แผนการจัดการเรียนรู้
รหัส-ชื่อรายวิชา ว30131 เคมีพื้นฐาน                         ชั้น ม.4               ภาคเรียนที่ 1                ปีการศึกษา 2555
แผนการเรียนรู้ เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก                                               เวลา 2 คาบ
กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เชียงราย
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1.มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด (หลักสูตรโรงเรียนวิทยาศาสตร์และหลักสูตรแกนกลาง 2551)
          มาตรฐานที่ 1 เข้าใจสมบัติของสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสารกับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยว
ระหว่างอนุภาค มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้และจิตวิทยาศาสตร์ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ นาความรู้ไปใช้ประโยชน์
          ตัวชี้วัด
          1.1 สืบค้นข้อมูลและอธิบายโครงสร้างอะตอม และสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุ
          1.2 วิเคราะห์และอธิบายการจัดเรียงอิเล็กตรอนในอะตอม ความสัมพันธ์ระหว่างอิเล็กตรอนในระดับพลังงาน
นอกสุดกับสมบัติของธาตุและการเกิดปฏิกิริยา
          มาตรฐาน ว 8.1 ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหาความรู้ การ
แก้ปัญหา รู้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สามารถอธิบายและตรวจสอบได้
ภายใต้ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลานั้นๆ เข้าใจว่า วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อมมีความ
เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน
          ตัวชี้วัด
          ว 8.1 ม.4-6/1 ตั้งคาถามที่อยู่บนพื้นฐานของความรู้และความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์ หรือความสนใจ หรือ
จากประเด็นที่เกิดขึ้นในขณะนั้น ที่สามารถ ทาการสารวจตรวจสอบหรือศึกษาค้นคว้าได้อย่างครอบคลุมและเชื่อถือได้
          ว 8.1 ม.4-6/2 สร้างสมมติฐานที่มีทฤษฎีรองรับ หรือคาดการณ์สิ่งที่จะพบ หรือสร้างแบบจาลองหรือสร้าง
รูปแบบ เพื่อนาไปสู่การสารวจตรวจสอบ
          ว 8.1 ม.4-6/3 ค้นคว้ารวบรวมข้อมูลที่ต้องพิจารณาปัจจัยหรือ ตัวแปรสาคัญ ปัจจัยที่มีผลต่อปัจจัยอื่น
ปัจจัยที่ ควบคุมไม่ได้ และจานวนครั้งของการสารวจ ตรวจสอบเพื่อให้ได้ผลที่มีความเชื่อมั่นอย่างเพียงพอ
          ว 8.1 ม.4-6/4 เลือกวัสดุ เทคนิควิธี อุปกรณ์ที่ใช้ในการสังเกต การวัด การสารวจตรวจสอบอย่างถูกต้องทั้ง
ทางกว้างและลึก ในเชิงปริมาณและคุณภาพ
          ว 8.1 ม.4-6/5 รวบรวมข้อมูลและบันทึกผลการสารวจตรวจสอบอย่างเป็นระบบถูกต้อง ครอบคลุมทั้งใน
เชิงปริมาณและคุณภาพ โดยตรวจสอบความเป็นไปได้ ความเหมาะสมหรือความผิดพลาดของข้อมูล
          ว 8.1 ม.4-6/6 จัดกระทาข้อมูล โดยคานึงถึงการรายงานผลเชิงตัวเลขที่มีระดับความถูกต้องและนาเสนอ
ข้อมูลด้วยเทคนิควิธีที่เหมาะสม
          ว 8.1 ม.4-6/7 วิเคราะห์ข้อมูล แปลความหมายข้อมูลและประเมินความสอดคล้องของข้อสรุปหรือ
สาระสาคัญ เพื่อตรวจสอบกับสมมติฐานที่ตั้งไว้
          ว 8.1 ม.4-6/8 พิจารณาความน่าเชื่อถือของวิธีการ และผลการสารวจตรวจสอบ โดยใช้หลักความ
คลาดเคลื่อนของการวัดและการสังเกต เสนอแนะการปรับปรุงวิธีการสารวจตรวจสอบ
          ว 8.1 ม.4-6/9 นาผลของการสารวจตรวจสอบที่ได้ ทั้งวิธีการและองค์ความรู้ที่ได้ไปสร้างคาถามใหม่
นาไปใช้แก้ปัญหาในสถานการณ์ใหม่และในชีวิตจริง
          ว 8.1 ม.4-6/10 ตระหนักถึงความสาคัญในการที่จะต้องมี ส่วนร่วมรับผิดชอบการอธิบาย การลงความเห็น
และการสรุปผลการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ที่นาเสนอต่อสาธารณชนด้วยความถูกต้อง
          ว 8.1 ม.4-6/11 บันทึกและอธิบายผลการสารวจตรวจสอบอย่างมีเหตุผล ใช้พยานหลักฐานอ้างอิงหรือ
ค้นคว้าเพื่อเติม เพื่อหาหลักฐานอ้างอิงที่เชื่อถือได้ และยอมรับว่าความรู้เดิมอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ เมื่อมีข้อมูลและ
ประจักษ์พยานใหม่เพิ่มเติมหรือโต้แย้งจากเดิม ซึ่งท้าทายให้มีการตรวจสอบ อย่างระมัดระวัง อันจะนามาสู่ การ
ยอมรับเป็นความรู้ใหม่
       ว 8.1 ม.4-6/12 จัดแสดงผลงาน เขียนรายงาน และ/หรืออธิบายเกี่ยวกับแนวคิด กระบวนการ และผลของ
โครงงานหรือชิ้นงานให้ผู้อื่นเข้าใจ

2. สาระสาคัญ
         โบร์เสนอแบบจาลองอะตอมว่าอะตอมประกอบด้วยนิวเคลียสอยู่ตรงกลาง มีโปรตอน และนิวตรอนอยู่ภายใน
ส่วนอิเล็กตรอนจะเคลื่อนที่อยู่โดยรอบเป็นระดับพลังงานที่มีค่าพลังงานเฉพาะคล้ายกับวงโคจรของดาวเคราะห์รอบ
ดวงอาทิตย์ ส่วนแบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกใช้ความรู้ทางกลศาสตร์ควอนตัมสร้างสมการ เพื่อคานวณหา
โอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนในระดับพลังงาน อะตอมประกอบด้วยกลุ่มหมอกของอิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียส
อย่างรวดเร็วตลอดเวลาไปทั่วทั้งอะตอม บริเวณที่กลุ่มหมอกทึบ แสดงว่ามีโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนมากกว่าบริเวณที่
มีกลุ่มหมอกจาง
3. จุดประสงค์การเรียนรู้
    3.1 ความรู้
         1. อธิบายลักษณะแบบจาลองอะตอมของโบร์ได้
         2. อธิบายลักษณะของแบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกได้
    3.2 ทักษะกระบวนการ
         สามารถวาดรู ป แบบจ าลองอะตอมและบอกความแตกต่างของแบบจาลองอะตอมของดอลตัน ทอมสั น
รัทเทอร์ฟอร์ด โบร์และแบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกได้
    3.3 คุณลักษณะอันพึงประสงค์
         1. เข้าเรียน ปฏิบัติกิจกรรม และส่งงานตรงเวลา
         2. ร่วมมือในการเรียน แสวงหาความรู้ ตอบคาถาม ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น และแสดงความคิดเห็น
     อย่างมีเหตุผล
         3. บันทึกข้อมูลจากการปฏิบัติกิจกรรม
         4. รักษาความสะอาดผลงาน ห้องเรียนและสถานที่ปฏิบัติกิจกรรม


