =º=ã¨÷Å
=º=ã¨÷Å<≥·<å L`«ÊuÎ =º=ã¨÷Ö’ ÉèÏQÆO KÕã≤ qâı¡+≤OKÕ Ñ¨^Œúu "≥Ú^Œ ˜ QÆ∞iOz q=iOKÕ ã≤^•úO`åÅ#∞ `«Ü∂~°∞KÕÜ∞« =K«∞Û. JÏ¡ ‰õΩÖÏxH˜
«
#∞Op LO@∂ =zÛOk. ã¨=∂[=∞<Õ "≥Ú`«ÎOÖ’ L`«ÊuÎ =º=ã¨÷, ã¨|OkèOz# ™È+¨Öò näix xi‡OKåeû LOk. D Ѩx KÕÜ«∞_®xH˜
™êOѶ≤∞Hõ =º=ã¨÷Å∞ LOÏÜ«∞x, ™êOѶ≤∞Hõ =º=ã¨÷Å#∞ ‰õÄ_® P q+¨Ü«∞"≥∞ÿ [iy# Jxfl Ѩiâ’^èŒ#Å ã¨=∂Kå~°O #∞Oz
=∂i¯ûã¨∞ì Ѩ^ŒúuÖ’ qâı¡+≤OK«=K«Û<Õ „Ѩܫ∞`«flO [~°QÆÖË^Œ∞. nO`À J=QÍǨÏ# á⁄O^Œ=K«∞Û. J~Ú`Õ J=QÍǨÏ<Õ âß„ã‘ÎÜ«∞ ã¨Oq^è•#O
=∂i¯û[O =~åæxfl qâı¡+≤ã¨∞ÎOkQÍx, (Jxfl ã¨=∂*ÏÖ’¡ LO_Õ HÍ^Œ<Õ Z~°∞Hõ LO_®e. JOÉË^Œ¯~ü ~°K«#Å∞ K«kq`Õ, PÜ«∞#
=~åæxfl) =∞# ^ÕâOÖ’x ‰õΩÅ =º=ã¨#∞ qâı+OK«Ö^<Õ Jaè„áêÜ«∞O
◊ ÷ ¡ ≤ Ë Œ PK«~}#∞ Ѩije¿ãÎ ‰õΩÅ =º=ã¨Ã÷ Ñ· KåÖÏ J=QÍǨÏ# HõÅ∞QÆ∞`«∞Ok.
°
ÃÑK«Ûie¡áÈ~ÚOk. WѨC_»k ZO`« [<åOuHõ"≥∞ÿáÈ~ÚO^ŒO>Ë, =∂i¯û㨠∞ ì Ѩ ^ Œ ú u Ö’ ‰õ Ω ÖÏxfl qâı ¡ + ≤ O K« _ ®xH˜ Jk
=∂i¯û[O QÆ∞iOz, =~°æO QÆ∞iOz, z=iH˜ ‰õΩÅO QÆ∞iOz ‰õÄ_® LѨÜ≥∂QÆѨ_»∞`«∞Ok. JO`«HõO>Ë =ÚO^Œ∞ ™êOѶ≤∞Hõ =º=ã¨÷Å
Ug∞ `≥eÜ«∞x J#∞Éèí="å^Œ∞Å∞, ^•x #∞Oz Hõq`«fiO ~åã¨∞‰õΩ<Õ qâı ¡ + ¨ } ‰õ Ω =∂i¯û[OÖ’ KÀ@∞ LO^Œ x JOwHõ i ¿ãÎ ZÏ¡
"åà◊√§ ‰õÄ_® `«=∞‰õΩ „Ѩ`ÕºHõ tHõΔ} ÖËx =∞~À `«ÖÏxH˜ K≥Ok# LѨÜ≥∂yOK«∞HÀ"åÅ<Õk ÃÑ^ŒÌ Hõ+¨ìO Ug∞ HÍ^Œ∞.
D q+¨Ü«∂Å g∞^Œ JÅ"ÀHõQÍ ~å¿ãã¨∞ÎOÏ~°∞. D q+¨Ü«∞OÖ’ L^•Ç¨Ï~°}‰õΩ =∂i¯ûã¨∞ì ™êÇ≤Ï`«º ã≤^•úO`«OÖ’, q=∞~°≈Ö’..
=∞ø#OQÍ L<åfl, =~°æ‰õΩÅ ã≤^•úO`«O J<Õ^•xfl `«Ü«∂~°∞KÕÜ«∞áÈ`Õ ™ê=∂lHõ LuÊuÎQÍ ™êÇ≤Ï`«ºO, =ã¨∞Î=Ù, ^Œ$HõÊ^äŒO =ÔQ·~åÅ∞
=∂i¯û[O ã¨=∞„QÆO HÍ^Œx J<åfl ™ê~åOâ◊OÖ’ =∂i¯û*ÏxH˜ q=iOK«=K«∞ÛQÍx ™êÇ≤Ï`«º tÖÏÊxfl qâı¡+≤OK«ÖË=∞x ~°∂Ѩ"å^Œ∞Å
™êOѶ≤∞Hõ =º=ã¨÷Å#∞ qâı¡+≤OKÕ â◊H˜Î ÖË^Œx J#fl>Ë¡. Wk x["Õ∞<å? P~ÀѨ}. Wk x[=∂? ~°∂ѨO ÖË^• tÅÊO QÆ∞iOz qã¨Î $`«
ZOZÖò ÃãO@~ü '™êO„Ѩ^•Ü«∞— =∂i¯ûã¨∞ìÅ g∞^Œ HÀѨO`À Ѩiâ’^èŒ#Å∞ KÕ¿ã "åà◊§ #∞Oz "å˜H˜ ã¨O|OkèOz# ã¨=∂Kå~°O
‰õΩÅO, [O_»~ü "≥Ú^ŒÖˇ·#"å˜x J~°÷O KÕã¨∞HÀ=_®xH˜ =∂i¯û*Ïxfl ^•fi~å J=QÍǨÏ# á⁄Ok =∂i¯ûã¨∞ì Ѩ^ŒúuÖ’ =ã¨∞Î tÖÏÊÅ#∞
#∂`«# ™ê=∂lHõ ã≤^•úO`«OQÍ `«Ü«∂~°∞KÕÜ«∂Å<Õ Hõ~°Î=ºO HõeÑ≤ qâı¡+≤OKåeû LO@∞Ok. ™êÇ≤Ï`«ºOÖ’ D Ѩx ZO`À H˘O`«
„ѨHõ ˜OK«∞‰õΩOk. U H˘`«Î „Ѩܫ∞`«flO, „ѨÜ≥∂QÆO ^•xHõ^Õ Z#fl˜H© [iy LO_»=K«∞Û. HÍh ‰õΩÅO q+¨Ü∞OÖ’ JO`« ‰õÄ_® [~°QÖ^∞.
« Æ Ë Œ
`«Ñ¨CHÍ^Œ∞. =∞Ozk ‰õÄ_®. HÍh P ã¨Oã¨÷ ‰õΩÅO q+¨Ü«∞OÖ’ ZOZÖò ÃãO@~üQÍx, JÏ¡O˜ X~°=_çÖ’ LO_Õ =~°æ‰õΩÅ
#∂`«# ™ê=∂lHõ ã≤^•úO`åxfl `«Ü«∂~°∞KÕÜ«∞_®xH˜ =∂i¯ã¨∞ì "å^Œ∞Å∞QÍx ‰õΩÅ =º=ã¨÷ q+¨Ü«∞OÖ’ D ~°Hõ"≥∞ÿ# „Ѩܫ∞`«flO
Ãã· ^ •ú O uHõ K« „ @OÖ’ ™êOѶ ≤ ∞ Hõ =º=㨠÷ Å qâı ¡ + ¨ } ‰õ Ω KÕÜ∞« ÖË^∞Œ . L`«ÊuÎ =º=ã¨#∞ qâı+OK«_O =∂„`«"∞Õ =∂i¯ûã¨∞ì Ѩ^u
÷ ¡ ≤ » úŒ
ѨiHõ~åÅ∞<åflÜ«∂? JxH͉õΩO_® JOÉË^Œ¯~ü PÖ’K«#Å#∞ J#∞H˘x, ^•x #∞OKÕ ‰õΩÖÏxfl q=iOK«É’~Ú ã¨O`«$Ñ≤Î HõÅQÆHõ,
(q=∞~°≈<å`«‡HõOQÍ<Õ Jx Z^Œ∞s`« ~°K#Ö’¡ XHõ KÀ@ HõxÑ≤ã∞Ok)
« ¨Î JÏ¡O˜ Ѩ^ŒúuH˜ ^Œ$_è»OQÍ Hõ@∞ì|_»¤"åà◊§ g∞^Œ ã¨O„Ѩ^•Ü«∞
=∂i¯û*ÏxH˜ HõÅáêÅx J#∞‰õΩ<åfl~°∞. nx J~°÷O U=∞O>Ë – =~°æ"å^Œ∞Å<Õ Jã¨Ç¨Ï#O Hõey, <Õ~°∞QÍ JOÉË^Œ¯~ü#∞ HõÅ=_»"Õ∞
=∂i¯û[O =~åæÅ#∞ =∂„`«"∞Õ qâı+ã∞¨ Ok. ™êOѶ∞≤ Hõ ã¨O|O^è•Å#∞
¡ ≤ ΠѨiëê¯~°OQÍ x~°‚~ÚOK«∞‰õΩ<åfl~°∞.
qâı¡+≤OK«ÖË^Œ∞ Jx. =∂i¯û[O–Öˇxx[O Ãã·^•úOuHõ PÜ«Ú^èŒOQÍ ã¨=∂[OÖ’ =~°æOÖψQ ‰õΩÅO ‰õÄ_® LOk HÍ|˜ì =~°æ‰õΩÅ
fã¨∞‰õΩ<åfl=∞x K≥ÑÓ<Õ `å=Ú KÕÜ∞É’`«∞#fl „ѨÜ∂QÆO D J~å÷xfl
¨Î « ≥ ã¨=∂[O Jh, JÏ¡ˆQ Ñ≤`«$™êfi=∞ºO, *Ï`«∞Å ã¨=∞㨺Å∞ ‰õÄ_®
„ѨHõ ˜ã¨∞ÎO^Œ<Õ Z~°∞Hõ "åiH˜ ÖË^Œ∞. ZO^Œ∞HõO>Ë `å=Ú ã¨O„Ѩ^•Ü«∞ L<åfl~Ú HÍ|˜ ì "å@xflO˜ x QÆ ∞ iΠ㨠∂ Î Ñ≤ Å "åÅ#∞‰õ Ω O>Ë
=∂i¯ûã¨∞ìÅx Dã¨_çOK«∞‰õΩ#fl qѨ¡= áêsìÅ g∞^Œ =∂i¯ûãπì Ñ≤Å∞K«∞HÀ=K«∞Û. HÍh D "≥Ú`åÎxfl qâı¡+≤OK«_®xH˜ =∂~ü¯û,
ã¨Oq^è•#O "≥ÑÙ¨ #∞OKÕ q=∞~°≈ ÃÑ@ì=K«Û<Õ ã≤^•úO`« X~°=_ç "åà◊§‰õΩ
· JOÉË^Œ¯~ü, JÏ¡ˆQ „ã‘Î "å^Œ ã≤^•úO`«HÍ~°∞Å∞, *Ïu Ѩiâ’^茉õΩÅ∞
ÖË^Œ∞. ‰õΩÅO J<Õ ™êOѶ≤∞Hõ =º=ã¨÷ K«~°ÛhÜ«∂Oâ◊O HÍQÍ<Õ, ^•x JO^Œ i ~° K « # Å∞ XHõ KÀ˜ H ˜ KÕ i Û ã≤ ^ •ú O `« O `« Ü « ∂ ~° ∞
QÆ∞iOz rq`«=∞O`å J^茺ܫ∞#O KÕã≤, ~åã≤, áÈ~å_®_»∞ HÍ|˜ì KÕÜ«∂Å#∞HÀ=_»O ZO`« [˜ÅO, Jã¨OQÆ`«O!
JOÉË^Œ¯~ü#∞ ã‘fiHõi¿ãÎ ã¨iáÈ`«∞Ok. =∂i¯û*Ïxfl, JOÉË^Œ¯i*Ïxfl JO^Œ∞ˆH ZãπZO ~åã≤# JOÉË^Œ¯~ü ‰õΩÅ =~°æ =ӺǨÏO J<Õ
(q=∞~°≈<å`«‡HõOQÍ) HõÅѨ_»"Õ∞ #∂`«# ™ê=∂lHõ qѨ¡= ã≤^•úO`«O "åºã¨OÖ’ Kåi„`«Hõ q+¨Ü«∂Å∞ L#fl`«OQÍ, "å˜ P^è•~°OQÍ
J#∞‰õΩ<åfl~°∞. JOÉË^Œ¯~ü "å^Œ∞Å`À J~Ú`Õ U ¿Ñp LO_»^Œ∞. Ãã·^•úOuHõOQÍ UO K≥ѨÊ^ŒÅ∞K«∞‰õΩ<åfl~À ÖË^Œ∞. x[OQÍ<Õ
"åà◊√¡ ã¨Ê+¨ìOQÍ JOÉË^Œ¯~ü PÖ’K«#ÖË ‰õΩÅ =º=ã¨÷#∞ J~°÷O Ãã·^•úOuHõ`«ÅOÖ’H˜ "≥àıÎ Kåi„`«Hõ Éè∫uHõ"å^ŒOÖ’ JOÉË^Œ¯~ü
KÕã¨∞HÀ_®xH˜, ^•xfl x~°∂‡eOK«_®xH˜ LѨÜ≥∂QÆѨ_»`åÜ«∞x PÖ’K«#Å#∞ ZHõ¯_»,ZÏ¡ K˘Ñ≤ÊOKåÅ<Õ ÃÑ^ŒÌ ã¨"åÖò Z^Œ∞~˘¯x
#=Ú‡`å~°∞. HÍh =∂i¯ûã¨∞ìÅ=∞x K≥ѨC‰õΩ<åflHõ JO`« ã≤OѨÙÖòQÍ LO_Õ"å~°∞. JѨC_»∞ Kåi„`«Hõ Éè∫uHõ"å^•xfl ZÖÏ J~°÷O
Ѩiëê¯~°O HõxÃÑ@ì_»O Pâ◊Û~°ºO! KÕã¨∞‰õΩ<åflO? J<Õ =ÚYº"≥∞ÿ# q+¨Ü«∞O ‰õÄ_® =ÚO^Œ∞‰õΩ =KÕÛk.
=∂i¯û¿ãì`«~°∞Å∞ PÜ«∂ q+¨Ü«∂ÅÃÑ· KÕ¿ã J^茺ܫ∞<åÅ∞, ã¨=∞㨺#∞ Jã¨Å∞ D ™ê÷~ÚÖ’H˜ "≥o§ PÖ’zOK«Ö^∞ HÍ|˜ì KåÖÏ
Ë Œ
Ѩiâ’^èŒ#Å∞ "åã¨ÎqHõ`«Ñ¨@¡ J=QÍǨÏ# Hõey™êÎ~Ú. =∂i¯ûã¨∞ìÅ∞ `ÕeQÍæ Hõe¿Ñ Ѩx ÃÑ@∞ì‰õΩ<åfl~°∞. D ^èÀ~°}H˜ W~°"≥· áêuˆHà◊§
"å˜x ã‘fiHõiOK«_®xH˜ ã¨OHÀK«Ñ_#=ã¨~O ÖË^∞Œ . x*ÏxH˜ Kåi„`«Hõ
¨ » ° =Ü«∞ã¨∞ LO@∞OkQÍx, WѨʘH© ZÏ¡ HõÅáêe, J#fi~ÚOKåÖ’
Éè∫uHõ"å^Œ Ѩ^uÖ’ K«i„`«QuÖ’ L`«ÊuÎ ã¨OÉO^è•Å∞ x~°Ü∂HõOQÍ
úŒ Æ ‚ « W`«q∞^ŒOQÍ `ÕÅÛÖË^∞Œ . ZãπZO D "åºã¨O ~åÜ«∞_®xHõO>Ë =ÚO^Õ
Ì

48. 50 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
ZOZÖò ÃãO@~ü WÏ¡O˜ XHõ „áêuѨkHõ `«Ü«∂~°∞ KÕã¨∞‰õΩ#flk. ZãπZO `å<Õ <Õ~∞° QÍ áê~°"∞≥ O@s ѨO^ä•Ö’H˜ "≥o§áÈÜ«∂~°∞. aZãπÑ≤
¡
Jk D ~°K«#‰õΩ ^•i K«∂Ñ≤Ok. <å˜HÖÏ¡ áê~°"∞≥ O@s ^Œo`« ~å[H©Ü∂Å∞ „Ѩ|ÅOQÍ ~°OQÆO g∞kH˜
õ ¡ «
D ^Õâ◊ ™ê=∂lHõ "åã¨ÎqHõ`«#∞ qâı¡+≤Oz# JOÉË^Œ¯~ü ~å=_»O =Å¡ PÜ«∞# „Éèí=∞âß_»x ã¨iÃÑ@∞ì‰õΩO^•=∂? JO`«
™ê=∂lHõ qѨ¡= ^Œ$HõÊ^ä•xfl HÍQÆ_®QÍ, „ѨѨOK« HÍi‡Hõ=~°æ qѨ¡= =∂„`«"Õ∞ HÍ^Œ∞, qѨ¡= ~å[H©Ü«∂Å L^ÕfiQÆ Hõq`åÖÏѨ# `«Ñ¨Ê
ã≤^•úO`«"≥∞ÿ# =∂i¯û*Ïxfl k‰õÄûzQÍ ã‘fiHõiOz D Ô~O˜ PÜ«∞#‰õΩ =∂i¯ûã¨∞ì Ѩ^u Ѩ@∞ì|_»Ö^x, JO^Œ∞=ÖË¡ ‰õΩÅ =º=ã¨#∞
úŒ Ë Œ ÷
=∂~°æ^Œ~°≈Hõ`«fiOÖ’ =∂i¯û[O Öˇxx[O =∂"À PÖ’K«<å q^è•#O P Ѩ^ŒúuÖ’ qâı¡+≤OKÕ „Ѩܫ∞`«fl"Õ∞g∞ KÕÜ«∞ÖËHõáÈÜ«∂~°x, z=iH˜
ã¨∂ÊùiÎ`À D ^Õâ◊ xiÌ+¨ì Ѩiã≤÷`«∞ʼnõΩ ã¨$[<å`«‡HõOQÍ J#fi~ÚOz =~°‰Ωõ Å #∂`«# ™ê=∂lHõ ã≤^•úO`«O (JOÉË^¯Œ ~ü#∞ HõeÑ≤) `«Ü∂~°∞
æ «
=∞# ^Õâ◊ #∂`«# `«~°Ç¨ HÍi‡Hõ=~°æ qѨ¡"åxfl q[Ü«∞=O`«O KÕ^•Ì=∞#∞H˘x.., Jk ™ê^躌 =∞ÜÕ∞ºk HÍ^Œ∞ HÍ|˜ì qѶÅ=∞Ü«∂º~°x,
¨
KÕÜ«∂Åx „Ѩu[˝ fã¨∞‰õΩOk. D =º=Ǩ~°OÖ’ `«Å=Ú#HõÅ=Ù`«∂ =∂i¯û*Ïxfl, =~°æ áÈ~åÏxfl
HÍ|˜ì P HÍÖÏxH˜ JOÉË^¯Œ ~ü‰Ω#fl J=QÍǨÏ# Ü«∞^ä•`«^OQÍ
õ Œä ™êO`«O =^Œ∞Å∞H˘x áê~°"∞O@s ѨO^ä•Ö’H˜ "≥o§áÈÜ«∂~°x J~°O
¡ ≥ ÷
ZãπZO ~°K«#Ö’H˜ =KÕÛã≤Ok. KÕã¨∞HÀ_®xH˜ ÖË^•? ™ê~åOâ◊OÖ’ |∂~°∞˚"å ^Œo`« "å^ŒO ^ŒQÆæ~°
JOÉË^Œ¯~ü =~åæxfl ‰õÄ_® K«∂âß_»∞. ÃÑ@∞ì|_ç^•s q^è•<åxfl PÜ«∞# „Ѩ™ê÷#O =Úyã≤áÈ~ÚO^Œx x~åúiOK«_®xH˜ ÖË^•? PÜ«∞#
‰õ Ä _® QÆ ∞ iÎ O Kå~° ∞ . HÍh PÜ« ∞ #‰õ Ω Jk „Ѩ ^ è • #OHÍ^Œ ∞ . Ñ‘ÑÙ¨ Öòû"å~ü #∞Oz ɡ H˜ =zÛ<å, P áêsìx ZO`« ^Œ∞"≥∞‡uÎáÈã≤<å,
· ˜
WO_çÃÑO_≥Oò ÖË|~ü áêsì Ãјì<å HÍh ^Œo`«∞Å#∞ ™ê=∂lHõOQÍ =∂i¯ûã¨∞ì Öˇxxã¨∞ì ÃãO@~üÖ’ KÕ~å~°∞ HÍ|˜ì JѨʘ^•HÍ PÜ«∞#
|OkèOz "Õã≤# ‰õΩÅ =º=ã¨÷<Õ PÜ«∞# „Ѩ^è•# ÅHõΔ ºO. Hõ=¸ºxã¨∞ì qѨ¡= rq`«"Õ∞ QÆ_çáê~°x J#∞‰õΩO@∂<ÕD „Ѩâ◊flÅ∞ "ÕÜ«∂e.
áêsì`À, ÖË^• HÍi‡HõáÈ~åÏÅ`À PÜ«∞#‰õΩ ã¨O|O^èŒ ÉÏO^è"åºÅ∞ Œ Wk H=ÅO PÜ«∞# XHõ¯_ç „Ñ¨Ü∂}"Õ∞ HÍ^Œx, ѨÓ~°fi qѨ= rq`«O
ˆ « ¡
ZÖÏ LO_Õ=<Õq L^Œº=∞ ã¨O|O^èŒ"≥∞ÿ#q. HÍh ™ê=∂lHõ L#fl "åà◊§Ö’ KåÖÏ =∞Ok =~°æ‰õΩÅ ã≤^•úO`«O, =∂i¯û[O –
âß„ã¨Î"Õ`«ÎQÍ PÜ«∞# ã¨Oq^è•#OÖ’ gà◊§#fl@∞¡ =~åæxH˜ KÀ@∞ JOÉË^Œ¯i[O J<Õ „ѨÜ≥∂QÍÅ∞ K«∂ã¨∂Î JuH˘kÌ HÍÅOÖ’<Õ
L#fl^•? PÜ«∞# ~°K«#Ö’¡ HõxÑ≤OKÕ =~°æO J<Õ Ñ¨^ŒO =∂~ü¯û |∂~°∞˚"å ^Œo`«"å^ŒOÖ’H˜, áê~°¡"≥∞O@s ~å[H©Ü«∂Ö’¡H˜ "≥àϧ~°x
K≥ÑÊ# =~°"∞<å? =~°O JO>Ë J^Œ#Ѩ٠qÅ∞=#∞ LuÊuÎ KÕÜ∞_»O,
≤ æ Õ æ « K≥ѨÊ_®xH˜ L^•Ç¨Ï~°}Å∞ ÖË"å? ZO^Œ∞H˜ÖÏ [iyOk?
^•xfl ^ÀÑ≤_ô KÕÜ«∞_»O J<Õ J~°÷OÖ’<Õ =∂~ü¯û LѨÜ≥∂yOKå_»∞. ™ê=∂lHõ"Õ`«ÎQÍ JOÉË^Œ¯~ü#∞ QÆ∞iÎOz, PÜ«∞# #∞Oz
JOÉË^Œ¯~ü D J~°÷OÖ’ "å_»ÖË^Œ∞. ‰õΩÅO =Å¡ Ñ‘_ç`«∞Öˇ·#"åà◊√§, J=QÍǨÏ# HÀã¨O fã¨∞HÀ"åeû#q fã¨∞HÀ=_»OQÍHõ, UHõOQÍ
=~°¯~°∞¡ HõÅ"åÅ<Õ~å[H©Ü«∞ J=QÍǨÏ# LO_»=K«∞Û. P "åºã¨O – JOÉË^Œ¯i[O J<Õ ¿Ñ~°∞`À =∂i¯û[OÖ’ Hõe¿ÑÜ«∂Å#∞HÀ=_»O
JOÉË^Œ¯~ük áê~°¡"≥∞O@s ѨO^ä• Jx, PÜ«∞# =~°æ‰õΩÅ =ӺǨ`«‡Hõ =Å¡ =∂i¯û["Õ∞^À, JOÉË^Œ¯i[O U^À `Õ_® `≥eÜ«∞‰õΩO_®
^Œ$HõÊ^ä•xH˜ qѨ¡= ѨO^ä•#∞ HõeÑ≤`Õ ã¨iáÈ`«∞O^Œ<Õ J~°÷O`À áÈ~ÚOk. áê~°"∞≥ O@s ~å[H©Ü∂Ö’¡ ^Œo`«∞Å "åÏ HÀã¨O [iy#
¡ «
=Úyã≤áÈ`«∞Ok. =∂i¯û[O "≥ÑÙ¨ #∞Oz U „ѨÜ∞`«flO KÕÜ∞‰õΩO_®
· « « „Ѩܫ∞`åflÖ’¡ JOÉË^Œ¯~ü J@ì_»∞QÆ∞ ™ê÷~Ú „Ѩ[ʼnõΩ XHõ „ѨfHõQÍ
W`«~° qѨ¡= áêsìÅhfl ã¨O„Ѩ^•Ü«∞Hõ =~°æ ^Œ$HõÊ^äŒO`À L<åflÜ«∞x, ~°∂á⁄Ok#O^Œ∞ =Å¡... =~°‰ΩÅ „ѨÜ∂QÍÅ #∞Oz ã¨∞<åÜ«∂ã¨OQÍ
æõ ≥
^•xH˜ q~°∞QÆ∞_»∞QÍ D q∞„â◊=∂xfl `«Ü∂~°∞KÕâß~°∞. x*ÏxH˜ `å=Ú
« gà◊§O`å |∂~°∞˚"å ~å[H©Ü«∂Ö’¡H˜ *ÏiáÈÜ«∂~°∞. |∂~°∞˚"å
ã¨O„Ѩ^•Ü«∞Hõ =∂i¯û[=∞x J#∞‰õΩ#fl^•x g∞^Œ q=∞~°≈ ÃÑ@ìQÆŠѨ^ŒúuÖ’<Õ ^Œo`«∞Å q=ÚH˜Î LO@∞O^Œx, ^•xH˜ JOÉË^Œ¯~ü
=∂i¯ûã¨∞ì ã≤^•úO`«Ñ¨Ù+≤ì Ug∞ ÖˉõΩO_® KÕã≤# Hõã¨~°`«∞Î Wk. PÖ’K«#Å#∞ ã‘fiHõi™êÎ=∞x Z=Ô~·<å JO>Ë ã¨=∞¿ãº ÖË^Œ∞. #∂`«#
ã¨=∂[OÖ’ nxH˜ P"≥∂^ŒO ^˘iH˜Ok. XHõ~°HõOQÍ qѨ¡= ™ê=∂lHõ ã≤^•úO`«O `«Ü«∂~°∞ KÕ^•Ì=∞#∞‰õΩ#fl "åà◊§Ö’ Z‰õΩ¯=
ta~°OÖ’<Õ nxH˜ KÀ@∞ ^˘iH˜Ok. "≥Ú^Œ ˜ HÍ~°}O.. PK«~°}Ö’ =∞Ok WÏ¡ `«Ü∂~°Ü∂º~°O>Ë.. D J#fiÜ«∞O ™êkèOz# Ѷe`åÅ
« « ¨
™êOѶ∞Hõ =º=ã¨Å ^Œ∞~å‡~åæÅ`À `«ÅѨ_∞`«∞<åfl ^•xH˜ J=ã¨~"∞#
≤ ÷ » ° ≥ÿ QÆ∞iOz "åà◊¡Ö’ <Õ ˜H© =∂i¯ûã¨∞ìÅ∞QÍ q∞ye L#fl "åà◊§`À
XHõ Ãã· ^ •ú O uHõ náêxfl "≥ e yOK« ∞ HÀ"åÅx =∂i¯û㨠∞ ì Å ∞ K«iÛOK«Hõ `«Ñ¨Ê^Œ∞.
J#∞HÀHõáÈ=_»O. L`«ÊuÎ =º=ã¨÷"≥·Ñ¨Ù #∞Oz ™êOѶ≤∞Hõ =º=ã¨÷Å#∞ =∞# áê~°¡"≥∞O@s ѨO^ä• Ñ¨@¡ z=iH˜ JOÉË^Œ¯~ü‰õΩ Hõey#
J~°O KÕã∞¨ ‰õΩ<Õ „ѨÜ∞« `«flO H˘O`« [iyOk. L`«ÊuÎ =º=ã¨÷ „áê^è•#º`«
÷ J#∞=∂#O, P ѨikèÖ’ J<ÕHõ ~å[H©Ü«∞ „ѨÜ≥∂QÍÅ∞ KÕã≤,
Ѩ@¡ „â◊^Œú Hõ#|~°K«_»O =∞Oz^ÕQÍx, JHõ¯_ç #∞Oz |Ü«∞ÖËÌ~°_»O ^•#∞flOz ɡ·@Ѩ_ç É∫^ŒúOÖ’H˜ "≥o§áÈ~Ú# q+¨Ü«∞O‰õÄ_®
=Å¡ `«ÖˇuÎ# ã¨=∞㨺Å∞ ‰õÄ_® L<åfl~Ú. D Ѩ^Œúu =Å¡ KåÖÏ q㨇iOz, áê~°¡"≥∞O@s ^Œo`« "å^Œ∞Å∞ JOÉË^Œ¯~ü#∞ J_»¤O
JÅ"ÀHõQÍ =~°æO ™ê÷<åxfl ‰õΩÅO P„Hõq∞OzOk. ÖË^• ‰õΩÅ"Õ∞ ÃÑ@∞ì‰õΩO>Ë KÕÜ«∞QÆeyOk Ug∞ ÖË^Œ∞. JOÉË^Œ¯~üÖ’ `åufi‰õΩ_»∞,
=~°=∞x K≥Ñʨ _®xH˜ J=HÍâ◊O HõeyOk. nx =Å¡ =~°O q+¨Ü∞« OÖ’
æ æ ™ê=∂lHõ âß„ã¨HÍ~°∞_»∞, ~å[H©Ü∞<åÜ«∞‰õΩ_»∞.. =ÚQÆ∞~∂ L<åfl~°∞.
Î « æ°
=∂i¯ûã¨∞ì HõzÛ`«`fiO Ö’Ñ≤OK«_"∞Õ QÍHõ ‰õΩÅ=∞<Õ ™êOѶ∞≤ Hõ =º=ã¨#∞
« » ÷ z=i ^Œâ◊Ö’ PÜ«∞# É∫^ŒúO fã¨∞HÀ=_®xfl ˆH=ÅO =∞`«
^•x Jã¨Ö# ã¨fiÉèÏ=O`À QÆ∞iÎOz Z^Œ∞~À¯=_»OÖ’ #+¨O [iyOk.
·ˇ ì =º=Ǩ~°OQÍ HÍHõ, áê~°¡"≥∞O@s ~å[H©Ü«∂Å #∞Oz XHõ ~°Hõ"≥∞ÿ#
=∞m§ ZãπZO ^ŒQÆæiH˜ =¿ãÎ – ÃÑ·# K≥Ñ≤Ê# "åºã¨O z=~À¡ q=ÚY`«QÍ J~°÷O KÕã¨∞HÀ"åe. É∫^•úxfl PÜ«∞# „áêp# ÉèÏ~°`«
JOÉË^Œ¯~ü ‰õΩÅ =~°æ =ӺǨxH˜ qѨ¡=ѨO^ä•#∞ KÕ~åÛÅx K≥Ñ≤Ê# ^Õâ◊ K«i„`«Ö’ qѨ¡=OQÍ ÉèÏqOKå_»∞. HÍ|˜ì PÜ«∞# JHõ¯_çH˜

49. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 51
"≥o§áÈÜ«∂~°∞. JO^Œ∞Ö’ ‰õÄ_® <å<å ~°HÍÅ É∫^Œú âßYÅ∞ =∞m§ 2000 ã¨O=`«û~°OÖ’ ã≤ÑS ZO.ZÖò „ѨuѶ∞¨ @# áêsìH˜
≤
L#flO^Œ∞#, "å˜ g∞^Œ q=∞~°≈ L#flO^Œ∞ =Å¡<Õ"≥∂ PÜ«∞# ZHÍZH˜ ~å„+¨ì HÍ~°º^Œi≈ HÍ=_»O XHõ qz„`«"≥∞ÿ# q∞#Ǩ~ÚOѨÙ.
#=Ü«∂# É∫^•úxfl ™ê÷Ñ≤Oz JO^Œ∞Ö’H˜ "≥àϧ_»∞. `åufiHõOQÍ P áêsìÖ’ JѨʘ^•HÍ PÜ«∞#‰õΩ „áê^äq∞Hõ ã¨Éºíè `«fiO ‰õÄ_® ÖË^∞.
Œ Œ
PÜ«∞#‰õΩ É∫^ŒúO `«Ñ¨Ê =∞ˆ~n „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O HÍÖËx „Ѩ`ÕºHõ`« „ѨuѶ¨∞@# áêsì ™ê=∂lHõ ã¨=∞㨺ŠѨ@¡ ѨÓiÎ Kå^Œã¨ÎOQÍ
PÜ«∞#k. LO@∞O^Œx, ~å[H©Ü«∞ Ãã·^•úOuHõ ~°OQÍÖ’¡ ^•xH˜ K≥ѨCHÀ^ŒQÆæ
|∂~°∞˚"å ^Œo`« "å^Œ∞ʼnõΩ W"Õg Ѩ@ì=Ù. ZOZÖò ÃãO@~ü „Ѩu+¨ì Ug∞ ÖË^Œx qѨ¡= ta~°OÖ’ |Å"≥∞ÿ# Jaè„áêÜ«∞"Õ∞ LOk.
<åÜ«∞‰õΩ_çQÍ ZãπZO‰õΩ ‰õÄ_® W"Õg Ѩ@ìÖË^Œ∞. HÍ|>Ëì JÅ"ÀHõQÍ ÃÑ·QÍ ZOZÖòL^Œº=∞ J=QÍǨÏ# g∞^Œ ZãπZO KåÖÏ q"å^•ã¨Ê^Œ
a.Zãπ.Ñ≤Ö’H˜ "≥o§áÈÜ«∂~°∞. JO`«HõO>Ë =ÚO^Œ∞ H˘O_® ÅHõΔ ‡}ü Jaè„áêÜ«∂Å∞ JѨʘˆH „ѨHõ ˜Oz L<åfl~°∞. |∂~°∞˚"å ^Œo`«
ÉÏѨÓr`À [`« HõÏì~°∞. U HÍ~°}ÏÅ =Ö’¡ JHõ¯_≥Hõ¯_® LO_»ÖË^Œ∞. ~å[H©Ü«∂Ö’¡H˜ Ñ‘HõÅ^•HÍ ‰õÄ~°∞HõáÈ~Ú L<åfl~°∞. J~Ú<å
WO_çÃÑO_≥OòQÍ ZxflHõÖ’¡ xÅ|_ç F_çáÈÜ«∂~°∞. g@xfl˜x „ѨuѶ¨∞@# áêsì `«# J`«∞º#fl`« x~å‡} ÉÏ^茺`«#∞ PÜ«∞#‰õΩ
„ѨÜ≥∂QÍÅx, J<Õfi+¨} Jx =Úiã≤áÈ=_®xH˜ ÖË^Œ∞. ZOZÖò JѨÊyOK«_®xH˜ U =∂„`«O JÉèºí O`«~° Ѩ_Ö^∞Œ . P HÍÅOÖ’ PÜ«∞#
» Ë
ÃãO@~ü #∞Oz |Ç≤Ï+¨¯ $`«∞_»∞ HÍ=_®xH˜ „Ѩ^è•# HÍ~°}O PÜ«∞# uiy =∂i¯û*ÏxH˜ ^ŒQÆæ~°Ü«∂º~°x, JO^Œ∞=ÖË¡ XHõ qѨ¡= áêsìH˜
=∂i¯û[O #∞Oz ѨHõ¯‰õΩ [~°QÆ_»"Õ∞ Jx P ã¨Oã¨÷ f~å‡<åÖ’¡, <åÜ«∞Hõ`«fiO =Ç≤ÏOK«QÆeQÍ~°x #=∞‡_®xH˜ Ug∞ ÖË^Œ∞.
~°K«#Ö’¡ ã¨Ê+¨ìOQÍ HõxÑ≤ã¨∞ÎOk.W`«ˆ~`«~° x~å‡}, PK«~°}Ï`«‡Hõ, JHõ¯_ç #∞Oz ɡ· ˜H˜ =KåÛHõ JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞ ѨÙã¨ÎHõO
=ºH˜Q`« ã¨=∞㨺Å∞ KåÖÏ<Õ L<åfl WѨʘH© K«~Û‰õΩ q∞QÆÅ QÆeyOk
Î Æ ° ~åÜ«∞_»O, H˘<åflà◊§‰õΩ ã¨∂~°∞º_»∞ áêsì ÃÑ@ì_»O, z=iH˜ P áêsì
PÜ«∞# =∂i¯û[O #∞Oz ѨHõ¯‰õΩ [iy |∂~°∞˚"å ^Œo`« L^Œº=∞O #∞Oz ‰õÄ_® ɡ· ˜H˜ ~å=_»"≥∂, ѨOÑ≤OK«|_»_»"≥∂ [iyOk.
"≥ · Ñ ¨ Ù , áê~° ¡ " ≥ ∞ O@s ~å[H© Ü « ∂ Å "≥ · Ñ ¨ Ù #_» = _» " Õ ∞ . nxH˜ JOÉË^Œ¯~ü ã¨∂~°∞º_»∞ ѨÙã¨ÎHõO ~åÜ«∞_®xH˜ "≥#∞Hõ PÜ«∞#‰õΩ
ã¨O|OkèOz# J<ÕHõ q=~åÅ∞, q=∞~°≈Å∞ Z^Œ∞s`« Ѩ„uHõÖ’¡ =∂i¯û[O HÍx, =∞~˘Hõ ˜QÍx ã¨Oq^è•# K«„@O LO^Œx #=∞‡HõO
L<åfl~Ú. P ã¨Oã¨÷ JO`«~°OyHõ x~å‡} ã¨=∞㨺ŠQÆ∞iOz HõÅQÆ^∞Œ . =∂i¯ûã¨∞QÍ JOÉË^¯Œ ~ü#∞ J~°O KÕã∞¨ H˘x, ~°OQÆ<åÜ«∞Hõ=∞‡
ì ÷
=∂Ï¡_»#=ã¨~°O ÖË^Œ∞QÍx, =∂i¯ûã¨∞ì Öˇxxã¨∞ì ~å[H©Ü«∂Å ~åã≤# q=∞~°≈ÃÑ· YO_»# ~åâß~°x JxÑ≤OKåe QÆ^•? J^Õg∞
"≥Å∞QÆ∞Ö’ #∂`«# ™ê=∂lHõ ^Œ$HõÊ^ä•xfl U~åÊ@∞KÕÜ«∂Å#∞‰õΩ#fl ÖË^Œ∞. ã¨∞n~°…HÍÅO "Õ∞^èÀ ~°OQÆOÖ’ LO@∂ XHõ ѨijÅ<å K«„@O
ã¨Oã¨÷ #∞Oz, "≥Ú`«ÎOQÍ<Õ =∂i¯ûã¨∞ì PK«~°} #∞Oz ZãπZO JO@∂ Un ÖˉõΩO_® ~åÜ«∞QÆÅ P`«‡qâßfi™êxfl K«∂¿ãÎ PO^Àà◊#
"≥·^˘ey# ã¨O^Œ~°ƒùO Jk. HõÅ∞QÆ∞`«∞Ok. Z^Œ∞s`«Ö’x "庙êÅ∞QÍx, D ѨÙã¨HOHÍx K«kq`Õ,
Îõ
ÉèÏ~°`^âOÖ’ qѨ=O =~°‰ΩÅ ^Œ$HõÊ^äO ^•fi~å<Õ ™ê^躌 =∞x,
« Õ ◊ ¡ æõ Œ =∂i¯û*ÏxH˜ ã¨O|OkèOz# U „Ѩâßfl "Õã¨∞HÀ‰õΩO_®, U J<Õfi+¨}Ï
ZOZÖò Z O‰õ Ω JOÉË ^ Œ ¯ ~ü PÖ’K« # Å#∞ Hõ Å áêÅx KÕÜ«∞‰õΩO_® ZѨʘˆHk HõxÑ≤¿ãÎ P ^•iÖ’H˜ "≥à◊¥Î, H˘kÌ ^Œ∂~°O
(q=∞~°≈<å`«‡HõOQÍ<Õ HÍ=K«∞Û), `«^•fi~å =∞# ™ê=∂*ÏxH˜ #_çKåHõ `å#∞QÍ |Ü«∞˜H˜ ~å=_»"≥∂, ɡ· ˜H˜ ѨOÑ≤OK«|_»_»"≥∂
J=ã¨~°"≥∞ÿ# #∂`«# ™ê=∂lHõ ã≤^•úO`åxfl ã¨$[<å`«‡HõOQÍ [iyOk. ZHõ¯_® Z=i`À#∂ <åÅ∞ˆQà◊§áê@∞ ã≤÷q∞`«OQÍ LO_ç
`«Ü∂~°∞KÕÜ∂Åx Z^Œ∞s`« KÕã# „ѨÜ∂QÆOÖ’ ^•x Jkè<åÜ«∞‰õΩ_»∞
« « ≤ ≥ Ѩx KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. xÅHõ_»QÍ XHõ PÖ’K«##∞ ^Œ$_è»Ñ¨~°∞K«∞HÀ_®xH˜
=∂i¯û*ÏxH˜ ѨÓiÎQÍ ^Œ∂~°"∞áÈÜ«∂~°∞. ZãπZO r=# „Ѩ™ê÷#OÖ’
≥ÿ J=ã¨~°"≥∞ÿ# Ãã·^•úOuHõ „Ѩܫ∞`«flO KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. WÖÏO˜ ^èÀ~°}x
ёѨÙÖòû"å~ü #∞Oz |Ç≤Ï+¨¯ $`«∞_»∞ HÍ=_»O ZO`« H©ÅHõ"≥∂.. =∂=¸Å∞QÍ J=HÍâ◊"å^ŒO JOÏ~°∞. HÍh P =∂@ ZãπZO
ZOZÖòã≤ #∞Oz |Ç≤Ï+¨¯ $`«∞_»∞ HÍ=_»O ‰õÄ_® JO`Õ H©ÅHõO. XHõ¯_ç<Õ JO>Ë D =º=Ǩ~°O JO`å J~°÷O HÍ^Œ∞. WO`« QÆlal
nO`À XHõ ~°HOQÍ PÜ«∞# =∂i¯ûã¨∞ì „Ñ¨Ü∂}O ѨÓ~°~ÚáÈ~ÚOk.
õ « Î „ѨÜ∂}Ïxfl P XHõ¯ =∂@ `«∂K«Ö^∞. ZO^Œ∞HõO>Ë – PÜ«∞#QÍx,
« Ë Œ
P `«~åfi`« aP~üÑ≤ J<Õ áêsìx ™ê÷Ñ≤OKå~°∞. aZãπÑ≤Ö’ ÖËx PÜ«∞#ÖÏO˜ J<ÕHõ =∞OkQÍx ~å[H©Ü«∞ Z`«∞ÎQÆ_»Å∞, x~å‡}
JOâßxfl ÉèísÎ KÕã¨∂Î<À, ÖËHõ JO^Œ∞Ö’ `«#‰õΩ #K«Ûx q+¨Ü«∂xfl ÉÏ^Œ~° |OnÅ∞, ZѨʘH˜ Uk "Õ∞ÅxÑ≤¿ãÎ, „ѨÜ≥∂[#HÍi JxÑ≤¿ãÎ
ã¨=iã¨∂Î<À nxfl U~åÊ@∞ KÕâß~°∞. JO>Ë Wk aZãπÑ≤H˜ ^•xfl Ѩ@∞ìH˘x áÈ=_»O `«Ñ¨Ê K«i„`«QÆuH˜, ™ê=∂lHõ Ѩi=~°Î#‰õΩ
H˘#™êyO¿Ñ. |Ǩïâß HÍh¬~åO „áêÉè=O =ÚO^Œ∞ `«#‰õΩ ã¨=Úz`«
í ã¨O|OkèOz# n~°…HÍŠѨi}Ï=∂Å#∞ qâı¡+≤OKÕ =∂i¯ûã¨∞ì Ѩ^Œúu
™ê÷#O ^ŒHõ¯ÖË^Œ∞ HÍ|˜ì ɡ· ˜H˜ =zÛ ã¨iQÍæ JÖÏO˜ „ѨÜ≥∂QÆ"Õ∞ QÆ∞iOz U"≥∞ÿ<å Ѩ ˜ìOѨ٠L#fl^•? Jã¨Å∞ P Tã¨∞ J~Ú<å
PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ KÕÜ«∂Å#∞‰õΩ<åfl~°∞. HÍHõáÈ`Õ JѨʘˆH PÜ«∞# L#fl^•? PÜ«∞#ÖÏO˜"åà◊√§ KåÖÏ HÍÅO qѨ= ta~°OÖ’ rqOz ¡
WO`« „Ѩܫ∂}O KÕã≤<å qѨ¡"åxH˜ ã¨O|OkèOz#"å_çQÍ „ѨKå~°O ‰õÄ_® WO`« É’Å∞QÍ =º=ǨÏiOK«QÅ P`«‡qâßfiã¨O ZÖÏ HõeyOk?
Æ
L#flO^Œ∞=Å¡ HÍh¬~åO HõO>Ë H˘O`« aè#fl"≥∞# ÉèÏ+¨ "å_ç LO_»=K«∞Û.
ÿ =∂i¯û[=∞x, JOÉË^¯Œ i[O Jx q_çq_çQÍ#∂, HõeÑ≤QÍx <ÕÅg∞^Œ
ÖË^• H˘xfl H˘`«Î q+¨Ü«∂Å∞ KÕiÛ LO_»=K«∞Û. ™ê~åOâ◊OÖ’ xÅ|_»QÅ "å^Œ# XHõ¯© KÕÜ∞« ‰õΩO_® H˘@∞ì‰Ωõ áÈ`«∞<åfl=∞<Õ ÉèÜ∞« O
Æ í
áê~°¡"≥∞O@s ѨO^ä•Ö’ ‰õΩÅ ã¨g∞Hõ~°}ÏÅ ^•fi~å JkèHÍ~°OÖ’H˜ HõÅQÍe. =∂i¯û[O`À#∂, Ãã#∞û`À#∂, K«i„`«`À#∂ Wëêì~å[ºOQÍ
·
~å"åÅ<Õ =ӺǨÏO JO^Œ∞Ö’ H©ÅHõO. ^•x K«∞@∂ì WOHÍ Z#fl~Ú<å =∂Ï¡_`Õ ‰õΩ^Œ~^x, g˜Ñ@¡ Ñ≤Å¡ KÕ+Å∞ KÕã<å, J=HÍâ◊ "å^Œ#Å∞
ç ° Œ ¨ ì¨ ≤
LO_»=K«∞Û. J~Ú`Õ JHõ¯_» ‰õÄ_® |Ç≤Ï+¨¯~°}‰õΩ QÆ∞~°Ü«∂º_»∞. KÕã<å... K«∂ã¨∂Î T~°∞HÀ~°<Õ ÉèÜ∞« O HõÅQÍe QÆ^•? J"Õg ÖˉΩõ O_®
≤ í

50. 52 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
~åÃãÜ«∞º_»O, U_®kHÀ áêsì =∂i ã¨∂‰õΩÎÅ∞ K≥ѨÊ_»O ZÖÏ L#fl"å˜Ö’H˜ "≥à◊§_»O, uiy ~å=_»O J<Õk Ѩ^ÕѨ^Õ PÜ«∞#
™ê^茺"≥∞ÿOk? U q+¨Ü«∞O g∞^≥·<å WO`« JÅ"ÀHõQÍ, U ~°Hõ"≥∞ÿ# ~å[H©Ü«∞, ã≤^•úO`« k"åÖÏHÀ~°∞`«<åxH˜ x^Œ~°≈#O. D q+¨Ü«∂xfl
ã≤^•úO`«O K«„@O ÖˉõΩO_® ~åÃãÜ«∞º_»O J<Õ ^Œ∞~°¡HõΔ}O =∞# Ju ™œHõ~°ºOQÍ q㨇iOz PÜ«∞# z=i ^•HÍ qѨ¡=HÍ~°∞_çQÍ
PÖ’K«<å~°OQÆO JO`«Ï `«~`=∞ ™ê÷~ÚÖ’ <ÕH© H˘#™êQÆ∞`«∞#fl^Õ.
° « ˜ ÖË^• ^Œo`« qѨ¡=HÍ~°∞_çQÍ rqOKå_»x ~å¿ãÜ«∞_»O ZO`«
„ѨQujÅ, ÖË^• qѨ= ta~°O Ãã^•úOuHõOQÍ ^Œ$_èOQÍ ÖËHáÈ=_»O
Æ ¡ · » õ J<åºÜ«∞O? XHõ"Õà◊ W^ŒO`å ^Œo`« ~å[H©Ü«∂Ö’¡ ÉèÏQÆ"Õ∞ Jx
=ÖË¡ WÖÏO˜ áÈHõ_»Å‰õΩ KÀ@∞^˘~°∞‰õΩ`«∞#fl^•? J<Õ „Ѩâ◊fl ‰õÄ_® ã¨=∞i÷OK«∞‰õΩO>Ë.. P ~å[H©Ü«∂Å∞ |∂~°∞˚"å ^Œo`« ~å[H©Ü«∂Åx
"Õã∞¨ HÀHõáÈ`Õ ÖÏÉèO ÖË^∞Œ . Z=i =∂i¯û[O "åi^Õ JÜÕ∞º@@¡~Ú`Õ
í K≥ѨÊHõ `«Ñ¨Ê^Œ∞.
ZO`« „Ѩ=∂^ŒO! D ™ê¿ÑHõΔ"å^•xfl =∂i¯û[O JOwHõiã¨∞ÎO^•? ™êfi~°÷O t~°ã¨∞û#∞ QÆO„_»Q˘_»¤e`À #iH˜#"å_Õ Ç‘Ï~À... J<Õ
ZãπZO ~°K#Å∞ K«^∞Œ =Ù`«∞O>Ë PÜ«∞# =∂i¯û*Ïxfl J~°O KÕã∞¨ ‰õΩ#fl
« ÷ Hõq`å K«~°}Ïxfl PÜ«∞# qѨ¡"À^Œº=∂xH˜ JOH˜`«q∞zÛ "≥#∞kiy
f~° ∞ PÜ« ∞ # XHõ ¯ _ç H ˜ 㨠O |Okè O zO^Õ HÍ^Œ x , J^˘Hõ =KåÛ~°∞. P ã¨∂Êùix qѨ"À^Œº=∞O ZO`«QÍ PK«~}Ö’ ÃјO^ŒO>Ë..
Î ¡ ° ì
=~°=_çQÍLO^Œx, =∂i¯û[O ¿Ñ~°∞`À `Àz#=hfl K≥Ñʨ =K«Û<Õ ^èÀ~°}˜ W"åà◊ ^Õâ◊OÖ’ qѨ¡"À^Œº=∞O XHõ¯>Ë UÔH·Hõ PÅO|#QÍ xÅ|_ç
áê`«∞‰õΩ áÈ~ÚOk. W^˘Hõ PÖ’K«<å ã¨O㨯 $u. ˆH=ÅO =º‰õΩÎʼnõΩ LOk. QÆ`« áêuˆHà◊√§QÍ #∂`«# ™ê=∂lHõ „ѨÜ≥∂QÍÅ ¿Ñ~°∞`À,
ã¨O|OkèOzO^Õ HÍ^Œ∞. ã≤^•úO`åÅ ¿Ñ~°∞`À =ÚO^Œ∞‰õΩ =zÛ#=hfl U^À XHõ ~°HõOQÍ
W©=e PO„^èŒ*’ºu WO@~°∂fi ºÖ’ PÜ«∞# XHõ =∂@ |∂~° ∞ ˚ " å =º=㨠÷ ` À 㨠~ ° ∞ Ì ‰ õ Ω áÈÜ« ∂ ~Ú. ÖË ^ • JO^Œ ∞ Ö’
J<åfl~°∞. Hõq`åfixH˜ LO_®eû# ™œO^Œ~°ºO QÆ∞iOz KåÖÏ =∞Oz 㨠O b#"≥ ∞ ÿ á ÈÜ« ∂ ~Ú. Zãπ Z O |∂~° ∞ ˚ " å ^Œ o `« " å^•xH˜
=∂@Å∞ K≥ѨÓÎ D ™œO^Œ~°º ^Œ$+≤ì ÖËHõáÈ=_»O =ÖË¡ ™ÈqÜ«∞ò KÕ~∞° =Ü«∂º~°x |Ç≤Ï+¨¯iOz# Z^Œ∞s`« |$O^ŒOÖ’ XHõi^Œ~∞° `å=Ú Ì
Ü«¸xÜ«∞<£ ‰õÄeáÈ~ÚO^Œ<Õ J~°÷O =KÕÛÖÏ J<åfl~°∞. D =∂@ "≥Ú^Œ ˜ #∞Oz J#∞‰õΩO@∂ =zÛ# =~°æ‰õΩÅ"å^ŒO`À ^Œ$_è»OQÍ
k„Q̓ùOuHõ~°O. ™œO^Œ~°º ã¨Ê $Ç¨Ï ÖˉõΩO>Ë Hõq`«fiO áê_≥·áÈ`«∞Ok. L<åfl ã¨Oã¨÷QÍ Jn PyáÈ~ÚOk. ZãπZO#∞ |Ç≤Ï+¨¯iOz# W`«~°
HÍh ™È+¨eã¨∞ì x~å‡}O XHõ xiú+¨ì Kåi„`«Hõ Ѩiã≤÷`«∞Ö’¡ [iy# ^Œo`« ã¨Oã¨÷ÖËg =∞#∞QÆ_»Ö’ ÖË=Ù. Un <åÅ∞ˆQà◊§áê@∞ xÅHõ_»QÍ
™ê=∂lHõ „ѨÜ≥∂QÆO. ^•x "≥·Ñ¶¨ÖϺxH˜ JO`«~°OyHõ HÍ~°}ÏÅ#∞, Ѩx KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. D L^Œº=∞ x~å‡}Ѩ~°"≥∞ÿ# L^•Ç¨Ï~°}ÖË K«∂Ñ≤
ɡ@ [iy# â◊`$« =Ù ^•_»∞Å#∞ =∂„`«"∞QÍHõ P Kåi„`«Hõ Ѩiã≤`∞Å
· Õ ÷ « P „ѨÜ∂QÍÅ∞ qѶÅ=∞Ü«∂ºÜ«∞x K≥ÑÊ#=ã¨~O ÖË^∞. ZO^Œ∞HõO>Ë
≥ ¨ ¨ ° Œ
„áê|ÖϺxfl ‰õÄ_® ^Œ$+≤ìÖ’ LOK«∞H˘x JOK«<å "ÕÜ«∂e. HÍh ã¨=∞㨺 ˆH=ÅO L^Œº=∞, x~å‡}Ѩ~°"≥∞ÿ^Õ HÍ^Œ∞.. Ãã·^•úOuHõ"≥∞ÿ#k.
XHõ ã¨∞„Ѩã^úŒ HõqQÍ, PÖ’K«<åѨ~∞° _çQÍ, n~°HÍÅO qѨ"À^Œº=∞OÖ’
≤ … ¡ "å˜ QÆ ∞ iOz (=~° æ ‰ õ Ω Å "å^Œ O QÆ ∞ iOz) WO`« H õ = ÚO^Õ
QÆ_çÑ≤#"å_çQÍ ™œO^Œ~°º ^Œ$+≤ì ÖËHõáÈ=_»O =Å¡ ™ÈqÜ«∞ò K≥ѨC‰õΩ<åflO. ™êOѶ≤∞Hõ q=ÚH˜Î q+¨Ü«∞OÖ’ =∂i¯ûã¨∞ì ã≤^•úO`«
Ü«¸xÜ«∞<£ ‰õÄeáÈ~ÚO^Œx J#_»OÖ’ Hõq`å"ÕâO `«Ñʨ âß„ã¨^$Œ +≤ì
◊ Î ~°OQÆOÖ’ qѨ¡"À^Œº=∞O =ÚO^Œ∞ ‰õÄ_® ã¨=∞㨺Å∞ LO_»=K«∞Û.
Ñ≤ã¨~°O`« ‰õÄ_® ÖË^Œ∞. ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ =∞Ç≤Ïà◊Å∞, Pk"åã‘ `≥QÆÅ∞ ™êOѶ≤∞Hõ |O^èŒ<åÅ
WѨʘ^•HÍ K«iÛOz# "å˜Ö’ L^Œº=∞, x~å‡}Ѩ~°"≥∞ÿ#q #∞Oz q=ÚHõÎO J=Ù`«∞#fl J^Œ∞ƒù`« „Hõ=∞O =∞#‰õΩ HõxÑ≤ã¨∞ÎOk.
‰õÄ_® KåÖÏ Z‰õΩ¯=QÍ L<åfl~Ú. WÖÏO˜"å˜ QÆ∞iOz WѨC_»∞ JÏ¡ PK«~}Ö’ ѨÙ~ÀQÆq∞ã¨∂<Õ Ãã^•úOuHõ ã¨"åà◊§#∞ Z^Œ∞~À¯"åeû
° Î ·
=∂Ï¡_»_»OÖ’ W|ƒOk ‰õÄ_® LO@∞Ok. L^Œº=∞, x~å‡} LO@∞Ok.
ã¨O|O^è"∞≥ #q ‰õÄ_® =ã¨∞Q`"∞≥ #"ÕHÍ=K«∞ÛQÍx "å˜g∞^Œ JѨʘ
Œ ÿ ÎÆ « ÿ ZãπZO áêuˆHà◊§ H˜O^Œ JѨʘ ёѨÙÖòû"å~ü QÆ∞iOz U
`«HõΔ} „ѨÉèÏ"åÅ∞ KåÖÏ LOÏ~Ú. =º‰õΩÎÅ g∞^Œ ѨxKÕ¿ã XuÎà◊√§ P~ÀѨ}Å∞ KÕâß~À J"Õg x[O HÍ^Œx HÍÅO x~°∂Ñ≤OzOk.
LOÏ~Ú. P HÍÅO ^•˜áÈÜ«∂Hõ "å˜ ã¨fiÉèÏ=O, ™ê=∞O[㨺O PÜ«∞# „H˜Ü«∂jÅ „Ѩ*Ï rq`«OÖ’ L#fl HÍÅOÖ’<Õ J=hfl
„Ѩâßfl~°÷Hõ=∞=Ù`å~Ú. J~Ú`Õ PÜ«∞# rq`« „Ѩ™ê÷#O L^Œº=∞ ~°∞A=Ü«∂º~Ú. =∂"À~Úã¨∞ì L^Œº=∞O XHõ KÕ`ÀÎ HO„^Œ „ѨÉ∞íè `«fiO`À
ˆ
x~å‡}ÏÖ’¡ ÉèÏQÆOQÍ ™êyOk HÍ|˜,ì XHõ PÖ’K«<åѨ~∞° _çQÍ PÜ«∞# Ü«Ú^ŒúO KÕ™ÈÎOk. =∞~À KÕ`ÀÎ [#`«# ã¨~å¯~ü x~å‡}O KÕ™ÈÎOk.
ZѨC_≥ѨC_»∞ UO PÖ’zã¨∂Î =KåÛ_À, U q+¨Ü«∂ÅÃÑ· U "≥·Yi WOHÍ [iy LO_®Åx HÀ~°∞HÀK«∞Û<Õ"≥∂QÍx, P<å˜ Ñ‘Ñ¨ÙÖòû"å~ü
fã¨∞‰õΩO@∂ =ÚO^Œ∞‰õΩ ™êQÍ_À ‰õÄ_® Wq `≥eÜ«∞*Ë™êÎ~Ú. qѨ=ѨO^ä• PK«~}Ö’ WÏ¡ ~°∞A==Ù`ÀOk. P L^Œº=∞O |∂~°∞"å
¡ ° ˚
JO^Œ∞=Å¡ Jx"å~°º"≥∞ÿáÈ`å~Ú. ~å[H©Ü«∂Å`À `«ÅѨ_»∞`«∂ ѨÙ~ÀQÆq∞™ÈÎO>Ë ZãπZO ^Œo`« q=ÚH˜Î
PÜ«∞# J<ÕHõ x~å‡}ÏÅ∞ U~°Ê~°K«_»O, ÖË^• JѨʘˆH J<Õ ¿Ñ~°∞`À |∂~°∞˚"å ~å[H©Ü∂Ö’¡ ÉèÏQÆ"≥∞ÿ PyáÈÜ«∂~°∞.
«
J
g∞ ~°K«#Å#∞ J~°∞}`å~°‰õΩ D–"≥∞~ÚÖò ‰õÄ_® KÕÜ«∞=K«∞Û!
¿Ñ*ò"Õ∞Hõ~ü FÃÑ<£ ÃѶ·Öò, Ñ≤._ç.ZѶπ. Ѩ^Œú`«∞ÅÖ’ (J#∞ 6.0Ö’ J~Ú`Õ "Õ∞Å∞),
"≥∞ÿ„HÀ™êѶπì =~ü¤, ZO.Zãπ. ÉèÏëêÖ’ ‰õÄ_® J~°∞}`å~°‰õΩ "≥∞~ÚÖò KÕÜ«∞QÆÅ~°∞
D–"≥∞~ÚÖò S._ç. : arunatara1977@gmail.com

51. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 53
"åºã¨O
J@ì_»∞QÆ∞ =~åæÅ PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@¡#∞
Ѩi~°H˜Δã¨∞Î#fl qѨ¡"À^Œº=∞O
– q∞_À¯
W©=Å L™ê‡xÜ«∂ qâ◊fiq^•ºÅÜ«∞OÖ’ „ѨQujÅ q^•º~°∞Å∞
Æ ÷ =∂O™êÅ∞ u#_»=∞<Õk U"À H˘xfl ‰õΩÖÏÅ∞ =∂„`«"Õ∞, Jk ‰õÄ_®
`«ÅÃјì# 'cѶπ ÃѶã≤ì=Öò—#∞ ÉèíQÆflO KÕÜ«∞_®xH˜ Ç≤ÏO^Œ∂ ~°ÇÏ㨺OQÍ u<Õ q+¨Ü∞OQÍ WHõ ZO`« =∂„`«O ÖˉΩO_®áÈ~ÚOk.
¨ « õ
=∞`À<å‡^Œ∞Å∞ ^•_ç K≥Ü«∞º_»O ã¨Éèíº ã¨=∂[O `«ÅkOK«∞HÀ"åeû# ^•^•Ñ¨ÙQÍ ~å_çHõÖòû JO^Œ~°∂ W@∞=O˜ =∂O™êÅ∞ u#_»O
q+¨Ü«∞O. nxfl Ãã‰õΩºÅi[OÃÑ·, D ^Õâ◊ =¸Å"åã¨∞Öˇ·# Pk"åã‘, "≥Ú^ŒÅ∞ÃÑÏì~°∞. JѨʘ^•HÍ âßMÏǨ~°O =∂„`«"Õ∞ u#fl"åà◊√§
^Œo`« `«k`«~° "≥#∞Hõ|_ç# „Ѩ[Å PǨ~° JÅ"å@¡ÃÑ·, `«^•fi~å Ãã·`«O Q˘_»∞¤, ѨOk =∂O™êÅ#∞ u#_»O "≥Ú^ŒÖˇ·Ok. W@∞=O˜
"åà◊§ ã¨O㨯 $uÃÑ· [iy# ^•_çQÍ ÉèÏqOKåe. =∂O™êÅ∞ u#_»O ~å_çHõÖòû‰õΩ XHõ =ÚYº"≥∞ÿ# J~°›`«QÍ
W+¨ì=Ú#fl "åà‹§=Ô~·<å 㨈~ Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O u<Õ Ç¨Ï‰õΩ¯#∞ ѨiQÆ}˜OK«_»O "≥Ú^ŒÖˇ·Ok. Ü«Ú=`«~°O WO˜ |Ü«∞@ D
HÍáê_»∞HÀ=_®xH©, Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O u#_»O Ѩ@¡ ã¨=∂[OÖ’ L#fl =∂O™êÅ#∞ u#_»"∞HÍHõ WO’¡ g˜x =O_»∞HÀ=_®xH˜ `«Å∞¡Å`À
Õ
z#flK«∂ѨÙ#∞ áÈQ˘@ì_®xH© „ѨQujÅ q^•º~°∞Å∞ 'cѶπ ÃÑã=Öò—#∞
Æ ÷ ¶ ì≤ Ѷ¨∞~°¬} Ѩ_»_»O "≥Ú^ŒÖˇ·Ok. J~Ú`Õ D =∂O™êÅ#∞ u<åÅx
Z#∞fl‰õ Ω <åfl~° < Õ k ã¨ Ê +¨ ì O . `˘e #∞O_ç qѨ ¡ " À^Œ º =∂ʼnõ Ω , „Ѩ`ºÕ HõOQÍ „ѨKå~°O KÕã#@∞ì <åÔH`Õ QÆ∞~°∞Î ÖË^∞Œ . J`«ºO`« ã¨ÇÏ[OQÍ
≤ · ¨
„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ L^Œº=∂ʼnõΩ PÅ"åÅOQÍ L#fl `≥ÅOQÍ} „áêO`«OÖ’ D =∂O™êÅ#∞ u#_»=∞<Õk qã¨ÎiOzOk. '„QÍ=∂ʼnõΩ `«~°ÅO_ç—
"≥Ú^ŒÖˇ·# D áÈ~å@O <Õ_»∞ ^Õâ◊OÖ’x qq^èŒ „áêO`åÅÖ’ L#fl HͺOÃÑ~Ú#¡Ö’ '„Ѩ[Å∞ ÃјìO^Õ^Œ~Ú<å u<åe— Jx q^Œº
qâ◊fiq^•ºÅÜ«∂ÅÖ’ U^À "Õ∞~°‰õΩ Hõ^ŒeHõ#∞ Ѩ٘ìOzOk. QÆi¿Ñ"å~°∞. D HͺOÃÑ~Ú<£ÅÖ’ ÉèÏQÆOQÍ q^•º~°∞÷Å∞ "≥Ú^Œ@
D <ÕѨ^䌺OÖ’ qѨ¡"À^Œº=∞O J@ì_»∞QÆ∞=~åæÅ PǨ~°Ñ¨Ù "≥o§Ok ^Œo`«∞Å ^ŒQÆæiˆH HÍ|˜ì ^Œo`« `«Å∞¡Å∞ Ãјì# Q˘_»∞¤,
JÅ"å@¡#∞ ZÖÏ ™⁄O`«O KÕã¨∞H˘x, ã¨O~°H˜Δã¨∞Î#fl^À g∞`À ѨOk =∂O™êÅ`À ã¨Ç¨ „Ѩun q^•º~°∞÷Å∞ u<åfl~°∞. JÖÏ u#_»O
ѨOK«∞HÀ"åÅxÑ≤ã¨∞Î#flk. qѨ¡"À^Œº=∞O XHõ¯ Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O u<Õ K≥·`«<åºxH˜ „ѨfHõQÍ Ñ¨iQÆ}˜OK«|_Õk. _ôHÍ¡ã≤ÃѶ· JÜ«∂º~°x
JÅ"å@∞<Õ HÍ^Œ∞ ã¨=∂[OÖ’ KåÖÏ =∞Ok hK«OQÍ ÉèÏqOKÕ K≥ѨCHÀ=_®xH˜ Wk ‰õÄ_® XHõ w@∞~å~Ú J~ÚáÈ~ÚOk.
ѨOk =∂Oã¨O, WOHÍ =∞Ô~<Àfl ~°HÍÅ =∂O™êÅ#∞, J@ì_»∞QÆ∞ WHõ „Ѩ*Ï ã¨OѶ∂Å∞ Jaè=$kú K≥Ok ™êÜ«Ú^èŒ ^Œà◊ x~å‡}ÏÅ∞
¨
=~åæÅ∞ u<Õ "Õ<<å Q“~°qOK«_"∞Õ HÍ^Œ∞ ™⁄O`«O KÕã∞¨ ‰õΩO@∞#flk.
˜ ·≥ » U~°Ê_»_»O "≥Ú^ŒÅÜ«∂ºHõ ‰õÄ_® ^ŒàÏÅ∞ Z‰õΩ¯=QÍ P^è•~°Ñ¨_çOk
P JÅ"å@¡#∞ Ѩi~°H˜Δã¨∞Î#flk. "≥∞ÿ^•# „áêO`åÖ’¡ ^Œo`«∞ÅÃÑ·, J@g „áêO`åÖ’¡ Pk"åã¨∞ÅÃÑ·
<å z#fl`«#OÖ’ =∂ Tà’§ =∂Å, =∂kQÆ, Z~°∞HõÅ "åà◊√§ HÍ|˜ì P ÃãHõΔ<£Å∞ „Ñ‘uQÍ u<Õ Q˘_»∞¤, ѨOk `«k`«~° =∂O™êÅ∞
Q˘_»∞,¤ ѨOk =∂O™êÅ∞ uOÏ~°x q<Õ"åà◊§O. WOHÍ XHõ `≥Q"åà◊√§ Æ ^ŒàÏÅ PǨ~°OÖ’ ÉèÏQÆO HÍ™êQÍ~Ú. <Õ_»∞ Z.X.aQÍ, Z<£.˜,
ѨOkH˘‰õΩ¯Å∞ uOÏ~°x, =∞iH˘O^Œ~°∞ ZO„_»HÍÜ«∞Å∞ uOÏ~°x _ç.ÔHQÍ Ñ≤Å=|_»∞`«∞#fl Pk"åã‘ „áêO`åÖ’¡ „Ѩ[Å∞ Q˘_»∞¤,
qO@∞O_Õ"åà◊§O. Wk =∂ Tà’§x „Ѩ`ÕºHõ`«<å J<Õk <å‰õΩ Ñ¨Ok`Àáê@∞ ZO„_»HÍÜ«∞Å∞, ZÅ∞HõÅ∞, ѨOkH˘‰õΩ¯Å∞, HõѨÊÅ∞,
`≥eÜ«∞^Œ∞ QÍh =∂ Tà’§x QÆ∞O@∂~°∞ Ñ¨Öˇ¡ "åà◊§O`å (HÀ™êÎ áê=ÚÅ∞, #`«ÎÅ∞, p=∞Å∞ =O˜"≥xflO˜<À uOÏ~°∞. WHõ J_»q
#∞O_ç =Å㨠=zÛ# ~_ç¤ ‰õΩÅ „ÔHã=ÙÅ∞) ѨOk =∂Oã¨O u<Õ"å~°∞.
Ô · Ψ [O`«∞=ÙÅ∞ 㨈~ ã¨i. "≥∞ÿ^•# „áêO`åÅ #∞O_ç, Ѩ@ì}ÏÅ #∞O_ç
„Ѩu Pk"å~°O QÆ∞O@∂~°∞ "å_»Ö’ ѨOkx HÀ¿ã"åà◊√§. J~Ú`Õ ^ŒàÏÖ’¡H˜ =zÛ# "≥Ú^Œ ˜ `«~°O "å~°O^Œ~°∂ g˜x u<åfl~°∞. JÖÏ
<å‰õΩ `≥eû#O`« "Õ∞~°‰õΩ J@∞ ^Œo`«∞Öˇ·<å, W@∞ QÆ∞O@∂~°∞ u#_»O =Å¡<Õ "åà◊√§ Pk"åã¨∞Å`À =∞"Õ∞HõO J=QÆeQÍ~°∞. "åà◊√§
"åà◊§~Ú<å Q˘_»∞¤, ѨOk =∂O™êÅ#∞ uOÏ~°<Õk |Ç≤Ï~°OQÆ u#_»"Õ∞HÍHõ `«=∞ `«~°∞"å`« =zÛ# "åix ‰õÄ_® Jxfl =∂O™êÅ∞
~°Ç¨Ï㨺OQÍ<Õ LO_Õk QÍx '"Õ∞=∞k uOÏO— Jx "åà◊√§ u<ÕÖÏ „áÈ`«ûÇ≤ÏOKå~°∞. JÖÏ u#HõáÈ=_»O JO>Ë K≥·`«#ºOÖ’
|Ç≤Ï~°OQÆOQÍ K≥ѨC‰õΩ<Õ "åà◊√§ HÍ^Œ∞. =∂`Àáê@∞ K«^Œ∞=Ù‰õΩ<Õ XHõ"≥∞@∞ì "≥#∞Hõ|_»_»"Õ∞ Jx q^Œº QÆiáê~°∞. ^•x`À ~°Hõ~°HÍÅ
^Œo`« J=∂‡~ÚÅ∂, QÆ∞O@∂~°∞ "å_» J=∂‡~ÚÅ∞ =∂`À ZO`« ‰õΩÅ, =~°æ, ™ê=∂lHõ <ÕѨ^䌺O #∞O_ç =zÛ# "å~°∞ ‰õÄ_® Jxfl
ã¨xflÇ≤Ï`«OQÍ L#flѨʘH© `å=Ú D =∂O™êÅ#∞ uOÏ=∞x ~° H ÍÅ =∂O™êÅ∂, PǨ  ~° Ѩ ^ •~å÷ Å ∞ u#_» O JÅ"å@∞
=∂„`«O =∂`À K≥¿ÑÊ"å~°∞ HÍ^Œ∞. ™ê^è•~°}OQÍ "Õ∞O ‰õÄ_® "åà◊§q KÕã∞¨ ‰õΩ<åfl~°∞. <Õ_~Ú`Õ áêsì, „Ѩ*ÏÃã#ºO, ã¨OѶ∂Å∞ g@xflO˜Ö’
» · ¨
uOÏ~°<Õ q+¨Ü«∞O =∂‰õΩ `≥eÜ«∞#@∞¡QÍ LO_Õ"åà◊§O. <å "≥∞*Ïi© Pk"åã‘, ^Œo`« <ÕѨ^䌺O #∞O_ç =zÛ# "åˆ~ Z‰õΩ¯=
z#fl<å˜ q+¨Ü«∞q∞k. HÍ|˜ì WѨʘ `«~åʼnõΩ W@∞=O˜ =∂O™êÅ∞ u<åÅx „Ѩ`ºÕ HõOQÍ
<Õ#∞ K«∂ã¨∞ÎO_»QÍ<Õ D Ѩiã≤÷uÖ’ KåÖÏ "ÕQÆOQÍ =∂~°∞Ê q^Œº QÆ~°áêeû# J=ã¨~°O ÃÑ^ŒÌQÍ LO_»^Œ∞. ^ŒàÏÅ ™ê÷~Ú #∞O_ç
=zÛOk. Tà’§H˜ ~å_çHõÖò ã¨OѶ¨∞O =zÛOk. ^•x`À Q˘_»∞¤, ѨOk <Õ_»∞ ɡÏeÜ«∞#∞¡QÍ Z^Œ∞QÆ∞`«∞#fl „Ѩ*Ïq=ÚH˜Î ÔQiÖÏ¡ Ãã·#ºO

52. 54 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
"≥∞#∂Ö’ =∂O™êǨ~°O JO>Ë Ñ¨Ok, Q˘_»∞¤ =∂O™êÖË. HÀ_ç, PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@¡#∞ Ѩi~°H˜Δã¨∞Î#flk. „Ѩ[Å PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@¡ÃÑ·
"Õ∞HõÅ`À áÈÅ∞Û‰õΩO>Ë Jq ÉÏQÍ JQÆ∞æ"Õ H͉õΩO_® |Å=~°úHõO ~°∞^Œ∞Ì`«∞#fl POHõΔÅ#∞ áÈQ˘_»∞`«∞#flk.
‰õÄ_® HÍ|˜ì D =∂O™êÖË <Õ_»∞ ™ê^è•~°}O J~ÚáÈÜ«∂~Ú. K«fÎãπQÆ_£#∞ áêeã¨∞Î#fl ã¨OѶπ∞ =Ú~îå ã¨~å¯~°∞ 2008Ö’
Pk"åã‘ „áêO`åÖ’¡ Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`« K˘~°ÉÏ@∞ KåÖÏ HÍÅOQÍ ~°∂á⁄OkOz# a.Z Ô~O_À ã¨O=`«û~°O K«i„`« áê~î°º ѨÙã¨ÎHõOÖ’
H˘#™êQÆ∞`«∞#flk. J<ÕHõ =∞`« ã¨Oã¨÷Å∞, P„â◊Ü«∂Å∞, ÉÏÉÏÅ∞ Pk"åã¨∞Å ã¨O㨯 $ux, PǨ~° JÅ"å@¡#∞ J==∂#Ѩ~∞ã¨∂ΠѨÅ∞
°
Pk"åã¨∞Å#∞ ÃÇ·ÏO^ŒgHõiOz "åà◊§ PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@¡#∞, `«Ñ¨C_»∞ ã¨∂„fHõ~°}Å∞ KÕã≤Ok. 'QÀO_£— J<Õ Ñ¨^ŒO Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O
=ÚYºOQÍ =∂O™êǨ~åxfl =∂xÊOKå~°∞. Pk"åã‘ ã¨=∂*Ïxfl #∞O_ç =zÛOk HÍ|˜ì Pk"åã¨∞Å∞ `«=∞#∞ 'QÀO_£—QÍ Ñ≤Å=_®xfl
xÅ∞=Ù<å peÛ PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@¡ „áêuѨkHõÃÑ· Jã¨Ê $â◊º`«#∞ J==∂#OQÍ ÉèÏq™êÎ~°∞ J<Õ "åºYº "å˜Ö’ XHõ ˜. nxÃÑ·
‰õÄ_® „Ѩ"Õâ◊Ãјì# L^•Ç¨Ï~°}Å∞ L<åfl~Ú. („H˜ã≤ìÜ«∞<£ =∞`«O ã¨ÊOkã¨∂Î P áê~ѨÙã¨ÎHÍxfl "≥#H˜¯ fã¨∞HÀ"åÅx ~å„+¨ì=∞O`«Ï
K˘~°ÉÏ@∞ ‰õÄ_® H˘O`« L#flѨʘH© Jk Pk"åã¨∞Å PǨ~°Ñ¨Ù Pk"åã¨∞Å∞ L^Œºq∞OKå~°∞. J~Ú`Õ D L^Œº=∞OÖ’ 'QÀO_£— J<Õ
JÅ"å@¡ q+¨Ü«∞OÖ’ qkè x¿+^è•efl „Ѩ"Õâ◊ÃÑ@ìÖË^Œ∞.) Q˘_»∞¤ Ѩ^ŒO Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O #∞O_ç =zÛ#k HÍ^Œx [iy#O`« K«~°Û
=∂Oã¨O u#_®xfl hK«"≥∞ÿ#kQÍ „ѨKå~°O KÕã¨∂Î, Jk u<Õ"åà◊§#∞ Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O u#_®xfl J==∂#OQÍ ÉèÏqOKåeû# J=ã¨~°O
JO@~åx "åà◊√§QÍ K«∂¿ã Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`À<å‡^Œ∞Å∞, W^Õ =∂Oã¨O ÖË^Œ<Õ q+¨Ü«∞OÃÑ· [~°QÆÖË^Œ∞. qѨ¡"À^Œº=∞O ‰õÄ_® D ã¨=∞㨺#∞
„Ѩ^è•#OQÍ u<Õ J"≥∞iHÍ `«k`«~° ™ê„=∂[º"å^Œ ^Õâßkè<Õ`«Å∞, KÕÑ ì˜ 'QÀO_£— J<Õ Ñ¨^•xH©, Pk"åã¨∞ʼnõΩ W+¨"∞# Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O
¨ ì ≥ÿ
ÃÑ@∞ì|_ç^•~°∞¡ Z=~°∞ =∞# ^ÕâßxH˘zÛ<å =Oy =Oy ã¨ÖÏOÅ∞ u<Õ JÅ"å@∞‰õÄ ZÖÏO˜ á⁄O`«# ÖË^Œx ã¨Ê+¨ìO KÕã¨∂Î<Õ W"Õg
H˘_»`å~°∞. J^Õ =∂Oã¨O`À "åà◊§‰õΩ qO^Œ∞Å∞ KÕ™êÎ~°∞. J~Ú`Õ ‰õÄ_® Pk"åã¨∞Å∞ J==∂#OQÍ ÉèÏqOKÕ JOâßÅ∞ HÍ=x ã¨Ê+¨ìO
Pk"åã¨∞Å∞ `«=∞ PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@¡ÃÑ· Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`À<å‡^Œ∞Å∞ KÕã≤Ok. Pk"åã¨∞Å PǨ~° JÅ"å@¡ÃÑ· ã¨OѶπ∞ =Ú~îå KÕã¨∞Î#fl
qkèã¨∞Î#fl POHõΔʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ áÈ~å_»∞`«∞<åfl~°∞. qѨ¡"À^Œº=∞ Ѩ~ÀHõΔ ^•_çQÍ<Õ nxfl ÉèÏqOKåÅx K≥|∞`«∂ D ‰õΩ„@#∞ Ü«∂=`ü
"åºÑ≤H˜ =ÚO^Õ WÖÏO˜ Z<Àfl áÈ~åÏÅ∞ KÕã# K«i„`« ^ŒO_»HÍ~°}º
Î ≤ Ñ‘_ç`« „Ѩ[Å∞ ã¨"≥∞ÿHõºOQÍ ZkiOKåÅx „Ѩ[ʼnõΩ Ñ≤Å∞ѨÙxzÛOk.
Pk"åã¨∞ʼnõΩ#flk. J~Ú`Õ qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’ ÉèÏQÆ™êfi=ÚÖˇ·# „ѨuXHõ¯~°∂ Q˘_»∞¤,
qѨ"À^Œº=∞O |ÅѨ_∞» `«∞#fl „Hõ=∞OÖ’ D =∞`åÅ K˘~°ÉÏ@∞,
¡ ѨOk =O˜ =∂O™êÅ#∞ uOÏ~°x K≥ѨCHÀ=_»O Juâ◊Ü≥∂ˆHÎ
=∞`« ã¨Oã¨÷Å „ѨÉèÏ=O KåÖÏ =~°‰õΩ xezáÈ~ÚOk. J~Ú`Õ J=Ù`«∞Ok. H˘O^Œ~°∞ P~ÀQƺ HÍ~°}ÏÅ =Å¡ D =∂O™êʼnõΩ
qѨ¡"À^Œº=∞O |ÅÇ‘Ï#OQÍ L#fl KÀ@ Ç≤ÏO^Œ∂=∞`«O K˘~°ÉÏ@∞ ^Œ∂~°OQÍ LO>Ë KåÖÏ H˘kÌ âß`«O HÍ„"Õ∞_£û _ô HÍ¡ã≤ÃѶ· HÍ=_»OÖ’
WѨʘH© |ÅOQÍ<Õ L#flk. Pk"åã¨∞ÅÖ’ Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`« „ѨÉèÏ=O "≥#Hõ|_»_»O =Å¡ HÀ_ç, "Õ∞Hõ=O˜ =∂O™êÅ#∞ =∂„`«"Õ∞ uO@∂,
=¸ÅOQÍ Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O u#_®xfl hK«=∞x ÉèÏqOKÕ ^èÀ~°}˜ ѨOk, Q˘_»∞¤ =O˜ =∂O™êÅ#∞ u#_®xH˜ "≥#∞HÍ_»∞`«∞<åfl~°∞.
ÃÑ~°∞QÆ∞`«∞#flk. =ÚYºOQÍ áê~î°âßÅÖ’¡ Láê^蕺ܫÚÅ∞ Q˘_»∞¤ P~ÀQƺ HÍ~°}ÏÅ =Å¡ H͉õΩO_® W@∞=O˜ =∂O™êÅ#∞ u#x
=∂Oã¨O u#_®xfl x~°∞`åûǨÏѨ~°∞ã¨∞Î<åfl~°∞. K«^Œ∞=Ù`«∞O>Ë H˘xfl HÍ„"Õ ∞ _£ û '`å=Ú u#=Ú— J<Õ q+¨ Ü « ∂ xfl ã≤ Q Æ ∞ æ Ñ ¨ _ » ∞ `« ∂
Ѩ^•Å∞ ѨÅHõ_»O ~åx q^•º~°∞÷Å#∞ 'Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O u<Õ"åà◊§‰õΩ K≥ѨC‰õΩOÏ~°∞. Z=Ô~·<å ^•xfl QÆ~°fiOQÍ, Q˘Ñ¨ÊQÍ K≥ѨC‰õΩO>Ë
<ÀÔ~ÖÏ u~°∞QÆ∞`«∞O^Œ—x Ç≤ÏO^Œ∂`«fi ÉèÏ=*ÏÅO QÆÅ Láê^蕺ܫÚÅ∞ =∂„`«O "åà◊§ K≥·`«#º ~åÇ≤Ï`åºxH˜ W`«~° HÍ„"Õ∞_£û =∞#ã¨∞Ö’<Õ
ZQÆ`åo KÕÜ«∞_»O ™ê^è•~°} q+¨Ü«∞O. Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O u<Õ"åà◊§‰õΩ #=Ùfi‰õΩOÏ~°∞, ÖË^• q=∞i≈™êÎ~°∞. W@∞=O˜ =∂O™êÅ#∞
K«^Œ∞=Ù ã¨iQÍ ~å^Œ<Õ „ѨKå~°O ‰õÄ_® LOk. D HÍ~°}OQÍ u#HõáÈ=_»O J<Õk K≥`#º ~åÇ≤Ï`«ºO J<Õ q+¨Ü∞« O áêsìÖ’ ZO`«QÍ
· «
H˘O`« = ∞Ok q^•ºi÷ ^Œ â ◊ Ö ’<Õ Q˘_» ∞ ¤ =∂O㨠O u#_®xfl ã≤÷~°Ñ¨_çáÈ~ÚO^ŒO>Ë... XHõ™êi J=∞~°∞_»∞ HÍ„"Õ∞_£ „Ѩã¨#fl`À XHõ
=^Œ ∞ Å∞‰õ Ω O@∞<åfl~° ∞ . J~Ú`Õ W@∞=O˜ "åà◊ √ § ‰õ Ä _® HÍ„"Õ∞_£ =∞~˘Hõ ã‘xÜ«∞~ü HÍ„"Õ∞_£ QÆ∞iOz K≥|∞`«∂ PÜ«∞#
qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’, „Ѩ*ÏÃã·#ºOÖ’ KÕ~åHõ Q˘_»∞¤=∂Oã¨O u#_®xfl Q˘_»∞¤=∂Oã¨O u#_»x K≥áêÊ_»∞. "≥O@<Õ HÍ„"Õ∞_£ „Ѩã¨#fl 'Jˆ~
JÅ"å@∞ KÕã¨∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. qѨ¡"À^Œº=∞O H˘`«ÎQÍ qã¨Îiã¨∞Î#fl u#_®! PÜ«∞#ˆHO [|∞ƒ?— J#_çQÍ_»∞. JѨC_»∞ 'u#HõáÈ=_»=∞O>Ë
„áêO`åÖ’¡ JѨʘˆH Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`« „ѨÉèÏ=O`À Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O [É˃ J#∞HÀ"åÖÏfl, W+¨ìO ÖËHõáÈ=_»O HÍ"˘K«∞ÛQÍ— Jx <Õ#O>Ë
u#_»O =∂<Õã≤# Pk"åã¨∞Å∞ „Ѩ*Ï q=ÚH˜Î ÔQiÖÏ¡ Ãã·x‰õΩÅ`À 'P ™ê÷~Ú HÍ„"Õ∞_£Ö’ P =∂„`«O K≥·`«#ºO LO_»^• JHͯ— J<åfl_»∞
Hõeã≤ uiy Q˘_»∞¤ =∂Oã¨O u#_»O „áê~°Oaèã¨∞Î<åfl~°∞. ã¨OYºÖ’ `«#∞. WHõ¯_» =∞~˘Hõ <å J#∞Éèí"åxfl ‰õÄ_® K≥|∞`å#∞. <Õ#∞ ɡ·@
`«‰Ωõ ¯"Õ J~Ú#ѨʘH© =Úã≤O =∞`« <ÕÑ^ºŒä O #∞O_ç qѨ"À^Œº=∞OÖ’H˜
¡ ¨ ¡ Ѩx KÕã¨∞Î#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’ <Õ#∞, áêsì ã¨Éèí∞º~åÖˇ·# =∞~˘Hõ HÍ„"Õ∞_£
=zÛ# HÍ„"Õ∞_£û ‰õÄ_® WHõ¯_» ѨOk=∂Oã¨O u#_®xfl JÅ"å@∞ Hõeã≤ U^À Ѩxg∞^Œ XHõ Ѩ@ì}ÏxH˜ "≥àϧO. P ã¨=∞Ü«∞OÖ’
KÕã¨∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. JÏ¡ u#_®xH˜ J=ã¨~°"≥∞ÿ# „áÈ`åûǨÏO, q^Œº XHõi WO˜H˜ "≥àϧO. L^Àºy J~Ú# P WO˜ Ü«∞[=∂#∞~åÅ∞
WHõ¯_» ^˘~°∞‰õΩ`«∞#flk. D ~°HõOQÍ qѨ¡"À^Œº=∞O J@ì_»∞QÆ∞ „Ѩ[Å ‰õÄ_® áêsì ã¨É∞º~åÖË. „ÉÏǨχ} ‰õΩÅ <ÕÑ^ºŒä O #∞O_ç =zÛO^•"≥∞.
íè ¨
PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@¡#∞ `«# PǨ~°Ñ¨Ù JÅ"å@∞¡QÍ =∂~°∞ÛHÀ=_»"Õ∞ =∂ QÆ∞iOz P"≥∞‰õΩ ÃÑ^ŒÌQÍ `≥eÜ«∞^Œ∞, P"≥∞ QÆ∞iOz =∂‰õÄ
H͉õΩO_® qq^èŒ =∞`åÅ KèåO^Œã¨ ÉèÏ=*ÏÖÏÅ #∞O_ç „Ñ¨[Å ÃÑ^ŒÌQÍ `≥eÜ«∞^Œ∞. =∂‰õΩ XHõi QÆ∞iOz =∞~˘HõiH˜ `≥eûO^ŒÖÏ¡

53. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 55
"åºã¨O
Hõ~°∂flÅ∞ =∞Ǩã¨ÉèíÅ „Ѩã¨OQÆáê~î°O
^ŒO_»HÍ~°}º Jaè=$kú #=¸<å „Ñ¨QÆu ÉèÏ=#
- áê}˜
(QÆ`« ã¨OzHõ `«~°∞"å~Ú...) QÆOcè~°"≥∞ÿ# PK«~°}Ï`«‡Hõ ÉèÏ=#. Jk ZÖÏ LO@∞O^À Pk"åã‘
(2) áÈ~åÏÅ#∞ W`«~°∞Å∞ J~°÷O KÕã¨∞HÀ=_®xH˜, =∂i¯ûã¨∞ìÅ∞ J~°÷O
3.„ѨQÆu ÉèÏ=# : KÕã¨∞HÀ=_®xH˜ LO_Õ `Õ_®Ö’ QÆ=∞xOK«=K«∞Û.
=∂i¯ûã¨∞ʼnõΩ ^Õx<≥<å J~°O KÕã∞¨ HÀ=_®xH˜ „ѨQu, <åºÜ«∞O
ì · ÷ Æ K«i„`«Ö’ KåÖÏ „Ѩ=ÚY"≥∞ÿ# Ô~O_»∞ Pk"åã‘ áÈ~åÏÅ#∞
J<Õq =ÚYº"≥∞# w@∞~åà◊√. <åºÜ«∞O J<Õ q+¨Ü∞« OÖ’ =∂i¯ûã¨∞Å∞ WHõ¯_» QÆ∞~°∞ΉõΩ KÕã¨∞‰õΩO^•O. 1. HÍHõfÜ«∞ ™ê„=∂*ϺxH˜
ÿ ¡ ì
KåÖÏ J„Ѩ=∞`«ÎOQÍ LOÏ~°∞. U q+¨Ü«∞OÖ’<≥·<å <åºÜ«∞ ÉèÏ=# =ºuˆ ~ Hõ O QÍ ã¨ = ∞‡Hõ ¯ , ™ê~° Å =∞‡Å áÈ~å@O. 2. „a˜ + π
ÖˉΩO_® U "≥Ys fã¨∞HÀ~°∞. x*ÏxH˜ <åºÜ«∞ ÉèÏ=##∞ =∂i¯ûã¨∞ÖË =Åã¨"å^•xH˜ =ºuˆ~HõOQÍ [iy# =∞ǨÏ`«Î~° Éèí∂OHÍÖò áÈ~å@O.
õ · ì
HÍHõ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ"å^Œ∞ÅO^Œ~°∂ áꘙêÎ~°∞. ѨiQÆ}#Ö’H˜ "≥Ú^Œ ˜k Pk"åã‘ „áêO`«OÖ’H˜ ~å[iHõѨ٠K˘~°ÉÏ@∞#∞
fã¨∞‰õΩOÏ~°∞. D HÍ~°}O =ÖË¡ ~å[H©Ü«∞, ã≤^•úO`«Ñ¨~°"≥∞ÿ# Z^Œ∞~˘¯O>Ë, Ô~O_Àk =Åã¨"å^Œ∞Å K˘~°ÉÏ@∞#∞ ZkiOzOk.
UH©ÉÏ=O ÖËHáÈ~Ú<å „Ñ¨*ÏáÈ~åÏÖ’¡x <åºÜ«∞HÍOHõ#∞ JÖÏO˜ D áÈ~åÏÅ∞ W"åfieì L^Œº=∂xH˜ Q˘Ñ¨Ê „¿Ñ~°}QÍ xÅ∞™êÎ~Ú.
è õ Δ
"åà◊¡O`å ã¨=∞i÷™êÎ~°∞. ^•xHÀã¨O ^èŒ$_»OQÍ xÅ|_»`å~°∞. =ÚYºOQÍ Éèí∂OHÍÖò áÈ~å@O ZO`« qã¨Î $`«"≥∞ÿ#^À, Ö’`≥·#^À
=∂i¯ûã¨∞ìʼnõΩ Wk =∂„`«"Õ∞ KåÅ^Œ∞. =∂i¯ûã¨∞ì ã≤^•úO`« ^ŒO_»HÍ~°}º qѨ¡"À^Œº=∞"Õ∞ "≥Å∞QÆ∞Ö’H˜ `≥zÛOk. Pk"åã¨∞Å∞
^èŒ$HõÊ^äŒOÖ’ „ѨQÆu ÉèÏ=# KåÖÏ H©ÅHõ"≥∞ÿ#k. HÍh =∂i¯ûã¨∞ì JѨʘ^•HÍ [iÑ≤# W`«~° áÈ~åÏÅHõO>Ë =Åã¨"å^Œ =ºuˆ~Hõ
ta~°OÖ’#∂, |Ü«∞Ï „ѨQÆux KåÖÏ ™ê^è•~°} J~°÷OÖ’<Õ Éèí∂OHÍÖò z~°ã¨‡~°}©Ü«∞"≥∞ÿ#k. J~Ú<å ‰õÄ_® D Ô~O_»∞
K«∂ã¨∞ÎOÏ~°∞. LxH˜Ö’ L#fl^•xHõO>Ë L#fl`«"≥∞ÿ# PÖ’K«#Å#∞, áÈ~åÏʼnõΩ – 1980ÅÖ’ "≥Ú^ŒÖˇ· W"åà◊ =∂"À~Úã¨∞ì áêsì
qÅ∞=Å#∞, „Ѩ „ H˜ Ü « ∞ Å#∞ „Ѩ Q Æ u QÍ Éè Ï q㨠∞ Î O Ï~° ∞ . Wk <Õ`$« `«fiOÖ’ HÍ~˘Êˆ~ò ã¨Oã¨Å K˘~°ÉÏ@∞‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ ÃÑ^ŒÌ Z`«∞#
÷ Î
`«ÑÙ¨ ÊHÍHõáÈ=K«∞ÛQÍx, =∂i¯ûã¨∞ʼnõΩ W^Õ ã¨iáÈ^Œ∞. #∂`«# ã¨=∂[ [~°∞QÆ∞`«∞#fl qѨ¡"À^Œº=∂xH˜ XHõ =ÚYº"≥∞ÿ# `Õ_® LOk.
ì
x~å‡}O HÀã¨O áÈ~å_Õ"åà◊¡‰õΩ „ѨQÆu J<Õk KåÖÏ Ö’`≥·<å, qѨ=HÍ~°∞Å∞ ^ŒO_»HÍ~°}ºO "≥àÏ¡Hõ Pk"åã¨∞ʼnõΩ P^è∞xHõ`å
¡ Œ
"Õ∞=∞O`å áêsì ã¨É∞èí ºÅO J<Õk =∂„`«"∞. P"≥∞ =∞=∞‡efl 'uOÏ~å
Õ JÅ"å@∞#∞ Q“~°qOKåÅ#∞HÀ=_»O KåÖÏ ã¨Ç¨Ï["≥∞ÿ# q+¨Ü«∞O.
u#~å— J<Õ q+¨Ü«∞O Hõ#∞HÀ¯‰õΩO_®<Õ Ñ¨Ok=∂Oã¨O `≥Ñ≤ÊOz Jk P`«‡Q“~°"åxH˜ ã¨O|OkèOz# q+¨Ü∞« O ‰õÄ_®. HÍx nxHÀã¨O
=O_çOk. <å`À L#fl =∞~À HÍ„"Õ∞_£ JѨʘ ^•HÍ J@∞=O˜ ÃÑ^ŒÌ ÃÑ#∞QÆ∞ÖÏ@ [~°∞QÆ∞`«∞#flk. ÃÑ^ŒÌ ™êO㨯 $uHõ áÈ~å@O
=∂O™êÅ#∞ ux LO_»Ö^∞. 'Z@¡ =∞i #∞=Ùfi u#=x K≥|∞^•=∂—
Ë Œ [~°∞Ѩ=Åã≤ =ã¨∞Î#flk.
Jx <Õ#O>Ë, 'Hõhã¨O =∞#O uOÏ=∂ u#=∂ Jx ‰õÄ_® HÍx qѨ"À^Œº=∞O |ÅOQÍ L#fl „áêO`åÖ’¡ „Ѩ[Å PǨ~°ÑÙ¨
¡
Hõ#∞HÀ¯‰õΩO_® `«#∞ `≥Ñ≤ÊOz =O_çO^ŒO>Ë áêsì ã¨Éèí∞ºÅO HÍ|˜ì JÅ"å@∞¡ Ѩi~°H˜ΔOK«_»"Õ∞ HÍ^Œ∞ "å˜x qѨ¡"À^Œº=∞O ™⁄O`«O
=∞#O HõzÛ`«OQÍ uOÏ=∞x `«#∞ J#∞H˘x LO@∞Ok. WѨC_»∞ KÕã¨∞‰õΩOk. JO^Œ∞HÀã¨O áÈ~å_»∞`«∞#fl „Ѩ[ʼnõΩ JO_»QÍ
<Õ#∞ u##O>Ë <å ã≤QÆ∞æáÈ`«∞Ok, HÍ|˜ì <À~°∂‡ã¨∞H˘x uOÏ#∞— xÅ|_çOk. JÖÏ Jk „Ѩ[Å P`«‡Q“~°"åxfl HÍáê_»∞`«∞#flk.
JOk `«#∞. JÖÏ =∂ JO^Œi`Àáê@∞ `«#∞ u#flk ‰õÄ_®. JѨC_Õ Ç≤ÏO^Œ∂ =∞`À<å‡^Œ ÉèÏ=*ÏÖÏxH˜ =ºuˆ~HõOQÍ Ãã·^•úOuHõOQÍ
HÍ^Œ∞ P `«~åfi`« ‰õÄ_® ^•xfl H˘#™êyOzOk. áÈ~å_»∞`«∂ „Ѩ^è•#OQÍ q^Œº QÆ~°Ñ¨_»O, K≥·`«#º ™ê÷~Úx ÃÑOK«_»O
|Ü«∞˜ ã¨=∂[OÖ’ H˘xfl ~°HÍÅ =∂O™êefl u#_»O ^•fi~å<Õ Wk ™ê^茺=∞=Ù`«∞#flk. JO>Ë =~°æáÈ~å@O =ÚO^Œ∞‰õΩ
<å"≥∂+≤QÍ Ñ¨iQÆ}˜OK«|_»∞`«∞O>Ë, qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’ =∂„`«O H˘xfl áÈÜÕ∞ „Hõ=∞OÖ’ W@∞=O˜ Z<Àfl ™êO㨯 $uHõ q[Ü«∂Å∞
~° H ÍÅ =∂O™êÅ∞ u#Hõ á È=_» O K≥ · ` « # º ~åÇ≤ Ï `« º OQÍ KÕ‰õÄ~°∞`åÜ«∞<Õk nx ^•fi~å J~°÷O KÕã¨∞HÀ=K«∞Û. <Õ_»∞ q^•º~°∞÷Å∞
Ѩ i QÆ } ˜ O K« | _» ∞ `« ∞ Ok. JO>Ë `« Å H˜ O ^Œ ∞ Å∞QÍ L#fl ÖË ^ • KÕã¨∞Î#fl D ™êO㨯 $uHõ áÈ~å@O ‰õÄ_® =~°æ áÈ~å@OÖ’ ÉèÏQÆ"Õ∞
`« Å H˜ O ^Œ ∞ Å∞QÍ `« Ü « ∂ Ô ~ · # Zxfl qÅ∞=Å∞ WHõ ¯ _» Jh, nxfl =∞iO`« ã¨Ê+¨``À, qâßÅ „áêuѨkHõÃÑ· H˘#™êyOKåeû#
ì «
ã¨iKÕÜ«∞|_»∞`«∞<åflÜ≥∂! J=ã¨~°O LO^Œh nx ^•fi~å `≥eã≤ =ã¨∞Î#flk.
<Õ_∞» q^•º~°∞Å∞ Q˘_»∞¤ ‰õÄ~°#∞ Ü«¸x=iû© Ǩã¨Öò "≥∞#∂Ö’
÷ ì
KÕ~åÛÅx KÕã¨∞Î#fl _ç=∂O_£ x*ÏxH˜ KåÖÏ z#flk. `«=∞‰õΩ #zÛ# (Q˘_»∞¤ =∂O™êxfl `«=∞ "≥∞#∂Ö’ KÕ~åÛÅx áÈ~å_»∞`«∞#fl
PǨ~åxfl u<Õ Ç¨Ï‰õΩ¯#∞ HÍáê_»∞HÀ=_»O, `«=∞ PǨ~°Ñ¨Ù q^•º~°∞÷ʼnõΩ ã¨OѶ‘∞ÉèÏ=O`À) J

54. 56 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
ã¨OѨ~°¯O HõeyOk. 'P^èŒ∞xHõ— ã¨=∂[OÖ’ Ѩ٘ì ÃÑiy#"åà◊√¡ Ö’|_ç # ^Õ . Ѩ Ó iÎ Q Í P =º=㨠÷ x~° ‚ ~ ÚOKÕ ^ Õ . W`« ~ ° [#
HÍ=_» O =Å¡ , ÃÑ@∞ì | _ç ^ •s q^è • #O P^è Œ ∞ xHõ ` « g∞^Œ ã¨=Ú^•Ü«∂ÅѨ@¡.. „Ѩ`ÕºH˜Oz ɡ· ˜ PkèѨ`«º â◊‰õΩΊѨ@¡ "åà◊¡
„Ѩã¨iOѨ*Ëã≤# he h_»ÅÃÑ· fHõΔ}"≥∞ÿ# q=∞~°≈ ÃÑ_»∞`«∂<Õ ^Œ$_è»"≥∞ÿ# =ºuˆ~Hõ`« ‰õÄ_® D ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ xi‡Oz#
P^èŒ∞xHõ`«‰õΩ Jã¨Öˇ·# "å~°ã¨∞_çQÍ =∂~ü¯û K«∂Ñ≤# X~°=_çx ã¨q∞+≤ì`«`«fiO #∞Oz =zÛO^Õ. Z˜ì Ѩiã≤÷uÖ’#∂ `«=∞ ™ê=∂lHõ
ã‘fiHõiOz#O^Œ∞ =Å¡ =∂"À~Úã¨∞Å∞ Pk"åã‘ L^Œº=∂Å#∞ q∞QÆ`å
ì =º=ã¨÷‰õΩ aè#fl"≥∞ÿ# â◊‰õΩÎÅ#∞ ֒ѨeH˜ ~åhÜ«∞~°∞. K«i„`«Ö’ ɡ· ˜
JO^ŒiHõO>Ë KåÖÏ ã¨Ê+¨OQÍ K«∂_»QeQÍ~°∞. =∂i¯û[=∞<Õ P^è∞xHõ
ì Æ Œ â◊‰õΩÎʼnõΩ =ºuˆ~HõOQÍ Pk"åã‘ áÈ~åÏÅhfl D HÍ~°}O =Å¡
âß„ã‘Ü∞« ã≤^•úO`«O "≥Å∞QÆ∞Ö’ D ã¨=∂*Ïxfl J~°=O`«"∞≥ # P^è∞Œ xHõ
Î ÷ ÿ [iy#"Õ.
=º=ã¨÷QÍ fiÛk^ŒÌ_»=∞<Õ Hõ~°Î=ºO ã‘fiHõiOz#"åà◊√¡ HÍ|˜ì Éèí∂OHÍÖò áÈ~å@O ‰õÄ_® `≥QÆ J<Õ JO`«~°æ`« =º=ã¨÷Ö’x
^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ "åà◊√¡ KÕã≤# Hõ$+≤Ö’ „ѨQÆu ÉèÏ=# KÀ^ŒHõOQÍ ã¨q∞+≤``fiO „¿Ñ~°}`À, â◊H`À, `≥yOѨÙ`À KÕãO^Õ. ^•x qt+¨`#∞
ì « « Θ ≤ ì «
Ѩx KÕã≤Ok. Wã¨∞=∞O`« ‰õÄ_® `«yæOK«‰õΩO_®<Õ D ѨijÅ# KÕÜ«∞=K«∞Û. HÍh
WHõ¯_» HÍ¿ãѨ٠™êÇ≤Ï`«ºOÖ’H˜ "≥o¡ XHõ L^•Ç¨Ï~°} QÆ∞~°∞Î =∂"À~Úã¨∞ìÅ∞ JHõ¯_çH˜ "≥àÏ¡Hõ `≥QÆÖ’x JO`«~°æ`« =º=ã¨÷ Ѩ@∞ì
KÕã¨∞‰õΩO^•O. =∞#O^ŒiH˜ „Ñ≤Ü«∞"≥∞ÿ# ~åQÀ #=Å =∂"À~Úã¨∞ìÅ ã¨_»e ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ =ºH˜Î qHÍã¨O „áê~°OÉèí"≥∞ÿOk.
Hõ$+≤H˜, J=QÍǨÏ#‰õΩ ã¨$[<å`«‡Hõ ‰~°∂ѨO. D #=Å ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ Pk"åã¨∞Å ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ ^•^•Ñ¨ÙQÍ PKå~åÅ∞,
KåÖÏ qÅ∞"≥·# K«~°Û [iyOk. ^•x QÆ∞iOz =∞~À =ÚYº"≥∞ÿ# ã¨O„Ѩ^•Ü«∂Å∞, Hõ@∞ìÉÏ@¡ ~°∂ѨOÖ’ LxH˜Ö’ LO@∞Ok. "å˜H˜
q+¨Ü«∂xfl ‰õÄ_® WHõ¯_» qâı¡+≤OK«∞HÀ=K«∞Û. 1990Å<å˜H˜ ~åQÀ Ö’|_ç LO_Õ [# ã¨=Ú^•Ü«∞O =Å¡ P =º=ã¨÷ =∞#∞QÆ_»Ö’
J<Õ Pk"åã‘ Ü«Ú=u Hõ^ä•<åÜ«∞Hõ HÍ=_»"Õ∞ XHõ JѨÙ~°∂ѨO. LO@∞Ok. =∂"À~Úã¨∞ìÅ∞ KåÖÏ *Ï„QÆ`«ÎQÍ ^•x`À `«ÅѨ_®¤~°∞.
Wk ZÖÏ ™ê^茺"≥∞ÿOk? ɡ· ˜ ã¨=∂[O #∞Oz "≥m¡.. "åà◊¡ PO`«~°OyHõ =º=ã¨÷Ö’ =∂~°∞ÊÅ∞
P"≥∞ W+¨ìO ÖËx ÃÑo¡H˜ `«Å=OK«^ŒÅ∞ÛHÀÖË^Œ∞. `«# Jaè~°∞zH˜ fã¨∞Hõ~å=_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOz ã¨Ñ¶¨ÅO HÍ=_»OÖ’<Õ =∂"À~Úã¨∞ìÅ
J#∞QÆ ∞ }OQÍ |`« H ÍÅ#∞‰õ Ω O@∞Ok. `« # rq`åxfl `å#∞ q[Ü«∞O LOk.
xˆ~ÌtOK«∞HÀ"åÅ#∞‰õΩO@∞Ok. `«# |`«∞‰õΩ#∞ U"À ÉÏǨϺâ◊‰õΩÎÅ∞ á¶êÔ~ã¨∞ì JkèHÍ~°∞Å`À, "≥∞ÿ^•# „áêO`«O "åà◊¡`À Pk"åã¨∞Å∞
x~°‚~Ú¿ãÎ ÉËÅQÍ LO_çáÈÖË^Œ∞. Wq UO `≥eÜ«∞*Ëã¨∞Î<åfl~Ú? Z^Œ∞~˘¯O@∞#fl W|ƒO^Œ∞Å`Àáê@∞ PKå~åÅ∞, Hõ@∞ìÉÏ@¡`À Ju
`≥QÆ Hõ@∞ìÉÏ@¡Ö’ =ºH˜Î Wëêì WëêìʼnõΩ, Jaè~°∞K«∞ʼnõΩ KÀ@∞ *ÏQÆ~∂Hõ``À =º=ǨÏiOKå~°∞. "åà◊√¡ <˘K«∞ÛHÀ‰õΩO_® PÖ’zOKÕÖÏ
° «
LO_»^Œ∞. Jã¨Å∞ `≥QÆÖ’ =ºH˜Î LO_Õ J=HÍâ◊"Õ∞ ÖË^Œ∞. =ºH˜Î J<Õ P Ѩx KÕâß~°∞. JÏ¡ˆQ =Å™ê#O`«~°O Pk"åã‘ ã¨=∂[O g∞^Œ
ÉèÏ=<Õ LO_»^Œ∞. JO^Œ∞<å P_»‰õÄ`«∞iH˜ `≥QÆÖ’ U ~°Hõ"≥∞ÿ# LxH˜ ZO`« ѨÅ∞K«QÍ<≥·<å ɡ· ˜ ã¨=∂[O „ѨÉèÏ=O "≥Ú^ŒÖˇ·Ok. XHõ
ÖË^Œ∞. ˆH=ÅO "≥ÚQÆ"å_ç h_» =∂„`«"Õ∞. WÏ¡O˜ `≥QÆ ã¨O|O^è•Ö’¡ ~°HõOQÍ K≥áêÊÅO>Ë – Pk"åã‘Å rq`åxfl.. "≥Ú`«ÎO ã¨=∂[OÖ’
~åQÀ J<Õ J=∂‡~Ú "≥Ú^Œ ˜™êi '<Õ#∞— J<Õ "≥·Ñ¨Ù #∞Oz ÉèÏQÆOQÍ K«∂_®eû# ^Œâ◊ "≥∞Å¡QÍ "≥Ú^ŒÖˇ·Ok. =∂"À~Úã¨∞ìÅ
PÖ’zã¨∞Ok. <Õ#∞ HO„^ŒOQÍ `«# PK«~}#∞ fiÛk^Œ∞‰ΩO@∞Ok.
Î ˆ ° Ìõ „ѨÜ∞`åflxH˜ Wk ‰õÄ_® XHõ ™ê#∞‰õÄÅ "å`å=~°}O U~°ÊizOk.
«
Wq UO `≥eÜ«∞*Ëã¨∞Î<åfl~Ú? Éèí∂OHÍÖò áÈ~å@O <å˜H˜ D Ѩi}Ï=∞O ÖË^Œ<Õ K≥áêÊe.
P^èŒ∞xHõѨÓ~°fi ^Œâ◊Ö’x `≥QÆÅ ™ê=∂lHõ.. ™ê=¸Ç≤ÏHõ Pk"åã‘ ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ „áêp#"≥∞ÿ#k, ™⁄O`« Pã≤Î ÖËxk.
ã¨O|O^è•Ö’¡Oz =ºH˜Î Pq~åƒù=O [iyOk. JO^Œ∞=Å¡<Õ ã¨=∞ã¨Î ^•xѨ@¡ qѨ¡=HÍ~°∞Å∞ HÍÅÊxHõ P~å^èŒ# „ѨHõ ˜OK«ÖË^Œ∞. ^•xH˜
`≥QÆ |O^èŒ<åÅ#∞, su i"åAÅ#∞ ZkiOKÕO^Œ∞‰õΩ J=HÍâ◊O U^À qѨ`«∞Î =ã¨∞ÎO^Œx, ^•xfl HÍáê_®Åh J#∞HÀÖË^Œ∞. Jã¨Å∞
HõeyOk. =∂#=*Ïu qHÍã¨OÖ’ =ºH˜Î Pq~åƒù=O P^èŒ∞xHõ`«‰õΩ JÖÏO˜ =º=ã¨÷Å#∞ Ѩi~°H˜ΔOK«_»O `«=∞ Hõ~°Î=ºO J#∞HÀÖË^Œ∞.
XHÍ<˘Hõ ã¨OˆH`«O. ZO^Œ∞HõO>Ë "åi ÅHõΔ ºO Ѩi=~°#. P rq`«OÖ’x =∂#gÜ«∂Oâ◊,
Î
WÖÏO˜ kèHͯ~åÅ∞ QÆ`« K«i„`«Ö’ WOHÍ [iy LO_»=K«∞Û. ã¨fiK«Ûù`«, ™⁄O`« Pã≤Î ÖËHõáÈ=_»O =Å¡ ™êfi~°÷~åÇ≤Ï`«ºO "≥Ú^ŒÖˇ·#q
HÍh qѨ¡"À^Œº=∞O Pk"åã‘ ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷<Õ Hõ^ŒÅÉÏiÛOk. JѨÙ~°∂Ѩ"≥∞ÿ#"Õ. J~Ú`Õ Pk"åã¨∞Å∞ `å=Ú rqã¨∞Î#fl ™ê=∂lHõ
"åà◊√¡ ZO`« ¿ãfiKåÛù=~°#∞Öˇ<å "åàÁ¡Hõ ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ |O^è<åÖ’¡
ù Î · Œ =º=ã¨÷ #∞Oz K≥`#ºÜ«Ú`«"∞≥ # „ѨÜ∞« `«flO`À, L#fl`«"∞≥ # ™ê=∂lHõ
· « ÿ ÿ
L<åfl~° x , Pk P^è Œ ∞ xHõ Ѩ Ó ~° fi ™ê=∂lHõ =º=㨠÷ Jh ^Œâ◊Ö’H˜ KÕ~°∞HÀ"åÅ<Õ WKåÛùѨÓ~°fiHõ ã¨Oã≤^Œú`«`À =ÚO^Œ∞‰õΩ
=∞iÛáÈ=_®xH˜ ÖË^∞. P =º=ã¨÷ JO^Œih.. JO^Œ∞<å =∞Ç≤Ïà◊Å#∞
Œ #_»"åeûO^Õ. P^èŒ∞x‰õΩÅ∞ HÍ|˜ì =∂"À~Úã¨∞ìÅ∞ P „Ѩܫ∂}ÏxH˜
^•~°∞}OQÍ HõÑ_ãOk. `≥QÆ JO>Ë H=ÅO ™ê=¸Ç≤ÏHõ Hõ@∞ìÉÏ@∞¡
ì˜ ¨ Õ ≤ ˆ KÕܸ`« xKåÛ~°∞. ^•xH˜ XHõ ^•i, QÆ=∞ºO ‰õÄ_® ZÖÏ LO@∞O^À
«
=∂„`«"Õ∞ Jx K≥ѨÙÊHÀ^Œy# =º=ã¨÷ Jk. Pk"åã¨∞Å∞ „ѨHõ$uÖ’ "åà◊¡‰õΩ J~°÷=∞ÜÕ∞º Ѩ^ŒúuÖ’ K≥Ñ≤Ê "˘Ñ≤ÊOKå~°∞.
¿ãfiK«Ûù#∞ J#∞ÉèíqOz LO_˘K«∞ÛQÍx ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷Ö’ ¿ãfiK«Ûù W^ŒO`å Pk"åã‘ ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ Hõ^ŒÅÉÏiO^Œ#_®xH˜
J<Õ^Õ ÖË^Œ∞. ZO^Œ∞HõO>Ë – ¿ãfiK«Ûù JO>Ë =ºH˜Î ¿ãfiK«Ûù J<Õ J~°÷O. x^Œ~°≈#O. WO^Œ∞Ö’Oz J`«º^Œ∞ƒù`«"≥∞ÿ# â◊H˜Î q_»∞^ŒÖˇ·Ok. ~åQÀ
Jã¨Å∞ =ºˆHÎ ÖËx =º=ã¨÷Ö’ ¿ãfiK«Ûù QÆ∞iOz# „Ѩâıfl ÖË^Œ∞. „ѨHõ$uÖ’ JHõ¯_ç #∞OKÕ Ñ¨Ù˜ìOk. ~åQÀ U=∞=Ù`«∞Ok? J<Õ H˘O^Œ~°∞
J#∞ÉèíqOz# ¿ãfiK«Ûù ‰õÄ_® Ѩã≤Ñ≤Å¡Å J#∞Éèí=O =O˜^Õ. K«iÛOKå~°∞QÍx Jã¨Å∞ D ~åQÀ J<Õ Pk"åã‘ Ñ≤Å¡ ZHõ¯_ç #∞Oz
Pk"åã¨∞Ö’¡x ã¨q∞+≤``fiO ‰õÄ_® P =º=ã¨÷ qkèOz# Ѩiq∞`«∞ʼnõΩ
ì « « K«i„`« ~°OQÆãÅO g∞kH˜ `Àã¨∞H˘x =zÛOk? P Ñ≤Å¡ XHõ¯`Õ HÍ^Œ∞..
֬

55. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 57
ÅHΔÀѨÅHõΔÅ P_»"åà◊¡#∞ "≥O>Ëã¨∞H˘x =zÛOk. Pk"åã‘ ™ê=∂lHõ WѨʘH© D ÉèÏ#= =Å¡ J^Œ#OQÍ "˘#QÆ∂~ „ѨÜ∂[#O Uq∞˜?
ˆ ≥
=º=ã¨÷ |O^èŒ<åÅ #∞Oz "åà◊¡#∞ q=ÚHõÎO KÕã≤ XHõ P^èŒ∞xHõ J<Õ ã¨O^ÕǨÏO LO_˘K«∞Û.
„Ѩ„H˜Ü«∞Ö’H˜ fã¨∞H˘x =zÛOk. P^èŒ∞xHõ`«Ñ¨@¡ =∞# J=QÍǨÏ##∞|˜ì „ѨQÆu ÉèÏ=#‰õΩ
^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ UO [~°∞QÆ∞`ÀOk? J<Õ^•xH˜ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞ „áê^è•#º`« ^˘~°∞‰õΩ`«∞Ok. |∂~°∞˚"å P^èŒ∞xHõ`« g∞^Œ u~°∞QÆ∞ÖËx
Jaè=$kú HÍ~°º„Hõ=∂Ö’¡x qâıëêÅ∞ Z#fl~Ú<å K≥ѨÊ=K«∞ÛQÍx ... q=∞~°≈ Ãјì# =∂~ü¯û Ãã·^•úOuHõ "å~°ã¨∞ʼnõΩ P^èŒ∞xHõ`« J<Õk
D "≥Ú`«ÎO PK«~°}Ö’ =∞Ç≤Ïà◊Å∞ 40% =∞Ok LO_»_»"Õ∞ qѨ¡=O Ju =ÚYº"≥∞ÿ# q+¨Ü«∞O. nx g∞^Œ ZO`« „â◊^Œú LO>Ë JO`«QÍ
™êkèOz# Ѷ¨∞# q[Ü«∞O. ~å[H©Ü«∞ x~å‡}ÏÖ’¡, qѨ¡= Ãã·#ºOÖ’, „Ѩ Q Æ u Éè Ï =# =∞# ™ê=∂lHõ qâı ¡ + ¨ } Ö’ KÀ@∞
z=iH˜ Z<£H“O@~ü ǨÏ`«∞Ö’¡, *ˇ~Úà◊¡Ö’ ‰õÄ_® =∞Ç≤Ïà◊Å∞ WO`« ã¨OáêkOK«∞‰õΩO@∞Ok.
ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î# LO_»_»O J<Õk L`«ÊuÎâ◊‰õΩÎÅ Jaè=$kúH˜ ã¨∂zHõ. Wk ÖËHáÈ`Õ =KÕÛ zˆH¯=∞O>Ë – L^•Ç¨Ï~°}‰õΩ... Pk"åã¨∞Å
õ
JO`Õ HÍ^Œ∞.. „ѨQÆuH˜ XHõ ^Œ$ëêìO`«O. QÆ∞iOz =∂Ï¡_»∞H˘<Õ@ѨÙÊ_»∞ P^èŒ∞xHõ ѨÓ~°fi "≥·Y~°∞Å∞ fã¨∞H˘<Õ
=∂"À~Úã¨∞ì L^Œº=∞O =Å¡ Pk"åã¨∞Å∞ Ô~O_»∞ ~°HÍÅ „Ѩ = ∂^Œ O U~° Ê _» ∞ `« ∞ Ok. J<Õ H Í<Õ H õ HÍ~° } ÏÅ =Å¡ =∞#
|O^èŒ<åÅ #∞Oz ɡ· ˜H˜ =KåÛ~°∞. XHõ ˜ ™ê=∂lHõ |O^èŒ<åÅ qѨ¡"À^Œº=∞O Pk"åã‘ ã¨=∂[OÖ’ ˆHO„nHõiOz L#fl D „Ѩ`ÕºHõ
#∞Oz ɡ· ˜H˜ ~å=_»O. Ô~O_»∞ „ѨHõ$uѨ@¡ ÉèíÜ«∞OQÍ, q^èÕÜ«∞OQÍ ã¨O^Œ~°ƒùOÖ’.. "≥Ú`«ÎO qѨ¡=O QÆ∞iOp, Ѩi=~°Î# QÆ∞iOp
Ö’|_ç LO_Õ ã≤÷u #∞Oz ɡ· ˜H˜ ~å=_»O. JO>Ë „ѨHõ$ux J~°÷O =∂Ï¡_»∞HÀ=_»OÖ’ ‰õÄ_® D ^èÀ~°}˜ `˘Oy K«∂¿ã J=HÍâ◊O
KÕã¨∞HÀ=_»O. Wq Ô~O_»∂ ¿ÇÏ`«∞zO`«#‰õΩ ã¨O|OkèOz#q. LO@∞Ok. P^è Œ ∞ xHõ âß„ã‘ Î Ü « ∞ ™ê=∂lHõ ã≤ ^ •ú O `« O
¿ÇÏ`«∞|∞kú J<Õk P^è∞Œ xHõ`‰Ωõ QÆ∞O_≥HÍÜ«∞. W"åà◊ ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’
« ã‘fiHõiOz#"åà◊√¡QÍ =∞#O P^èŒ∞xHÍ#O`«~°"å^Œ∞Å#∞, |∂~°∞˚"å
Ü«∂=`ü „ѨѨOKåxfl PHõi¬OKÕ J<ÕHõ J^Œ∞ƒùù`åÅ "≥#∞Hõ D P^èŒ∞x‰õΩÅ#∞ ^è•©QÍ Z^Œ∞~˘¯#fl@∞¡ P^èŒ∞xHõ ѨÓ~°fi"å^Œ∞Å#∞
Ѩi}Ï=∞O H©ÅHõ"≥∞ÿ#k. "åà◊√¡ KÕã¨∞Î#fl „ѨÜ≥∂QÍÖËg JHõ¯_»∞#fl xÅ∞=iOK«ÖËHõáÈQÍ =∞# "å^Œ#Ö’ ‰õÄ_® P^èŒ∞xHõѨÓ~°fi <˘‰õΩ¯
áê`« ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ J#∞=∞uKÕÛq HÍ=Ù. <åQÆe Ѩ@ì_»"Õ∞ LO>Ë „Ѩ=∂^Œ"Õ∞.
P_»"åà◊¡‰õΩ x+≤^Œú"≥∞ÿ# KÀ@ =∞Ç≤Ïà◊Å∞ L`«ÊuÎÖ’ áêÖÁæ#_»O, P^èŒ∞xHÍ#O`«~° "å^ŒO g∞^Œ =∂i¯ûã¨∞ì "≥·Yi Uq∞˜? J<Õ
`«∞áêH©Ñ¨ ˜ì =~°æÜ«Ú^ŒúOÖ’ áêÖÁæ#_»O P =º=ã¨÷Ö’ Z=fi~°∂ „Ѩâ◊fl qѨ¡= ta~åxfl H˘OK≥O HõHÍqHõÅO KÕã≤#=∂@ "åã¨Î="Õ∞.
TÇ≤ÏOK«ÖË~°∞. x*ÏxH˜ Wk Ãã·^•úOuHõ ™ê÷~Ú #∞OzHÍHõ ~å[H©Ü«∞OQÍ P
^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’ Pk"åã¨∞Å#∞ Pi÷ˆH`«~°.. ÖË^•.. ™êOѶ≤∞Hõ "å^•Å#∞ Z^Œ∞~À¯"åÅ<Õ „Ѩܫ∞`«flO #∞Oz ÃÑ· „Ѩâ◊fl =zÛOk.
™êO㨯 $uHõ |O^èŒ<åÅ #∞Oz ɡ· ˜H˜ #_çÑ≤OKÕ „Ѩ„H˜ÜÕ∞ KåÖÏ J~Ú<å Jk KåÖÏ J=ã¨~°"≥∞ÿ#k. x[OQÍ<Õ Ãã·^•úOuHõ `«ÅO
ÃÑ^ŒÌ Z`«∞Î# [iyOk. Wk L`«ÊuÎ â◊‰õΩÎÅ Jaè=$kúH˜ ^•i fã≤Ok. #∞Oz ÃÑ· „Ѩâ◊fl =zÛLO>Ë J#∞|O^èŒOQÍ<≥·<å =∞~À =ÚYº"≥∞ÿ#
Wk Pk"åã‘ ã¨=∂*ÏxH˜ ã¨O|OkèOz# „Ѩ`ÕºHõ"≥∞ÿ# „Hõ=∞O. Jxfl „Ѩâ◊fl Z^Œ∞~°ÜÕ∞ºk. x*ÏxH˜ Wk "≥Ú^Œ>Ë "Õã¨∞HÀ"åeû# „Ѩâ◊fl.
ã¨=∂*ÏÖ’¡ WÏ¡Q [~°QÍÅx ÖË^∞Œ . ™êOѶ∞≤ Hõ ™êO㨯 $uHõ |O^è<åÅ∞
ˆ Œ J^Õ=∞O>Ë.. P^èŒ∞xHõ`« g∞^Œ =∞# ( =∂i¯ûã¨∞ì) "≥·Yi Uq∞˜?
ÃÑ^ŒÌQÍ =∂~°‰õΩO_®<Õ L`«ÊuÎ â◊‰õΩÎÅ Jaè=$kú [iˆQ ã¨=∂*ÏÅ∞ J<Õk. nxH˜ ã¨=∂^è•#O "≥`«∞‰õΩ¯O>Ë P^èŒ∞xHÍ#O`«~°, P^èŒ∞xHõ
‰õÄ_® LO_˘K«∞Û. =Åã¨"å^Œ HÍÅOÖ’ ÉèÏ~°`«^Õâ◊OÖ’ [iy# ѨÓ~°fi "å^•Å#∞ Z^Œ∞~À¯=_»O KåÖÏ `ÕeHõ.
=∂~°∞ÊʼnõΩ D áê~°≈fiO Z‰õΩ¯=QÍ LOk. =∞m¡ ^ŒO_»HÍ~°}ºO ^ŒQÆæiˆH =¿ãÎ... JHõ¯_» Pk"åã¨∞Å∞
L`«ÊuÎâ◊‰õΩÎÅ Jaè=$kú =Å¡ Pi÷Hõ L`åÊ^ŒHõ`« ÃÑ~°QÆ_»O J<Õ xi‡ã¨ ∞ Î # fl #∂`« # =º=㨠÷ # ∞ |∂~° ∞ ˚ " å =º=㨠÷ ‰ õ Ω
J~°OÖ’<ÕQÍHõ, ™êOѶ∞Hõ ™êO㨯 $uHõ |O^è<åÅxfl˜ #∞Oz =∞x+≤
÷ ≤ Œ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞=∞O@∞<åfl=∞O>Ë– JOu=∞OQÍ ™È+¨e[O kâ◊QÍ
q=ÚHõÎO HÍ=_»"Õ∞ „ѨQÆu. Wk uiy L`«ÊuÎ â◊‰õΩÎÅ Jaè=$kúH˜ ™êˆQ „Ѩܫ∂}OÖ’ ÉèÏQÆO J<Õ J~°÷OÖ’ K≥ѨÊ_®xH˜ „ѨQÆu ÉèÏ=#
^ÀǨÏ^ŒHÍi J=Ù`«∞Ok. ZO^Œ∞HõO>Ë Jaè=$kú J<Õk „ѨQÆuÖ’ KåÖÏ J=ã¨~°O. JѨÙÊ_»∞ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O QÆ∞iOz =∂Ï¡_»_®xH˜
ÉèÏQÆO. „Ѩã¨∞Î`«O L#fl ™ê=∂lHõ =º=ã¨÷ #∞Oz =∞~À =º=ã¨÷Ö’H˜ H˘`«Î ѨiHõ~°O =∞# KÕuÖ’H˜ =zÛ#@ì=Ù`«∞Ok. Wk =∂i¯ûã¨∞ì
Ѩi=~°# K≥O^Œ_O „ѨQu. JO^Œ∞=Å¡ „ѨQu J<Õk Kåi„`«H"∞#k.
Î » Æ Æ õ ≥ÿ qâı¡+¨}#∞ qâßÅO KÕã¨∞ÎOk.
JOu=∞OQÍ WѨÙÊ_»∞#fl L`«ÊuÎ „Ѩ„H˜Ü∞« Ö’¡ =~åæÅ ™ê÷#O =∂~°∞Û`«∂ 4. „w<£ÇÏOò ã¨O^Œ~ƒOÖ’ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞ Jaè=$kú QÆ∞iOz#
¨ °ù
H˘`«Î L`«ÊuÎ „Ѩ„H˜Ü«∞Å kâ◊QÍ Kտ㠄Ѩܫ∂}O. K«~°Û :
=∂i¯ûã¨∞ìÅ∞ ˆH=ÅO <åºÜ«∞ ÉèÏ=# #∞OKÕ =∂Ï¡_»_»O D „Ѩã¨OQÆO "≥Ú^Œ’¡ q=~°OQÍ<Õ K«iÛOz# „Ѩ`åº=∂flÜ«∞
‰õΩ^Œ~°^Œ∞. <åºÜ«∂<åºÜ«∂Å K«~°Û „Ѩã¨∞Î`« ã¨=∂[ ѨikèÖ’x Jaè = $kú x „w<£ Ç ¨ Ï Oò 㨠O ^Œ ~ ° ƒ ù O Ö’ WOHÍ =ÚO^Œ ∞ ‰õ Ω
~ÀA"ås q+¨Ü«∂Å∞ q=iOK«_®xH˜, JÖÏO˜ "å˜Ñ¨@¡ XHõ fã¨∞HõáÈ=_®xH˜ J=HÍâ◊O U"≥∞ÿ<å LO^•? Jã¨Å∞ P J=ã¨~°O
"≥·Yi fã¨∞HÀ_®xH˜ ^•i K«∂ѨÙ`«∞Ok. HÍh =∂i¯ûã¨∞ìÅ∞ Ѩi=~°Î# L#fl^•? LO^Œ#∞‰õΩO>Ë.. U U q+¨Ü«∂Å∞ =∞# =ÚO^Œ∞‰õΩ
ˆHO„^ŒOQÍ PÖ’z™êÎ~°∞ HÍ|˜ì ^•xH˜ „ѨQÆu J<Õk J`«ºO`« =™êÎ~Ú? D <åÅ∞QÀ qÉèÏQÆO WÖÏO˜ PÖ’K«#Å`À =ÚQÆ∞ã¨∞Ok. Î
H©ÅHõ"≥∞ÿ# Ѩx=Ú@∞ì. „ѨQÆu ÉèÏ=# QÆ∞iOz „Ѩ`ÕºHõ „â◊^Œú ÖˉõΩO_® WO^Œ∞Ö’ =¸_»∞ q+¨Ü∂Å∞ ‰õΩÑOQÍ „Ѩ™êÎ=#‰õΩ =™êÎ~Ú. nO`À
« ¡ Ψ
L^Œº=∞ q+¨Ü«∂Å#∞ =∂~°∞Ê ^Œ$+≤ì`À q=iOK«_»O Hõ+¨ìO. J~Ú<å D „Ѩã¨OQÆѨ٠K«„@O ѨÓ~°Î=Ù`«∞Ok.

