Your SlideShare is downloading. ×
25317763 e-drejta-e-peocedures-penale
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

25317763 e-drejta-e-peocedures-penale

2,329
views

Published on


0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,329
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
53
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Ismet KabashiPJESA E PARËE DREJTA E PROCEDURËS PENALEKAPITULLI I - DISPOZITAT E PËRGJITHSHME Çdo procedurë që udhëheq një organ i autorizuar për të zbatuar ligjin kaparimet e veta themelore. Edhe procedura penale i ka parimet e veta dhe atopërmbahen në dispozitat e Kapitullit të parë të Kodit të Përkohshëm tëProcedurës Penale të Kosovës, në tekstin vijues KPPPK. Shumica nga këtoparime në të njëjtën kohë janë edhe parime të Kushtetutës së Republikës sëKosovës të parapara në Kapitullin e dytë të drejtat dhe liritë themelore. Në krahasim me legjislacionin e mëparmë në këtë lëmi risitë kryesorejanë parimet mbi paanshmerinë e gjykatave, parimi akuzator dhe ai mbibarabarësinë e armëve të palëve në procedurë. Parimi akuzator dhe ai i ndjekjes penale sipas detyrës zyrtare dhelegaliteti i ndjekjes penale janë dhënë në dispozitat e nenit 6 të KPPPK. Paditës të autorizuar për të ndërmarrë ndjekjen penale janë prokuroripublik, i dëmtuari dhe paditësi subsidiar. Për veprat penale që ndiqen sipas detyrës zyrtare prokurori publikdetyrohet të fillojë procedurën penale përveq në rastet nga dispozitat eneneve 226 dhe 227 të KPPPK.Për veprat penale që ndiqen në bazë të propozimit të të dëmtuarit prokuroripublik me rastin e fillimit të procedurës penale duhet të dëshmojë në gjykatësë ka siguruar propozimin të tillë. Bazë për të filluar ndjekjen penale është ekzistimi i dyshimit tëarsyeshëm së një person ka kryer vepër penale që ndiqet sipas detyës zyrtareapo propozimit të të dëmtuarit. Dyshimi i arsyeshëm është një dyshim inivelit më të ultë së dyshimi i bazuar që duhet të ekzistojë kur nga gjykataduhet marrë vendime për kufizimin e lirive të personave të dyshuar apourdhëruar masa të fshehta teknike të vëzhgimit dhe hetimit me rastin ezbatimit të së cilave poashtu cenohen të drejtat dhe liritë e qytetarit. Prokurori publik ndërmerr ndjekjen penale sipas detyrës zyrtare për tëgjitha veprat penale të parapara në Kodin e Përkohshëm Penal të Kosovës, në 63
  • 2. E DREJTA PENALE (MATERIALE)tekstin vijues KPPK dhe në ligjet tjera për të cilat me ligj nuk thuhetshprehimisht se ndiqen sipas padisë private. Për veprat penale që ndiqen sipas padisë private paditës i autorizuarështë i dëmtuari. Paditës subsidiar është i dëmtuari në rastin kur prokurori publik hedhkallzimin penal, pushon hetimin e filluar apo tërhiqet nga aktakuza. Parimi i barabarësisë së armëve nënkupton barabarësinë e palëve nëprocedurë. Procedura penale mund të zbatohet pranë policisë, duke përfshirëedhe procedurën para oficerit të autorizuar të Shërbimit Doganor të Kosovës,prokurorit publik dhe gjykatës dhe që të tri këto organe përveq së janë tëdetyruara që me vëmendje dhe përkujdesje të njëjtë dhe me përkushtimmaksimal profesional të vërtetojnë të gjitha faktet me rëndësi në procedurëjanë të detyruar që të gjitha ato fakte t`ia vëjnë në dispozicion dhe shfrytëzimedhe palës kundërshtare. I pandehuri në procedurë ka të gjitha të drejtat që i ka prokurori publikpërveq atyre që ky i fundit i ka si organ shtetëror. Institutet e reja tëprocedurës, mbrojtja e të dëmtuarit dhe dëshmitarit, mundësia hetuese ejashtëzakonshme, kërkesa e të pandehurit për mbledhjen e provave dukepasur parasysh edhe të drejtën e tij që ta kundërshtojë çdo provë me marrjennë pyetje sigurojnë parimin e barabarësisë së armëve.KAPITULLI II - KOMPETENCAT E GJYKATAVEA. KOMPETENCA LËNDORE Për vendosjen e çështjeve penale kompetente janë gjykatat komunale,ato të qarkut dhe Gjykata Supreme e Kosoves. Gjykatat ekonomike dhe atopër kundërvajtje nuk kanë kompetencë të vendosin çështjet penale. Gjykatat komunale kanë kompetencë lëndore të vendosin lidhur meveprat penale të dënueshme me gjobë ose me dënim burgimi gjerë me pesëvjet për veprat penale për të cilat është parapa dënimi me gjobë apo meburgim gjer më tri vjet vendos një gjyqëtar i vetëm ndërsa për ato veprapenale për të cilat është paraparë dënimi me burgim mbi tri e gjerë me pesëvjet vendos trupi gjykues i përbërë nga një gjyqëtar dhe dy gjyqëtar laik. Gjyqtari i procedurës paraprake vetëm vendos për urdhërimin e masavetë fshehta teknike të hetimit dhe vëzhgimit, zbatimit të procedurës që siguronmundësi të jashtëzakonshme të hetimit, vendosjes lidhur me ankesat ecaktuara në procedurën e hetimit që zbaton prokurori publik, urdhërimin emasave për sigurimin e pranisë së të pandehurit, pengimin e rikryrerjes së 64
  • 3. E DREJTA PENALE (MATERIALE)veprës penale dhe sigurimin e suksesshëm të zhvillimit të procedurës penale,etj. Gjyqtari për konfirmim të aktakuzës zbaton dhe vendos në procedurëne konfirmimit të aktakuzës. Gjykatat e qarkut, në shkallë të dytë, kanë kompetencë lëndore tëvendosin ankesat e paraqitura kundër aktgjykimeve të gjykatave komunale tëmarra në shkallë të parë ndërsa në shkallë të parë të vendosin çështjet penaleqë paraqesin vepra penale të dënueshme me dënim burgimi mbi pesë vjet dheme burgim afatgjatë. Veprat penale për të cilat këto gjykata, në bazë të ligjit,kanë kompetencë të vendosin në shkallë të parë edhepse veprat janë tëdënueshme me burgim gjer më pesë vjet ose më pak janë ato nga Rregullorjae UNMIK-ut 2004/ 2 mbi Pengimin e Pastrimit të Parave dhe veprave tëngjashme penale. Gjykata Supreme e Kosovës vendos çështjet penale sipas ankesave nëshkallë të dytë; në kushtet e caktuara edhe në shkallë të tretë, kur vendos, nëraste të caktuara, lidhur me konfliktin e kompetencës dhe sipas mjeteve tëjashtëzakonshme juridike.B. KOMPETENCA TERRITORIALE Kompetenca territoriale e gjykatave caktohet në bazë të vendit tëkryerjes apo tentimit të kryerjes së veprës penale ose vendit ku ështëshkaktuar pasoja e saj. Vendi i kryerjes apo tentimit për kryerjen e veprëspenale është vendi në të cilin ka vepruar kryesi ndërsa vendi ku shkaktohenpasojat nuk do të thotë së duhet të përputhet detyrimisht me vendin e kryerjesapo tentimit të veprës penale. Sipas nenit 33 të KPPK vendi i kryerjes sëveprës penale është vendi ku ka vepruar kryesi, vendi ku kryesi ka qenë idetyruar të veprojë dhe nuk ka vepruar apo vendi ku është shkaktuar pasojandërsa vendi i tentimit të veprës penale është vendi ku ka vepruar kryesi apovendi në të cilin është dashur të shkaktohet pasoja sipas dashjes së kryesit. Me ligj mund të parashihet kompetencë e posaqme territoriale kur nëkuader të disa gjykatave komunale që janë në kuadër të kompetencësterritoriale të një gjykate të perbashkët të qarkut, neni 21 paragrafi 2 iKPPPK. Kjo kompetencë parashihet varësisht nga kushtet e punës dhengarkesës së gjykatave. Për të gjykuar një vepër të vazhduar penale kompetencë territoriale kasecila nga gjykatat në territorin e së cilës është kryer ndonjë nga vepratpenale që është në përbërje të veprës së vazhduar penale ndërsa për një vepërtë përhershme kompetente është secila nga gjykatat me kompetencë lëndorenë territorin e së cilës brenda një kohe të caktuar kanë zgjatur pasojat. Nëse 65
  • 4. E DREJTA PENALE (MATERIALE)një kryes privon në mënyrë të kundërligjshëm një person nga liria nëPrishtinë, pastaj e mban nga disa ditë nëpër edhe 6 qytete tjera të Kosovëskompetente është secila nga gjykatat në territorin e së cilës personi i tillëështë mbajtur i privuar nga liria si dhe gjykata në territorin e së cilës personiështë privuar kundërligjshem nga liria ndërsa përparësi ka Gjykata pranë sëcilës së pari është dorëzuar akti për fillimin e procedurës. Për të gjykuar një vepër penale të kryer në aeroplan kompetente ështëgjykata në territorin e së cilës aeroplani është i regjistruar. Kompetencë për tëgjykuar veprat penale të kryera nëpërmjet gazetës është gjykata në territorin esë cilës gazeta është shtyp ndërsa në rastin kur nuk dihet vendi i shtypjes apoai është jashtë shtetit atëherë gjykata në territorin e së cilës është shpërndarëgazeta. Për të gjykuar veprën penale shmangia nga sigurimi i mjeteve tëjetesës kompetencë territoriale ka gjykata në të cilën kryesi i pandehuri ështëdashur të bëjë pagesën e mjeteve të mbajtjes apo ushqimit. Kompetenca territoriale mund të kalohet nga një gjykatë në gjykatëntjetër me kompetencë lëndore në rastet kur gjykata kompetente është epenguar për shkaqe juridike ose reale të zbatojë procedurën. Kompetencaterritoriale mund të kalohet vetëm për vendosjen e një lënde individualisht tëcaktuar e jo edhe për të gjitha lëndët që i ka në punë një gjykatë. Kompetencaterritoriale një herë e kaluar mbetet tek ajo gjykatë gjer në perfundimin eprocedurës me vendim të formës së prerë. Kompetenca lëndore nuk mund të kalohet. Kur një gjykatë e qarkutgjykon një person të fajësuar për vepra penale nga kompetenca e vet lëndoredhe për vepra penale nga kompetenca lëndore e gjykatës komunale apo kurgjykon të bashkëpandehurit nuk kemi të bëjmë me kalimin e kompetencëslëndore. Nëse një person është akuzuar për veprën penale Vrasje nga neni146 apo Lëndim i rëndë trupor nga neni 154 paragrafi 2 ndërsa disa personatjerë për pjesëmarrje në rrahje nga neni 155 paragrafi 1 i KPPK atëherëgjykata e qarkut është kompetente të gjykojë edhe personat e akuzuar përveprën penale pjesëmarrje në rrahje neni 33 par. 3 të KPPPK.C. MUNGESA DHE KONFILIKTI I KOMPETENCËS Pasojat e mungesës së kompetencës lëndore evitohen me mjetetjuridike. Një ndër arsyet e kundërshtimit të një vendimi gjyqësor është edheai i dhënë në dispozitën e nenit 403 par. 1 nënparagrafi 6. Moskompetencaterritoriale nuk mund të shpallet pas konfirmimit të aktakuzës dhe këtëmoskompetencë nuk mund ta kundërshtojnë palët. Për kompetencën e vetë lëndore dhe territoriale gjykatat janë të 66
  • 5. E DREJTA PENALE (MATERIALE)detyruara të kujdesen sipas detyrës zyrtare. Gjykata që vlerëson se nuk kakompetencë lëndore apo territoriale për të vendosur një çështje penale do tëshpallet jokompetente dhe gjykatës komptente do t`ia dërgoj lëndën pasiaktvendimi mbi shpalljen e jokompetencës të merr formën e prerë. Kujdesi për kompetencën lëndore dhe territoriale ka bazën në nenin 2të KPPPK sipas së cilit vetëm gjykata kompetente e pavarur dhe e paanshmemund ti shqiptojë kryesit të veprës penale sankcionin penal në procedurë tëfilluar dhe zbatuar në bazë të KPPPK. Konfliktin e komptencës në mes të gjykatave e zgjedh gjykatadrejtëpërdrejtë më e lartë. Kur shkaktohet konflikt i kompetencës në mes tëgjykatave komunale në kuader të një gjykate të përbashkët të qarkutkompetente është gjykata e qarkut ndërsa në rast konflikti të kompetencës nëmes të dy gjykatave komunale që nuk janë në kuadër të një gjykate tëpërbashkët të qarkut, apo në mes të dy gjykatave të qarkut kompetente ështëGjykata Supreme e Kosovës.KAPITULLI III - PËRJASHTIMIA. ARSYET E PËRJASHTIMIT Dispozitat për përjashtimin e një gjyqtari apo gjyqtari laik, në tekstinvijues gjyqtari, shërbejnë për të siguruar paanshmërinë e gjyqtarit nëvendosjen e një çështje penale konkrete. Për tu plotësuar kushti për përjashtimin e gjyqtarit nga nënparagrafi 1i paragrafit 1 të nenit 40 gjyqtari duhet të jetë i dëmtuar me veprën penalepër të cilën ai zbaton procedurën. Me këtë rast nuk është me rëndësi fakti segjyqtari nuk ka paraqitur kërkesë pasuroro-juridike për kompenzimin e dëmit.Edhe në rastin kur gjatë shqyrtimit gjyqësor i akuzuari kryen një vepër penalekundër gjyqtarit që gjykon gjyqtari duhet përjashtuar pa marrë parasysh sepër këtë vepër a vendoset të gjykohet menjëherë sipas mundësisë së dhënë nëdispozitën e nenit 377 par.1 i KPPPK apo kjo vepër penale gjykohet veçmasnë një procedurë tjetër. Gjyqtari i tillë do të duhej përjashtuar edhe përgjykimin e çështjes të cilën e gjykonte në shqyrtimin gjyqësor gjatë të cilit iakuzuari ndaj tij kreu vepër penale sipas paragrafit 3 të nenit 40 sepse ky faktparaqet një rrethanë që e vënë në dyshim paanshmërinë e tij. Sipas kësaj baze gjyqtari përjashtohet edhe në rastin kur ai ështëpërfaqësues i autorizuar i të dëmtuarit. Nëse përfaqësues i autorizuar i tëdëmtuarit ka qenë para se të emërohet gjyqëtar edhe kjo është bazë për 67
  • 6. E DREJTA PENALE (MATERIALE)përjashtimin e tij sipas paragrafit 3 të nenit 40 nga se edhe ky fakt paraqetrrethanë që e vë në dyshim paanshmërinë e tij. Për t’u plotësuar kushti për përjashtimin e gjyqtarit nga nënparagrafi 2i paragrafit 1 të nenit 40 gjyqtari duhet të jetë në martese apo bashkësijashtëmartesore, i afërt në gjini të drejtë gjaku në cilën do shkallë, i afërt nëvijën anësore gjer në shkallën e katërt apo të krushqisë gjer në shkallë të dytëme ndonjërin nga këta pjesëmarrës në procedurë, të pandehurin, mbrojtësin etij, paditësin, të dëmtuarin apo përfaqësuesin ligjor apo të autorizuar të tëdëmtuarit. Afria e gjakut në vijë të drejtë apo anësore krijohet si me bashkësimartesore ashtu edhe me bashkësi jashtëmartesore. Shkallët e afrisë së gjakut në vijë të drejtë fitohen me numërimin elindjeve që janë në mes të paraardhësit dhe pasardhësve dhe ata janë në gjinitë gjakut po aq shkallë sa ka edhe lindje. Në vijën anësore të gjinisë së gjakutshkalla e afërsisë llogaritet me lindjet nga një i afërm gjer te paraardhësi ipërbashkët dhe nga paraardhësi i përbashkët gjer te i afërmi tjetër. Gjinia e krushqisë bazohet në lidhjen e martesës dhe formohet në mestë një bashkëshorti dhe të afërmve të bashkëshortit tjetër sipas gjinisë sëgjakut kështu që shkalla e gjinisë së gjakut në të cilën një nga bashkëshortëtështë në afri me një person tjetër është shkallë e njëjtë e krushqisë sëbashkëshortit tjetër me atë person. Gjinia e krushqisë nuk pushon me vdekjene bashkëshortit ndërsa pushon nëse martesa zgjidhet apo shpallet epavlefshme. Ne bazë të nenit 39 paragrafi 2 të Ligjit për Familjen, i Kosovës,bashkësia faktike apo jashtëmartesore është e barabartë me bashkësinëmartesore në aspektin e të drejtave dhe detyrimeve në mes të të afërmeve nëvijë të gjakut të njerit nga bashkëshortët jashtëmartesor formohet gjinia ekrushqisë e bashkëshortit tjetër jashtëmartesor. Për tu plotësuar kushti për përjashtimin e gjyqtarit sipas nënparagrafit3 të paragrafit 1 të nenit 40 gjyqtari duhet të jetë në raport të kujdestarit aponën kujdestari ligjore, fëmijë i adoptuar ose prind adoptues ose ushqyes apo iushqyer me të pandehurin, mbrojtësin e tij, paditësin apo të dëmtuarin. Raporti i kujdestarit ligjor, nënkujdestarisë ligjore, adoptimit apoushqimisë duhet bazuar në vendim të organit gjegjës dhe nuk krijohet megjendje faktike, nëse raporti i tillë është faktik është arsye që përjashtimi tëkërkohet sipas paragrafit 3 të nenit 40. Për tu plotësuar kushti për përjashtimin e gjyqtarit sipas nënparagrafit4 të paragrafit 1 të nenit 40 gjyqtari duhet të ketë marrë pjesë në procedurë nëçeshtjen konkrete penale si paditës, mbrojtës, përfaqësues ligjor apo iautorizuar i të dëmtuarit apo paditësit apo në të njëjtën çështje të jetë marrënë pyetje si dëshmitar apo ekspert. 68
  • 7. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Lëvizja e kuadrave nga avokatura në gjyqësor dhe në kuadër tëgjyqësorit nga gjykatat në prokurori dhe anasjelltas krijon mundësinë eparaqitjes së rrethanave për përjashtim të gjyqtarit sipas kësaj baze ligjore. Për t’u plotësuar kushti për përjashtimin e gjyqtarit sipasnënparagrafit 5 të paragrafit 1 të nenit 40 gjyqtari duhet të ketë marr pjesë nëmarrjen e vendimit në gjykatën më të ultë apo të ketë marr pjesë në marrjen evendimit që kundërshtohet me ankesë në të njëjtën gjykatë. Në rastin e parë kemi dy gjykata: atë më të ultën në të cilën gjyqtarika marrë pjesë në marrjen e vendimit që vendoset në gjykatën tjetër nëshkallë të dytë lidhur me ankesën ndërsa në rastin e dytë kemi një gjykatë. Nërastin e dytë janë kryesisht vendimet e gjyqtarit të procedurës paraprake përmasat e sigurisë së pranisë së pandehurit në procedurë apo vendimi përhudhjen e aktakuzes i gjyqtarit për konfimimin e aktakuzës. Gjyqtari që ka marr pjesë në marrjen e vendimit që është i formës sëprerë nuk përjashtohet në vendosjen e një çështje penale në të cilën lidhur mekërkesën për rishikimin e procedurës penale është lejuar rishikimi nga se nëkëtë rast gjyqtari ka një material të ri që i mundëson atij ta vlerësoj lirshëmdhe edhe të merr vendim tjetërfare nga që ka marr më parë. Me dispozitat e paragrafit 2 të nenit 40 regullohet përjashtimi ngatrupi gjykues dhe nga procedura për konfimimin e aktakuzës. Nga trupigjykues përjashtohet gjyqtari që në të njëjtën çështje penale ka marrë pjesënë procedurën paraprake apo atë për konfirmimin e aktakuzës ndërsa ngaprocedura e konfirmimit të aktakuzës përjashtohet gjyqtari që ka urdhëruarparaburgimin. Marrja pjesë e një gjyqëtari në shqyrtimin gjyqësor kur ai ështëdashur të përjashtohet për arsyet nga neni 40 par. 1 dhe 2 paraqet shkeljeesenciale të dispozitave të procedurës penale neni 403 paragrafi 1nënparagarfi 2 i KPPPK. Arsye për përjashtimin e gjyqtarit sipas paragrafit 3 të nenit 40 ështëdyshimi në paanshmërinë e tij. Janë shumë të ndryshme rrethanat që sjellingjer të dyshimin në paanshmerine e gjyqtarit dhe ato duhet vlerësuar gjithnjënë rastin konkret. Anulimi i aktgjykimit lidhur me ankesën nuk është arsye përpërjashtimin e gjyqtarit nga rigjykimi i të njëjtës çështje penale sipasparagrafit 3 të KPPPK. Me KPPPK nuk parashihet mundësia që gjykata eshkallës së dytë të urdhërojë që shqyrtimi gjyqësor të mbahet pranë një trupitjetër gjykues sikur ishte zgjidhja ligjore me ligjin e mëparme të procedurëspenale. Kjo mundësi ekziston vetëm në çështjet penale që gjykohen me ligjine mëparme në fuqi ashtu si është rregulluar me dispozitat e nenit 550 tëKPPPK. 69
  • 8. E DREJTA PENALE (MATERIALE)B. PROCEDURA E PËRJASHTIMIT E INICUAR NGA GJYQTARI Gjyqtari kur gjen se ka arsye nga neni 40 par.1 dhe 2 për përjashtimine tij menjëherë njohton kryetarin e gjykatës. Ai duhet menjëherë të ndërprejmarrjen e çfarëdo lloj veprimi procedural në çështjen konkrete penale ndërsanëse gjen se ka arsye për përjashtimin e tij nga neni 40 paragrafi 3 ai poashtuduhet të njohtoj kryetarin e gjykatës mirëpo mund të ndërmerr deri nëvendimin lidhur me përjashtimin, vetëm ato veprime procedurale që domosdojanë të nevojshme për të penguar shtyrjet ose vonesat e palejushme nëprocedurë. Nëse një gjyqtar i procedurës paraprake pasi ka marrë vendim përcaktimin e paraburgimit të pandehurit dhe para dërgimit të vendimit të tillëpalëve mëson për ndonjë arsye për përjashtimin e tij ai sipas paragrafit 2 inenit 41 ai duhet edhe t`ua dërgojë vendimin palëve sepse vonesa nëdërgimin e vendimit paraqet vonesë të palejueshme në procedurë. Kryetari i gjykatës për përjashtimin e gjyqtarit në bazë të njohtimitpër arsye të përjashtimit nga ana e gjyqtarit, sikur edhe kryetari i gjykatësmë të lartë me rastin e njohtimit nga kryetari i gjykatës më të ultë përekzistimin e arsyerave për përjashtim nuk marrin ndonjë vendim me shkrimpër përjashtim e gjyqtarit dhe kryetari i gjykatës gjyqtarin që duhetpërjashtuar e zëvendëson me një gjyqtar tjetër.C. PROCEDURA E PËRJASHTIMIT E INICUAR NGA PALËT Kërkesa e palës për përjashtimin e gjyqtarit duhet të identifikojë meemër gjyqtarin përjashtimi i të cilit kërkohet. Për arsyet nga paragrafet 1 dhe2 të nenit 40 për përjashtimin e gjyqtarit pala detyrohet të paraqes kërkeseposa të mësoj për arsyet e përjashtimit e më së largu gjerë në përfundim tëshqyrtimit gjyqësor ndërsa për arsyet nga paragrafi 3 më së voni para fillimittë shqyrtimit gjyqësor. Kërkesa për përjashtimin e gjyqtarit duhet të përmbaj bazën ligjorepër të cilën përjashtimi kërkohet dhe faktet në të cilat mbështet kërkesa e qëtregojnë për ekzistimin e arsyerave për përjashtim. Për përjashtimin e gjyqtarit në bazë të kërkesës së palës vendos meaktvendim kryetari i gjykatës në të cilin gjyqtari ushtron funksionin ndërsapër përjashtimin e kryetarit të gjykatës vendos kryetari i gjykatësdrejtëpërdrejtë më të lartë. Për përjashtimin e Kryetarit të Gjykatës Supremetë Kosovës vendos seanca e përgjithshme e gjykatës Supreme të Kosovës. Aktvendimi me të cilën refuzohet kërkesa për përjashtimin e gjyqtaritmund të kundërshtohet me ankesë të posaqme ndërsa aktvendimi me të cilin 70
  • 9. E DREJTA PENALE (MATERIALE)kërkesa pranohet dhe aktvendimi për refuzimin e kërkeses të marr pasngritjes së aktakuzës nuk mund të kundërshtohen me ankesë të posaqme porvetëm me ankesë kundër aktgjykimit.D. PËRJASHTIMI I PROKURORËVE PUBLIK Dispozitat për përjashtimin e gjyqtarëve përshtatshmërisht zbatohenedhe për përjashtimin e prokurorëve publik. Prokurori publik mund tëpërjashtohet për të njëjtat arsyera për të cilat mund të përjashtohet edhegjyqtari. Në pajtim me ligjin mbi prokurorinë publike prokurorin publik janë tëautorizuar ta përfaqësojnë zëvendës prokurorët publik dhe për përjashtimin etyre vendos prokurori publik.KAPITULLI IV - PROKURORI PUBLIK Prokurori publik sipas Kushtetutës së Republikës së Kosovësemërtohet me emrin Prokurori i Shtetit.Prokurori Publik ka, sipas dispozitës së nenit 46 paragrafi 1 i KPPK, pesëdetyra apo përgjegjësi themelore: për hetimin e veprave penale që ndiqensipas detyrës zyrtare apo propozimit të të dëmtuarit, për ushtrimin e ndjekjespenale ndaj personave që kryejnë vepra të tilla penale, mbikqyrjen e policisëgjyqësore gjatë hetimit të personave të dyshuar së kanë krye vepra penale,mbledhjen e të dhënave dhe informacioneve për fillimin e procedurës dhekryerjen e punëve tjera të parapara me ligj. Në punën e prokurorit publik me rastin e trajtimit të çështjeveindividuale nuk mund të ndikoj asnjë organ tjetër shtetëror. Për ndjekjen e kryesve të veprave penale që ndiqen sipas detyrëszyrtare apo propozimit prokurori publik nuk është i vetmi paditës i autorizuarnga së ndjekjen për këto vepra penale nën kushtet nga neni 62 paragrafet 1dhe 2 i KPPPK mund t’a ndërmarr edhe i dëmtuari si paditës subsidiar. Hetimin e veprave penale prokurori publik e kryen nëpërmjetndërmarrjes së veprimeve hetimore me të cilat ai siguron prova qëmbeshtesin vendimin e tij për të pushuar hetimin apo ushtruar aktin akuzues. Ndjekjen penale prokurori publik e ushtron me paraqitjen e akteveakuzuese pranë gjykatës dhe përfaqësimin e tyre në shqyrtimin gjyqësor. Me mbikqyrje të punës së policisë gjyqsore gjatë hetimit të personave 71
  • 10. E DREJTA PENALE (MATERIALE)të dyshuar dhe mbledhjen e informacioneve dhe të dhënave për fillimin eprocedurës penale nënkuptojmë mbikqyrjen e policisë gjyqësore kur ajondërmerr veprime hetimore për të cilat e autorizon prokurori publik, neni 221paragrafi 4 dhe mbikqyrjen e punës së policisë gjyqësore në fazën parapraketë procedurës penale, neni 200 par. 3 i KPPPK. Punët tjera të parapara me ligj që i kryen prokurori publik janë tëpërcaktuara me Ligjin mbi Prokurorin Publike dhe me KPPPK e të cilat nukjanë përmend në këtë dispozitë ndërsa janë punët lidhur me mjetet ejashtëzakonshme juridike jo vetëm në lëmin penale por edhe në ato civile,jashtëkontestimore, administrative, transferimin e të gjykuarve apo tëpandehurve, etj. Nga pesë detyrat dhe përgjegjësitë e përmendura të prokurorit publikkryesor janë hetimi i veprave penale dhe ndjekja penale e kryesve të tyre.Këto detyra dhe përgjegjësi prokurori publik i ka në faza të ndryshme tëprocedurës penale. Në fazën e procedurës paraprake ai ka të drejtë dhe detyrëtë ndërmarrë masa për zbulimin e veprave penale dhe kryesve të tyre, nëprocedurën e hetimit të ndërmarrë veprime hetimore, në procedurën pranëgjykatës paraqet dhe perfaqëson aktet akuzuese, paraqet ankesa kundërvendimeve gjyqësore që nuk kanë marrë formën e prerë dhe mjete tëjashtëzakonshme juridike kundër vendimeve gjyqësore të formës së prerë. Kompetenca lëndore dhe territoriale e prokurorit publik është ecaktuar me Ligjin mbi Prokurorinë Publike.KAPITULLI V - PARAQITJA E PROPOZIMIT PËR NDJEKJEPENALE, PËR PADI PRIVATE DHE PËR NDJEKJE PENALESUBSIDIARE. A. PARAQITJA E PROPOZIMIT PËR NDJEKJE PENALE Ndjekja penale për vepra penale për të cilat me ligj është e paraparëse ndiqen në bazë të propozimit të të dëmtuarit varet ekskluzivisht nga idëmtuari dhe prokurori publik nuk mund të fillojë ndjekjen nëse nuk ka njëpropozim të tillë. Propozimi për ndjekje sikurse edhe padia private mund tëparaqitet në afat prej tre muajsh nga dita kur i dëmtuari apo përfaqësuesi i tijligjor ka mësuar për veprën penale dhe kryesin e saj. Prokurori publik është paditës i autorizuar për të ndërmarrë ndjekjenpenale për vepra penale që ndiqen sipas propozimit dhe i dëmtuari atij duhetparaqitur propozimin për ndjekje. Propozimin e dhënë një herë i dëmtuarimund ta tërheq gjer në përfundim të shqyrtimit gjyqësor dhe nëse e tërheq nëshqyrtimin gjyqësor prokurori publik duhet të tërhiqet nga akuza. Propozimi i 72
  • 11. E DREJTA PENALE (MATERIALE)tërhequr një herë nuk mund të paraqitet sërish. Në emër të fëmijës dhe personit të privuar nga zotësia për tëndërmarrë veprime juridike propozimin për ndjekje mund ta paraqespërfaqësuesi i tyre ligjor ndërsa nëse i dëmtuari vdes gjatë afatit përparaqitjen e propozimit propozimin mund ta paraqesin bashkëshorti/ja i tij/sajmartesor apo jashtëmartesor, fëmijët, prindërit, prindërit adoptues, fëmijët eadoptuar apo vëllezërit dhe motrat. Me rastin e paraqitjes së aktit akuzuas në gjykatë prokurori publikduhet të dëshmojë se ka propozimin e të dëmtuarit për ndjekje penale me çkadëshmon se është paditës i autorizuar. B. PADIA PRIVATE Paditës i autorizuar për ndjekje penale për veprat penale që ndiqensipas padisë private është i dëmtuari. Nëse i dëmtuari është fëmijë apoperson i privuar nga zotësia për të ndërmarrë veprime juridke paditës iautorizuar është përfaqësuesi i tyre ligjor, bashkëshorti, bashkëshortijashtëmartesor, fëmijët, prindërit, prindërit adoptues, fëmijet e adoptuar dhevëllezërit dhe motrat e të dëmtuarit nëse i dëmtuari vdes gjatë afatit përparaqitjen e padisë private. Padia private mund të paraqitet në afat prej tre muajsh nga dita kurpaditësi ka mësuar për veprën penale dhe për kryesin e saj. Paditësi privatmund të tërhiqet nga padia private gjer në përfundim të shqyrtimit gjyqësor. C. NDJEKJA PENALE SUBSIDIARE Paditësi subsidiar është paditës i autorizuar për ndërmarrjen endjekjes penale për vepra penale që ndiqen sipas detyrës zyrtare në rastin kurprokurori publik hedh kallzimin penal, pushon hetimin apo tërhiqet ngaaktakuza para shqyrtimit apo gjatë shqyrtimit gjyqësor. Në rastin e hedhjes së kallzimit penal, neni 208 par. 3, të pushimit tëhetimit, neni 224 paragrafi 2 i KPPPK, prokurori publik e njohton tëdëmtuarin për të drejtën të ndërmarrë ndjekjen penale në afat prej tetë ditëshnga dita e pranimit të njohtimit ndërsa në rastin kur prokurori publik tërheqakuzën para fillimit të shqyrtimit gjyqësor gjykata e njohton të dëmtuarin përtë drejtën e ndërmarrjes së ndjekjes penale ndërsa në shqyrtimin gjyqësor përkëtë të drejtë të dëmtuarin e njohton poashtu gjykata, neni 63 paragrafi 1. Paditësi privat dhe ai subsidiar në procedurë që zbatohet sipas padisëprivate apo subsidiare i kanë të gjitha të drejtat që i ka prokurori publik 73
  • 12. E DREJTA PENALE (MATERIALE)përveq atyre që ky i ka si organ shtetëror. Nëse me pëlqimin e të dëmtuarit prokurori publik pezullon, pushonapo shmanget nga ndjekja penale, nenet 226 dhe 227 të KPPPK i dëmtuari ehumb të drejtën e ndërmarrjes apo vazhdimit të ndjekjes penale. Paditësi privat, paditësi subsidiar si dhe përfaqësuesit e tyre ligjor apotë autorizuar janë të detyruar ta njohtojnë gjykatën për çdo ndryshim tëadresës apo vendqëndrimit sepse pamundësinë e dorëzimit të thirrjeve përardhje në shqyrtimin gjyqësor për arsye të ndryshimit të adresës avendqëndrimit konsiderohet si tërheqje nga padia, neni 60 paragrafi 1 dhe 63paragrafi 1 i KPPPK.KAPITULLI VI - MBROJTËSI I dyshuar, neni 151 nënparagrafi 1 i KPPPK, është personi për të cilinpolicia ose autoritet e ndjekjes penale kanë dyshim të arsyeshëm se ka kryervepër penale por ndaj të cilit procedura penale nuk ka filluar ndërsa ipandehur, neni 151 paragrafi 2 i KPPPK është personi kundër të cilit zbatohetprocedura penale dhe nënkupton personin ndaj të cilit zbatohet hetimi,personin e akuzuar dhe atë të dënuar. Që të dy këta kanë të drejtë të kenë mbrojtës në të gjitha fazat eprocedurës penale pa marrë parasysh dënimin e paraparë për veprën penale.Është detyrë e organit që zbaton ligjin, policisë, prokurorit publik, gjyqtarit tëprocedurës paraprake ose kryetarit të trupit gjykues, kjo përfshin edhegjyqtarin që zbaton procedurën për konfimimin e aktakuzës, neni 151nënparagrafi 14 i KPPPK, ta udhëzojnë të dyshuarin a të pandehurin për tëdrejtën e tij për të angazhuar mbrojtës dhe se mbrojtësi ka të drejtë të marrëpjesë gjatë marrjes së tij në pyetje. Asnjë provë e marrë me dëgjimin e të dyshuarit a të pandehurit nukështë provë e pranueshme nëse në procesverbal nuk është shënuar udhëziminë të drejtën për angazhimin e mbrojtësit dhe deklarimi i të dyshurit apo tëpandehurit lidhur me këtë udhëzim. Nga e drejta në mbrojtje nuk mund të hiqet dorë në rastet e mbrojtjessë detyrueshme. Personat nën moshën tetëmbëdhjetë vjeqare nuk mund tëheqin dorë nga e drejta në mbrojtje pa pëlqimin e prindit, kujdestarit apopërfaqësuesit të qendrës për punë sociale. Nga e drejta në mbrojtës nuk mundtë heqin dorë edhe personat me shenja të çrregullimit apo paaftësisë mendore. Mbrojtës mund të angazhojnë vetë i dyshuari a i pandehuri ndërsanëse ata nuk e bëjnë këtë atij, por jo edhe përkundër vullnetin të tij, mbrojtësmund ti angazhojnë edhe bashkëshorti apo bashkëshorti jashtëmartesor,personi në vijë të drejtë të gjakut, prindi adoptues, fëmija i adoptuar, vëllau,motra dhe ushqyesi. 74
