Visie op sectoren 2013 transport en logistiek

838 views

Published on

abnamro.nl/transport
Het sectorrapport Visie op Transport & Logistiek biedt naast een macro-economische visie op Nederland, de visie van ABN AMRO en omschrijving van de branches die onderdeel uitmaken van de sector transport & logistiek. Daarmee kunt u uw onderneming spiegelen aan de trends en ontwikkelingen en de actuele branchecijfers.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
838
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Visie op sectoren 2013 transport en logistiek

  1. 1. sectorupdate 2013▶▶ Interviews▶▶ Trends & ontwikkelingen▶▶ Sectorvisievisieoptransportenlogistiek
  2. 2. Geachte relatie,Voor u ligt Visie op Sectoren (VOS), de jaarlijkse dwarsdoorsnede van hetNederlandse bedrijfsleven. Om uw bedrijf en business model echt te kunnenbegrijpen, verdiept ABN AMRO zich in uw sector. Het rapport geeft een schetsvan de stand van zaken en de vooruitzichten van een groot aantal branches.Zo kunt u een kijkje nemen achter de veelomvattende en daardoor somsverhullende macro-economische cijfers. Bovendien biedt het de mogelijkheidom na te gaan hoe uw onderneming het doet in vergelijking metbranchegenoten.Die macro-economische cijfers laten zien dat Nederland te maken heeft met een periode vanconjuncturele zwakte. De eurozone heeft de afgelopen jaren onder vuur gelegen. En de Nederlandseeconomie is in 2012 gekrompen. Het lijkt er niet op dat die krimp dit jaar zal plaatsmaken voor groei.De sombere consument houdt zijn hand op de knip. Daarmee doet de Nederlandse economie hetslechter dan die van de ons omringende landen.Gelukkig is dit niet het hele verhaal over de conjunctuur. De mondiale economische vooruitzichtenzijn beter dan een jaar geleden. Binnen de eurozone tekent zich een keer ten goede af. Dat is vooralte danken aan ingrepen van de Europese Centrale Bank. De periode van hoge nood lijkt voorbij, alblijft er reden voor bezorgdheid. Deze verbetering is goed nieuws, want vrijwel geen land is zo sterkop het buitenland gericht als Nederland.Bovendien zijn er meer lichtpunten in de Nederlandse economie. Onze economie wordt gevormddoor een bonte verzameling van marktpartijen: bedrijven, consumenten, overheden, et cetera. In veelbranches binnen de bedrijvensector zal de stemming onder ondernemers volgens dit rapportverbeteren. Exporterende ondernemingen profiteren van de aantrekkende wereldhandel. In hetkielzog daarvan zullen bedrijfstakken als de transportsector en de groothandel herstel laten zien.Andere sectoren, vooral de bouwsector, hebben in 2013 echter te maken met tegenwind.De sector Transport en Logistiek is van grote betekenis voor de Nederlandse economie, vaakgeroemd als de motor achter het economische herstel. Maar het komt niet vanzelf. Flexibiliteit enondernemingskracht gericht op continuïteit, zijn centrale thema’s die in deze VOS door uwsectorgenoten worden aangehaald. Het is topsport! Uw positie in de keten moet leidend worden,om nieuwe uitdagingen samen met uw opdrachtgevers te vertalen in commerciële kansen. Dit allesvanuit de overtuiging dat we leven in een nieuwe werkelijkheid.Deze publicatie is geschreven voor u, ondernemers. Hoe Nederland presteert, hangt nauw samenmet hoe u presteert. Ondernemers staan vaak wat optimistischer in het leven dan de gemiddeldeNederlander. Dat optimisme heeft Nederland nodig om op een bestendiger groeipad te komen. Metkennis van uw sector helpen wij u graag uw plannen te realiseren.Goede zaken gewenst!Joop WijnLid Raad van Bestuur ABN AMRO1visie op transport en logistiek
  3. 3. visieoptransportenlogistieksectorupdate20132
  4. 4. 4610121416182022 Nederlandse economie interviews binnenvaart expediteurs goederenvervoer over weg goederenvervoer over spoor opslag leeswijzer colofon3visie op transport en logistiek
  5. 5. Nederlandseeconomie: lichtherstelinloopvan2013De Nederlandse economie is vorig jaar 1% procent gekrompen. Dat kan geheel worden toegeschrevenaan lagere binnenlandse bestedingen. De uitvoer is verder toegenomen en heeft een sterkere terugvalvan de economie voorkomen. Ook voor 2013 wordt een krimp van de economie voorzien – met 0,5 tot1%. En naar verwachting zijn wéér de binnenlandse bestedingen daar debet aan, terwijl de uitvoerverder groeit. We denken dat de economie in de loop van dit jaar weer voorzichtig wat groei zal latenzien. Dat herstel zet vermoedelijk door in 2014, waardoor de economische groei richting 1% kan gaan.De economie is afgelopen jaar gekrompen. Het bruto binnenlandsproduct (bbp) nam af met gemiddeld 1,0%. In de eerste tweekwartalen van het jaar liet de economie een heel lichte groei zienten opzichte van het voorgaande kwartaal. Daarmee leek een eindgekomen aan de recessie die was begonnen in het voorjaar van2011. Maar in het tweede halfjaar kromp de economie opnieuw - ensterk.Economie in tweede helft 2012 weer gekrompen-6-30361991 1993 1995 1997 1999 2001 2003 2005 2007 2009 2011607590105120bbp (% j-o-j; l.as)Economisch-sentimentindicator (r.as)%Bron: Thomson Reuters DatastreamBinnenlandse bestedingen nog onderdrukDe binnenlandse bestedingen hebben de bbp-groei in de rode cij-fers geduwd. De investeringen zijn (eind 2012) al zeven kwartalenop rij gedaald en de particuliere consumptie zelfs al acht kwartalen.Nadat de particuliere consumptieve bestedingen 1% waren ge-daald in 2011, namen ze vorig jaar nog eens 1,4% af. De ‘hoofd-schuldige’ aan deze daling is het reëel beschikbaar gezinsinkomen,dat vorig jaar fors afnam - nog aanzienlijk méér dan de consumptie-ve bestedingen. Deze stevige daling werd veroorzaakt door diversefactoren. Zo stegen de lonen vorig jaar fors minder dan de prijzen:reëel gingen de lonen omlaag. Verder drukten de bezuinigingen vande overheid en hogere pensioenpremies de koopkracht. En tenslotte daalde de werkgelegenheid. De consumptie werd bovendienontmoedigd door het lage consumentenvertrouwen en de zwakkehuizenmarkt.Voor 2013 is het beeld nog niet veel beter. Het reëel beschikbaarinkomen daalt opnieuw, door dezelfde factoren als in 2012. Wel lijktde daling van het reële loon wat lager uit te vallen. We verwachtendat in de nog af te sluiten cao’s zal worden geprobeerd de btw-verhoging deels te compenseren. Als gevolg van de (verdere)inkomensdaling zal de consument opnieuw minder uitgeven. Maarals het vertrouwen van de consument later in het jaar wat zouherstellen, dankzij de voorzichtige verbetering van het internationaleeconomisch klimaat, kan de daling van de consumptie iets lageruitvallen dan vorig jaar.Ook de investeringen daalden vorig jaar. Dat is niet verrassend alsde productie van het bedrijfsleven krimpt. Die krimp zien we terugin de mate waarin het machinepark in de industrie wordt benut: debezettingsgraad lag in het tweede halfjaar zo’n 2% lager dan in detweede helft van 2011. Dat is geen impuls om te investeren, zekerniet bij de nog altijd onzekere vooruitzichten. Met het voorzichtigeherstel dat wij voorzien, zijn er aanvankelijk nog weinig prikkels omte gaan investeren, al worden de perspectieven voor de export-sector wel beter. Bovendien kan de verbetering van het internatio-nale economisch beeld ook het vertrouwen van ‘binnenlandse’ondernemers schragen. Aan de krimp van de bedrijfsinvesteringenkan dan ook dit jaar een einde komen.Uitvoer is en blijft groeimotor voor deeconomieDe uitvoer van goederen en diensten is vorig jaar gestegen met3,3%. Na twee sterke kwartalen kwam de uitvoer in de zomerweliswaar in een dip, maar daarna tekende zich weer herstel af. Dater een terugval optrad mag geen verrassing heten, wanneer wordtbedacht dat maar liefst driekwart van de goederenuitvoer binnen de4