56. 58 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
1. „w<£Ç¨ÏOò J<Õ Ü«Ú^ŒúO "≥#∞Hõ Pk"åã‘Å „Ѩ`åº=∂flÜ«∞ |$O^ŒO ǨωõΩ¯Éè∞í HõO KÕã∞¨ HÀ=_»O QÆ∞iOz PO^Àà◊# Ѩ_∞» `«∞OÏ~°∞.
Î
Jaè=$kúx ^èŒfiOã¨O KÕÜ«∞_»O, Pk"åã‘ „áêO`åÖ’¡x HÍ~˘Êˆ~ò ã¨OѨ^#∞, =#~°∞Å#∞ ~°H~HÍŠѨ^`∞Ö’¡ D ^Õâ◊ |∂~°∞"å
Œ õ° úŒ « ˚
ã¨Oã¨Å∞ K˘~°|_ç JHõ¯_ç ã¨ÇÏ[ ã¨OѨ^#∞ H˘Å¡Q˘@ì_O J<Õ ~O_»∞
÷ ¨ Œ » Ô =~°O ^ÀK«∞HÀ=_»O, ™ê„=∂["å^Œ ã¨Oã¨Å‰õΩ ^ÀzÃÑ@ì_O, ^•xH˜
æ ÷ »
=ÚYº"≥∞ÿ# „ѨÜ≥∂[<åÅ∞ áêÅHõ=~åæxH˜ L<åfl~Ú. D ~å[H©Ü«∞, J=ã¨~°"≥∞ÿ# áêÅ<åѨ~°"≥∞ÿ# J#∞‰õÄÅ q^è•<åÅ#∞ J=∞Å∞
Pi÷Hõ q+¨Ü«∂Å QÆ∞iOz# K«~°Û#∞ Ü«Ú^ŒúO ã¨=∞Ü«∞OÖ’ H˘OK≥O KÕÜ«∞_»O =O˜ "å˜`Àáê@∞ D ^ÀK«∞‰õΩ#fl =#~°∞Å #∞Oz
=ÚO^Œ∞‰õΩ fã≤ÔHà◊¡=K«∞Û. ÖÏÉèÏÅ∞ á⁄O^Œ∞`«∞#fl f~°∞ q=iOK«_»O =∂i¯ûã¨∞ì ~å[H©Ü«∂i÷Hõ
WѨʘ^•HÍ qѨ¡=, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ta~åÅ #∞Oz =zÛ# q=∞~°≈ J=Ù`«∞Ok. ÖËHõáÈ`Õ ~å[H©Ü«∞ q=∞~°≈ ^ŒQÆæˆ~ xÅ|_ç
qâı¡+¨} QÆ=∞x¿ãÎ.. Pk"åã‘ „áêO`åÖ’¡ Z<≥flxfl ~°HÍÅ qÅ∞"≥·# áÈ~Ú#@ì=Ù`«∞Ok. ™ê„=∂[º"å^•xH˜ LO_Õ =#~°∞Å ^ÀÑ≤_ô J<Õ
Yx[ ã¨OѨ^ŒÅ∞ L#fln, "å˜x H˘Å¡Q˘@ì_®xH˜ ZÖÏO˜ ã¨fiÉèÏ=OÃÑ· „â◊^Œú Ãјì ÖÏÉèÏÅ"Õ@ HÀã¨O Ѩx KÕ¿ã P =º=ã¨÷Ö’x
XѨÊO^•Å∞ [iyOn, HÍ~˘Êˆ~ò ã¨Oã¨÷Å∞ J_»qÖ’H˜ ZÖÏ JO`«~`« `«~å¯xfl q㨇iOz#@ì=Ù`«∞Ok. ^ŒO_»HÍ~°}ºO, „w<£ÇÏOò
æ° ¨
K˘~°|_»∞`«∞#fln KåÖÏ q=~åÅ∞ HõxÑ≤™êÎ~Ú. D HÀ}OÖ’ ã¨O^Œ~åƒùÖ’¡ WO`« =~°‰õΩ =zÛ# =∂i¯ûã¨∞ì qâı¡+¨}Ö’ D HÀ}O
ã¨∂HõΔ ‡™ê÷~Ú ã¨=∂Kå~°O, qâı¡+¨} =zÛOk. ÃÑ^ŒÌQÍ ÖË#>Ëì.
Dã≤ìO_çÜ«∂ HõOÃÑh HÍÅOÖ’ ‰=Å㨠^ÕâßÅ #∞Oz HÍÅ„Hõ=∞OÖ’ =∞# ^Õâ◊OÖ’ <≥·Ñ¨Ù}ºOQÆÅ „â◊=∞ KÒHõQÍ
WOQÍ¡O_£‰õΩ =Ú_ç Ѩ^•~å÷Å `«~°eOѨ٠[iyOk. JHõ¯_» ã¨~°∞‰õΩÅ∞ JO^Œ∞ÉÏ@∞Ö’H˜ =KåÛHõ "≥∞xOQ∑`Àáê@∞ L`åÊ^ŒHõ „Ѩ„H˜Ü∞ ‰õÄ_®
ÿ «
`«Ü«∂~°∞ KÕã≤ uiy ÉèÏ~°`« =∂Ô~¯’¡ J=Ú‡HÀ=_»O ^•fi~å ѨÙOA‰õΩO@∞Ok. `«^•fi~å „â◊=∞â◊H˜Îx H˘Å¡Q˘_»`å~°∞. =∂i¯ûã¨∞ì
™ê„=∂[º"å^Œ∞Å∞ ÖÏÉèÏÅ∞ á⁄O^•~°∞. =Åã¨Å q=ÚH˜Î, P `«~åfi`« qâı¡+¨}Ö’ „â◊=∞â◊H˜Îx ^ÀK«∞HÀ=_»O KåÖÏ H©ÅHõO. =∂~ü¯û
„ѨѨOK« ÃÑ@∞ì|_ç^•s q^è•#OÖ’ =zÛ# =ÚYº"≥∞ÿ# =∂~°∞ÊÅ∞, ~å[H©Ü∂i÷Hõ âß„™êÎxH˜ JOkOz# Q˘Ñ¨Ê KÕ~∞Ê Wk. ÃÑ@∞ì|_ç^•s
« °
„^Œ=º ÃÑ@∞ì|_ç „Ñ¨Ñ¨OpHõ~°}.. <ÕѨ^䌺OÖ’ HÍ~˘Êˆ~ò â◊‰õΩÎÅ∞ q^è•#O ™ê„=∂[º"å^ŒOQÍ Ñ¨i}q∞OKåHõ ‰õÄ_® PÜ«∞# KÕã≤#
Pk"åã‘ „áêO`åÖ’¡x =#~°∞Å∞ H˘Å¡Q˘ÏìHõ "å˜x UO KÕ™êÎ~Ú? D =∞øeHõ ã¨∂„fHõ~}‰õΩ HÍÅO K≥ÅÖ^x, ÃÑQÍ J=∂#gÜ«∞OQÍ,
° ¡ Ë Œ ·
J<Õk „Ѩ^è•#"≥∞ÿ# „Ѩâ◊fl. ^Œ∞~å‡~°æOQÍ „â◊=∞â◊H˜Î, P^Œ#Ѩ٠qÅ∞= ^ÀÑ≤_ô [~°∞QÆ∞`ÀO^Œx
ÃÑ@∞ì | _ç ^ •s q^è • #O... ^•x L#fl`« ^Œ â ◊ J~Ú# x~°∂Ñ≤OK«_»O ^•fi~å =∂i¯û[O WѨʘH©, ZѨʘH© J=ã¨~°"≥∞ÿ#
™ê„=∂[º"å^Œ ã¨fiÉèÏ=O ÖÏÉèÏÅ "Õ@. ÖÏÉèÏÅ HÍOHõΔ P =º=ã¨÷#∞ ã≤^•úO`«O Jx „ѨHõ ˜OK«QÆÅO.
#_çÑã∞OÏ~Ú. H=ÅO =Ú_çã~∞‰õΩÅ∞ H=ã¨O KÕã∞H˘x ã¨O`«$Ñ≤Î
≤ ¨Î ˆ ¨° Ô· ¨ 2. ^ŒO_»HÍ~°}º Jaè=$kú #=¸<å n~°HÍÅ ã¨∞ã≤~`« QÆ∞iOz
… ÷°
Ѩ_»^Œ∞. ^•x PÜ«Ú=Ù ZHõ¯_» LO@∞O^ŒO>Ë– =Ú_çѨ^•~å…Å#∞ `«Ñ¨ÊHõ =∂Ï¡_®eû LOk. ™êÖÏfiA_»∞O, PѨˆ~+¨<£ „w<£Ç¨ÏOò
H˘Å¡Q˘ÏìHõ „â◊=∞â◊H˜Îx HÍ~°∞KÒHõQÍ H˘x, L`«ÊuÎ KÕã≤ J^Œ#Ѩ٠"≥Ú^Œ,˜ ~O_»∞ ^ŒâÖ’¡ ‰KåÖÏ #ëêìÅ∞ [iy<å JHõ¯_ç „Ñ¨`åº=∂flÜ«∞
Ô ◊
qÅ∞=#∞ ™⁄O`«O KÕã¨∞HÀ=_»OÖ’ ^•y LOk. D `«~°¯O g∞^Œ =º=ã¨÷ xÅ|_Õ LOk. Wk XHõ Q˘Ñ¨Ê Éèí~À™ê. J~Ú`Õ U^≥·<å XHõ
P^è•~°Ñ¨_ç LO_Õ ã¨r= =º=ã¨÷ Jk. Ѷ¨Óº_»Öò HÍÅOÖ’ÖÏQÍ Jaè = $kú #=¸<å 㨠∞ ã≤ ÷ ~ ° O QÍ xÅ|_ç LO_» ÏxH˜ Zxfl
~°Hõ~°HÍÅ ~°∂áêÖ’¡ ã¨OѨ^Œ ^ÀK«∞H˘x Y*Ï<å xOѨÙH˘x J=HÍâßÅ∞OÏ~Ú? "å˜H˜ U"≥∞ÿ<å J=~À^è•Å∞<åflÜ«∂? Jx
~å[H©Ü∂kèHÍ~°O K≥ÖÏ~ÚOKÕ =º=ã¨÷ HÍ^Œ∞. =∂i¯ûã¨∞ì ~å[H©Ü∂i÷Hõ
« « PÖ’zOK«_O `«¿ÑÊg∞ HÍ^Œ∞. ^ŒO_»HÍ~°}º #=¸<å ѨÓiÎQÍ JHõ¯_ç
»
q=∞~°≈ – =Ú_ç ã¨~°∞‰õΩÅ∞ H˘Å¡Q˘@ì_»O`À<Õ =Úyã≤áȉõΩO_® Pk"åã‘ ã¨=∂*ÏxH˜ ã¨iáÈÜÕ∞ #=¸<å. P „Ѩ`ºÕ Hõ`Å#∞ ^Œ$+≤Ö’
« ì
„â◊=∞â◊H˜Îx ã¨~°∞‰õΩQÍ =∂iÛ, KÒHõQÍ ^•xfl H˘x, =ã¨∞Î L`«ÊuÎÖ’ ÃÑ@∞ì‰ΩO@∂<Õ D ѨijÅ# KÕÜ∞=K«∞Û. =∂=¸Å∞QÍ U Jaè=$kÌ
õ «
J^Œ#Ѩ٠qÅ∞= ™⁄O`«O KÕã¨∞HÀ=_»O QÆ∞iOz K≥ѨÊ_»O`À #=¸<å‰ J~Ú<å Ѩ~åº=~°}O, ™ê÷xHõ =º=ã¨÷Å∞, =#~°∞Å∞ J<Õ
ѨÓ~°Î=Ù`«∞Ok. HÀ}ÏÖ’¡ ^•x ã¨∞ã≤÷~°`« P^è•~°Ñ¨_ç LO@∞Ok. D "≥·Ñ¨Ù #∞Oz
D „^Œ=º ÃÑ@∞ì|_ç Ü«ÚQÆOÖ’ ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ =Ú_çã¨~°∞‰õΩÅ∞ K« ∂ ¿ãÎ .. D Ü« Ú ^•ú x fl `« @ ∞ì H ˘x xÅ|_» _ » O Ö’ U"≥ ∞ ÿ < å
L#fl ™ê÷=~åʼnõΩ ÃÑ@∞ì|_ç ã¨∞<åÜ«∂ã¨OQÍ `«~°eáÈ`«∞Ok. J=~À^è • Å∞OÏÜ« ∂ ? Jx n~° … H ÍÅ „Ѩ Ü ≥ ∂ [#O ^Œ $ ëêì º
^ŒO_»HÍ~°}ºO, X_çëê ÖÏO˜ „áêO`åʼnõΩ ÃÑ^ŒÌ Z`«∞# |Ǩïà◊*Ïu
Î =ÚO^Œã¨∞ÎQÍ PÖ’zOK«_»O ‰õÄ_® =∞Ozk.
HõOÃÑhÅ∞ "≥à◊¡_»O WO^Œ∞=ÖË¡. ÃÑ@∞ì|_ç Pk"åã‘ „áêO`åʼnõΩ 3. ^ŒO_»HÍ~°}º #=¸<å – P^èŒ∞xHõ ѨÓ~°fi ã≤÷uÖ’ LO_Õ
"≥à◊¡_®xH˜ ã¨Ç¨Ï[OQÍ<Õ „ѨÉèí∞`åfiÅ∞ ™êÜ«∞O KÕ™êÎ~Ú. nx HÀã¨O ™ê=∂lHõ |O^èŒ<åÅ#∞ KèÕkOK«∞H˘x ¿ÇÏ`«∞=Ù g∞^Œ P^è•~°Ñ¨_»_»O
H˘`«Î K«ÏìÅ#∞ fã¨∞H˘x =™êÎ~Ú. áê`« K«ÏìÅ#∞ HÍà◊¡H˜O^Œ "Õã≤ ^•fi~å L`«ÊuÎ â◊‰õΩÎÅ∞ Jaè=$kú K≥Ok „ѨQÆu kâ◊QÍ ™êQÆ∞`«∞#fl
`˘‰õΩ¯‰õΩO@∂ =ÚO^Œ∞‰õΩ "≥àÏÎ~Ú. WO^Œ∞Ö’ ã¨ÇÏ[OQÍ<Õ |∂~°∞"å
¨ ˚ „Ѩܫ∂}O. J~Ú`Õ ^Õâ◊OÖ’x qq^èŒ „áêO`åÖ’¡x L`«ÊuÎâ◊‰õΩÎÅ
â◊‰Ωõ ʼnõΩ LO_Õ Jqhu, ÅOK«Q˘O_ç`#O, áê~°^~≈° Hõ`« ÖËHáÈ=_»O,
Î « Œ õ Jaè=$kú "≥q^躌 Éèi`«OQÍ LOk. ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’x L`«ÊuÎâ‰Ωõ Å#∞
· í ◊ Î
"≥∂ã¨O =O˜=hfl Ѩx KÕã¨∞ÎOÏ~Ú. |∂~°∞˚"å=~°æOÖ’ „ѨuѨHõΔO Jaè=$kú KÕã¨∂Î .. P ™ê÷~ÚH˜ `«y#@∞ìQÍ JHõ¯_ç „Ñ¨`åº=∂flÜ«∞
"åà◊√¡, Jã¨=∞‡u^•~°∞Å∞ D K«ÏìÅ LÅ¡OѶ¨∞# QÆ∞iOz, `«Ñ¨ÙÊ_»∞ #=¸<å ѨÙ~ÀQÆq∞™ÈÎOk. ^•xfl ^èŒfiOã¨O KÕÜ«∞_®xH˜ #_»∞ã¨∞Î#fl
K«ÏìÅ∞ KÕÜ«∞_»O QÆ∞iOz, Jqhu =O˜ "å˜ QÆ∞iOz `«~°K«∂ Ü« Ú ^•ú x fl Z^Œ ∞ ~˘¯x, HÍáê_» ∞ HÀ=_» O ^Õ â ◊ O Ö’x qѨ ¡ = ,
=∂Ï¡_»∞`«∂ LOÏ~°∞. Éèí∂=ÚÅ∞, QÆ#∞Å∞ `«=∞ =~°æOÖ’<Õ XHõ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõâ‰Ωõ Å `«H} Hõ~=ºO. P kâ◊QÍ ~å[H©Ü∞« PO^Àà◊#Å∞
◊ Î Δõ ΰ

57. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 59
ѨÙã¨ÎHõ ѨiK«Ü«∞O (ã‘iÜ«∞Öò)
QÆu`åi¯Hõ Éè∫uHõ "å^ŒO
(7) - S~å Q˘Ö’a<£
(QÆ`« ã¨OzHõ `«~°∞"å~Ú...) ¿ãfiKåÛù#∞"å^ŒO : H˘_»=˜QÆO˜ ~ÀÇ≤Ï}© „Ѩ™ê^£
J"≥∞iHÍ ã¨OÜ«ÚHõÎ ~å„ëêìÖ’¡ `«`«fiâß„ã¨ÎѨ٠=∂i¯ûãπì Öˇxxãπì J<ÕHõKÀ@¡ H˘xfl q=~åÅ∞ =∂„`«"Õ∞ ÅÉèíº=∞ø`«∞<åfl~Ú. g˜^•fi~å
K«i„`« J"≥ ∞ iHÍ ã¨ O Ü« Ú Hõ Î ~å„ëêì Å „Ѩ [ Å áÈ~å@ K« i „`« # ∞
(XHõ J"≥∞iHÍ ã¨OÜ«ÚHõÎ ~å„ëêìÅ `«`«fiâß„ã¨ÎѨ٠K«i„`«<Õ Ñ¨Ù#ifli‡OK«_»O gÅ=Ù`«∞Ok.
=∂i¯ûãπì Öˇxxãπì Ѩ^ŒúuÖ’ qâı¡+≤OK«_»O J=ã¨~°=∞h, `«H˜¯# ~`∞Å∂, KÕuѨx"å~°∂, `«=∞`«=∞ W`«~° =$`«∞ÅÖ’ L`åÊ^Œ#
Ô· « Î
^ÕâßÅHõk =iÎOK«^Œh HÍ^Œ∞† J@∞=O˜ „Ѩܫ∞`«flO W`«~° ^ÕâßÅ KÕ¿ã"å~°∂ JO^Œin =ÚYºáê„`Õ J~Ú#ѨʘH©, =Å㨠ܫÚQÆOÖ’
q+¨Ü«∞OÖ’ [~°QÆÖË^Œ∞) J"≥∞iHÍ Pi÷Hõ „ѨQÆu Z‰õΩ¯=QÍ |`≥ÎO ‰õÄbÅ, ÉÏxã¨Å, J~°ú
J}QÍi# =~åæÅ∂, J}K«|_ç# ^ÕâßÅ∂ „áê^äq∞Hõ ™ê=∂lHõ
Œ Éèí∂™êfi=∞º <ÒHõ~°¡ „â◊=∞ÃÑ·<Õ P^è•~°Ñ¨_çOk. =Åã¨=zÛ#"åiÖ’
ã¨`åºÅ#∞ J<Õfi+≤OK«_O =∂#=Ù. ™êfi`«O„`«ºO HÀã¨O Zxfl HõëêìÅ∞
» H˘O^Œ~°∞ (=ÚYºOQÍ "åi ã¨O`å#O) ã¨OѶ¨∞OÖ’ ÃÑ© |∂~°∞˚"å,
Ѩ_ç<å, [~°∞QÆ∞`«∞#fl ã¨OѶ¨∞@#Å `≥~° "≥#Hõ U=∞=Ù`ÀO^À |∂~°∞"å `«~Q`∞Ö’¡ ÃÑH˜ ~åQÆeQÍ~°∞. J~Ú`Õ #Å¡"å~°∂, J"≥∞iHÍ
˚ °Æ « ·
QÆ=∞xã¨∂,Î J#=ã¨~,° „Ѩ`ºÕ Hõ q+¨Ü∂Å#∞ ÅHõΔ ºÃÑ@ì‰ΩO_®, Ö’`≥#
« õ · Pk=∞ `≥QÆÅ∂, "≥∞H˜ûHÀ *Ï`«∞Å∂, Pã≤Ü«∂"åã¨∞Ö’¡ JkèHõ
™ê=∂#º ã¨`åºÅ#∞ HõxÃÑ>Ëì „Ñ¨Ü∞« `åflÅ∞ H˘#™êQÆ∞`«∂<Õ LOÏ~Ú. ã¨OMϺ‰õΩʼnõΩ =∂„`«O ^Õâ◊"åºÑ¨ÎOQÍ =~°æÑ‘_»# `«Ñ¨ÊÖË^Œ∞† ^•x`À
D =~åæÅ ™êfi`«O„`«º áÈ~åÏÅx |ÅѨiz, =∂~°æ^Œ~°≈#O "åi áÈ~å@=¸ PQÆÖË^Œ∞.
K≥Ü«∞ºQÆey# `åufiHõ ã¨`åºÅ∞ ‰õÄ_® D „Ѩܫ∞`åflÖ’¡ ÉèÏQÆ"Õ∞. D JÅÊ ã¨OMϺ‰õΩÅ, "≥Ú`«ÎO HÍi‡Hõ=~°æѨ٠™êÇ≤Ï`«ºO,
áêÅHõ=~åæÅ K«i„`«Ö’ =∂„`«O W@∞=O˜ PÖ’K«#Å∂, K«~°ºÅ∂ ™ê"≥∞`«Å∂, áê@Å∂, áÈ~åÏÅ∂ Jxfl˜Ö’#∂ H˘xfl ^Œ$HõÊ^ä•Å∞
Jxfl˜h J}˜K≥Ü«∞º_»O =∂=¸Öˆ XHõ"Õà◊ "å˜x „Ѩ™êÎqOz<å, HõxÑ≤™êÎ~Ú. W=hfl ã¨=∂[O, =∂#= rq`«O, PÖ’K«<å q^è•<åÅ
"å˜H˜ =„HõÉÏëêºÅ∂, xO^ŒÅ∂ `«Ñʨ =Ù. Wxfl Ѩiq∞`«∞Å∞#flѨʘH,©
è QÆ∞iOz ã¨Ê+¨ìOQÍ#∂, ÉèÏ=QÆiƒù`«OQÍ#∂ =ºHõÎѨiz#@∞=O˜q.
D „ѨÜ∞« `åflÅ QÆ∞iOz =∞#‰õΩ `≥eã≤ #=∞‡^ŒQæÆ P^è•~åÖ’¡, PHõ~åÖ’¡ x~°HõΔ~å㨺`« XHõ ã¨=∞¿ãºQÍx Ö’`≥·# PÖ’K«<åâ◊H˜ÎH˜ Jk ÃÑ^ŒÌ
L^èŒ$`«O KÕÜ«∂e. D Ѩx KÕã¨∂Î<Õ ^Õâ◊O "≥Ú`åÎxH˜ ^ŒO_»HÍ~°}º K«∞@∞ì=Ú˜ì =∞@∞ìÃÑ@ì_»O J<Õ Ñ¨^Œúu Ü«Ú^Œú`«O„`«OÖ’ U
#=¸<å =∂„`«"∞Õ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O J=Ù`«∞O^•? PÜ«∂ „áêO`åÖ’¡x =~°æ"≥∞ÿ<å J#∞ã¨iOKÕ^Õ. „w<£Ç¨ÏOò Ô~O_»∞ ^Œâ◊Ö’¡ â◊`«$=Ù D
L`«ÊuÎ â◊‰õΩÎÅ Jaè=$kúH˜, ™ê÷xHõ ã≤÷uQÆ`«∞ʼnõΩ `«y#@∞ì áêÅHõ=~°æ Ѩ^Œú`Õ J#∞ã¨iã¨∞Î<åfl_»∞. J~Ú<å qѨ¡= Ãã·#ºO ZkiOz
#=¸<å‰õΩ „Ѩ`åº=∂flÜ«∂Å∞OÏÜ«∂? Jx WѨʘ #∞OKÕ xÅ|_çOk. nxH˜ `À_»∞ W`«~° „áêO`åÖ’¡ „Ѩ`åº=∂flÜ«∂Å∞
PÖ’zOKåeû LO@∞Ok. xi‡OK«_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOK«_»O =Å¡ ÖË^• ^•xH˜ J=ã¨~°"≥∞ÿ# K«~°Û
^ŒO_»HÍ~°}º #=¸<å‰õΩ P^è•~°"≥∞ÿ# ™ê÷xHõ =#~°∞Å∞, #_»Ñ¨_»O =Å¡ ^ŒO_»HÍ~°}ϺxH˜ ɡ· ˜ #∞Oz Q˘Ñ¨Ê ã¨OѶ‘∞ÉèÏ=O
™êfi=ÅO|#... J<Õq ™ê^è•~°} ™ê÷~ÚÖ’ Jxfl „Ѩ`åº=∂flÜ«∞ ^˘~°∞‰õΩ`«∞Ok. WѨÙÊ_»∞ ã¨OѶ‘∞ÉèÏ=O ‰õÄ_»QÆ@ì_»"Õ∞ =ÚYºO. Jk
#=¸<åʼnõÄ LѨÜ≥∂QÆѨ_Õ"Õ J~Ú<å WOHÍ KåÖÏ P=ã¨~°O Zxfl ~°∂áêÖ’¡, Zxfl q+¨Ü∂Ö’¡ LO@∞O^À Ö’`«∞QÍ PÖ’zOKåe.
«
LO@∞Ok. |∂~°∞˚"å =º=ã¨÷ U U „áêO`åÖ’¡ ZÏ¡ =#~°∞Å∞, â◊`«$=Ù#∞ HõHÍqHõÅO KÕÜ«∞_®xH˜ Jxfl "≥·Ñ¨ÙÅ #∞Oz Hõ=Ú‡H˘x
„â◊=∞â◊H˜Î ^ÀK«∞‰õΩO@∞#fl^À QÆ∞Ô~Îiy ^•xH˜ „Ѩ`åº=∂flÜ«∂Å#∞ ~å"åÅO>Ë – qѨ¡= =∂~°æOÖ’ ^ÕâßxH˜ J=ã¨~°"≥∞ÿ# "Õˆ~fi~°∞
~°zOKåeû LO@∞Ok. „Ѩ`åº=∂flÜ«∂Å∞OÏÜ«∞<Õ J=QÍǨÏ#, "å˜ QÆ∞iOz# K«~Û° , gÖˇ# ·
^ŒO_»HÍ~°}º L^Œº=∂xH˜ D Ü«Ú^ŒúHÍÅOÖ’ Jxfl ~°HÍÅ∞QÍ =~°‰õΩ P kâ◊QÍ ~å[H©Ü«∞ „Ѩܫ∞`«flO KåÖÏ J=ã¨~°O.
ã¨Ç¨Ü«∞ ã¨Ç¨ÏHÍ~åÅ∞ JOkOz HÍáê_»∞HÀ"åÅO>Ë JHõ¯_ç ^ŒO_»HÍ~°}º Jaè=$kú #=¸<å– „ѨQÆu ÉèÏ=# QÆ∞iOz D
„Ѩ`åº=∂flÜ«∂xfl |ÅOQÍ Éˇ·@ „ѨKå~°O KÕÜ«∂e. JѨÙÊ_»∞ Ü«Ú^Œú HÍÅOÖ’ ã¨∞n~°… ã¨OÉèÏ+¨} [~°Q=Åã≤ LOk. JHõ¯_ç „Ñ¨[Å∞,
Æ
ã¨ÇÏ[OQÍ<Õ 'D „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O Pk"åã‘ ã¨=∂*ÏxH˜ ã¨iáÈÜÕ∞k
¨ áÈ~å@HÍ~°∞Å∞, ~°K~Ú`«Å∞ KåÖÏ ÃÑ^ŒÌ Z`«∞# D Ѩx KÕã∞<åfl~°∞.
« Î ¨Î
Hõ^•? W`«~° „áêO`åÅ =∂>Ëq∞@—<Õ ã¨O^ÕǨÏO Z^Œ∞~°=Ù`«∞Ok. "åà◊¡`À =∞#O Q˘O`«∞ Hõeáêe. KÕ~Ú HõÅáêe. "åà◊¡ =ÚO^Œ∞,
qѨ¡=HÍ~°∞Å∞ W`«~° ã¨=∂*ÏÖ’¡ ~å[H©Ü«∞ L^Œº=∂Å∞ x~°fiÇ≤ÏOKÕ =∞# =ÚO^Œ ∞ .. JOu=∞OQÍ D ^Õ â ◊ qѨ ¡ = O =ÚO^Œ ∞
J=HÍâ◊"Õ∞ =¿ãÎ "åà◊¡ ^ŒQÆæ~° P „áêO`åÖ’¡ „Ѩ`åº=∂flÜ«∞O ™ê„=∂[º"å^ŒO, áêÅHõ=~°æO, =º=ã¨÷Å∞ ÃÑ_»∞`«∞#fl ã¨OH˜¡+¨ì"≥∞ÿ#
xi‡OK«_®xH˜ J=ã¨~°"≥∞ÿ# q[<£ LO^Œ<Õ #=∞‡HõO HõeyOKåe. ã¨"åà◊¡#∞ q_»=∞~°∞ÛHÀ"åe. ^•xH˜ J<ÕHõ PÖ’K«#Å#∞ "Õ∞à◊qOz
WÖÏO˜q U"≥<å ~å[H©Ü∂Å =Å¡, PK«~}Ö’ JOu=∞OQÍ `ÕÖÏeû
· « ° J=ã¨~°"≥∞ÿ#, J~°÷=O`«"≥∞ÿ# J<Õfi+¨} ™êyOKåe.
LO@∞Ok. gÖˇ·# =~°ÔH·<å JÏ¡ W`«~° ã¨=∂*ÏÖ’¡ qѨ¡"åK«~°} – =∂iÛ 10, 11 q~°ã¨O 23= =∞Ǩã¨ÉèíÅ „Ѩã¨OQÆáê~î°O
ÃÑOz`Õ P kâ◊QÍ H˘`«Î "≥Å∞QÆ∞ „Ѩã¨iã¨∞ÎOk. (J~ÚáÈ~ÚOk)
J