  • 13. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Mbrojtës mund të jetë vetëm avokati i regjistruar në Odën eAvokatëve dhe nën kushte të caktuara atë mund ta zëvendësojë edhepraktikanti i avokatit. Praktikanti i avokatit nuk mund të paraqitet pranëGjykatës Supreme të Kosovës ndërsa në çështjet penale që kanë të bëjnë mevepra penale të dënueshme me dënim burgimi me të paktën 5 vjet praktikantii avokatit mund t’a zëvendësojë avokatin vetëm nëse ka të dhënë provimin ejudikaturës. Teksit ligjor i nenit 72 paragrafi 1 është në kundërshtim me tekst nëgjuhën angleze dhe serbe dhe ka shkaktuar keqinterpretime në praktikë. Kapasur raste kur nuk u është lejuar të ushtrojnë detyrën e mbrojtësitmbrojtësve që janë në vijë të drejtë të gjinisë së gjakut me të pandehurin. nëtekstin në gjuhën shqipe, pas fjalëve “as personi që është” duhet shtuar fjalët“me ta në gjini gjaku në vijë të drejtë…” që do të thotë me paditësin a tëdëmtuarin e jo edhe me të pandehurin. Mbrojtjen e detyruar e kushtëzojnë vetitë fizike dhe psikofizike të tëpandehurit, paraburgimi dhe sankcioni i paraparë për vepër penale. Për shaktë vetive fizike dhe psikofizike mbrojtës duhet të kenë që nga marrja e parënë pyetje të padehurit memec, të shurdhër dhe ata me shenja të çrregullimeveose paaftësisë mendore pa marrë parasysh peshën e veprës penale. Pesha eveprës penale nuk është me rëndësi as me rastin e mbrojtjes së detyruar përgjatë marrjes në pyetje në paraburgim dhe kohës sa zgjatë paraburgimi. I akuzuari ndaj të cilit është ngritur aktakuza për vepër penale për tëcilën mund të shqiptohet dënim me burgim tetë ose më shumë vjet duhet tëketë poashtu mbrojtës që nga ngritja e aktakuzës. Mbrojtja është e detyruar edhe në procedurën sipas mjeteve tëjashtëzakonshme juridike nëse i gjykuari është i shurdhër, memec ose shprehshenja të çrregullimit apo paaftësisë mendore. Në rastin e mbojtjes së detyrueshme nëse i pandehuri nuk angazhonmbrojtës dhe atij nuk i angazhojnë mbrojtës as personat që kanë këtë tëdrejtë, mbrojtësin, sipas detyrës zyrtare dhe varësisht nga faza e procedurëspenale,e cakton policia prokurori publik apo gjykata në shpenzime publike. Mbrojtësi në parim i gëzon në procedurën penale të gjitha të drejtatqë i gëzon i pandehuri, neni 77 par. 1.KAPITULLI VII - I DËMTUARI Veprat penale mund të shkaktojnë pasoja të ndryshme për tëdëmtuarin dhe për këtë, e sidomos në rastet e veprave penale kundërintegritetit seksual, dhunës familjare apo gjinore, policia, prokurori publikdhe gjykata duhet të kenë parasysh nevojat e tyre të arsyeshme. 75
  • 14. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Në procedurë penale i dëmtuari ka të drejtë të paraqes kërkesëpasurore-juridike, të paraqes fakte dhe prova për vërtetimin e veprës penaledhe të kërkesës pasurore juridike, të propozojë prova, t’u parashtrojë pyetje tëpandehurve, dëshmitarëve dhe ekspertëve dhe të sqarohet lidhur me provat, tëjep deklarata dhe të shikojë procesverbalet, shkresat dhe sendet që shërbejnësi prova. Ne të shumtën e rasteve i dëmtuari nuk ka arsimim juridik dhe nukdin për këto të drejta prandaj prokurori publik, gjyqtari i procedurësparaprake dhe kryetari i trupit gjykues kanë për detyrë ta njohtojnë ate përkëto të drejta dhe faktin se i dëmtuari është njohtuar për to duhet shënuar nëprocesverbal. Te dëmtuarit me qëllim të mbrojtjes së interesave të tij, në rastin kurai është fëmijë, është në marrëdhënie familjare me të pandehurin, ështëviktimë e veprave penale trafikimit me njerëz apo veprave penale kundërintegritetit seksual, kur ai ka çrregullime ose paaftësi mendore dhe kurgjykata vlerëson se ai është i pazoti për të mbrojtë interesat e veta, nëse aiapo përfaqësuesi i tij ligjor nuk angazhojnë përfaqësues të autorizuar,përfaqësuesin e autorizuar do t’a caktojë gjykata apo organi që zbatonprocedurën paragjyqësore, në shpenzime publike.KAPITULLI VIII - AFATET Afati është koha brenda së cilës pala e autorizuar duhet të ndërmarrëveprimin e caktuar procedural. Afatet janë ligjore dhe gjyqësore. Afatetligjore janë ta parapara në KPPPK ose KPPK ndërsa ato gjyqësore i caktongjykata. Afatet ligjore të parapara në KPPPK janë afate procedurale ndërsaato në KPPK janë afate materialo-juridike. Afatet ligjore nuk mund të vazhdohen përveq në rastet kur këtëshprehimisht e lejon ligji si është psh. rasti nga neni 306 paragrafi 2 kurgjyqtari i procedurës për konfirmim të aktakuzës mund t`ia shtyjë afatin prejtri ditesh prokurorit publik për përpilimin e aktakuzës në pajtim me dispozitate nenit 305 të KPPPK. Afatet llogariten me orë, rastet e ankesave kundër aktvendimit mbicaktimin e paraburgimit, neni 283 paragarfi 3, në ditë që janë ankesat kundëraktvendimeve të gjykatës të marrë në shkallë të parë, neni 432 paragrafi 1,kundër aktgjykimeve të shkallës së parë, neni 398 paragrafi 1. Ndërsa nëmuaj janë afatet për paraqitjen e propozimit për ndjekje penale dhe padiprivate, neni 54 par1., apo kërkesa për mbrojtje të ligjshmërisë sa i përket tëpandehurit dhe mbrojtësit, neni 452 paragrafi 3. Në vite llogariten kryesisht afatet material-juridike si është llogaritja 76
  • 15. E DREJTA PENALE (MATERIALE)e parashkrimit të ndjekjes penale apo parashkrimit të ekzekutimit të dënimitdhe me kalimin e tyre shuhet një e drejtë e organit kompetent për ndjekjepenale apo ekzekutimin e dënimit. Lidhur me paralajmërimin e ankesës apo paraqitjen e ankesës kundëraktgjykimit apo aktvendimit mbi konfiskimin e dobisë pasurore gjykatamund t’i lejojë vetëm të pandehurit kthimin në gjendjen e mëparme nënkushtet nga neni 96 i pandehuri duhet të mos ketë paralajmëruar ankesën apoparaqet ankesën për shkaqe të arsyeshëm. Cilat janë shkaqet e arsyeshmeështë çështje faktike mirëpo gjykatat kanë marrë se është shkak i arsyeshëmlëshimi i gjykatës për të shënuar në aktgjykim të drejtën në ankesë. Ipandehuri duhet argumentuar shkaqet e arsyeshme në kërkesën për kthim nëgjendjen e mëparme. Kjo e drejtë është e lidhur vetëm me personalitetin e tëpandehurit dhe nuk i njihet mbrojtësit të tij.KAPITULLI IX - SHPENZIMET E PROCEDURËS PENALE Shpenzimet e procedurës penale janë shpenzimet e procedures që janëshkaktuar lidhur me procedurën penale. Shpenzimet e policisë të bëra në procedurën e zbulimit të veprëspenale dhe kapjes së të dyshuarit nuk bijnë në shpenzime të procedurëspenale ndërsa shpenzimet për mbrojtësin e caktuar sipas detyrës zyrtare ngapolicia dhe ato të bëra lidhur me kqyrjen në vendin e ngjarjes bijnë në barrëtë shpenzimeve të procedurës penale. Shpenzimet për dëshmitar përfshijnë shpenzimet e transportit,ushqimit dhe fitimin e humbur ndërsa për ekspertë, përveq këtyre, edhekompenzimi për ekspertim. Shpenzimet e transportit të të pandehurit janë shpenzimet e transportitpër sjelljen e tij në gjykatë të bëra qoftë lidhur me urdhër-arrestin përsjelljen e tij në gjykatë, neni 270, apo për sjelljen e tij në gjykatë ngainstitucioni në të cilin ai është në paraburgim apo shërim. Shpenzimet e nevojshme për mbrojtësin dhe përfaqësuesve tëautorizuar të paditësit privat dhe paditësit subsidiar, kur këta janë avokat,janë shpenzimet e tyre të udhëtimit dhe kompenzimit në bazë të tarifës qëshërben për avokat ndërsa kur ata i cakton sipas detyrës zyrtare organi qëzbaton procedurën në bazë të tarifës së UNMIK-ut mbi kompenzimin eshpenzimeve avokatëve të caktuar sipas detyrës zyrtare. Të gjitha shpenzimet e procedurës penale përveq atyre për të cilatthuhet shprehimisht se nuk do t’i paguaj i paguan i pandehuri kur ai shpalletfajtor. I pandehuri nuk do ti paguaj shpenzimet e procedurës penale kur ndajtij pushohet procedura penale apo me aktgjykim lirohet nga aktakuza apo 77
  • 16. E DREJTA PENALE (MATERIALE)ndaj tij aktakuza refuzohet dhe në këtë rast shpenzimet bijnë në barrë tëmjeteve buxhetore të prokurorit publik nëse ai ka pushuar procedurën apo tëgjykatës kur i pandehuri lirohet nga aktakuza apo aktakuza ndaj tij refuzohet. Kur i pandehuri lirohet nga aktakuza apo ndaj tij refuzohet aktakuzanë procedurë të zbatuar në bazë të padisë private apo padisë së paditësitsubsidiar shpenzimet e procedurës penale i bartin paditësi apo paditësisubsidiar. Kur procedura penale pushon për arsye se i dëmtuari tërheqpropozimin për ndjekje në shqyrtimin gjyqësor shpenzimet i paguan idëmtuari nëse i pandehuri nuk është pajtuar ti paguajë vet. Shpenzimet paushale janë shpenzimet që caktohen në bazë tëndërlikueshmerisë dhe kohëzgjatjes së procedurës penale. Gjykata mund ta lirojë të pandehurin nga detyrimi i pagimit tëshspenzimeve të procedurës penale në momentin kur merr vendim për këtoshpenzime. Për shpenzimet e procedurës penale gjykata rëndom vendos meaktgjykim mirpo nëse në kohën e marrjes së aktgjykimit mungojnë të dhënatpër këto shpenzime vendos me aktvendim të posaqëm procesmbajtësi.Aktvendimin e tillë duhet ta aprovojë kryetari i trupit gjykues. I pandehuri mund të lirohet nga detyrimi i pagesës së shpenzimevepenale me aktgjykim nëse gjatë shqyrtimit gjyqësor vërtetohet se pagesa eshpenzimeve do të rrezikonte gjendjen materiale të tij apo personave që aiështë i detyruar t`i mbajë. Në rast së këto arsyera konstatohen pas marrjes së vendimit të formëssë prerë me të cilin i pandehuri është detyruar ti paguaj shpenzimet eprocedurës penale vendimin mbi lirimin nga pagesa e tyre e merr kryetari itrupit gjykues me aktvendim të posaqëm. I pandehuri mund të lirohet tërësisht apo pjesërisht nga detyrimi ipagimit të shpenzimeve të procedurës penale.KAPITULLI X - KËRKESAT PASURORE-JURIDIKE Kërkesën pasurore-juridike mund ta paraqaes vetëm personi iautorizuar dhe vetëm gjer në përfundimin e procedurës penale. Kërkesa mundtë paraqitet në procedurën paraprake pranë prokurorit publik dhe gjykatës.Prokurori publik me rastin e marrjes së të dëmtuarit në pyetje si dëshmitardhe policia gjyqësore nëse marrjen e tij në pyetje e kryen në bazë tëautorizimit të prokurorit publik duhet të udhëzojnë të dëmtuarin në të drejtëne paraqitjes së kërkesës pasurore-juridike në procedurën penale ndërsa nëse idëmtuari nuk është deklaruar lidhur me këtë para ngritjes së aktakuzës aiudhëzohet se këtë kërkesë mund ta paraqes gjer në përfundim të shqyrtimitgjyqësor. 78
  • 17. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Personi i autorizuar për të paraqitur kërkesën pasurore-juridike duhetta paraqet atë qartë dhe të ofrojë prova që mbështesin kërkesën. Prova qëmbështesin një kërkesë të tillë janë ato që në kontestin civil mbështesinkërkesëpadinë. Persona të autorizuar për të paraqitur kërkesën pasurore-juridike janëpersonat që kanë legjitimitet aktiv për paraqitjen e kërkesës së tillë nëkontest civil. Në rastin e dëmtimit të pasurisë në pronësi publike, shtetërorea shoqërore kërkesën pasurore-juridike mund ta paraqes personi vetëpërgjegjës që në bazë të ligjit është i autorizuar të kujdeset për atë pasuri aponëpërmjet përfaqësuesit të autorizuar. Pasojë e veprës penale, në mes tjerash, mund të jetë marrja e sendit,shkaktimi i dëmit apo krijimi i ndonjë raporti juridik me ndërmarrjen eveprimeve juridike. Për këtë arsye me kërkesë pasurore juridike mund tëkërkohet kompenzimi i dëmit, kthimi i sendit apo prishja e një raporti juridiktë krijuar me ndërmarrjen e veprimeve juridike të cilat në të njëjtën kohëparaqesin vepër penale. Sipas ligjit mbi marrëdhëniet detyrimore dëmi shkaktohet mezvogëlimin e pasurisë, dëmi real dhe pengimin e shtimit të saj, fitimi ihumbur që paraqesin dëm pasuror si dhe shkaktimi i dhembjeve fizike,psiqike apo frikës që paraqesin dëm jopasuror.KAPITULLI XI - MARRJA DHE KOMUNIKIMI I VENDIMEVE Organet që marrin pjesë në zbatimin e ligjit gjatë procedurës penalevendimet i marrin në formë të aktgjykimit, aktvendimit dhe urdhëresave.Aktgjykimin mund ta merr vetëm gjykata ndërsa aktvendimet i merr gjykata,prokurori publik dhe policia. Në procedurën pranë gjykatës aktvendimet imerr trupi gjykues, kryetari i trupit gjykues dhe gjyqtari i procedurësparaprake. Në gjykatë aktgjykimet i merr kryetari i trupit gjykues si gjyqtari ivetëm, në bazë të kompetencës lëndore, neni 22 paragrafi 2 dhe trupigjykues. Aktgjykimi kur gjykata gjykon në trup gjykues mirret pas këshillimitgojor dhe votimit të cilin e drejton kryetari i trupit gjykues dhe ai voton ifundit. Nuk ka rregulla për radhën e votimit përveq për kryetarin e trupitgjykues. Praktika ka aprovuar radhën e votimit ashtu që i pari voton anëtarimë i ri i trupit gjykues. Këshillimi gojor dhe votimi mbahen me dyer tëmbyllura. Çështjet për të cilat votohen janë të dhëna në ligj me radhë të cilësduhet përmbajtur. Së pari votohet për faktin se a u provua se i pandehuri ka 79
  • 18. E DREJTA PENALE (MATERIALE)kryer vepren penale, për përgjegjësinë penale, dënimin dhe sankcionet tjerapenale ose trajtimin e detyrueshëm, shpenzimet e procedurës penale,kërkesat pasurore juridike, konfiskimin e dobisë pasurore të fituar me vepërpenale dhe në fund për çeshtjet tjera që duhet vendosur, caktimin apo heqjene paraburgimit, arrestit shtëpiak, etj. Në parim vendimet në formë të aktgjykimit u komunikohen palëvegojarisht nëpërmjet të shpalljes së aktgjykimit e cila mund të shtyhet më sëshumti tri ditë nga dita e marrjes së aktgjykimit. Me rastin e shpalljes sëaktgjykimit prezenca e palëve, mbrojtësit, të dëmtuarit dhe përfaqësuesveligjor apo të autorizuar të të dëmtuarve nuk është e domosdoshme. Pala qëështë prezente menjëherë në procesverbal mund të paralajmërojë ankesë.Aktgjykimet e gjykatës të marra në shkallë të dytë dhe të tretë dhe ato tëmarra me rastin e mjeteve të jashtëzakonshme juridike nuk shpallen dhe përto palët njohtohen me marrjen e tyre me shkrim. Në parim, aktvendimet nuk komunikohen gojarisht. Palëve nëprocedurë aktvendimet u dërgohen në kopje të shkruara. Aktvendimi iprokurorit publik mbi fillimin e hetimit nuk i dërgohet të pandehurit dhembrojtësit të tij.KAPITULLI XII - DORËZIMI I SHKRESAVE A. SHKRESAT PËR TË CILAT NUK ËSHTË I DETYRUESHËM DORËZIMI PERSONAL Për të gjitha shkresat tjera për të cilat nuk është thënë shprehimishtme ligj se duhet dorëzuar personalisht, personit që i dërgohen nuk është idomosdoshëm dorëzimi personal. Të tilla janë të gjitha vendimet gjyqësorendaj të cilave nuk është e lejuar ankesa me përjashtim të thirrjes që i dërgohettë pandehurit nën kushtet e parapara shprehimisht me ligj. Anëtaret e rritur të familjes së personit që i dërgohet shkresa dhepersoni i cili është i autorizuar të pranojë shkresat në vendin e punës kupunon i pandehuri janë të detyruar të pranojnë shkresën nëse i pandehurinuk gjendet në banesë apo në vendin e punës ndërsa shkresat e tilla nuk janëtë detyruar ti pranojnë kujdestari, fqinji apo personi i punësuar në të njëjtinvend të punës me personin të cilit shkresën duhet dorëzuar. B. SHKRESAT PËR TË CILAT ËSHTË I DETYRUAR DORËZIMI PERSONAL Pa marrë parasysh se ka apo nuk ka mbrojtës, detyrimisht të 80
  • 19. E DREJTA PENALE (MATERIALE)pandehurit duhet t’i dorëzohet personalisht thirrja për marrjen e tij në pyetjenë procedurën paraprake, për seancën për konfirmimin e aktakuzës dhe përshqyrtimin gjyqësor. Kundër aktakuzës, propozim akuzës dhe padisë private i pandehurinuk mund të paraqet ndonjë mjet juridik dhe kur ai nuk ka mbrojtës këtoshkresa poashtu duhet dorëzuar atij personalisht. Në rastin kur ai nuk ka mbrojtës vendimet e gjykatës, aktgjykimi dheaktvendimet kundër të cilave është e lejuar ankesa apo ankesa e palëskundërshtare në të cilën ai ka të drejtë të paraqes përgjigje dhe për të cilatafati për paraqitjen e ankesës apo përgjigjes në ankesë rrjedh nga dita edorëzimit poashtu i dorëzohen personalisht të pandehurit mirëpo këto mund tidorëzohen edhe personit që cakton i pandehuri. I pandehuri mund të caktoj tidorëzohen shkresat çdo personi i cili ka zotësi të ndërmarr veprime juridike. Në paragrafin 3 të nenit 127 është paraparë një mbrojtje edetyrueshme që nuk parashihet në dispozitat e nenit 73 të KPPPK. Kjokushtëzohet me dënimin e shqiptuar me burgim pa marrë parasyshkohëzgjatjen e tij. Kur të pandehurit me aktgjykim të gjykatës së shkallës sëparë i shqiptohet dënim me burgim dhe atij nuk mund ti dorëzohet aktgjykimigjykata atij i cakton një mbrojtës sipas detyrës zyrtare të cilit duhet dhënë njëafat të nevojshëm për tu njohtuar me shkresat e lëndës. Paraqitja e ankesëskundër aktgjykimit në bazë të ligjit nuk është e detyrueshme mirëpombrojtësi i tillë do të duhej detyrimisht të paraqes ankesë. Kur me aktgjykim të gjykatës së shkallës së parë nuk është shqiptuardënim me burgim dhe të pandehurit nuk mund ti dorëzohet aktgjykimi apoankesa e pales kundërshtare për arsye se ai nuk gjendet në adresen emëparme atëhere atij nuk i caktohet mbrojtës sipas detyrës zyrtare porshkresa që duhet dorëzuar vihet në stendën, tabelën e shpalljeve, të gjykatës. Kur i pandehuri ka mbrojtës, aktakuza, propozim akuza, padiaprivate, aktgjykimi, aktvendimi kundër të cilit lejohet ankesa dhe ankesa epalës kundërshtare i dorëzohen personalisht atij dhe mbrojtësit dhe me këtërast afati i paraqitjes së mjetit juridik rrjedh nga dita e dorëzimit të shkresës tëpandehurit. Po qe se aktgjykimi apo aktvendimi ndaj të cilit mund tëushtrohet ankesa dhe ankesa e palës kundërshtare nuk mund ti dorëzohen tëpandehruit që ka mbrojtës ato vetëm shpallen në stenden, tabelën eshpalljeve, të gjykatës dhe pas kalimit të afatit konsiderohet së dorëzimi ështëkryer me rregull. Shpallja e shkresave në stendën e gjykatës është veprim proceduraldhe me rastin e ndërmarrjes së tij duhet hartuar procesverbal në të cilin do tëkonstatohet data e shpalljes së shkresës dhe data e heqjes së saj nga stenda egjykatës. Me dispozitën e nenit 86 është paraparë së për çdo veprim të kryergjatë procedurës penale shkruhet procesverbal, sipas mundesisë, në të njëjtenkohë kur ndërmirret veprimi. 81
  • 20. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Nëse i pandehuri ka më shumë mbrojtës dhe kemi të bëjmë meshkresa që duhet dorëzuar të pandehurit dhe mbrojtësit atëherë ato shkresa udorëzohen të gjthë mbrojtësve të tij mirëpo dorëzimi i shkresës kryhet merregull nëse ajo i dorëzohet vetëm njërit prej mbrojtësve.KAPITULLI XIII- SHIKIMI I SHKRESAVE Me shikimin e shkresave të lëndës nënkuptohet shikimi, kopjimi dhefotografimi i tyre. Shpenzimet e kopjimit dhe fotografimit të shkresave të lëndës bijnënë barrë të pjesëmarrësit në procedurë që bënë kopjimin dhe fotografimim etyre dhe janë shpenzime të nevojshsme të tyre të cilat kanë të drejtë tikërkojnë në procedurë penale dhe për të cilat vendos organi që zbatonprocedurën. Shikimin, kopjimin dhe fotografimin e shkresave të lëndës e lejonprokurori publik apo gjykata varësisht se në zotërimin e kujt janë ato. I pandehuri dhe mbrojtësi nuk kanë nevojë të legjitimojnë interesin etyre për shikimin e shkresave, kopjimin e tyre apo fotografimin ndërsa tëdëmtuarit, përfaqësuesit e tyre ligjor dhe të autorizuar duhet legjitimuarinteresin e tyre për shikimin, kopjimin apo fotografimin e shkresave apoprovave. Arsyet për ti mohuar këtë të drejtë mbrojtësit janë rrezikimi i qëllimittë hetimit, jetës apo shëndetit të njerëzve, në radhë të parë dëshmitarëve dheprivatësisë së tyre dhe mbrojtja e informatave konfidenciale. Nëse shikimin, kopjimin apo fotografimin e shkresave e refuzonprokurori publik vendimin përfundimtar e merr gjyqëtari i procedurësparapraake ndërsa nëse gjyqëtari i procedurës paraprake refuzon kërkesën etillë lidhur me shkresat a provat që i zotëron ai, atëherë vendiminpërfundimtar e merr kolegji prej tre gjyqëtarësh. Të dëmtuarit, përfaqësuesve të tyre ligjor dhe të autorizuar në parimnuk u lejohet shikimi, kopjimi apo fotografimi i shkresave pa u marrë nëpyetje në veti të dëshmitarit nëse i dëmtuari duhet marrë në pyetje në këtëveti. 82
  • 21. E DREJTA PENALE (MATERIALE)PJESA E DYTËKAPITULLI XIV- DISPOZITAT E PËRGJITHSHME LIDHUR MEPROVAT Gjykata, prokurori publik dhe policia janë të detyruar që me rastin emarrjes së provës të respektojnë rregullat e parapara me KPPPK dhe ligj qërregullojnë mënyrën e marrjes së provës konkrete. Ndër provat e papranueshme janë deklarata e të pandehurit dhënëpara prokurorit publik apo policisë në kundërshtim me dispozitat e neneve155 paragrafi 1, 231 paragrafet 2 dhe 3 ose nenit 234 par. 2, deklarata edëshmitarit dhënë prokurorit publik apo policisë e cila nuk mund tëkundërshtohet me marrjen në pyetje në ndonjë fazë të mëvonshme tëprocedures, neni 156 par. 2, dhe deklarata e dëshmitarit e dhënë nëkundërshtim me dispozitat e neneve 159, 160 dhe 155, provat e mbledhuranëpërmjet kontrollit nën kushtet e parapara në nenin 246, provat e marranëpërmjet masave të fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe hetimit, neni 264paragrafi 1, etj. Mbështetja e aktgjykimit në provë të papranueshme paraqet shkeljeesenciale të dispozitave të procedurës penale, neni 403 paragrafi 1nënparagrafi 8. Çështja e pranueshmërisë së një prove mund të shqyrtohet në kërkesëtë palëve apo nga gjykata sipas detyrës zyrtare çdo herë kur gjykata nëmungesë të kërkesës së palëve dyshon në ligjshmërinë e provës. Gjykata vendos lidhur me pranueshmerinë e një prove me aktvendimdhe ajo menjëherë veçon provën nga shkresat e lëndës dhe në të mund të ketëqasje vetëm kolegji prej tre gjyqëtarëve në procedurën e vendosjes lidhur meankesën e paraqitur kundër aktvendimit me të cilën prova është shpallur epapranueshme.KAPITULLI XV- DËSHMITARËT Dëshmitari mund të jep njohtime për vepren penale, kryesin e veprëspenale apo ndonjë rrethane të rëndësishme për veprën penale siq janë njohja esendeve, personave, etj. Dëshmimi është detyrë e çdo personi që thirret në këtë veti nëgjykatë duke përfshirë edhe të dëmtuarin. Personi mund të jetë shtetas iRepublikës së Kosovës apo shtetas i huaj. Nga kjo rregull bëjnë përjashtim 83
  • 22. E DREJTA PENALE (MATERIALE)vetëm dëshmitarët e privilegjuar nëse nuk lirohen nga detyra e ruajtjes sëfshehtësisë zyrtare apo ushtarake nga organi kompetent dhe mbrojtësi të ciliti pandehuri nuk i ka kërkuar të dëshmojë. Dëshmia përmbahet në ato çështje që dëshmitari i ka mësuar me anëtë shqisave të pamurit dhe të dëgjimit lidhur me ato ngjarje që kanë ndodhurnë të kaluarën. Dëshmitari mund të ketë mësuar për çështjet për të cilatkërkohet nga ai të dëshmojë edhe pas kryerjes së veprës penale dhe edhepsenuk ka qenë prezent në vendin ku është kryer vepra penale. Dëshmitari mundtë pyetet edhe për mbresat e tij gjatë shikimit dhe dëgjimit mirëpo duhetvlerësuar me kujdes peshën provuese të mbresave. Dëshmitarët mirren në pyetje gojarisht prandaj nuk është e lejuarmarrja në pyetje e dëshmitarit me shkrim. Nëse ai është i shurdhët apomemec ai mirret në pyetje me ndihmën e përkthyesit i cili mund tëkomunikojë me të me anë të shenjave. Nëse një perkthyes i tillë nuk ekzistonatëherë me ndihmën e një personi i cili mund të komunikojë me dëshmitarin. Në procesverbal mbi marrjen e dëshmitarit në pyetje nga ana epolicisë, prokurorit publik apo gjyqëtarit të procedures paraprake sipasmundësisë së jashtëzakonshme hetuese, neni 238, dëshmitari duhet tëudhëzohst në të drejtat e tij dhe ky udhëzim dhe deklarimi i tij lidhur meudhëzimin duhet shënuar në procesverbal. Dëshmitari anonim, neni 170 paragrafi 1 dhe 171 paragrafi 1 dhe 172paragrafi 1 nuk pyetet për të dhënat personale, moshën dhe raportet me tëdëmtuarin dhe të pandehurin. Deklarata e dëshmitarit në procesverbal duhet shënuar me fjalët edëshmitarit dhe në vend të tyre nuk duhen shënuar fjalë të cilat dëshmitarinuk i kupton, psh, nëse dëshmitari thotë se dikush kishte veshur setër nukduhet shënuar se ai person kishte të veshur sako apo nëse dëshmitari thotë senë kohën e kryerjes së veprës penale vetëm sa kishte filluar të zdritej nukmund të shënohet së vetem sa kishte filluar agu, e të ngjashme. Shpeshherëndodh që në procesverbal të shënohen fjalë që kinse i ka thënë dëshmitari, eedhe personat tjerë që dëgjohen në procedurë ndërsa për kah niveli iarsimimit të përgjithshëm dhe jurdik të tyre shihet sheshazi se ato nuk janëfjalë të tyre por të atij që dikton procesverbalin. Ne procedurën e hetimit dëshmitarët gjithnjë dëgjohen ndaras.Ballafaqimi i dëshmitarëve mund të bëhet edhe në procedurën e hetimit sipasrregullave që ky veprim procedural ndërmirret në shqyrtimin gjyqësor. Me marrjen e dëshmitarit në pyetje në shqyrtimin gjyqësorprezentohen provat. Dëshmitarët e propozuar nga paditësi i merr i pari në pyetje paditësindërsa në bazë të propozimit nga mbrojtja apo i pandehuri, së pari i merr nëpyetje mbrojtësi apo i pandehuri. 84
  • 23. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Dëshmitaret e marrur në pyetje në shqyrtimin gjyqësor, përveq kurdëshmitari është fëmijë, neni 361 par. 3, në parim nuk lejohen të dalin ngagjykatorja përveq nëse këtë ua lejon kryetari i trupit gjykues. Para së të japëlejen për largim, kryetari i trupit gjykues duhet të dëgjojë palët. Qëllimi idëgjimit të palëve është të vërtetohet nëse ata kanë nevojë që dëshmitari tëballafaqohet me ndonjë dëshmitar tjetër apo me të akuzuarin. Gjykata mund të kërkojë nga dëshmitari të japë betimin ndërsa nësedëshmitari betimin e ka dhënë në procedurën paraprake gjykata i njohton tëpranishmit se dëshmitari është nën betim.PJESA E TRETËPROCEDURA PENALEKAPITULLI XVI - KALLZIMI PENAL A. MËNYRAT E PARAQITJES SË KALLZIMIT PENAL Paraqitja e obligueshme e veprave penale që ndiqen sipas detyrëszyrtare vlen vetëm për organet shtetërore të të gjitha niveleve, lokal dheqendror dhe ndërmarrjeve publike që menaxhojnë me mjete publike. Kyobligim vlen pa marrë parasysh se organi shtetëror apo ndërmarrja publike kaapo nuk ka njohuri për kryesin e mundshëm të veprës penale. Paraqitjen eveprës penale të zbuluar gjatë ushtrimit të detyrës janë të detyruar ta bëjnëpersonat zyrtar dhe personat përgjegjës. Qytetarët kanë të drejtë të paraqesin veprat penale që ndiqen sipasdetyrës zyrtare. Ata janë të detyruar të paraqesin vetëm veprat penale tëdënueshme me burgim afatgjatë. Kallzimi penal përmban sa me tepër që është e mundshme të dhënapër veprën penale dhe kryesin dhe mund të paraqitet me shkrim, me mjeteteknike të telekomunikimit apo gojarisht. Personi që dëshiron të paraqet gojarisht kallzimin penal duhet tëparalajmërohet për pasojat e kallimit të rremë dhe fakti së ai për këtë ështëparalajmëruar duhet shënuar në procesverbal që hartohet me rastin e pranimittë këtij lloji të kallzimit penal. 85
  • 24. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Kallzimi penal i paraqitet prokurorit publik dhe nëse ai nuk kakompetencë lëndore a territoriale të vendos për të ai i’a dërgon kallziminpenal prokurorit publik kompetent. B. DETYRAT DHE AUTORIZIMET E PËRGJITHSHME TË POLICISË Policia ka për detyrë hetimin e veprave penale, ndërmarrjen e masavepër parandalimin e fshehjes apo zhdukjes së provave, gjetjen e kryesit,sendeve me të cilat është kryer vepra penale apo që janë përfituar me vepërpenale dhe mbledhjen e informatave që mund të përdoren në procedurënpenale. Për vepra të kryera penale apo të tentuara kur tentativa është edënueshme e që ndiqen sipas detyrës zyrtare policia është e detyruar tanjohtojë prokurorin publik menjëherë dhe jo më vonë së njezetekatër orë ngamomenti kur policia mëson për veprën e kryer apo të tentuar penale. Kynjohtim i bëhet prokurorit publik nga se ai drejton dhe mbikqyr punën epolicisë në fazën paraprake të procedures penale. Për të përmbushur këto detyra policia është e autorizuar të mbledhinformacione nga personat e ndryshëm si për veprën penale ashtu edhe përkryesin e mundshëm, të kryej kontrolle të përkoheshme me qëllim tësigurimit të provave apo kapjes së kryesit, të kufizojë lëvizjen në zona tëveçanta për të penguar asgjësimin apo dëmtimin e provave, të marrë masapër identifikimin e personave dhe sendeve me qëllim të zbulimit të kryesit,gjetjes së deshmitarëve apo identifikimit të sendeve me të cilat është kryervepra penale apo që janë perfituar me vepër penale, të organizojë kontrollimeme qëllim të gjetjes së personave apo sendeve që kërkohen, të kontrollojëlokalet e punës dhe shqyrtojë dokumentet që mund të shërbejne si prova, tëkonfiskojnë sendet që duhet të konfiskohen sipas KPPK, ta dergojë tëdëmtuarin për ekzaminime mjekësore dhe të ndërmarrë masa dhe veprimetjera të parapara me kod. Për veprimet e ndërmarra në bazë të këtyre autorizimeve policapërpilon shënim zyrtar ose procesverbal. C. DETYRAT DHE AUTORIZIMET E PROKURORIT PUBLIK Kallzimi penal është parashtresë dhe ai mund të mospërmbajë tëgjitha ato të dhëna të nevojshme në bazë të të cilave prokurori publik do tëmund të merrte vendimin e caktuar. Në raste të këtilla prokurori publik mund 86
