HUKUM RIBA
ASPEK UTANG PIUTANG DAN
PERDAGANGAN
POKOK BAHASAN
1. Pengertian Riba
2. Hukum Riba
3. Macam-Macam Riba (Riba Fadhl)
4. Hukum Pertukaran Uang (Sharaf)
5. Macam-Macam Riba (Riba Nasi`ah)
1. PENGERTIAN RIBA
(USURY, INTEREST)
PENGERTIAN RIBA
• Riba scr bahasa : tambahan (ziyadah)
• Riba menurut istilah syariah :
•‫عقد‬ ‫في‬ ‫المتعاقدين‬ ‫ألحد‬ ‫زيادة‬ ‫كل‬ ‫هو‬ ‫الربا‬
‫في‬ ‫الزيادة‬ ‫هو‬ ‫أو‬ ‫مقابل‬ ‫غير‬ ‫من‬ ‫المعاوضة‬
‫األجل‬ ‫مقابل‬
• Riba adalah setiap tambahan bagi salah
satu pihak yang berakad dalam akad
pertukaran tanpa ada pengganti, atau riba
adalah tambahan sebagai pengganti dari
waktu.
• (Abdul Aziz al-Khayyath, Asy-Syarikat fi Asy Syari’ah Al
Islamiyyah wa Al Qanun Al Wadh’i, 2/168)
PENGERTIAN RIBA
Penjelasan definisi :
1. Definisi riba tersebut mencakup dua macam
riba, yaitu riba fadhl dan riba nasi`ah.
2. Definisi riba fadhal :
‫الربا‬‫هو‬‫كل‬‫زيادة‬‫ألحد‬‫المتعاقدين‬‫في‬‫عقد‬‫المعاوضة‬‫من‬‫غي‬‫ر‬
‫مقابل‬
Riba adalah setiap tambahan bagi salah satu
pihak yang berakad dalam akad pertukaran
tanpa ada pengganti.
Contohnya : kurma kualitas bagus seberat 1 kilogram
ditukar kurma kualitas sedang seberat 2 kilogram.
Tambahan/kelebihan kurma kualitas sedang seberat 1
kilogram inilah yang disebut riba fadhl.
3. Definisi riba nasi`ah :
‫الربا‬‫هو‬‫الزيادة‬‫في‬‫مقابل‬‫األجل‬
Riba adalah tambahan sebagai pengganti dari waktu.
Contoh : meminjam uang Rp 100.000 bulan ini,
dikembalikan bulan depan Rp 110.000. Tambahan Rp
10.000 inilah yg disebut riba nasi`ah.
PENGERTIAN RIBA
2. HUKUM RIBA
HUKUM RIBA
Hukum Riba adalah HARAM berdasarkan nash
Al Qur`an yang qath’i (tegas), yaitu QS Al
Baqarah : 275 :
َّ‫ل‬َ‫ح‬َ‫أ‬ َ‫و‬َّ‫ه‬‫اّلل‬ََّ‫ع‬ْ‫ي‬َ‫ب‬ْ‫ال‬ََّ‫م‬‫ر‬َ‫ح‬ َ‫و‬َّ‫الر‬‫ا‬َ‫ب‬
“Padahal Allah telah menghalalkan jual beli dan
mengharamkan riba.”
(QS Al Baqarah : 275).
Riba termasuk DOSA BESAR (Kaba`ir), sesuai sabda
Nabi SAW :
‫اجتنبوا‬‫السبع‬‫الموبقات‬“‫قالوا‬:‫يا‬‫رسول‬،‫هللا‬‫وما‬‫هن؟‬‫قال‬:”‫الش‬،‫رك‬
،‫والسحر‬‫وقتل‬‫النفس‬‫التي‬‫م‬ّ‫حر‬‫هللا‬‫إال‬،‫بالحق‬‫وأكل‬،‫الربا‬‫وأك‬‫ل‬‫مال‬
،‫اليتيم‬‫ي‬ّ‫ل‬‫و‬ّ‫ت‬‫وال‬‫يوم‬،‫حف‬ّ‫الز‬‫وقذف‬‫المحصنات‬‫الغافالت‬‫المؤ‬‫منات‬
“Jauhilah tujuh perkara yang menghancurkan!’