58. 60 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
„Ѩu|O^èŒHõO HÍ^Œ∞. Éè∫uHõ"å^ŒO, ÉèÏ=~°Ç≤Ï`«O J<Õ Ô~O_»∞ J~å÷Å∞ ''Éè∫uHõ"å^ŒO,
''U"À H˘xfl J~°∞^≥# ã¨O^Œ~åƒùÖ’¡ `«Ñʨ J"≥∞iHÍÖ’x `«`fiâß„ã¨Î
· « P^Œ~°≈"å^ŒO—— J<Õ =¸_À J^蕺ܫ∞O "≥Ú^Œ’¡ q=iOK«|_®¤~Ú)
J^è Œ º Ü« ∞ #=∞O`å q^•º~° O QÍxˆ H Ѩ i q∞`« O ——. 49 J~Ú`Õ giH˜ „Ѩ=ÚY J#∞Ü«∂~Ú J~Ú# ~åÖòÊù "åÖ’¤ Z=∞~°û<£ WÖÏ
ã¨fiÜ«∞OtH˜Δ`«∞Öˇ·# H˘O^Œ~°∞ `«`«fi"Õ`«ÎÅ∞ =∂„`«O H˘O`«=~°‰õÄ ~°∂_èôQÍ J<åfl_»∞. ''<Õ#∞ ™È+¨eã¨∞ìÅ L^•~°ÉèÏ=#Åh, "åi
Éè∫uHõ"å^Œ, QÆu`åi¯Hõ"≥·Yi Hõey LO_Õ"å~°∞. "≥·*Ï˝xHõ ^èÀ~°}˜ ã≤^•úO`åÅ Q˘Ñ¨Ê`«<åhfl, "å˜ „áÈ`åûǨxH˜ `À_»Ê_Õ L`åûǨhfl
L<åfl, ÖËHáÈ~Ú<å ''"≥Ú^Œ ˜ #∞Op `åufiHõ PÖ’K«#Å∂, ÉèÏ"åÅ∂,
õ x[OQÍ Q“~°q™êÎ#∞.55 âß„™êÎÖ’¡ QÆu`«~å¯xÔH@∞=O˜ ™ê÷#O LO^À
„Ѩuáê^Œ#Å∂ J"≥∞iHÍ K«i„`«#∞ =∞ÅK«_®xH˜ „Ѩܫ∞uflã¨∂Î<Õ J`«#∞ K≥áêÊ_»∞. ''#Hõ„Δ `åÅ#∞ q=iOKÕ YQÀà◊âß„ã¨=¸, ã¨OYºÅ#∞
Î
L<åfl~Ú——.50 q=iOKÕ QÆ}`âß„ã¨=¸, ã¨fiÉèÏ"åÅ#∞ q=iOKÕ ~°™êÜ«∞#âß„ã¨=¸
˜ « Î Î
„Ѩ*ÏHõq "åÖòì q›ò=∞<£ ~°K#Å =Å¡ „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ L^Œº=∂Å
« L#fl>Ëì âß„™êÎʼnõΩ âß„ã¨ÎO XHõ@∞Ok J^Õ QÆu`«~°¯O. Jk x*ÏxH©,
g∞^Œ K≥ѨCHÀ^ŒQÆæ Éè∫uHõ"å^Œ, QÆu`åi¯Hõ „ѨÉèÏ=O LO_çOk. ''QÆ_ç¤ J|^•úxH© qK«HõΔ} `≥e¿Ñ "Õ∞^茗—.56
Ѩ~°HõÅ∞—— J<Õ `«# Hõq`«Ö’ q›ò=∞<£ JOÏ_»∞. J"≥∞iHÍ ã¨OÜ«ÚHõÎ ~å„ëêìÖ’¡ ™È+¨e[O "Õà◊¥§#∞‰õΩ#flk
''„ѨtflOK« ™êǨÏã≤OK«xHõ ^•xfl, ѨO`˘q∞‡^À â◊`å|ÌѨ٠`˘e ~ÀAÅ HÍi‡Hõ=~°æ áÈ~åÏÖ’¡#∂,
Ü«∞^•~°÷`« <å‰õΩ P"≥∂^ŒO ã¨OѶ¨∂xfl ã¨O㨯iOz P^Œ~°≈=O`«"≥∞ÿ# ™È+¨eãπì ã¨=∂*ÏÅ#∞
P^ŒºO`«O ~°OQÆiOz# Éè∫uHõ"å^ŒO <≥ÅH˘ÖËÊ „Ѩܫ∞`åflÖ’¡#∂#∞. 1848 <å˜ J#∞Éèí=A˝Öˇ·# [~°‡<£
~°∂_èç J~Ú# q*Ï˝<åxH˜ [Ü«∞O HõÅQÍe – (*’ÃãѶπ "Õ_»~ü"Õ∞Ü«∞~ü `«k`«~°) qѨ¡=HÍ~°∞Å ~åHõ`À#∂, 1905
YzÛ`«"≥∞ÿ# „ѨÜ≥∂QÍÅ∞ ÃÑOá⁄O^•e——.51 ~°ëêº qѨ¡=O `«~°"å`« =Åã¨=zÛ#"åi`À#∂ ™È+¨e[O |ÅѨ_ç,
ÃÇÏÔQÖò QÆu`«~å¯xfl QÆ∞iOz# `«# "åºMϺ#OÖ’ (ÃÇÏÔQÖò âß„ã‘ÎÜ«∞~°∂ѨOÖ’ ^Œ~°≈#q∞zÛ qHÍã¨O K≥OkOk. "≥Ú`«ÎO g∞^Œ
`«`fiâß„™êÎxH˜ *ˇ. QÀã≤H± ~åã≤# ©Hõ QÆ∞iOz# "åºMϺ#O) q›ò=∞<£
« ì ''J"≥∞iHÍ `«`«fi^èÀ~°}˜H˜ x~°O`«~°O H˘`«Î r"åhfl, kâ◊#∂ WzÛ#k
"Õ∞^è•qQÍ QÍOcè~åºhfl, `«# ÉèÏ"åÅÃÑ· QÆu`«~°¯O „ѨÉèÏ"åhfl ÔH~°ÏÖÏ¡ =Åã¨=zÛ# „Ѩ[ÖË——.57
„Ѩ^Œi≈™êÎ_»∞. HÍi‡Hõ``fi"Õ`Ϋ J~Ú# *’ã¨Ñπ¶ _çÜ∞≥ >ˇ<£ ÃÇÏÔQÖò#∞ J^躌 Ü«∞#O
« « ˚
''=∞x+≤ =∞#ã¨∞Ö’ Ju QÆOcè~°"≥∞ÿ# ÉèÏ=# XHõ@∞O@∞Ok. K≥Ü∞« º‰õΩO_®<Õ QÆu`«~¯° OÖ’ J^Œ∞ƒù`"∞≥ # Hõ$+≤ KÕâß_»∞. XHõ ™È+¨eãπì
« ÿ
XHõ=OHõ <Õ#∞ J<Õ =∂#= ã¨Ç¨Ï["≥∞ÿ# J=QÍǨÏ<å, ÉèÏ"åÅ∂, „ѨK∞~°}‰õΩ ã¨Oáê^Œ‰Ω_»∞QÍ 1888Ö’ J`«#∞ ¿ÇÏ =∂Ô~¯ò ã¨"∞‡Ö’
« õ ≥
JO`«~å`å‡, "Õ∞^è•=ÙʼnõΩ HõeQ P#O^Œ=¸ WÖÏO˜qOHÍ Z<≥fl<Àfl
ˆ |e J~Ú#"åi `«~°Ñ¨Ù# "åkOKå_»∞. ''^Œ áêl˜"£ BòHõ"£∞ PѶπ
LO>Ë, =∞~˘Hõ=OHõ <Õ#∞ HÍxk JO>Ë "≥Ú`«ÎO =ã¨∞ÎQÆ`«OQÍ Ñ¶ÖÏã¨Ñ,‘¶ ѶřêѶHÖò Z¿ãûãπ—— J<Õ `«# ~°K#Å∂, J<ÕHõ LѨ<庙êÅ
≤ ≤ ≤õ «
Hõ#|_»∞`«∞#fl Éè∫uHõ qâßfiO`«~åà◊=¸, ^•x ã¨∂„`åÅ∂, g@xfl˜H© ^•fi~å _çÜ≥∞>ˇ˚<£ QÆu`åi¯Hõ Éè∫uHõ"å^ŒOÖ’x =ÚMϺOâßʼnõΩ
J=`«Å ã¨÷Å, HÍÖÏÖ’¡ U=ÚO@∞Ok. =ÔQ·~å „Ñ¨â◊flÅhfl LOÏ~Ú. HÍi‡‰õΩÅÖ’ P^Œ~} HõeÊOKå_»∞. Z_»fi~ü¤ ɡÅg∞ ™È+¨eãπì ã¨=∂[O
°
g˜<≥ÖÏ ã¨=∞#fi~ÚOz q=iOK«_»O, g˜ =∞^Œº#∞#fl ã¨O|O^èŒO QÆ∞iOz ~åã≤# ''Å∞H˜OQ∑ ÉϺH±=~ü¤—— J<Õ #=Å ‰õÄ_® ÉÏQÍ
Z@∞=O˜k, J<Õ „Ѩâ◊flʼnõΩ ã¨=∂^è•#O ÃÑ·<Õ q*Ï˝#=¸, Hõà◊Å∂, „áêK«∞~°ºO á⁄OkO^Œ<Õk QÆ=∞<å~°›O.
^Õâ◊^ÕâßÅ PHÍOHõΔÅ∂, "≥Ú^ŒÖˇ·#=hfl P^è•~°Ñ¨_ç LOÏ~Ú... D "≥·*Ï˝xHõ `«`«fiâß„ã¨ÎO QÆu`åi¯Hõ Éè∫uHõ"å^ŒO J"≥∞iHÍ
JOâßÅ QÆ∞iOz WѨʘ=~°‰õÄ l.ZѶπ. ÃÇÏÔQÖò JO`« ÉÏQÍ Ñ¨ÓiÎ ã¨OÜ«ÚHõÎ ~å„ëêìÅÖ’ ÉÏQÍ "Õà◊¥§#∞‰õΩx L#fl@∞=O˜k. ^•x
q=~°} WzÛ#"åÔ~=~°∂ ÖË~°∞——.52 K«i„`« `«ÑÊHõ edOK«|_»∞`«∞Ok. *Ï˝#qHÍã¨O HõeyOKÕ J@∞=O˜
¨
q›ò=∞<£ K≥¿ÑÊ"å˜Ö’ ã¨=∞#fiÜ«∞ÉèÏ=<å, ã¨~°fi™êfihfl K«i„`« "≥Å∞=_»_®xH©, ™È+¨eãπì ^èÀ~°}˜ Hõey# HÍi‡Hõ=~°æѨÙ
ѨiQÆ}˜OK«_»O, =ºuˆ~Hõ â◊‰õΩÎÅ#∞ q_»nÜ«∞~åxqQÍ ÉèÏqOK«_»O Pq~åƒù"åxH© ã¨O|O^èŒO LO@∞Ok.
"≥Ú^ŒÖˇ·# JOâßÅ∞<åfl~Ú. g@xfl˜H© x~å‡}Ï`«‡Hõ P^è•~åÅ∂, References:
=¸ÅHÍ~°}ÏÅ∂ ÃÇÏÔQÖò ã¨∂„`åÅ ^•fi~å Åaè™êÎ~Ú. J=hfl 49. Howard Mumford Jones, American Humanism: Its
™œHõÖϺhfl, =ºuˆ~Hõ â◊‰Ωõ Å ã¨OѶ∞¨ ~°¬} ^•fi~å HõeQ ã¨fiÜ«∞OK«Å<åhfl
Î ˆ Meaning for World Survival, p.24
QÆ∞iOz#@∞=O˜q. 50. Werkmeister, A History of Philosophical Ideas in
''Jxfl˜H<åfl =ÚYº"≥∞#^Õq∞@O>Ë ÃÇÏÔQÖò q=~°} ã¨OѶ∞¨ ~°¬}
õ ÿ America, p.3
J<Õ ^ •xfl QÆ u `« ~ å¯xH˜ #=¸<åQÍ J~° ÷ O KÕ ã ¨ ∞ HÀ=_®xH˜ 51. Quoted in Parrington, Main Currents in American
`À_»Ê_»∞`«∞Ok... q›ò=∞<£ K≥Ñ≤Ê# „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ ã¨=∞#fiÜ«∂xH˜ Thought, Vol.3, p.81
Wk `«y# `«`«fi^èÀ~°}˜——.53 52. Quoted in Schneider, A History of American Philoso-
ÏH©QÍ K≥áêÊÅO>Ë („|∂H± á¶êO `«k`«~° P^Œ~°≈ Hõ=¸ºxãπì phy, p.162
ã¨=∂*ÏÅ#∞ ™ê÷Ñ≤Oz#) „Ï<≥ûO_≥O@eãπìÅ#|_Õ JkèQÆ=∞#"å^Œ 53. Ibid., p.163
`åufi‰õΩÅ∞ "åã¨Î"åÅ#∞HÍHõ, |∂~°∞˚"å "åã¨Î"åÅ#∞ JkèQÆq∞OKÕ 54. Miller, The American Transcendentalists, p.ix
„ѨÜ∞« `«flO KÕâß~°∞. ''„Ï<≥ûO_≥O@eãπÅk U^À „Ѩ`ºÕ Hõ ã≤^•úO`«"å^Œ
ì 55. Ibid., p.17
"≥·Yi HÍ^Œ∞, ÉèÏ=~°Ç≤Ï`«"≥∞ÿ# "åºáê~° ã¨O㨯 $u XuÎ_ç HÍ~°}OQÍ 56. Seldes, Great Quotations, p.237
=∞#ã¨∞# HõeˆQ P„HÀâ◊O——.54 (''ÉèÏ=~°Ç≤Ï`«"≥∞ÿ#—— J<Õ Ñ¨^ŒO 57. Schneider, A Hostory of American Philosophy, P. vii
`åufiHõÑ~OQÍ HÍHõ huѨ~OQÍ "å_»|_çOk. "≥∞©iÜ«∞e[O JO>Ë
¨° ° (WOHÍ LOk) J

59. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 61
ã‘iÜ«∞Öò
– ÔH.q. ‰õÄ~°‡<å^ä£
Piìã¨∞ì : ~åÜü∞ eK≥ì<£ã≤ì<£
(3)
(QÆ`« ã¨OzHõ `«~°∞"å~Ú...)
QÆ`« ã¨OzHõÖ’ K«kqOk ǨÏ~°#fl J#∞Éèí=O. ǨÏ~°#fl ã¨∂~°∞º_ç ¿ãflÇ≤Ï`«∞_»∞. ã¨∂~°∞º_»∞ P=Ói#∞Oz
"≥o¡áÈÜ«∂Hõ J`«_çx ǨÏ~°#fl Ü≥∞xfl ™ê~°∞¡ Hõe™ê_À `≥eÜ«∞^Œ∞. Jã¨Å∞ Hõe™ê_À ÖË^À ‰õÄ_® `≥eÜ«∞^Œ∞.
HÍh "åà◊§‰õΩ Ü≥∞=~°∞ ^ÕxHÀã¨O xÅ|_®¤~À `≥Å∞ã¨∞. xÅ|_»QÆey# q+¨Ü«∂ÅHÀã¨O xÅ|_ç f~åÅ#fl
`«`«fiO "åik. W^ŒÌ~°∂ JÖψQ xÅ|_®¤~°∞. Ü≥∞=iH˜ gÖˇ·# Ѩ^ŒúuÖ’ "åà◊√§. D ã¨OzHõÖ’ ã¨∂~°∞º_ç
XHÍ<˘Hõ ¿ãflÇ≤Ï`«∞~åe J#∞Éèí=O.
***
Å`«
- ¿ãflÇ≤Ï`«∞~åÅ∞
J#fl HõÅ=‰õΩO_® LO>ËË WѨÙÊ_»∞ <Õ<≥ÖÏ LO_Õ^•<Àfl <å‰õΩ `≥b^Œ∞. =ÓÇ≤ÏOK«ÖË#∞ ‰õÄ_®. ZÖÏQÀ XHõÖÏQÍ, Ü≥∞Hõ¯_À
XHõKÀ@ ÜÕ∞^À XHõ Ѩx KÕã¨∞O_Õ^•<Õfl"≥∂. |Ǩïâß Jã¨Å∞ |uH˜ LO_Õ^•xfl HÍ^Õ"≥∂!
WѨÙÊ_»∞ J#fl ÖË_»∞. ZHõ¯_À XHõKÀ@ =Ù<åfl_»∞ÖË Jx J#∞HÀ=_®xH˜ ‰õÄ_® ÖË_»∞. qQÆ`« rqQÍ, xâ◊ÛÅOQÍ =Ù#fl J#fl
â◊"åxfl D Hõà◊§`À K«∂™êHõ ‰õÄ_® WOHÍ ZHõ¯_À XHõ KÀ@ LO_Õ LOÏ_»x ZÖÏ J#∞‰õΩOÏ#∞? J#fl „áê}ÏÅ`À LO_ç
LO>ËË, ã¨r="≥∞ÿ# #kÖÏ „Ѩ=Ç≤Ïã¨∞ÎO>Ë, =∞#™ê~å #=Ùfi`«∞O>Ë JO`«HõO>Ë HÍ=eã≤Ok U=ÚOk <å‰õΩ!
HÍh J#fl#∞ =∞@∞ìÃјì# "åà◊§‰õΩ `≥eÜ«∞xk XHõ ˜ LOk. J#fl ÖËHõáÈ~Ú<å WѨÙÊ_çHõ <å‰õΩ =zÛ# "≥eu ÖË^Œ∞. D

60. 62 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
[#‡H˜ ã¨iѨ_® Éèí~À™ê WKåÛ_»∞. <å g∞^Œ <å‰õΩ #=∞‡HõO HõÅ"åÅxÑ≤OKÕk.
WKåÛ_»∞. U `À=Ö’ #_»"åÖ’ <ÕiÊOKå_»∞. |uH˜#xfl ~ÀAÅ∞ "≥Ú^Œ™êi Hõeã≤Ok HÀ~°∞ì ^ŒQ~. J#flx "å~Ú^•HÀã¨O
˜ æÆ °
xѨÙÊ Hõ}˜HõÖÏ¡ |`«HÍÅx K≥¿ÑÊ_»∞. fã¨∞‰õΩ=ã¨∞<åfl~°x JHõ¯_çH fã¨∞HàÏ¡~∞° . <Õ#∞ P HÀ~°∞#∞, JHõ¯_»
Î ˆ Ô ì
*** L#fl =∞#∞+¨μÅ#∞, #Å¡HÀ@∞ "Õã¨∞‰õΩ#fl <åºÜ«∞"å^Œ∞Å#∞
x*ÏxH˜ J#fl ÖËHõáÈ`Õ K«zÛáÈ~Ú LO_Õ^•xfl. XHõ qO`«QÍ J=∂Ü«∞HõOQÍ K«∂ã¨∞Î<åfl#∞.JO`«Ö’ J<åfl "åà◊§
"Õ à ◊ |uH˜ LO>Ë r=K« Û ù = OÖÏQÍ LO_Õ ^ •xfl `« Ñ ¨ Ê , "åº<£ ~å=_»O, J#fl ^ŒQÆæiH˜Ü≥∞=~À ##∞fl fã¨∞ÔHo¡ ѨiK«Ü«∞O
|O_» ~ å~ÚÖÏQÍ LO_Õ ^ •<Õ fl QÍx WÖÏ WѨ Ù _» ∞ h`À KÕ™ê~°∞.
=∂Ï¡_Õ^•xfl HÍ^Œ∞. WÖÏ ^è≥·~°ºOQÍ xÅ|_»QÆeˆQ ^•xfl HÍ^Œ∞, ѨÅHõiOѨÙÅÜ«∂ºHõ J_çˆQ_»∞, '=∞i ÜÕ∞O KÕ^•Ì=∞x
JOk <å`À J#fl QÆ∞iOz# *Ï˝Ñ¨HÍÅ∞ <å`À ѨOK«∞HÀ=∞x J#∞‰õΩO@∞<åfl—=x.
JO>Ë. 'W^ÕO „Ѩâfl◊ — J#∞‰õΩ<åfl#∞. <å=~°‰Ωõ rq`«O =Úyã≤#>Ëì
*** J#∞‰õΩ<åfl#∞ Hõ^•. Jã¨Å∞ WOˆHO LOkHõ¯_» |`«Hõ_®xH˜?
<å‰õΩ `≥b‰õΩO_®, <å „Ñ¨"Õ∞Ü«∞O ÖˉõΩO_® <Õ<˘Hõ ÃÑ#∞ ÜÕ∞O K«∂ã¨∞‰õΩx ÖË^• ÜÕ∞O PtOz |`«HÍe? 'K«xáÈ^•=∞x
„Ѩ=∂^ŒOÖ’ z‰õΩ¯‰õΩ<åfl#∞. <åH˘zÛ# [É˃q∞’ `≥e¿ãÖ’QÍ<Õ J#∞‰õΩO@∞<åfl#x K≥áêÌ=∞xÑ≤OzOk XHõ¯ HõΔ}O. HÍh
<å rq`«OÖ’ pHõ@∞¡ =Úã¨∞~°∞‰õΩ<åfl~Ú. `À_»∞ ÖˉõΩO_® K≥ѨÊÖËHõáÈÜ«∂#∞. ã¨=∂^è•#OQÍ #"Õfi#∞. <Õ#∞ #qfi K≥Ñ≤Ê<å
`«∞áê#∞Ö’ "˘O@iQÍ z‰õΩ¯‰õΩáÈÜ«∂#∞. <˘Ñ≤ʉõÄ_® `≥bx <Õ#∞ K≥ÉÏÌ=∞#∞‰õΩ#fl q+¨Ü«∞O J~°÷O J~Ú#@∞ìOk.
™ê÷~ÚÖ’ ÉÏ^èŒ K«∞@∞ì‰õΩOk. HÍK«∞‰õįK«∞#fl Kå=Ù "Õ@∞ HÀã¨O HÍh ÜÕ∞g∞ J~°úOHÍ#>Ëì =Ù<åfl_»∞. <å K«^Œ∞=Ù QÆ∞iOz
Z^Œ∞~°∞ K«∂_®ÖÏ, ÖËHõáÈ`Õ <Õ<Õ Kå=Ù#∞ H“yeOK«∞‰õΩx D J_çQ_»∞. _ç„w J~ÚáÈ~ÚOk Hõ^• ÖÏ K«^∞=Ù J<åfl_»∞. '*’‰õΩ
ˆ Œ
z„`«=^èŒxJO`«O K≥Ü«∂ºÖÏ? Jx=∞^èŒ# Ѩ_»∞`«∞#fl ~ÀAÅq. QÍ =ÙO^•— J#∞‰õΩ<åfl#∞. <Õ<Õq∞© ÖÏ K«^Œ=_»"Õ∞q∞©
JѨʘ ÉÏ^èŒx, =∂#ã≤Hõ Ѩiã≤÷ux WѨÙÊ_»∞ g∞‰õΩ J#∞=kOz J#∞‰õ Ω <åfl#∞. JÖÏ KåÖÏ q+¨ Ü « ∂ Å∞ KåÖÏ `« ‰ õ Ω ¯=
K≥ Ñ ¨ Ê QÆ Å <å J#flk 㨠O ^Õ Ç ¨ Ï "Õ ∞ . ÖË H õ á È`Õ , XHõ " Õ à ◊ ã¨=∞Ü«∞OÖ’ =∂Ï¡_Õ_»∞. D֒ѨŠˆHã¨∞ >ˇÿ"£∞ J=_»O =Å¡
K≥Ñ≤Ê<åÜ≥∞=iÔH·<å Ü≥∞O`« J~°÷=∞=Ù`«∞O^À ‰õÄ_® ã¨O^ÕǨÏ"Õ∞ =∂ ã¨OÉèÏ+¨} =Úyã≤Ok.
<å‰õΩ. ^ÕǨÏO #_çz# ^•~°∞Å∞, Ö’`«∞Å∞ HõxÑ≤Oz#O`«QÍ P `«~åfi`« *ˇ·Ö’¡ =ÚÖÏHõ`ü. HÍh H˜ ˜H©H˜ W=`«Å <Õ#∞,
ǨÏ$^ŒÜ«∞OÖ’x HõÖ’¡ÖÏÅ∞ HõxÑ≤OK«=ÙHõ^•. J=`«Å `«#∞ LO_Õ ã¨iH˜ ÜÕ∞g∞ =∂Ï¡_ÖHõ ^Œ∞óYO =zÛOk.
» Ë
*** *ˇÅ~ü `À =∂Ï¡_ç ֒ѨeH˜ Ñ≤eÑ≤OK«∞‰õΩ<åfl_»∞. <Õ#∞ Ü≥∞O^Œ∞‰õΩ
·
^•^•Ñ¨Ù P ~ÀAÖ’¡ =zÛOk J#fl ^ŒQ~° #∞Oz Hõ|∞~°∞. K«^Œ"åÖ’ K≥áêÊ_»∞.
æÆ
JѨÙÊ_»∞ `«#∞ *ˇ·Ö’¡ =Ù<åfl_»∞. "≥Ú^Œ@ Ѩ ˜ìOK«∞HÀÖË^Œ∞ <Õ#∞. <å rq`«O =ÚyOѨ٠=∞Å∞ѨÙÖ’ D H˘`«Î =∂~°æO <å‰õΩ
HÍh H˘xfl ~ÀAÅH˜ =∞m§ Hõ|∞~˘zÛOk. J#fl QÆ∞iOz HÍh, ^Œ∞~°æ=∞=∞xÑ≤OzOk. z=i J_»∞QÆ∞Å HÀã¨O =∂#ã≤HõOQÍ
áêsì QÆ∞iOz HÍh <å‰õΩ ÃÑ^ŒQÍ `≥eã≤OnÖË^∞Œ JѨʘH.Ü≥∞=~À ã≤^ŒúѨ_»¤ <å‰õΩ D ã¨ÅǨ ^Œ∞~°ƒù~°OQÍ JxÑ≤OzO^• ÖËHõáÈ`Õ
Ì ˜
`≥eã≤# "åà◊§ ^ŒQÆæ~° #∞Oz q#fl@∞ì<åfl_»∞ <å QÆ∞iOz. <å |`«∞‰õΩg∞^Œ WO`« u~°∞QÆ∞ÖËx Pâ◊#∞ K«∂ã≤ ^Œ∞óYO =zÛO^•
Wxfl™ê~°∞¡ ~°=∞‡O@∞<åfl_»∞ Hõ^• Jx HõÅ=_®xH˜ "≥à§ı #∞. `≥b^Œ∞ HÍh U_»∞Ѩ٠á⁄~°∞¡H˘zÛOk.
P `«~åfi`« KåÖÏ ™ê~°∞¡ Hõe™ê#∞. HÍh P "≥Ú^Œ ˜ ™êi Hõeã≤# P U_»∞Ѩ٠<åÖ’x ^Œ∞MÏöxfl Hõ_çˆQã≤#@ì~ÚOk. <å
J#∞Éèí=O WOHÍ QÆ∞~°∞ÎOk. Hõeã≤# "≥O@<Õ =∂Ï¡_»ÖË^Œ∞. ^Œ∞MÏöxH˜, <å ~ÀQÍxH˜, <å <˘Ñ≤ÊH˜, <å "Õ^#‰õΩ, <å xˆ~fi^Œ#‰õΩ, Œ
Ü≥∞ѨÙÊ_»∂ JO`Õ. ZÖÏ L<åfl=<À, ÖËHõáÈ`Õ '"≥Ú`åÎxH˜ <å x~åâ◊‰õΩ <Õ#∞ HÍ~°}O HÍ^Œ∞ Hõ^•.
=KÕÛ=<À— Jx J_»QÆÖË^Œ∞. =ÚO^Œ∞ XHõ ˜, Ô~O_»∞ xq∞ëêÅ <å =∞#ã¨∞‰õΩ Ñ¨# =Úã¨∞~°∞ `˘Åy#@ì~ÚOk. ÖË^•
ì˜
áê@∞ Ǩ~ÚQÍ #"Õfi_»∞. U^À "≥Ú‰õΩ¯|_ç ѨÅHõiOѨ٠HÍ^Œk. Ü≥∞=~À P =∞|∞ƒefl KÕ`ÀÎ JÅ"ÀHõHÍ `˘ÅyOz#@ì~ÚOk.
ǨÏ$^ŒÜ∞« O`À ǨÏ$^ŒÜ∂xfl ѨÅHõiOz#@∞ì, <å =∞#ã¨∞H˜ Hõey# WOHÍ ã¨Ê+¨OQÍ WѨÙÊ_»∞ J~°=∞=Ù`∞« #fl^Õq∞@O>Ë ##flÅ=Ú‰õΩ#fl
« ì ú
Hõëêìxfl QÆ∞iÎOz F^•~°∞ã¨∞Î#fl@∞ì QÍ#∞ JxÑ≤OzOk. Z<Àfl "Õ∞Ѷ∂efl <å KÕ`∞« Ö’Î<Õ #<Õfl `˘ÅyOKÕ@@∞ì KÕâß_»∞ J#fl. WHõ¯_ç
¨
~ÀAÅ „H˜`«O `«Ñ≤ÊáÈ~Ú# ¿ãflÇ≤Ï`«∞_»∞ HõxÑ≤Oz#@∞ì, Z<Àfl ã¨=∞㨺ʼnõΩ WHõ¯_Õ ã¨=∂^è•#O ^˘~°∞‰õΩ`«∞O^Œ<"å_»∞. Jã¨Å∞ Õ
Uà◊¡ `«~åfi`« HõxÑ≤Oz# `À|∞@∞ì=Ù#∞ ѨÅHõiOz#@∞ì ã¨=∂^è•<åÅ∞ ÖËx ã¨=∞㨺ÖË LO_»=<Õ"å_»∞. <Õ#∞ #=Ùfi‰õΩ<Õ
#"Õ fi _» ∞ .JѨ Ù Ê_Õ HÍ^Œ ∞ , ZѨ Ù Ê_» ∞ Hõ x Ñ≤ O z<å JÏ¡ ˆ Q ^•xfl J#fl JÖÏ JO@∞#flѨÙ_»∞.
Ѩ Å Hõ i OKÕ " å_» ∞ . P Ѩ Å Hõ i OѨ Ù HÀ㨠" Õ ∞ =∞m§ =∞m§ <å‰õΩ =∂ =Óà’§ =∂ "åà◊√§ J#fl =∂@Å∞ QÆ∞~°∞ΉõΩ

61. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 63
=KÕÛq. '^•xHõÖÏ ~åã≤Ãјì LOk, ^•x Hõ~°‡ =∞#"Õ∞O ^˘OQÆ Ñ¨iëê¯~åxfl K«∂Ñ≤ã¨∞ÎOk. nxH˜ =`åÎã¨∞QÍ Hõ~°‡
KÕ™êÎΗ=∞x. "≥Ú^Œ’¡ <Õ#∞ ‰õÄ_® #"Õ∞‡^•xfl. ã≤^•úO`åxfl =ÚO^Œ∞‰õΩ fã¨∞H˘™êÎ~°∞. JO>Ë XHõ qÅ∞"≥·#
W^Õ XHõ™êi J<åfl#∞ J#fl`À. =∞m§ XHõ¯ ™êi |`«∞‰õΩx K≥Å¡x HÍ}©QÍ ~°^Œ∞Ì KÕ™êÎ~°∞. =∞#efl =∞#"Õ∞
JO^Œ"≥∞ÿ# ǨÜ≥ÿ∞# #=Ùfi! H˜OK«Ñ¨~°∞Û‰õΩ<Õ@@∞ì KÕ™êÎ~°∞,—— J<åfl_»∞.
P #=Ùfi =∞#efl "≥ H ˜ ¯ iOz#’ì ÖË H õ á È`Õ rq`åxfl =∂„`«"∞Õ HÍ^Œ∞. ѨÙã¨HÍÅx ‰õÄ_® K«kqOKÕ_∞» .
Î
z#fl|∞K«Û_®xHÀ J#fl@∞ì LO_Õk HÍ^Œ∞. <å HÍà◊§ g∞^Œ <Õ#∞ |uH˜ LO_»QÆeˆQ K«^Œ∞=Ù K«k"Õ#∞.
ã¨=∞㨺 |~°∞=Ùx `«yæOKÕ@∞ì, LѨâ◊=∞#O HõeyOKÕ@∞ì =∞x+≤ g∞^Œ =∞x+≤H˜ WO`« Q“~°=O =ÙO@∞O^•? =∞x+≤
LO_Õk. JO>Ë =∞~À =∞x+≤H˜ WO`« P¿ÑHõΔ =ÙO@∞O^•, Jx JxÑ≤OKÕk,
>Ë|∞Öò g∞^Œ z#fl ^Œ~°∞"Õã¨∂Î, J#fl ##∞fl XHõ `˘=fiÖ’H˜ `≥ã¨∂Î L#fl ~ÀAÖ’¡.
~å`«O~°∞ Hõ~°‡O@~°∞ ''JO^Œ∞ˆH Wk h XHõ¯^•x ã¨=∞㨺 J#∞‰õΩO>Ë `«Ñ¨ÙÊ.
Jk h J^Œ$+¨ì=∞O~°∞ ã¨=∞㨺ʼnõΩ Ñ¨iëê¯~°O Hõ~°‡ HÍ^Œ#∞‰õΩO>Ë =∞#O Dã¨OQÆux
P ~å`« ~å¿ã H˘_»∞ÔH=fi_»∞ #Å∞QÆ∞iH˜ K≥ÑÊQÆÅQÍe. ^•xH˜ =∞# â◊H#O`« h, Jk ZO`«
¨ Θ ˜
P_ç =¸uѨà◊√¡ ~åÅQ˘_»Î `«‰õΩ¯"≥·#ѨʘH©, =ÙѨÜ≥∂yOKåe,—— Jx K≥¿ÑÊ_»∞.
Jx áê_Õ_»∞. ***
JѨÙÊ_»∞ <Õ<≥O`« #"Õfi<À! KåÖÏ HÍÅO `«~åfi`« U_»∞Ѩ٠J#fl`À Hõeã≤ L#fl HõΔ}ÏÅ∞ JѨÙ~°∂Ѩ"≥∞ÿ#q. Hõeã≤#
=Å¡ H͉õΩO_® #=Ùfi`À Hõà◊§Ö’ hà◊√§ =KåÛ~Ú.Jk <Õ#∞ „Ѩu ã¨O^Œ~°ƒù=¸ <å‰õΩ Hõà◊§ =ÚO^Œ∞ Hõ^ŒÖÏ_»∞`«∞O@∞Ok.
=∂~°∞`«∞#fl HÍÅO. ÖË^• J#fl ##∞fl =∂~°∞ã¨∞Î#fl HÍÅO. P <Õ # ∞ x[OQÍ rqOz# Hõ Δ } ÏÅq. g∞‰õ Ω Juâ◊ Ü ≥ ∂ H˜ Î
<åÅ∞ÔQ·^Œ∞ ã¨O=`«û~åÅ∂ <å rq`«OÖ’ XHõ =ÚYº"≥∞ÿ# ^Œâ◊. JxÑ≤OK«=K«∞Û QÍx, <Õ#∞ =∞m§ ѨÙ@ì_®xH˜ ÖË^• K«zÛ
rq`«OÃÑ· ɒŤxfl ~°OQÆ∞Å Pâ◊Å`À ã‘`åHÀHõzÅ∞HõÖÏQÍ Ü≥∞yˆ~ áȉõ Ω O_® LO_» _ ®xH˜ J<Õ fl HÍ~° } O. <å |`« ∞ ‰õ Ω
<Õ#∞ Q˘OQÆo ѨÙ~°∞QÆ∞ÖÏQÍ =∂i áÈ`«∞<åfl<Õq∞˜ J#∞‰õΩ<Õ^•xfl H˘#™êyOѨÙÖ’ J#fl =Ù<åfl_»∞. Jk x[O. Jk ZO`«
##∞fl J<å~ÀQƺO K«∞@∞ì‰Ω#flѨÙ_»∞. HÍh J#fl WzÛ# ^è~º° O`À
õ ·≥ x[=∞O>Ë <Õ#∞ WOHÍ #_»∞ã¨∂Î=ÙO_»@O. Wk g∞‰õΩ K≥ѨÓÎ
<å Q˘OQÆ o Ѩ Ù ~° ∞ QÆ ∞ ^Œ â ◊ =∂~° _ » O "≥ Ú ^Œ Å ~ÚºOk. =ÙO_»@O.
JѨʘHÑÙ¨ Ê_»∞ =∞m§ |`«H_®xH˜ <å‰õΩ „Ѩ`ºÕ Hõ"∞# HÍ~°}"Õ∞g∞
õ õ ≥ÿ Jã¨Å∞ <å QÆ`O KåÅ H˘kÌ=∞OkH˜ H˘kÌ=∞OkH˜ =∂„`«"∞Õ
«
ÖË^Œ∞.J^Õ J<åfl#∞ `«#`À. `≥Å∞ã¨∞. WѨÙÊ_»∞ h`À Ѩ~ÀHõOQÍ<≥<å K≥ÑÙ¨ ÊHÀ=_»O ZO^Œ∞HõO>Ë,
Δ ·
'h rq`«O h^Õ J#∞‰õΩO>Ë „Ѩ`ÕºHõ"≥∞ÿ# HÍ~°}O J#fl ZHõ¯_≥H¯õ _» ZO`«=∞OkÖ’ |uH˜ L<åfl_À K≥¿ÑÊ J=HÍâ◊O
HõxÑ≤OK«HáÈ=K«∞Û. HÍh =∞# rq`«O H=ÅO =∞#k =∂„`«"∞
õ ˆ Õ =zÛOk Hõ#∞Hõ.
HÍ^Œ∞.h |`«∞‰õΩ WÏ¡ HÍ=_®xH˜ XHõ HÍ~°}O LOk Hõ^•. J#fl J=∞~°∞_»Ü«∂º_»∞. =∞# =∞^茺 ÖË_»∞. HÍh `«#∞
Jk U^À XHõ q_çãOѶ∞¨ @# HÍ^Œ∞. ^•xH˘Hõ ™ê=∂lHõ <ÕÑ^ºŒä O
¨ ¨ ÖË#@∞ìO_»^Œ∞. ZO^Œ∞HõO>Ë, `«#Ö’ H˘O`« ÉèÏQÆO -- Jk
LOk. ã¨=∂*Ïxfl Ѩ ˜ì Ñ‘_çã¨∞Î#fl WÏ¡O˜ HÍ~°}ÏÅ∞ KåÖÏ<Õ KåÅ H˘OK≥"∞ HÍ=K«∞Û -- <åÖ’ LOk. rq`åxfl ã¨r=OQÍ
Õ
=Ù<åfl~Ú. g˜=Å¡ hÖϘ "åà◊√§, =∞# "åà◊√§ KåÖÏ=∞Ok LOK«QÆeˆQ "å˜x <åÖ’ q∞yÖÏÛ_»∞. P "Õ∞~°‰õΩ J#fl <å`À<Õ
|Å=Ù`«∞<åfl~°∞. Ѷ¨∞’~°"≥∞ÿ# q+¨Ü«∞O Uq∞@O>Ë Hõhã¨O D L<åfl_»∞. JO^Œ∞ˆH `«#∞ K≥Ñ≤Ê#, JѨÊyOz# Ѩ#∞Å#∞ KÕã¨∂Î<Õ
|`«∞‰õΩx ^Œ∞~°ƒ~O KÕã∞¨ #fl, xHõ$+¨O KÕã∞¨ #fl DHÍ~°}ÏÅ <ÕÑ^ºŒä O
ù° Î ì Î ¨ L<åfl#∞. KÕã¨∂Î<Õ LOÏ#∞.
‰õÄ_® `≥b^Œ∞ KåÖÏ =∞OkH˜,— J<åfl_»∞. <å‰õΩ `≥Å∞ã¨∞ <åÖψQ KåÅ=∞OkÖ’ J#fl |uˆH
'xâ◊≈|ÌOQÍ |`«∞‰õΩefl "≥ànã¨∂Î QÆ_¿ç Ñã¨∞<åfl~°∞. „áê}ÏÅ∞
¡◊ Î L<åfl_»x. XH˘¯Hõ¯~°∂ XHÀ¯Ñ¨x `«ÖÏ H˘O`« KÕ¿ãÎ J#fl KÕã≤#
f¿ã㨠∞ ‰õ Ω x `« = ∞ =~° ‰ õ Ω `å=Ú J^Õ ã¨ = ∂^è • #=∞x Ѩx K≥Ü≥ÚºK«Ûx. <åHõO^Œ∞ˆH J#fl |uH˜ L<åfl_® ÖË^• J#fl
J#∞‰õΩO@∞<åfl~°∞. WÖÏ J#∞HÀ=_»OÖ’ "åà◊§ `«¿ÑÊg∞ ÖË^Œ∞. PÖ’K«# HõÅ=~° ÃÑ@ì_»O =∂<Õã≤Ok. J`«_»∞ HÍQÆ_®ÖÏQÍ
D =º=ã¨÷ JÏ¡O˜ ã¨=∂^è•<åefl „ѨKå~°O KÕã¨∞ÎOk. J^Õ |uH˜ # ~ÀAÖ’¡ x "≥ Å ∞`« ∞ ~° ∞ <åÖ’ q∞ye LOk.
Ѩiëê¯~°=∞x #q∞‡ã¨∞ÎOk,— Jx K≥áêÊ_»∞ <å =∂~°∞Ê ~ÀAÖ’¡. q∞yÖË=ÙO@∞Ok. Jk ##∞fl "≥eyã¨∂Î<Õ LO@∞Ok.
''ZO^Œ∞HõO>Ë D ã¨=∞㨺ʼnõΩ HÍ~°}O D =º=ã¨÷Ö’
LOk. nxH˜ Ѩiëê¯~°=∞O>Ë ÜÕ∞^À XHõ ™ê÷~ÚÖ’ ^•x
(WOHÍ LOk)
„ѨÜ≥∂[#O ^≥|ƒuO@∞Ok. JO^Œ∞ˆH ã¨∞Å∞=ÙQÍ LO_Õ XHõ J

62. 64 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
Hõ~°Ñ¨`«„O
`≥ÅOQÍ} HÀã¨O áÈ~å_»@O,
„w<£Ç¨ÏOò Ü«Ú^•úxfl =ºuˆ~H˜OK«_»O K«@ì =ºuˆ~Hõ=∂?
HÍjO, QÆO˜ „Ѩ™ê^ŒO, ÉèÏ~°u, P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞ºÅÃÑ· J„Hõ=∞OQÍ Ãјì# Láê ( UAPA) ˆHã¨∞Å∞ ZuÎ"ÕÜ«∂e.
x~°ƒO^èŒ =ºuˆ~Hõ ã¨Éèí, 27 E<£, 2012 |∞^èŒ"å~°O, ™êÜ«∞O„`«O 6 QÆO@ʼnõΩ. „ÃÑãπHõ¡Éò, |+‘~üÉÏQ∑, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£.
=HõÎÅ∞: "Õ^Œ‰õΩ=∂~ü (`≥ÅOQÍ} „Ѩ*Ï „Ѷ¨Oò), #Okx ã≤^è•Ô~_ç¤ (=∞Or~å ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O), EÅ∂i Q“sâ◊OHõ~ü
(`≥ÅOQÍ} ~°K«~Ú`«Å "ÕkHõ), Ѩã¨∞#∂i ~°gO^Œ~ü (ã≤Oy_ç–`≥ÅOQÍ} ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O), Ѩ^Œ‡‰õΩ=∂i (J=∞~°∞Å
|O^èŒ∞q∞„`«∞Å ã¨OѶ¨∞O), =~°=~°~å=Ù (P~ü_çZѶπ), J^茺HõΔ`«: w`åO[e (q~°ã¨O), „Ѩ*Ï HõàÏ=∞O_»e =∂@, áê@ LOÏ~Ú.
q~°ã¨O HÍ~°º=~°æ ã¨Éèí∞º_»∞, Hõq, ~°K«~Ú`« =HõÎ, J^蕺Ѩ‰õΩ_»∞, `«Å=Ú#HõÖˇ· LOÏ~°∞. Láê^蕺ܫÚ_çQÍ Ñ¨^Œg q~°=∞} KÕã≤#
#_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ} Ѩ„uHõ ã¨Oáê^Œ‰õΩ_»∞ J~Ú# HÍ„"Õ∞_£ HÍjO Éè∂=∞Ü«∞º `≥ÅOQÍ} [#ã¨Éíè HÍÅO #∞Oz `≥ÅOQÍ} L^Œº=∞OÖ’
í
g∞^Œ K«@ì=ºuˆ~Hõ HÍ~°ºHõÖÏáêÅ x~À^èŒHõ K«@ìO (UAPA) ˆHã¨∞ Ѩx KÕã¨∞Î<åfl~°∞. ÉèÏ~°u =~°OQÆÖò Ѩ@ì}OÖ’ `«=∞ ã¨Oã¨÷ `«~°Ñ¨Ù#
ÃÑÏì~∞° . HÍjO`Àáê@∞ J=∞~°∞Å |O^è∞Œ q∞„`«∞Å ã¨OѶ∞¨ O J^躌 ‰õΩΔ _»∞ ~ÀE „Ѩ*Ï L^Œº=∞ HÍ~°º„Hõ=∂Ö’¡ áêÅ∞ѨOK«∞‰õΩO’Ok. gi
HÍ„"Õ∞_£ QÆO˜ „Ѩ™ê^ŒO, ã¨Éèí∞º~åÅ∞ HÍ„"Õ∞_£ ÉèÏ~°u, `≥ÅOQÍ} HÍ~°ºHõÖÏáêÅ QÆ∞iOz ~ÀE Ѩ„uHõÖ’¡, ©gÖ’¡ =ã¨∞ÎO@∞Ok.
„Ѩ*τѶ¨Oò J^茺‰õΔΩ_»∞ P‰õΩÅ Éèí∂=∞Ü«∞º g∞^Œ D <≥Å 9= `Õn# =∞i g~°∞ Ѩ~åsÖ’ LO_»_»O Uq∞˜? áÈbã¨∞Å∞ XHõ ‰õΩ„@ Ѩxfl
=~°OQÆÖò lÖÏ¡ MÏ<åѨÓ~ü áÈbãπ ¿ãì+¨<£Ö’ D ˆHã¨∞ ÃÑÏì~°∞. Ѩ^HO „ѨHÍ~°"∞Õ gi „Ѩ*Ï HÍ~°ºHõÖÏáêÅ#∞ K«@ì =ºuˆ~Hõ K«~º° Å∞QÍ
Œä õ
D ˆHã¨∞ "≥#∞Hõ ZѨʘÖψQ áÈbã¨∞Å JѨÓ~°fi HõÅÊ<å Hõ^äŒ Hõ@∞ìHõ^äŒ#∞ JÖÏ¡~°∞. D #Å∞QÆ∞~°∂ `«=∞ ~å[H©Ü«∞ qâßfi™êÅ
L#flk. #ÅÉèˇ· Uà◊√¡QÍ qѨ¡= ~°K«~Ú`«Å g∞^Œ, „Ѩ*Ï ã¨OѶ¨∂Å „ѨH@#Ö’ ^•Ñ¨iHõO Z~°∞QÆx"å~°∞. gi ~å[H©Ü∂K«~} Ü«∂=`«∂Î
õ « °
g∞^Œ `«ÑC_»∞ Hã¨∞Å∞ Ãј# „Ѩu™ês Je¡# ‰õΩ„@ѨÓi`« P~ÀѨ}Å
¨ ˆ ì |Ç≤Ï~°OQÆ"Õ∞QÍx ‰õΩ„@‰õΩ P™ê¯~°"Õ∞ ÖË^Œ∞.
Ѩ~°fiO D™ês ™êyOk. D <≥Å `˘q∞‡^À `Õn J~°ú~å„u P~°∞QÆ∞~°∞ J~Ú<å áÈbã¨∞Å∞ ‰õΩ„@#∞ ~°zOK«QÆÅ~°∞. J„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ
qѨ¡=HÍ~°∞Å#∞ =~°OQÆÖò lÖÏ¡ HÍ<åѨÓ~ü =^ŒÌ áÈbã¨∞Å∞ JÔ~ã¨∞ì K«ÏìÅ∞ `«Ü∂~°∞ KÕã∞¨ H˘x "å˜ÃÑ· P^è•~°Ñ_ç |`«∞H©_Û „ѨÉ∞íè `åfiÅ∞
« ¨ Õ
KÕâß~°∞. giÖ’ =∂"À~Úã¨∞ì J„QÆ<Õ`« J=∞~°∞_»∞ HÍ„"Õ∞_£ J*Ï^£ ~°K~Ú`«Å, „Ѩ*Ï ã¨OѶ∂Å HÍ~°ºHõÖÏáêÅ#∞ K«@ì =ºuˆ~Hõ K«~º° Å∞QÍ
« ¨
ã¨Ç¨ÏK«i Ѩ^Œ‡ ‰õÄ_® LOk. P"≥∞`Àáê@∞ =∞~À S^Œ∞QÆ∞ix JÔ~ã¨∞ì ÉèÏqOK«QÅ=Ù. nx HÀã¨O ZO`« `«ÑC_»∞ P~ÀѨ}Öˇ<å KÕÜ∞« QÆÅ=Ù.
Æ ¨ ·
KÕã≤, =∞~åfl_»∞ L^ŒÜ«∞O =~°OQÆÖòÖ’ J=∞~°∞Å |O^èŒ∞ q∞„`«∞Å ÖËHõáÈ`Õ... =ÚÃÑ·Ê Uà◊§ #∞Oz qѨ¡"À^Œº=∞OÖ’ J<ÕHõ ™ê÷~ÚÖ’¡
ã¨OѶ¨∞O ã¨Éèí∞º~åÅ∞ ÉèÏ~°ux JÔ~ã¨∞ì KÕâß~°∞. Ѩ^Œ‡ `«k`«~°∞Å#∞ Ѩx KÕã¨∞Î#fl Ѩ^Œ‡QÍx, ZѨʘ #∞OKÀ HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞QÍ L#fl
Éèí„^•K«ÅO g∞^Œ∞QÍ K«fÎãπQÆ_£ ѨOÑ≤OK«_®xH˜ „Ѩܫ∞uflOzO^Œ<Õ q∞QÆ`å"å~°∞QÍx K«fÎãπQÆ_£ "≥à◊§_®xH˜ ÉèÏ~°uÖÏO˜ "åà◊√§ ^•i
P~ÀѨ} g∞^Œ ÉèÏ~°ux JÔ~ã¨∞ì KÕâß~°∞. ÉèÏ~°uH˜ ã¨Ç¨ÏHõiã¨∞Î<åfl~°<Õ K«∂Ñ≤OKåÖÏ? Jã¨Å∞ "åà◊§#∞ HÍjO `«k`«~∞Å∞ x¿+kè`« áêsìÖ’H˜
°
JaèÜ≥∂QÆO "≥∂Ñ≤ HÍjO, „Ѩ™ê^ŒO, Éèí∂=∞Ü«∞ºÅÃÑ· ‰õΩ„@ ˆHã¨∞`À H˘`«ÎQÍ WѨC_»∞ i„‰õÄò KÕÜ«∞_»O Uq∞˜? ZO`« á⁄O`«# ÖËx
(120a) ã¨Ç¨ J<£ÖÏѨÙÖò Ü«∂H˜ìq© „Ñ≤"≥#¬<£ Ü«∂H±ì (UAPA) P~ÀѨ}eq?
H˜O^Œ ˆHã¨∞ ÃÑÏì~°∞. qѨ¡= ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O, J=∞~°∞Å |O^èŒ∞q∞„`«∞Å ã¨OѶ¨∞O
D HõÅÊ#Ö’ =∞~À Pã¨H˜Î^•Ü«∞Hõ"≥∞ÿ# =~°‚# L#flk. HÍjO, PѨ~+¨<£ „w<£ÇÏOò =ºuˆ~Hõ áÈ~å@OÖ’ „H˜Ü∂jÅOQÍ LO_»_O,
ˆ ¨ « »
„Ѩ™ê^ŒO, Éèí∂=∞Ü«∞º Ѩ~åsÖ’ L<åfl~°x i=∂O_£ ˆHã¨∞ _≥·sÖ’ „Ѩ`ÕºHõ `≥ÅOQÍ} L^Œº=∂xH˜ QÆ ˜ì ã¨OѶ‘∞ÉèÏ=O „ѨHõ ˜ã¨∂Î ÉèÏQÆO
~åâß~°∞. D =ÚQÆ∞æ~°∂ `«=∞ ~°OQÍÖ’¡ J`«ºO`« „H˜Ü«∂jÅ HÍ=_»O, `≥ÅOQÍ} „Ѩ*Ï „Ѷ¨Oò J~Ú`Õ |∂~°∞˚"å áêsìÅ
HÍ~°ºHõ~°ÎÅ∞. HÍjO J~Ú`Õ ^•^•Ñ¨Ù „Ѩu~ÀA `≥ÅOQÍ} ã¨ÉèíÖ’¡, J=HÍâ◊"å^•xfl ZO_»QÆ_»∞`«∂ `≥ÅOQÍ} ™ê^èŒ# `«# ÅHõΔ ºOQÍ
™êÇ≤Ï`«º–™êO㨯 $uHõ ã¨ÉèíÖ’¡ =HõÎQÍ =∂Ï¡_»∞`«∞OÏ~°∞. ~ÀE Ѩx KÕã¨∞ÎO_»_»"Õ∞ D J„Hõ=∞ ˆHã¨∞Å∞ |<å~ÚOK«_®xH˜ Jã¨Å∞
ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^Œ∞Ö’x ™ê~°ãfi`« Ѩi+¨`ü HõàÏâßÅÖ’ áê~îåÅ∞ K≥ÑÙ¨ <åfl_»∞.
· ¨ Î HÍ~°}O. W"Õg K«@ì =ºuˆ~Hõ HÍ~°ºHõÖÏáêÅ∞ HÍ=Ù. x*ÏxH˜ ÉèÏ~°`«
„Hõ=∞O `«Ñ¨Ê‰õΩO_® „Ѩf <≥Å #_»∞ã¨∞Î#fl `≥ÅOQÍ} Ѩ„uHõ#∞ „ѨÉ∞`«fi"Õ∞ D ^Õâ◊ „Ѩ[ÅÃÑ#, JO^Œ∞<å Pk"åã¨∞ÅÃÑ# ~å*ϺOQÆ
íè · ·
`≥ã∞¨ <åfl_»∞. 1998Ö’ U~°Ê_ç# `≥ÅOQÍ} ã¨∂_Oò „ѶOò (TSF)‰õΩ
Î ì ≥ ¨ 㨠∂ Êù i Î H ˜ =ºuˆ ~ Hõ O QÍ Ü« Ú ^Œ ú O KÕ ™ ÈÎ O k. Éè Ï ~° ` « „Ѩ [ Å
Hõhfi#~üQÍ "≥Ú^ŒÅ∞ D<å˜ =~°‰õΩ D Ѩk¿ÇÏ#∞ Uà◊§Ö’ HÍjO ™ê~°fiÉè∫=∂kèHÍ~åxfl HÍÅ~åz ^Õj, q^Õj HÍ~˘Êˆ~ò ã¨Oã¨÷ʼnõΩ
`≥ÅOQÍ} U~åÊ@∞ HÀã¨O ѨxKÕã∂,Î =∂Ï¡_∞» `«∂ ~åã¨∞<åfl_»∞.J`«x
¨ Î Pk"åã‘ „áêO`åÖ’¡x Jáê~° ã¨Ç¨Ï[ ã¨OѨ^Œ#∞ ^ÀzÃÑ_»∞`«∞#flk.
HÍ~° º ~° O QÆ O `≥ Å OQÍ}ÜÕ ∞ . Hõ # ∞Hõ `≥ Å OQÍ} L^Œ º =∂xfl Pk"åã‘Å∞ nxfl =ºuˆ~H˜ã¨∂Î áÈ~å_»∞`«∞#flO^Œ∞# HÍ~˘Êˆ~ò â◊‰õΩÎÅ
J}z"ÕÜ«∂Å<Õ ‰õΩ„@Ö’ ÉèÏQÆOQÍ<Õ D ˆHã¨∞#∞ |<å~ÚOKå~°∞. `«~°Ñ¶¨Ù# „ѨÉèí∞`«fiO J~°ú Ãã·xHõ |ÅQÍÅ<ÕQÍHõ UHõOQÍ Ãã·<åºxfl
„Ѩ™ê^ŒO ~å„+¨ì "åºÑ¨ÎOQÍ `«=∞ ã¨Oã¨÷ HÍ~°ºHõÖÏáêÖ’¡ Ü«Ú^ŒúOÖ’H˜ kOzOk. q^ÕâßÅ g∞^Œ „ѨÜ≥∂yOKÕ Ü«Ú^Œú`«O„`åxfl