  6. 6. EU blijft - een regio die vorig jaar een economische krimp kende van0,3%. Tegen die achtergrond valt de Nederlandse exportprestatiemee.Wel merken we op dat de stijging van de uitvoer wordt geflatteerddoor de wederuitvoer (producten die worden ingevoerd door eenNederlandse partij en weer worden uitgevoerd zonder dat ze eennoemenswaardige bewerking hebben ondergaan). De uitvoer vanbinnenslands gefabriceerde goederen deed het vorig jaar mindergoed. Deze nam toe met een schamele 0,5%, terwijl de weder-uitvoer met 7% steeg.Dit jaar kan dat beeld dankzij de aantrekkende wereldhandel ver-beteren: de binnenslands geproduceerde uitvoer kan weer watmeer toenemen. Enkele indicatoren wezen in de eerste maandenvan 2013 op een aanhoudende groei van de uitvoer. Bovendien blijktuit diverse internationale ranglijsten dat de Nederlandse concurren-tiepositie goed is. Dat betekent dat ons land goed in staat zoumoeten zijn om te profiteren van de aantrekkende wereldhandel.We voorzien daarom een oplopende exportgroei.Huizenmarkt beweegt nog nietDe woningmarkt heeft opnieuw een mager jaar achter de rug. Hetaantal transacties daalde in 2012 voor het zesde jaar op rij. Aanvan-kelijk zal het transactievolume nog verder afnemen, onder invloedvan de minder gunstige fiscale behandeling van de eigen woning.Ook de krappere hypotheeknormen van het Nibud spelen een rol.Bovendien zijn de banken terughoudend bij de kredietverlening.Een belangrijke factor voor een herstel van de woningmarkt vormtde betaalbaarheid. Die verbetert door de lage rente en vooral doorde daling van de huizenprijzen. De betaalbaarheid beweegt door degedaalde prijzen geleidelijk weer richting het historisch gemiddelde.De voorzichtige kredietverlening, de nog fragiele economie en deminder gunstige fiscale voorwaarden voor eigen woningbezithouden voorlopig een rem op de markt voor koopwoningen. Maarde bodem komt in zicht door de verbeterde betaalbaarheid. Eenandere reden dat de markt kan stabiliseren, is de ontwikkeling vande woningvoorraad. Die wordt door de achterblijvende woningbouwsteeds krapper. In 2014 verwachten wij daarom een lichte stijgingvan het aantal transacties.Gemiddelde groei in 2013 nog negatief -volgend jaar weer positiefAl met al krimpt de economie dit jaar gemiddeld opnieuw - metnaar schatting 0,5 tot 1%. Dit negatieve cijfer is overigens groten-deels toe te schrijven aan de negatieve doorwerking van de forsekrimp in de tweede helft van 2012. In de loop van 2013 kan dankzijde uitvoer herstel optreden. Dat wordt echter afgeremd door deomvangrijke ombuigingen van de overheid. De economie heeft dustwee gezichten: de binnenlandse bestedingen krimpen, de uitvoergroeit. Sectoren die meer op het buitenland georiënteerd zijn,zullen beter presteren dan sectoren die (vooral) op de binnenlandsemarkt actief zijn.Dankzij de voorzichtige conjuncturele opleving kan de economiemet wat meer vaart 2014 binnengaan. In dat jaar kan de groei rich-ting 1% gaan. De werkloosheid, die doorgaans naijlt bij de ontwik-keling van de productie, zal echter nog enige tijd blijven oplopen.Uitvoer groeit verder-20-10010202001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 20123040506070Uitvoer goederen (% j-o-j; l.as)PMI exportorders (index; r.as)%Bron: CBS, Markit NEVIInflatie kan licht dalenDe inflatie liep eind 2012 snel op richting 3%, door de verhogingvan de btw in oktober. Begin 2013 liep de inflatie nog iets verderop, door onder meer de verhoging van enkele andere belasting-tarieven. Zonder het effect van die belastingverhogingen was hetinflatiecijfer in de eerste maanden slechts 1,6%. In de loop vanhet jaar kan de inflatie wat afnemen, doordat het opwaartse effectvan de eerdere energieprijsstijgingen afneemt en door de zwakkeconjunctuur. Bovendien valt in het najaar het effect van debtw-stijging weg uit het inflatiecijfer.Risico’sWat zijn nu de risico’s bij ons scenario? De kans op tegenvallers lijktwat groter dan die op meevallers. Wij gaan ervan uit dat de(systeem-)risico’s rond de staatsschuldencrisis, dankzij diversemaatregelen, zoveel zijn verminderd dat nieuwe, serieuze onrust opde financiële markten kan uitblijven en het vertrouwen in deeconomie geleidelijk kan verbeteren. Maar echt beteugeld is decrisis niet. Dat bleek in maart met Cyprus. De gevolgen van het‘geval Cyprus’ lijken mee te vallen. Maar dat betrof slechts een kleinland. Verder moet het economisch herstel in de eurozone, dat wij inde loop van dit jaar voorzien, op gang komen door de aantrekkendewereldeconomie. Als die opleving echter stagneert, blijft ook hetherstel hier dit jaar uit. Ook is denkbaar dat het drukkend effect datde ombuigingen van de overheid hebben op de groei, forser uitvalt.Aan de andere kant moet ook worden gezegd dat als het mondialeherstel daad-werkelijk doorzet, dit (tijdelijk) wat sneller kan gaan danverwacht. Op- en neergaande bewegingen na omslagen van deconjunctuur worden nogal eens onderschat.5visie op Nederland
  7. 7. PeterSierat,directeurvanTransportenLogistiekNederland:‘Ondernemenincrisisistopsportgeworden’Peter Sierat: ‘De crisis is voorbij, in die zin dat afwezigheid vangroei een nieuwe realiteit is geworden die nog wel vijf tot tien jaarkan duren. De helft van de bedrijven in onze sector schrijft zwartecijfers, de andere helft speelt quitte of maakt verlies. Ondernemenin de crisis is topsport geworden. Qua kostenbesparing is al hetmogelijke nu wel zo’n beetje gedaan. Om de winstgevendheid teverhogen, ontplooien bedrijven bredere activiteiten in de logistie-ke keten. Ze gaan opslag doen, assemblage, orderafhandeling,facturatie voor klanten. Een enkeling slaagt er zelfs in de regie-functies van de totale logistieke dienstverlening van een klantnaar zich toe te trekken, in Europa en de rest van de wereld. Daarzijn de toegenomen ICT-mogelijkheden natuurlijk belangrijk bij. Jekunt je klant voorstellen: ‘Geef me je data en ik regel alles, ook deinterne logistiek.’ Toon lef in je klantrelatie. Goed contact is eenvoorwaarde. Als je één keer per jaar langskomt, om de tarievenomhoog te krijgen, dan kun je dit soort voorstellen beter uit jehoofd laten. Er kan veel door data slim te delen, zelfs ladingsstro-men van verschillende klanten combineren. In de Rotterdamsehaven legden zeven ondernemers hun planningen over elkaarheen, en koppelden hun operationele systemen. Dat kan alleenals je niet bang bent dat er business wordt afgepakt. Ze kunnennu méér werk verzetten met minder materieel.Strategiebepaling is nu van vitaal belang. Denk rustig na, uitkij-kend over Toscaanse heuvels, over de vraag waar je goed in bent,hoe je toekomst eruit kan zien. Externe expertise valt in te huren.Transport en Logistiek Nederland heeft een eigen afdeling consul-tancy. Die kan een quickscan maken, adviseren met welke activi-teiten te stoppen, of waar eventueel uit te breiden. En soms advi-seren we: ‘Zorg dat in de bedrijfstop de expertise komt die nodigis voor deze tijden.’ Dat kan betekenen dat de directeur eenandere rol moet gaan spelen dan hij gewend is.’ beteruitdecrisis6Vierkorteinterviewsoverhetthema‘beteruitdecrisis’.Hetzijnzwaretijden,ondernemenistopsportgeworden.Hetismogelijkombeteruitdecrisistekomen.Datvergtinbijnaallegevallenforseveranderingen.FredSchotpoort,DGASchotpoortLogistics:‘Wedraaienweer30miljoenomzet,netalsvóór2009,alleennumeteenveelslankere,sterkereenmeerflexibeleorganisatie.’GuusLimpens,DGALimpensElsloo:‘Klantenbestandupgraden;datmaaktehetverschilbijons’.PeterSierat,directeurvanTransportenLogistiekNederland:‘Strategiebepalingisnuvanvitaalbelang.’EnBartBanning,SectorBankerTransport&LogistiekbijABNAMRO:‘Demeestebedrijvenzijninmiddelsleanandmean.Enhebbenhunarbeidsproductiviteitinzichtelijkgemaakt.Devolgendestapisagilegedrag;hoeadequaatkanikreagerenopsnelveranderendeomstandigheden?’