4. สาระการเรียนรู้
        แบบจาลองอะตอมของนีลส์ โบร์
        จากผลการศึกษาเกี่ยวกับการเกิดสเปกตรัมของธาตุ ทาให้นักวิทยาศาสตร์พบว่าอิเล็กตรอนที่อยู่รอบ ๆ
                        นิวเคลียสนั้นไม่ได้อยู่รวมกันที่เดียวทั้งหมด แต่แบ่งออกเป็นกลุ่ม ๆ ตามระดับพลังงาน
                        ต่าง ๆ รอบ ๆ นิวเคลียส ในปี พ.ศ. 2428 - 2505 นีลส์ โบร์ (Neils Bohr)
                        นักวิทยาศาสตร์ชาวเดนมาร์ก             ได้นามาสร้างแบบจาลองอะตอมขึ้นใหม่โดยขยายจาก
                        แบบจาลองรัทเทอร์ฟอร์ด ดังนี้
                                “อะตอมประกอบด้วยโปรตอนและนิวตรอนรวมเป็นนิวเคลียส และมีอิเล็กตรอน
                        ในอะตอมวิ่งอยู่รอบ ๆ นิวเคลียสเป็นชั้น ๆ ตามระดับพลังงาน”
        แบบจาลองอะตอมของนิลส์ โบร์ ทาให้เห็นมโนภาพเกี่ยวกับการจัดอิเล็กตรอนภายในอะตอมรอบ ๆ
นิวเคลียส ซึ่งเปรียบเสมือนกับระบบสุริยจักรวาลที่มีดวงอาทิตย์อยู่ตรงกลาง และมีดาวเคราะห์โคจรอยู่รอบ ๆ
นอกจากนี้ โบร์ยังได้กาหนดสัญลักษณ์สาหรับพลังงานชั้นต่าง ๆ ไว้ด้วย โดยให้ระดับพลังงานที่อยู่ใกล้นิวเคลียสที่สุด
เป็นชั้น K และชั้นถัด ๆ ไปเป็นชั้น L, M, N , …… ซึ่งในปัจจุบันเรียกระดับพลังงานที่อยู่ใกล้นิวเคลียสที่สุดว่า
ระดับพลังงาน n = 1 และระดับพลังงานถัดออกไปเป็น n = 2 , n = 3 ,n = 4,…. ตามลาดับ
         แบบจาลองอะตอมของโบร์ใช้อธิบ ายการเกิดสเปกตรัมได้ดี โดยเฉพาะกับอะตอมที่มีขนาดเล็ ก และมี
อิเล็กตรอนเดี่ยว เช่น อะตอมของไฮโดรเจน แต่สามารถใช้อธิบายอะตอมที่มีหลาย ๆ อิเล็กตรอนได้ นอกจากนี้ยัง
ทราบแต่เพียงว่าอิเล็กตรอนภายในอะตอมมีการจัดเรียงตัวเป็นชั้น ๆ ตามระดับพลังงาน แต่ไม่ทราบว่าในแต่ละระดับ
พลังงานจะมีอิเล็กตรอนอยู่กี่ตัว จึงได้มีการค้นคว้าเพิ่มเติม และเป็นเหตุให้แบบจาลองอะตอมเปลี่ยนไปอีก
แบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก
         แบบจาลองอะตอมของโบร์ ใช้อธิบายเกี่ยวกับเส้นสเปกตรัมของธาตุไฮโดรเจนได้ดี แต่ไม่สามารถอธิบายเส้น
สเปกตรัมของอะตอมที่มีหลายอิเล็กตรอนได้ จึงได้มีการศึกษาเพิ่มเติมทางกลศาสตร์ควอนตัม แล้วสร้างสมการ
สาหรับใช้คานวณ โอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนในระดับพลังงานต่าง ๆ ขึ้นมา จนได้แบบจาลองใหม่ ที่เรียกว่า
แบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก ลักษณะสาคัญของแบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกอธิบายได้ดังนี้
            อิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสอย่างรวดเร็ว ด้วยรัศมีไม่แน่นอนจึงไม่สามารถบอกตาแหน่งที่แน่นอน
ของอิเล็กตรอนได้บอกได้แต่เพียงโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนในบริเวณต่าง ๆ ปรากฏการณ์แบบนี้เรียกว่ากลุ่มหมอก
ของอิเล็กตรอน บริเวณที่มีกลุ่มหมอกอิเล็กตรอนหนาแน่นจะมีโอกาสพบอิเล็กตรอนมากกว่าบริเวณที่เป็นหมอกจาง
            การเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนรอบนิวเคลียสอาจเป็นรูปทรงกลมหรือรูปอื่น ๆ ขึ้นอยู่กับระดับพลังงานของ
อิเล็กตรอน แต่ผลรวมของกลุ่มหมอกของอิเล็กตรอนทุกระดับพลังงาน การใช้ทฤษฎีควันตัม จะสามารถอธิบายการ
จัดเรียงตัวของอิเล็กตรอนรอบนิวเคลียส ได้ว่าอิเล็กตรอนจัดเรียงตัวเป็นออร์บิทัล(orbital) ในระดับพลังงานย่อย s ,
p , d , f แต่ละออร์บิทัล จะบรรจุอิเล็กตรอนเป็นคู่ดังนี้
         s – orbital      มี 1 ออร์บิทัล       หรือ 2 อิเล็กตรอน
         p – orbital       มี 3 ออร์บิทัล หรือ 6 อิเล็กตรอน
         d – orbital       มี 5 ออร์บิทัล หรือ 10 อิเล็กตรอน
         f – orbital      มี 7 ออร์บิทัล หรือ 14 อิเล็กตรอน
         แต่ ละออร์บิทัลจะมีรูปร่างลักษณะแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนในออร์บิทัล และระดับ
พลังงานของอิเล็กตรอนในออร์บิทัลนั้นๆ เช่น
         s – orbital มีลักษณะเป็นทรงกลม
         p – orbital มีลักษณะเป็นกรวยคล้ายหยดน้า ลักษณะแตกต่างกัน 3 แบบ ตามจานวนอิเล็กตรอน
         ใน 3 ออร์บิทัล คือ Px , Py , Pz
         d – orbital มีลักษณะและรูปทรงของกลุ่มหมอก แตกต่างกัน 5 แบบ ตามจานวนอิเล็กตรอน
         ใน 5 ออร์บิทัล คือ dx2-y2 , dz2 , dxy , dyz , dxz
         แบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก เป็นแบบจาลองอะตอมในทัศนะปัจจุบัน ซึ่งได้แก้ไขข้อบกพร่องของ
แบบจาลองอะตอมต่าง ๆ ที่กล่าวมา สรุปแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอกดังนี้
         “อะตอมประกอบด้วยกลุ่มหมอกของอิเล็กตรอนรอบนิวเคลียส มีลักษณะเป็นทรงกลม บริเวณกลุ่มหมอก
ทึบแสดงว่าโอกาสพบอิเล็กตรอนมีมาก และบริเวณที่กลุ่มหมอกจางโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนมีน้อย”