Mereka bertanya,’Apa itu?’ Sabda Nabi,’Syirik, sihir,
membunuh jiwa yang diharamkan Allah kecuali
dengan alasan yang benar, memakan riba, memakan
harta anak yatim, lari dari peperangan, dan menuduh
zina kepada wanita mukmin yang baik-baik.” (HR
Bukhari)
HUKUM RIBA
Hadits Nabi SAW :
‫لعن‬‫رسول‬‫هللا‬‫ى‬ّ‫ل‬‫ص‬‫هللا‬‫عليه‬‫م‬ّ‫ل‬‫وس‬:‫آكل‬،‫الربا‬،‫وموكله‬‫وكات‬،‫به‬
‫وشاهديه‬“،‫وقال‬:”‫هم‬‫سواء‬
“Rasulullah SAW melaknat pemakan riba, yang
memberi makan dengan riba, penulisnya, dan dua
saksinya. Sabda Nabi SAW : Mereka sama.” (HR
Muslim)
Sabda Nabi SAW :
‫الربا‬‫ثالثة‬‫وسبعون‬‫بابا‬‫أيسرها‬‫مثل‬‫أن‬‫ينكح‬‫الرجل‬‫أمه‬
“Riba mempunyai 73 macam dosa, yang paling ringan
seperti laki-laki yang menikahi (berzina) dengan ibu
kandungnya sendiri.” (HR Hakim).
HUKUM RIBA
Sabda Nabi SAW :
‫درهم‬‫ربا‬‫يأكله‬‫الرجل‬‫وهو‬‫يعلم‬‫أشد‬‫من‬ّ‫ست‬‫وثالثين‬‫زنية‬
“Satu dirham riba yang dimakan seseorang sedang dia
tahu, lebih berat dosanya daripada 36 kali berzina.”
(HR Ahmad)
Sabda Nabi SAW :
‫إذا‬‫ظهر‬‫الزنا‬‫والربا‬‫في‬‫قرية‬‫فقد‬‫أحلوا‬‫بأنفسهم‬‫عذاب‬‫هللا‬
“Jika telah merajalela zina dan riba di suatu negeri,
maka sungguh mereka telah menghalalkan diri
mereka [mendapat] azab Allah.” (HR Al Hakim).
HUKUM RIBA
3. MACAM-MACAM
RIBA
MACAM-MACAM RIBA
TERDAPAT 2 (DUA) MACAM RIBA :
1. RIBA FADHL
2. RIBA NASI`AH
MACAM-MACAM RIBA
(RIBA FADHL)
(1)RIBA FADHL = tambahan pada akad
pertukaran antara barang-barang ribawi
tanpa memberikan pengganti.
Contohnya :
Kurma kualitas bagus seberat 1 kilogram ditukar
kurma kualitas sedang seberat 2 kilogram.
Kelebihan (tambahan) kurma kualitas sedang
seberat 1 kilogram inilah yang disebut riba
fadhl.
MACAM-MACAM RIBA
(RIBA NASI’AH)
(2) Riba Nasi`ah = tambahan yang diberikan sebagai
pengganti dari waktu (tempo). Contoh sederhana :
• Meminjam Rp 100.000 (bln Nop):
• Mengembalikan Rp 110.000 (bln Des) :
HUKUM SYARIAH UNTUK
HARTA RIBAWI
Riba fadhl hanya terjadi pada 6 (enam) jenis
barang/harta ribawi, yaitu :
(1) emas, (2) perak, (3) gandum, (4) jewawut, (5) kurma,
dan (6) garam.
Hukum syariahnya :
1. Jika ditukar dgn barang sejenis (misal emas dengan
emas) syaratnya dua : (1) harus kontan (cash) dan (2)
tak ada tambahan.
2. jika tidak sejenis (misal emas dgn perak) syaratnya
hanya satu : yaitu harus kontan (cash), namun boleh
ada tambahan.