  8. 8. GuusLimpens,DGALimpensElsloo:‘Klantenbestandupgraden;datmaaktehetverschilbijons’Guus Limpens: ‘Wij zijn beter gaan presteren, niet zozeer doorgroei, maar door het upgraden naar het klantenbestand dat bij onspast. Door de crisis zijn we heel precies gaan uitzoeken of eenklant bijdraagt aan onze winst. En als dat niet zo was, trokken wevaak een grens. Dat moet je durven, maar het heeft weldadige ef-fecten gehad op het bedrijfsresultaat, dat door de crisis flinkonder druk was komen te staan.Wij doen bulkvervoer droge stoffen: plastic korrels, droge cement,mineralen. Plus de logistieke dienstverlening daar omheen, inclu-sief silo rental en cleaning. In 2012 hadden we een omzet vanEUR 18 miljoen. Het is weliswaar een specialistische markt, maarde prijsdruk is evengoed groot. Veiligheid is bij Limpens heel be-langrijk. Dat moet 100% goed zijn, niet 98%. Communicatie metde klant mag dus absoluut geen misverstanden opleveren. Oost-Europese chauffeurs zijn keihard werkende vakmensen, tochwillen we niet met ze in zee, vanwege het risico van miscommu-nicatie. We werken uitsluitend met Nederlandse en Belgischechauffeurs. En die strategie laten we niet los, ik wil niet tornenaan de geleverde kwaliteit.De arbeidsproductiviteit is gestegen door onze strategie. Met tientrekkers minder - van de honderd die we in 2008 hadden, hebbenwe er negentig over - boeken we betere resultaten.Tegelijkertijd durven we te investeren in dingen die pas over eenpaar jaar hun geld opbrengen. Zoals milieumaatregelen. Op hetdak hebben we elementen staan, waarin we met zonnewarmtewater verwarmen, om onze opslagtanks mee schoon te maken.Alle chauffeurs rijden met kastjes waarmee ze zuiniger rijgedragkunnen bewerkstelligen. Over vijf jaar gebruiken we 20% minderdiesel, dat is goed voor iedereen.Van de eerste crisis, 2008 tot 2009, leerde ik het belang van goedliquiditeitsmanagement. Ga op tijd met de bank praten. Leg jeboeken op tafel, ga niet bang in een hoekje zitten, er is niets omje voor te schamen. Daar heb ik tijdens de tweede en derde crisisprofijt van gehad.Onze omzet daalde van 2011 op 2012 met 10%, terwijl de winstflink is gestegen. Vandaag nog heb ik gesprekken gehad met drienieuwe klanten die voor ons kiezen vanwege het solide gevoel datons bedrijf uitstraalt. Een mooie basis voor hernieuwde omzet-groei.’7interviews
  9. 9. FredSchotpoort,DGASchotpoortLogistics:‘Ikbenmega-trotsopwatwegepresteerdhebben’Fred Schotpoort: ‘Het had wel iets van Murphy’s Law: vlak voorde crisis hadden we enorm geïnvesteerd, in een warehouse vanzeven miljoen en 52 nieuwe trekkers en 40 opleggers. En toenkwam Q1 2009, met een omzetverlies van 5 miljoen. Toen ik netop vakantie was, werden de berichten zó slecht, dat ik spoorslagsterug naar huis ben gereden.Ondernemen was toen minder aantrekkelijk, slapeloze nachtenhad ik ervan. Op een gegeven moment namen de verliezenzulke grote vormen aan dat we extra kredieten hebben moetenaanvragen. Ik kwam bij de afdeling Bijzonder Beheer van onzebank terecht. Een strategie-adviesbureau werd ingeschakeld.Daar kon ik goed mee samenwerken. Ze zeiden: ‘Jullie zijn eengerenommeerde, gedegen organisatie. De verliezen van 2009kunnen we samen recht trekken. Dat kan alleen met keihardingrijpen.’ In 2011 waren we weer winstgevend, 2012 is eenprima jaar geweest, en Q1 2013 ziet er ook prima uit.Zonder slag of stoot is het niet gegaan, ik heb bij Bijzonder Beheerwel eens de sleutels op tafel gegooid. Maar de basis was:vertrouwen, samenwerken. We herschreven het businessplan,onze strategie was te diffuus. Het was terug naar de bron: hetvolledig ontzorgen van het logistiek proces voor onze opdracht-gevers. Vooral in de sector waar we het sterkst in zijn; papier,karton en verpakkingsmaterialen. Maar dan veel meer de regiein de keten naar je toe trekken.We hebben twee reorganisatierondes achter de rug. Tachtig manontslagen. Een restaurantbedrijf verkocht waar opa en oma ooitmet paard en wagen waren begonnen, – dat lag heel gevoelig bijde vorige generatie. De fijnmazige distributie is afgestoten.Het eigen wagenpark teruggebracht van 125 naar 60 trekkers inNederland. Uitgevlagd naar Litouwen. We hebben een flexibeleschil gecreëerd.En met nieuwe ICT weten we iedere ochtend heel nauwkeurighet resultaat van de vorige dag, bij transport, warehousing encontractlogistiek. Dat geeft rust. De arbeidsproductiviteit isgestegen; we draaien weer 30 miljoen omzet, net als vóór 2009,alleen nu met een veel slankere, sterkere en meer flexibeleorganisatie.Ik doe dit werk 25 jaar, ben DGA, met twee neven als mede-aandeelhouders, en ben uiterst trots op wat onze medewerkersde laatste drie jaar hebben gepresteerd. We hebben samentegenslag op tegenslag het hoofd geboden. Mijn personeels-toespraak op nieuwjaarsdag 2013; ik krijg nog kippenvel als ikeraan denk.’8
  10. 10. BartBanning,SectorBankerTransport&Logistiek:‘Beteruitdecrisis?Bepaaljestrategie!’Bart Banning: ‘Ik zie dat ondernemers sinds de crisis, somsnoodgedwongen, meer en beter afgewogen keuzes maken. Demeeste bedrijven zijn inmiddels lean and mean. En hebben hunarbeidsproductiviteit inzichtelijk gemaakt. De volgende stap is agilegedrag; hoe adequaat kan ik reageren op snel veranderendeomstandigheden? Denk in kansen en bedreigingen. Efficiency engemakkelijk kunnen schakelen zijn cruciaal. Het vergt veel om goedte kunnen inspelen op de sterk veranderde en lastig te voorspelleneconomische realiteit. Ondernemers die niets doen, alleen wachtentot de vraag weer aantrekt, zijn er ook. Zij lopen een vrij grote kansdat het fout gaat; het aantal faillissementen bij de aanhoudendetegenwind is tekenend.Cruciaal is ook de inzet van ICT door een bedrijf. Uiteraard moeten deeigen logistieke systemen tiptop op orde zijn. De verzamelde databieden ook nieuwe kansen. De ondernemer die ze goed analyseert,kan lef tonen en zijn klant van ongevraagd advies dienen. Dit zaltevens de arbeidsproductiviteit verhogen; belangrijk gezien het hogeaandeel personeelskosten. Door slimmer om te gaan met logistiek,gaat de beladingsgraad erop vooruit, en bespaart het de ondernemerén zijn opdrachtgever kosten. De optimale efficiency is echt nog nietgehaald.Het is mogelijk om beter uit de crisis te komen. Het is de kunst eenstrategie te ontwikkelen die tot continuïteit leidt. En vervolgenskoersvast, met het vizier gericht op de toekomst, die strategieconsequent uit te voeren. Welke klanten willen we? Waar moetendie gevestigd zijn? Welke markten zijn interessant? En hoe betreed ikdie dan? Waar zijn we goed in? Waar kies ik juist niet voor?Management dat moeite heeft met strategieontwikkeling doet ergoed aan daar externen bij te betrekken. Het kan heel verfrissendwerken om managers uit andere sectoren mee te laten denken: hoesnel veranderen concepten binnen de retail (e-commerce), en welkelessen kan onze sector daaruit trekken? Een bedrijf dat laat zienstrategieontwikkeling serieus te nemen, wekt vertrouwen.’9interviews