63. J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012 65
ÖËYÅ∞
Ñ≤„Ü«∞"≥∞ÿ# J~°∞}`å~° ã¨Oáê^Œ‰õΩʼnõΩ – z=~°QÍ ã¨O^ä•e Jx ¿Ñ~°∞ ÃÑ@∞ìHÀ=_»O QÆ∞iOz <Õ#∞ KÕã≤#
ÖÏÖòãÖÏO. <å =Å¡ [iy# XHõ á⁄~°áê@∞#∞ k^Œ∞HÀ=_®xH˜
¨ Ì "åYº Z_ç OQ∑Ö’ H˘O`« á⁄~°áê@∞ J~°O =KÕÛÖÏ L#flk. ~°K~Ú`«
˜ ÷ «
D ÖËY. ^ŒÜ∞KÕã≤ „ѨK∞iOK«QÅ~°∞. <Õ#∞ *Ï~°O_£Ö’x ǨÏ*ÏsÉÏQ∑
« « Æ ö ã¨O^ä•b Pk"åã‘Å HõàÏ~°∂áêÅ QÆ∞iOz „Ѩ™êÎqã¨∂Î gà◊√§–gà◊√§
ˆHO„^Œ HÍ~åQÍ~°OÖ’ L<åfl#∞. H˘xfl W|ƒO^Œ ∞ Å =¸ÅOQÍ Jx ~åâß~°∞. ^•x=Å¡ Z=iÔH·<å HõeˆQ Jaè„áêÜ«∞O ~°K«~Ú`«
J~°∞}`å~° JO^Œ_»O Hõ+¨ìO J=Ù`ÀOk. H˘xfl™ê~°∞¡ H˘xfl ã¨OzHõÅ∞ ã¨O^ä•b HÍ^Œ∞HÍh ã¨O^ä•bÅ QÆ∞iOz `«# ã¨Ç¨Ï HÍ„"Õ∞_£û‰õΩ
q∞ãπ HÍ=_»"≥∂, =ÚO^Œ∂ "≥#∞HÍ HÍ=_»"≥∂ [~°∞QÆ∞`ÀOk. HÍ|˜ì ~å™ÈÎO^Œ<Õ^Õ. HÍ|˜ì z=iH˜ =KÕÛã¨iH˜ ÖËY Hõ~°Î ¿Ñ~°∞ ã¨O^ä•b
XHõ á⁄~°áê@∞ [iyOk. r`«<£=∞~åO_ç `«k`«~°∞ʼnõΩ qkèOz# Jx ÃÑ@∞ìHÀ=_»O Jã¨O[=∞ã¨OQÍ JxÑ≤OzOk. ã¨O^ä•b `«#
LitHõΔ ~°^Œ∞Ì HÀã¨O [~°∞QÆ∞`«∞#fl PO^Àà◊# ã¨O^Œ~°ƒùOQÍ =~°∞ã¨QÍ QÆ∞iOz `å#∞ K≥ѨCH˘O@∂ `«# "åà◊§x QÆ∞iOz gà◊√§ gà◊√§
Ô~O_»∞ J~°∞}`å~° ã¨OzHõÅÖ’ D q+¨Ü«∂Å∞ „ѨK«∞i`«=∞Ü«∂º~Ú. J#^Œ∞ Hõ^• J<Õk =∂„`«"Õ∞ <å Jaè„áêÜ«∞O. ÖËY ~åã≤#k
("Õ∞–E<£ 2011† EÖˇ·–PQÆã¨∞ì 2011.) "≥Ú^Œ ˜ ã¨OzHõÖ’ HÍ. ^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’x ~åQÀ HÍ=K«∞Û, =∂_çÜ«∂ HÍ=K«∞Û ÖË^•
J=∞$`«, r`«<£ =∞~åO_ç QÆ∞iOz ~åã≤# '~å[ºO P ã¨O^ä•b ã≤iOQ∑ =∞#ºOÖ’x =∞~À Pk"åã‘<À ÖËHõ Z=Ô~·<å HÍ=K«∞Û. JO`Õ `«Ñ¨Ê
Q˘O`«∞ #∞Å=∞‰õΩO_® PáêeûOk =∞#"Õ∞— J#fl "åºã¨OÖ’ `å#∞ 'Pk"å㨠∞ Ö’¡ Éè Ï QÆ " ≥ ∞ ÿ L^Œ º =∞O KÕ ã ¨ ∞ Î # fl ~° K « ~ Ú`« WÏ¡
2003Ö’ ~°≠Ï~°öO_£ JÉèË<£ QÆ∞iOz ~åã≤ `«∂~°∞Ê Hõ#∞=∞‰õΩ Ñ¨OÑ≤# ~åÜ«∞‰õΩO_®eûOk— J<Õk <å Jaè„áêÜ«∞O U =∂„`«O HÍ^Œ∞. D
"åºã¨O ZO^Œ∞=Å¡<À JK«∞Û HÍÖË^Œx, P ã¨=∂Kå~°O WѨʘH© JK«∞Û á⁄~°áê@∞‰õΩ HÍ~°}O Z=Ô~·<å – Ñ‘_ç`« „Ѩ[Å`À =∞"Õ∞Hõ"≥∞ÿ
`≥Å∞ã¨∞HÀ"åeû#^Õ HÍ|˜ì ѨOѨÙ`«∞<åfl#x ~åâß~°∞. |Ǩïâß áÈ~å@O KÕã¨∂Î JÖÏO˜ Jaè„áêÜ«∞O HõÅÖ’ ‰õÄ_® ~å=_®xH˜
ã¨÷ÖÏÉèÏ=O =Å¡ HÍ=K«∞Û. `«∂~°∞Ê Hõ#∞=∞ ÖËY `«~°∞"å`« ã¨OzHõÖ’ J=HÍâ◊O ÖËx HÍ. J=∞$`«‰Ω D "åHõºO ZO`« HΔÀÉèí HõeyOK«QÅ^À
õ Æ
„ѨK«∞iOKå~°∞. "≥Ú^Œ ˜ ã¨OzHõ <å‰õΩ JѨʘH˜ JO^ŒÖË^Œ∞. `«~åfiu <å‰õΩ `≥Å∞ã¨∞. JO^Œ∞ˆH Ѩ„uHÍ =ÚYOQÍ ~°K«~Ú`« HÍ. J=∞$`«‰õΩ
ã¨OzHõ "≥Ú^ŒÅ∞ JOkOk. XHõ"≥·Ñ¨Ù #Å∞QÆ∞~°∞ JÉèË<£ HõàÏHÍ~°∞ʼnõΩ Hõ=∂Ѩ}Å∞ `≥Å∞ѨىõΩO@∞<åfl#∞. Wk á⁄~°áê>Ë `«ÑÊ <åˆH =∂„`«O
Δ ¨
LitHõΔ Ñ¨_# ã¨O^Œ~ƒOÖ’ 'D ã¨OѶ∞OÃÑ· WOHÍ x~°ƒO^èO "≥Ú^ŒÅ∞
ç °ù ¨ Œ JÖÏO˜ L^ÕÌâ◊ºO ÖË^Œx =∞~À™êi `≥eÜ«∞*Ëã¨∞Î<åfl#∞.
HÍÖË^Œ<Õ K≥áêÊe— J<Õ "åHõºO L#fl "庙êxfl ^•x qÅ∞"≥·# D ã¨O^Œ~ƒOQÍ =∞iH˘xfl q+¨Ü∂Å∞ – HÍ. r`«<£ `«k`«~∞Å
°ù « °
ã¨=∂Kå~°O HÀã¨"Õ∞ J~Ú<å Z_ç@~ü <Àò Ãјì, "≥Ü«∂ºeûOk LitHõΔH˜ =ºuˆ~HõOQÍ |Ü«∞@ [iy# PO^Àà◊# J<ÕHõ KÀ@¡ qq^èŒ
J<Õ <å Jaè„áêÜ«∂xfl =ºH˜ÎQÆ`«OQÍ Ñ¨OK«∞‰õΩO@∂ =∞iH˘xfl ~°∂áêÖ’¡ Ѩ„uHõÅÖ’ K«kq L`ÕÎ[O á⁄O^•O. HÍx Ѩ„uHõÅÖ’
q+¨Ü∂Å`À HõeÑ≤ J~°∞}`å~° q∞„`«∞ʼnõΩ XHõ ÖËY ~åâß#∞. J~Ú`Õ
« Hõ=~üHÍx áÈ~åÏÅ∞ J<ÕHO *ˇà§◊ Ö’#∂ [iQÍ~Ú. f~°∞Ê qxÑ≤Oz#
õ ·
JO^Œ∞Ö’x H˘xfl =ÚYº q+¨Ü«∂Å∞ J~°∞}`å~° áê~î°‰õΩʼnõΩ ‰õÄ_® "≥O@<Õ "åà◊§ #Å∞QÆ∞ih |@ìÅ∞ ‰õÄ_® fã¨∞HÀx=fi‰õΩO_®<Õ
JO^Œ=Åã≤#q. <Õ#∞ ÉÏ^躌 `åÜ«Ú`«OQÍ =º=ǨÏiOz P q+¨Ü∂efl « PѶ¨∞"Õ∞Ѷ¨∂Å g∞^Œ ǨÏ*Ïs ÉÏQ∑ ˆHO„^Œ HÍ~åQÍ~åxH˜ `«~°eOKå~°∞.
q_çQÍ J~°∞}`å~°‰õΩ ~åÜ«∞=Åã≤ LO_çOk. <Õ#ÖÏ KÕÜ«∞ÖË^Œ∞. *Ï~°öO_£Ö’x „Ѩu z<åfl ÃÑ^•Ì *ˇ·Å∞Ö’ x~åǨ~° nHõΔÅ∞ [iQÍÜ«∞x
ã¨Oáê^Œ‰õΩÅ∞ ã¨Ç¨Ï$^ŒÜ«∞O`À <å á⁄~°áê@∞x ã¨Ç≤ÏOz ^•xÖ’x ã¨=∂Kå~°O. c~åû=ÚO_® ˆHO„^ŒQÍ~åO ~åOp, [Ü«∞„ѨHÍ+π
JOâßÅ∞ H˘xfl q_»nã≤ ÃãÃÑìO|~ü – JHÀì|~ü 2011 ã¨OzHõÖ’ <å~åÜ«∞}ü ˆHO„^Œ HÍ~åQÍ~°O ǨÏ*ÏsÉÏQ∑, yi_èô, ÖÏ`ÕǨ~üÖ’x
„ѨK∞« iOz `«=∞ ÉÏ^躌 `« ã¨iQÍ<Õ x~°fiiÎOKå~°∞. J~Ú`Õ P „Hõ=∞OÖ’ lÖÏ¡ HÍ~åQÍ~åÅ`Àáê@∞ <åQ∑ Ñ ¨ Ó ~ü ˆ H O„^Œ HÍ~åQÍ~° O Ö’
XHõ z#fl á⁄~°áê@∞ [iyOk. HÍ. J=∞$`« `«∂~°∞Ê Hõ#∞=∞ ÖËYÖ’ (Ô~O_»∞™ê~°∞¡) x~åǨ~° nHõΔÅ∞ [iQÍ~Ú. yi_èô *ˇ·Å∞Ö’ ~å[H©Ü«∞
^ŒO_»HÍ~°}º Pk"åã‘ ™ê÷=~åÅ g∞^Œ J=∞Å∞ KÕ™ÈÎOk. ÅHõΔÖÏk KÕ ã ¨ ∞ ‰õ Ω O’Ok. `« # ‰õ Ω Z=~° ∞ , ZѨ C _» ∞ Hõ O @yOѨ Ù QÍ
Ãã·#ºO`À, =∂#= ~°Ç≤Ï`« q=∂<åÅ`À ^•_»∞Å∞ KÕ~Ú™ÈÎOk. `«Ü∂~°=Ù`å~À... "åi g∞^Œ D K«ÏìÅ#∞ „ѨÜ∂yOz XHõ `«ÑC_»∞
« ≥ ¨
D ^Œ∞~å‡~åæxfl ã¨ÇÏ[OQÍ<Õ q~°ãO, J=∞~°∞Å |O^è∞Œ q∞„`«∞Å
¨ ¨ Hõ^äŒ<åxfl qxÑ≤™ÈÎOk.
ã¨OѶ¨∞O, `≥ÅOQÍ} „Ѩ*Ï „Ѷ¨Oò f„=OQÍ =ºuˆ~H˜ã¨∞Î<åfl~Ú. D D ~å„+¨ìOÖ’ #ÅÉèˇ· Uà◊§‰õΩÃÑ·QÍ áêʼnõΩÅ∞ `«Ü«∂~°∞
ã¨OѶ¨∂Å∞ ZOK«∞‰õΩ#fl ~°OQÍÖ’¡ D JO`«~°∞º^•úxH˜ =ºuˆ~HõOQÍ KÕã¨∞‰õΩO@∞#fl Jxfl J„Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ K«ÏìÅ H˜O^Œ qѨ¡=
Ѩx KÕã¨∞Î<åfl~Ú. „Ѩ`ÕºHõ ~å„+¨ì PHÍOHõΔ#∞ ™êHÍ~°O KÕã¨∞HÀ=_®xH˜ ~°K«~Ú`«Å#∞ x~°ƒOkèOK«_»O P#"å~ÚfQÍ =™ÈÎOk. WѨC_»∞
`≥ÅOQÍ} „Ѩ[Å∞ KÕã¨∞Î#fl áÈ~å@OÖ’ Hõeã≤ #_»∞ã¨∞Î<åfl~Ú. q~°ã¨O <åÜ«∞‰õΩ_»∞ HÍjO g∞^Œ D Láê ˆHã¨∞ ÃÑ@ì_»O D
^ŒO_»HÍ~°}ϺxH˜ Ãã·#ºO HõkeáÈ~Ú# ã¨=∞Ü«∞OÖ’<Õ „Ѩ`ÕºHõ ~å„+¨ì x~°ƒO^è•Å K«i„`«Ö’ ÉèÏQÆ"Õ∞. `≥Å∞QÆ∞ <ÕÅÖ’ XHõ ~°K«~Ú`«, Hõq,
L^Œº=∂xfl J}z"ÕÜ∞_®xH˜ `≥ÅOQÍ} lÖϡʼnõΩ, ÃÇÏ^Œ~åÉÏ^Œ∞‰õΩ
« · J^蕺Ѩ‰Ωõ _ç g∞^Œ D Hã¨∞ ÃÑ@ì_O W^Õ "≥Ú^ŒÅ∞. Hõ#∞Hõ ~°K~Ú`«Å∞,
ˆ » «
„Ѩ`ºÕ Hõ |ÅQÍÅ∞ =KåÛ~Ú. áÈ~å@O, kèHͯ~°O, <åºÜ«∞"≥∞# PHÍOHõΔ
ÿ Hõ=ÙÅ∞, HõàÏHÍ~°∞Å∞, |∞kú r=ÙÅ∞ D J„Hõ=∞ ˆHã¨∞‰õΩ =ºuˆ~HõOQÍ
ZHõ¯_»... LOÏÜ≥∂ JHõ¯_çH˜ |i`≥yOz ÉèÏ~°`« „ѨÉ∞`«fiO Ãã<åºxfl
íè · Q˘O`≥`=eû LOk. HÍjO`À ã¨Ç q∞ye# „Ѩ*Ï ã¨OѶ∂Å <Õ`ÅÃÑ·
Ϋ ¨ ¨ «
ѨOÑ≤™ÈÎOk. ~å*ϺOQÆ qÅ∞=Å#∞, „Ѩ*Ï™êfi=∂ºxfl Ãã·xHõ Ѩ^Œ J„Hõ=∞ ˆHã¨∞Å∞ ZuÎ"ÕÜ«∂Åx L^Œºq∞OKåeû LOk. JO^Œ∞Ö’
Ѷ¨∞@ì#ʼnõΩ |e W=fi_®xH˜ áêÅHõ=~åæxH˜ ã≤QÆæxÑ≤OK«_»O ÖË^Œ∞. ÉèÏQÆOQÍ `«ÅÃјì# D ã¨Éèí‰õΩ JO^ŒiH© PǨfi#O.
ÃÑ·QÍ D ^Õâ◊ „Ѩ[Å ™êfi=ÅO|##∞, ¿ãfiKåÛù ™êfi`«O„`åºÅ#∞
HÀ~°∞H˘<Õ ^Õâ◊Éèí‰õΩÎÅ#∞, qѨ¡=HÍ~°∞Å#∞, „Ѩ*Ï™êfiq∞Hõ"å^Œ∞Å#∞ qѨ¡= ~°K«~Ú`«Å ã¨OѶ¨∞O
J}z"ÕÜ«∞_®xH˜ Láê ÖÏO˜ ^Œ∞~å‡~°æ K«ÏìÅ#∞ `«Ü«∂~°∞ E<£ 20, 2012 J

64. 66 J~°∞}`å~°, "Õ∞ – E<£ 2012
ÖËYÅ∞
MˇnÅ`Àáê@∞ ™ê=∂#º MˇnÅ∞Ãã`O áêÖÁæ<åfl~°∞. Wk <å‰õΩ `≥eã≤#
· · · « âߡѶ¨∞hÜ«∞O.
ã¨=∂Kå~°O. <å‰õΩ `≥bx ã¨=∂Kå~°O WOHÍ LO_Õ LO@∞Ok. D ˆHO„^Œ, ~å„+¨ì „ѨÉèí∞`åfiÅ∞, ã¨OÜ«ÚHõÎOQÍ, q_çq_çQÍ "Õ`«#
ã¨=∂Kå~°O WѨC_»∞ ~åÜ«∞_®xH˜ HÍ~°}O D ã¨=∞㨺 WOHÍ ã¨=∞ã≤ r=ÙÖˇ·# "ÕÖÏk ~°HõΔHõÉèí@∞Å`À, J~°ú Ãã·<åºÅ`À, J_»=O`å,
áÈHõáÈ=_»"Õ∞. #=O|~ü–_çÃãO|~ü 2011 #∞Oz "≥Å∞=_ç# J_»∞QÆ_»∞QÆ∞<å [Öˇ¡_» Ѩ_»∞`«∞#fl ã¨=∞Ü«∞OÖ’ ‰õÄ_® – J^èŒ~°‡O
J~°∞}`å~° ã¨OzHõÅ∞ WOHÍ <Õ#∞ K«∂_»ÖËHõáÈÜ«∂#∞ Hõ#∞Hõ <å "≥·Ñ¨Ù xez Jã¨∞=ÙÅ∞ ÉÏÜ«∞‰õÄ_»^Œh, PÜ«Ú^è•Å#∞ `«ºlOz,
D ã¨=∂Kå~°O áê`«^áÈ~Ú LO_˘K«∞Û. r`«<£ `«k`«~∞° Å#∞ ÃÇÏHÀ~°∞ì
·≥ · „áê}ÏÅ∞ HÍáê_»∞HÀO_»h, K≥@∞ì K≥@∞ì‰Ä H˘=∞‡H˘=∞‡‰õÄ JO˜Oz#
õ
x~ÀÌ+¨μÅ∞QÍ x~°‚~ÚOz# `«~åfi`« ǨÏ*ÏsÉÏQ∑Ö’ XO@iÃãÖòÅÖ’ „ѨH@#Å`À áÈbã¨∞ |ÅQÍʼnõΩ `≥eÜ«∞*Ëã†≤ ^è~‡° O g∞ "≥¿· Ñ LO^Œh,
õ Œ
=∞QÆ∞æ`«∞#fl JhÖò~å"£∞, Kè«„`«Ñ¨u =∞O_»Öò, =∞<À*ò ~å[fi~üÅ∞ ^è~å‡xH˜ q[Ü«∞O `«^ºŒä =∞h, ^Œ$_è» qâßfiã¨O`À ѨÙ~ÀQÆq∞ã¨∞#fl g∞‰õΩ
Œ Î
q_»∞^ŒÅ~Úº ¿ãfiKåÛù "åÜ«Ú=ÙÅ∞ Ñ‘Å∞Û‰õΩ<åfl~°∞. r`«<£ JѨʘH˜ `«∞k q[Ü«∞O gÖˇ·#O`« `«fi~°Ö’ ÅaèOKåÅx PHÍOH˜Δã¨∞Î<åfl#∞.
~åOp ˆHO„^Œ HÍ~åQÍ~°OÖ’ L<åfl_»∞. `«#ÃÑ·# =∞iH˘xfl ˆHã¨∞Å∞ g∞ 㨠= ∞~° q[Ü« ∂ xH˜ , 㨠O ã≤ ^ Œ ú ` « ‰ õ Ω `À_» ∞ , ~° Ç ¨ Ï ã¨ º
LO_»@O =Å¡ `å#∞ q_»∞^ŒÅ HÍÖË^Œ∞. `«~åfi`« P Jxfl ˆHã¨∞Ö’¡#∂ QÀѨ#=Ú#‰õΩ ã¨=∂# „áê^è•#º`«HõÅ^Œ#∞@ g∞‰õΩ `≥eÜ«∞xk
ɡ~ÚÖò =zÛOk. ɡ~ÚÖò ^•~°#∞ „á⁄_»∂ºãπ KÕâßHõ Jxfl ã¨O|Okè`«
¡ H͉õΩ<åfl–P q+¨Ü«∞OÖ’ g∞~°∞ H˘O`« JÅã¨`«fiOÖ’ L<åflˆ~"≥∂#x,
*ˇ·à◊§ #∞O_ç q_»∞^ŒÅ HÀã¨O *Ïs J~Ú# HÍy`åÅ∞ ~åOp *ˇ·Å∞H˜ ÉÏǨϺ „ѨѨOKåxHõxÑ≤ã¨∞Î#flk.
JO^Œ_®xH˜ QÆO@=ÚO^Œ∞ r`«<ã Ñ· „ÔHO HõO„’Öò UH±ì 2005 (ã≤.ã≤.
· g∞ áêsì J„QÆ <åÜ«∞‰õΩÅ∞, J=∞~°∞Öˇ·# "åÔ~·<å, Ѩ@∞ì|_ç
UH±ì)x „ѨÜ≥∂yOKå~°∞. ™ê÷xHõOQÍ L#fl ¿Ñ~°∞ QÆ∂O_® Ü«∂H±ì – HÍ~åQÍ~åÖ’¡ =∞QÆ∞æ`«∞#fl "åÔ~·<å "åi JÅã¨`«fiO HÍ~°}OQÍ<À,
™êOˆHuHõOQÍ „Ñ≤"≥O˜"£ _ç>ˇ#¬<£. D =∞^茺HÍÅOÖ’ ~å[H©Ü«∞ ã¨Ç¨ÏK«~°∞Å qâßfi㨠Ѷ¨∂`«HÍxHÀ |Öˇ·# "åˆ~.
Mˇ·nÅ#∞ q_»∞^ŒÅ HÍh‰õΩO_® LO_»_®xH˜ *Ï~°öO_£ „ѨÉèí∞`«fiO =ã¨∞Î qxÜ≥∂QÆ ã¨O㨯 $u, =ºH˜Î "å^ŒO L~°∞‰õΩÅ∞ Ѩ~∞QÆ∞Å`À °
J#∞ã¨iã¨∞#fl Ѩ^u Wk. WÖÏ r`«<£ q_»∞^ŒÅ H͉õΩO_® J_»∞Ñ_®¤H,õ
Î úŒ ¤ ¨ q[$Oaè ã ¨ ∞ Î # fl D |Ü« ∞ ˜ „Ѩ Ñ ¨ O K« O Ö’, `åºQÍÅ#∞
~å[ºO ã¨∞„Ñ‘OHÀ~°∞ìÖ’ JÑ‘Öò KÕã≤Ok. Jk =∞OE~°~Úº D Jaè#OkOKÕ"åÔ~Hõ¯_≥·<å JQÆ∞Ñ≤™êΈ~"≥∂ HÍx, PK«iOKÕ"å_çx
#Å∞QÆ∞~°∂ ã¨∞„Ñ‘OHÀ~°∞Ö’ =∞~À™êi „@Ü«∞Öòx Z^Œ∞~À¯É’`«∞<åfl~°∞.
ì JO[#"Õ∞ã≤ "≥`«HÍ"åeûO^Õ.
D J„Hõ=∞ Hã¨∞Å∞, "ÕkOѨÙÅH˜ =ºuˆ~HõOQÍ ~å[H©Ü∞« MˇnÅO
ˆ è · qѨ¡=O Jx"å~°º"≥∞ÿ#ѨC_»∞, `«# <åÜ«∞Hõ`åfixfl `å<Õ
ZѨʘHõѨC_»∞ áÈ~åÏÅ∞ KÕã¨∞Î<åflO. HÍx "å˜H˜ L#fl J<ÕHõ ã¨$+≤ìOK«∞H˘O@∞O^Œ#fl g∞ Jkè<åÜ«∞‰õΩx ѨÅ∞‰õΩÖË Pâß*’º`«∞Å∞.
Ѩiq∞`«∞Å =Å# "å˜H˜ =∞^ŒÌ`«∞QÍ |Ü«∞@ ‰õÄ_® áÈ~åÏÅ∞ gÔ~Ï¡ <åÜ«∞‰õΩÖˇ·<å~°x JxÑ≤OK«∞HÀ‰õΩO_®, gÔ~O^Œ∞‰õΩ <åÜ«∞Hõ`«fi
[iy#ѨC_Õ q[Ü«∞O ™êkèOK«QÆÅO. PO„^茄Ѩ^ÕâòÖ’ =Öˇ q∞QÆ`å ™ê÷<åxfl JO^Œ∞HÀÖË^Œ<Õ q^èŒOQÍ g∞ PK«~°} L#flѨC_Õ–q[Ü«∞O
~å„ëêìÅÖ’ ‰õÄ_® ã≤P~üÑ≤Ñ≤ |ÅѨ_ç „H˜Ü«∂jÅHõOQÍ Ñ¨xKÕã¨∞ÎO^Œx Hõ~°`«ÖÏ=∞ÅHõ=∞ø`«∞Ok. Jkè<åÜ«∞‰õΩÅ Pâ◊Å∞ Ѷ¨eã¨Îq.
Ptã¨∞Î<åflO. „Ѩ [ Ö’¡ 㨠= ∂#`« fi O, ™œ„Éè Ï `« $ `« fi O ™êkè O z#Ѩ Ù _Õ
qѨ¡"åaè#O^Œ#Å`À „Ѩ * Ï™ê~° fi Éè ∫ =∂kè H Í~° O xÅ∞㨠∞ Î O k – qHõ ã ≤ ã ¨ ∞ Î O k –
Z.P~ü. q[Ü«∞=O`«=∞ø`«∞Ok. Jq ѨÓiÎQÍ Ö’Ñ≤Oz, ^èŒ#™êfi=∞ºÑ¨Ù q+¨
"Õ∞ 2012 H“yeÖ’ #eyáÈ`«∞#flO^Œ∞#<Õ, D =º=ã¨÷ ã¨=¸ÅOQÍ #tOz,
ÃÑ· qÅ∞=Å P^è•~°OQÍ #∂`«# ã¨=∂[O ™ê÷Ñ≤OK«|_®eû#
WHõ¯_ç „Ñ≤Ü«∂u „Ñ≤Ü«∞"≥∞ÿ# QÆ∞~°∞, |O^èŒ∞, q∞„`«∞Å#∞, J=ã¨~°=ÚOk. „ã‘ÎÅ∞, ÉÏÅÅ∞, =$^Œ∞úÅO^ŒiH© D q+¨Ü«∂Å#∞
JÅ"å>ˇÿ# Ѩiã¨~åÅ#∞ =^Œe, ÃÇ·Ï^Œ~åÉÏ^£ – ^ŒHõ¯<£ #∞O_ç ã¨Ê+¨OQÍ K≥ÑÊ=Åã≤# ÉÏ^躌 `« „Ѩu qѨ= HÍ~°ºHõ~Ãΰ Ñ· LOk. ã¨=∂[
ì ¨ ¡
^ŒO_»HÍ~°}ºOÖ’x =<åʼnõΩ =Åã¨áÈ~Ú, g∞ q^•º "åºã¨OQÍÅ#∞, ~°∞QƇ`«#∞ ã¨ik^ŒÌ_»O ã¨O㨯~°}Å =Å¡ ™ê^茺OHÍ^Œx, J~°"≥· Uà◊§
â◊H˜Î ™ê=∞~å÷ºÅ#∞, ™êǨϙêxfl J_»q [#∞ʼnõΩ JO_»QÍ xÅÑ≤, ™êfi`«O„`åº#∞Éèí=O D ^Õâ◊"åã¨∞Öˇ^Œ∞@ ã¨Ê+¨ìOQÍ JQÆ∞Ñ≤ã¨∞Î#flk.
"åi `«ÅÖ’x <åÅ¯Öˇ·# g∞~°∞... h=Ù hrq`« ÉèÏQÆ™êfiq∞, g∞ qѨ¡=HÍ~°∞Å, qѨ¡"åaè=∂#∞Å nHΔÍ^ŒHõΔ`«ÅÃÑ·#<Õ, =„[
ã¨ Ç ¨ Ï K« ~ ° ∞ Öˇ · # ã‘ x Ü« ∞ ~ü ExÜ« ∞ ~ü HÍ„"Õ ∞ _» ¡ O ^Œ ~ ° ∂ – =∂ ã¨OHõÅÊOÃÑ·#<Õ, ~°∞*Ï„QÆã¨Î ÉèÏ~°`«O–[=ã¨`åÎ fiÅ∞ á⁄Ok ã¨∞O^Œ~°
qѨ¡"åaè#O^Œ#Å∞ ã‘fiHõiOK«=Åã≤OkQÍ HÀ~°∞`«∞<åfl#∞. ÉèÏ~°`«O HÍQÆÅ∞QÆ∞`«∞Ok. g∞, =∂ #_»HõÅ∞, KÕ`«Å∞, PÖ’K«#Å∞,
JO^ŒiH© ÖÏÖò ã¨ÖÏ"£∞.... P "≥·Ñ¨ÙQÍ<Õ ™êQÍÅ<Õ PHÍOHõΔ`À,
=∞#^Õâ◊ =# ã¨OѨ^Œ#∂, Yx[ ã¨OѨ^Œ#∂ ã¨fi^Õâ◊, q^Õâ◊ ǨÏ$^ŒÜ«∞ѨÓ~°fiHõ n"≥#Å`À =Úyã¨∞Î<åfl#∞.
QÆ∞`«Î ÃÑ@∞ì|_ô^•~°∞ʼnõΩ JѨÊ#OQÍ JѨÊ*ˇÑ≤Ê P ã¨OѨ^Œ#∞ g∞ „âıÜ≥∂aèÖÏ+≤
`«~°eOK«HõáÈ=_®xH˜ qâßÅ"≥∞ÿ# ~°Ç¨^•~°∞Å#∞, F_»ˆ~=ÙÅ#∞ <å#fl
Jaè=$kúѨ~°z – `«=∞ ÖÏÉèÏÖË"≥∂ `å=Ú K«∂ã¨∞H˘x ^Õâßaè=$kú QÆ=∞xHõ:– =∞# L=∞‡_ç ‰õΩ@∞O|OÖ’, g∞ ѨO^ä• JOwHõiOKÕ
™êkèOz<å=∞x K≥ѨCH˘#EKÕ QÀ=ÚY "庄Ѷ¨∂Å∞†Ñ¨Ü≥∂=ÚY "åÔ~<å, qÉèkOKÕ"åÔ~<å g∞ ã¨∞Y âßO`«∞Å#∞ HÀˆ~"åˆ~. J=ã¨~"∞ÿ
· Ë · ° ≥
q+¨‰ΩOÉèÏÖˇ#, HO„^Œ, ~å„+¨ì „ѨÉ∞èí `åfiʼnõΩ, ǨÏ$^ŒÜ∞ â◊ÖÏºÖˇ# g∞~°∞
õ · ˆ « · HÀi`Õ `Àz# ã¨Ç¨Ü«∂xfl JOkOKÕ"åˆ~. JÜ«∂z`«OQÍ<Õ `«=∞
– x["≥∞ÿ# ^Õâ◊Éèí‰õΩÎÅO^ŒiH© Hõ#∞flŠѨO_»∞"≥·<å~°∞. ã¨Ç¨Ü«∂xfl JOkOz# H˘O^Œ~°∞ Pf‡Ü«ÚÅ K«~°ºÅ#∞ |˜ì Wk
™êǨÏã≤‰õΩÅ∞, ã¨`«º^èŒ~°‡ Ѩ~åÜ«∞}∞Å∞, |_»∞QÆ∞ r=ÙÖˇ·#, <å JOK«<å.
Pk"åã‘ʼnõΩ, P`«‡qâßfi™êxfl, ÔQiÖÏ¡ Ü«Ú^Œú `«O„`åxfl <ÕiÊ
â◊H˜Î=O`«"≥∞ÿ#, ã¨fiK«ÛùO^Œ"≥∞ÿ# „Ѩ*Ï Ãã·<åº<Õfl~°Ê~°K«∞H˘#fl g∞ f~°∞ J