5. หลักฐาน หรือร่องรอยของการเรียนรู้ การวัดผลและประเมินผล
       5.1 ความรู้
     ภาระงาน/
                        วิธีการวัด          เครื่องมือ    เกณฑ์ที่ใช้ประเมิน                   ผู้ประเมิน
       ชิ้นงาน
แผนผังความคิด วัดเมื่อจบบทเรียน      - Concept map     ระดับ 4 ดีเยี่ยม 4 คะแนน        ครู
(Graphic      ตามตัวชี้วัดต่อไปนี้   - แบบประเมิน      = ทาได้ถูกต้องทุกตัวชี้วัด
Organize)     1. การกาหนดและ         แผนผังความคิด     ระดับ 3 ดี 3 คะแนน
              เชื่อมโยงแนวความคิด                      = ทาได้ถูกต้องจานวนมาก
              หลัก แนวความคิดรอง                       ระดับ 2 พอใช้ 2 คะแนน
              แนวความคิดย่อย                            = ทาได้ถูกต้องจานวนน้อย
              2. การเชื่อมโยงความรู้                   ระดับ 1 ต้องปรับปรุง
              3. การเชื่อมโยง                          1 คะแนน
              ประเด็นต่างๆอย่าง                        = ทาได้ถูกต้องน้อยมาก
              สมเหตุสมผล มี                            หรือไม่ถูกต้องเลย
              คาเชื่อมถูกต้อง
              ชัดเจน




   ภาระงาน/
                       วิธีการวัด         เครื่องมือ       เกณฑ์ที่ใช้ประเมิน       ผู้ประเมิน
     ชิ้นงาน
ตอบคาถาม      ตรวจคาตอบของ             - Exit ticket   ระดับ 4 ดีเยี่ยม 4 คะแนน        ครู
สะท้อนความคิด คาถามสะท้อน              - แบบประเมิน    = ทาได้ถูกต้องทุกตัวชี้วัด   นักเรียน
(Exit ticket) ความคิด ตามตัวชี้วัด     การตอบคาถาม     ระดับ 3 ดี 3 คะแนน
              ต่อไปนี้                 สะท้อนความคิด   = ทาได้ถูกต้องจานวนมาก
              1. ความถูกต้อง                           ระดับ 2 พอใช้ 2 คะแนน
              ครอบคลุมสิ่งที่ได้                        = ทาได้ถูกต้องจานวนน้อย
              เรียนรู้                                 ระดับ 1 ต้องปรับปรุง
              2. ความสมเหตุสมผล                        1 คะแนน
              ชัดเจน ของคาตอบ                          = ทาได้ถูกต้องน้อยมาก
              3. การตั้งคาถามที่                       หรือไม่ถูกต้องเลย
              อยากรู้

     5.2 ทักษะกระบวนการ
   ภาระงาน/
                       วิธีการวัด         เครื่องมือ       เกณฑ์ที่ใช้ประเมิน       ผู้ประเมิน
     ชิ้นงาน
ใบกิจกรรมการ สังเกตพฤติกรรมการ         - แบบประเมิน    - ต้องได้ไม่ต่ากว่าระดับ         ครู
ทดลอง            - การวางแผนการ        ทักษะในการ      คุณภาพ 3 คือ ดี จากระดับ
                 ทดลอง                 ปฏิบัติการ      คุณภาพ 4 คือ ดีมาก
                 -การออกแบบตาราง       ทดลอง
                 บันทึกผลการทดลอง
                 -การปฏิบัติการทดลอง
-การสังเกตและบันทึก
                 ผลการทดลอง
                 -การจัดกระทากับ
                 ข้อมูล การวิเคราะห์
                 อภิปรายและสรุปผล
                 การทดลอง
                 -การนาเสนอข้อสรุป




    5.3 คุณลักษณะอันพึงประสงค์
คุณลักษณะ         ภาระงาน/
                                                                เกณฑ์ที่ใช้
   อันพึง          ชิ้นงาน/       วิธีการวัด     เครื่องมือ                    ผู้ประเมิน
                                                                 ประเมิน
  ประสงค์         พฤติกรรม
ตรงต่อเวลา เข้าเรียน         - สังเกตพฤติกรรม แบบประเมิน           ต้องได้ไม่ต่ากว่า ครู
              ปฏิบัติกิจกรรม การเข้าเรียน การ คุณลักษณะ            ระดับคุณภาพ
              ส่งงานตรงเวลา ปฏิบัติกิจกรรม    อันพึงประสงค์        3 คือ ดี
                             และการส่งงานของ                       จากระดับ
                             นักเรียน                              คุณภาพ 4 คือ
                                                                   ดีมาก
 ใฝ่เรียนรู้   ร่วมมือในการ       - สังเกตพฤติกรรม แบบประเมิน ต้องได้ไม่ต่ากว่า      ครู
               เรียน แสวงหา       ความร่วมมือใน      คุณลักษณะ ระดับคุณภาพ
               ความรู้ ตอบ        การเรียน การ       อันพึงประสงค์ 3 คือ ดี
               คาถาม ยอมรับ แสวงหาความรู้                          จากระดับ
               ความคิดเห็นผู้อื่น การตอบคาถาม                      คุณภาพ 4
               และแสดงความ การยอมรับความ                           คือ ดีมาก
               คิดเห็นอย่างมี     คิดเห็นผู้อื่น และ
               เหตุผล             การแสดงความ
                                  คิดเห็นอย่างมี
                                  เหตุผล
 ซื่อสัตย์     บันทึกข้อมูลจาก - สังเกตพฤติกรรม แบบประเมิน ต้องได้ไม่ต่ากว่า         ครู
               การปฏิบัติ         การบันทึกข้อมูล คุณลักษณะ ระดับคุณภาพ
               กิจกรรม ทา         จากการปฏิบัติ      อันพึงประสงค์ 3 คือ ดี
               แบบฝึกหัด ทา กิจกรรม การทา                          จากระดับ
               แบบทดสอบ           แบบฝึกหัดและการ                  คุณภาพ 4 คือ
               ด้วยความซื่อสัตย์ ทาแบบทดสอบ                        ดีมาก
รักสะอาด       รักษาความ          - สังเกตพฤติกรรม แบบประเมิน ต้องได้ไม่ต่ากว่า      ครู
               สะอาดผลงาน         การรักษาความ       คุณลักษณะ ระดับคุณภาพ เพื่อนนักเรียน
               ห้องเรียนและ       สะอาดผลงาน การ อันพึงประสงค์ 3 คือ ดี
สถานที่ปฏิบัติ     ทาความสะอาด                           จากระดับ
                    กิจกรรม            ห้องเรียน และ                         คุณภาพ 4 คือ
                                       สถานที่ปฏิบัติ                        ดีมาก
                                       กิจกรรม