  • 25. E DREJTA PENALE (MATERIALE)të kërkojë nga policia gjyqësore mbledhjen e të dhënave të duhura tënevojshme për marrjen e vendimit lidhur me kallzimin penal dhe policiagjyqësore është e detyruar të veprojë sipas kërkesave të ligjshme të prokuroritpublik. Prokurori publik, të dhënat e duhura mund t’i mbledhë edhe vet aponëpërmjet organeve publike. Mbledhja e të dhënave të duhura kur prokurorit publik i paraqitetkallëzim penal ndaj kryesit të panjohur të veprës penale nënkuptonmbledhjen e të dhënave lidhur me zbulimin e kryesit dhe të dhënave që mundtë shërbejnë si prova në procedurën penale. Prokurori publik hedh kallëzimin penal kur gjenë se nuk ka prova qëtregojnë në ekzistimin e dyshimit të arsyeshëm se i dyshuari ka kryer veprënpenale për të cilën është paraqitur kallëzimi penal apo ndonjë vepër tjetër ecila ndiqet sipas detyrës zyrtare. Paraqitësi i kallëzimit penal mund të moskualifikojë juridikisht veprën penale apo asaj mund t’i jap kualifikim tëgabuar dhe prokurori publik nuk është i lidhur me kualifikimin juridik tëveprës penale të dhënë në kallzimin penal dhe është i detyruar të vlerësojë sea ka dyshim të arsyeshëm se i dyshuari ka kryer vepër penale që ndiqet sipasdetyrës zyrtare. Arsyet tjera për të cilat prokurori publik hedh kallëzimin penal janë sevepra penale nuk ndiqet sipas detyrës zyrtare, është parashkruar ndjekjapenale, vepra penale është përfshirë me amnisti apo falje, i dyshuari gëzonimunitet dhe ai nuk i është hequr nga organi kompetent dhe kur ekzistojnërrethana tjera që përjashtojnë ndjekjen penale. Rrethana tjera janë mosha, nukmund të ndiqet penalisht fëmija nën moshën katërmbedhjetë vjeqare, vepraështë kryer nga personi që nuk është penalisht përgjegjës, etj. Detyrë e prokurorit publik është t’a njohtojë të dëmtuarin për hedhjene kallëzimit penal, arsyet e hedhjes dhe ta udhëzojë në të drejtën të ndërmerrndjekjen penale si paditës subsidiar apo privat. Qëllimi i njohtimit të policisë për hudhjen e kallëzimit penal tëparaqitur nga ajo është që në të ardhmen, për çështjet e njëjta, policia të mosparaqet kallëzim penal.KAPITULLLI - XVII ARRESTIMI I PËRKOHSHËM DHE NDALIMI NGA POLICIA Prokurori publik mbikqyr punën e policisë gjyqësor në fazën eprocedurës paraprake dhe në bazë të kësaj është detyrim i policisë që atë t’anjohtojnë pa vonesë e me së largu njëzet e katër orë pasi ajo të njohtohet për 87
  • 26. E DREJTA PENALE (MATERIALE)dyshimin se është krye vepër penale që ndiqet sipas detyrës zyrtare. Dispozitat e këtij kapitulli flasin për arrestimin e përkohshëm,privimin nga liria dhe ndalimin. Arrestimi i përkohshëm nga neni 210 është veprim procedural qëpolicia ndërmerr në fazën e procedures paraprake, në të shumtën e rasteve paurdhër të gjykatës apo autorizim paraprak të dhënë nga prokurori publik. Iautorizuar për të arrestuar përkohësisht një person të kapur në flagrancë gjatëkryerjes së një vepre penale që ndiqet sipas detyrës zyrtare përveq policisëështë edhe çdo person tjetër. Arrestimi i përkohshëm i personit të kapur në flagrancë gjatë kryerjessë një vepre penale nuk është vepër penale privim i kundërligjshëm nga liriaedhe nëse me vone vertetohet së vepra penale nuk është që ndiqet sipasdetyrës zyrtare por vepër penale që ndiqet sipas padisë private apokundërvajtje. Kur një kryes hyn në një objekt shitjeje dhe me dashje tëpërfitoje fitim të vogël të kundërligjshëm pasuror përvetëson sendin me vlerënën 25 euro kryen vepër penale Vjedhje e imtë që ndiqet sipas padisëprivate. Kryesin e tillë mund ta arrestojë policia, çdo qytetar dhe çdo punëtornë objektin e shitjes ngase në momentin e kryerjes së veprës penale policiaapo personi që arreston me bazë kanë mund të besojnë se ai po kryen njëvepër penale të vjedhjes e cila ndiqet sipas detyrës zyrtare. Personi i arrestuar mund të ndalohet shtatëdhjetë e dy orë ngamomenti i arrestimit dhe atij, jo më vonë se gjashtë orë nga arrestimi duhetdorëzuar vendimin mbi ndalimin i cili duhet të përmbajë të dhënat nga neni211 par. 5 dhe të drejtën në ankesë e cila nuk pezullon vendimin e lidhur metë cilën vendos gjyqtari i procedurës paraprapake. Nuk është infromuar drejtë për arsyet e arrestimit personi që nuk eflet gjuhën në të cilën informohet nga polici nëse nuk i është siguruar njëpërkthyes i pavarur apo nuk është deklaruar në procesverbal se e kuptongjuhën në të cilën njohtohet për arsyerat e arrestimit. Ky përkthim është falas,neni 214 paragrafi 1 nënparagrafi 4. I arrestuari është i detyruar të jep të dhënat mbi identitetin e tij dheduhet të informohet se edhe vetëm mosmundësia e vërtetimit të identitetit tëtij është bazë për caktimin e paraburgimit, neni 281 paragrafi 1 nënparagrafi2 pika (i), e me këtë edhe për ndalimin e tij. Duke heshtur dhe mos u përgjegjur në asnjë pyetje të bërë i arrestuarii realizon të drejtën që të mos detyrohet të mbrohet dhe të mos e akuzojëvetveten të afërmit e tij apo ta pranojë fajësinë, neni 11 paragrafi 2. Policia duhet ti mundësojnë të arrestuarit të realizojë të drejtën endihmës së mbrojtësit. I arrestuari ka të drejtë në mbrojtës sipas zgjedhjes sëtij; në mbrojtës që i angazhojnë personat nga neni 69. paragrafi 9 dhe nëmbrojtës sipas detyrës zyrtare kur ai nuk ka mundësi të paguaj shpenzimet e 88
  • 27. E DREJTA PENALE (MATERIALE)mbrojtësit. Shpenzimet e mbrojtësit sipas detyrës zyrtare paguhen nga fondete policisë apo Shërbimit Doganor kur arrestimi është bërë për vepra penale tëparapara me Kodin Doganor të Kosovës ndërsa procedurën paraprake ezbaton oficeri i Shërbimit Doganor i cili në ato raste ka cilësinë e policisëgjyqësore. Njohtimi mbi arrestimin e një anëtari të familjes apo i një personi qëkërkon i arrestuari konsiderohet përmbushje të së drejtës së të arrestuarit përtë lajmëruar për arrestimin e tij.Për arrestimin e personave nën moshën tetëmbëdhjetë vjeqare policiadetyrohet sipas detyrës zyrtare, edhe nëse këtë nuk e kërkon i arrestuari, tënjohtojë përfaqësuesin e tij ligjor në mosmundësi të njohtimit të tillë qendrënpër punë sociale. Njohtimi për ndalim përfshin edhe njohtimin për vendim ku mbahet indaluari. Nevojë e jashtëzakonshme e hetimit që prokurori publik të kërkojënga policia të mos i mundësojë të arrestuarit apo të ndaluarit që menjëherë t’anjojtojë anëtarin e familjes apo personin që ai zgjedh për arrestimin dhendalimin e tij për 24 orë është çështje faktike dhe duhet vlerësuar prej rasti nërast. Pokurori publik do të mund të kërkonte të vonohet njohtimi nëse personiështë arrestuar në flagrancë duke transportuar narkotik apo armë dhevlerësohet se duhet bërë kontrolli i shtëpisë së tij apo vendit të tij të punësapo i ndonjë personi tjetër për të cilin dyshohet se mund të jetë bashkëpunuesi tij në kryerjen e veprës penale dhe njohtimi do të rrezikonte mbledhjen eprovave për shkak të mundësisë së fshehjes së provave nga anëtaret efamiljes apo bashkëpunuesit. Qëllimi i trajtimit mjekësor duke përfshirë edhe trajtimin psikiatrikka për qëllim kryesor, në mes tjerash edhe sigurimin e provave. Shpeshherë iarrestuari gjatë kryerjes së veprës penale lëndohet apo mund të vërtetohet sëështë person i pallogaritshëm dhe vërtetimi i këtyre fakteve është me rëndësiprimare për procedurën e mëtejme. Disa prej këtyre fakteve nuk mund tëvërtetohen më vonë në procedurën penale nëse nuk vërtetohen nëkohëzgjatjen e ndalimit. Komunikimi me gojë i shtetasit të huaj me përfaqësuesin e misionitdiplomatik të shtetit të vet apo, kur ai është refugjat apo nën mbrojtjen endonjë organizate ndërkombëtare realizohet me vizitë në qendrën ku iarrestuari mbahet në ndalim. Kjo mundësi e vonimit nuk vlen për personin earrestuar nën moshën tetëmbedhjetë vjeqare ose personin që tregon shenja tëçrregullimit apo paaftësisë mendore. Qasje në të dhënat dhe rezultatet mbi kontrollimet mjekësore të tëarrestuarit dhe ndaluarit mund të kenë mbrojtësi dhe personi i arrestuar. 89
  • 28. E DREJTA PENALE (MATERIALE)KAPITULLI XVIII - FILLIMI DHE KOHËZGJATJA E HETIMIT A. FILLIMI I HETIMIT Hetimi i veprave penale është ndër përgjëgjesitë më të rëndësishme tëprokurorit publik. Hetimi fillohet me aktvendim mbi fillimin e hetimit nëbazë të të cilit përcaktohet i pandehuri ndaj të cilit fillohet hetimit, veprapenale duke përfshirë përshkrimin e mënyrës së kryerjes, vendin, kohën,mjetet me të cilat është krye, lloji i dashjes apo pakujdesisë dhe pasojat. Hetimi zbatohet me marrjen e veprimeve hetimore të cilat mund t’indërmerr prokurori publik vet apo t’a autorizojë policinë gjyqësore. Kurprokurori publik për ndërmarrjen e veprimeve hetimore autorizon policinë aimbikqyr punën e saj. Mbikqyrja ka për qëllim sigurimin së provat mirren merespektimin e dispozitave mbi marrjen e provave dhe se mirren provat enevojshme për të vendos lidhur me ngritjen e aktit akuzues apo pushimin ehetimit. Aktvendimi mbi filllimin e hetimit nuk i dorëzohet të pandehurit e asmbrojtësit të tij. Ai i dorëzohet gjyqtarit të procedures paraprake për arsye sehetimi është i kufizuar kohësisht prandaj në hetim duhet shënuar edhe kohëne fillimit të hetimit. Hetimi kryhet ndaj personit të caktuar në drejtim të veprës së caktuarpenale. nëse gjatë hetimit, hetimi duhet zgjeruar ndaj ndonjë personi tjetërapo për ndonje vepër tjetër ndaj personit të njëjtë prokurori publik merraktvendim mbi zgjerimin e hetimit. Në këtë rast hetimi i zgjeruar duhet tëpërfundohet mbrenda kohës që duhet kryer hetimin. Arsye për të kërkuarzgjatjen e hetimit është edhe zgjerimi i hetimit. B. PEZULLIMI I HETIMIT Pezullimi i hetimit do të thotë ndërprerja e përkohshme e hetimit i cilinuk mund të vazhdohet dhe përfundohet për arsye të pengesave ligjore. Pengesa ligjore për pezullimin e hetimit janë sëmuarja e të pandehuritnga sëmundjet që rezultojnë me çrregullim apo paaftësi të përkohshmemendore, sëmuarja nga ndonjë sëmundje e rëndë, arratisja e të pandehurit dherrethana tjera që përkohësisht pengojnë ndjekjen e suksesshme penale. Rrethanat tjera që përkohësisht pengojnë ndjekjen e sukseshme janëtë llojllojshme dhe paraqesin çështje faktike. Ato mund të jenë psh. fakti se tëpandehurit ka refuzuar t’i heq imunitetin organi kompetent, nevoja e marrjes 90
  • 29. E DREJTA PENALE (MATERIALE)së provës nëpërmjet dëgjimit të ndonjë dëshmitari kyq prania e së cilit nukmund të sigurohet para së të skadojë afati gjatë të cilit duhet kryer hetimi etë ngjashme. Pezullimi i hetimit ndërpren afatin brenda të cilit prokurori publikduhet të kryej hetimin dhe për këtë arsye për pezullimin e hetimit njohtohetpa vonesë gjyqtari i procedures paraprake. Para se të pezullojë hetimin prokurori publik ka për detyrë të mbledhtë gjitha provat që që ka mundësi ti mbledh lidhur me vepren penale dhepërgjegjësine penale të të pandehurit. C. PUSHIMI I HETIMIT Hetimi pushohet pasi prokurori publik të ketë përfunduar hetimin dhenë bazë të provave të mbledhura me ndërmarrjen e veprimeve hetimore gjense provat nuk vërtetojnë ekzistimin e dyshimit të arsyeshëm se i pandehuri kakryer veprën penale në drejtim të së cilës hetimi u zbatua apo ndonjë vepërtjetër penale që ndiqet sipas detyrës zyrtare. Kualifikimi i veprës penale nga akti akuzues i prokurorit publik nukdo të thotë të jetë i njëjtë me kualifikimin nga aktvendimi mbi fillimin ehetimit. Prokurori publik mund të fillojë një hetim p.sh. për veprën penaleVrasje nga neni 146 të KPPK ndërsa aktakuzën ta paraqes për veprën penaleLëndim i rëndë trupor nga neni 154 paragrafi 4 lidhur me paragrafin 1 tëKPPK dhe ai nuk do të pushojë hetimin për veprën penale në drejtim të sëcilës ka filluar dhe zbatuar hetimin. Ndryshimin e kualifikimit juridikprokurori publik do t’a bëjë gjithnjë kur provat e mbledhura me veprimehetimore tregojnë se kemi të bëjmë me vepër tjetër penale nga ajo për të cilënështë zbatuar hetimi. Hetimi pushohet gjithnjë kur provat tregojnë së nuk kemi të bëjmë mevepër penale që ndiqet sipas detyrës zyrtare, kur është parashkruar ndjekjapenale, kur vepra penale është përfshi me amnisti apo falje dhe kur ekzistojnërrethana tjera që përjashtojnë ndjekjen penale. Pas pushimit të hetimit detyra të prokurorit publik janë njohtimi i tëdëmtuarit për faktin e pushimit të hetimit dhe arsyerat e pushimit dhe tëdrejtën e tij të ndermerr ndjekjen si paditës subsidiar dhe njohtimi i gjyqtarittë procedures paraprake për pushimin e hetimit. 91
  • 30. E DREJTA PENALE (MATERIALE)KAPITULLI XIX - VEPRIMET HETIMOREA. MARRJA E TË PANDEHURIT NË PYETJE Të pandehurin në procedurën e hetimit mund ta marrë në pyetjeprokurori publik apo policia gjyqësore kur prokurori publik i beson asajndërmarjen e këtij veprimi hetimor. Policia gjyqësore janë oficerët e policisëqë përveq punëve tjera policore, janë të autorizuar të kryejnë hetimet dhepunë të ngjashme nën mbikqyrjen e prokurorit publik, neni 151 nënparagrafi18 i KPPPK. Rregullat e procedurës për marrjen e të pandehurit në pyetje kanë tëbëjnë me të arrestuarin, të ndaluarin, të paraburgosurin dhe të pandehurin qëmbrohet nga liria. I pandehuri që mbrohet nga liria për të drejtat nga neni 231 paragrafi2 nënparagrafet 1 dhe 4 njohtohet me anë të thirrjes kur ajo i dërgohet meshkrim. Njohtimi për veprën penale për të cilën akuzohet përfshin edhenjohtimin për veprimet me të cilat është kryer vepra penale dhe kualifikimine saj juridik. Lidhur me të drejtat nga neni 231 paragrafi 2 nënparagrafet 2 dhe 3vlejnë të gjitha ato që janë thënë për të drejtat e personit të arrestuar neni 214paragrafi 1 nënparagrafet 2 dhe 3. E drejta në ndihmën e mbrojtësit për të pandehurin, i cili më nuk ështëperson i dyshuar por person ndaj të cilit është filluar hetimi apo ështëparaqitur akt akuzues, sipas ligjit është më e gjerë se ajo e të dyshuarit. Iarestuari me interpretimin e ngushtë të dispozitës së nenit 214 par. 1nënparagrafi 4 nuk ka të drejtë të konsultohet me mbrojtësin para dhe gjatëmarrjes në pyetje të cilën të drejtë e ka i pandehuri neni 231 paragrafi 2nënparagrafi 4. Mirëpo, të drejtën e konsultimit me mbrojtësin para marrjesnë pyetje duhet pranuar edhe personit të dyshuar. Mbrojtësi nuk mund ti japtë dyshuarit ndihmën e nevojshme nëse praraprakisht nuk i mundësohetkonsulltimi i tillë. Konsultimi i të pandehurit me mbrojtës gjatë marrjes në pyetje nuknënkupton konsultimin për përgjigje në pyetje të caktuar dhe gjatë marrjes nëpyetje i pandehuri nuk e gëzon këtë të drejtë para se të jep përgjigje nëpyetjen e parashtruar. Ndërprerja e marrjes së të pandehurit në pyetje dhekohëzgjatja e saj duhet shënuar procesverbal. Deklarata e të pandehurit e dhënë me rastin e marrjes në pyetje tëzbatuar sipas dispozitave të ligjit është prove e pranueshme dhe të pandehurinduhet njohtuar se deklarimi i tij mund të përdoret si provë në gjykatë. Ky 92
  • 31. E DREJTA PENALE (MATERIALE)deklarim mund të mirret si provë edhe në raport me personat e tjerë nësezbatohet procedurë e përbashkët ndaj disa të pandehurve. E drejta për të kërkuar marrjen e provave në mbrojtjen e tij realizohetme propozimin e marrjes së provave organit që zbaton procedurën, gjykatës,policisë dhe prokurorit publik, mundësia hetuese e jashtëzakonshme, neni238, kërkesa e të pandehurit për mbledhjen e provave, neni 239. Deklarimi i të pandehurit për të dhënë të dhëna për rrethanatfamiljare, të ardhurat personale, pozitën materiale dhe faktin se a zbatohetndaj tij ndonjë procedurë tjetër penale janë me rëndësi me rastin e vendosjespër shpenzimet procedurale dhe eventualisht bashkimin e procedures mendonjë procedurë tjetër që ndaj të pandehurit zbatohet pranë atij apo ndonjëorgani tjetër për zbatimin e ligjit. Asnjë herë nuk mund të pyetet i pandehuri për një fakt a rrethanë qëai nuk e ka pranuar në bazë të supozimit se ai ato i ka pranuar. Nuk mund tiparashtrohet pyetje të pandehurit p.sh, çka biseduat me personin e caktuarpasi u takuat në lokalin x.y. nëse i pandehuri më parë nuk ka thënë se ështëtakuar me atë person, apo pyetja në ç`drejtim e mbaje revolen kur ke shtënëme të nëse i pandehuri më parë nuk ka thënë se a ka pasur revole dhe se kashtënë. I pandehuri që nuk flet gjuhën në të cilën organi për zbatimin eprocedures zbaton procedurën mirret në pyetje me ndihmën e përkthyesitndërsa personat e shurdhër ose memec me ndihmën e përkthyesit tëkualifikuar që di të komunikojë me të padnehurin. Prokurori publik, varësisht nga strategjia e ztatimit të hetimit,vendos lirisht se në cilën faqe të hetimit do ta marrë të pandehurin në pyetjemirëpo ai atë duhet ta marrë në pyetje, në çështjet e thjeshta, ti jep mundësiedhe të përgjigjet me shkrim, më së voni gjer në përfundimin e hetimit.Prokurori publik mund të vendos të mos e merr të pandehurin në pyetje nësepara ndërmarrjes së këtij veprimi hetimor vendos të pushojë hetimin.B. MUNDËSIA HETUESE E JASHTËZAKONSHME Të drejtën për të kërkuar zbatimin e mundësisë hetuese tëjashtëzakonshme nuk mund ta kërkojnë i dëmtuari dhe as përfaqësuesit e tij.Këtë të drejtë e kanë vetëm prokurori publik dhe i pandehuri, dhe nuk e ka asmbrojtësi. Sipas nenit 77 paragrafi 1 mbrojtësi i gëzon të njëjtat të drejta qëligji i’a njeh të pandehurit përveq atyre që shprehimisht i rezervohen vetëm tëpandehurit dhe në dispozitën e nenit 238 paragrafi 1 thuhet shprehimisht secilët pjesëmarrës në procedurë e gëzojnë këtë të drejtë. Qëllimi i mundësisë hetuese të jashtëzakonshme është marrja e 93
  • 32. E DREJTA PENALE (MATERIALE)provave të rëndësishme, jo secilës do provë, të cilat duhet ruajtur ngaasgjësimi dhe provat për të cilat ekziston rreziku se nuk do të mund të mirrennë shqyrtimin gjyqësor. Ruajtja e proves nga asgjësimi sigurohet me marrjene mendimit të ekspertit të cilin e cakton gjyqëtari i procedures paraprake. Dëshminë e një dëshmitari sipas kësaj mundësie duhet marrësidomos në rastet e trafikimit me njerëz, kontrabandimit me migrant apo kurdëshmitari është i shtyer në moshë dhe i sëmurë. Viktimat e trafikimit menjerëz dhe kontrabandimit me migrant askush nuk mund t’i detyrojë të qëndrojnë në Kosovë gjer në pë rfundimin e procedures penale. Ato viktimakryesisht kthehen në vendet e tyre dhe nuk mund të sigurohet prania e tyre nëshqyrtimin gjyqësor. Mundësinë hetuese të jashtëzakonshme e zbaton gjyqtari i proceduresparaprake dhe me rastin e marrjes së dëshmisë së dëshmitarit apo mendimit tëekspertit lidhur me ruajtjen e provës mbahet seancë dëgjimore, një llojshqyrtimi i pjesërishëm gjyqësor, në të cilë n duhet të marrin pjesë ipandehuri, mbrojtësi dhe prokurori publik. Për seancën e dëgjimit njohtohet idëmtuari apo përfaqësuesi i tij ligjor apo i autorizuar, dhe ai mund të marrëpjesë në seancë. Nëse gjyqtari i procedures paraprake miraton kërkesën për marrjen eprovës apo mendimit të ekspertit lidhur me ruajtjen e provës ai nuk merrndonjë vendim formal por zbaton mundesinë hetuese të jashtëzakonshmendërsa nëse nuk pranon kërkesën merr vendim kundër të cilit prokuroripublik apo i pandehuri kanë të drejtë ankese kolegjit prej tre gjyqëtarësh.Vendimi i kolegjit është përfundimtar.C. KERKESA E TË PANDEHURIT OSE E TË DËMTUARIT PËRMBLEDHJEN E PROVAVE As këtë të drejtë nuk e gëzon mbrojtësi i të pandehurit sepseshprehimisht thuhet se këtë të drejtë për të kërkuar nga prokurori publikmarrjen e provës konkrete e kanë vetëm i pandehuri dhe i dëmtuari që nukpërjashton përfaqësuesin e tij të autorizuar dhe nëse i dëmtuari është i mituras përfaqsuesin e tij ligjor. Në dispozitën e nenit 81 nuk është parapa së katë drejta të të dëmtuarit që janë të lidhura shprehimisht me personalitetin e tijapo përfaqsuesin e tij ligjor të cilat ai nuk do të mund t’i bartë te përfaqsuesi itij i autorizuar. Në dispozitën e nenit 239 paragrafi 2 thuhet shprehimisht sëprokurori publik do ta merr provën e kërkuar kur ekziston rreziku përhumbjen e provës, prova arsyeton lirimin e të pandehurit nga paraburgimi kurekzistojnë shkaqe të arsyeshme për marrjen e provës së tillë. 94
  • 33. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Rreziku i humbjes së provës varet nga natyra e provës. Me kalimin ekohës mund të zhduket prova lidhur me sasinë e alkoolit të konsumuar nga ipandehuri apo i dëmtuari në ndonjë vepër penale kundër trafikut publik,lëndimet e lehta trupore, etj. Ndër provat më të rëndësishme që arsyeton lirimin e të pandehuritnga paraburgimi janë alibi dhe identifikimi i të pandehurit. Shkak i arsyeshëm për marrjen e provës është në radhë të parërëndësia e provës për procedurë penale. Nëse i pandehuri dyshohet seprodhon në shtëpinë e vet para të falsifikuara dhe së në shtëpinë e tij gjendenmjetet e prodhimit ndërsa ato gjenden në shtëpinë e një personi tjetër qëështë prodhues ndërsa i pandehuri paratë i ka blerë nga ai dhe kërkon ngaprokurori publik të bëhet kontroll në shtëpinë e tij dhe të personit tëpërmendur dhe të vërtetohet me ekspertizë se ato para janë prodhuar memjetet e atij personi sigurisht së rëndësia e kësaj prove arsyeton marrjen e saj. Nëse prokurori publik pajtohet me kërkesën merr provën e kërkuarpa marrë ndonjë vendim formal ndërsa nëse e refuzon kërkesën, përrefuzimin e njohton paraqitësin e kërkesës i cili ka të drejtë ankese gjyqtarittë procedures paraprake. Vendimi i gjyqtarit të procedures paraprake për tëmarrë provën e kërkuar e detyron prokurorin publik.C. KONTROLLI DHE KONFISKIMI I PËRKOHSHËMC.1. KONTROLLI Kontrolli i shtëpisë, lokaleve tjera dhe të punës, mund të kryhetvetëm në bazë të urdhërit me shkrim, ndërsa në raste të paraparashprehimisht me ligj edhe me urdhër gojor të gjyqtarit të proceduresparaprake. Kontrolli i shtëpisë, lokaleve tjera dhe lokaleve të punës së njëpersoni mund të kryhet ndaj një personi të dyshuar apo personit që nukdyshohet për kryerje të veprës penale. Në raport me personin e dyshuarqëllimi i kontrollit është arrestimi i tij, zbulimi dhe konfiskimi i provave, neni240 par. 1 ndërsa në raport me personin që nuk dyshohet se ka krye vepërpenale qëllimi i kontrollit është arrestimi i të pandehurit nga se ka gjasa se ipandehuri fshihet aty dhe ruajtja e provave dhe konfiskimi i sendeve për tëcilat ka gjasa reale se gjenden në ato lokale, neni 241 par. 1. Kërkesën për lëshuarjen e urdhërkontrollit mund ta paraqesinprokurori publik dhe policia, neni 240 paragrafi 3. Personi kundër të cilit lëshohet urdhërkontrolli duhet identifikuar ngase policia me rastin e zbatimit të kontrollit urdhërin për kontroll duhet 95
  • 34. E DREJTA PENALE (MATERIALE)prezentuar personit kundër të cilit urdhëri është lëshuar dhe duhet kërkuarnga ai vullnetarisht të dorëzojë personin ose sendin që kërkohet. Përshkrimi i veprës penale në urdhërkontroll nënkupton emërtiminligjor të veprës penale dhe dispozitën gjegjëse të ligjit penal. Shpjegimi i arsyeve për dyshim nënkupton rrethanat që shtyjnëgjyqtarin për të besuar se me kontroll do të mund të gjendet personi i dyshuarapo sendet që duhet konfiskuar e që shërbejnë si prova në procedurë. Përshkrimi i sendeve duhet të përmbajë përshkrim sa më real dhe same të plotë të tyre. Nëse dyshohet se në shtëpinë e një personi gjenden njëpalë rroba meshkujsh që ai i ka blerë nga kryesi i një vepreje tjetër penalekundër pasurisë duhet përshkruae sa më detajisht të jetë e mundur markën,ngjyrën, llojin e stofit dhe të gjitha tiparet që i dallojnë ato rroba nga rrobattjera sepse pothuajse secila shtëpi ka rroba meshkujsh. Përshkrimi i shtëpisë apo lokaleve në të cilat do të zbatohet kontrollipoashtu është me rëndësi. Një person mund të ketë më shumë shtëpi në njëqytet apo qytete të ndryshme. Mund të ketë më shumë së një lokal puneprandaj duhet shënuar adresën e saktë dhe përshkruar shtëpinë duke përfshirëkatet, dukjen e jashtme, etj. Kur urdhërohet kontrollimi i një personi konkret urdhëri përveqidentifikimit të personit duhet përfshirë edhe infomacionet mbi qëllimin ekontrollit që mund të jetë zbulimi i gjurmëve të veprës penale apokonfiskimin e sendeve që shërbejnë si prova në procedurë penale ndërsapersoni ato i bart me vehte në trup apo ndonjë mjet tjeter si janë çantat,valigjet apo ngarkesat tjera që mund të jetë edhe thesi. Kushtet nën të cilat policia mund të kryej një urdhërkontroll në bazëtë urdhërit me gojë të gjyqtarit të procedurësparaprake janë dhënë nëdispozitat e nenit 245 paragrafi 3 ndërsa kushtet për kryerjen e kontrollit paurdhër të gjyqtarit të procedurësparaprake në nenin 245 paragrafi 1. Arsyet që i bëjnë të papranueshme provat e mbledhura me anë tëkontrollit janë dhënë në dispozitat e nenit 246.C.2. KONFISKIMI I PËRKOHSHËM Konfiskimit të përkohshëm i nënshtrohen sendet të cilat duhetkonfiskuar sipas KPPK dhe sendet që mund të shërbejnë si prova nëprocedurën penale apo dyshohet se janë dobi pasurore e fituar me anë tëveprës penale. Te gjitha sendet për të cilat me KPPK është paraparë se mirrendetyrimisht mund të jenë objekt konfiskimi. Objekt i konfiskimit mund tëjenë edhe sendet të cilat mund të mirren në bazë të nenit 489 par. 1 edhe në 96
  • 35. E DREJTA PENALE (MATERIALE)rastet kur procedura penale nuk përfundon me aktgjykim me të cilin iakuzuari shpallet fajtor. Askush nuk mund ta mbajë dobinë pasurore të fituarme vepër penale dhe edhe ajo i nënshtrohet konfiskimit të përkohshëm. Me rastin e konfiskimit të përkohshëm në procesverbal duhet shënuarvendin ku sendet apo dobia pasurore janë gjetur dhe përshkruar ato. Personitnga i cili sendet konfiskohen i lëshohet vërtetim me shkrim mbi konfiskimine përkohshëm. Sendet e konfiskura pëkrohësisht mund të mbahen në polici, nëagjensionin për ruajtjen e aseteve dhe janë nën mbikqyrje dhe kontroll tëprokurorit publik.D. KQYRJA DHE RIKONSTRUIMI Kqyrja e vendit të ngjarjes ndërmirret kur është i nevojshëmvërtetimi apo qartësimi i ndonjë prove në procedurë nëpërmjet shiqimit tëdrejtëpërdrejtë. Rikonstruimi i vendit të ngjarjes ka për qëllim vërtetimin ebesueshmërisë së provave apo fakteve të vërtetuara në procedurë merikrijimin e tyre sipas dëshmive, mbrojtjes apo provave tjera. Kur dëshmitëmbi rrjedhën e ngjarjes janë të ndryshme në parim rekunstruksioni i vendit tëngjarjes kryhet veçmas për secilën nga ato dëshmi. Kqyrja e vendit të ngjarjes nga policia dhe prokurori publik janëprova të pranueshme vetem nëse ata për ndërmarrjen e këtyre veprimevehetimore kanë njohtuar të pandehurin a mbrojtësin të cilët sipas paragrafit 3të nenit 254 mund të marrin pjesë gjatë kqyrjes apo rikonstruimit të vendit tëngjarjes. Për kqyrjen dhe rikonstruksionin e vendit të ngjarjes procesverbalin eharton organi që ndërmerr veprimin.E. IDENTIFIKIMI I PERSONAVE DHE SENDEVE Qëllimi i këtij veprimi hetimor është nevoja për të vërtetuar së njëdëshmitar e njeh apo jo personin apo sendin e caktuar. Para se të fillojë procedura e identifikimit dëshmitari duhet përshkruarpersonin apo sendin të cilin nga ai kërkohet ta identifikojë. Identifikimi i personit dhe sendit mund të bëhet duke i prezentuardëshmitarit personin me persona tjerë, sendin me sende të llojit të njëjtë apofotografitë e personave dhe sendeve. Me rastin e ndërmarrjes së këtij veprimi procedural personi që e 97
  • 36. E DREJTA PENALE (MATERIALE)ndërmerr harton procesverbal në të cilin veq tjerash duhet shënuar sedëshmitari është njohtuar se është me rëndësi të njëjtë të tregojë se nuk e njehsendin apo personin sikur të tregojë se nuk e njeh.KAPITULLI XX - MASAT E FSHEHTA DHE TEKNIKE TËVËZHGIMIT DHE HETIMIT Masa të fshehta dhe teknike të vëzhgimit dhe hetimit janë vëzhgimi ifshehtë fotografik dhe me video, monitorimi i fshehtë i bisedave, kontrollimii dërgesave postare, përgjimi i telekomunikimeve, pqrgjimi i komunikimeveme rrjet kompjuterik, dërgimi i kontrolluar i dërgesave, shfrytëzimi ipërcjelljes ose vendosja e mjeteve të përgjimit, blerja e simuluar e sendit,simulimi i një vepre të korupsionit, hetimi i fshehtë, regjistrimi i thirrjevetelefonike dhe zbulimi i të dhënave financiare. Vëzhgimi i fshehtë fotografik dhe me video dhe monitorimi i fshehtëi bisedave mund të kryhet në vende publike dhe private dhe janë masa tëvecanta varqsisht nga vendi ku kryhen. Prokurori publik mund t’i urdhërojë masat vëzhgimi i fshehtëfotografik dhe me video në vende publike, monitorimi i fshehtë i bisedave nëvende publike, hetimin e fshehtë dhe regjistrimin e bisedave telefonike. Gjyqëtari i procedures paraprake mund të urdhëorojë masat tjeraduke përfshirë edhe vëzhgimin e fshehtë të bisedave në vende private dhemonitormin e fshehtë të bisedave në vende private. Kushtet nën të cilat prokurori publik mund të lëshojë urdhër tëpërkohshëm edhe për masat që i urdhëron gjyqtari i procedures paraprakejanë dhënë në dispozitën e nenit 258 paragrafi 4. Nuk është e nevojshmeplotësimi i të gjitha kushteve në mënyrë kumulative, mjafton të plotësohetcili do prej tyre. Provat e mbledhura me urdhër të tillë janë të pranueshmevetëm nëse urdhërin e konfirmon nga gjyqtari i procedurës paraprake në afatprej njëzetekatër orëve nga lëshimi i urdhërit të përkohshëm. Person i dyshuar se ka kryer vepër penale që ndiqet sipas detyrëszyrtare është i dyshuari prandaj masat e fshehta mund të urdhërohen edhe pafilluar hetimin formal prokurori publik. Përpos të dyshuarit kundër të cilit mund të urdhërohet të gjitha masat,masat regjistrimi i bisedave telefonike dhe zbulimi i të dhënave financiaremund të urdhërohen edhe ndaj personave që nuk janë të dyshuar se kanë kryevepër penale nëse ekziston dyshim i bazuar se personi i tillë e ndihmon tëdyshuarin duke transmetuar komunikimet nga dhe për të dyshuarin, personi itillë merr pjesë në transankcionet financiare të të dyshuarit apo i dyshuaripërdor telefonin e tij. 98