HADIS LARANGAN RIBA FADHL
Sabda Nabi SAW :
‫الذهب‬،‫بالذهب‬‫والفضة‬،‫بالفضة‬‫والبر‬،‫بالبر‬‫والشعير‬‫بالشعير‬،‫والتمر‬
،‫بالتمر‬‫والملح‬،‫بالملح‬‫مثال‬،‫بمثل‬‫سواء‬،‫بسواء‬‫يدا‬،‫بيد‬‫فإذا‬‫ا‬‫ختلفت‬‫هذه‬
‫األصناف‬‫فبيعوا‬‫كيف‬،‫شئتم‬‫إذا‬‫كان‬‫يدا‬‫بيد‬
”Emas ditukarkan dengan emas, perak dengan perak,
gandum dengan gandum (al-burru bil burri), jewawut
dengan jewawut (asy-sya’ir bi asy-sya’ir), kurma dengan
kurma, garam dengan garam, harus sama takarannya
(mitslan bi mitslin sawa`an bi sawa`in) dan harus
dilakukan dengan kontan (yadan bi yadin). Dan jika
berbeda jenis-jenisnya, maka juallah sesukamu asalkan
dilakukan dengan kontan (yadan bi yadin).” (HR Muslim
no 1587).
BARANG-BARANG
RIBAWI (EMAS) ( ‫ال‬‫ذهب‬ )
BARANG-BARANG
RIBAWI (PERAK) (‫)الفضة‬
BARANG-BARANG RIBAWI (GANDUM) ( ‫البر‬
‫القمح‬ ‫)أو‬
BARANG-BARANG RIBAWI (JEWAWUT) (‫)الشعير‬
(English : Millet)
BARANG-BARANG RIBAWI (KURMA) (‫)التمر‬
BARANG-BARANG RIBAWI (GARAM) (‫)الملح‬
CONTOH RIBA FADHL
KURMA BASAH 2 (DUA) KILOGRAM :
DITUKAR DENGAN KURMA KERING SEBERAT 1
(SATU) KILOGRAM:
• KURMA BASAH 2 (DUA) KILOGRAM :
• DITUKAR DENGAN KURMA KERING SEBERAT 2 (DUA)
KILOGRAM, TAPI TIDAK TUNAI :
CONTOH RIBA FADHL
CONTOH RIBA FADHL
TIGA CINCIN EMAS 22 KARAT SEBERAT TOTAL 15
GRAM :
DITUKAR DENGAN SATU CINCIN EMAS 24 KARAT
SEBERAT 10 GRAM :
CONTOH RIBA FADHL
• TIGA CINCIN EMAS 24 KARAT SEBERAT TOTAL 15 GRAM :
• DITUKAR DENGAN TIGA CINCIN EMAS 24 KARAT BERAT
TOTAL 15 GRAM TAPI TIDAK TUNAI (PENYERAHAN
TERTUNDA ):
4.HUKUM
PERTUKARAN
MATA UANG
(SHARF)
HUKUM PERTUKARAN MATA UANG
(SHARF)
Jika mata uang ditukar dengan mata uang
sejenis (misal rupiah dgn rupiah), wajib
memenuhi 2 (dua) syarat yaitu :
• Pertama, harus sama nilainya (sawa`an
bi sawa`in mitslan bi mitslin),
• Tidak boleh ada kelebihan / tambahan
• Kedua, harus kontan (yadan bi yadin),
• Tidak boleh ditangguhkan (kredit)
HUKUM PERTUKARAN MATA UANG
(SHARF)
• Jika mata uang ditukar dengan mata
uang tidak sejenis (misal dolar dengan
rupiah), wajib memenuhi 1 (satu)
syarat saja, yaitu :
• Harus kontan (yadan bi yadin),
• Artinya, tidak boleh ditangguhkan
(kredit/angsuran)
• Namun boleh ada tambahan
PERTUKARAN MATA UANG YANG HALAL
• DITUKAR SCR KONTAN DENGAN :
PERTUKARAN MATA UANG YANG HARAM
• DITUKAR DENGAN :
PERTUKARAN MATA UANG YANG HALAL
• DITUKAR DENGAN Rp 10.000 DIBAYAR
KONTAN :
PERTUKARAN MATA UANG YANG HARAM
• DITUKAR HARI INI DENGAN Rp 10.000 TAPI
DIBAYAR TUNDA (BESOK) :
PERTUKARAN MATA UANG YANG HARAM
• DITUKAR HARI INI DENGAN Rp 10.000 TAPI
DIBAYAR ANGSURAN DUA KALI :
5. MACAM-MACAM
RIBA (RIBA
NASI`AH)
MACAM-MACAM RIBA
(RIBA NASI`AH)
• RIBA NASI`AH = TAMBAHAN YANG DIBERIKAN
SEBAGAI PENGGANTI DARI WAKTU (TEMPO).