  11. 11. 2012 ongunstig jaar voor binnenvaart Tarievendruk vormt groot probleem voor deze branche Ook in 2013 blijft overcapaciteit nog een groot probleem vormenBranchebeschrijvingTrends en ontwikkelingenOnze visieKerngegevens WebsitesDe binnenvaart omvat het vervoer van goederen over de binnen-wateren. De grootste segmenten zijn de containervaart, drogebulkvaart, tankvaart en sleep- en duwvaart. Het goederenvervoer gaatvooral vanuit de Noordzeehavens naar het achterland en terug. Degrootte en het bereik van het achterland hangen samen met hetstroomgebied van rivieren als de Maas en de Rijn. Het overgrote deelvan de binnenvaart is internationaal vervoer. Duitsland is hierin eenbelangrijke bestemming.In 2012 is de omzet van de branche met circa 7% gedaald. Een deelkwam door de laagwatertoeslagen, die in de eerste helft van 2011werden toegekend en nu de cijfers van 2012 vertekenen. Echter, ookin het vierde kwartaal van 2012 kampte de binnenvaart nog met eenbehoorlijke omzetdaling. De volumes zijn in 2012 min of meergestabiliseerd De omzetdaling zal dus voor een groot deel te wijtenzijn aan de tarieven in de binnenvaart. De branche heeft het al eenaantal jaren erg moeilijk. Na de crisis in 2009 ontstond er overcapaci-teit, door de hausse aan nieuwe schepen in de hoogtijdagen voor definanciële crisis. Deze overcapaciteit vormt nu nog steeds een pro-bleem. Niet alleen de drogeladingschepen lijken het moeilijk tehebben, ook de binnenvaarttankers kampen met overcapaciteit. Er isveel geïnvesteerd in dubbelwandige tankers, maar de uitfasering vanenkelwandige tankers gaat langzamer dan gedacht. Bovendien zijn dedubbelwandige tankers efficiënter en hebben daarmee ook meer capa-citeit. Eind 2018 is de uitfasering compleet en mogen er geen enkel-wandige tankers meer varen. De huidige overcapaciteit drukt zwaar opde tarieven. Deze lage tarieven en de hoge lasten zorgen voor financi-ële problemen bij binnenvaartschippers. In 2012 is het aantal faillisse-menten in de binnenvaart dan ook flink gegroeid. De versnippering inde branche blijft een probleem vormen. Hoewel er een aantal hoopge-vende initiatieven zijn, ligt er nog geen eenduidig plan.ABN AMRO verwacht voor 2013 een vlak jaar voor de binnenvaart.Wederom zullen de bouwgerelateerde vervoerders het zwaar krijgen.ABN AMRO verwacht een verdere daling van de bouwproductie in2013. Ook detailhandelvolumes zullen afnemen. De industriëleproductie zal daarentegen licht groeien en ook de volumes naarDuitsland kunnen, door een licht groeiende Duitse economie,toenemen. Echter overcapaciteit en daarmee de druk op de marges,blijft ook in 2013 een probleem. Het vet op de botten is er bij veelschippers af en de vraag is hoe lang deze lage volumegroei nogvolgehouden kan worden. Daarnaast bestaat er een groeiende drukom te voldoen aan technische- en milieueisen. Een visie op dezeontwikkeling is noodzakelijk voor zowel de binnenvaartschipper als degehele branche. De binnenvaart als vervoersmodaliteit is in principegoed gepositioneerd voor de toekomst. Door de grote volumes die overhet water vervoerd kunnen worden en de steeds concreet wordendefocus op duurzaamheid, kijken verladers meer en meer naar de binnen-vaart als serieus alternatief voor andere vervoersvormen. Innovatie blijftbelangrijk om de klant tegemoet te komen. De verwachtingen vanverladers liggen steeds hoger: snelheid, efficiëntie en betrouwbaarheidzijn belangrijke factoren voor verladers om te kiezen voor een bepaaldemodaliteit. Het is aan de binnenvaart om hieraan tegemoet te komen.Aantal bedrijven: circa 3.435Aantal binnenvaartschepen Nederland: 5.788Aantal binnenvaartschepen West-Europa: 11.503Aantal dubbelwandige tankers in West-Europa:870Actuele sectorprognoses vindt u in onze publicatie ’Prognoses economie en sectoren’.www.cbrb.nlwww.bureauvoorlichting binnenvaart.nlwww.schuttevaer.nlwww.ivr.nlwww.binnenvaartbrancheunie.nlbinnenvaart10
  12. 12. -20-15-10-5051015202009 2010 2011 2012groeiin%j-o-j02040608010012014001.0002.0003.0004.0005.0006.0007.0008.0002001 2003 2005 2007 2009 2011IndexxEURmlnNetto omzet (l.as)Arbeidskosten (l.as)Arbeidsproductiviteit (r.as)ZwitserlandFrankrijkDuitslandNederlandBelgiëLuxemburg50%20%14%<1%1%15%150.000200.000250.000300.000350.0001996 1999 2002 2005 2008 2011*1.000tonOmzet binnenvaart gedaaldArbeidsproductiviteit gedaald Nederlandse binnenvaart het grootstRuwe mineralen en bouwmaterialen belangrijk voor binnenvaartBron: CBSBron: CBS, ABN AMRO Economisch BureauBron: IVRBron: CBS▶▶ De huidige omzet van de binnenvaartschippers bevindt zich nogaltijd onder het niveau van voor de crisis.▶▶ In 2012 is de omzet met 6,9% gedaald. Het laatste kwartaal hakteerin met een daling van circa 10%. In de grafiek is duidelijk te ziendat in het tweede kwartaal van 2011 de omzet flink steeg, alsgevolg van de laagwatertoeslagen. In 2012 heeft hier een correctieop plaats gevonden.▶▶ In 2009 zijn de volumes gedaald en dit merkte de binnenvaart inhaar omzet. De omzet daalde dat jaar met bijna 20%.▶▶ Uit de grafiek blijkt dat de arbeidsproductiviteit in de brancheVervoer over water achteruit is gegaan (2005-2009). Door descherpe daling van de omzet tijdens de crisis en de licht stijgendearbeidskosten, is de arbeidsproductiviteit gedaald.▶▶ In 2011 steeg door de hoge omzet de arbeidsproductiviteit weer.Voor 2012 (niet in grafiek) zal de productiviteit door hogere arbeids-kosten en een lagere omzet, zijn gedaald.▶▶ Het aantal werknemers dat in deze branche werkzaam is, fluctu-eert licht.▶▶ Nederland heeft duidelijk de grootste vloot van Europa. Dit komtonder andere door de goede verbindingen met de haven vanRotterdam.▶▶ De totale West-Europese vloot is van 11.700 schepen in 2011 metcirca 2% afgenomen naar 11.503 schepen in 2012. De grootsteafname was te zien in de Belgische vloot, die van 1.850 schepennaar 1.607 schepen ging.▶▶ De Nederlandse vloot is ondanks de malaise licht gestegen met58 schepen naar 5.788 schepen in 2012. De overcapaciteit heeftkennelijk niet voor een afname van de vloot gezorgd.▶▶ In 2011 is in totaal 344 miljoen ton geladen en gelost in de binnen-landse en internationale vaart. Dat was 13% meer dan in 2010.▶▶ Voor 2012 geldt dat de volumes min of meer stabiel zijn gebleven.▶▶ Veel van de vervoerde goederen betreft ruwe mineralen enbouwmaterialen. Daarnaast zijn aardolie en vaste brandstoffenbelangrijke goederen die vervoerd worden door de binnenvaart.11binnenvaart
  13. 13. Expediteurs in 2012 nog relatief goed jaar gehad Druk op marges door hoge concurrentie blijft bestaan Transparantie van data is de weg naar innovatieBranchebeschrijvingTrends en ontwikkelingenOnze visieKerngegevens WebsitesExpediteurs ondersteunen verladers bij de regie van hun internationalelogistieke processen en de uitvoering van hun goederenstromen. Dithoudt in dat zij zorg dragen voor de keuze van de vervoersvorm en deafhandeling van de administratieve formaliteiten, zoals de naleving vannationale en internationale regelgeving, douaneformaliteiten enverzekeringen. Steeds meer expediteurs bieden daarnaast neven-diensten aan, zoals warehousing en opslag. Sommige expediteursbeschikken ook over eigen transportmiddelen. De FENEX is alsbrancheorganisatie van de expediteurs samengegaan met TLN, maarhoudt als vereniging een eigen bestuur.In vergelijking tot een aantal vervoersmodaliteiten, hebben de expedi-teurs het in 2012 nog relatief goed gedaan. In een jaar waarin veel ver-voersbedrijven failliet gingen, is de omzet van de expediteurs metmeer dan 3% toegenomen. Het gaat dus relatief goed met de expedi-teurs, maar ook hier geldt dat ze niet aan de malaise in de vervoers-markt ontkomen. Vooral expediteurs die met een eigen wagenparkrijden, krijgen te maken met druk op de marges, vanwege lagere tarie-ven. De economische groei in de eurozone en in Nederland is in 2012teleurstellend geweest en dit zorgt voor een lastige expeditiemarkt.De verladers zijn kritisch en letten op de kleintjes, en ook de expedi-teurs worden hierin niet gespaard. In de expediteursbranche vindtsteeds meer