  • 37. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Për urdhërimin e cilësdo masë ndaj të dyshuarit apo personit që endihmon atë duke ia pranuar dhe transmetuar komunikimet, duke marrë pjesënë transankcionet e tij financiare apo duke ia dhënë të dyshuarit telefonin nëpërdorim, kushti themelor është ekzistimi i dyshimit të bazuar, që ështëpërtej dyshimit të arsyeshem, se i dyshuari ka kryer vepër penale që ndiqetsipas detyrës zyrtare. Ekzistimin e dyshimit të bazuar se një person ka kryer vepër penaleqë ndiqet sipas detyrës zyrtare prokurori publik duhet arsyetuar në kërkesënpër lëshimin e urdhërit apo në urdhërin që ka kompetencë ta lëshojë vetë. Urdhëri për cilën do masë dhe pa marëe parasysh kush e lëshon duhetbërë me shkrim dhe duhet të përmbajë të dhënat mbi identitetin e personit osepersonave që i nënshtrohen urdhërit, emërtimin e masës së urdhëruar, arsyet eurdhërimit të masës, kohëzgjatjen e urdhërit dhe emrin e zyrtarit përgjegjësdhe agjencionit që do të zbatojë urdhërin.KAPITULLI XXI - MASAT PËR SIGURINË E PRANISË SË TËPANDEHURIT, PENGIMIN E RIKRYERJES SË VEPRËS PENALEDHE SIGURIMIN E SUKSESSHEM TË ZHVILLIMIT TËPROCEDURËS PENALEA. LLOJI I MASAVE Këto masa kanë tri qëllime. Sigurimin e pranisë së të pandehurit nëprocedurë, pengimin e rikryerjes së veprës penale dhe sigurimin e zhvillimittë suksesshem i procedures penale. Masat që sigurojnë këto qëllime janë thirrja, urdhërarresti, premtimi itë pandehurit se nuk do të braktis vendqëndrimin, ndalimi për t`iu afruarvendit ose personit të caktuar, paraqitja në stacionin policor, dorëzania,arresti shtëpiak dhe paraburgimi si masa më e rëndë e cila mund të aplikohetvetëm atëherë kur vërtetohet se masat tjera më të buta nuk mund të arrihetndonjë nga këto tri qëllime. Thirrja, urdhërarresti, premtimi i të pandehurit se nuk do t’a lëshojëvendqëndrimin, paraqitja në stacionin policor dhe dorëzania kanë për qëllimtë vetëm sigurimin e pranisë së të pandehurit në procedurë. Sigurimi i pranisësë të pandehurit në procedurë penale është kusht për zbatimin e susksesshëmtë procedurës nga se i pandehuri nuk mund të gjykohet në mungesë. Këtomasa urdhërohen kur nuk ekziston rreziku se i pandehuri do të pengojëzhvillimin e suksesshëm të procedures penale duke ndikuar në dëshmitar,bashkëpunëtor apo duke asgjësuar a fshehur provat dhe kur nuk ekziston 99
  • 38. E DREJTA PENALE (MATERIALE)rrezik se ai do të përsëris apo tentojë të përfundojë veprën e tentuar penale. Ndalimi për t`iu afruar vendit dhe personit të caktuar ka për qëllimpengimin e të pandehurit në asgjësimin dhe fshehjen e provave, ndikimin nëdëshmitar dhe bashkëpunues, në përsëritjen apo përfundimin e veprës sëtentuar penale. Arresti shtëpiak dhe paraburgimi kanë për qëllim sigurimin e pranisësë të pandehurit në procedurë, pengimin e fshehjes, asgjësimit, ndryshimitose falsifikimit të provave, pengimin e zbatimit të suksesshëm të procedurespenale duke ndikuar në dëshmitar dhe bashkëpunëtor dhe pengimin erikryerjes së veprës penale apo të përfundimit të veprës së tentuar penale apotë kryerjes së veprës penale që kanoset se do ta kryejë. Arresti shtëpiak dhe paraburgimi mund të urdhërohen për arrijtjen esecilit nga këto tri qëllime me kusht që ato nuk mund të arrihen me masa mëtë buta nga neni 268 paragrafi 1 nënparagrafet 1-6. Në procedurën penale të gjitha masat nga ky kapitull, përveq thirrjes,të cilën të pandehurit mund t`ia dërgojnë edhe prokurori publik, policiagjyqësore dhe gjykata, i urdhërojnë gjyqtari i procedures paraprake apokryetari i trupit gjykues, kolegji prej tre gjyqtarëve nën kushtet nga neni 306paragrafi 4, ndërsa nën kushtet e nenit 393 paragrafi 1 edhe trupi gjykues.B. PARABURGIMI Paraburgimi është masa më e rëndë që mund t’i urdhërohet tëpandehurit dhe që nëse rendi i kufizon të drejtat e tij dhe për këtë arsyeurdhërohet vetëm kur me masat tjera më të buta nuk mund të arrihen qëllimi imasave nga ky kapitull. Për këtë arsye aktvendimi mbi caktimin dhevazhdimin e paraburgimit janë vendimet e vetme të gjykatës me të cilatprocedura nuk përfundohet në formë të prerë e ndaj të cilave është e lejuarkërkesa për mbrojtje të ligjshmërisë, neni 451 paragrafi 4. Paraburgimi, përveq në rastin nga neni 306 paragafi 4 dhe neni 393paragrafi 1, gjithnjë caktohet në kërkesë të prokurorit publik. Prokurori publik mund të fillojë hetimin për cilëndo vepër penale qëndiqet sipas detyrës zyrtare nëse ekziston dyshim i arsyeshëm se një personka kryer vepër penale që ndiqet sipas detyrës zyrtare, neni 220 paragrafi 1.Mirëpo, për të urdhëruar masën e paraburgimit, kjo vlen edhe për masatndalimi për t`iu afruar vendit a personit të caktuar, paraqitja në stacioninpolicor, dorëzania dhe arresti shtqpiak, duhet të ekzistojë dyshimi i bazuar sei pandehuri ka kryer veprën penale për të cilën prokurori publik zbatonhetimin apo ka paraqitur aktakuzë. 100
  • 39. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Dyshimi i bazuar se i pandehuri ka krye vepër penale vërtetohet nëbazë të informacioneve apo provave që ka siguruar prokurori publik nëprocedurën paraprake apo gjatë hetimit. Ato mund të jenë rezultatet ngakqyrja e vendit të ngjarjes, sendet e konfiskuar me rastin e kontrollit,deklaratat e dëshmitarëve dhe të pandehurit dhënë në polici, etj. Rrethana që vërtetojnë se i pandehuri fshihet janë mosmundësia edorëzimit të thirrjes në adresën e vendqëndrimit apo vendbanimit, nëse ështëi punësuar e nuk paraqitet në vendin e punës, mosrespektimi i urdhërit përparaqitje në stacionin policor, etj. Nuk mund të vërtetohet identiteti i të pandehurit kur ai nuk tregonidentitetin e vet, kur policia identitetin e tij nuk mund t’a vërtetojë me bazëne të dhënave që ajo posedon apo kur identiteti i tij nuk mund të vërtetohet mendihmën e personave tjerë. Ndër rrethanat që tregojnë rrezikun e ikjes janë, në mes tjerash,furnizimi me apo vazhdimi afatit të vlefshëmrisë së dokumentit të udhëtimit,pasaportës, shitja e pasurisë së luajtshme apo të paluajtshme, largimi ianëtarëve të familjes jashtë shtetit, transferimi i parave nga llogaria në vendnë llogaritë në banka në shtetet tjera, etj. Të gjitha këto veprime të të pandehurit mund të jenë ndër arsyet përcaktimin e paraburgimit nga pika (i) e nënparagrafit 2 të paragrafit 1 të nenit281. Nuk ekziston arsye për të besuar se i pandehuri mund të asgjësojë,fshehë, ndryshojë apo falsifikojë provat nëse i pandehuri për shkak tëvendndodhjes së provave nuk mund ta bëjë një gjë të tillë. Ai nuk mund tëasgjësojë, fsheh, ndryshojë apo falsifikojë provat që i ka konfiskuarpërkohësisht policia, provat që janë mbledhur me rastin e kqyrjes së vendit tëngjarjes apo të eliminojë gjurmët e kryerjes së veprës penale në trupin eviktimës pasi ato ti ketë konstatuar eksperti. Rrethanat që tregojnë se ai do të pengojë rrjedhën e procedurespenale duke ndikuar në dëshmitar, në të dëmtuarin apo në bashkëpunuesduhet të jenë të posaçme. Ato janë të posaçme vetëm atëherë kur janë tëbesueshme dhe të mundshme. Nuk mund të mirret se është e posaçmerrethana se i pandehuri mund të ndikojë në policin që ka krye kqyrjen evendit të ngjarjes dhe duhet dëgjuar si dëshmitar në rrethanat se çka ka parënë vendin e ngjarjes. Mund të jetë rrethanë e posaçme se i pandehuri do tëndikoëq në dëshmitar ose në të dëmtuarin nëse me ta është në farefisni qoftënë atë që e liron dëshmitarin nga detyra e dhënies së dëshmisë në farefisni mëtë largët, nëse dëshmitari është në pozitë të vartësit të tij në punë apo nësevërtetohet se i pandehuri vet ose nëpërmjet personave tjerë ka tentuar tëndikojë në dëshmitar apo në të dëmtuarin. Bashkëjesëmarrës në kryerje të veprës penale mund të jenë 101
  • 40. E DREJTA PENALE (MATERIALE)bashkëpunuesit: bashkëkryesi apo bashkëkryerësit, shtytësi apo shtytësit,ndihmësi apo ndihmësit, personat që të pandehurit i kanë dhënë ndihmë paskryerjes së veprës penale, apo mbajtësit e sendeve apo dobisë pasurore tëfituar me anë të veprës penale. Rrethanat që tregojnë se i pandehuri mund tëndikojë te këta persona poashtu duhet të jenë të posaçme dhe reale. Të gjitha këto, në mes tjerash, janë arsye për caktimin e paraburgimitsipas pikës (ii) të nënparagrafit 2 të paragrafit 1 të nenit 281. Pesha e veprës penale vetvetiu nuk është arsye për caktimin eparaburgimit nga se me KPPPK nuk është paraparë parabuargimi idetyrueshëm. Për caktimin e paraburgimit sipas KPPPK pesha e veprëspenale duhet të jetë në lidhje me ndonjërën nga arsyet tjera të përmendura nëdispozitën e nenit 281 paragrafi 1 nënparagrafi 2 pika (iii). Në çështjet penale që kanë mbetur të pagjykuara ndërsa aktakuzaështë paraqitur në gjykatë para hyrjes në fuqi të KPPPK e të cilat duhetpërfunduar sipas Ligjit mbi procedure penale, neni 550, paraburgimi është idetyrueshëm nëse gjykata në shkallë të parë shqipton aktgjykim me të cilin tëakuzuarin e gjykon me dënim 5 vjet ose dënim më të rëndë burgimi. Karakteristikat personale dhe sjellja e mëparshme janë të lidhura mepersonalitetin e të akuzuarit. Agresiviteti, impulsiviteti, konzumimi ialkoolit, etj., janë karakteristika personale të një personi, gjithnjë duke pasurparasysh edhe peshën e veprës, që tregojnë rrezikun se ai mund të përsërisnjë vepër penale p.sh. të dhunës ndaj anëtarëve të familjes. Sjellja e mëparme ka të bëjë kryesisht me dënueshmërinë e mëparmetë një të akuzuari dhe nëse ai me parë ka qenë i gjykuar dhe pas vuajtjes sëdënimit prapë ka kryer vepër të njëjtë ose të ngjashme penale tregon rrezikunse ai mund të përsëris veprën penale. Ambienti dhe kushtet nën të cilat jeton sidomos janë me rëndësi merastin e caktimit të paraburgimit sidomos të të miturve, por jo vetëm atyre. Tri janë arsye përcaktimin e paraburgimit sipas kësaj baze ligjore, tëpengohet përsëritja e veprës penale, të pengohet përfundimi i veprës sëtentuar penale dhe pengimi i kryerjes së veprës penale për të cilën i akuzuariështë kanosur se do ta kryej mirëpo nuk është e nevojshme që të ekzistojnë qëtë tri arsyet në mënyrë kumulative, mjafton ekzistimi i secilës prej tyre.C. KOHËZGJATJA E PARABURGIMIT Ne procedurën e hetimit kohëzgjatja e paraburgimit është e kufizuarnë nëntë muaj për vepra penale të dënueshme me burgim gjer në pesë vjetburgim dhe dymbëdhjetë muaj për vepra penale të dënueshme me burgimmbi pesë vjet. Nëse brenda këtyre afateve nuk paraqitet aktakuza atëherë 102
  • 41. E DREJTA PENALE (MATERIALE)heqja e paraburgimit është e detyrueshme. Teksti ligjor në gjuhën shqipe, angleze dhe serbe sa i përketdispozitës së nenit 284 paragrafi 2 nënparagrfi 1 është i njejtë dhe në të gjithagjuhët thuhet për vepër penale të dënueshme me më pak se pesë vjet. SipasKPPK për asnjë vepër penale nuk është paraparë dënimi me burgim mbi tri emë pak se pesë vjet. Për vepra penale të dënueshme me burgim gjer më trivjet zbatohet procedurë e shkurtër në të cilën kohëzgjatja maksimale eparaburgimit para paraqitjes së propozimakuzës është 15 ditë, neni 463paragrafi 2. Për këtë arsye kjo dispozitë duhet ndryshuar dhe në vend të fjalëve“me më pak se pesë vjet” duhen shënuar fjalët “gjer më pesë vjet”. Njëjtëduhet vepruar edhe në nënparagrafin 1 të paragrafit 3. Në këtë drejtim fletedhe nënparagarfi 2 i paragrafit 2 të nenit 284 në të cilën thuhet “gjashtëmuaj kur procedura zbatohet për vepër penale të dënueshme me burgim mbipesë vjet”. Gjyqtari i procedurës paraprake cakton paraburgimin në kërkesë meshkrim të prokurorit publik. Gjyqtari i procedures paraprake mund të caktojëparaburgimin në kohëzgjatje më së shumti një muaj nga dita e arrestimit.Nëse i pandehuri është arrestuar 72 orë para se të vendoset për parabaurgimine tij, këtë kohë të kaluar në arrest, gjyqëtari i procedures paraprake do t`iallogaritë në muajin e parë të paraburgimit. Gjyqëtari i procedurës paraprake cakton paraburgimin pas mbajtjessë seancës dëgjimore për paraburgimin në të cilën janë prezent prokuroripublik, i pandehuri dhe mbrojtesi. Paraburgimin e caktuar nga gjyqëtari i procedures paraprake kolegjiprej tre gjyqëtarësh, në propozim me shkrim të prokurorit publik, mund t’azgjasë edhe dy muaj. Kolegji nuk mban seancën dëgjimore. Mirëpo, kjo nukdo të thotë se të pandehurit dhe mbrojtësit nuk u mundësohet tëkundërshtojnë me shkrim propozimin e prokurorit publik nga se atyre duhetdorëzuar propozimin e prokurorit publik për zgjatjen e paraburgimit të paktëntri ditë para ditës së skadimit të paraburgimit të caktuar nga gjyqëtari iprocedurës paraprake. Të informuar për propozimin e prokurorit publik atakanë të drejtë t’a kundërshtojnë propozimin me shkrim. Mosinfomimi i tëpandehurit dhe mbrojtësit për propozimin e prokurorit publik për zgjatjen eparaburgimit paraqet shkelje esenciale të dispozitave të procedures penaleneni 403 par. 2, lidhur me nenin 285 paragrafi 2. Pas çdo dy muaj të zgjatjes së paraburgimit nga kolegji prej tregjyqëtarësh për zgjatjen e paraburgimit prapë vendos gjyqëtari i procedurësparaprake pas mbajtjes së seancës dëgjimore sikur me rastin e caktimit tëparaburgimit. Kundër aktvendimit të gjyqtarit të procedures paraprake mbi 103
  • 42. E DREJTA PENALE (MATERIALE)caktimin e paraburgimit gjithnjë është e lejuar ankesa për të cilën vendoskolegji prej tre gjyqëtarësh ndërsa kundër akvendimit mbi vazhdimin eparaburgimit të marrë nga kolegji prej tre gjyqëtarësh lidhur me ankesënvendos kolegji i gjykatës drejtëpërdrejtë më të lartë.D. HEQJA E PARABURGIMIT Heqja e paraburgimit duhet bërë gjithnjë posa të vërtetohet se kanëpushuar kushte të caktimit apo vazhdimit të tij. Gjatë hetimit paraburgimingjyqtari i procedures paraprake mund ta heq në çdo kohë me pëlqim tëprokurorit publik ndërsa kolegji prej tre gjyqëtarëve në rastin emosmarrëveshjes në mes të prokurorit publik dhe gjyqëtarit të proceduresparaprake. Dhënia e pëlqimit nuk e përjashton të drejtën e prokurorit publikqë edhe ai të propozojë heqjen e paraburgimit aq me parë kur ai, i autorizuartë zbatojë hetimin, ka pasqyrën me të mirë se a kanë pushuar kushtet përmbajtjen e mëtejme të të pandehurit në paraburgim. Ngase me masën e paraburgimit kufizohen shumë nga liritë dhe tëdrejtat themelore të njeriut i pandehuri dhe mbrojtësi në çdo kohë, kurkonsiderojnë se kanë pushuar arsyet për të cilat paraburgimi është caktuarapo vazhduar kanë të drejtë t’i paraqesin ankesë kryetarit të trupit gjykuesapo gjyqëtarit të procedurës paraprake për të vendosur për ligjshmërinë embajtjes së mëtejme të të pandehurit në paraburgim. Mbajtja e seancës dëgjimore në bazë të ankesës së të pandehurit ambrojtësit për ligjshmërinë e paraburgimit nuk është e domosdoshme. Seancado të mbahet çdo herë kur nga ankesa vërtetohet se kanë pushuar arsyet përparaburgimin sipas vendimit të fundit dhe se mbajtja e mëtejme e tëpandehurit në parabuargim nuk është e ligjshme. Pas mbajtjes së seancës dëgjimore heqja e paraburgimit është edetyrueshme kur vërtetohet se kanë pushuar kushtet për parabaurgim, kakaluar afati i paraburgimit i caktuar nga gjykata, kanë kaluar afatetmaksimale të zgjatjes e paraburgimit dhe kur ndalimi për ndonje arsye është ipaligjshëm.KAPITULLI XXII - DËSHMITARËT BASHKËPUNUES Dëshmitari bashkëpunes mund të shpallet në procedurën paraprake,në procedure e hetimit dhe në procedurën pas akuzimit, konfirmimit tëaktakuzës dhe më së voni para leximit të aktakuzës në shqyrtimin gjyqësor. 104
  • 43. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Ai mund të jetë person i dyshuar apo i pandehur. Shpallja e tëdyshuarit për dëshmitar bashkëpunes ka mbështetje edhe në dispozitën enenit 300 paragrafi 4 nëpnaragrafi 2 sipas të cilit urdhëri për shpalljen e njëpersoni dëshmitar bashkëpunues mund të parasheh edhe ndalimin e fillimit tëprocedures penale. Parandalimi i kryerjes së veprave tjera penale nga persona tjerëparaqitet në rastet kur dëshmitari bashkëpunues është anëtar i ndonjëbashkimi kriminal, i ndonjë grupi të organizuar i cili në planin e vet kakryerjen e veprave penale sikur kishte me qenë rasti kur i dyshuri është shitësi narkotikëve në rrugë në sasi të vogla dhe se me sasi më të mëdha furnizohetnga një apo më shumë persona tjerë të cilët në intervale të caktuaranarkotikun e sjellin nga jashtë. Në këtë rast nëse dëshmia e tij është erëndësisë së tillë që mund të parandalojë personin apo personat tjerë që sjellinnarkotik nga jashtë të vazhdojnë me veprimtarinë kriminale dhe kjo arsyetonshpalljen e këtij të dyshurari për dëshmitar bashkëpunues. Detyrë e paditësit është për të vërtetuar se një i pandehur ka kryer njëvepër penale. Kur prokurori publik nuk disponon me prova të mjaftuara përtë nxjerrë çështjen në gjykatë apo kur nuk është i sigurtë se do të ketë suksest’a mbrojë rastin në gjykatë nëse ndonjë i pandehur nga grupi i të pandehurveqë në bashkëpunim kanë kryer një apo me shumë vepra penale dëshiron tëbashkëpunoj dhe të shpallet dëshmitar bashkëpunues prokurori publik nuk dotë duhej të hezitonte ti propozojë gjykatës që të pandehurin e tillë t’a shpallëdëshmitar bashkëpunues. Dëshmitari bashkëpunues në gjykatë duhet të dëshmojë të vërtetënprandaj gjykata nuk do të urdhërojë shpalljen e tij pa vlerësuar si të vërtetëdhe të vërtetë të plotë dëshminë e tij. Kjo e vërtetë duhet të jetë e atillë që do të sigurojë ndjekje tësuksesshme penale të kryesve të tjerë të veprave penale, qofshin ato vepra tëkryera nga persona tjerë në bashkëpunim me dëshmitarin bashkëpunues apotë kryera pa bashkëpunimin e dëshmitarit bashkëpunues. Kërkesën për shpalljen e një dëshmitari dëshmitar bashkëpunuesmund t’a bëjë vetëm prokurori publik dhe jo edhe paditësit tjerë. Qëllimi ikëtij instituti është ndjekja e suksesshme, sidomos e krimeve të rënda dhekrimit të organizuar. Deklarata e veçantë e prokurorit publik mbi pretendimet faktike ështëdeklarata me të cilën prokurori publik i tregon gjykatës se çka do të dëshmojëi dëshmitari bashkëpunues dhe atë se çfarë do të arrihet me dëshminë e tij.Do të ndikojë ajo në parandalimin e tjerëve të kryejnë vepra penale, do tëndikojë qenësisht në vërtetimin e drejtë dhe të plotë të gjendjes faktike dheme këtë edhe në ndjekjen e suksesshëm penal të kryesve tjerë të veprëspenale të cilën dëshmitari bashkëpunues e ka kryer bashkë me ta. 105
  • 44. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Dispozita e nenit 299 paragrafi 2 në gjuhën shqipe është e dhënëgabimisht dhe nga ajo mund të përfundohet se prokurori publik mund tëkërkojë nga gjykata që për pretendimet faktike nga deklarata e dëshmitaritbashkëpunues të mos njohtohet edhe mbrojtësi. Kjo nuk ka të bëjë membrojtësin e dëshmitarit bashkëpunues por me të pandehurit tjerë dhembrojtësit e tyre sepse në seancën e mbyllur në të cilën dëgjohet kërkesa eprokurorit publik prezent mund të jetë edhe mbrojtësi i dëshmitaritbashkëpunues. Në tekstin ligjor në gjuhën serbe dhe angleze thuhet se pretendimetfaktike nga deklarata mund të bëhen të fshehta nga pjesëmarrësit tjerë dhepërfaqësuesit e tyre ligjor. Në seancën e mbyllur gjykata dëgjon dëshmitarin bashkëpunues.Qëllimi i mbajtjes së seancës është për të vlerësuar besueshmërinë edëshmitarit bashkëpunues dhe për të vlerësuar se a janë plotësuar kushtet nganeni 298 për shpalljen e të pandehurit a të dyshuarit dëshmitar bashkëpunues. Nëse gjykata pas dëgjimit gjënë së dëshmia e dëshmitaritbashkëpunues nuk është e besueshme apo se nuk janë plotësuar kushtet nganeni 298 do të refuzojë kërkesën e prokurorit publik dhe me këtë rastdëshmia e dëshmitarit bashkëpunues e dhënë në seancën nuk mund tëpërdoret në procedurë penale kundër dëshmitarit bashkepunues e as kundërndonjë personi tjetër si provë për vërtetimin e fajësisë. Ndjekja penale ndaj personit që zbulon pretendimet faktike ngadeklarimi i prokurorit publik në deklaratën e veçant të bashkangjitur kërkesëse për të cilën gjykata ka urdhëruar të mbahet fshehtë nuk përjashtohet dhepersoni që zbulon fshehtësinë nuk mund të thirret në përjashtimin ngapërgjegjësia penale në bazë të nenit 169 paragrafi 2., i KPPK. Urdhërin për shpalljen e dëshmitarit bashkëpunues në procedurënparapenale dhe gjatë hetimit e lëshon gjyqëtari i procedures paraprake ndërsanë fazën e akuzimit kryetari i trupit gjykues që nënkupton edhe gjyqtarin eprocedures për konfirmim të aktakuzës, neni 151 nënparagrafi 14. Urdhëri është në të vërtetë marrëveshje e arritur në mes të prokuroritpublik dhe dëshmitarit bashkëpunues. Veprimet me të cilat është krye vepra apo veprat penale dhekualifikimin saj apo i tyre jurdik për të cilën apo për të cilat ndalohet fillimi iprocedures penale, ndalohet vazhdimi i procedures penale apo për të cilënapo për të cilat nuk do t’i shqiptohet dënimi dëshmitarit bashkëpunues duhetparaqitur në urdhër në mënyrën si paraqiten ato në dispozitiv të aktvendimitmbi fillimin e hetimit apo të aktakuzës. Dëshmitari bashkëpunues mund të ketë kryer me shumë vepra penaledhe urdhëri për ndalimin e fillimit të procedurës penale, ndalimi i vazhdimittë saj apo ndalimi i shqiptimit të dënimit mund të jipet vetëm për disa nga 106
  • 45. E DREJTA PENALE (MATERIALE)ato dhe në këtë rast në urdhër duhet shënuar veprat penale konkrete për tëcilat ndalohet fillimi, vazhdimi i procedures penale apo shqiptimi i dënimit. Përmbajtja e bashkëepunimit do të thotë përmbajtja e asaj se çka dotë dëshmojë dëshmitari bashkëpunues. Urdhëri për shpalljen e dëshmitarit bashkëpunues mund të revokohetnë kërkesë të prokurorit publik. Urdhërin mund t’a revokojë kolegji prej tregjyqëtarëve kur gjen se vërtetohet së dëshmia e dëshmitarit bashkëpunuesështë e rreme apo nuk është e plotë në masën për të cilën është arriturmarrëveshja për përmbajtjen e bashkëpunimit. Me deklarim të rrejshëm dëshmitari bashkëpunues kryen veprënpenale Deklarata e Rrejshme e dëshmitarit bashkëpunues nga neni 308paragrafi 1 dhe me rastin e marrjes së tij në pyetje gjyqëtari i proceduresparaprake apo kryetari i trupit gjykeus duhet t’i tërheqin vërejtjen për këtëdhe ai duhet të nënshkruajë procesverbalin se është njohtuar dhe i ka kuptuarpasojat e dëshmisë së rreme.KAPITULLI XXIII - AKTAKUZA DHE KONFIRMIMI IAKTAKUZËSA. NGRITJA E AKTAKUZËS Aktakuze mund të paraqesin prokurori publik dhe paditesi subsidiarndërsa paditesi privat vetem propozimakuzë. Aktakuza mund të ngritet në bazë të provave të mbledhura nëprocedurën e hetimit, në praktiken gjyqësore e emërtuar si aktakuze pashetimit, dhe në bazë të informacioneve që disponon prokurori publik dhepër të cilat ai vlerson së paraqesin bazë të mjaftueshme për ngritjen eaktakuzes, në praktiken gjyqësore e emërtuar si aktakuzë e drejteperdrejte.Informacionet që i disponon prokurori publik janë kryesisht informacione tëmbledhura me masat e fshehta dhe teknike të vezhgimit dhe hetimit. Me rastin e paraqitjes së aktakuzes së drejteperdrejte prokurori publikdo të duhej të jete i vemendshem sepse gjyqtari i procedurës paraprake kaautorizim të vlersoj së informacionet dhe provat e prezentuara mbeshtesinapo jo dyshimin e bazuar së i pandehuri ka krye vepren penale dhe nëse gjensë ato ato nuk janë të tilla do ta pushoje procedurën dhe hudhe aktakuzen,neni 316 par. 1 nepragrafi 4. Me aktakuze percaktohet personi apo persosnat të cilit duhet gjykuardhe vepra apo veprat penale për të cilat ekziston dyshim i arsyeshem së aiapo ata i kanë kryer. 107
  • 46. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Aktakuza në parim është parashtrese që paraqitet me shkrim dhesikur edhe të gjitha parashtresat tjera duhet të permbaje të gjitha ato që janëtë nevojshme për të mund me veprua sipas saj. Emri dhe mbiemri i të pandehurit percktojne personin të cilit duhetgjykuar ndërsa të dhënat e tij personale kanë të bëjne emrin dhe mbiemrin eprindërve, për nenen edhe mbiemri i vajzerise, datelindjen, vendlidjen,perkatesine kombetare, shtetesine, punesimin, gjendjen statusore, gjendjenekonmike, të dhënat mbi paraburgimin dhe arrestin shtepiak, të dhënatmbi denueshmerine e mëparme apo procedurat penale që eventualishtzbatohen ndaj tij. I dyshuari dhe i pandehuri janë të detyruar të tregojne të dhënat përidentitetin e tyre. Mirpo nuk prjashtohet mundesia që ai të jep identitet tërreme apo edhe të mos e tregoje fare identitetin e tij pa marre parasyshpasojat që mund të këtë për caktimin dhe zgjatejen e paraburgimit. nëse gjernë momentin e paraqitjes së aktakuzes nuk mund të vertetohet identiteti i tijatëherë atij i vehet një emër me të cilin ai percaktohet në ate procedurëpenale. Te dhënat mbi paraburgimin dhe arrestin shtepiak kanë rendesi përllogaritjen e tyre në vendimin eventual me të cilin gjykata do ta gjykoje tëpandehurin, të dhënat mbi denueshmerine e mëparme kanë rendesi merastin e marrjes së vendimit mbi denimin ndërsa të dhënat për procedurattjera janë me rendesi për bashkimin e procedures. Eshte e domosdoshme që për veprat penale të perdoret emertimiligjor i tyre dhe jo shkurtesat si psh. vepra penale armembajtje pa leje nganeni 328 par. 2 apo shtija e paautorizuar e narkotikve nga neni 229 par. 1. Koha e kryerjes së veprës penale është rrethanë me rendesi primarelidhur me gjendjen faktike e sidomos për vertetimin e alibise së të pandehurit.Koha është me rendesi edhe për aplikimin e drejtë të dispozitave mbiparashkrimin e ndjekjes penale. Vendi i kryerjes e veprës penale është me rendesi për percaktimin ekompetences teritoriale të gjykates, gjykatat gjithnjë janë të detyruara tëkujdesen sipas detyrës zyrtare për kompetencen e tyre teritoriale. Objekti në të cilin është krye vepra penale nekupton, edhe psegjuhesisht jo nga së njeriu nuk mund të jete objekt, edhe njeriun ndaj të cilitkryehen penale kundër jetes dhe trupit, kundër integritetit seksual, ne raste tëcaktuar ato kundër trafikut publik etj. Mjeti apo mjetet me të cilat është krye vepra penale janë tërëndësishme për vlersimin e pershtatshmerise së tentatives dhe vertetimin edashjes së të pandehurit. Rrethane tjera të nevojshme për percaktimin me të sakt të veprëspenale mund të jene, vetia e të pandehurit nga së disa vepra penale mund ti 108
  • 47. E DREJTA PENALE (MATERIALE)kryej vetem personat me veti të caktuara, personi pergjegjes, prindi,kujdestari etj. Te gjitha këto duhet perfshi në pershkrimin e ngjarrjes për të cilenduhet gjykua gjykata. Gjykata nuk është e lidhur me kualifikimin juridik tëveprës penale të dhënë në aktakuze por është e lidhur me gjykimin engjarrjes nga e kaluara e cila është prezentua në aktakuze. Shpjegimi i arsyeve për ngritjen e aktakuzes është arsyetimi që ajoduhet ta permbaje. në arsyetim prokurori publik jep pershkrimin e shkurter tëprovave materiale, deshmive, mbrojtejs së të pandehurit, vlersimin e tyre,arsyet pse gjykata duhet besoje provës apo provave të caktuara dhe arsyet qëtregojnë së nuk perjashtohet pergjegjesia penale e të pandehurit dhe arsyet qëtregojnë së i pandehuri ka krye mu vepren penale për të cilen akuzohet e jondonje tjeter . Nga percaktimi i gjykatës vertetohet së cilës gjykate i është paraqituraktakuza ndërsa rekomandimi mbi provat që duhet prezentuar në shqyrtimingjyqsor, emrat e ekspertve dhe deshmitarve që duhet ftuar në shqyrtimingjyqësor dhe rekomandimi për shkresat që duhen lexuar kanë për qellim qëti mundesojne gjykatës të vlersoje dhe planifikoje kohen e nevojshme përmbajtjen dhe kohezgjatjen e shqyrtimit gjyqsor. Propozimi në aktakuze për caktimin e paraburgimit kur i pandehurigjendet në liri si dhe propozimi për heqjen e paraburgimit kur ai është nëpraburgim duhet arsyetuar. të pandehurit që gjendet në liri paraburgimimund ti caktohet për të gjitha arsyet nga neparagrafi 2 i paragrafit 1 tënenit 281. Edhe pas ngritjes së aktakuzes i pandehuri mund të ndikoje nëdeshmitare, në të demtuarin, bashkekryresit apo ekspertet. Nëse i pandehuri është në praburgim prokurori publik nuk mund tëpropozoje në aktakuze vazhdimin e tij. Kur i pandehuri është në praburgimdhe prokurori publik nuk propozon heqjen e paraburgimit gjykata, sipasdetyrës zyrtare, në afat prej tri diteve vlerson së a eksiztojne ende kushtet përmbajtjen e të pandehurit në paraburgim, neni 306 paragrfi 5.B. TË DREJTAT E TË PANDEHURIT NË SEANCEN E KONFIRMIMITTË AKTAKUZES. Seanca për konfirmimin e aktakuzes zbatohet sipas dispozitave tëshqyrtimit gjyqësor sa i perket udheheqjes, shtyerjes dhe nderprerjes mirpoajo nuk është seance publike. Ajo mbahet me së voni dy muaj dite nga dita engritjes së aktakuzes,neni 312 paragrafi 2. I pandehuri dhe mbrojtësi kanë të drejtë të konsultohen dhepergadisin mbrojtjen prandej është detyre e gjykatës që aktakuzen t`ua 109
  • 48. E DREJTA PENALE (MATERIALE)dorëzoj se paku tetë dite para dites së mbajtjes së séances për konfimimin eaktakuzes. E drejta e të pandehurit për të hequr dore nga shqyrtimi i aktakuzesdhe provave nekupton heqjen dore nga e drejta për të kundershtua aktakuzensa i perket pershkrimit të ngjarrjes, kualifikimit juridik të veprës penale dhepranueshmerise së provave që mbeshtesin aktakuzen. Te heq dore nga seanca për konfimimin e aktakuzes ka të drejtë ipandehuri nëse paraqet kundërshtim me shkrim kundër aktakuzes dhepranueshmerise së provave. Kundershtimi i të pandehurit dhe kerkesa e tij përshpalljen e ndonje provë të papranueshme vendoset nga gjyqtari përkonfirmim të aktakuzes pa mbajtjen e seances për konfirmim, neni 312. Seanca për konfimimin e aktakuzes duhet mbajtur gjithsesi nëse ipandehuri nuk ka heq dore nga séanca e tille. Mosdeklarimi i të pandehuritse heq dorë nga seanca për konfirmim të aktakuzes nënkupton së ai dëshironqë të vazhdohet me seancën. Thirrja e dorzuar të pandehurit për seancen për konfirmim tëaktakuzes duhet të jete thirrje e cila permban njohtimin për të drejten e tëakuzuarit të heq dore nga shqyrtimi i aktakuzes, të heq dore nga séance përkonfimimin e saj dhe të drejten e praqitjes së kundershtimit me shkrimkundër aktakuzes dhe pranueshmerise së provave dhe të drejten nëvazhdimin e seances. Prokurori publik është i detyruar ti dorzoje mbrojtesit materialet nganeni 307 pragrafet 1, 2 dhe 3. nëse ai nuk ka mbrojtës këto duhet dorzuar tëpandehurit nga se mbrojtësi nuk mund të këtë në procedurë të drejta me tëmedha së i pandehuri. Edhe mbrojtësi i të pandehurit, apo i pandehuri që nukka mbrojtes, njohtohet në thirrje për seancen për konfirmimin e aktakuzespër detyrimin e tij nga neni 308.C. VENDIMET E GJYQTARIT PËR KONFIRMIMIN E AKTAKUZES Perveq vendimit mbi konfirmimin e aktakuzes dhe pranueshmerisesë provave në bazë të nenit 312 dhe mbi konfirmimin e aktakuzes kur ipandehuri pranon fajsine, neni 315, gjyqtari për konfirmimin e aktakuzesmund të marr edhe vendimin mbi hudhjen e aktakuzes dhe pushimin eprocedurës penale kur gjen se janë plotësuar ndonjë nga kushtet e parapara nënenin 316 paragrafi 1 dhe 2 të KPPPK. Vepra penale nuk është vepër penale nëse si e tille nuk është eparapare me ligj, nuk janë percaktuar me ligj tiparet e saj dhe për të cilen meligj nuk ështe parapa sankcioni penal ose masa e trajtimit të detyrueshem,neni 6, apo është vepër e rendesise së vogel, neni 7, vepër e kryer në 110