CONTOH SEDERHANA :
• MEMINJAM RP 100.000 (BLN NOP):
• MENGEMBALIKAN Rp 110.000 (BL DES) :
BENTUK-BENTUK RIBA NASI`AH
Bunga bank (interest, fawa`idul bunuk) adalah
bentuk modern riba nasi`ah.
Bunga pada transaksi yang lain juga termasuk Riba
Nasi`ah yang haram, misal :
1. Bunga di Pegadaian
2. Bunga di Asuransi
3. Bunga di Koperasi
4. Bunga Utang Luar Negeri
5. Bunga Utang Dalam Negeri
6. Bunga di Rentenir (“Bank plecit atau bank titil”)
7. dll
HUKUM MENYIMPAN UANG DI BANK
RIBAWI
1. Menyimpan uang di bank ribawi dengan akad riba,
hukumnya haram, walaupun bunganya tidak
diambil.
2. Menyimpan uang di bank ribawi tanpa akad ribawi,
syubhat.
• Perkara syubhat sebaiknya ditinggalkan.
• Sabda Rasulullah SAW :
•‫العبد‬ ‫يبلغ‬ ‫ال‬‫من‬ ‫يكون‬ ‫أن‬‫المتقين‬‫بأس‬ ‫ال‬ ‫ما‬ ‫يدع‬ ‫حتى‬‫حذرا‬ ‫به‬‫م‬‫ما‬
‫بأس‬ ‫فيه‬
• “Seorang hamba tak akan mencapai derajat
muttaqin hingga dia meninggalkan sesuatu yang tak
ada dosanya khawatir di situ ada dosanya.” (HR
Tirmidzi & Al Hakim).
06.1 HUKUM RIBA

06.1 HUKUM RIBA

  • 1.
    HUKUM RIBA ASPEK UTANGPIUTANG DAN PERDAGANGAN
  • 2.
    POKOK BAHASAN 1. PengertianRiba 2. Hukum Riba 3. Macam-Macam Riba (Riba Fadhl) 4. Hukum Pertukaran Uang (Sharaf) 5. Macam-Macam Riba (Riba Nasi`ah)
  • 3.
  • 4.
    PENGERTIAN RIBA • Ribascr bahasa : tambahan (ziyadah) • Riba menurut istilah syariah : •‫عقد‬ ‫في‬ ‫المتعاقدين‬ ‫ألحد‬ ‫زيادة‬ ‫كل‬ ‫هو‬ ‫الربا‬ ‫في‬ ‫الزيادة‬ ‫هو‬ ‫أو‬ ‫مقابل‬ ‫غير‬ ‫من‬ ‫المعاوضة‬ ‫األجل‬ ‫مقابل‬ • Riba adalah setiap tambahan bagi salah satu pihak yang berakad dalam akad pertukaran tanpa ada pengganti, atau riba adalah tambahan sebagai pengganti dari waktu. • (Abdul Aziz al-Khayyath, Asy-Syarikat fi Asy Syari’ah Al Islamiyyah wa Al Qanun Al Wadh’i, 2/168)
  • 5.
    PENGERTIAN RIBA Penjelasan definisi: 1. Definisi riba tersebut mencakup dua macam riba, yaitu riba fadhl dan riba nasi`ah. 2. Definisi riba fadhal : ‫الربا‬‫هو‬‫كل‬‫زيادة‬‫ألحد‬‫المتعاقدين‬‫في‬‫عقد‬‫المعاوضة‬‫من‬‫غي‬‫ر‬ ‫مقابل‬ Riba adalah setiap tambahan bagi salah satu pihak yang berakad dalam akad pertukaran tanpa ada pengganti.
  • 6.