6. คาถามสาคัญ
      1. แบบจาลองไฮโดรเจนตามทฤษฎีของโบร์ มีลักษณะอย่างไร
      2. ที่สถานะพื้น อะตอมมีพลังงานอย่างไร
      3. แบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก มีลักษณะอย่างไร

7. การจัดกระบวนการเรียนรู้
     ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement)
          1. ครูยกสถานการณ์การศึกษาสเปกตรัมของแก๊สไฮโดรเจน ที่มีลักษณะเป็นเส้นๆ แยกจากกัน พร้อม
ภาพประกอบ โดยประกอบแสงสีต่างกันได้แก่ สีแดง สีน้าเงินและสีม่วง และสเปกตรัมของแก๊สนีออน เห็นสีแดง สีส้ม
และสีเหลือง และชี้ว่าสเปกตรัมของแก๊สชนิดหนึ่งประกอบด้วยชุดของแสงสีเฉพาะ แตกต่างกับสเปกตรัมของแก๊สชนิด
อื่น ถือว่าเป็นสมบัติเฉพาะตัวของธาตุแต่ละชนิด
          2. ครู ท บทวนเกี่ ย วกั บ สมมติ ฐ านของพลั ง ค์ แ ละแบบจ าลองอะตอมของรั ท เทอร์ - ฟอร์ ด ท าให้ โ บร์
ตั้งสมมติฐาน 2 ข้อ เพื่อแก้ปัญหาที่ว่า ทาไมอิเล็กตรอนที่วิ่งวนรอบนิวเคลียสด้วยความเร่ง จึงไม่แผ่คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
และเข้าไปรวมกับนิวเคลียส (ทบทวน เชื่อมโยง ตรวจสอบความรู้เดิม และเปิดโอกาสให้ซักถามเพิ่มเติมเพื่อกระตุ้น
ความสนใจ) หลังจากนั้นให้นักเรียนเขียนในสิ่งที่รู้ และสิ่งที่อยากรู้เกี่ยวกับแบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลอง
อะตอมกลุ่มหมอก ลงในกระดาษที่แจกให้ เพื่อตรวจสอบความเข้าใจเพื่อใช้เป็นแนวทางในการจัดการเรียนการ
สอน (KWL)

     ขั้นสารวจและค้นหา (Exploration)
     1. จัดกลุ่มนักเรียน 3 คน ที่ประกอบด้วยนักเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สูง ปานกลาง และอ่อน
   (สร้างผลสัมฤทธิ์ของทีม: Student Teams Achievement Division STAD)
         2. ครูแจกใบความรู้ เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก
         3. ครูสอนโดยใช้สื่อ Power Point (PPT) เรื่องแบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่ม
   หมอก (โดยเว้นให้นักเรียนซักถามและเขียนตอบลงในใบความรู้ฉบับนักเรียนเป็นระยะ)
         4. ครูให้นักเรียนคิดเดี่ยว คิดคู่ หรือคิดกลุ่ม (Think Pair Share) ร่วมกันอภิปรายเปรียบเทียบความ
   แตกต่างและความเหมือนกันของแบบจาลองอะตอมทั้ง 5 แบบจาลองอะตอม จากนั้นบันทึกความเห็นของกลุ่มลง
   ในกระดาษบรู๊ฟแผ่นใหญ่และติดบริเวณที่กาหนด
         5. นักเรียนแต่ละกลุ่มเดินชมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผลงานของกลุ่มอื่น (Gallery walk) อภิปรายและสรุป
   ข้อคิดเห็นของกลุ่ม และเขียนเครื่องหมายในกระดาษคาตอบของเพื่อน
                  - เขียนเครื่องหมาย √ หน้าคาตอบที่ถูกต้อง
                  - เขียนเครื่องหมาย X หน้าคาตอบที่ไม่ถูกต้อง
                  - เขียนเครื่องหมาย ? หน้าคาตอบที่ไม่แน่ใจ
ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation)
        1. ตัวแทนนักเรียนกลุ่มที่ตอบคาถามได้ถูกต้องมากที่สุด นาเสนอผลงานหน้าชั้นเรียน
        2. ครูนาคาตอบของนักเรียนมาใช้อภิปรายร่วมกับนักเรียนเพื่อสรุปคาตอบ

     ขั้นขยายความรู้ (Elaboration)
         1. ครูอธิบายเพิ่มเติมว่า เกี่ยวกับการเปรียบเทียบแบบจาลองอะตอมทั้ง 5 แบบจาลองอะตอม ที่เป็นประเด็น
  ที่นักเรียนยังสงสัย หรือไม่ได้นาเสนอหน้าชั้นเรียน
         2. ครูให้นักเรียนแต่ละคนสรุปองค์ความรู้ เปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างระหว่างแบบจาลอง
  อะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก เป็นแบบแผนภาพเวนน์ (Venn Diagrams)

  ขั้นประเมิน (Evaluation)
       นักเรียนเขียนสรุปความรู้ที่ได้รับจากการเรียนรู้ลงในสมุดบันทึกการเรียนรู้ (Learning logs) และ
  ประเมินผลสะท้อนการเรียนรู้ลงใน 3-2-1 Ticket (Exit Ticket)

8. สื่อ วัสดุ อุปกรณ์/ แหล่งเรียนรู้
               1. ใบความรู้ เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก
               2. Power Point (PPT) เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก
               3. กระดาษบรู๊ฟแผ่นใหญ่
               4. แบบประเมินแผนผังความคิด
               6. แบบประเมินการตอบคาถามสะท้อนความคิด
              7. แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์
บันทึกหลังสอน
รหัส-ชื่อรายวิชา ว30131 เคมีพื้นฐาน           ชั้น ม.4         กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์
แผนการเรียนรู้ เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก
โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เชียงราย

           ประเด็นการบันทึก                                               ผลการใช้แผนการสอน
1. เนื้อหาที่สอน                   ....................................................................................................................
(สอนได้สมบูรณ์ครบถ้วนหรือไม่)      ....................................................................................................................
2. เวลา                            ....................................................................................................................
(เหมาะสมหรือไม่)                   ....................................................................................................................
3. กิจกรรมที่ใช้สอน                ....................................................................................................................
(ตามแผนหรือไม่)                    ....................................................................................................................
4. ปัญหาและอุปสรรค                 ....................................................................................................................
                                   ....................................................................................................................

ผลการเรียนของนักเรียน
             ชั้น                              เข้าเรียน (คน)                                                     ขาด (คน)
            ม.4/1
            ม.4/2
            ม.4/3
            ม.4/4
            ม.4/5
            ม.4/6
    ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน       ผ่าน                                                        ไม่ผ่าน
                                เกณฑ์…………………………………….                                        เกณฑ์…………………………………..