branchevervaging plaats. Wegvervoerders proberen toe-gevoegde waarde aan hun klant te leveren, door een deel van de expe-diteursrol in te vullen. Aan de andere kant zijn expediteurs steedsvaker ook de transporteur, omdat ze een eigen wagenpark of anderetransportmiddelen hebben. Door branchevervaging zijn de traditioneleexpediteur en wegtransporteur naar elkaar toegegroeid. Dit veroor-zaakt druk op de marges. De expediteurs zullen efficiënter en flexibe-ler moeten werken om de marges op peil te houden. Daarnaast ver-wachten verladers steeds meer service. Snelheid is hierbij eenbelangrijke component, maar ook tijdigheid. Een optimalisering van deIT- infrastructuur gaat hierbij een grote rol spelen. Efficienter gebruikvan data werkt bovendien innovatie in de hand.Voor 2013 zijn de verwachtingen met betrekking tot economische groeiniet hoog gespannen. ABN AMRO verwacht dat het bbp in Nederlanden de eurozone licht zal afnemen. In de eurozone dalen de investeringenen de binnenlandse bestedingen , maar de export en import zullen nogwel groeien. Een groei van de export en import, betekent tevens eengroei van de vrachtvolumes. Volumegroei is gunstig voor de omzet vande expediteurs, maar de volumegroei zal onvoldoende zijn om detarieven omhoog te krijgen. De prijs tempert dan ook de omzet. Voor delangere termijn zijn de vooruitzichten voor expediteurs gunstig. Zij zijnde spil in het steeds complexere logistieke web. De logistieke proces-sen vragen om een kundige ketenregisseur, die zich steeds meer alslogistieke partner gaat gedragen. Goed opgeleid personeel is hierbijcruciaal. Verder kan specialisatie zorgen voor een stevigere concurrentie-positie. Door in een niche te opereren, kan tegemoet gekomen wordenaan de specifieke wensen van de klant. Kleinere nichespelers kunnenechter moeilijker over tarieven onderhandelen dan de grote spelers.Samenwerking kan een optie zijn, om de marges omhoog te krijgen.Daarnaast speelt duurzaamheid een grote rol. Kostenefficiency enduurzaamheid kunnen hand in hand gaan: duurzameretransportalternatieven en de bundeling van goederenstromen om legekilometers te voorkomen, zijn kostenreducerende maatregelen.Aantal expediteurs: 2.555Percentage eenmanszaken: 50%Actuele sectorprognoses vindt u in onze publicatie ’Prognoses economie en sectoren’.www.fenex.nlwww.evo.nlwww.fiata.comwww.tln.nlexpediteurs12
  14. 14. Indexcijfers omzet (l.as) j-o-j groei (r.as)-30-20-1001020300204060801001201401602006 2008 2010 2012AfschrijvingenBedrijfsresultaatKosten van de omzetArbeidskostenOverige kosten65%6%16%1% 12%2002503003504004505001,11,21,31,41,51,61,72000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 20082007 2009 2010 2011 2012xmiljoentonxmiljoentonCargo Schiphol (l.as)Goederenoverslag Rotterdamse Haven (r.as)02040608010012014016018005.00010.00015.00020.00025.0002001 2003 2005 2007 2009 2011indexxEURmlnnetto omzet (l.as)arbeidskosten (l.as)Arbeidsproductiviteit (r.as)Omzet gegroeidExpediteurs aan goede kant onderhandelingstafelGoederenoverslag Schiphol gedaaldArbeidsproductiviteit volatielBron: CBSBron: CBS, ABN AMRO Economisch BureauBron: Schiphol, Havenbedrijf RotterdamBron: CBS, ABN AMRO Economisch Bureau▶▶ De expediteurs hebben het in 2012 nog relatief goed gedaan.Ze hebben het jaar afgesloten met een groei van 3,3%.▶▶ De dienstverleners hebben minder last van de sectorbrede over-capaciteit waar de transporteurs wel mee kampen.▶▶ De omzetstijging is aan het afnemen. In het laatste kwartaal van2012 stabiliseerde de groei ten opzichte van het laatste kwartaal in2011. Voor het komend jaar verwacht ABN AMRO dat deNederlandse economie nog geen sterk herstel zal kennen.Een hoge omzetgroei valt dan ook niet te verwachten.▶▶ De expediteurs zijn afhankelijk van de tarieven die de transporteursvragen, maar zitten vanwege overcapaciteit bij de transporteurs ineen goede onderhandelingspositie.▶▶ Opleiding en investering in arbeid wordt steeds belangrijker,aan-gezien de toegevoegde waarde mede wordt bepaald door deexpertise van het personeel.▶▶ Door branchevervaging is het lastig een eenduidig beeld van deexpediteur te schetsen. Vaak heeft een expediteur ook transport inhuis en onderneemt een transporteur ook expeditie-activiteiten.▶▶ Internationaal gezien gaat ongeveer de helft van de expeditie naarluchtvracht en de andere helft naar zeevracht. De haven van Rotter-dam heeft de overslag van goederen in 2012 licht zien groeien.De volumes zijn met krap 2% gestegen in 2012.▶▶ Het goederenvolume dat via Schiphol werd vervoerd, daalde daar-entegen met 3% en kwam daarmee onder de 1,5 miljoen ton uit.Onder meer door de lage tarieven in het zeevervoer, verliest hetluchtvervoer marktaandeel aan de concurrent over zee.▶▶ De arbeidsproductiviteit van de logistieke dienstverleners (nietalleen expediteurs) is redelijk volatiel te noemen. Vlak voor de crisisschoot die omhoog, om in 2009 te dalen. Vooral een lagere omzeten relatief hoge arbeidskosten zijn hiervan de oorzaak geweest.▶▶ Op dit lagere niveau is de arbeidsproductiviteit in 2010 en 2011blijven steken. Voor 2012 (niet in grafiek) geldt dat de arbeids-productiviteit hoogstwaarschijnlijk stabiel is gebleven.13expediteurs
  15. 15. Ondanks lichte omzetstijging is 2012 geen gunstig jaar geweest Veel faillissementen door dunne marges en hoge lasten Ook in 2013 sprake van concurrentie en prijsdrukBranchebeschrijvingTrends en ontwikkelingenOnze visieKerngegevens WebsitesHet beroepsgoederenvervoer over de weg omvat het vervoer vangoederen tegen betaling voor derden, exclusief verhuisvervoer. In hetbinnenlands vervoer – voornamelijk fijndistributie - heeft hetwegvervoer een dominante positie. In het internationale vervoerconcurreert het wegvervoer met de binnenvaart en het spoorvervoer.Vanwege de flexibiliteit heeft het ook daar een hoog marktaandeel. Debranche bestaat uit een relatief klein aantal grote, en zeer veel kleinebedrijven en kent een grote diversiteit in deelmarkten.Hoewel de omzet in 2012 licht is gestegen, is het afgelopen jaar geengoed jaar geweest voor vervoerders over de weg. Het aantal faillisse-menten in het wegvervoer is flink gestegen en kwam ruim boven de200 bedrijven uit. De dunne marges vormen het grootste probleem.Door de overcapaciteit ontstaat er een scherpe concurrentiestrijd, dieveelal op prijs wordt gevoerd. Ondernemers geven dan ook aan onte-vreden te zijn over de tarieven. Daarnaast ligt de dieselprijs op eenhoog niveau, wat ook aan de onderkant druk veroorzaakt op demarges. De concurrentie tussen wegvervoerders speelt zowel natio-naal als internationaal. Steeds meer verladers maken gebruik vanOost-Europese vrachtvervoerders voor het vervoer van goederen vanen naar Nederland. Het aandeel Oost-Europese vrachtvervoerders is invier jaar tijd van 8% naar 12,5%(2007 - 2011) gestegen. Naast inter-nationale concurrentie ondervindt de wegvervoerder ook concurrentievan andere modaliteiten, zoals de binnenvaart of het spoorvervoer.Vooral de focus op duurzaamheid van verladers zorgt voor een switchin modaliteit. Toch zal door de fijnmazigheid van het wegennet, dewegtransporteur onmisbaar blijven. Met het oog op duurzaamheidheeft synchromodaliteit de toekomst. Hierbij worden goederen deelsvia binnenvaart of spoorvervoer en deels via wegvervoer getranspor-teerd. Transporteurs die meer toegevoegde waarde kunnen leveren ende verwachtingen van hun klanten kennen, zullen de concurrentie eenstap voor blijven.ABN AMRO verwacht voor 2013 een daling van de volumes voor eenaantal