    Contohnya : kurmakualitas bagus seberat 1 kilogram ditukar kurma kualitas sedang seberat 2 kilogram. Tambahan/kelebihan kurma kualitas sedang seberat 1 kilogram inilah yang disebut riba fadhl. 3. Definisi riba nasi`ah : ‫الربا‬‫هو‬‫الزيادة‬‫في‬‫مقابل‬‫األجل‬ Riba adalah tambahan sebagai pengganti dari waktu. Contoh : meminjam uang Rp 100.000 bulan ini, dikembalikan bulan depan Rp 110.000. Tambahan Rp 10.000 inilah yg disebut riba nasi`ah. PENGERTIAN RIBA
  • 7.
  • 8.
    HUKUM RIBA Hukum Ribaadalah HARAM berdasarkan nash Al Qur`an yang qath’i (tegas), yaitu QS Al Baqarah : 275 : َّ‫ل‬َ‫ح‬َ‫أ‬ َ‫و‬َّ‫ه‬‫اّلل‬ََّ‫ع‬ْ‫ي‬َ‫ب‬ْ‫ال‬ََّ‫م‬‫ر‬َ‫ح‬ َ‫و‬َّ‫الر‬‫ا‬َ‫ب‬ “Padahal Allah telah menghalalkan jual beli dan mengharamkan riba.” (QS Al Baqarah : 275).
  • 9.
    Riba termasuk DOSABESAR (Kaba`ir), sesuai sabda Nabi SAW : ‫اجتنبوا‬‫السبع‬‫الموبقات‬“‫قالوا‬:‫يا‬‫رسول‬،‫هللا‬‫وما‬‫هن؟‬‫قال‬:”‫الش‬،‫رك‬ ،‫والسحر‬‫وقتل‬‫النفس‬‫التي‬‫م‬ّ‫حر‬‫هللا‬‫إال‬،‫بالحق‬‫وأكل‬،‫الربا‬‫وأك‬‫ل‬‫مال‬ ،‫اليتيم‬‫ي‬ّ‫ل‬‫و‬ّ‫ت‬‫وال‬‫يوم‬،‫حف‬ّ‫الز‬‫وقذف‬‫المحصنات‬‫الغافالت‬‫المؤ‬‫منات‬ “Jauhilah tujuh perkara yang menghancurkan!’ Mereka bertanya,’Apa itu?’ Sabda Nabi,’Syirik, sihir, membunuh jiwa yang diharamkan Allah kecuali dengan alasan yang benar, memakan riba, memakan harta anak yatim, lari dari peperangan, dan menuduh zina kepada wanita mukmin yang baik-baik.” (HR Bukhari) HUKUM RIBA
  • 10.
    Hadits Nabi SAW: ‫لعن‬‫رسول‬‫هللا‬‫ى‬ّ‫ل‬‫ص‬‫هللا‬‫عليه‬‫م‬ّ‫ل‬‫وس‬:‫آكل‬،‫الربا‬،‫وموكله‬‫وكات‬،‫به‬ ‫وشاهديه‬“،‫وقال‬:”‫هم‬‫سواء‬ “Rasulullah SAW melaknat pemakan riba, yang memberi makan dengan riba, penulisnya, dan dua saksinya. Sabda Nabi SAW : Mereka sama.” (HR Muslim) Sabda Nabi SAW : ‫الربا‬‫ثالثة‬‫وسبعون‬‫بابا‬‫أيسرها‬‫مثل‬‫أن‬‫ينكح‬‫الرجل‬‫أمه‬ “Riba mempunyai 73 macam dosa, yang paling ringan seperti laki-laki yang menikahi (berzina) dengan ibu kandungnya sendiri.” (HR Hakim). HUKUM RIBA
  • 11.
    Sabda Nabi SAW: ‫درهم‬‫ربا‬‫يأكله‬‫الرجل‬‫وهو‬‫يعلم‬‫أشد‬‫من‬ّ‫ست‬‫وثالثين‬‫زنية‬ “Satu dirham riba yang dimakan seseorang sedang dia tahu, lebih berat dosanya daripada 36 kali berzina.” (HR Ahmad) Sabda Nabi SAW : ‫إذا‬‫ظهر‬‫الزنا‬‫والربا‬‫في‬‫قرية‬‫فقد‬‫أحلوا‬‫بأنفسهم‬‫عذاب‬‫هللا‬ “Jika telah merajalela zina dan riba di suatu negeri, maka sungguh mereka telah menghalalkan diri mereka [mendapat] azab Allah.” (HR Al Hakim). HUKUM RIBA
  • 12.