การมอบหมายหน้าที่และความรับผิดชอบ ………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
บรรยากาศในการเรียน……………………………………………………….…………………………………………………………………………
………………………………………………..……………………………………………………………………………………………………………………
ปัญหาและอุปสรรค……………………………………………………….………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………..………………………………………………………
                                                ลงชื่อ
                                                       (นางธิดารัตน์ แสงฮวด)

04 แบบจำลองอะตอมของโบร์และกลุ่มหมอก

  • 1.
    แผนการจัดการเรียนรู้ รหัส-ชื่อรายวิชา ว30131 เคมีพื้นฐาน ชั้น ม.4 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2555 แผนการเรียนรู้ เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก เวลา 2 คาบ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เชียงราย ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 1.มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด (หลักสูตรโรงเรียนวิทยาศาสตร์และหลักสูตรแกนกลาง 2551) มาตรฐานที่ 1 เข้าใจสมบัติของสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสารกับโครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยว ระหว่างอนุภาค มีกระบวนการสืบเสาะหาความรู้และจิตวิทยาศาสตร์ สื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ นาความรู้ไปใช้ประโยชน์ ตัวชี้วัด 1.1 สืบค้นข้อมูลและอธิบายโครงสร้างอะตอม และสัญลักษณ์นิวเคลียร์ของธาตุ 1.2 วิเคราะห์และอธิบายการจัดเรียงอิเล็กตรอนในอะตอม ความสัมพันธ์ระหว่างอิเล็กตรอนในระดับพลังงาน นอกสุดกับสมบัติของธาตุและการเกิดปฏิกิริยา มาตรฐาน ว 8.1 ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์และจิตวิทยาศาสตร์ในการสืบเสาะหาความรู้ การ แก้ปัญหา รู้ว่าปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่มีรูปแบบที่แน่นอน สามารถอธิบายและตรวจสอบได้ ภายใต้ข้อมูลและเครื่องมือที่มีอยู่ในช่วงเวลานั้นๆ เข้าใจว่า วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี สังคม และสิ่งแวดล้อมมีความ เกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน ตัวชี้วัด ว 8.1 ม.4-6/1 ตั้งคาถามที่อยู่บนพื้นฐานของความรู้และความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์ หรือความสนใจ หรือ จากประเด็นที่เกิดขึ้นในขณะนั้น ที่สามารถ ทาการสารวจตรวจสอบหรือศึกษาค้นคว้าได้อย่างครอบคลุมและเชื่อถือได้ ว 8.1 ม.4-6/2 สร้างสมมติฐานที่มีทฤษฎีรองรับ หรือคาดการณ์สิ่งที่จะพบ หรือสร้างแบบจาลองหรือสร้าง รูปแบบ เพื่อนาไปสู่การสารวจตรวจสอบ ว 8.1 ม.4-6/3 ค้นคว้ารวบรวมข้อมูลที่ต้องพิจารณาปัจจัยหรือ ตัวแปรสาคัญ ปัจจัยที่มีผลต่อปัจจัยอื่น ปัจจัยที่ ควบคุมไม่ได้ และจานวนครั้งของการสารวจ ตรวจสอบเพื่อให้ได้ผลที่มีความเชื่อมั่นอย่างเพียงพอ ว 8.1 ม.4-6/4 เลือกวัสดุ เทคนิควิธี อุปกรณ์ที่ใช้ในการสังเกต การวัด การสารวจตรวจสอบอย่างถูกต้องทั้ง ทางกว้างและลึก ในเชิงปริมาณและคุณภาพ ว 8.1 ม.4-6/5 รวบรวมข้อมูลและบันทึกผลการสารวจตรวจสอบอย่างเป็นระบบถูกต้อง ครอบคลุมทั้งใน เชิงปริมาณและคุณภาพ โดยตรวจสอบความเป็นไปได้ ความเหมาะสมหรือความผิดพลาดของข้อมูล ว 8.1 ม.4-6/6 จัดกระทาข้อมูล โดยคานึงถึงการรายงานผลเชิงตัวเลขที่มีระดับความถูกต้องและนาเสนอ ข้อมูลด้วยเทคนิควิธีที่เหมาะสม ว 8.1 ม.4-6/7 วิเคราะห์ข้อมูล แปลความหมายข้อมูลและประเมินความสอดคล้องของข้อสรุปหรือ สาระสาคัญ เพื่อตรวจสอบกับสมมติฐานที่ตั้งไว้ ว 8.1 ม.4-6/8 พิจารณาความน่าเชื่อถือของวิธีการ และผลการสารวจตรวจสอบ โดยใช้หลักความ คลาดเคลื่อนของการวัดและการสังเกต เสนอแนะการปรับปรุงวิธีการสารวจตรวจสอบ ว 8.1 ม.4-6/9 นาผลของการสารวจตรวจสอบที่ได้ ทั้งวิธีการและองค์ความรู้ที่ได้ไปสร้างคาถามใหม่ นาไปใช้แก้ปัญหาในสถานการณ์ใหม่และในชีวิตจริง ว 8.1 ม.4-6/10 ตระหนักถึงความสาคัญในการที่จะต้องมี ส่วนร่วมรับผิดชอบการอธิบาย การลงความเห็น และการสรุปผลการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ ที่นาเสนอต่อสาธารณชนด้วยความถูกต้อง ว 8.1 ม.4-6/11 บันทึกและอธิบายผลการสารวจตรวจสอบอย่างมีเหตุผล ใช้พยานหลักฐานอ้างอิงหรือ ค้นคว้าเพื่อเติม เพื่อหาหลักฐานอ้างอิงที่เชื่อถือได้ และยอมรับว่าความรู้เดิมอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ เมื่อมีข้อมูลและ
  • 2.