  • 49. E DREJTA PENALE (MATERIALE)mbrojtje të nevojshme, neni 8 dhe në kushtet e nevojes ekstreme neni 9 . Rrethanat që perjashtojne pergjegjesine penale mund të jene mosha,paaftesia mendore, mungesa e lidhjes shkakore, lajthimi faktik, lajthimijuridik etj. Nuk mund të ndermirret ndjekja penale pas kalimit të afatit tëparashkrimit, relative nëse procedura penale nuk ka filluar dhe absolut nëseajo nuk ka perfundura në afatin e parashkrimit të tille. Njekja penale nukmund të ndermirret as në rastin e amnistise apo faljes. Fakti së në seancen për konfirmimin e aktakuzes nuk nxirren provame marrjen e deshmitarve apo ekspertve në pyetje dhe as nuk prezentohenprova tjera, neni 314 paragrafi 6, nuk e liron gjyqtarin për konfirmimin eaktakuzes të vlersoje provat dhe mjaftueshmerine e provave të propozuaranga paditesi. Vlersimi i tille i gjyqtarit të procedurës paraprake nuk do tëthote vlersim i lire i provave të cilen të drejtë e ka trupi gjykues apo kryetarii tij kur qeshtjen e gjykon një gjyqëtar i vetem. Ky vlersim ka të beje memjaftueshmerine e provave që mbeshtesin dyshimin e bazuar. Kur gjyqtari iprocedurës paraprake shpall të papranueshme provat e prezentuara nëanktakuze, apo gjen se aktakuza dyshimin e bazuar e mbeshtet vetem nëprova në bazë të së cilave i pandehuri nuk mund të shpallet fajtor, neni 157do të thotë se nuk ka prova të mjaftueshme që mbështesin dyshimin e bazuardhe gjyqtari për konfimimin e aktakuzes do të hudhe aktakuzen dhe pushojeprocedurën penale.D. ANKESA KUNDËR AKTVENDIMIT PËR HUDHJEN EAKTAKUZES Kunder aktvendimit mbi konfimimin e aktakuzes nuk është e lejuarankesa nga së me konfimimin e aktakuzes qeshtja penale i kalohet gjykatëspër gjykim ndërsa kundër aktvendimit mbi hudhjen e aktakuzes dhepushimin e procedurës penale ka të drejtë ankese prokurori publik dhe idemtuari. Duke i dhënë ketyre këtë të drejtë sigurohet zbatimi i parimit tëdyshkallshmerise në vendosje. Aktvendimi për hudhjen e aktakuzes mund të kundrshtohet për arsyetnga neni 402 par. 1 neparagrafet 1, 2 dhe 3. 111
  • 50. E DREJTA PENALE (MATERIALE)PJESA E KATËRTSHQYRTIMI GJYQESOR DHE AKTGJYKIMIKAPITULLI XXXIV- SHYRTIMI GJYQESORA. ARSYET E PERJASHTIMIT TË PUBLIKUT Shqyrtimi gjyqësor në parim, neni 328 par.1është i hapur dhe në tëmund të marrin pjese personat e rritur pa kurfar kufizimi. I vetmi kusht ështëqë ata të mos jene të armatosur me arme apo mjete të rrezikshme. Për këtëqellim është i lejuar kontrolli fizik i personave që marrin pjesë në shqyrtimingjyqësor. Perjashtimin mund ta bëj gjykata sipas detyrës zyrtare apo nëpropozim të paleve. Perjashtimi asnjehere nuk mund të behet pa degjimin epaleve sepse kjo paraqet shkelje esenciale të dispozitve të procedurës penalenga neni 403 paragrafi 1 neparagrafi 4. Perjashtimi i publikut mund të urdherohet nga i tere shqyrtimingjyqësor ose vetëm nga një pjesë e caktuar e tij që kryesisht ka të bëj meprezentimin e ndonje prove të caktuar. Arsyetimi i aktgjykimit duhet të permbajë arsyera për perjashtiminnë të kunderten atij i mungojne arsyerat lidhur me faktet vendimtare. Sekreti zyrtar nuk ka të bëj me procedurën penale por me ruajtjen esekretit të asaj që mesohet nga degjimi i deshmitarve të privilegjuar të ciletnë shqyrtim gjyqësor merren në pyetje pasi të jene liruar me parë nga organikompetent nga detyra e ruajtjes së sekretit zyrtar apo ushtarak. Ruajtja e rendit publik nekupton ruajtjen e rendit publik në gjykatore,në ndertesen e gjykatës dhe jashte saj në vendin ku është selia e gjykates. Ruajtja e jetes së të akuzuarit, të dëmtuarit apo personave tjere ka tëbej me ruajtjen e integritetit të tyre fizik ndërsa ruajtja e jetes së tyre familjaredo të thote pengimi i publikut për të mesuar diçka nga jeta e tyre familjare ecila do të kishte pasoja për integritetin e tyre moral. Femijet, sidomos kur janë viktima të veprave penale kundërintegritetit seksual, trafikimit me njerez etj. janë shume të ndijshem dhe 112
  • 51. E DREJTA PENALE (MATERIALE)është në interes te tyre që të mos mesohet së cka kanë pesuar ata gjatëkryerjes së veprës penale. Ruajtja e të dëmtuarit dhe deshmitarit, kur kemi të bëjme medeshmitarin me anonimitet të kufizuar dhe ate me anonimitet të plote, ështëdetyre e shtetit dhe mosperjashtimi i publikut nga shqyrtimi gjyqësor ka gjasase mund të zbuloje identitetin e tyre dhe ta sjelle jeten e tyre në rrezik. Nëse publiku është perjashtuar nga i tere shqyrtimi gjyqësor dheshqyrtimi nderpritet dhe nuk ka nevoje të filloje perseri, me rastin evazhdimit të tij, nuk ka nevoje të mirret vendim tjeter për perjashtimin epublikut por, nëse shqyrtimi gjyqësor i nderprere fillon serish atëherë duhetmarre vendim të ri për perjashtimin e publikut nga se kemi të bëjmë me njëshqyrtim të ri gjyqesor.B. PRISHJA E RENDIT NË SHQYRTIMIN GJYQESOR Kryetari i trupit gjykues udhëheq me shqyrtimin gjyqesor dhekujdeset për mbajtjen e rendit në gjykatore dhe ruajtjen e dinjitetit tëgjykatës dhe për këtë ai ua terhjek vrejtjen të pranishmeve menjihere pashapjes së shqyrtimit gjyqesor, neni 333 paragrafai 1 dhe 335 paragrafi 1. Prishja e rendit në shqyrtimin gjyqesor do të thot pengimi i rrjedhessë qete të shqyrtimit gjyqesor ose mosveprimi sipas urdherave të kryetarit tëtrupit gjykues. në të dy rastet kemi të bëjmë me pengimin e zhvillimit tëpapenguar të shqyrtimit gjyqesor. Rendin në shqyrtimin gjyqesor mund ta prishe çdo pjesmarres, ipandehuri, mbrojtesi, prokurori publik, perfaqsuesi ligjor apo i autorizuar, idemtuari, dëshmitari apo çdo person tjeter i pranishem ne gjykatore. Çdo të pranishmi në shqyrtimin gjyqësor me rastin e prishjes sërendit kryetari i trupit gjykues i terhjek së pari vrejtjen dhe kur kjo nuk kasukses mund të ndermerr masen e largimit të te pandehurit nga shqyrtimigjyqësor ndërsa personat tjere, përveq prokurorit publik, mund ti largoje dhenë të njëjtën kohë ti denoje me gjobe gjer me 1.000 eruro. Aktvendimi mbi denimin me gjobe është aktvendim i posaqem iperpiluar dhe arsyetuar me shkrim dhe kundër tij është e lejuar ankese eposaqme neni 337 paragrafi 1. Dispozita e nenit 336 paragrafi 2, në të tri gjuhet, është nëkundershtim me vetevehten dhe parimet themelore të shqyrtimit gjyqesor. Nëtë thuhet se i akuzuari mund të nxirret perkohesisht nga gjykatorja por nëseështë marre në pyetje në shqyrtimin gjyqësor ai mund të nxirret gjatë terekohes së shqyrtimit të provave. në bazë të nenit 371 paragrafi 1 i pandehurimirret në pyetje pas perfundimit të procedurësse nxjerrjes së provave dhe 113
  • 52. E DREJTA PENALE (MATERIALE)marrja e tij në pyetje para nxjerrjes së provave praqet shkelje esenciale tëdispozitave të procedurëspenale neni 403 par. 1 neparagrfi 9. Kur i akuzuaripranon fajsine dhe gjykata bindet së me rastin e pranimit të fajsise janëpermbushur kerkesat nga neni 315 paragrafi 1 në shqyrtimin gjyqesor nuknxirren provat por shqyrtimi gjyqesor vazhdohet me dhenien e fjaleveperfundimtare. Nga kjo rrjedh se nga dispozita e nenit 336 paragrafi 2, fjaliae parë duhet hequr presa e dytë dhe fjalet “ por nëse ai është marre në pyetjenë shyrtimin gjyqësor, atëherë ai mund të nxirret”. Heqjen e ketyre fjaleve nga kjo dispozite e kushtezon dhe arsyetonfjalia e dytë e saj në të cilen thuhet se kryetari i trupit gjykues paraperfundimit të procedurës se provave, që nënkupton edhe para marrjes së tijnë pyetje, therret të akuzuarin dhe e njohton për rrjedhen e shqyrtimitgjyqesor. në rastin e tille i pandehuri nuk ka qene prezente në shqyrtim gjatënxjerrjes së provave dhe ai ka të drejtë të njojhtohet me to dhe ti kundershtojeato me marrjen në pyetje ndërsa ka edhe të drejtë të propozoje prova të reja,neni 370. I pandehuri i nxjerre nga shqyrtimi gjyqësor gjatë nxjerrjes sëprovave dhe i thirrur për tu njohtua nga kryetari i trupit gjykues për rrjedhene shqyrtimit gjyqësor nëse serish vazhdon të prish rendin mund të nxirretserish nga shqurtimi gjyqësor dhe me këtë rast e humbe edhe të drejten edhenë dhenien e fjales perfundimtare. Në rastin e ketille atij aktgjykimin iakomunikon kryetari i trupit gjykues apo gjyqtari i trupit gjykues në prani tëprocesmbajtesit dhe për një komunikim të tille hartohet procesverbal. Mbrojtesit dhe perfaqsuesit të autorizuar që vazhdojen me prishjen erendit edhe pas denimit me gjobe mund tu mohohet e drjeta në mbrojtje apoperfaqesim. i pandehuri dhe i dëmtuari kanë të drejtë të angazhojne mbrojtësapo perfaqsues të autorizuar tjeter. Kur i pandehuri kerkon të angazhojembrojtës tjeter shqyrtimi gjyqësor nderpritet ndërsa sa i perket perfasuesit tëautorizuar nderprerja e shqrytimit gjyqësor nuk është e detyruar. Për mohimin e të drejtes në mbrojtje mbrojtesit dhe në perfaqsimperfaqsuesit të autorizuar mirret aktvendim në procesverbal dhe ai nuk udergohet paleve nga së ndaj aktvenedimit të tille nuk është e lejuar ankesa eveqant, neni 336 paragrafi 3. Edhe paditesi subsidiar dhe ai privat mund të largohen nga shqyrtimigjyqësor po qe se vazhdojne me prishjen e rendit pas denimit me gjobe. Atanë shqyrtimin gjyqësor mund të jene prezent së bashku me perfaquesit e tyretë autorizuar apo ligjor. Kur bashke me ta janë prezent edhe perfasuesit etyre shqyrtimi gjyqësor nuk nderpritet, vazhdohet me perfaqsuesit e tyre porkur ata nuk kanë perfaqsues të autorizuar apo ligjor, shqyrtimi nderpitet dhevazhdohet pasi ata të angazhojne perfaqsues të autorizuar. Femiun apo të miturin e demtuar si paditës apo paditës subsidiar 114
  • 53. E DREJTA PENALE (MATERIALE)mund ti perfaqsojne perfaqsuesi i autorizuar, prinderit apo kujdestaret. Në sefemiu apo i mituri ka të dy prinderit secili prej tyre mund të jete perfaqsues itij ligjor dhe nëse njeri prej tyre është larguar nga shqyrtimi gjyqësorperfaqsimin mund ta merr prindi tjeter. Kunder prokurorit publik nuk mund të mirret vendim për dënim megjobe nëse ai edhe pasi ti jete terhjek vrejtja vazhdon të prish rendin nëshqyrtimin gjyqësor por për këtë mund të njohtohet kryeprokurori i tij e nësekemi të bëjmë me prishjen e rendit nga ana e kryerpokurorit atëherë njohtohetkryeprokurori publik i prokurorise publike drejteperdrejte me të larte. Nëseshqyrtimi gjyqësor ndërpritet nga kryeporkurori publik mund të kerkohet tëcaktoje një prokuror publik tjeter për të përfaqsuar qeshtjen në vazhdim tëshqyrtimit gjyqesor. Gjykata domosdoshmerisht duhet ta njohtoje Oden e Avokatve tëKosovës për denimin e avokatit me gjobe dhe për largimin e tij nga shqyrtimigjyqesor, neni 336 paragrafi 7.C. SHTYRJA DHE NDERPRERJA E SHQYRTIMIT GJYQESOR Shtyerja e shqyrtimit gjyqesor mund të behet për arsye të nevojes sënxjerrjes së provave të reja kryesisht ato që palet i kanë propozuar gjatëshqyrtimit gjyqesor dhe gjykata ka aprovua propozimet e tille ndërsa provanuk mund të nxirret aty për aty. Palet kanë të drejtë të propozojne prova dhe ato ti sjellin nëshqyrtimin gjyqësor apo dëshmitarët dhe ekspertet që propozojne tëdegjohen ti therrasin të vijne në gjykate diten e mbajtjes së shqyrtimitgjyqsor. Në këtë rast gjykata mund të vendos të nxjerr menjehere provenmateriale apo degjimin e ekspertit apo deshmitarit Prove e re është edhe paraqitja e çrregullimit apo paaftesise mendoretë te akuzuarit pas kryerjes së veprës penale. I akuzuari i tille nuk mund tëpercjell shqyrtimin gjyqësor dhe ai duhet shty. Shqyrtimi gjyqesor në parim duhet shty për kohë dhe date të caktuar. Kur te i pandehuri verehen shenja të çrregullimit apo paaftesisemendore dhe duhet sherim i tij shqyrtimi kryesor nuk mund të shtyhet përdite dhe kohë të pacaktuar dhe shqyrtimi i ri gjyqesor nuk do të caktohet parasë të vertetohet së ai është sheruar. Shqyrtimi i shtyre gjyqësor domosdoshmërisht duhet të fillojepërsëri në rastet e ndryshimit të perberjes së trupit gjykues dhe kur shtyerjaka zgjatur më shumë së tre muaj, është ndryshuar trupit gjykues, nëse ështëndryshuar kryetari apo secili prej anetarve të trupit gjykues. 115
  • 54. E DREJTA PENALE (MATERIALE)D. PERMBAJTJA E PROCESVERBALIT MBI SHQYRTIMINGJYQESOR. Procesverbali mbi shqyrtimin gjyqesor është pasqyre e asaj që ështëzhvilluar gjatë mbajtjes së tij. Shenimi i kohes së mbajtjes së shqyrtimit gjyqesor është me rendesipër të vlersuar së a ka pasur shtyerje të shqyrtimit gjyqesor me shume së tremuaj dhe për të vlersuar së a është deshte të filloje serish. Të dhënat mbishtyerjen dhe nderprerjen e shqyrtimit gjyqësor nuk shenohen në aktgjykimdhe vertetimi i tyre mund të behet vetem me shiqimin në procesverbal. Aktgjykimi mund të kudershtohet edhe për arsye se ajo që thuhet nëarsyerat e tij është në kundërshtim me permbajtjen e provave në shkresa tëlëndës dhe me rastin e shqyrtimit të aktgjykimit të kundershtuar për këtëarsye procesverbali, mirpo jo vetem ai, sherben si bazë për vertetimin ebazueshmerise së pretendimeve të tilla. Ne permbajtjen e procesverbalit mbi shqyrtimin gjyqesor palet mundtë ndikojne me propozimet dhe vrejtjet e tyre. Vrejtjet mund të behen lidhurme të gjitha ato që shenohen në procesverbal, vrejtjet në perberjen e trupitgjykues dhe në saktesine e shenimit të deshmive apo deklaratave të bera. Aktgjykimi mund të kundershtohet për arsye së ai bazohet në provaqë nuk janë nxjerre në shqyrtimin gjyqsor, neni 387 dhe nëse aktgjykimikundershtohet për këtë bazë vertetimi i pretendimeve të tilla mund të behetvetem me shiqimin në procesverbal. Palet kanë të drete të propozojne nxjerrjen e provave të reja nëshqyrimin gjyqesor dhe propozimet e tilla shenohen në procesverbal pa marreparasysh a aprovohen apo jo. Palet kanë të drejtë të komentojn proven e nxjerr dhe menyren emarrjes së saj në shqyrtimin gjyqesor menjehere pas marrjes së provës dhekëto komente duhet të shenohen në procesverbal. Shenimi i pyetjeve të drejtuara të pandehurit,dëshmitarit apoekspertit në procesverbal parashtrimin e të cilave ka refuzuar kryetari i trupitgjykues apo trupi gjykues është i rendesishem për të vlersuar se a ështëvertetuar drejtë dhe në mënyrë të plotë gjendja e fakteve. Shenimi i dispozitivit të plotë në procesverbal është me rendesisepse dispozitivi nga procesverbali mbi shqyrtimin kryesor është dispozitiviburimor, origjinal, i aktgjykimit. Pas shpalljes së aktgjykimit në procesverbal duhet shënuar faktin segjykata i ka paralajmerua palet në detyrimin e paralajmrimit të ankeses dheparalajmrimin nëse ai behet menjehere pas shpalljes së aktgjykimit. 116
  • 55. E DREJTA PENALE (MATERIALE)E. FILLIMI I SHQYRTIMIT GJYQSOR Prokurori publik dhe paditesi privat apo ai subsidiar lexojne aktinakuzues që i kanë paraqitur gjykatës me shkrim sepse ai akt akuzues i ështëdorzuar të pandehurit dhe mbrojtesit. Kryetari i trupit gjykues që udhëheq me shqyrtimin gjyqesor mund të vendosqë ta prezentoje vete aktin akuzues të paditesit subsidiar apo privat pa uakontestua atyre të drejten që ta plotesojne prezantimin e bere nga kryetari itrupit gjykues. Leximi i aktit akuzues, që paraqet edhe fillimin e shqyrtimit gjyqësorka rendesi për tu njohtuar me të antaret e trupit gjykues dhe publiku të ciletrendom nuk kanë njohuri se për cka dhe kujt do ti gjykohet. Gjyqtari për konfirmimin e aktakuzes me rastin e marrjes së vendimitmbi konfirmim nuk është i lidhur me kualifikimin juridik të paditesit të dhënënë aktakuze dhe rrjedhimisht kesaj mund ta konfirmoje aktakuzen për ndonjevepër tjeter e jo për ate që i pandehuri është akuzuar me aktakuzen eparaqitur me shkrim, 316 paragrafi 6. në rastin e tille vepra penale për të cilendo të gjykohet është vepra penale e percaktuar në aktvendimin mbikonfirmimin e aktakuzes.F. RENDI I PREZENTIMIT TË PROVAVE Rendin e prezentimit të provave në shqyrtimin gjyqesor e caktonkryetari i trupit gjykues mirpo ai nuk mund të percaktoje që i pandehuri tëmirret në pyetje para prezentimit të provave sepse kjo praqet shkeljeesenciale të dispozitave të procedures penale, neni 403 pararagrfi 1neparagrfi 9 Se pari, në parim, prezenton provat e veta paditesi ndërsa pas tijmbrojtësi apo i pandehuri që nuk ka mbrojtes. Kjo është e rëndësishme sepsei pandehuri me rastin e marrjes së tij në pyetje mund të ballafaqohet meprovet e prezentuara nga paditesi ndërsa me këtë atij i ipet mundesia që parasë të mirret në pyetje të këtë pasqyre lidhur me të gjitha provat që engarkojne apo e shfajsojne. Ne dispoziten e nenin 360 paragrafi 3 nuk është thene së kur ështëradha e të dëmtuarit të prezentoje provat e veta por duke pasur parasysh sërendi i dhenies së fjales perfundimtare është percaktuar me ligj dhe së idëmtuari është ai që jep fjalen perfundimtare pas prokurorit publik, neni 380,i demtuari duhet edhe të prezentoje provat e veta pas prokurorit publik dhepara mbrojtjes 117
  • 56. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Ne shqyrtimin gjyqesor së pari prezentohen provat e propozuara meparë e pastaj provat të cilat janë propozuar në shqyrtimin gjyqesor dhe për tëcilat gjykata ka marre vendim të nxirren në shqyrtimin gjyqesor. Perveq provave të propozuara nga palet dhe i dëmtuari gjykatagjithnji, sipas detyrës zyrtare mund të vendos të prezentohen edhe prova qëajo gjen së duhet prezentua e që janë me rendesi për vertetimin e plote dhe tëdrejtë të gjendjes faktike. Kunder vendimit të gjykatës me të cilin refuzohet propozimi përnxjerrjen e një provë të caktuar nuk është e lejuar ankese e posaqme pornxjerrja e provës së refuzuar një here mund të kerkohet perseri gjer nëpërfundim të shqyrtimit gjyqesor.G. NDRYSHIMI DHE ZGJERIMI I AKTAKUZES Paditesi nuk mund ta ndryshoje aktin akuzues para së të fillojeshqyrtimi gjyqesor dhe perfundoj prezentimi i provave sepse këtë të drejtë egezon vetem në ratstin kur provat e nxjerra në shqyrtimin gjyqesor tregojnësë vertetohet një gjendje tjeter faktike nga ajo e paraqitur në aktin akuzues.Me ndryshimin e aktakuzes para fillimit të shqyrtimit gjyqësor do të mohoheje drejta e të pandehurit që lidhur me aktakuzen të deklarohet në seancenpër konfirmimim e aktakuzes apo e drejta e paraqitjes së kundershtimit meshkrim kur hjek dore nga seanca për konfirmim. Eshte e drejtë e paditesit të ndryshoje aktin akuzues dhe pershkrimint`ia pershtat gjendjes së vertetuar me provat e nxjerra në shqyrtimin gjyqesordhe paditesi do të duhej ta beje këtë gjithnjë kur kjo paraqitet e nevojshmenga së rrezikon ta humbe rastin. Kur gjendja e fakteve në shqyrtimin kryesor ndryshon paditesi ka dymundesi të ndryshoje aktin akuzues gojarisht në shqyrtimin gjyqesor apo tëkekoje që shqyrtimi gjyqesor të nderpritet për pergaditjen e aktakuzes së re.Gjykata nuk është e detyruar të aprovoje kërkesën për nderprerjen eshqyrtimit gjyqesor ndesra nëse kërkesën e tille e aprovon i cakton paditesitafatin brenda të cilit ai është i detyruar të paraqes aktakuzen me shkrim sepsekopja e saj duhet dorzuar të pandehurit para vazhdimit të shqyrtimit gjyqesor. Për aktakuzen e ndryshuar nuk zbatohet procedura e konfirmimit. Kur prokurori publik ndryshon gojarisht aktakuzen apo e zgjeron atenë shqyrtimin gjyqësor gjykata, varësisht nga vellimi dhe rendesia endryshimit apo zgjerimit, në kërkesë të mbrojtesit dhe të pandehurit mund tënderprese shqyrtimin gjyqesor për tu mundesua atyre pergaditjen e mbrojtjes. 118
  • 57. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Janë dy mundesi të zgjerimit të aktakuzes në shqyrtimin gjyqesor, ipari kur i pandehuri në shqyrtimin gjyqesor kryen vepër të re penale dhe idyti kur në shqyrtimin gjyqesor mesohet për një vepër tjeter penale të kryernga i pandehuri. Vepra e re e kryer në shqyrtimin gjyqesor apo ajo e kryer me parënga i pandehuri dhe e zbuluar në shqyrtimin gjyqesor mund të mos jete nëkompetencë lendore të gjykatës prane të cilës është duke u mbajtur shqyrtimigjyqesor dhe nëse kjo ndodhe gjykata, pas degjimit të paleve, mund t`iadergoje shkresat gjykatës me të larte për të gjykuar për të dy veprat penalenë një procedurë të vetme. Kjo është edhe në interes të te pandehurit. Ai katë drejtë në një procedurë unike sepse do të kishte shpenzime me të vogladhe nuk do të sjellej në pozite që të këtë dy aktgjykime të formes së preredhe të kerkoje me vone rishikimin e procedurëspenale. Gjykata domosdoshmerisht nuk është e obliguar të gjykoje edhe përvepren penale për të cilen është zgjeruar aktakuza dhe mund të vendos që përkëtë vepër penale të gjykohet ndaraz në një shqyrtim tjeter gjyqesor. Zgjerimi i aktakuzes mund të behet me goje apo me shkrim. nëseështë bere me shkrim kopja e aktakuzes së zgjeruar i dorëzohet të pandehuritpara vazhdimit të shqyrtimit gjyqësor dhe procedura për konfirmimin eaktakuzes së zgjeruar edhe me këtë rast nuk zbatohet.H. FJALA PERFUNDIMTARE E PALEVE Fjalen perfundimtare mund ta japin paditesi, i demtuari, mbrojtësidhe i pandehuri. Pjesmarresit tjere në procedurë nuk kanë të drejtë nëdhenien e fjales perfundimtare. Shqyrtimi gjyqësor është gojor dhe fjalet perfundimtare duhet tëparaqiten gojarisht sepse palet duhet të dijne për konkluzionet, argumentetdhe propozimet e njera tjetres nga së kanë të drejtë tu pergjigjen atyre.Paraqitja e fjales perfundimtare vetem me shkrim nga ana e paditesit pa udhënë ajo edhe gojarisht në shqyrtimin gjyqësor paraqet shkelje esenciale tëdispozitave të procedurëspenale, neni 403 paragrafi 2 lidhur me nenin 381paragrafi 1 i KPPK sepse të pandehurit i mohohet e drejta në mbrojtje nga sëai ka të drejtë ti komentoje pretendimet dhe konkluzionet e paditesit nëfjalen e tij perfundimtare. Ne fjalen perfundimtare palet nuk mund tu referohen provave tëshpallura të papranueshme. Fjala perfundimtare mund të mbeshtetet dheilustrohet me mjete të ndryshme që mund të shihen, shkrime të ndryshme,tabela apo inqizime tonike apo vizuele të marra me masa të fshehta të hetimitdhe vezhgimit. 119
  • 58. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Karakteri dhe sjellja e deshmitarve gjatë procedurës penale dheraporti i tyre me të pandehurin dhe të demtuarin janë me rendesi për tëvlersuar besueshmerine e deshmive të tyre. Lidhur me kualifikimin jurdik të veprës penale paditesi mund tëparaqes qendrimet e tij pse vepren për të cilen e ka akuzuar të pandehurinduhet kualifikua ashtu si konsideron ai. Paditesi, nëse kemi të bëjmë me vepra penale të denueshme megjobe ose me burgim, ka të drejtë të propozoje llojin e denimit sepse në ligjnuk është thene shprehimisht së nuk e ka këtë të drejtë mirpo nuk mund tëpropozoje edhe lartesine e denimit. Ai mund të propozoje shqiptimin edenimit me kusht dhe vrejtjes gjyqësore. Kerkesen pasurore-juridike të te dëmtuarit nuk mund ta perfaqsojeprokurori publik. Këtë kërkesë mund ta paraqet vetem i dëmtuari dhe ai duhettë arsyetoje ate në fjalen perfundimtare. për ta arsyetuar bazen juridike edetyrimit të te pandehurit për ta permbushur kërkesën pasurore-juridike ai katë drejtë të jep komente lidhur me pergjegjesine penale të te pandehurit dhetu referohet provave që vërtetojnë pergjegjesine e tille. Mbrojtesi dhe i pandehuri para se të japin fjalet e tyre perfundimtarejanë njohtua me fjalet perfundimtare të paditesit dhe të dëmtuarit dhe atagjatë fjales së tyre perfundimtare kanë të drejtë të paraqesin pretendimet eveta lidhur me të gjitha ato qeshtje për të cilat kanë të drejtë paditesi dhe idëmtuari dhe njekohesisht edhe tu referohen dhe dhënë pergjigje në fjalet edhena perfundimtare të paditesit dhe të demtuarit. Nëse paditesi dhe i dëmtuari e komentojne fjalen perfundimtare tëmbrojtesit apo të pandehurit mbrojtësi dhe i pandehuri kanë serish të drejtëtu pergjigjen komenteve të tyre dhe kjo siguron që fjala e fundit në shqytimgjyqesor gjithnjë të jete ajo e të pandehurit.I. ARSYET E HUDHJES SË AKTAKUZES Me këtë dispozite ligjedhenesi nuk ka respektur sistematiken eKPPPK. Hudhja e aktakuzes sipas dispozites së nenit 384 është parapa pasdispozitave që rregullojne procedurën e dhenies së fjaleve perfundimtare, qënë parim është veprimi i fundit i paleve dhe gjykatës para shpalljes sëpefundimit të shqyrtimit. Fakti se aktakuza, sipas paragrafit 1 të nenit 384mund të hudhet edhe pasi të caktohet shqyrtimi gjyqësor tregon së ajo përarsyet nga kjo dispozite do të duhej të hudhej në mes të fazes pas konfirmimittë aktakuzes e gjer në fazen e caktimit të shqyrtimit gjyqësor, që është faza epergaditjes së shqyrtimit gjyqsor. Arsyet e hudhjes së aktakuzes sipas kesajdispozite janë të njejta me arsyet për të cilat gjyqtari i procedurës për 120
  • 59. E DREJTA PENALE (MATERIALE)konfirmimin e aktakuzes mund ta hudhe aktakuzen dhe pushoj procedurënpenale, neni 316 paragarfi 2. Parashikimi i kesaj dispozite në fazen e pergaditjeve për shqyrtimingjyqësor dhe i mundesise së hudhjes së aktakuzes nga ana e kryetarit të trupitgjykues do ta arsyetonte ekzistimin e dispozites. Me një autorzim të tillegjykata do të eleminote gabimet eventuale të gjyqtarit të procedurës përkonfimimin e aktakuzes kur ai të konfirmoje një aktakuze perkunderekzistimit të arsyerave për hudhjen e saj dhe pushimin e procedurës penale,neni 316 paragrafi 1. në këtë drejtim flet edhe dispozita e nenit 384 paragrafi2 që parasheh mundesine e hudhjes së aktakuzes edhe pas caktimit tëshqyrtimit gjyqesor që nënkupton fazen para fillimit të tij.XXXV AKTGJYKIMINe mes të aktakuzes dhe aktgjykimit duhet të ekzistoje identiteti subjektivdhe objektiv dhe realizohet me faktin së aktgjykimi mund ti referohet vetempersonit apo personave të akuzuar me aktakuze dhe veprës apo vepravepenale që është apo janë objekt i saj, neni 386 paragrafi 1. Aktakuzaperfundimtare të cilës duhet referuar aktgjykimi është ajo prane së cilës ngelpaditesi në fjalen perfundimtare. A. AKTGJYKIMI ME TË CILIN REFUZOHET AKTAKUZA Me rastin e marrjes së aktgjykimit me të cilin refuzohet aktakuzagjykata nuk leshohet fare në shqyrtimin e qeshtjes dhe vetem konstatonarsyet e refuzimit. Nëse paditesi terhiqet nga aktakuza nga momenti i hapjes së shqyrimitgjyqësor gjer në perfundimin e tij gjykata merr aktgjykim me të cilin refuzonaktakuzen. Gjykat nuk mund të vlersoje së a ka të drejtë apo jo prokuroripublik të terhiqet nga aktakuza. Edhe pse parimi i legalitetit, neni 6 paragrafi3, prokurorin publik e detyron të filloje ndjekjen penale kur ekziston dyshimi arsyeshem së është krye vepër penale që ndiqet sipas detyres zyrtareprokurori publik disponon me aktakuze dhe ai në çdo kohë mund të hjekdore nga ajo pa dhënë arsye në shqyrtimin gjyqesor për një veprim të tille.Ai nga aktakuza mund të terhiqet edhe në shqyrtimin gjyqësor që mbahetpran gjykates së shkalles së dytë. Paditesi subsidiar dhe paditesi privat nukjanë persona zyrtar prandaj ndjekja penale varet vetem nga vullneti i tyre. I dëmtuari posedon me të drejten e terhjekjes nga propozimi përndjekje për veprat penale që ndiqen sipas propozimit dhe ai këtë propozim 121
  • 60. E DREJTA PENALE (MATERIALE)mund ta terhjeke gjer në përfundim të shqyrtimit gjyqesor në mungese tëpropozimit të te dëmtuarit për veprat penale që ndiqen në bazë të propozimitprokurori publik e humb cilesine e paditesit të autorizuar dhe ai detyrohet tëterhiqet nga akti akuzues. Askush nuk mund të gjykohet me shume së një here për të njëjtënvepër penale apo për vepër penale për të cilen me parë është liruar ngaaktakuza me aktgjykim të formes së prere apo për të cilen vepër penale ndajtij procedura penale është pushuar me aktvendim të formes së prere, neni 4paragrafi 1. Veprimet hetimore të ndermarra nga ana e policise, prokurorit publikapo gjyqtarit të procedurësparaprake në fazen kur kryesi i veprës penale endenuk është i njohur nuk nderprejn rrjedhen e parashkrimit të ndjekjes penale. Amistia dhe falja mund të jene bazë për refuzimin e aktakuzes nëseato kanë të bëjnë me amnistine apo faljen nga ndjekja penale gjer nëpërfundim të procedures penale me aktgjykim të formes së prere. B. AKTGJYKIMI ME TË CILIN I AKUZUARI LIROHET NGA AKTAKUZA Vepra penale nuk është vepër penale nëse asaj i mungojne ndonje ngaelementet qensore të veprës penale për të cilen i pandehuri është akuzuar aponëse i mungon ndonje nga elementet e përgjithshme të veprës penale tëparaprara në pjesen e përgjithshme të KPPK, nëse ajo nuk është e parapareme ligj, nëse ka rrethana që perjashtojne kunderligjshmerine dhe nëse ajoështë e rrezikshmerise së vogel. Kunderligjshmerine e perjashtojne mbrojtja e nevojshme, neni 8,nevoja ekstreme, neni 9, urdherat nga larte, neni 10, kur plotesohen edhekushtet tjera nga tre nenparagrafet e paragrafit 1 të këtij neni , dhe vepra erendesise së vogel, neni 7 i KPPK. Për të perjashtua kundrligjshmerine sipas nenit 7 të KPPK është enevojshme që vepra të permbaje të gjitha elementet qensore të veprës penalepor ajo duhet të jete e rendesise së vogel. Rrethanat që perjashtojne pergjegjesine penale janë dhënë poshtu nëpjesen e përgjithshme të KPPK dhe janë paaftesia mendore, neni 12paragrafi 1. lajthimi faktik, neni 18 paragrafi 1., lajthimi juridik, neni 19paragrafi 1, lidhja shkakore, neni 14 dhe mosha, neni 11 paragrfi 2 i KPPK. Penalisht është pergjegjes vetem kryesi të cilin dispozitat epërgjithshme të KPPK e percaktojne penalisht të pergjegjshem. Në kryerjene një vepre penale në bashkepunim mund të marrin pjese persona që janë dhe 122
