Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

E drejta penale

petrit zogaj

  • Login to see the comments

E drejta penale

  1. 1. LËNDA: E DREJTA PENALETEMA: SHKAQET TE CILAT E PËRJASHOTJNËKUNDËRLIGJSHMERINËProf . Dr. Punoi:BAJRAM UKAJ Albana Gashi Mirjeta Gashi Adelina Metolli 1
  2. 2. 1. Hyrje2. Shkaqet e përgjithshme të kundërligjshmërisë sipas pjesës sëpërgjithshme të KoditPenal3. Mbrojtja e nevojshme ,Nocioni dhe arsyeshmëria e mbrojtëssë nevojshme4. Sulmi dhe Kushtet të cilat duhet të pëmrbushen me rastin esulmit4.1. Mbrojtja dhe Kushtet te cilat duhet te permbushen me rastine mbrojtjes (zmbrapjes se sulmit4.2. Tejkalimi I mbrojtjes se nevojshme5. Nevoja Ekstreme5.1. Rreziku5.2. Kushtet qe duhet te permbushen me rastin errezikut,mnjanimi I rrezikut dhe tejkalimi I nevojes ekstreme6. Dhuna dhe Kanosja dhe nocionet e tyre7. Vepra e rendesise se vogel8. Urdherat nga Larte9. Shkaqet e perjashtimit te kunderligjshmerise sipas pjeses seposaqme te legjislacionit penal10. Shkaqet e perjastimit te kunderligjshmerise qe nuk jane teparapara ne Kodin Penal10.1. Veprat e kryera gjate ushtrimit te detyres zyrtare10.2. Rreziku I lejuar,Veprat apo masat qe ndermerren ne bazete se drejtes prinderore dhe se drejtes se edukimit10.3. Intervenimet mjekesore,Pelqimi I te demtuarit10.4. Te vepruarit ne interest te te demtuarit dhe pelqimi Isupozuar10.5. Vtelendimi11. Perfundimi12.Literatura 2
  3. 3. 1.Hyrje Duke pasur per qellim marrjen e njohurive sa me te medha rreth Kunderligjshmerise e sidomosper shkaqet qe e perjashtojn kunderligjshmerine ,e shohe te arsyeshme te paraqesim edhe disapasqyra te shkrurtera rreth mbrojtjes se nevojshme ,nevojes ekstreme,dhunes dhe kanosjes ,dukeperfshire ketu edhe sulmin dhe rrezikun qe shkakton ai ,te gjitha keto jane t parapara edhe neKodin Penal te Kosoves ne pjesen e pergjithshme dhe te posaqme te tijPrandaj njohurite rreth ketyre jane me se te nevojshme .Ne fillim do e perkufizojme nocionin e kunderligjshmerise per te kaluar pastaj teke shkaqet eperjashtimit te saj.Me kunderligjshmeri kuptojme:Ate sjellje te njeriut e cila eshte ne kundershtim me normen ecaktuar penalo-juridike por e cila net e njejten kohe demton apo rrezikon te miren juridike qeeshte e mbrojtur pikerishte me ate norme.Kunderligjshmeria paraqet baze juridike per percaktimin e vepres penale.Shikuar ne kete aspect edhe shkaqet e perjashtimit te kunderligjshmerise lindin nga eashtuquajtura veper e cila dhe pse eshte e kunderligjshme nuk konsiderohet veper penale.Shkaqet te cilat e perjshtojne kunderligjshmerine jane te shumta porn e vazhdim e siper do tepercaktohemi vetem ne ato me te rendesishmet qe jane njherit edhe ne fokusin tone.Kemi tebejme me :1.Shkaqet e perjashtimit t kunderligjshmerise sipas pjeses se pergjithshme te kodit penal.2.Shkaqet e perjashtimit te kunderligjshmerise sipas pjeses se posame te kodit penal.3.Shkaqet e perjshatimit te kunderligjshmerise sipas degeve te tjera te drejtesise. 3