  • 13.
    MACAM-MACAM RIBA TERDAPAT 2(DUA) MACAM RIBA : 1. RIBA FADHL 2. RIBA NASI`AH
  • 14.
    MACAM-MACAM RIBA (RIBA FADHL) (1)RIBAFADHL = tambahan pada akad pertukaran antara barang-barang ribawi tanpa memberikan pengganti. Contohnya : Kurma kualitas bagus seberat 1 kilogram ditukar kurma kualitas sedang seberat 2 kilogram. Kelebihan (tambahan) kurma kualitas sedang seberat 1 kilogram inilah yang disebut riba fadhl.
  • 15.
    MACAM-MACAM RIBA (RIBA NASI’AH) (2)Riba Nasi`ah = tambahan yang diberikan sebagai pengganti dari waktu (tempo). Contoh sederhana : • Meminjam Rp 100.000 (bln Nop): • Mengembalikan Rp 110.000 (bln Des) :
  • 16.
    HUKUM SYARIAH UNTUK HARTARIBAWI Riba fadhl hanya terjadi pada 6 (enam) jenis barang/harta ribawi, yaitu : (1) emas, (2) perak, (3) gandum, (4) jewawut, (5) kurma, dan (6) garam. Hukum syariahnya : 1. Jika ditukar dgn barang sejenis (misal emas dengan emas) syaratnya dua : (1) harus kontan (cash) dan (2) tak ada tambahan. 2. jika tidak sejenis (misal emas dgn perak) syaratnya hanya satu : yaitu harus kontan (cash), namun boleh ada tambahan.
  • 17.
    HADIS LARANGAN RIBAFADHL Sabda Nabi SAW : ‫الذهب‬،‫بالذهب‬‫والفضة‬،‫بالفضة‬‫والبر‬،‫بالبر‬‫والشعير‬‫بالشعير‬،‫والتمر‬ ،‫بالتمر‬‫والملح‬،‫بالملح‬‫مثال‬،‫بمثل‬‫سواء‬،‫بسواء‬‫يدا‬،‫بيد‬‫فإذا‬‫ا‬‫ختلفت‬‫هذه‬ ‫األصناف‬‫فبيعوا‬‫كيف‬،‫شئتم‬‫إذا‬‫كان‬‫يدا‬‫بيد‬ ”Emas ditukarkan dengan emas, perak dengan perak, gandum dengan gandum (al-burru bil burri), jewawut dengan jewawut (asy-sya’ir bi asy-sya’ir), kurma dengan kurma, garam dengan garam, harus sama takarannya (mitslan bi mitslin sawa`an bi sawa`in) dan harus dilakukan dengan kontan (yadan bi yadin). Dan jika berbeda jenis-jenisnya, maka juallah sesukamu asalkan dilakukan dengan kontan (yadan bi yadin).” (HR Muslim no 1587).
  • 18.
    BARANG-BARANG RIBAWI (EMAS) (‫ال‬‫ذهب‬ )
  • 19.
  • 20.
    BARANG-BARANG RIBAWI (GANDUM)( ‫البر‬ ‫القمح‬ ‫)أو‬
  • 21.
    BARANG-BARANG RIBAWI (JEWAWUT)(‫)الشعير‬ (English : Millet)
  • 22.
    BARANG-BARANG RIBAWI (KURMA)(‫)التمر‬
  • 23.
    BARANG-BARANG RIBAWI (GARAM)(‫)الملح‬
  • 24.
    CONTOH RIBA FADHL KURMABASAH 2 (DUA) KILOGRAM : DITUKAR DENGAN KURMA KERING SEBERAT 1 (SATU) KILOGRAM:
  • 25.
    • KURMA BASAH2 (DUA) KILOGRAM : • DITUKAR DENGAN KURMA KERING SEBERAT 2 (DUA) KILOGRAM, TAPI TIDAK TUNAI : CONTOH RIBA FADHL
  • 26.