  • 61. E DREJTA PENALE (MATERIALE)që nuk janë penalisht pergjegjes. Në se një person i afte të jete penalishtpergjegjes shtyt një femije nen moshen katermbedhjete vjeqare të kryej njëvrasje, femiu nuk është penalisht pergjegjes për shkak të moshes por shtytesiështë penalisht pergjegjes dhe mund të denohet brenda kufijve të denimit tëparapare për ate vepër penale brenda të cileve do të mund të denohej kryesi. Lirimi i të pandehurit nga aktakuza sipas bazes së eksiztimit tërrethanave që perjashtojne pergjegjesine penale vjen në konsiderim vetematëherë kur vepra penale është krye apo tentue kur tentativa është edenueshme sipas ligjit. Ndaj të pandehurit që vertetohet së vepren penale eka krye në gjendje të paaftesise mendore prokurori publik mund të propozojetë urdherohet masa e trajtimit të detyrueshme psikiatrik, neni 76 i KPPK. Baza me e favorshme e lirimit nga aktakuza për të pandehurin ështëajo së nuk është provuar së ai ka krye vepren penale për të cilen akuzohet. Nërastet nga nenparagragrafi 1 i këtij neni i pandehuri ka ndermarre veprime tëcaktuara me dashje apo nga pakujdesia apo nuk ka ndermarre veprimet tëcilat është deshte ti ndermerr mirpo në veprimet e tij nuk përmbahenelementet qensore të një vepre penale ndërsa në rastin nga nenparagrfi 2 ipandehuri ka krye vepren penale por ka rrethana që perjashtojnepergjegjesine e tij penale. I pandehuri i liruar nga aktakuza sipas bazave nga nen paragrafet 1të nenit 390 ka të drejtë të paraqes ankese kundër aktgjykimit lirues dhe tëpropozoje që të lirohet nga anktakuza sipas bazes nga neparagrafi 3, bazes sënuk është provua së ai ka krye vepren penale për të cilen akuzohet. C. AKTGJYKIMI ME TË CILIN I AKUZUARI SHPALLET FAJTOR. Dispozita e neparagrfit 1 të paragrafit 1 të nenit 391 thot sëaktgjykimi duhet të këtë bazen e fakteve të aktgjykimit që përfshijnëkonkretizimin e veprimeve të ndermarra apo mosveprimeve që është deshte tindermerr i pandehuri kur ai ka qene i detyruar të veproje, faktet dhe rrethanatqë permbajne elementet qensore të veprës penale dhe të gjitha faktet tjera tërëndësishme për dallimin e veprës penale nga veprat tjera dhe aplikimin edrejtë të ligjit penal. Për emertimin të veprës penale duhet perdore emertimin e plote tëveprës penale të dhënë nga ligjedhenesi. Perveq dipsozites ligjore që vepra penale ka sipas ligjit, në dispozitivtë aktgjykimit duhet shënuar edhe dispozitat tjera të KPPK që kanë të bëjnëme vendimin mbi denimin, zbutjen apo ashpersimin e tij, lirimin nga denimi,denimet alternative, konfiskimin, etj. Nëse një vepër penale mund të kryhet 123
  • 62. E DREJTA PENALE (MATERIALE)me dashje dhe nga pakujdesia, rasti i veprave penale kundër trafikut publik,në dispozitiv duhet shënuar edhe paragrafet që ligjedhenesi i ka parapa përdashje, për pakujdesi apo për pasojen e caktuar. Me shenimin e denimit në dispozitiv të aktgjykimit nekuptohetshënimi i denimeve të caktuara për secilen vepër penale në rastin e bashkimittë veprave penale, denimin unik, denimet alternative ndërsa në rastin eshqiptimit të denimit me kusht kur ekzekutimi i tij kushtezohet mepermbushjen e ndonje detyrimi nga neni 43 paragrafi 3 i KPPK edhe detyrimiapo detyrimet që duhet permbushe i akuzuari dhe afatet për permbushjen etyre. Nëse të pandehurit bashke me denimin kryesor i është shqiptuar edhemasa e trajtimit të detyrueshem aktgjykimi permban urdherin për masenkonkrete ndërsa nëse është urdherua konfiskimi i dobise pasurore edheurdherin për konfiskim. Ne denimin e shqiptuar me burgim apo me gjobe llogaritet edhe kohae kaluar në paraburgim apo arrest shtepiak. Dënim i mëparme i vuajtur mundtë jete denimi i shqiptuar për kundervajtje nëse lidhur me një ngjarrje përtë cilen gjykohet i akuzuari me parë ka qene i denuar për kundervajtje. Rastii dytë i llogaritjes së denimit të mëparme të vuajtur në praktike mund tëparaqitet kur me mjete të jashtezakonshme juridike anulohen aktgjykimet dheurdherohet nderprerja e ekzekutimit të denimit kur i pandehuri ka filluar tavuaj denimin në bazë të aktgjykimit të anuluar dhe në gjykimin e serishem ipandehuri perseri shpallet fajtor dhe gjykohet me dënim me burgim. Dispozitivi duhet të permbaje edhe vendimin mbi shpenzimet eprocedurës penale dhe kohen mbrenda së cilës i pandehuri duhet ti paguajato. Obligimi i të padnehurit për pagimin e shpenzimeve të procedurës penalenuk mund të shendrohet në dënim sikur mund të zevendesohet me denim meburgim denimi me gjobe nen kushtet e vendosura në aktgjykim. D. PERMBAJTJA E AKTGJYKIMIT TË PERPILUAR MESHKRIM Aktgjykim burimor është aktgjykimi nga procesverbali mbishqyrtimin gjyqësor për këtë arsye në procesverbal mbi shqyrtimin gjyqësorshenohet i tere dispozitivi i aktgjykimit. Aktgjykimi i perpiluar me shkrim katri pjese, ate hyrese, dispozitivin dhe arsyetimin. Ne hyrje të aktgjykimit duhet shënuar se ishte apo jo i pandehuriprezent në shqyrtimin gjyqësor nga se shqyrtimi gjyqësor, në rastet eparapara me ligj, neni 472 par. 1. mund të mbahet edhe pa prezencen e tëpandehurit. 124
  • 63. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Ne hyrje shenohet emertimi dhe kualifikimi jurdik i veprës penale tëdhënë në aktakuze apo të ndryshuar në shqyrtimin gjyqësor e jo emertimi iveprës penale për të cilen gjykata të akuzuarin e shpall fajtor. Gjykatagjykon për vepren penale për të cilen i pandehuri akuzohet dhe ajo duke mosqene e lidhur me kualaifikimin juridik të veprës penale të dhënë në aktakuzetë pandehurin mund ta shpall fajtor për cilen do vepër tjeter penale dhe nëarsyetim të aktgjykimit do të jep arsyera për dallimin në mes të veprës penaletë dhënë në aktakuze dhe kualifikimit të saj juridik dhe veprës penale dhekualifikimit juridik të asaj vepre penale që gjykata ka gjetë se ka krye ipandehuri. Nuk është e domosdoshme të shenohet në hyrje të aktgjykimit emridhe mbiemri i prokurorit publik ndërsa duhet shënuar emrin dhe mbiemrin epaditesit subsidiar apo atij privat. Pa marre parasysh llojin e aktgjykimit në dispozitiv të tij duhetshënuar pershkrimin e veprës penale, emertimin e saj ligjor dhe kualifikiminjuridik. në dispozitiv të aktgjykimit me të cilin është refuzua aktakuza apoi pandehuri është liruar shenohet dispozitivi i aktakuzes ndërsa dispozitivi iaktgjykimit me të cilin i pandehuri shpallet fajtor nuk do të thote sëdomosdoshmerisht duhet të jete i njëjtë sikuar ai nga aktakuza. Pershkrimit i veprës penale perfshin elemetet objektive, veprimet etë pandehurit, kohen dhe vendin e ndermarjes së tyre, mjetin apo mjetet metë cilat ato veprime janë ndermarre, pasojat e veprës penale në dispozitivduhet shënuar dhe elementin subjektiv të veprës penale, dashjen apopakujdesine. Kur kemi të bëjmë me aktgjykim të marre me rastin e gjykimit tënjehereshem të veprave penale dhe gjykata për disa vepra refuzon aktakuzen,për disa të pandehurin e liron nga aktakuza ndërsa për disa e shpalle fajtor sëpari duhet shenua veprat për të cilat aktakuza refuzohet, pastaj ato për të cilati pandehuri lirohet nga aktakuza dhe në fund ato për të cilat gjykata tëpandehurin e shpall fajtor. Kur kemi të bëjme me vepa penale të kryera në bashkim nëdispozitiv së pari shenohen denimet e caktuar për secilen nga ato e pastajdenimin unik me të cilin gjykata e gjykon të pandehurin. Kur kemi të bëjmë me vepër të vazhduar penale në dispozitiv tëaktgjykimit nuk shenohen veprat penale për të cilat gjykata gjen së ipandehuri nuk i ka krye apo për të cilat duhet refuzua aktakuza nga e cila nukështë terhjek paditesi. Provat në procedurën penale rendom janë kunderthenëse dhe përkëtë në arsyetim të akgjykimit duhet pershkruar shkurtimisht permbajtjen etyre dhe arsyet pse gjykata ka gjetur së me një provë është vertetua ndonjefakt vendimtar në procedure. Aktgjykimi lidhur me provat duhet të 125
  • 64. E DREJTA PENALE (MATERIALE)permbaje arsye pse gjykata i fali besimin provës së caktuar dhe pse provëstjeter nuk i fali besimin. Palet kanë të drejtë të propozojne nxjerrjen e provave të reja gjer nëpërfundim të shqyrtimit gjyqësor dhe nëse gjykata nuk ua mundeson këtë tëdrejtë aktgjykimi duhet të permbaje arsyet e refuzimit të propozimit përnxjerrjen e provës apo provave të reja të propozuara. Aktgjykimi duhet të permbaje arsyera për kualifikimin juridik tëveprës penale dhe arsyera pse gjykata nuk aprovoi propozimin e palevelidhur me kualifikimin juridik. Gjykata është e autorizuar të individualizoje denimin dhe në këtëdrejtim ka mundesi ta zbuse ate apo ta ashpersoje. në të dy këto rasteaktgjykimi duhet të permbaje arsyera pse denimi është zbute apo ashpersua.Nëse gjykata në kushtet e parapara me ligj të pandehurin e liron nga denimiduhet dhënë arsyera pse të pandehurin e liroi nga denimi. Ne arsyetimin e aktgjykimit me të cilin refuzohet aktakuza shenohetvetem e dhena së paditesi i autorizuar ka hjeke dorë nga aktakuza. Aktgjykimi kundër të cilit nuk është paralajmerua ankese nga asnjepale me të drejtë ankese nuk ka nevoje të permbaje arsyetim, neni 400paragrafi 3 ndërsa aktgjykimi i marre në bazë të pranimit të fajsise duhet tëpermbaje arsyera lidhur me plotesimin e kerkesave nga neni 315 paragrafi 1dhe arsyera lidhur me vendimin mbi denimin dhe nëse janë shqituar edhe përdenimet alternative, masat e trajtimit të detyrueshem dhe konfiskimin edobise pasurore të fituar me ane të veprës penale. 126
  • 65. E DREJTA PENALE (MATERIALE)PJESA E PESTËPROCEDURA ME MJETE JURIDIKEKAPITULLI XXXVI - ANKESA KUNDËR AKTGJYKIMIT TËGJYKATËS SË SHKALLES SË PARE Ankesa e praqitur në afat dhe nga pala e autorizuar pezullonekzekutimin e aktgjykimit, pa marre parasysh arsyet e kundershtimit. Aktgjykim i kundershtuar vetem për arsye të vendimit mbisankcionet penale pezullon aktgjykimin edhe sa i perket zbatimit të ligjitpenal dhe rregullueshmerise së marrjes së tij sepse gjykata e shkalles sëdyte,sipas detyrës zyrtare e lidhur me ankesen, e shqyrton ate edhe lidhur meshkeljet e caktuara esenciale të dispozitave të procedurëspenale dhe shkeljessë ligjit penal në dëm të te pandehurit.A. E DREJTA NË ANKESE Ne dëm të te pandehurit ankese mund të paraqet paditesi prokuroripublik dhe për veprat e caktuara penale edhe i demtuari. KPPPK nuk parasheh mundesine që ndonje person tjeter përveqmbrojtesit, perfaqsuesit ligjor të te pandehurit dhe prokurorit public të kenetë drejtë të paraqesnin ankse kundër aktgjykimit në favor të te pandehurit.Paditesi privat dhe ai subsidiar edhe pse sipas dispozites së nenit 65 par. 1 igezojne të gjihta të drejtat që i gezon edhe prokurori publik përveq atyreqë këtij i takojne si organ shtetror prap se prap nuk kanë të drejtë tëparaqesin ankese në favor të te pandehurit. Vetem prokurori publik është nëtë njëjtën kohë organ shtetror i autorizuar të ndermarr ndjekjen penale dhe tëkujdeset për mbrojtjen e ligjshmerise. Kunder aktgjykimit të gjykatës së shkalles së parë ka të drejtë tëparaqes ankese përveq prokurorit publik kompetent për të veprua prane asajgjykate dhe prokurori publik me i larte me kusht që të dëshmojë i së kavendosur të marr persipër ndjekjen penale nga prokurori publik me i ulte nëbazë të autorizimit që i jep Ligji mbi Prokurorine Publike. Ai nuk mund tëparaqes ankese jashte afatit e as në rastin kur prokurori publik kompetent për 127
  • 66. E DREJTA PENALE (MATERIALE)të vepruar prane gjykatës që ka marre aktgjykimin në shkalle të parë nuk e kaparalajmerua ankesen apo ka hjeke dore nga ankesa. LPP të drejten e paraqitjes së ankesen në favor të te pandehurit uanjeh edhe bashkeshortit, të afermit në vije të drejtë të gjakut, adoptuesit, tëadoptuarit, vllaut, motres dhe mbajtesit të te pandehurit dhe kjo vlene vetempër ato procedura që sipas nenit 550 të KPPPK duhet të perfundohen medispozitat e LPP. Prokurori publik, mbrojtesi, perfaqsuesi ligjor i të pandehurit mundparaqaesin ankese kundër aktgjykimit për të gjihta arsyet nga neni 402ndërsa i dëmtuari vetem për shkak të vendimit mbi sankcionet penale dhe atevetem për veprat penale të caktuara në dispoziten e nenit 399 paragrafi 3. Kur prokurori public ndermerr ndjekjen nga paditesi subsidiar idëmtuari e humbe cilsine e paditesit mirpo, duke pasur parasysh së ështëmerite e tij që procedura penale nuk është pushuar, ka të drejtë të paraqesankese sipas të gjitha arsyeve nga neni 402. I pandehuri ka të drejtë të terheq ankesen e paraqitur nga mbrojtësikundër aktgjykimit me të cilin atij i është shqiptuar dënim me i bute sëdenimi me burgim afatgjate sepse mbrojtsi nuk mund të paraqes ankesekundër vullnetit të te tij edhe pse për paraqitjen e ankeses mbrojtesit nuk inevojitet autorizim i posaqem. Personi të cilit i është konfiskua pasuria apo personi nga i cili ështëkonfiskua dobia pasurore e fituar me ane të veprës penale kanë të drejtë tëparaqesin ankese kundër aktgjykimit edhe për arsyerat tjera e jo vetem përvendimin mbi konfiskimin. Personi që ka paralajmerua ankesen, brenda afatit për ankese, mundtë paraqet me shume së një ankese dhe plotesime të ankeses, ndërsa ngaankesa ankuesi mund të terhiqet gjer në momentin kur gjykata e shkalles sëdytë të merr vendim lidhur me ankesen.B. DETYRIMI I PARALAJMERIMIT TË ANKESES Afati i paralajamerimit të ankeses është me së voni tete dite nga dita eshpalljes së aktgjykimit mirpo ankesa mund të parlajmerohet edhe nëprocesverbal menjehere pas shpalljes. Personat me të drejtë ankese detyrohen ta paralajmerojne ankesenedhe nëse gjykata gabon dhe nuk i udhezon për detyrimin e paralajamerimittë ankeses. Kjo zgjidhje ligjore është krejtesisht e drejtë sa i perketprokurorit publik dhe mbrojtesit të cilet duhet të kene njohuri për ligjin. Eshte shkak i arsyeshem për ti mundesua të pandehurit që nuk kambrojtës kthimin në gjendjen e meparshme dhe paraqitjen e ankeses kundër 128
  • 67. E DREJTA PENALE (MATERIALE)aktgjykimit nëse gjykata ka gabuar dhe nuk e ka njohtua për detyrimin eparalajmerimit të ankeses. Mosparlajmerimi i ankeses konsiderohet hjekje dore nga e drejta nëankese.D. PERBAJTJA E ANKESES Ankesa duhet të permbaje të dhënat mbi atkgjykimin dhe gjykatenqë e ka marre, arsyet e kundershtimit, arsyetimin, propozimin dhenenshkrimin e ankuesit. Me ankesen e paraqitur e cila nuk permban të gjihta apo disa nga këtopese pjese të saj veprohet varësisht nga ajo së kush e ka paraqitur. tëpandehurit, të demtuarit, paditesit subsidiar dhe atij privat, që mund të moskene njohuri juridike, gjykata ua kthen ankesen për ta plotesuar meparashtrese me shkrim, nesa ankesa nuk i ka arsyet, arsyetimin dhenenshkrimin duke u caktuar në të njëjtën kohë edhe afatin brenda të cilitduhet plotesuar ankesen duke i njohtuar në të njëjtën kohë për pasojat eleshimit. Kur ankusesi në aftin e dhënë nuk e ploteson ankesen ajo hudhet. Mungesa e të dhenave për aktgjykimin e kundeshtuar mund të jetebazë për hudhjen e ankeses vetem nëse nuk mund të konstatohet aktgjykimikundër të cilit ajo është paraqitur por ankesen nuk e hudhe gjykata e shkallessë parë por ajo e shkalles së dyte. I autorizuari i paditesit privat apo subsidiar dhe prokurori publik kanënjohuri juridike dhe kur ankeses së tyre i mungojen arsyet e kundershtmit tëaktgjykimit, arsyetimi dhe nenshkrimi apo kur nuk mund të vertetohet sëkundër cilit aktgjykim ajo është paraqitur ankesa hudhet pa ua kthye atyreme parë në plotesim. Arsyetimi i ankeses është i nevojshmem nga së gjykata e shkalles sëdytë pa arsyetimin e saj nuk do të kishte njohuri së për c`arsye kundershtohetaktgjykimi. Mungesa e propozimit në ankese nuk e bene ankesen tëpapershtatshme për të veprua sipas saj. Propozimet në ankese duhet të jenenë harmoni me arsyet e ushtrimit të ankeses. nëse aktgjykimi kundershtohetpër të gjitha arsyet gjithnji, në radhe të pare, duhet propozua anulimin e tijpor edhe ndryshimin e tij sa i perket aplikimit të ligjit penal dhe vendimit mbisankcionet penale nëse aktgjykimi kundershtohet për arsye të shkeljesesenciale të dispozitave të procedurëspenale dhe vertetimit të gabuar dhe jote plote të gjendjes faktike gjithnjë duhet propozua anulimin e tij ndërsandryshimin kur aktgjykimi kundershtohet për shkak të shkeljes së ligjitpenal dhe vendimit mbi denimin. 129
  • 68. E DREJTA PENALE (MATERIALE)E. ARSYET E USHTRIMIT TË ANKESES Kunder një aktgjykimi mund të ushtrohet ankese për shkak te shkeljesesenciale të dispozitave të procedurës penale, shkeljes së ligjit penal,vertetimit të gabuar dhe jo të plote të gjendjes faktike dhe vendimit mbisankcionet penale, konfiskimin e dobise pasurore të fituar me ane të veprëspenale, shpenzimeve të procedurëspenale, kerkesave pasurore juridike dhevendimit mbi publikimin e aktgjykimit. Çdo person që kryen vepër penale ka të drejtë që ndaj tij të zbatohetprocedurë e drejtë dhe e ligjshme. E drejtë dhe e ligjshme është vetem ajoprocedurë që është zbatur sipas dispozitave të KPPPK. Dispozitat eprocedurës penale mund të shkilen me aplikimin e tyre të gabueshem apo memosaplikimin e tyre. Shkeljet esenciale të dispozitave të procedurës penale mund të jete tëashtuquajtura absolute, neni 403 paragrafi 1, që gjithmone kanë për pasojeanulimin e aktgjykimit dhe ato relative, neni 403 paragrafi 2, që kushtimishtmund të kene për pasoje anulimin. Shkelja e ligjit penal ekziston çdo here kur një person është shpallefajtor për një vepër që nuk është vepër penale, është shpallur fajtor edhepseekzistojne rrethana që perjashtojne pergjegjesine e tij penale, eksiztojnerrethana që perjshtojne ndjekjen penale, lidhur me vepren penale ështëzbatur ligji i cili nuk mund të zbatohet, lidhur me vendimin mbi sankcionetpenale gjykata tejkalon kompetencat që ka në bazë të ligjit dhe kur nëdenimin e shqiptuar nuk është llogaritur apo është llogaritur gabimisht kohae kaluar në paraburgim apo denimi i vuajtur me pare. Për shkak të vertetimit të gabuar dhe jo të plote të gjendjes faktikenuk mund të ushtrohet ankese kundër aktgjykimit të marre në bazë tëpranimit të fajsise për të gjitha pikat e aktakuzes. Vertetimi i gabaur i gjendjes faktike do të thote vertetimi i gabuar indonje fakti të rendesishem në procedurë e që ka të beje me veprimet e tëpandehurit dhe pergjegjsine e tij penale.F. KUFINJET E SHQYRTIMIT TË ANKESES Qeshtja penale nxirret prane gjykatës së shkalles së dytë me ankese tëafatshme dhe të paraqitur nga personi me të drejtë ankese. Kur kundëraktgjykimit është paraqitur të pakten një ankese e tille gjykata e shkalles sëdytë sipas detyrës zyrtare e shqyrton aktgjykimin për shkeljet e caktuara të 130
  • 69. E DREJTA PENALE (MATERIALE)dispozitave të procedurëspenale dhe shkeljes së ligjit penal në dëm të tepandehurit. Sa u perket shkeljeve esenciale të dispozitave të procedurës penale,gjykata e shkalles së dytë aktgjykimin e shqyrton vetem lidhur me shkeljetnga nenparagrafi 1, piket 1,2,6, 8, 9, 10, 11. dhe 12 të nenit 403 dhe kurkonstaton së aktgjykimi permban këto shkelje ate e anulon sikur e anulonedhe nëse gjen së shqyrtimi gjyqesor është mbajtur në mungese të teakuzuarit në kundërshtim me dispozitat e KPPPK dhe në rastin kur ështëparapa mbrojtja e detyrueshme dhe i pandehuri nuk ka pasur mbrojtes. KPPPK nuk njeh mundesine e gjykimit të te pandehurit në mungesemirpo nen kushtet e parapara në dispozitat e nenit 336 paragrafi 2 ai mund tëlargohet nga gjykatorja për shkak të prishjes së rendit dhe mosnenshrtimit tëurdherave të kryetarit të trupit gjykues. Gjykata sipas detyrës zyrtare nuk shqyrton aktgjykimin lidhur meshkeljen e ligjit penal në dobi të te pandehurit por vetem ato në dëm të tij dhekur konstaton një shkelje të tille ndryshon aktgjykimin dhe eleminon shkeljene ligjit penal. Lidhur me ankesen e paraqitur në dobi të te pandehurit e cila nukpermban arsyet e kundershtimit dhe arsyetimin e ankeses gjykata sipasdetyrës zyrtare e shqyrton përveq për shkeljet e dispozitave të procedurësdheaplikimit të ligjit penal si edhe çdo aktgjykim tjeter lidhur me ankesen poredhe për vendimin mbi denimin dhe konfiskimin e dobise pasurore të fituarme vepër penale. Lidhur me vertetimin e gjendjes faktike gjykata nuk e shqyrtonaktgjykimin sipas detyrës zyrtare e lidhur me ankesen. Gjendjen faktike evlerson vetem atëherë kur ajo kundershtohet me ankese.G. VENDIMET E GJYKATËS SË SHKALLES SË DYTË LIDHUR MEANKESEN. Gjykata e shkalles së dytë me aktvendim e hudhe ankesen dhe anulonaktgjykimin, anulon aktgjykimin dhe refuzon aktakuzen ndërsa me aktgjykimverteton ose ndryshon aktgjykimin, ose ndryshon aktgjykimin lidhur meaplikimin e ligjit penal dhe vendimit mbi denimin dhe mund të shqiptoje edhevrejtjen gjyqësore.. Ankesa hudhet e palejuar me aktvendim kur është paraqitur ngapersoni pa të drejtë ankese, kur është terhjeke ndërsa e paafatshme kurështë paraqitur pas kalimit të afatit për ankese. Gjykata e shkalles së dytë refuzon aknesen dhe verteton aktgjykiminkur gjen së gjykata e shkalles së parë drejtë ka vertetua gjendjen faktike, 131
  • 70. E DREJTA PENALE (MATERIALE)aktgjykimi nuk permban shkelje esenciale të dispzoitave të procedurëspenaledhe ligjit penal dhe kur pajtohet me vendimin e denimit të shqiptuar meaktgjykim. Me këtë rast gjykata nuk i pranon pretendimet ankimore nëankesa dhe gjen së aktgjykimi nuk permban as shkelje të dispozitave tëprocedurëspenale dhe shkelje të ligjit penal për të cilat aktgjykimin eshqyrton sipas detyrës zyrtare. Vertetimi i gabuar dhe jo i plote i gjendjes faktike dhe shkeljetesenciale të dispozitave të procedurës penale nga neni 403 par. 1 kushtezojneanulimin e aktgjykimit.Shkelja e dispozitave të procedues penale nga neni403 paragrafi 2 kushtezojne shkeljen e aktgjykimit vetem atëherë kuraplikimi i gabuar apo mos aplikimi i tyre kanë shkelur të drejten në mbrojtjedhe kanë ndikuar apo mund të ndikojne me marrjen e vendimit të ligjshem.Vertetimi i gabuar e gjendjes faktike reflekotohet rendem në aplikimin e ligjitpenal ndërsa shkeljet esenciale tregojnë së vendimi gjyqësor nuk ështëmarre në procedurë të zbatuar sipas dispozitave të KPPPK Ndyshimi i aktgjykimit mund të behet vetem në drejtim të aplikimittë ligjit penal dhe lidhur me sankcionet penale. në dëm të te pandehuritatëherë kur akgjykimin e kanë kundershtua paditesi dhe i demtuari, në rastetkur kemi të bëjmë me vepren penale për të cilat ai mund ta kundershtojeaktgjykimit për arsye të vendimit mbi denimin. nëse keta dy pjesmarres nëprocedurë nuk e kanë kundershtua aktgjykimin për shkak të shkeljes së ligjitpenal gjykata e shkalles së dytë nuk eleminon shkeljen por vetem konstatonsë me aktgjykim është shkel ligji penal në dobi të te pandehurit. Aktgjykimi gykues mund të ndryshohet në lirues dhe ai lirues nëaktgjykim gjykues me aprovimin e ankeses kur gjykata e shkalles së dytëgjene së gjendja faktike me aktgjykimin e kundershtaur është vertetuar drejtëpor me zbatimin e drejtë të ligjit duhet marre aktgjykim tjeter, neni 426paragrafi 1.KAPITULLI XXXVIII - ANKESA KUNDËR AKTVENDIMIT Dispozitat ldhur me të drejten në ankese, neni 339, të drejten eterheqjes së ankeses, neni 400 paragrafi 5, permbajtjen e ankeses, neni 401,procedurën e ankimit neni 407, 409 dhe kufinjet e shqyrtimit të ankeses, neni419 zbatohen pershtatshmerisht edhe në procedurën e ankimit kundëraktvendimit. Ankesa kuder aktvendimeve të gjyqtarit të procedurës paraprake dhegjykatës së shkalles së parë është gjithnjë e lejuar vetem në rastet kur medispozitat e KPPPK thuhet shprehimisht së ajo nuk është e lejuar. 132
  • 71. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Kolegji prej tre gjyqtarve i gjykatës së shkalles së parë me aktvendimvendos lidhur me ankesat e paraqitura kundër aktvendimeve të gjyqtarit tëprocedurës paraprake dhe në rastin nga neni 317 paragrafi 2. ndërsa nëshkalle të parë vendos për propozimet për vazhdimin e paraburgimit, neni285 paragrafi 3 ose 306 paragrafi 4. Kunder aktvendimeve të kolegjit prej tre gjyqtarve të marre nëshkalle të dytë dhe kundër aktvendimeve të Gjykatës Supreme të Kosovësnuk është e lejuar ankesa.KAPITULLI XXXIX - MJETET E JASHTEZAKONSHME JURIDIKEA. RISHIKIMI I PROCEDURËS PENALERishikimi i procedurës penale në fakt do të thote perseritja e saj.Me ane të këtij mjeti të jashtezakonshme juridik aktgjykimi i formes së preremund të ndryshohet, sipas nenit 439, vetem sa i perket vendimit mbi denimindhe pa rishikimin e procedurës penale, në tri raste: - kur një person denohet me dy ose me shume aktgjykime dhe nuk janë zbatuar deispozitat mbi denimin unik për veprat penale në bashkim, - kur një personi në denimin unik i është perfshi edhe ndonje dënim i shqiptuar me parë me aktgjykim të mëparme e i cili dënim është perfshi në denimin unik dhe - pasi aktgjykimi të këtë marre formen e prere ai nuk mund të ekzekutohet nga së ndonje nga denimet veprat penale në bashkim, të perfshira në denimin unik, për shkak të amnistise, faljes apo arsyerave tjera. Ndryshimi i aktgjykimit për arsyet nga neni 439 paragrafi 2 behet meaktgjykim të cilin palet kanë të drejtë ta kundershtojne për arsye të shkeljessë ligjit penal dhe vendimit mbi denimin. Shkelja e ligjit penal mund tëqendroje në tejkalimin e autorizimeve që ka gjykata në bazë të ligjit me rastine shqiptimit të denimit. Rishikimi, perseritja, e procedurës penale lejohet vetem në dobi të tepandehurit ndërsa perjashtimisht edhe në dëm të tij. Rishikimi i procedurëspenale në dobi të te pandehurit nuk është i kufizuar me kohë dhe ai mund tëkerkohet edhe pasi ai të këtë vdekur, të këtë vuajtur denimin apo vepratpenale për të cilat është denuar dhe ka vuajte denimin të jene parashkrua,perfshi me amnisti apo falje. 133
  • 72. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Lejimin e rishikimit të procedures penale gjykata e merr meaktvendim dhe qeshtjen mund të kthej në fazen e shqyrtimit gjyqësor apohetimit. Rishikimi i procedures penale në dëm të te pandehurit lejohet kur meatktgjykim të formes së prere të marre në një procedurë tjeter, vertetohet sëaktgjykimi është bazuar në dokument të falsifikuar, deklarate të rreme tëdeshmitarit, ekspertit apo perkthyesit, aktgjykimi është pasoje e veprëspenale të gjyqtarit, gjyqtarit laik ose prokurorit publik apo policise gjyqsoreqë ka ndermarre veprime hetimore dhe së dokumenti i falsifikuar, deklarata erreme e deshmitarit, ekspertit, vepra penale e gjyqtarit, gjyqtarit laik,prokurorit publik apo pilicit gjyqesor janë kryer si pasoje e veprës penale tëte pandehurit apo personit të shtytur nga i pandehuri kundër deshmitarit,ekspertit, perkthyesit, gjyqtqarit, prokurorit publik, policit apo të afermeve tëtyre. Për lejimin e rishikimit të procedures penale në dobi të te pandehuritnevojitet të plotesohet cili do nga kushtet nga pese neparagrafet e paragrafit 1të nenit 442.B. ZBUTJA E JASHTEZAKONSHME E DENIMIT Zbutja e jashtezakonshme e denimit ka për qellim gjykimin medenimme të bute për vepren e njëjtë penale lidhur me të cilen është marreaktgjykimi i formes së prere. në kërkesë mund të paraqiten rrethana tërëndësishme për lartesine e denimit e të cilat lejojne zbutjen ejashtezakonshem të denimit. Këto rrethana mund të jene të reja, të paraqiturapas shqiptimit të denimit apo të vjetra të cilat kanë ekzistuar në kohen emarrjes së aktgjykimit për të cilat gjykata nuk ka pasur dijeni. Rrethanat e reja kanë të bëjne kryesisht me rrethana nen të cilat jetoni pandehuri, gjendjen e tij statusore, shendetin e tij, situaten e tij materiale,eliminimin vullnetar të pasojave të veprës penale kur ato mund të eliminohenndërsa si rrethana që kanë ekzistuar në kohen e marrjes së aktgjykimit e përtë cilat gjykata nuk ka pasur dijeni mund të jene të gjitha rrethanat merendesi për matjen e denimit të cilat me rastin e shqiptimit të denimit nukjanë vlersuar nga së edhe pse ato kanë ekzistuar nuk është ditur për to. Keto rrethana të reja të paraqituara pas plotfuqishmerise sëaktgjykimit dhe ato që kanë ekzistuar me rastin e marrjes së tij e por për tëcilat gjykata nuk ka pasur dijeni duhet të jene të atilla që me gjase do tëndikonin që i pandehuri të gjykohet me dënim me të bute. 134
  • 73. E DREJTA PENALE (MATERIALE)C. KERKESA PËR MBROJTJE TË LIGJSHMERISE Kekrekesa për mbrojtje të ligjshmerise mund të paraqitet kundërvendimit të formes së prere të gjykatës dhe procedurës gjyqsore në bazë të sëcilës vendimi është marre. Kerkesa për mbrojtje të ligjshmerise mund të paraqitet për shkak tëshkeljes së ligjit penal, në dëm dhe në dobi të te pandehurit, për shkak tëshkeljeve esenciale të dispozitave të procedurës penale dhe shkeljes së cilesdo dispozite të KPPPK kur shkelja e tille ka ndikuar në ligjshmerine evendimit gjyqesor. Lidhur me kërkesën për mbrojtje të ligjshmerise në dëm të tepandehurit gjykata nuk ndryshon aktgjykimin vetem konstaton shkeljen eligjit penal dhe një vendim ti tille ka rendesi vetem për nderitmin e praktikesgjyqesore dhe aplikimit të drejtë të ligjit penal në të ardhmen. Me aktvendimet mbi caktimin dhe vazhdimin e paraburgimit nukperfundon procedura penale me vendim të formes së prere mirëpo edhekundër ketyre vendimeve të gjykatës është e lejuar kerkesa për mbrojtje tëligjshmerise. Kerkesa për rishqyrtim të jashtezakonshem të aktgjykimit të formessë prere, mjet i jashtzakonshem juridik sipas ligjit të meparme, me nuk mundtë paraqitet pa marre parasysh së procedura penale perfundohet me dispozitate ligjit të meparm të procedurës penale nga së tani të drejten e paraqitjes sëkerkeses për mbrojtje të ligjshmerise e ka edhe i pandehuri. 135