    ประจักษ์พยานใหม่เพิ่มเติมหรือโต้แย้งจากเดิม ซึ่งท้าทายให้มีการตรวจสอบ อย่างระมัดระวังอันจะนามาสู่ การ ยอมรับเป็นความรู้ใหม่ ว 8.1 ม.4-6/12 จัดแสดงผลงาน เขียนรายงาน และ/หรืออธิบายเกี่ยวกับแนวคิด กระบวนการ และผลของ โครงงานหรือชิ้นงานให้ผู้อื่นเข้าใจ 2. สาระสาคัญ โบร์เสนอแบบจาลองอะตอมว่าอะตอมประกอบด้วยนิวเคลียสอยู่ตรงกลาง มีโปรตอน และนิวตรอนอยู่ภายใน ส่วนอิเล็กตรอนจะเคลื่อนที่อยู่โดยรอบเป็นระดับพลังงานที่มีค่าพลังงานเฉพาะคล้ายกับวงโคจรของดาวเคราะห์รอบ ดวงอาทิตย์ ส่วนแบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกใช้ความรู้ทางกลศาสตร์ควอนตัมสร้างสมการ เพื่อคานวณหา โอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนในระดับพลังงาน อะตอมประกอบด้วยกลุ่มหมอกของอิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียส อย่างรวดเร็วตลอดเวลาไปทั่วทั้งอะตอม บริเวณที่กลุ่มหมอกทึบ แสดงว่ามีโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนมากกว่าบริเวณที่ มีกลุ่มหมอกจาง 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 ความรู้ 1. อธิบายลักษณะแบบจาลองอะตอมของโบร์ได้ 2. อธิบายลักษณะของแบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกได้ 3.2 ทักษะกระบวนการ สามารถวาดรู ป แบบจ าลองอะตอมและบอกความแตกต่างของแบบจาลองอะตอมของดอลตัน ทอมสั น รัทเทอร์ฟอร์ด โบร์และแบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกได้ 3.3 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. เข้าเรียน ปฏิบัติกิจกรรม และส่งงานตรงเวลา 2. ร่วมมือในการเรียน แสวงหาความรู้ ตอบคาถาม ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น และแสดงความคิดเห็น อย่างมีเหตุผล 3. บันทึกข้อมูลจากการปฏิบัติกิจกรรม 4. รักษาความสะอาดผลงาน ห้องเรียนและสถานที่ปฏิบัติกิจกรรม 4. สาระการเรียนรู้ แบบจาลองอะตอมของนีลส์ โบร์ จากผลการศึกษาเกี่ยวกับการเกิดสเปกตรัมของธาตุ ทาให้นักวิทยาศาสตร์พบว่าอิเล็กตรอนที่อยู่รอบ ๆ นิวเคลียสนั้นไม่ได้อยู่รวมกันที่เดียวทั้งหมด แต่แบ่งออกเป็นกลุ่ม ๆ ตามระดับพลังงาน ต่าง ๆ รอบ ๆ นิวเคลียส ในปี พ.ศ. 2428 - 2505 นีลส์ โบร์ (Neils Bohr) นักวิทยาศาสตร์ชาวเดนมาร์ก ได้นามาสร้างแบบจาลองอะตอมขึ้นใหม่โดยขยายจาก แบบจาลองรัทเทอร์ฟอร์ด ดังนี้ “อะตอมประกอบด้วยโปรตอนและนิวตรอนรวมเป็นนิวเคลียส และมีอิเล็กตรอน ในอะตอมวิ่งอยู่รอบ ๆ นิวเคลียสเป็นชั้น ๆ ตามระดับพลังงาน” แบบจาลองอะตอมของนิลส์ โบร์ ทาให้เห็นมโนภาพเกี่ยวกับการจัดอิเล็กตรอนภายในอะตอมรอบ ๆ นิวเคลียส ซึ่งเปรียบเสมือนกับระบบสุริยจักรวาลที่มีดวงอาทิตย์อยู่ตรงกลาง และมีดาวเคราะห์โคจรอยู่รอบ ๆ
  • 3.
    นอกจากนี้ โบร์ยังได้กาหนดสัญลักษณ์สาหรับพลังงานชั้นต่าง ๆไว้ด้วย โดยให้ระดับพลังงานที่อยู่ใกล้นิวเคลียสที่สุด เป็นชั้น K และชั้นถัด ๆ ไปเป็นชั้น L, M, N , …… ซึ่งในปัจจุบันเรียกระดับพลังงานที่อยู่ใกล้นิวเคลียสที่สุดว่า ระดับพลังงาน n = 1 และระดับพลังงานถัดออกไปเป็น n = 2 , n = 3 ,n = 4,…. ตามลาดับ แบบจาลองอะตอมของโบร์ใช้อธิบ ายการเกิดสเปกตรัมได้ดี โดยเฉพาะกับอะตอมที่มีขนาดเล็ ก และมี อิเล็กตรอนเดี่ยว เช่น อะตอมของไฮโดรเจน แต่สามารถใช้อธิบายอะตอมที่มีหลาย ๆ อิเล็กตรอนได้ นอกจากนี้ยัง ทราบแต่เพียงว่าอิเล็กตรอนภายในอะตอมมีการจัดเรียงตัวเป็นชั้น ๆ ตามระดับพลังงาน แต่ไม่ทราบว่าในแต่ละระดับ พลังงานจะมีอิเล็กตรอนอยู่กี่ตัว จึงได้มีการค้นคว้าเพิ่มเติม และเป็นเหตุให้แบบจาลองอะตอมเปลี่ยนไปอีก แบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก แบบจาลองอะตอมของโบร์ ใช้อธิบายเกี่ยวกับเส้นสเปกตรัมของธาตุไฮโดรเจนได้ดี แต่ไม่สามารถอธิบายเส้น สเปกตรัมของอะตอมที่มีหลายอิเล็กตรอนได้ จึงได้มีการศึกษาเพิ่มเติมทางกลศาสตร์ควอนตัม แล้วสร้างสมการ สาหรับใช้คานวณ โอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนในระดับพลังงานต่าง ๆ ขึ้นมา จนได้แบบจาลองใหม่ ที่เรียกว่า แบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก ลักษณะสาคัญของแบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอกอธิบายได้ดังนี้ อิเล็กตรอนเคลื่อนที่รอบนิวเคลียสอย่างรวดเร็ว ด้วยรัศมีไม่แน่นอนจึงไม่สามารถบอกตาแหน่งที่แน่นอน ของอิเล็กตรอนได้บอกได้แต่เพียงโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนในบริเวณต่าง ๆ ปรากฏการณ์แบบนี้เรียกว่ากลุ่มหมอก ของอิเล็กตรอน บริเวณที่มีกลุ่มหมอกอิเล็กตรอนหนาแน่นจะมีโอกาสพบอิเล็กตรอนมากกว่าบริเวณที่เป็นหมอกจาง การเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนรอบนิวเคลียสอาจเป็นรูปทรงกลมหรือรูปอื่น ๆ ขึ้นอยู่กับระดับพลังงานของ อิเล็กตรอน แต่ผลรวมของกลุ่มหมอกของอิเล็กตรอนทุกระดับพลังงาน การใช้ทฤษฎีควันตัม จะสามารถอธิบายการ จัดเรียงตัวของอิเล็กตรอนรอบนิวเคลียส ได้ว่าอิเล็กตรอนจัดเรียงตัวเป็นออร์บิทัล(orbital) ในระดับพลังงานย่อย s , p , d , f แต่ละออร์บิทัล จะบรรจุอิเล็กตรอนเป็นคู่ดังนี้ s – orbital มี 1 ออร์บิทัล หรือ 2 อิเล็กตรอน p – orbital มี 3 ออร์บิทัล หรือ 6 อิเล็กตรอน d – orbital มี 5 ออร์บิทัล หรือ 10 อิเล็กตรอน f – orbital มี 7 ออร์บิทัล หรือ 14 อิเล็กตรอน แต่ ละออร์บิทัลจะมีรูปร่างลักษณะแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับการเคลื่อนที่ของอิเล็กตรอนในออร์บิทัล และระดับ พลังงานของอิเล็กตรอนในออร์บิทัลนั้นๆ เช่น s – orbital มีลักษณะเป็นทรงกลม p – orbital มีลักษณะเป็นกรวยคล้ายหยดน้า ลักษณะแตกต่างกัน 3 แบบ ตามจานวนอิเล็กตรอน ใน 3 ออร์บิทัล คือ Px , Py , Pz d – orbital มีลักษณะและรูปทรงของกลุ่มหมอก แตกต่างกัน 5 แบบ ตามจานวนอิเล็กตรอน ใน 5 ออร์บิทัล คือ dx2-y2 , dz2 , dxy , dyz , dxz แบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก เป็นแบบจาลองอะตอมในทัศนะปัจจุบัน ซึ่งได้แก้ไขข้อบกพร่องของ แบบจาลองอะตอมต่าง ๆ ที่กล่าวมา สรุปแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอกดังนี้ “อะตอมประกอบด้วยกลุ่มหมอกของอิเล็กตรอนรอบนิวเคลียส มีลักษณะเป็นทรงกลม บริเวณกลุ่มหมอก ทึบแสดงว่าโอกาสพบอิเล็กตรอนมีมาก และบริเวณที่กลุ่มหมอกจางโอกาสที่จะพบอิเล็กตรอนมีน้อย” 5. หลักฐาน หรือร่องรอยของการเรียนรู้ การวัดผลและประเมินผล 5.1 ความรู้ ภาระงาน/ วิธีการวัด เครื่องมือ เกณฑ์ที่ใช้ประเมิน ผู้ประเมิน ชิ้นงาน