    CONTOH RIBA FADHL TIGACINCIN EMAS 22 KARAT SEBERAT TOTAL 15 GRAM : DITUKAR DENGAN SATU CINCIN EMAS 24 KARAT SEBERAT 10 GRAM :
  • 27.
    CONTOH RIBA FADHL •TIGA CINCIN EMAS 24 KARAT SEBERAT TOTAL 15 GRAM : • DITUKAR DENGAN TIGA CINCIN EMAS 24 KARAT BERAT TOTAL 15 GRAM TAPI TIDAK TUNAI (PENYERAHAN TERTUNDA ):
  • 28.
  • 29.
    HUKUM PERTUKARAN MATAUANG (SHARF) Jika mata uang ditukar dengan mata uang sejenis (misal rupiah dgn rupiah), wajib memenuhi 2 (dua) syarat yaitu : • Pertama, harus sama nilainya (sawa`an bi sawa`in mitslan bi mitslin), • Tidak boleh ada kelebihan / tambahan • Kedua, harus kontan (yadan bi yadin), • Tidak boleh ditangguhkan (kredit)
  • 30.
    HUKUM PERTUKARAN MATAUANG (SHARF) • Jika mata uang ditukar dengan mata uang tidak sejenis (misal dolar dengan rupiah), wajib memenuhi 1 (satu) syarat saja, yaitu : • Harus kontan (yadan bi yadin), • Artinya, tidak boleh ditangguhkan (kredit/angsuran) • Namun boleh ada tambahan
  • 31.
    PERTUKARAN MATA UANGYANG HALAL • DITUKAR SCR KONTAN DENGAN :
  • 32.
    PERTUKARAN MATA UANGYANG HARAM • DITUKAR DENGAN :
  • 33.
    PERTUKARAN MATA UANGYANG HALAL • DITUKAR DENGAN Rp 10.000 DIBAYAR KONTAN :
  • 34.
    PERTUKARAN MATA UANGYANG HARAM • DITUKAR HARI INI DENGAN Rp 10.000 TAPI DIBAYAR TUNDA (BESOK) :
  • 35.
    PERTUKARAN MATA UANGYANG HARAM • DITUKAR HARI INI DENGAN Rp 10.000 TAPI DIBAYAR ANGSURAN DUA KALI :
  • 36.
  • 37.
    MACAM-MACAM RIBA (RIBA NASI`AH) •RIBA NASI`AH = TAMBAHAN YANG DIBERIKAN SEBAGAI PENGGANTI DARI WAKTU (TEMPO). CONTOH SEDERHANA : • MEMINJAM RP 100.000 (BLN NOP): • MENGEMBALIKAN Rp 110.000 (BL DES) :
  • 38.
    BENTUK-BENTUK RIBA NASI`AH Bungabank (interest, fawa`idul bunuk) adalah bentuk modern riba nasi`ah. Bunga pada transaksi yang lain juga termasuk Riba Nasi`ah yang haram, misal : 1. Bunga di Pegadaian 2. Bunga di Asuransi 3. Bunga di Koperasi 4. Bunga Utang Luar Negeri 5. Bunga Utang Dalam Negeri 6. Bunga di Rentenir (“Bank plecit atau bank titil”) 7. dll
  • 39.
    HUKUM MENYIMPAN UANGDI BANK RIBAWI 1. Menyimpan uang di bank ribawi dengan akad riba, hukumnya haram, walaupun bunganya tidak diambil. 2. Menyimpan uang di bank ribawi tanpa akad ribawi, syubhat. • Perkara syubhat sebaiknya ditinggalkan. • Sabda Rasulullah SAW : •‫العبد‬ ‫يبلغ‬ ‫ال‬‫من‬ ‫يكون‬ ‫أن‬‫المتقين‬‫بأس‬ ‫ال‬ ‫ما‬ ‫يدع‬ ‫حتى‬‫حذرا‬ ‫به‬‫م‬‫ما‬ ‫بأس‬ ‫فيه‬ • “Seorang hamba tak akan mencapai derajat muttaqin hingga dia meninggalkan sesuatu yang tak ada dosanya khawatir di situ ada dosanya.” (HR Tirmidzi & Al Hakim).