sectoren, zoals bouw en detailhandel. Voor de industriëleproductie verwacht ABN AMRO nog wel een minimale groei. Demeeste groei moet dan ook uit het buitenland komen. Met nameDuitsland. ABN AMRO verwacht dat de Duitse economie in 2013 lichtzal groeien. Per saldo zullen de vrachtvolumes licht aantrekken, maar dedruk op de tarieven, en daarmee ook op de marges, blijft bestaan. Deovercapaciteit en de scherpe concurrentie met Oost-Europese bedrijvenspelen hierbij een belangrijke rol. In deze economisch uitdagendeomstandigheden wordt het lastig om grip op de marges te krijgen.Vooral in het internationale goederenvervoer blijft de rentabiliteit achter.Dit kan te maken hebben met de scherpere concurrentie. Innovatie ende levering van activiteiten met toegevoegde waarde kunnen voormargeverbeteringen zorgen. Daarnaast kunnen bestaande processengeoptimaliseerd worden om sterker uit de crisis te komen.Automatisering speelt hierbij een belangrijke rol. Automatisering kanvoor een betere service naar verladers zorgen. Deze toegevoegdewaarde zorgt voor klantbinding en partnerships voor de langere termijn.Daarnaast geeft automatisering een gedetailleerd zicht op de kosten.Hiermee kan een efficiëntere bedrijfsvoering worden bewerkstelligd,waar de ondernemer op de lange duur profijt van heeft.Totaal aantal beladen kilometers (mln km):14.671Totaal vervoerd gewicht (1.000 ton): 617.427Aantal bedrijven wegtransport: 9.645www.tln.nlwww.niwo.nlwww.nea.nlgoederenvervoeroverwegActuele sectorprognoses vindt u in onze publicatie ’Prognoses economie en sectoren’14
  16. 16. -15%-10%-5%0%5%10%2008 2009 2010 2011 2012%groeiAfschrijvingenBedrijfsresultaatInkoopwaarde van de omzetArbeidskostenOverige kosten29%7%30%3%31%758085909510010505.00010.00015.00020.00025.00030.0002001 2003 2005 2007 2009 2011indexxEURmlnnetto omzet (l.as)arbeidskosten (l.as)Arbeidsproductiviteit (r.as)-1,0-0,50,00,51,01,505001.0001.5002.0002.5002002 2004 2006 2008 2010 2012Aantal (l.as) j-o-j verandering (r.as)Lage tarieven drukken omzetKleinere en middelgrote vervoerders hebben het zwaarArbeidsproductiviteit licht gestegen sinds crisisInvesteringen al geruime tijd op relatief laag niveauBron: CBSBron: CBSBron: CBS, ABN AMRO Economisch BureauBron: CBS▶▶ De omzet van de wegvervoerders is na een stijging tussen eind2010 en begin 2011, min of meer gestabiliseerd in 2012. Over heel2012 is de omzetgroei minder dan een procent geweest.▶▶ De volumes zijn nog licht gegroeid, maar vooral de lage tarievendrukten de omzetgroei. Onder andere een scherpe concurrentieligt hieraan ten grondslag. In 2013 zal de druk op tarieven nog nietvoorbij zijn.▶▶ Brandstof is een belangrijke kostenpost. ABN AMRO verwacht datde olieprijs in 2013 iets afneemt, maar op een relatief hoog niveauzal blijven hangen. De transporteur zal deze kosten volledig moetendoorberekenen aan zijn klant.▶▶ Het rendement in het beroepsgoederenvervoer over de weg staatal een aantal jaren onder druk. Vooral de kleinere, maar ook demiddelgrote bedrijven hebben het zwaar. De grotere bedrijvenblijken beter in staat hun rentabiliteit op peil te houden. Flexibiliteitis hierbij een voorwaarde.▶▶ In 2009 dook de productiviteit omlaag en in 2010 is die er weerenigszins bovenop gekomen. Toch is de productiviteit in verhoudingtot eerdere jaren nog relatief hoog. Dit kan te maken hebben metde flexibilisering van de arbeidspool, het inhuren van charters ofhet inzetten van Oost-Europese chauffeurs.▶▶ Vergeleken met andere modaliteiten, zoals het vervoer over water,ligt de productiviteit een stuk lager. Per schip kunnen met minderpersonen dan ook grotere volumes vervoerd worden.▶▶ Ieder kwartaal van 2012 lagen de investeringen op een lager niveaudan in 2011. Over heel 2012 is het aantal nieuwe vrachtauto’s danook licht gedaald.▶▶ Het aantal verkochte vrachtauto’s zakte onder de 4.000.▶▶ De afname van het aantal nieuwverkopen is een gunstigeontwikkeling met betrekking tot het terugdringen van de over-capaciteit. Wel kan deze ontwikkeling invloed hebben op dekwaliteit van het huidige wagenpark.15goederenvervoer over weg
  17. 17. De volumes over het spoor stabiliseerden in 2012 Tarieven spoorvervoer onderhevig aan opwaartse druk door wegvallen belastingvoordeel diesel Vlak jaar verwacht voor 2013BranchebeschrijvingTrends en ontwikkelingenOnze visieKerngegevens WebsitesOp de markt van goederenvervoer over spoor zijn verschillendesoorten spelers actief. Spoorvervoerders gebruiken eigenlocomotieven. Railoperators kopen voor eigen rekening en risicocapaciteit in bij de spoorvervoerders om goederen per spoor tevervoeren. Zij werken alleen met intermodale transportmiddelen(containers, wissellaadbakken, opleggers, trailers). De Nederlandsemarkt kent een beperkt aantal spelers in het spoorvervoer.In 2012 is het vervoerde gewicht over spoor stabiel gebleven ten op-zichte van 2011. Het goederenvervoer over spoor is sinds de financiëlecrisis in 2009 slechts mondjesmaat gegroeid. Het gewicht dat over hetspoor vervoerd wordt ligt nog steeds fors onder het niveau van 2008.Het marktaandeel van spoor blijft dan ook al een aantal jaar op een telaag niveau hangen, terwijl de seinen op groen staan voor het spoor-vervoer. Zo is de focus op duurzaamheid een belangrijke trend die hetspoorvervoer een boost zou moeten kunnen geven. De haven van Rot-terdam heeft aangegeven in 2035 65% van de containers via spoor enbinnenvaart te willen vervoeren. Momenteel ligt dat aandeel op circa55%. En ook de overheid ziet graag dat verladers meer gebruik makenvan het spoorvervoer. Voor deze groei zijn concrete plannen nodig omhet spoorvervoer aantrekkelijker te maken. Belangrijk voor die aantrek-kelijkheid, is de kwaliteit van het internationale spoorvervoer. Bijna90% van de goederen die over het spoor vervoerd worden, heeft eeninternationale bestemming. Duitsland is een belangrijke bestemming,maar de aansluiting met het Duitse spoor verloopt nog niet altijd vlek-keloos. Naast duurzaamheid is ook prijs een belangrijke reden voorverladers om voor spoorvervoer te kiezen. De Duitse tol legt een be-hoorlijke druk op de tarieven voor wegvervoer. Het spoorvervoer heefthier geen last van. Wel zijn, door onder andere het wegvallen van hetbelastingvoordeel op diesel, ook de tarieven van spoorvervoer onder-hevig aan een opwaartse druk.In 2013 blijft de economie van de eurozone in mineur. ABN AMROverwacht hier een lichte daling van het bbp. De verwachtingen voor deDuitse economie zijn positiever gestemd. Door onder andere het op peilblijven van de binnenlandse bestedingen, zal de Duitse economie in2013 licht groeien. Dit is positief nieuws voor de volumes die over hetspoor vervoerd worden, aangezien Duitsland een belangrijkebestemming is. Het spoorvervoer staat voor een aantal uitdagingen. Zois de Europese Unie erop gebrand het spoorvervoer te liberaliseren,bijvoorbeeld door het scheiden van spoorvervoer en spoornetbeheer.Een andere uitdaging is het behouden van de duurzaamheidspropositie,om marktaandeel te kunnen winnen op het wegvervoer en vooral debinnenvaart. Door onder andere innovatie, zal de branche moetenproberen de concurrentie voor te blijven. Het spoorvervoer mist defijnmazigheid van het wegvervoer, maar synchromodale oplossingenkunnen zowel goedkoper als duurzamer zijn. Hierbij worden langeafstanden, snel en op grote schaal, via het spoor afgelegd en verzorgentransporteurs over de weg de deur aan deur levering. Hiervoor is goedecommunicatie essentieel, tussen de modaliteiten onderling en met deklant. En een accurate planning is belangrijk om de goederen tijdig enefficiënt op de plek van bestemming te krijgen.Aantal spoorvervoerders: 17Aantal intermodale railoperators: 21Aantal railexpediteurs: 10Actuele sectorprognoses vindt u in onze publicatie ’Prognoses economie en sectoren’www.railcargo.nlwww.railforum.nlwww.nea.nlwww.keyrail.nlgoederenvervoeroverspoor16