  • 74. E DREJTA PENALE (MATERIALE)PJESA E GJASHTEPROCEDURA E SHKURTER, DHENIA E URDHERITNDESHKIMOR DHE SHQIPTIMI i VREJTJESGJYQSORE.KAPITULLI XL - PROCEDURA E SHKURTERA. AKTET ME TË CILAT FILLOHET PROCEDURA E SHKURTERDHE PERMBAJTJA E TYRE. Padites të autorizuar për fillimin e procedurës se shkurter janëprokurori publik, paditesi subsidiar dhe paditesi privat. Prokurori publik dhepaditesi subsidiar procedurën e fillojne me propozim akuze ndërsa paditesiprivat me padi private. Propozimakuza dhe padia private nuk konfirmohen sepse nëprocedurë të shkurter nuk ka procedurë për konfirmimin e aktakuzes. Propozimakuza dhe padia private janë parashtresa dhe ato duhet tëpermbajne të gjitha të dhënat e nevojshme për të mund me veprua sipas tyre. Propozimakuza dhe padia privat mund të mos permbajne arsyetimin.B. PRABURGIMI NË PROCEDURË TË SHKURTER Arsyet për caktimin e paraburgimit janë ekzistimi i dyshimit tëbazuar së i pandehuri ka krye vepër penale dhe së masat tjera nga neni 268paragrafi 1 nuk janë të mjaftura për sigurine e pranise së të tij në procedure. Rrethanat tjera që tregojnë së ekziston reziku nga ikja duhet të jene tëatilla që tregojnë qarte rrezikun e tille. Për arsyet nga piket (ii) dhe (iii) të paragrafit 2 të paragrafit 1 tënenit 281 paraburgimi mund të caktohet vetem për veprat penale kundërrendit publik dhe veprimeve ligjore, veprat penale kundër integritetit seksual,veprat penale me element dhune të denueshme me me tepër së dy vjetburgim dhe të gjitha veprat e parapara me KPPK për të cilat është paraparedenimi me tri vjet burgim. 136
  • 75. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Kohezgjatja e paraburgimit në procedurën paraprake para paraqitjessë propozim akuzes është e kufizuar në 15 dite ndërsa pas paraqitjes sëpropozimakuzes kohëzgjatja e parabaurgimit nuk është e kufizuar. Derisa në procedurën e rregullt trupi gjykues apo kryetari i trupitgjykues detyrohen të shqyrtojn çdo dy muaj nëse ekzistojne ende shkaqet përtë cilat parabuargimi është caktuar apo vazhduar në procedurën e shkurter kjoshqyrtohet pas kalimit të çdo muaji.C. HUDHJA E PROPOZIMAKUZES OSE PADISE PRIVATE. Për të gjitha arsyet për të cilat gjyqtari për konfirmim të aktakuzesmund ta hudhe aktakuzen propozimakuzen dhe padine private mund ti hudheedhe gjyqtari. Propozimakuza dhe padia private hudhen me aktvendim të arsyetuarkundër të cilit është e lejuar ankesa kolegjit prej tre gjyqtarve.KAPITULLI XLIPRODEDURA PËR DHENIEN E URDHERIT NDESHKIMOR Dhenien e urdherit ndeshkimor mund ta kerkoje vetem prokuroripublik. Kerkesa për dhenien e urdherit ndeshkimor paraqitet mepropozimakuze. Me kërkesë për urdher ndeshkimor prokurori publik mund tëkerkoje vetem denimin me gjobe si dënim kryesor, denimet plotesuesendalimin e drejtimit të automjetit, konfiskimin e sendit, vrejtejn gjyqsore,urdherin për publikimin e aktgjykimit dhe konfiskimin e dobise pasurore tëfituar me vepër penale. Kerkesen për dhenien e urdherit ndeshkimor e hudhe gjyqtari kurgjene së vepra nuk është vepër penale për të cilen mund të kerkohet dhenia eurdherit, kur në kërkesë është kerkuar shqiptimi i denimit i cili nuk mund tëshqiptohet me urdher dhe kur gjyqtari vlerson së të dhënat ngapropozimakuza nuk ofrojne bazë të mjatftueshme për dhenien e urdheritndeshkimor apo shqiptimin e denimit dhe denimeve alternative të kerkuara. Ne rastin e hudhjes së kerkeses procedura penale nuk pushohet dheajo vazhdohet sipas propozimakuzes. Urdheri ndeshkimor ipet me aktgjykim dhe kundër tij i pandehuri dhembrojtësi kanë të drejtë kundershtimi. Paraqitja e kundershtimit nga ipandehuri ose mbrojtësi e bene aktgjykimin për dhenien e urdheritndeshkimor të paqene dhe procedura vazhdohet sipas propozimakuzes. 137
  • 76. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Prokurori publik nuk mund ta kundershoje aktgjykimin mbi dheniene urdherit ndeshkimor sepse gjykata jep urdherin vetem nëse pajtohet tëshqiptoi llojin e denimit, denimin ose denimet plotesuese dhe konfiskimin edobise pasurore që ka kerkua prokurori publik dhe nga së kundershtimi nuk enxjer qeshtjen për vendosje në shkalle të dyte.KAPITULLI XLII SHQIPTIMI I VREJTEJES GJYQESORE Vrejtja gjyqesore shqiptohet vetem me aktgjykim me të cilinvertetohet së i pandehuri ka krye vepren e caktuar penale dhe së ështëpenalisht pergjegjes për kryerjen e saj. Ne dispozitiv të aktgjykimit i pandehuri nuk shpallet fajtor mirpo nëtë shenohen koha, vnedi dhe menyra e kryerjes e veprës penale, pasojat eveprës spenale dhe kualifikimi juridik i saj. Qellimi i vrejtejes gjyqesoreështë qortimi i të pandehurit kur gjykata gjen së vetem me vrejteje gjyqsoremund të arrihet qellimi i denimit. Vrejtja gjyqesore shqiptohet vetem përvepra penale të denueshme me dënim deri në një vit burgim apo me gjobedhe në kushte të parapara me ligj edhe për vepra penale të denueshme meburgim gjer me tri vjet. Për vepra penale të kryera në bashkim vrejtjagjyqesore mund të shqiptohet vetem atëherë kur ajo mund të shqiptohet përsecilen nga veprat penale të kryera në bashkim. Kunder aktgjykimit mbi shqiptimin e vrejtjes gjyqesore është e lejuarankesa sipas të gjitha bazave për të cilat mund të kundrshtohet aktgjykimi,përveq arsyeve nga neni 402 par. 1 neparagrafi 4 sepse vrejtja gjyqsore nukështë sankcion penal dhe aktgjykimi mbi shqiptimin e vrejtjes gjyqsoreduhet të permbaje edhe arsyetimin për lidhur gjendjen faktike, aplikimin eligjit penal dhe arsyet për të cilat gjykata të pandehurit i shqipton vrejtjengjyqesore. Me aktgjykim mbi vrejtjen gjyqesore mund të vendoset: për masat etrajtimit të detyrueshem për rehabilitim, për konfiskimin e dobise pasurore tëfituar me ane të veprës penale, shpenzimeve të procedurës penale dhekerkesave pasurore juridke dhe aktgjykimi duhet të permbaje arsyera lidhurme secilin nga këto vendime. 138
  • 77. E DREJTA PENALE (MATERIALE)PJESA E SHTATËPROCEDURAT E VECANTAKAPITULLI XLIII - PROCEDURA NDAJ PERSONAVE TË CILETKANË KRYE VEPËR PENALE NEN NDIKIMIN E ALKOOLIT OSETË DROGES. Masa e trajtimit të detyrushem për rehabilitimin e kryresve tëveprave penale të varur nga alkooli dhe dorga shqiptohet me aktgjykimdenues dhe me aktgjykim me të cilin eshe shqiptuar vrejtja gjyqsore. këtomasa ekzekutohen pavarsisht asaj së i pandehuri është në liri apo jo. Koha e qendrimit në institucionin shendetesor në të cilin zbatohenmasa llogaritet në denimin e shqiptuar me burgim. Kohezgjatja e mases nuk caktohet me aktgjykim dhe varet ngasuksesi i trajtimit ndërsa gjykata është e detyruar që çdo dy muaj të vendossipas detyrës zyrtare së a ekzistojne ende kushtet për zbatimin e kesaj mase. Zbatimi i mases pushon kur trajtimi i detyrueshem dhe rehabilitimime nuk është i nevojshem. Kur masa e trajtimit të detyrueshem ështëshqiptuar bashke me dënim me burgim ajo nuk mund të zgjase me shume sëdenimi me burgim ndërsa nëse ajo është shqiptuar bashke me denimin megjobe, me vrejtje gjyqsore apo me lirim nga denimi ajo mund të zgjase me sëshumti 2 vite, neni 77 paragrafi 3 i KPPK.KAPITULLI XLIV - PROCEDURA E KONFISKIMIT Sipas KPPK, neni 60 nga kryesi mund mirren sendet me të cilat ështëkrye vepra penale, sendet e dedikuara për kryerjen e veprës penale dhe sendete perfituara me ane të veprës penale. në dispozitat e KPPK, lidhur me veprate caktura penale parashihet marrja e detyrueshme e sendit, vepra penale nganeni 222, 223, 224, 240, 241 etj. Keto sende në parim mirren me aktgjykim me të cilin i pandehurishpallet fajtor apo i shqiptohet vjretja gjyqsore apo me aktvendim me të cilinshqiptohet masa e trajtimit të detyrueshem për rehabilitim të kryresve tëveprave penale të varur nga alkooli ose droga.. 139
  • 78. E DREJTA PENALE (MATERIALE) Nje procedurë e filluar penale mund të pushohet nga prokurori publiknë fazen e hetimit apo nga gjykata në procedurën e konfirmimit të atakuzes,në shqyrtimin gjyqesor dhe në procedurën e shkurter nga një gjyqëtar ivetem. I pandehuri mund të lirohet nga aktakuza apo të refuzohet aktakuza eparaqitur ndaj tij. të gjitha këto janë vendime me të cilat ai nuk shpallet fajtor.Mirpo pa marre parasysh së ai nuk shpallet fajtor nga i pandehuri duhet tëkonfiskohen sendet që mund të perdoren për kryerjen e veprës penale dhe kurmarrjen e sendit të tille e kerkon interesi i sigurise publike apo arsyet emoralit. Varesisht nga faza në të cilen është pushuar procedura penaleaktvendimin mbi marrjen e sendit mund ta merr prokurori publik apo gjykata.kundër aktvendimit gjithnjë është e lejuar ankese. Lidhur me ankesen eprokurorit publik vendos kolegji prej tre gjyqtarve i gjykatës prane të cilës kakompetencë të veproj prokurori publik që ka marre aktvendimin. Kur aktvendimin e merr gjyakta ajo është në perberje të kolegjit prejtre gjyqtareve dhe lidhur me ankesen vendos kolegji prej tre gjyqtarve igjykatës me të larte. Askush nuk mund të mbaje dobine pasurore të fituar me ane të veprëspenale prandej organet e zbatimit të ligjit, policia, sherbimi doganor,prokurori publik dhe gjykatat janë të detyruara që sipas detyrës zyrtare tavërtetojnë këtë dobi. Dobia e tille pasurore mund të konfiskohet nga cili doperson të i cili gjendet ajo. Me qellim të vertetimit të saj është e nevojshme zbatimi i hetimeveintegrale që është një hetim paralel i veprës penale dhe hetimet financiare.Hetimet financiare kanë të bëjnë me vertetimin e vendndodhjes së dobisepasurore, sasine e saj dhe pronesine, posedimin dhe qarkullimin e saj. Nëse kryesi i veprës penale i ka tjetersua sendet e perfitura me vepërpenale dhe i ka shendrua në para marrja e parave nuk mund të mirret medispozitat e marrjes së sendit por me dispozitat për konfiskimit të dobisepasurore. 140
  • 79. E DREJTA PENALE (MATERIALE)KAPITULLI XLIXPROCEDURA PËR KOMPENSIMIN E DËMIT, REHABILITIMITDHE PËR USHTRIMIN E TË DREJTAVE TË TJERA TËPERSONAVE TË DENUAR OSE TË ARRESTUAR PA ARSYE.PROCEDURA PËR KOMPENSIMIN E DEMIT Personi mud të denohet apo arrestohet pa arsye për shkak tëprocedures penale që i ka parapri denimit dhe si pasoje e denimi apoarrestimit të paarsye ai mund të pesoje dëm material për kompenzimin e tëcilit ka të drejtë sipas dispozitave të këtij kapitulli. Te drejtë për kompenzimin e demit nuk ka i denuari nëse ai ështëdenuar në bazë të pohimit të rreme së është kryes i veprës penale përveqnëse ai ka qene i shternguar ta pohoje rrejshem kryerjen e saj, nëse procedurae re ka perfunduar me aktgjykim me të cilin refuzohet aktakuza e paditesitsubsidiar apo privat ndërsa refuzimi është pasoje e mareveshtjes së tëpandehurit me paditesin subsidiar apo privat dhe nëse në procedurën erishikimint është refuzua aktakuza për shkak të moskompetences së gjykatësndërsa paditesi i autorizuar ka ndermarr ndjekjen prane gjykatës kompetente. Kerkesa për kompenzimin e dëmit mund të realizohet në procedurëadministrative dhe i denuari apo i arrestuari pa arsye së pari duhet ti drejtohetme kërkesë për kompenzim organit publik për qeshtje gjyqsore, Keshillitgjyqësor të Kosoves, dhe nëse nuk arrin ta kompenzoje demin memareveshtje ka të drejtë ti drejtohet gjykatës kompetente për të kerkuarkompenzimin e demit në procedurë civile. Kerksa për kompenzimin e dëmit parashkruehet me kalimin e triviteve nga dita kur aktgjykimi me të cilin ai në procedurën e re është liruanga aktakuza apo aktakuza është refuzuar me vendim të formes së prere. Dëmi në kompenzimin e të cilit ka të drejtë i denuari apo i arrestuaripa asrye është dëm material dhe jomaterial. Trashigimtaret e të denuarit apotë arresutarit pa asrsye kanë të drejtë në kompenzimin e demit material porjo edhe të atij jomaterial. Në se i denuari gjatë jetes ka hjeke dore nga e drejtanë kompenzim të dëmit trashigimtaret nuk kanë të drejtë të paraqesinkërkesën për kompenzim. Paraburgimi është heqje e lirise duhet të llogaritet në denimin eshqiptuar prandej personi që gjatë procedurëspenale ka qene në paraburgimdhe me aktgjykim të formes së prere është liruar nga aktakuza apo ndaj tijështë refuzuar aktakuza ka të drejtë në kompenzimin e demit për kohen ekaluar në parabrugim. 141
  • 80. E DREJTA PENALE (MATERIALE)KAPITULLI XL PROCEDURA PËR DHENIEN ELETERRRESHTIMIT DHE SHPALLJEVE PUBLIKE Për të urdheruar leshimin e fleterreshtimit duhet plotesuarkumulativisht tri kushte. i pandehuri duhet të gjendet në arrati, ndaj tij duhettë jete filluar procedura penale për vepër penale që ndiqet sipas detyrëszyrtare dhe vepra penale duhet të jete e atille që për të mund të shqiptohetdënim me dy vjet burgim ose dënim me i rende. Arsye tjera për të urdheruar leshimin fleterreshtimit janëmosmundesia e sigurise së të pandehurit në procedurë në bazë të fletearrestitdhe kur nuk mund të ekzekutohet aktvendimi mbi caktimin e paraburgimittë caktuar në bazë të dispozitave të neneve 271 paragrafi 3, 272 paragrafi5, dhe 273 paragrafi 4 me të cilat raste nuk mbahet seanca e degjimit përcaktimin e paraburgimit. Ne procedurën paraprake leshimin e leterreshtimit e urdherongjyqtari i procedures paraprake në propozim të prokurorit publik ndërsa nëprocedurën pas ngaritjes së aktit akuzues kryetari i trupit gjykues. Ndaj personave të denuar të arratisur nga institucioni për vuajtje tëdenimit apo institucioni ku zbatohet masa e trajtimit të detyrueshem eshqiptuar bashke me denimin me heqje liria leshimin e leterreshtimit eurdheron drjetori i institucionit. Leterreshtimin e ekzekuton policia pa marre parasysh së kush kaurdheruar leshimin, gjykata apo drejtori i institucionit. 142
  • 81. E DREJTA E PROCEDURES PENALESHEMBUJ TË AKTEVE TË PROKURORIT PUBLIK NËPROCEDURËN PENALE 1. MENDIMI I PROKURORIT LIDHUR ME KONFLIKTIN E KOMPETENCËS.REPUBLIKA E KOSOVËSPROKURORIA PUBLIKE E QARKUTPPN nr. 7/08Date 10.08.2008P R I SH T I N Ë( në shembujt në vazhdim “ emërtimi i prokurorisë”GJYKATËS SË QARKUTP R I SH T I N Ë( në shembujt në vazhdim “ emërtimi i gjykatës”Ua kthej shkresat e lëndës PN. nr. 7/08 dhe në bazë të nenit 39 paragrafi 2 tëKPPPK japMENDIMPër të vepruar ne çështjen penale e të pandehurit H.H. nga PodujevaKompetencë territoriale ka Gjykata Komunale në Podujeve.ArsyetimProkuroria Publike Komunale ne Prishtine, Gjykatës Komunale ne Podujeve,i ka paraqitur propozim akuzën PP. nr. 7/08 date 10.07.2008, kundër tepandehurit HH nga Podujeva për shkak te veprës penale Vjedhje pylli nganeni 285 paragrafi 2 te KPPK.Gjykata Komunale në Podujeve me aktvendimin P. nr. 7/08 date 10.07.2008ka shpallur jokompetenten territoriale dhe shkresat e lendes ia ka dërguarGjykatës Komunale në Prishtine.Gjykata Komunale ne Prishtine pretendon se nuk ka Kompetence territoriale 143
  • 82. E DREJTA E PROCEDURES PENALE për te vendosur këtë çështje penale dhe ka filluar konfliktin e kompetencës.që është në territorin e Vepra penale është kryer në vendin e quajtur Komunës së Podujevës ndërsa i pandehuri është zënë nga roja e pyllit në , Komuna e Prishtinës, duke transportuar drunjte e prere për në treg me qëllim qe ti shesë. Nga se dihet vendi i kryerjes se veprës penale dhe se ai është në territorin e Komunës së Podujevës, kompetencë territoriale e Gjykatës Komunale në Podujeve është të gjykoj çështjen penale e të pandehurit HH pa marre parasysh se ai është zënë në territorin e Komunës së Prishtinës, duke transportuar drunjte për t’i shitur në treg. PROKURORI PUBLIK Nëse ky konflikt i kompetencës do të ishte në mes te Gjykatës Komunale ne Podujeve dhe asaj ne Mitrovice, te cilat gjykate drejtpërdrejte me te larte e kane Gjykatën Supreme te Kosovës këtë konflikt te kompetencës do ta zgjidhte ajo gjykate dhe mendimin do ta jepte Prokurori i Prokurorisë Publike te Kosovës. 2. PROCESVERBAL MBI PRANIMIN E PROPOZIMIT TË TË DEMTUARIT PËR NDJEKJE PENALE Emërtimi i prokurorisë. (komunale) Procesverbal mbi pranimin e propozimit të të dëmtuarit për ndjekje penale Të pranishëm Prokurori i Shtetit K.K Sekretarja Juridike A.A I dëmtuari G.G. Filluar ne ora 10,00 Policia e Kosovës, Stacioni nr. 1 i Policisë në Prishtine, ka paraqitur kallëzim 144
  • 83. E DREJTA E PROCEDURES PENALEpenal kundër HH nga Prishtina për shkak te dyshimit te arsyeshëm se ai kakrye veprën penale Shpërdorim nga neni 257 paragrafi 5. Policia nuk kadëgjuar të dëmtuarin G.G. në procedurën paraprake.Unë thirra të dëmtuarin G.G. dhe e njoftova për kallëzimin penal dhe tëdrejtën e tij që të deklarohet lidhur me faktin se a dëshiron të ndiqet penalishti pandehuri HH. Dhe pas kësaj aiDeklaroiTe pandehurin e kam fqinje dhe është rritur me fëmijët e mi. Ai kur ka gjeturkuletën time, para shtëpisë time ka mund te kuptoje se është e imja nga se nëkuletë kam pasur letërnjoftimin dhe kartelën e identitetit për pune. Policia meka kthye kuletën me 10 euro por jo edhe dokumentet e për të cilat me kanjoftuar se i pandehuri i kishte hedh në kontejner . Për këtë arsye unë Ju dhepropozimin për ndjekje dhe njëherësh praqes kërkese për kompensimin edëmit ne shume prej 70 euro për parat qe i kam pasur ne kulete e te cilat ipandehuri i ka përvetësuar dhe 20 euro për fitimin e humbur nga se me ështëdashur të humb një ditë pune për të nxjerr letërnjoftimin e ri.U krye ne ora 1.15I dëmtuariE vërtetojnëProkurori publikSekretarja juridike 145
  • 84. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 3. PROCESVERBAL MBI MARRJEN E DËSHMITARIT NË PYETJE NË HETIME.Emërtimi i prokurorisëProcesverbal mbi marrjen e dëshmitarit në pyetjeI hartuar nga Prokurori publik me datë 10.08.2008, me rastin e marrjes nëpyetje të dëshmitarit SS nga Prishtina, në çështjen penale të të pandehurit HHdhe PP nga Prishtina për shkak të veprës penale Shantazhi nga neni 268paragrafi 2 lidhur me paragrafin 1 lidhur me nenin 23 të KPPK.Të pranishëm:Prokurori publikSekretarja JuridikeDëshmitari- i dëmtuariMbrojtësi i të pandehurit HHMbrojtësi i të pandehurit PPFilluar në ora 10.Të dhënat personale të dëshmitarit. Dëshmitari të pandehurin e ka, nip, djalëtë vëllait.Ngase te pandehurin HH e keni nip, djalë të vëllait, Ju njoftoje se në bazë tënenit 160 paragrafi 1 nënparagrafi 2 të KPPK jeni i liruar nga detyra edëshmisë. Nga se jeni i liruar nga kjo detyre për te pandehurin HH, ne baze tenenit 160 paragrafi 5, jeni i liruar edhe nga detyra e dëshmisë ndaj tëpandehurit PP, sepse ndaj tyre zbatoj hetimin se veprën penale e kane krye nëbashkëkryerje dhe se dëshmia e Juaj nuk mund të kufizohet vetëm në tëpandehurin PP.Dëshmitari deklaroi se e ka kuptuar njoftimin dhe deklaroi se do te dëshmojë. nënshkrimi i dëshmitarit.Ju deklaruat se do të dëshmoni dhe unë ju udhëzojë se nuk jeni i detyruar tëpërgjigjeni ne pyetjet konkrete, kur ka gjase se me përgjigje në atë pyetje do 146
  • 85. E DREJTA E PROCEDURES PENALE ta veni veten ose ndonjë person të afërm para turpit te rende, demit te konsiderueshëm material apo ndjekjes penale. Ju tërheq vërejtjen se jeni te detyruar të flisni të vërtetën, se nuk guxoni te heshtni asgjë që dini dhe njëherësh Ju beje me dije se dhënia e dëshmisë së rreme, është vepër penale Deklarim i rreme nga neni 307 I KPPK Dëshmitari deklaroi se e ka kuptuar udhëzimin dhe vërejtjen , nënshkrimi i dëshmitarit. Deklarata e dëshmitarit. Deklarata e dëshmitarit duhet shënuar në procesverbal në mënyrë sa më besnike dhe me fjalët qe i ka thëne vete dëshmitari. Nuk duhen shënuar fjalë të cilat dëshmitari nuk i kupton dhe për të cilat ne shqyrtimin gjyqësor, mund të thotë se nuk janë fjalë të tij. Në procesverbal nuk duhet shënuar pyetjet por vetëm përgjigjet e dëshmitarit. Pyetjet duhet shënuar vetëm nëse paraqitja e pyetjes konkrete është kundërshtuar nga ndonjë pjesëmarrës në procedure dhe është paraqitur edhe përkundër kundërshtimit. Pasi prokurori publik të merre dëshmitarin në pyetje atij pyetje mund ti bëjnë edhe mbrojtësit e të pandehurve. Nuk është e nevojshme as shënimi i pyetjeve të mbrojtësve por vetëm përgjigjet e dëshmitarit. Shënohen vetëm pyetjet te cilat prokurori publik ka refuzuar ti parashtrohen dëshmitarit nga ana e mbrojtësve. Unë e udhëzova të dëmtuarin në të drejtën e paraqitjes se kërkesës pasurore juridike dhe ai deklaroi; i bashkëngjitëm ndjekjes penale mirëpo, nuk parashtroj kërkesë pasurore- juridike nga se jam zhdëmtuar në tërësi, më janë kthyer 5.000 euro të cilat nga të pandehurit i ka konfiskua policia. Ne procesverbal, nëse ai është lexuar, konstatohet se është lexuar dhe se a ka vërejtje në atë që është konstatua ne procesverbal. U krye ne ora 11.00 Dëshmitari Mbrojtësi i te pandehurit HH Mbrojtësi i te pandehurit PP E vërtetojnë Prokurori publik Sekretarja juridike.147
  • 86. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 4. PROCESVERBAL MBI PRANIMIN E KALLXIMIT PENAL NGA PROKURORI I SHTETIT.Emërtimi i prokurorisëProcesverbal mbi pranimin e kallëzimit penalI hartuar me 10.08.2008 nga Prokurori publik KK me rastin e pranimit tëkallëzimit penal nga përfaqësuesi ligjor i të dëmtuarit.Të pranishëmProkurori publikSekretarja JuridikePërfaqësuesi ligjor i të dëmtuarës.Filluar në ora 10.Pa ftese u paraqit në Prokurorinë e Shtetit DD përfaqësues ligjor i tëdëmtuarit të mitur FF dhe kërkoi të paraqes kallëzim penal. Legjitimitetin evet se është përfaqësues ligjor i të miturit e vërteton në certifikatën nga libriamze për të miturin.Unë e njoftova përfaqësuesin ligjor të të dëmtuarit se kallëzimi i rremeparaqet vepër penale Lajmërim i rremë nga neni 306 te KPPK.Përfaqësuesi ligjor i të dëmtuarit deklaroi se ka kuptuar paralajmërimin. nënshkrimi i përfaqësuesit ligjor.Deklarata e përfaqësuesit ligjor:Me ish bashkëshorten time kam zgjidhur martesën në vitin 2000. Qe te trefëmijët e tone i janë ndare me vendim të gjykatës. Ajo para dy vitesh ështëmartuar me I.I. nga Prishtina. Unë kam kontakt te rregullte me ta e sidomosme te miturën, vajzën time, të dëmtuarën. Ajo bashke me dy fëmijët tjerë,vëllezërit e saj, po ashtu të mitur, vjen në shtëpinë time gjate çdo vikendi.Kohëve te fundit kam vërejt se është e trishtuar dhe se ka një problem te ciline mban sekret. Dje ishte vajza ime prapë dhe me tregoi se tani e tre muaj,shpeshherë natën e trazon njerku i saj I.I. Herën e fundit ai e kishte sulmuar 148
  • 87. E DREJTA E PROCEDURES PENALEseksualisht me 06.08.2008. Derisa ajo ishte duke fjetur ai për qellim seksualee ka preke duke e ledhatuar në gjinj dhe organ seksual. Vajza me ka treguarse i ka tregua te ëmës por se nuk ka gjetur mirëkuptim te ajo, nga se ajomendon se vajza e jone po trillon. Ajo për këtë i kishte treguar shoqes seklasës DD dhe edhe kujdestares së klasës J.J. Kujdestarja i kishte premtuar sedo te bisedoje me te ëmën e saj dhe për ketë qellim atë e kishte ftuar neshkolle me 08.08.2008. Pasi ishte kthyer në shtëpi e ëma e kishte qortuar psei kishte treguar kujdestares dhe prapë i kishte thënë se ajo po trillon nga senjerku i saj është njeri i mire dhe nuk do ta bënte kur një gjë të tillë. Vajzaime ka 14 vjet. Unë nuk e kam paraqitur rastin ne polici.Kërkoj te filloni procedurën penale kundër I.I. nëse këto veprime te tijparaqesin vepër penale. Propozoj te thirrni si dëshmitar shoqen e saj të klasësDD, Kujdestaren e saj të klasës JJ dhe mua dhe të miturën.U krye ne ora 11.00Përfaqësuesi ligjor i dëmtuarësE vërtetojnëProkurori publikSekretarja juridike. 149
  • 88. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 5. AKTVENDIM I PROKURORIT MBI HUDHJEN E KALLËZIMIT PENAL Emërtimi i prokurorisë Prokurori i Shtetit I.I. me sekretaren juridike VV ne baze te nenit 208 paragrafi 1 në 2 I KPPPK merr AKTVENDIM Hedhet kallëzimi penal i Policisë së Kosovës, Stacioni i Policisë nr. 1 nei paraqitur datë Prishtine nr.kundër tepandehuritHH ngaPrishtina për shkak të veprës penale Vjedhje e rë nga neni 253 paragrafi 1 nënparagrafi 2 i KPPK. Arsyetim Policia e Kosovës, Stacioni i Policisë nr. 1 ne Prishtine ka paraqitur kallëzimin penal kundër te pandehurit HH për shkak të veprës penale Vjedhje e rënde nga neni 253 paragrafi 1 nënparagrafi 2 I KPPK. Nga kallëzimi penal rrjedh se i pandehuri veprën penale e ka krye në dë të axhës se tij, te dëmtuarit DH i cili është me punë të përkohshme në Zvicër. Me 08.10.2008 kam ftuar në bisede të dëmtuarin në bazë të autorizimeve nga neni 209 paragrafi 2 te KPPPK dhe i dëmtuari me atë rast ka deklaruar se nuk është i pajtimit qe i pandehuri HH te ndiqet penalisht dhe nuk me ka dhëne propozimin për ndjekje penale. Ndjekja për veprën penale Vjedhje e rende nga një 253 paragrafi 1 nënparagrafi 2 i KPPK kur është kryer në dëm të personit me te cilin kryerësi ka lidhje familjare, ai me axhën e vet është ne shkallen e trete të gjinisë se gjakut në vijë anësore, ndërmerret sipas propozimit. Ngase nuk kam propozimin e te dëmtuarit për ndjekje penale nuk jam paditës i autorizuar për të ndërmarrë ndjekjen penale sipas detyrës zyrtare. PROKURORI PUBLIK 150
  • 89. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 6. NJOHTIM I POLICISE PER HUDHJEN E KALLXIMIT PENAL Emërtimi i prokurorisë POLICIA E KOSOVES Stacioni i Policisë nr. 1 P R I SH T I N Ekam hedh kallëzimin e date Ju njoftoje se me aktvendimin PP nr.të paraqitur datë Juaj penal nrkundër HHpër shkak tëveprës penale Vjedhje e rënde nga neni 253 paragrafi 1 nenparagrafi 2 i KPPK për arsye se i dëmtuari D.H. nuk me ka dhëne propozimin për ndjekje penale. Në bazë të nenit 275 ndjekja penale, në mes tjerash, edhe për veprën penale Vjedhje e rënde nga neni 253 I KPPK kur kryesi është në marrëdhënie familjare me të dëmtuarin ndërmerret sipas propozimit dhe nga se ketë propozim, nuk kam mund ta siguroi nga i dëmtuarit D.H., Përndryshe axhe i te pandehurit, unë nuk jam paditës i autorizuar për te ndërmarrë ndjekjen penale sipas detyrës zyrtare. PROKURORI PUBLIK. 7. NJOHTIM I TE DEMTUARIT PER HUDJEN E KALLXIMIT PENAL Emërtimi i prokurorisë Emri dhe adresa e të dëmtuarit.kam parashtruar datë Ju njoftojë se me aktvendimin PP. nr. kallëzimin penal te Policia e Kosovës, Stacioni i Policisë nr. 1 ne Prishtine nr.të paraqitur datëkundër tëpandehuritHH përshkak tëvepër penale Mashtrim nga neni 261 paragrafi 2 lidhur me paragrafin 1 të KPPK
  • 90. dhe se në afat prej 8 ditësh nga dita e pranimit të këtij njoftimi, ne baze tenenit 62 paragrafi 2 te KPPPK keni te drejte te ndërmerrni ndjekjen penalepranë Gjykatës Komunale ne Prishtine.Ndjekjen penale mund ta ndërmerrni duke paraqitur padi private, ndërsa ngazyra ime i keni ne dispozicion te gjitha shkresat te cilat i disponoj. 151
  • 91. E DREJTA E PROCEDURES PENALEKallëzimin penal e kam hedh nga se kam gjetur se vepra penale të cilën ju ekeni paraqitur në polici, nuk është vepër penale por raport juridiko civil, dheçështje e broqit.PROKURORI PUBLIK. 8. AUTROZIM I PROKURORI PER ARRESTIM DHE NDALIMEmërtimi i prokurorisëPOLICIA E KOSOVESStacioni i Policisë nr. 1P R I SH T I N EProkurori publik, I.I. me sekretaren juridike V.V. në bazë të nenit 212paragrafi 2 të KPPPKAutorizonPolicinë e Kosovës ta arrestoje menjëherë posa ta gjeje te dyshuarin HH ngaPrishtina.ArsyetimSot jam njoftuar nga DD oficer i policisë gjyqësore se në Prishtinë, në rrugënSami Frashëri, është krye vepër penale Rrezikim i Trafikut Publik nga neni297 paragrafi 5 lidhur me paragrafin 3 dhe 1 te KPPK me c’rast ka humbjetën kalimtari J.J.Jam njoftuar se i dyshuar për kryerjen e kësaj vepre penale është HH ngaPrishtina i cili ka ik nga vendi i ngjarjes me automjetin “Golf 2’ me targaxxxKSxxx.Nga se ekziston dyshim i bazuar se ai ka krye veprën e përmendur penale ecila ndiqet sipas detyrës zyrtare dhe se ekzistojnë arsye për ndalimin e tijsepse ekziston frika e bazuar se ai pasi ka ikur nga vendi i ngjarjes do tefshihet, neni 281 paragrafi 1 nënparagrafi 2 pika (i) janë plotësuar kushtetligjore nga neni 212 par. 1 nënparagrafi 1 dhe 3 për arrestimin e tij.PROKURORI PUBLIK 152
  • 92. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 9. AKTVENDIM I PROKURORI MBI FILLIMIN E HETIMIT Emërtimi i prokurorisë Prokurori publik I.I. me sekretaren juridike V.V, ne baze te nenit 221 paragrafi 1 te KPPPK, me 10.08.2008 merr AKTVENDIM MBI FILLIMIN E HETIMITne Podujeve ku dhe Kundër te pandehurit HH. Nga Podujeva, i lindur me, shqiptar, e dhe I , nr jeton gjin biri rruga isë shtetas i Republikës se Kosovës, me profesion tregtar, pronar i DPT “ Dielli” ne Podujeve, i martuar babe i tre fëmijëve prej të cilëve një i mitur, i gjendjes se mesme ekonomike, ne ndalim policor nga data 08.08.2008 në ora 12,30, Sepse 1.Ekziston dyshimi i arsyeshëm se me 06.08.2008, ne ora 11.00, ne Podujeve, ne restorantin “ Hëna” që gjendet ne rrugën “Sami Frashëri” nr. 32, me dashje vrau tani të ndjerin F.F në atë mënyre pas një fjalosje të shkurtër lidhur me pagesën e borxhit qe i kishte tani i ndjeri pasi ai i tha se “ borxhin do t`ia ktheje kur të bëjë shelqja rrush” me revolen “TT” kal 9 mm, numër serik 123456, shtëni tri herë në të dhe e goditi me tre plumba, një në kraharor, një në syrin e djathte dhe një në dorën e majte duke i shkaktuar plage vdekjeprurës nga te cilat tani i ndjeri vdiq ne vend, Me çka kishte për të krye veprën penale Vrasje nga neni 146 te KPPK. 2. Prej ditës, muajit dhe vitit te pacaktuar e gjer me 08.08.2008 ne ora 12.30, kur ia dorëzoi policisë, mbajti pa leje te organit kompetent revolen e përshkruar nën piken 1 të kësaj dispozite, Me çka kishte për te kryer veprën penale Mbajtja në pronësi, ne kontroll, ne posedim ose ne shfrytëzim te paautorizuar te armeve nga neni 328 paragrafi 2 te KPPK ne bashkim real më veprën penale të përshkruar nen piken 1 të kësaj dispozitë.