  • 4.
    แผนผังความคิด วัดเมื่อจบบทเรียน - Concept map ระดับ 4 ดีเยี่ยม 4 คะแนน ครู (Graphic ตามตัวชี้วัดต่อไปนี้ - แบบประเมิน = ทาได้ถูกต้องทุกตัวชี้วัด Organize) 1. การกาหนดและ แผนผังความคิด ระดับ 3 ดี 3 คะแนน เชื่อมโยงแนวความคิด = ทาได้ถูกต้องจานวนมาก หลัก แนวความคิดรอง ระดับ 2 พอใช้ 2 คะแนน แนวความคิดย่อย = ทาได้ถูกต้องจานวนน้อย 2. การเชื่อมโยงความรู้ ระดับ 1 ต้องปรับปรุง 3. การเชื่อมโยง 1 คะแนน ประเด็นต่างๆอย่าง = ทาได้ถูกต้องน้อยมาก สมเหตุสมผล มี หรือไม่ถูกต้องเลย คาเชื่อมถูกต้อง ชัดเจน ภาระงาน/ วิธีการวัด เครื่องมือ เกณฑ์ที่ใช้ประเมิน ผู้ประเมิน ชิ้นงาน ตอบคาถาม ตรวจคาตอบของ - Exit ticket ระดับ 4 ดีเยี่ยม 4 คะแนน ครู สะท้อนความคิด คาถามสะท้อน - แบบประเมิน = ทาได้ถูกต้องทุกตัวชี้วัด นักเรียน (Exit ticket) ความคิด ตามตัวชี้วัด การตอบคาถาม ระดับ 3 ดี 3 คะแนน ต่อไปนี้ สะท้อนความคิด = ทาได้ถูกต้องจานวนมาก 1. ความถูกต้อง ระดับ 2 พอใช้ 2 คะแนน ครอบคลุมสิ่งที่ได้ = ทาได้ถูกต้องจานวนน้อย เรียนรู้ ระดับ 1 ต้องปรับปรุง 2. ความสมเหตุสมผล 1 คะแนน ชัดเจน ของคาตอบ = ทาได้ถูกต้องน้อยมาก 3. การตั้งคาถามที่ หรือไม่ถูกต้องเลย อยากรู้ 5.2 ทักษะกระบวนการ ภาระงาน/ วิธีการวัด เครื่องมือ เกณฑ์ที่ใช้ประเมิน ผู้ประเมิน ชิ้นงาน ใบกิจกรรมการ สังเกตพฤติกรรมการ - แบบประเมิน - ต้องได้ไม่ต่ากว่าระดับ ครู ทดลอง - การวางแผนการ ทักษะในการ คุณภาพ 3 คือ ดี จากระดับ ทดลอง ปฏิบัติการ คุณภาพ 4 คือ ดีมาก -การออกแบบตาราง ทดลอง บันทึกผลการทดลอง -การปฏิบัติการทดลอง
  • 5.
    -การสังเกตและบันทึก ผลการทดลอง -การจัดกระทากับ ข้อมูล การวิเคราะห์ อภิปรายและสรุปผล การทดลอง -การนาเสนอข้อสรุป 5.3 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ คุณลักษณะ ภาระงาน/ เกณฑ์ที่ใช้ อันพึง ชิ้นงาน/ วิธีการวัด เครื่องมือ ผู้ประเมิน ประเมิน ประสงค์ พฤติกรรม ตรงต่อเวลา เข้าเรียน - สังเกตพฤติกรรม แบบประเมิน ต้องได้ไม่ต่ากว่า ครู ปฏิบัติกิจกรรม การเข้าเรียน การ คุณลักษณะ ระดับคุณภาพ ส่งงานตรงเวลา ปฏิบัติกิจกรรม อันพึงประสงค์ 3 คือ ดี และการส่งงานของ จากระดับ นักเรียน คุณภาพ 4 คือ ดีมาก ใฝ่เรียนรู้ ร่วมมือในการ - สังเกตพฤติกรรม แบบประเมิน ต้องได้ไม่ต่ากว่า ครู เรียน แสวงหา ความร่วมมือใน คุณลักษณะ ระดับคุณภาพ ความรู้ ตอบ การเรียน การ อันพึงประสงค์ 3 คือ ดี คาถาม ยอมรับ แสวงหาความรู้ จากระดับ ความคิดเห็นผู้อื่น การตอบคาถาม คุณภาพ 4 และแสดงความ การยอมรับความ คือ ดีมาก คิดเห็นอย่างมี คิดเห็นผู้อื่น และ เหตุผล การแสดงความ คิดเห็นอย่างมี เหตุผล ซื่อสัตย์ บันทึกข้อมูลจาก - สังเกตพฤติกรรม แบบประเมิน ต้องได้ไม่ต่ากว่า ครู การปฏิบัติ การบันทึกข้อมูล คุณลักษณะ ระดับคุณภาพ กิจกรรม ทา จากการปฏิบัติ อันพึงประสงค์ 3 คือ ดี แบบฝึกหัด ทา กิจกรรม การทา จากระดับ แบบทดสอบ แบบฝึกหัดและการ คุณภาพ 4 คือ ด้วยความซื่อสัตย์ ทาแบบทดสอบ ดีมาก รักสะอาด รักษาความ - สังเกตพฤติกรรม แบบประเมิน ต้องได้ไม่ต่ากว่า ครู สะอาดผลงาน การรักษาความ คุณลักษณะ ระดับคุณภาพ เพื่อนนักเรียน ห้องเรียนและ สะอาดผลงาน การ อันพึงประสงค์ 3 คือ ดี
  • 6.
    สถานที่ปฏิบัติ ทาความสะอาด จากระดับ กิจกรรม ห้องเรียน และ คุณภาพ 4 คือ สถานที่ปฏิบัติ ดีมาก กิจกรรม 6. คาถามสาคัญ 1. แบบจาลองไฮโดรเจนตามทฤษฎีของโบร์ มีลักษณะอย่างไร 2. ที่สถานะพื้น อะตอมมีพลังงานอย่างไร 3. แบบจาลองอะตอมแบบกลุ่มหมอก มีลักษณะอย่างไร 7. การจัดกระบวนการเรียนรู้ ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1. ครูยกสถานการณ์การศึกษาสเปกตรัมของแก๊สไฮโดรเจน ที่มีลักษณะเป็นเส้นๆ แยกจากกัน พร้อม ภาพประกอบ โดยประกอบแสงสีต่างกันได้แก่ สีแดง สีน้าเงินและสีม่วง และสเปกตรัมของแก๊สนีออน เห็นสีแดง สีส้ม และสีเหลือง และชี้ว่าสเปกตรัมของแก๊สชนิดหนึ่งประกอบด้วยชุดของแสงสีเฉพาะ แตกต่างกับสเปกตรัมของแก๊สชนิด อื่น ถือว่าเป็นสมบัติเฉพาะตัวของธาตุแต่ละชนิด 2. ครู ท บทวนเกี่ ย วกั บ สมมติ ฐ านของพลั ง ค์ แ ละแบบจ าลองอะตอมของรั ท เทอร์ - ฟอร์ ด ท าให้ โ บร์ ตั้งสมมติฐาน 2 ข้อ เพื่อแก้ปัญหาที่ว่า ทาไมอิเล็กตรอนที่วิ่งวนรอบนิวเคลียสด้วยความเร่ง จึงไม่แผ่คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า และเข้าไปรวมกับนิวเคลียส (ทบทวน เชื่อมโยง