  18. 18. 051015202530354045502001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012tonnenNationaalInternationaalBinnenvaartSpoorvervoerVervoer over de weg33%11%56%01.0002.0003.0004.0005.0006.0007.0002009-4 2010-1 2010-2 2010-3 2010-4 2011-1 2011-2 2011-3 2011-4 2012-1 2012-2 2012-3 2012-4AantaltreinenEnergieMetaalEindproducten en containers16%11%56%Landbouw en levensmiddelenBouwChemie27%18%3%2%Vooral druk op binnenlandse volumesMaasvlakte II belooft impuls goederenvervoer over spoorAantal treinen over de Betuweroute gegroeidMetaal en containers grootste aandeel in vervoer over spoorBron: Rail Cargo, ABN AMRO Economisch BureauBron: Port of RotterdamBron: KeyrailBron: NEA▶▶ Het grootste deel van het goederenvervoer over spoor betreftinternationaal vervoer. Duitsland neemt hier een belangrijke plek in.▶▶ In 2012 zijn de volumes min of meer stabiel gebleven ten opzichtevan 2011. De sterke daling in 2009 is het spoorvervoer nog niet teboven gekomen.▶▶ Vooral de binnenlandse volumes laten het afweten. In 2010 zijn dieweliswaar gegroeid, maar in 2011 en ook in 2012 kwamen ze weerop een lager niveau te liggen.▶▶ Het grootste deel van de containers die de haven van Rotterdambinnenkomen, worden over zee weer verder vervoerd. Kustvaartspeelt hierbij een belangrijke rol.▶▶ In het overige achterlandvervoer van containers is het wegvervoerleidend. De haven van Rotterdam heeft zich als doel gesteld demodal split te veranderen, zodat wegvervoer minder dominantwordt. Zodra Maasvlakte II operationeel wordt, moet blijken in hoe-verre deze doelstelling wordt gehaald.▶▶ Het aantal treinen dat over de Betuweroute ging, is in 2012 met14% gestegen. Het tweede kwartaal kende nog een stagnatie. Inhet derde kwartaal is het aantal treinen weer met bijna 10% (k-o-k)toegenomen, naar 5.687 treinen.▶▶ In totaal reden in 2012 meer dan 22.000 treinen over het A15-traject.▶▶ Door onder andere het gereedkomen van Maasvlakte II, wordt eenverdere groei in het aantal treinen over de goederenspoorlijntussen Rotterdam en Duitsland verwacht.▶▶ De staalindustrie is een belangrijke sector voor het goederen-vervoer over spoor. Met name de staalindustrie in Duitsland isbelangrijk. Duitsland is de grootse staalproducent van Europa enonder meer afhankelijk van de vraag naar auto’s. Door de crisis isde vraag naar auto’s fors gedaald en momenteel nog niet terug oppre-crisis niveau.▶▶ Daarnaast is het vervoer van containers belangrijk voor het spoor-vervoer. Door de aanleg van Maasvlakte II groeit de stroomcontainers de komende jaren verder. Het zal nog even duren voorde gevolgen hiervan duidelijk merkbaar zijn.17goederenvervoer over spoor
  19. 19. De opname van logistiek vastgoed is in 2012 stabiel gebleven Tweedeling in huurtarieven tussen oude en nieuwe faciliteiten houdt stand Duurzaamheid wordt steeds belangrijker voor de brancheBranchebeschrijvingTrends en ontwikkelingenOnze visieKerngegevens WebsitesOpslagbedrijven zijn traditioneel ingedeeld in tankopslag, koel- envrieshuizen, self-storage, algemene opslag en distributiecentra (dc’s)voor logistieke dienstverleners. De prestaties van deze branche zijnafhankelijk van de ontwikkelingen in de verschillende deelsegmentenin Nederland, zoals supermarkten, agrifood en de non-foodretail. Maarook is er internationale vraag naar logistiek vastgoed in Nederland.In 2012 is de opname van logistiek vastgoed ten opzichte van 2011 sta-biel gebleven. Volgens CBRE is door een sterke vraag, de landelijkeleegstand gedaald naar 6,3%. In 2010 lag dit percentage nog rond de9%. Door het steeds complexer worden van vervoersstromen en dewens van leveranciers en afnemers om efficiënt en effectief metwerkkapitaal om te gaan, kent de opslagbranche kansen maar ook uit-dagingen. Aangezien flexibiliteit, lagere kosten en snelheid steeds be-langrijker worden, zijn voornamelijk moderne faciliteiten in trek.Oudere faciliteiten kampen dan ook vaak nog steeds met leegstand.Deze faciliteiten, die vaak duurder zijn in onderhoud en hogere ener-giekosten hebben, worden voor veel logistieke operaties minder ge-schikt bevonden. Ook is er een onderscheid te zien in locaties. Zo namde luchtcargo over Schiphol in 2012 af en hebben de opslaglocaties diedeze goederen faciliteren, daar last van gehad. Aan de andere kantnam de natte bulk die over Rotterdam werd vervoerd toe. De opslagfa-ciliteiten in dit segment zullen hier van hebben geprofiteerd. Verdergeeft de toenemende vraag naar opslag ten behoeve van e-commerceeen impuls aan de branche. Het aantal aankopen via het internetstegen met 13% in een steeds verder wegzakkende retailmarkt. Dewaarde van de online aankopen maken 6% uit van de totale retailbe-stedingen. ABN AMRO verwacht dat dit aandeel in de toekomstverder zal groeien.De tweedeling die bestaat tussen moderne faciliteiten en ouderefaciliteiten, zal voorlopig blijven bestaan. ABN AMRO verwacht, doorovercapaciteit, een neerwaartse druk op de huurprijzen van oudere eneen opwaartse prijsdruk voor de moderne, nieuwere faciliteiten.Ondanks de hogere kosten van nieuwere faciliteiten, zal daar demargedruk minder worden gevoeld. Om klanten goed te kunnen blijvenbedienen, moeten bedrijven blijven inspelen op de wensen van de klant:snelheid, tijdigheid een duurzaamheid. Steeds meer trends enontwikkelingen, zoals compactere opslagfaciliteiten, lager energie-verbruik en automatisering, spelen hier op in. Deze trends leverentevens efficiëntieslagen op. De komende tijd nemen de goederen-stromen licht toe en blijven de opslagbedrijven profiteren van de relatiefstabiele Duitse economie. ABN AMRO verwacht een lichteeconomische groei in Duitsland. Anders dan voor de rest van deeurozone, geldt dat Duitsland er relatief goed voorstaat. Vooral debinnenlandse bestedingen dragen bij aan de groei van het Duitse bbp.De internationaal georiënteerde opslagbedrijven zijn dan ook betergepositioneerd in 2013, dan de opslagbedrijven die zich richten opvrachtvolumes voor binnenlandse sectoren. Veel Nederlandse sectoren,zoals de bouw en detailhandel, zullen dit jaar namelijk in volume dalen.Aantal bedrijven: 670Totale beschikbare opslagruimte: ca. 1,6 mln m2Totale bezette opslagruimte: ca. 900.000 m2Actuele sectorprognoses vindt u in onze publicatie ’Prognoses economie en sectoren’.www.cbre.comwww.ndl.nlwww.dtz.nlopslag18