  • 93. 153
  • 94. E DREJTA E PROCEDURES PENALE Arsyetim Dyshimi se i pandehuri ka krye veprat penale ne drejtim te se cilave kam filluar dhe do të zbatoj hetimin rrjedh nga kallëzimi penal i Policisë sëdhe shkresave datë Kosovës, Stacioni i Policisë në Podujeve nr. tjera te lendes me të cilat disponoj. Nga kallëzimi penal rrjedh dyshim i arsyeshëm se i pandehuri ka krye veprat penale ne drejtim te se cilave kam filluar hetimin. Ne deklaratën e dhëne policisë me rastin e arrestimit, ne prani të mbrojtësit, i pandehuri nuk konteston faktin se ditën kritike ka shtëne me revole tri here ne tani te ndjerin dhe se revolen e ka mbajtur pa leje te organit kompetent. Mbrohet se ne tani te ndjerin ka shtëne në vetëmbrojtje nga se ai e ka drejtuar dorën ne bel dhe nga se e din se tani i ndjeri ka mbajtur gjithnjë revole me vete ka arritur ta nxjerre revolen i pari dhe të shtëne në të. Mbrohet se revolen e ka mbajtur për siguri personale nga se punon si tregtar dhe shpeshherë barte me veti shuma te konsiderueshme te parave. Këto prova dhe procesverbali mbi shikimin në vend, procesverbali mbi obduksionin e kufomës se tani të ndjerit ofrojnë bazë të mjaftuar për te vërtetuar se ekziston dyshimi i arsyeshëm se i pandehuri kreu veprat penale nga dispozita i këtij aktvendimi. Nga kallëzimi penal rrjedh me tutje se prezent me rastin e kryerjes se veprës penale kane qene edhe dëshmitaret XHX, DV.GA dhe HD. Me rastin e shikimit te vendit te ngjarjes janë gjetur katër gëzhoja që dyshohet te jene te plumbave te shkrepur nga i pandehuri. Ne procedurën e hetimit me ane te veprimeve hetimore, dëgjimin e dëshmitarëve, ekspertizën balistike do te sigurojë prova në baze të të cilave do te vendosi se do ta akuzoje te pandehurin apo do te pushoje procedurën penale. PROKURORI PUBLIK
  • 95. 154
  • 96. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 10. AKTVENDIM I PROKURORIT MBI PEZULLIMIN E HETIMIT. Emërtimi i prokurorisë Prokurori publik II. me sekretaren juridike V.V. në çështjen e hetimit kundër të pandehurit HH nga Podujeva, për shkak të veprës penale Lidhja e kontratës së dëmshme nga neni 237 paragrafi 2 lidhur me paragrafin 1 te KPPK, ne baze te nenit 232 paragrafi 1 te KPPPK, me 15.12.2008 merr AKTVENDIM MBI PEZULLIMIN E HETIMITdatë Heti mi i fillu ar kund ër të pand ehur it me aktv endi min PP. nr. / pezullohet sot me 15.12.2008 dhe ai do te rifillohet menjëherë pas eliminimit të pengesave për zbatimin e tij. Arsyetim Me aktvendimin e përmendur në dispozitë, kam filluar hetimin kundër të pandehurit HH nga Podujeva për shkak të dyshimit të arsyeshëm se ka krye veprën penale Lidhja e kontratës se dëmshme nga neni 237 paragrafi 2 lidhur me paragrafin 1 te KPPK. Gjate hetimit kam dëgjuar përfaqësuesin e organizatës se dëmtuar afariste dhe eksperti financiar ka kryer ekspertizën e urdhëruar nga ana e gjyqtarit te procedurës paraprake. Me datën 6.12.2008 kam ftuar me thirrje te pandehurin për ta marre ne pyetje. Nga flete-kthesa rrjedh se ai është në studime pasuniversitare ne Angli. Kam kërkuar nga Policia e Kosovës qa të pandehurin ta sjelle forcërisht ne prokurori me datën 10.12.1008. Me shkresën e Policisë së Kosovës date 11.08.2008 jam njoftuar se i pandehuri është në Angli dhe se
  • 97. nuk ka gjasa te kthehet para datës 01.05.2009.Për të kryer hetimin me sukses kam gjetur se është e domosdoshme të dëgjojëedhe të pandehurin, se nuk është e mjaftuar që të kërkojë nga ai te deklarohetvetëm me shkrim prandaj mos mundësia e marrjes se tij në pyetje ështërrethane që përkohësisht pengon ndjekjen e suksesshme penale.PROKURORI PUBLIKI.I. 155
  • 98. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 11. AKTVENDIM I PROKURORIT MBI PUSHIMIN E HETIMITEmërtimi i prokurorisëProkurori publik II. me sekretaren juridike VV. në çështjen e hetimit kundërtë të pandehurit HH nga Podujeva, për shkak të veprës penale Përvetësimigjate ushtrimit të detyrës nga neni 340 paragrafi 1 te KPPK, ne baze te nenit224 paragrafi 1 nenparagrafi 1 te KPPPK, me 12.12.2008 merrAKTVENDIM MBI PUSHIMIN E HETIMITHetimi i filluar kundër te pandehurit HH nga Podujeva me aktvendimin PP nr / date pushon sot me 12.12.2008.ArsyetimMe aktvendimin e përmendur në dispozitë, kam filluar hetimin kundër tëpandehurit HH nga Podujeva për shkak te dyshimit të arsyeshëm se ka kryeveprën penale Përvetësimi gjate ushtrimit të detyrës nga neni 340 paragrafi 1te KPPK.Gjate hetimit kam mbledhur prova ne baze të të cilave, vërtetohet se ipandehuri ka punuar arkëtar në Ndërmarrjen tregtare “XX”nga Podujeva. Me12.08.2008 ne ora 15,00 nga ana e Komisionit për inventarizim tëndërmarrjes është krye inventarizimi i arkës dhe pas barazimit me ështëkonstatuar se në arke mungojnë 840 euro.Në procedurën e hetimit i pandehuri është mbrojtur se nuk ka përvetësuarkëto para por se është e mundur te mos i jene regjistruar te gjitha pazaret editës te cilat i ka dorëzuar ne ndërmarrje. Të njëjtën gjë e ka deklaruar edheme rastin e barazimit lidhur me inventarizimin.Nga ana e ekspertizës se kryer nga eksperti i caktuar nga ana e gjyqtarit tëprocedurës paraprake vërtetohet se ne arke nuk ka mungese qe do të thotë se ipandehuri nuk ka përvetësuar 840 euro nga parat e besuara ne pune. Ngamendimi i ekspertit rrjedh se ne arkën qendrore të ndërmarrjes ështëkonstatuar teprice ne shume prej 840 euro dhe se kjo shume ne librat endërmarrjes është regjistruar si e ardhur e jashtëzakonshme.Ne baze të këtyre provave gjej se nuk ekziston me dyshimi i arsyeshëm se i 156
  • 99. E DREJTA E PROCEDURES PENALE pandehuri ka krye veprën penale ne drejtim te së cilës kam zbatuar hetimin e as ndonjë vepër tjetër penale, qe ndiqet sipas detyrës zyrtare, prandaj vendosa te pushoje hetimin. PROKURORI PUBLIK 12. NJOHTIMI I TË DËMTUARIT PËR PUSHIMIN E HETIMIT Emërtimi i prokurorisë NDERMARRJA TREGTARE “XX” Podujeve rr. Marin Barleti 7.kam pushuar hetimin datë Ju njoftoje se me aktvendimin PP nr. / kundër të pandehurit HH nga Podujeva te zbatuar për shkak të veprës penale Përvetësimi gjatë ushtrimit te detyrës nga neni 340 paragrafi 1 te KPPK nga se me provat qe kam mbledhur gjate hetimit kam gjetur se nuk ekziston dyshim i arsyeshëm se ai e ka krye ketë vepër penale. Ju njoftoje së në baze te nenit 62 paragrafi 1 dhe 2 te KPPPK keni te drejte qe ne afat prej tetë ditësh nga dita e pranimit të këtij njoftimi të ndërmerrni ndjekjen penale kundër HH nga Podujeva pranë Gjykatës Komunale ne Podujeve. Ju njoftoje gjithashtu se mund t’i keni në diskonim te gjitha provat me te cilat unë disponoj. PROKURORI PUBLIK 157
  • 100. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 13. PROCESVERBAL MBI MARRJEN E TE PANDEHURIT NE PYETJE Emërtimi i prokurorisë Procesverbal mbi marrjen e te pandehurit ne pyetje I hartuar nga ana e prokurorit publik me 12.08.2008 me rastin e marrjes ne pyetje te pandehurit HH nga Podujeva. Të pranishëm Prokurori publik Sekretarja juridike I pandehuri HH Mbrojtësi i të pandehurit, avokati AA Filluar në ora 10.00 Unë ftova të pandehurin dhe nga ai mora këto të dhëna personale. Emir, mbiemri, nofka nëse ka, datëlindja, vendi i lindjes, vendbanimi, emri dhe mbiemri i babës, emri dhe mbiemri i nenës dhe mbiemri i saj i vajzërisë, shtetësia, gjendja statusore familjare, i pamartuar, i martuar, i veje, i ndare, fëmijët, fëmijët e moshës se mitur, profesioni, punësimi, gjendja pasurore, të dhënat mbi dënimin apo procedurat tjera penale nëse zbatohen ndaj tij, të dhënat mbi paraburgimin apo arrestin shtëpiak nëse janë urdhëruar apo konstatimi se mbrohet nga liria. Unë e njoftova te pandehurin se ndaj tij kam filluar hetimin me aktvendiminpër shkak date PP nr /tedyshimittëarsyeshëmse ka kryeveprën penale Pengimi i personit zyrtar ne kryerjen e veprës penale nga neni 316 paragrafi 3 lidhur me paragrafin 2 dhe 1 te KPPK. I pandehuri deklaroi: e kam kuptuar se për cilën vepër penale ndaj meje është duke u zbatuar hetimi dhe nuk kam nevoje për shpjegime shtese. Unë ju udhëzoj se keni te drejte te angazhoni mbrojtës dhe se keni te drejte qe me mbrojtësin të konsultoheni para se të ju marr në pyetje dhe gjatë marrjes në pyetje, se keni të drejte të heshtni dhe të mos përgjigjeni në asnjë
  • 101. 158
  • 102. E DREJTA E PROCEDURES PENALEpyetje që do t`ua parashtrojë dhe se keni të drejte të kërkoni nga unë që gjatetërë kohës se zbatimit te hetimit të mbledhin provat qe Ju i konsideroni terëndësishme për mbrojtjen e Juaj.Pas këtij udhëzimi i pandehuri deklaroi se ka angazhuar për mbrojtësavokatin AA nga Prishtine që është prezent, sepse për ketë të drejte jamudhëzuar edhe me ftesën qe me keni dërguar, nuk kam nevoje të konsultohemme mbrojtësin para se të merrem në pyetje, do ta dhe mbrojtjen dhepërgjigjem ne pyetjet e parashtruara dhe se kam te drejte te kërkojë marrjen eprovave qe i konsideroj te nevojshme për mbrojtjen time.Nënshkrimi i të pandehuritDeklarimi i të pandehurit në pyetjet e prokurorit publik.Deklarimi i të pandehurit në pyetjet eventuale të mbrojtësitKërkesat eventuale të të pandehurit për mbledhjen e provaveNe fund te procesverbalit duhet shënuar konstatimin se u lexua apo jo,procesverbali dhe vërejtjet eventuale të të pandehurit a mbrojtësit nëprocesverbal.U krye ne ora 11,30I pandehuriMbrojtësiE vërtetojnëProkurori publikSekretarja juridike 159
  • 103. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 14. KERKESA E PROKURORIT PER MARRJEN E PROVES Emërtimi i prokurorisë Emërtimi i gjykatës Gjyqtarit të procedurës paraprake Në çështjen penale të të pandehurve GG.nga Prishtina, për shkak të veprës penale Trafikimi me njerëz nga neni 139 paragrafi 1 I KPPK dhe HH nga Podujeva dhe SS nga Ferizaj, për shkak të veprës penale Trafikimi me njerëz nga neni 139 paragrafi 5 I KPPK, në bazë të nenit 238 paragrafi I i KPPK paraqes KËRKESE PËR ZBATIMIN E MUNDËSISE HETUESE TË JASHTEZAKONSHME Marrjen në pyetje të dëmtuarës, dëshmitares SS nga shtetase e . Arsyetimjam duke / datë Me aktvendi min mbi fillimin e hetimit PP nr. zbatuar hetimet kundër të pandehurit GG për shkak të veprës penale Trafikimi me njerëz nga neni 139 paragrafi 1 I KPPK dhe te pandehurve HH dhe SS për nga një vepër penale Trafikimi me njerëz nga neni 139 paragrafi 5 i KPPK.. Nga policia jam njoftuar E dëmtuara dëshmitarja SS është shtetase e se ajo ka kërkuar nga Organizata Ndërkombëtare për Migracion Ti mundësohet të kthehet në shtetin amë. Ajo ka të drejtë të kthehet në shtetin e saj nga se është viktime e trafikimit me njerëz dhe nuk ka mundësi ta detyrojmë të qëndroje në Kosovë gjer në kohën e mbajtjes së shqyrtimit gjyqësor në të cilin ajo do të duhej të dëshmoj. Duke pasur parasysh se janë shume të vogla gjasat se atë do të mund ta sigurojmë të dëshmojë ne shqyrtimin gjyqësor kërkojë qe sipas mundësisë hetuese të jashtëzakonshme ta merrni ne pyetje dhe se me rastin e marrjes ne pyetje të ftoni mbrojtësit e te pandehurve avokatet DD.FF.dhe TT qe te tre nga Prishtina dhe te pandehurit GG, HH dhe SS që të tre në paraburgim në Qendrën e Paraburgimit ne . PROKURORI PUBLIK
  • 104. 160
  • 105. E DREJTA E PROCEDURES PENALE 15. AKTVENDIM I PROKURORIT PËR REFUZIMIN E KËRKESES PËR MARRJËN E PROVËSEmërtimi i prokurorisëProkurori publik I.I. me sekretaren juridike V.V. në çështjen penale të hetimitkundër të pandehurit HH. Nga Podujeva, për shkak të veprës penaleMashtrim nga neni 261 paragrafi 2 lidhur me paragrafin 1 të KPPK, dukevendosur lidhur me kërkesën e të pandehurit për marrjen e provës, ne baze tenenit 239 paragrafi 2 merrVendimRefuzohet kërkesa e të pandehurit për marrjen e provës me dëgjimin edëshmitarit GH.ArsyetimGjatë hetimit që jam duke zbatuar kundër të pandehurit, ai me ka propozuartë dëgjojë në veti të dëshmitarit G.H nga Podujeva. Sipas kërkesës rrjedh sedëshmitari duhet të dëgjohet në rrethanat se iniciativa për rregullimin eçështjeve mbi nxjerrjen e Vizës Shengen për të dëmtuarin GS nuk ishte e tëpandehurit por e te dëmtuarit. Dëshmitari GH si rrjedh nga kërkesa është djalii te pandehurit HH.Rrethanat nën të cilat është vene kontakti ne mes të të pandehurit dhe tëdëmtuarit janë vërtetuar në tërësi me dëshminë e të dëmtuarit dhe mbrojtjen ete pandehurit. i dëmtuari ka deklaruar se pasi ka mësuar se i pandehuri HHmund t`ia nxjerr Vizën Shengen ai ka shkuar në shtëpinë e te pandehurit dheme atë rast ka takuar djalin e tij, dëshmitarin e propozuar GH dhe se ai ia kadhënë numrin e telefonit të të pandehurit. I pandehuri nuk e konteston këtë nembrojtjen e tij. Dëshmitari me tutje deklaron se e ka thirre te pandehurin metelefon dhe se kane caktuar vendtakimin dhe as këto fakte nuk i konteston ipandehuri në mbrojtjen e tij.Nga kjo rrjedh se nuk ekzistojnë shkaqe të rëndësishme për marrjen e kësajprove sepse me marrjen e saj nuk do të vërtetohej ndonjë fakt tjetër irëndësishëm për procedurën penale.PROKURORI PUBLIK 161
  • 106. E DREJTA E PROCEDURES PENALE Udhëzim juridik: kundër këtij vendimi i pandehuri ka të drejte ti paraqes ankesë gjyqtarit të procedurës paraprake të Gjykatës Komunale në xxxx. 16. KERKESA E PROKURORIT PER CAKTIMIN E PARABURGIMIT Emërtimi i prokurorisë Emërtimi i gjykatës Në çështjen penale kundër të pandehurit HH nga Podujeva, për shkak të veprës penale Vrasje në tentative nga neni 146 lidhur me nenin 20 të KPPK në baze të nenit 282 paragrafi 1 i KPPPK paraqes KËRKESË PËR CAKTIMIN E PARABURGIMIT Kundër të pandehurit HH nga Podujeva i biri I D.H. dhe S.H e gjinisë ,nr , shqiptar, ku dhe jeton rruga i lindur ne Podujevë me shtetas i Republikës se Kosovës, i martuar, babe i tre fëmijëve nga te cilët dy, ne ndalim policor nga i punësuar ne te mitur, me profesion 10.08.2008 ne ora 12.00 Për shkak te ekzistimit te dyshimit te bazuar me 10.08.2008, në Podujeve, nëpërpara rrugënshtëpisë setij, medashjeqe taprivojengajeta te dëmtuarit XX , pas një fjalosje të shkurtër lidhur me zënkën që një ditë me parë kishin pasur fëmijët e tyre te mitur G.H dhe Z.X, me revolenshtini 3 here në nr kalibërtë dëmtarin nganjë largësi prej7 metrash dhe e goditi me dy plumba në dorën e majte dhe ne anën e djathte të kraharorit duke i shkaktuar lëndime të renda trupore të rrezikshme për jetë në momentin e shkaktimit ndërsa veprën nuk e përfundoi sepse u pengua nga bashkëshortja e tij S.H. e cila i doli përpara dhe ia morri revolen nga dora. Me çka kishte për te kryer veprën penale Vrasje ne tentative nga neni 146
  • 107. lidhur me nenin 20 te KPPK.A r s y e t imDyshimi i bazuar se i pandehuri ka krye veprën penale në drejtim të së cilësndaj tij kam filluar hetimin me aktvendimin PP nr. / date 12.08.2008 te 162
  • 108. E DREJTA E PROCEDURES PENALE depozituar ne gjykate po atë ditë, rrjedh nga kallëzimi penal i Policisë së Kosovës, Stacioni i Policisë në Podujevë, procesverbalit mbi shikimin ne vendin e ngjarjes, deklaratës së të pandehurit dhëne me rastin e arrestimit dhe shkresave tjera të lëndës. Në ketë çështje penale duhet te dëgjohen përveç dëshmitarëve tjerë edhe dëshmitarja S.H bashkëshorte e të pandehurit, dëshmitari S.S fqinji i parë i të pandehurit. Duke pasur parasysh këto raporte të të pandehurit me këta dy dëshmitar ka baze për te besuar se ai do te pengoje rrjedhën e procedurës penale duke ndikuar ne këta dy dëshmitar me te cilët ai po të jetë në liri mund të kontaktojë pa kurrfarë pengesash. Masat tjera dhe as masa e arrestit shtëpiak nuk janë te mjaftuara për të siguruar zbatimin e suksesshëm te procedurës penale, sepse me arrest shtëpiak nuk eliminohet mundësia e kontaktimit të të pandehurit me dëshmitaret e përmendur. Konsideroj se këto janë arsye për caktimin e paraburgimit kundër të pandehurit në bazë të nenit 281 paragrafi 1, nënparagrafi 1 dhe 2 pika (ii) te KPPPK prandaj gjej se kjo kërkesë është e bazuar dhe se duhet aprovuar. PROKURORI PUBLIK 17. AKTAKUZA E PROKURORIT PA ZBATIMIN E HETIMIT Emërtimi i prokurorisë Emërtimi i gjykatës Në bazë të nenit 46 paragrafi 1 dhe nenit 304 paragrafi 1 të KPPPK paraqes këtë AKTAKUZEi lindur me , nr, Kundër të pandehurit HH nga Podujeva, rruga, jeton në e dhe ne gjin I isë biri i, shqiptar, shtetas i Podujevë rruga nrRepublikës e Kosovës, i
  • 109. martuar, babe i tre fëmijëve te mitur, i papune, i dënuar me pare meaktgjykimin e Gjykatës Komunale në me aktgjykimin P. nr. date 163
  • 110. E DREJTA E PROCEDURES PENALE , për veprën penale Vjedhje e rende nga neni 253 paragrafi 1 nën paragrafi 1 të KPPK me dënim 6 muaj burgim, ka vuajtur dënimin, ndaj atij nuk zbatohet procedure për ndonjë vepër tjetër penale, ne ndalim policor nga data 10.08.2008 në ora 05,00, Sepse Me 08.08. 2008, në ora 04.00, me qëllim të përvetësimit të kundërligjshëm për vete, morri pasurinë e huaj te luajtshme, në atë mënyrë që së pari kaloi murin rrethues të oborrit të shtëpisë së të dëmtuarit GG, që gjendet nënr , e pastaj Podujevë rrugame shofermetali theudrynin në derën hyrëse të kuzhinës verore të të dëmtuarit dhe nga aty morri një televizor të markës “ Soni” në vlerë prej 120 euro dhe u largua nga vendi duke hapur nga brenda derën hyrëse të oborrit, Me çka ka kryer veprën penale Vjedhje e rendë nga neni 253 paragrafi 1 nenparagrafi 1 i KPPK prandaj Propozoj Qe pranë asaj gjykate të caktohet dhe mbahet shqyrtimi gjyqësor ne te cilin do te thirren Prokurori publik komunal ne Prishtine, I pandehuri HH tani në ndalim policor në Stacionin e Policisë në Podujevë, Mbrojtësi i të pandehurit SS, avokat nga Podujeva, n I dëmtuarit GG nga Podujeva rrugar. Dëshmitari SF nga Podujeva rruganr. Qe gjykata në procedurën e provave të vështroj foto-dokumentacionin e, të lexojë datë përpiluar nga Policia, Stacioni Policor në Podujevë nr vërtetimin mbi marrjen e përkohshme të sendit dhe vërtetimin mbi kthimin e sendit të dëmtuarit, Që ndaj të pandehurit të caktohet paraburgimi për arsyet nga neni 281 paragrafi 1 nënparagrafet 1 dhe 2 pika (iii)
  • 111. Që pas mbajtjes së shqyrtimit gjyqësor gjykata të pandehurin ta shpall fajtorpër veprën e akuzuar për atë dhe ta gjykojë në bazë të ligjit.Arsyetim 164
  • 112. E DREJTA E PROCEDURES PENALEDyshimi i arsyeshëm se i pandehuri ka krye veprën penale për të cilën eakuzoj, rrjedhë nga provat e mbledhura në procedurën paraprake dhekallëzimi penal i Stacionit të Policisë në Podujevë.Nga këto prova, vërtetohet se i pandehuri ditën dhe kohën e përshkruar nëdispozitë me qellim përvetësimi të kundërligjshëm morri pasurinë,televizorin, e të dëmtuarit pasi me parë kaloi murin rrethues të oborrit dhe meshufër hekuri theu drynin në kuzhinën verore të të dëmtuarit.Dëshmitari, SF i deklaroi policisë se ishte në shtëpinë e tij, ai është fqinjë iparë i të dëmtuarit, dhe se rreth orës 04,00 kishte dëgjuar një krisme qe vintenga oborri i te dëmtuarit dhe për ketë kishte shkuar ne katin e dyte dhe kishteparë një person duke dalë nga kuzhina verore e të dëmtuarit me televizor nëdorë. Menjëherë për ketë kishte thirre me telefon policinë. Pastaj e kishtethirre me telefon edhe të dëmtuarin.I dëmtuari deklaroi se dera hyrëse e kuzhinës verore ishte e mbyllur me drydhe se rreth orës 04,00 e kishte thirre me telefon dëshmitari SF duke i thënese dikush është në oborrin e tij. Pasi ka dale ne oborr ka pare në toke pranëderës se kuzhinës verore drynin e thyer dhe një shufër hekuri. Rreth orës05,00 në shtëpinë e tij ka ardhur policia dhe ka fotografua vendin e ngjarjes,ka marr drynin dhe shufrën e hekurit. Me datën 07.08.2008 policia i ka kthyetelevizorin. Televizorin e ka ble para dy muajsh me çmim prej 120 euro.Nga foto-dokumentacioni i vendit të ngjarjes vërtetohet se shtëpia e tedëmtuarit është e rrethuar me mur, se dera e kuzhinës se te dëmtuarit është ehapur dhe pranë saj ne toke është gjetur dryni i thyer dhe një shufër hekuri.I pandehuri ne deklaratën e vet dhëne ne polici, ne prezencën e mbrojtësit,pranoi se ka hyrë në oborrin e shtëpisë së të dëmtuarit duke kaluar murin, kathyer drynin në derën e një lokali dhe nga aty ka marre një televizor dhe se nëmomentin, kur ishte larguar afro 200 metra nga shtëpia ishte arrestua ngapolicia. Për televizorin e marre policia i kishte dhëne vërtetim me shkrim.Deklaroi se është i gjendjes se varfër, i papunë dhe se ka pasur për qëllim qëtelevizorin ta shesë dhe blejë ushqim për familjen.Te gjitha këto janë prova te pranueshme dhe vërtetojnë ekzistimin e dyshimittë bazuar se i pandehuri ka krye veprën penale për të cilën e akuzoje dhe senuk ka rrethana që përjashtojnë përgjegjësinë e tij penale prandaj ai penalishtështë përgjegjës për veprën e kryer. 165
  • 113. E DREJTA E PROCEDURES PENALEI pandehuri ishte i dënuar me parë për vepër të njëjtë penale dhe ka vuajturdënimin gjashtë muaj burgim. Dënimi i mëparshëm ndaj tij nuk ka arritqëllimin e dënimit dhe duke pasur parasysh se përsëri ka kryer vepër penalekundër pasurisë ekziston frika e bazuar se ai po të jetë në liri do të përsërisveprën penale prandaj edhe propozimi për caktimin e paraburgimit është ibazuar.Në bazë të të gjitha këtyre kjo aktakuzë është me vend dhe e bazuar ne ligj.PROKURORI PUBLIK 18. AKTAKUZE E PROKURORIT PAS HETIMITEmërtimi i prokurorisëEmërtimi i gjykatësNë bazë të nenit 46 paragrafi 1 dhe nenit 304 paragrafi 1 të KPPPK paraqeskëtëAKTAKUZEKundër të pandehurit HH nga Podujeva, shënimet personale si në aktakuzën emëparshme me dalim se ky nuk është i dënuar,Sepsedhe 1. Me 08.0 8.20 08, rret h orës 21,0 0, në rrug ën në mes fsha trav e komuna e Podujevës, përvetësoi pasurinë e luajtshme të të dëmtuarit me