ตรวจสอบความรู้เดิม และเปิดโอกาสให้ซักถามเพิ่มเติมเพื่อกระตุ้น ความสนใจ) หลังจากนั้นให้นักเรียนเขียนในสิ่งที่รู้ และสิ่งที่อยากรู้เกี่ยวกับแบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลอง อะตอมกลุ่มหมอก ลงในกระดาษที่แจกให้ เพื่อตรวจสอบความเข้าใจเพื่อใช้เป็นแนวทางในการจัดการเรียนการ สอน (KWL) ขั้นสารวจและค้นหา (Exploration) 1. จัดกลุ่มนักเรียน 3 คน ที่ประกอบด้วยนักเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สูง ปานกลาง และอ่อน (สร้างผลสัมฤทธิ์ของทีม: Student Teams Achievement Division STAD) 2. ครูแจกใบความรู้ เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก 3. ครูสอนโดยใช้สื่อ Power Point (PPT) เรื่องแบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่ม หมอก (โดยเว้นให้นักเรียนซักถามและเขียนตอบลงในใบความรู้ฉบับนักเรียนเป็นระยะ) 4. ครูให้นักเรียนคิดเดี่ยว คิดคู่ หรือคิดกลุ่ม (Think Pair Share) ร่วมกันอภิปรายเปรียบเทียบความ แตกต่างและความเหมือนกันของแบบจาลองอะตอมทั้ง 5 แบบจาลองอะตอม จากนั้นบันทึกความเห็นของกลุ่มลง ในกระดาษบรู๊ฟแผ่นใหญ่และติดบริเวณที่กาหนด 5. นักเรียนแต่ละกลุ่มเดินชมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ผลงานของกลุ่มอื่น (Gallery walk) อภิปรายและสรุป ข้อคิดเห็นของกลุ่ม และเขียนเครื่องหมายในกระดาษคาตอบของเพื่อน - เขียนเครื่องหมาย √ หน้าคาตอบที่ถูกต้อง - เขียนเครื่องหมาย X หน้าคาตอบที่ไม่ถูกต้อง - เขียนเครื่องหมาย ? หน้าคาตอบที่ไม่แน่ใจ
  • 7.
    ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 1. ตัวแทนนักเรียนกลุ่มที่ตอบคาถามได้ถูกต้องมากที่สุด นาเสนอผลงานหน้าชั้นเรียน 2. ครูนาคาตอบของนักเรียนมาใช้อภิปรายร่วมกับนักเรียนเพื่อสรุปคาตอบ ขั้นขยายความรู้ (Elaboration) 1. ครูอธิบายเพิ่มเติมว่า เกี่ยวกับการเปรียบเทียบแบบจาลองอะตอมทั้ง 5 แบบจาลองอะตอม ที่เป็นประเด็น ที่นักเรียนยังสงสัย หรือไม่ได้นาเสนอหน้าชั้นเรียน 2. ครูให้นักเรียนแต่ละคนสรุปองค์ความรู้ เปรียบเทียบความเหมือนและความแตกต่างระหว่างแบบจาลอง อะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก เป็นแบบแผนภาพเวนน์ (Venn Diagrams) ขั้นประเมิน (Evaluation) นักเรียนเขียนสรุปความรู้ที่ได้รับจากการเรียนรู้ลงในสมุดบันทึกการเรียนรู้ (Learning logs) และ ประเมินผลสะท้อนการเรียนรู้ลงใน 3-2-1 Ticket (Exit Ticket) 8. สื่อ วัสดุ อุปกรณ์/ แหล่งเรียนรู้ 1. ใบความรู้ เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก 2. Power Point (PPT) เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก 3. กระดาษบรู๊ฟแผ่นใหญ่ 4. แบบประเมินแผนผังความคิด 6. แบบประเมินการตอบคาถามสะท้อนความคิด 7. แบบประเมินคุณลักษณะอันพึงประสงค์
  • 8.
    บันทึกหลังสอน รหัส-ชื่อรายวิชา ว30131 เคมีพื้นฐาน ชั้น ม.4 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ แผนการเรียนรู้ เรื่อง แบบจาลองอะตอมของโบร์และแบบจาลองอะตอมกลุ่มหมอก โรงเรียนจุฬาภรณราชวิทยาลัย เชียงราย ประเด็นการบันทึก ผลการใช้แผนการสอน 1. เนื้อหาที่สอน .................................................................................................................... (สอนได้สมบูรณ์ครบถ้วนหรือไม่) .................................................................................................................... 2. เวลา .................................................................................................................... (เหมาะสมหรือไม่) .................................................................................................................... 3. กิจกรรมที่ใช้สอน .................................................................................................................... (ตามแผนหรือไม่) .................................................................................................................... 4. ปัญหาและอุปสรรค .................................................................................................................... .................................................................................................................... ผลการเรียนของนักเรียน ชั้น เข้าเรียน (คน) ขาด (คน) ม.4/1 ม.4/2 ม.4/3 ม.4/4 ม.4/5 ม.4/6 ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน ผ่าน ไม่ผ่าน เกณฑ์……………………………………. เกณฑ์………………………………….. การมอบหมายหน้าที่และความรับผิดชอบ ……………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… บรรยากาศในการเรียน……………………………………………………….………………………………………………………………………… ………………………………………………..…………………………………………………………………………………………………………………… ปัญหาและอุปสรรค……………………………………………………….……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………..……………………………………………………… ลงชื่อ (นางธิดารัตน์ แสงฮวด)