  20. 20. -5051015202520061e kwartaal20072e kwartaal20083e kwartaal20094e kwartaal20112e kwartaal20123e kwartaalOpslag in koelhuizenBulkopslag van o.a. vloeistoffenAndere opslagPerformance-15-10-505101502040608010012014020064e kwartaal20084e kwartaal20104e kwartaal20124e kwartaalIndex (l.as) Groeiontwikkeling (r.as)indexpercentage01002003004005006007008002002 2004 2006 2008 2010 2012x1mlnEUR050.000100.000150.000200.000250.0002005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012x1.000Mtmassagoed droog massagoed nat containers stukgoedTarieven voor opslag stabielOmzet licht afgenomenVerhandelde opslagruimte vaker duurzaamOverslag Rotterdamse haven licht gestegenBron: CBSBron: CBS, ABN AMRO Sector ResearchBron: CB Richard EllisBron: Port of Rotterdam▶▶ De tarieven voor opslag schommelen al een aantal kwartalen rondde 0% groei. Ondanks de verschillende economische tegenslagenvan de afgelopen jaren, blijven de tarieven dus min of meer stabiel.▶▶ Voor 2008 en 2009 gold zelfs een behoorlijke stijging in de tarievenvoor bulkopslag in onder andere vloeistoffen. Oorzaak hiervan washet feit dat de vraag naar olie snel afnam, terwijl de productie nogdoorging. Hierdoor ontstond een hogere vraag naaropslagfaciliteiten voor olieproducten.▶▶ Ondanks een stabiele opname in logistiek vastgoed, is de omzetvan de opslagbranche in 2012 met 1,2% gedaald ten opzichte van2011. De oorzaak hiervan kan liggen in een afname van niet-kernac-tiviteiten.▶▶ In 2011 was er nog sprake van een groei van 5%. Hoewel 2012 inhet laatste kwartaal nog wel licht positief eindigde, heeft vooral hetderde kwartaal gezorgd voor een negatieve omzetontwikkelingover heel 2012.▶▶ Veel verladers die goederen opslaan, proberen flexibel te blijven enmijden daardoor langetermijncontracten. In een branche waar veeldraait om langetermijninvesteringen is dit een uitdaging.▶▶ Volgens onderzoeksbureau CBRE is in 2012 circa EUR 245 miljoenaan distributieruimte verhandeld. Een groot deel hiervan had temaken met een transactie van de Belgische vastgoedontwikkelaarWarehouses de Pauw, die een verhuurbaar oppervlakte van circa150.000 vierkante meter overnamen van het Veghelse Van de VenBouwbedrijf.▶▶ Een groot deel van de opslagruimte die verhandeld werd, is voor-zien van een duurzaamheidscertificaat. Duurzaamheid wordtsteeds belangrijker voor klanten en de branche springt hier op in.▶▶ Zoals de hele logistieke sector, is ook de opslagbranche afhankelijkvan de goederenstromen die de haven van Rotterdam in en uitgaan. De overslag van de Rotterdamse haven is in 2012 lichtgestegen naar circa 440 miljoen ton.▶▶ De natte bulk, waaronder aardolie en aardolieproducten, is hetsterkst gestegen met circa 8%. De droge bulk daarentegen, kendeeen daling van meer dan 10%.19opslag
  21. 21. leeswijzerDeze leeswijzer geeft u inzicht in de opbouw van de branche-analyses en geeft bovendien een verklaring van enkele veelgebruikte termen.De brancheanalyses bestaan uit twee volledige pagina’s. Op deeerste pagina staan achtereenvolgens de volgende onderdelen:De eerste pagina van debrancheanalyse▶▶ Drie bulletsDe drie bullets bovenaan de pagina geven de kern van de analyseweer. In drie korte zinnen wordt een kernachtige samenvattingvan de brancheanalyse weergegeven.▶▶ Het blok ‘Branchebeschrijving’Het blok ‘Branchebeschrijving’ geeft een beknopte omschrijvingen definitie van de branche. De belangrijkste karakteristieken vande branche worden hierin beschreven.▶▶ Het blok ‘Trends en ontwikkelingen’Het blok ‘Trends en ontwikkelingen’ gaat in op de huidigeontwikkelingen in de branche. De tijdspanne van dit blok ligt inveel gevallen tussen maart 2012 en maart 2013. In dit blok wordtin sommige gevallen ook enkele jaren teruggekeken om dehuidige ontwikkelingen en trends beter te kunnen begrijpen.▶▶ Het blok ‘Onze visie’Het blok ‘Onze visie’ geeft de visie over de branche weer van desector economen van ABN AMRO Economisch Bureau. Deanalyse heeft betrekking op het huidige jaar (2013) en in sommigegevallen het komende jaar (2014).▶▶ Het blok ‘Kerngegevens’Het blok ‘Kerngegevens’ geeft een overzicht van de meestrelevante (economische) indicatoren die kenmerkend zijn voor debranche. De gegevens hebben betrekking op 2012, tenzij andersvermeld. Bij het zoeken naar de gegevens voor dit blok is gebruikgemaakt van een veelheid van bronnen. Er is vooral gebruikgemaakt van de gegevens van het CBS, maar tevens zijn anderebronnen geraadpleegd, zoals brancheorganisaties, onderzoek- enadviesbureaus, kranten, tijdschriften, internet en overheids-instanties (waaronder product- en bedrijfschappen, ministeries).De tweede pagina van debrancheanalyseOp de tweede pagina van de brancheanalyse staan vierverschillende figuren. In de balk boven de figuren staat de titel vande figuur in het betreffende blok, inclusief een bronvermelding. Inveel gevallen heeft ABN AMRO Economisch Bureau eigenbewerkingen en ramingen gemaakt met behulp van de gegevensvan de genoemde dataleverancier. Indien een dergelijkebewerking heeft plaatsgevonden, dan staat dit vermeld in de balk.De figuren op pagina 2 hebben betrekking op economischeontwikkelingen. Onderwerpen die hier onder andere kunnenworden behandeld zijn: omzetontwikkeling, kostenontwikkeling,exploitatiebeeld, exportontwikkeling, aantal bedrijven,werkgelegenheid, marktaandelen, en dergelijke.Waar staan de letters ‘r’ en ‘v’ voorin de figuren?In de figuren treft u in sommige gevallen een letter ‘r’ of ‘v’ achterhet jaartal aan. In deze gevallen staat de ‘r’ voor een raming (opbasis van beschikbare gegevens t/m bijvoorbeeld november 2011is een inschatting gemaakt voor de rest van het jaar). De ‘v’ staatvoor voorspelling en betreft de verwachting van de betreffendesector econoom van ABN AMRO Economisch Bureau.20
  22. 22. Veel gebruikte termen, inclusiefdefinitiesTot slot van deze leeswijzer een opsomming van enkele veelgebruikte termen in deze publicatie, inclusief de definitie volgensABN AMRO.▶▶ Definitie ZZPZZP staat voor ‘Zelfstandigen Zonder Personeel’. Ondernemersdie geen personeel in dienst hebben. Het begrip verwijst ook naarde term ‘freelancer’.▶▶ Definitie MKBMKB staat voor Midden- en KleinBedrijf. In deze publicatiehanteren we als definitie voor MKB de volgende veel gebruiktetabel:Categorie onderneming Werknemers Jaaromzet of jaarlijks balanstotaalmiddelgroot < 250 ≤ € 50 mln. ≤ € 43 mln.klein < 50 ≤ € 10 mln. ≤ € 10 mln.micro < 10 ≤ € 2 mln. ≤ € 2 mln.▶▶ Definitie FTEFTE staat voor ‘full-time-equivalent’. Eén fte staat voor eenvolledige werkweek van 38 uur.▶▶ Definitie BBPBruto Binnenlands Product is de totale waarde van alle in een landgeproduceerde goederen en diensten in een bepaalde periode.21leeswijzer
  23. 23. colofonDe Visie Op Transport en Logistiek is een uitgave van ABN AMRO.Het rapport is geschreven door ABN AMRO Economisch Bureauop verzoek van ABN AMRO Sector Advisory.SectoranalyseNadia Menkveld (nadia.menkveld@nl.abnamro.com)Senior Sector EconoomABN AMRO Economisch BureauMacro economische analyseNico Klene (nico.klene@nl.abnamro.com)Senior EconoomABN AMRO Economisch BureauInterviewsJoep AuwerdaJournalist/tekstschrijverFotografie interviewsHannie VerhoevenCommercieel contactBart Banning, (bart.banning@nl.abnamro.com, 020-3436487)Sector Banker Transport en LogistiekABN AMRO Sector AdvisoryDistributieWebsite: www.abnamro.nl/transportenlogistiekTelefoon: 0900-0024 (lE 0,10 per minuut)DisclaimerDe in deze publicatie neergelegde opvattingen zijn gebaseerd op doorABN AMRO betrouwbaar geachte gegevens en informatie, die opzorgvuldige wijze in onze analyses en prognoses zijn verwerkt. NochABN AMRO, noch functionarissen van de bank kunnen aansprakelijkworden gesteld voor in deze publicatie eventueel aanwezige onjuist-heden. De weergegeven opvattingen en prognoses houden niet meer indan onze eigen visie en kunnen zonder nadere aankondiging worden ge-wijzigd.© ABN AMRO, mei 2013Deze publicatie is alleen bedoeld voor eigen gebruik. Het gebruik vantekstdelen en/of cijfers is toegestaan mits de bron duidelijk wordt ver-meld. Verveelvoudiging en/of openbaarmaking van deze publicatie is niettoegestaan, behalve indien hiervoor schriftelijk toestemming is gekregenvan ABN AMRO. Teksten zijn afgesloten op 15 april 2013.22
  24. 24. AA6593E©05-130900 - 0024 (E 0,10 per minuut)abnamro.nl/sectoren

×