Attorney-Partner at Claeys & Engels | Employment law - Arbeidsrecht

1. Naar Werkbaar & Wendbaar
Werk
Een stand van zaken
Inger Verhelst
Advocaat-Vennoot Claeys & Engels
HRSeminar - 8 september 2016
© Claeys & Engels

2. Nood aan werk op maat
2

3. Context
Waarom nood aan wendbaar werk?
Nieuwe technologieën:
• robotica, nanotechnologie, big data
Nieuwe organisatievormen
• Netwerkorganisatie, telewerk, freelancers, “uberisatie” van het werk
Meer en meer kenniswerk
Minder aflijning tussen werk en privé
Bedrijven hebben nood aan flexibiliteit (afstemmen van
productie op vraag) en daling kosten
3

4. Context
Waarom nood aan werkbaar werk?
We moeten langer werken
• Stijging leeftijd voor pensioen en SWT
• Afbouw landingsbanen
Stijgende ziektekosten: RIZIV uitgaven op vier jaar tijd van 5,4
naar 6,8 miljard (+25%)
• Psychosociale klachten (stress, burn-out): +25% op vier jaar (104.291 in
2013)
• Bewegingsziekten (rugaandoeningen en reuma): + 20%
4

5. Plan van aanpak van Minister Peeters
Wettelijk kader creëren met veel mogelijkheden voor sectoren
om regels op maat uit te werken
Menu van mogelijkheden
• Experimenten Hansenne (K.B. nr. 179 - 30/12/1982)
Sectoren kunnen mogelijkheden activeren door zelf of op
ondernemingsvlak te laten invoeren
Menu is niet limitatief: sectoren mogen ook zelf nog met nieuwe
voorstellen komen
Als draagvlak voldoende: veralgemening via IPA of CAO NAR
5

6. Plan van aanpak van Minister Peeters
Juni – november 2015: ronde tafel gesprekken en consultatie
sociale partners
Werkbezoeken Wenen, Kopenhagen, Stockholm, Den Haag
http://www.werkopmaat.belgie.be/nl
2 wetsvoorstellen over glijtijden en deeltijds werk sinds begin
2016
6

7. Plan van aanpak van Minister Peeters
Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk:
• SOKKEL: rechtstreeks van toepassing op alle werknemers
• MENU: te activeren door sectoren
• Timing:
– Wetsontwerp op 15 juli 2016 overgemaakt aan
sociale partners
– Toepassing voorzien vanaf 1 januari 2017
– Menu meenemen in IPA onderhandelingen 2017-2018
7

8. Wetsontwerp Werkbaar
Wendbaar Werk
8

9. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Sokkel (rechtstreekse werking)
(1) Annualisering arbeidsduur
Regel = gemiddelde arbeidstijd moet gerespecteerd gedurende
referteperiode (via inhaalrust bij meeste vormen van overwerk)
NU: gemiddelde arbeidsduur/kwartaal (verlengbaar tot max. 1
jaar via CAO of arbeidsreglement)
PLAN:
• standaard 12 maanden
• Max. 9 u/dag – 45u/week mits toeslag te betalen boven 40u?
• Interne grens = 143 uur
9

10. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Sokkel (rechtstreekse werking)
(2) Vrijwillige overuren
Doel = vrijwillig overuren – geen inhaalrust – uitbetaling of
“loopbaanspaarrekening”
Max. 100 overuren/jaar (max. 360 u via sector)
Via individuele overeenkomst (vrijwilligheid)
Max: 11u/dag – 50u/week
“Naast bestaande stelsel van overuren” (nu reeds systeem van
uitbetaling zonder inhaalrust)
10

11. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Sokkel (rechtstreekse werking)
(3) Investering in vorming
NU: 1,9% loonmassa (interprofessioneel)
PLAN: 5 dagen/FTE/jaar (interprofessioneel) – zonder stijging
loonkost
MIDDEL: via sectorale CAO of individuele vormingsrekening
(zoniet: individueel vormingsrecht van 2 dagen (2017-2018))
Specifieke regels KMO’s < 20 werknemers
11

12. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Sokkel (rechtstreekse werking)
(4) Occasioneel telewerk
NU: Telewerk op vrijwillige basis, via
schriftelijke overeenkomst tussen WG
en WN
PLAN: - wettelijk kader voor “occasioneel”
telewerk (nu niet?)
- WN kan aanspraak maken op occasioneel telewerk
in geval van overmacht of persoonlijke redenen tenzij
functie of activiteit onverenigbaar met telewerk
12

13. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Sokkel (rechtstreekse werking)
(4) Occasioneel telewerk
PLAN: - Niet bij staking!
- Afspraken over apparatuur, technische ondersteuning
en bereikbaarheid (CAO of arbeidsregle-
ment)
13

14. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
A - WENDBAAR WERK
(1) Hervorming arbeidsduur
Verhoging arbeidsduurgrenzen: 11u/dag – 50u/week –
nacht = vanaf 22u
Via sectorale CAO – indien geen sectoraal initiatief via CAO (SD)
of arbeidsreglement
Uitbreiding plus minus conto : referteperiode over meerdere
jaren
 Sectoren die kampen met internationale concurrentie en
specifieke noden
14

15. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
A - WENDBAAR WERK
(2) Uitzendarbeidcontracten voor onbepaalde duur
• Reden: meer inkomenszekerheid bieden aan werknemers
• Werknemer sluit AO onbepaalde duur met uitzendbureau
• In te zetten bij gebruikers enkel op grond van geldige motieven (vervanging,
tijdelijke vermeerdering werk, uitzonderlijk werk)
• Functie, geografische zone, uurregeling en loon in contract overeen te
komen (gegarandeerd loon tussen opdrachten in)
• Tijdens opdrachten zou contract geschorst worden en wordt specifieke
overeenkomst voor uitzendarbeid opgemaakt
• Nadere regels worden bepaald in CAO (paritair comité uitzendarbeid)
15

16. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(1) Loopbaansparen
 Opgenomen in het regeerakkoord – compensatie voor
inperking tijdskrediet en landingsbanen
 Idee: opsparen tijd of geld om later vrije tijd op te nemen
(vakantie, sabbatical, minder werken)
 Wetsontwerp: enkel meeruren, overuren en conventioneel
verlof
16

17. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(1) Loopbaansparen
 Mogelijkheid voor werknemers om sturing te geven aan hun
loopbaan: tijd opsparen om in te zetten wanneer men het nodig
heeft
 individuele loopbaanrekening: werknemer kan online overzicht
van zijn loopbaan vragen (genomen verloven, gewerkte
dagen,..)
17

18. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(1) Loopbaansparen
 Twee fasen:
(1) Mogelijkheid van kader op sectoraal niveau – afspraken:
• Welke tijdsperiodes op te sparen
• Periode waarbinnen deze kunnen opgespaard worden
• Wijze van opname:
• In overleg met werkgever
• Meeneembaarheid beperkt tot sector
• Periode: zou niet kunnen tot aan einde loopbaan
18

19. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(1) Loopbaansparen
(2) Als geen sectoraal akkoord: mogelijkheid van cao op ondernemingsvlak indien
vraag gesteld aan paritair comité door vakbond of individuele onderneming
Indien positieve evaluatie: eventueel uit te breiden naar
intersectoraal systeem
19

20. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(2) Schenking van verlofdagen (“Don de congé”)
 Gebaseerd op loi Mathys (Frankrijk)
 Werknemers kunnen hun conventionele vakantiedagen geven
aan een collega die een zwaar ziek kind opvangt
 Te activeren op sectorniveau en op ondernemingsniveau indien
één van de vakorganisaties vraag heeft voorgelegd op
sectorniveau
20

21. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(3) Werkgeversgroeperingen
 Inzetbaarheid van werknemers verhogen door het mogelijk
te maken (tijdelijk) te werken bij een andere werkgever
 Hervorming van het bestaand stelsel : vermindering van
administratieve lasten
 Maximum 10 werknemers
 Niet bij staking of lock-out
21

22. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(4) Vereenvoudiging formaliteiten voor deeltijds werk
• Niet meer alle variabele roosters in arbeidsreglement: kader is voldoende
(tijdvakken, dagen, min en max uurregeling)
• Bekendmaking minstens 5 werkdagen vooraf (eventueel in te korten bij cao)
• Bijkomende uren kan via tijdsregistratiesysteem
22

23. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(5) Glijdende werktijden
NU: Gedoogbeleid onder voorwaarden
(1) Alle uurroosters in arbeidsreglement
(2) Meting (bv. prikklok)
(3) Controle door werknemer
(4) Respecteren van normale arbeidsduurgrenzen
23

24. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(5) Glijdende werktijden
PLAN:
(1) CAO of arbeidsreglement
(2) Vaste (kern- of stamtijden) en variabele (glijtijd) periodes
(3) Gemiddelde wekelijkse arbeidsduur en referteperiode
(overdracht igv overmacht)
(4) Max. 9 u/dag en 45u/week
(5) Tijdsregistratie (verplichte vermeldingen en bewaring)
(6) Loon op basis van gemiddelde arbeidsduur
24

25. Wetsontwerp Werkbaar Wendbaar Werk
Menu (te activeren door sectoren)
B - WERKBAAR WERK
(6) Uitbreiding palliatief verlof en tijdskrediet
 Palliatief verlof: +1 maand
 Tijdskrediet met motief zorg: +3 maanden
25

26. En wat nu?
26

27. Kritiek...!
 Vakbonden:
 “Morrelen aan de 38 uren week? Over onze dead body”
 “De regering reduceert werknemers tot hyperflexibele lagekostenkoopwaar”
 Coalitiepartners maken brandhout van ontwerp
 NVA (Demir): “Lege doos”
 Open VLD (Lachaert): “Herbegin van een wit blad”
 VOKA: “Ruim onvoldoende”
27

28. Kritiek...!
 Unizo:
 “De langverwachte annualisering wordt duurder dan bestaande stelsels”
 VBO:
 “Bijsturing van voorstellen Peeters is hypernoodzakelijk”
28

30. 30
Inger Verhelst
Advocaat - Vennoot
T +32 285 97 82
inger.verhelst@claeysengels.be