  4. 4. 2.Shkaqet e përgjithshme të kundërligjshmërisë sipas pjesës sëpërgjithshme të Kodit PenalKodi penal ne pjesen e tij te pergjithshme permban dy norma permissive me te cilat perjashtohetkunderligjshmeria ,keto jane : Mbrojtja e nevojshme (neni 8) Nevoja ekstreme (neni 9)Sipas ketyre neneve shihet qe edhe pse veprat ekryera posedojn te gjitha tiparet ligjore teveprave penale nuk konsiderohen sit e tilla ngase jane kryer ne rrethana net e cilat personi I kambrojtur te mirat juridike nga sulmi I kunderligjshem apo nga rreziku te cilin nuk e ka shkaktuarai vete.Si shkaqe te tjera sipas pjese se pergjithshme te kodit penal jane:Dhuna dhe kanosjaVepra e rendesise se vogel (neni 7 )Urdherat nga larte (neni 10)3.Mbrojtja e nevojshme ,Nocioni dhe arsyeshmëria e mbrojtës sënevojshmeNe paragrafin 2 te nenit 8 ,kodi penal perkufizon nocionin e mbrojtjes se nevojshme:Mbrojtja enevojshme eshte mbrojtja e cila eshte e domosdoshme per te zmbrapsur sulmin ekunderligjshem ,real dhe te ateqastshem ndaj vetes ose ndaj nje personi tjeter me kusht qekarkteri I mbrojtjes te jete ne proporcion me shkallen e rrezikut qe paraqet sulmi.Mbrojtaj e nevojshme do te ekzistoj ne rastin kur personi A.e sulmon me thike personinB.mirepo personi B.duke mbrojtur jeten e vet mbyt personin A.Ketu shihen te gjitha tiparet evepres penale por nuk konsiderohet e tille pasi qe eshte bete per mbrojtej te nevojshme .Neni 8 I kodit penal shprehimisht e potencon se nuk eshte veper penale ajo veper e cila eshtekryer ne mbrojtjen e nvojshme.Net e drejtn penale te Frances ,mbrojtja e nevojshme quhet mbrojtje e ligjshme.Mbrojtjen e nevojshme e njohin te gjitha shtetet bashkekohore,kjo e drejte ka qene e njohur edhenet e drejten Romake.Janë te njohura dy teori te cilat e arsyetojnë instutucionin e mbrojtjes së neojshme:Teoria SubjektiveTeoria ObjektiveSipas teorise subjective ,personi qe kryen veper ne mbrojtjen e nevojshme nuk duhet tendeshkohet ngase ne momentin e zmbrapjes se sulmit ai eshte ne gjendje te tronditur shpirteroree cila perjshton pergjigjesin dhe fajsine.Kjo teori e konsideron te domosdoshme mbrojtjen eketille.Sipas eorise objective –I sulmuari eshte I autorizuar ,ne kushtet e caktuara me ligj,e dukezmprapsur sulmin kunderligjshem ti shkaktoj ndonje dem te mirave juridike te sulmuesit.Veshtruar ne aspektin dialektik del qarte se arsyeshmeria e mbrojtjes se nevojshme konsiston nefunksionin e saj social ,kontribon te funksionoj me mire sistemi juridik. 4
  5. 5. Apo thene ndryshe me rastin e mbrojtjes se nevojshme shprehet vetmbrojtja e personave ,te miratjuridike te te cilev ane sulmuar e qe gjenden ne rrezik.Arsyeshmeria e mbrojtjes se nevojshme gjen mbeshtetje dhe eshte e lidhur ngushte me natyren enjeriut ,ne instiktin per vetembrojtje dhe ekzistence ,ne te gjitha rastet me ane te sulmit tekunderligjshem rrezikohet direkt integriteti trupor ,jeta apo ndonje e mire tjeter juridike.4. Sulmi dhe Kushtet të cilat duhet të pëmrbushen me rastin esulmitSulmi është çdo veprim I njeriut I cili është I drejtuar në demtimin apo rrezikimin e ndonje temire juridike .Sulmi mund te kryhet me veprim dhe me mosveprim.P.sh.Mjeku I ndihmes se shpejtë refuzon t’I japë ndihmen mjekësore personit qe gjendet negjendje rreziku për jetë.Kushtet te cilat duhet te permbushen me rastin e sulmit jane:1.Sulmues duhet te jete njeriu.2.Sulmi mund te jete I drejtuar kunder çdo te mire.3.Sulmi duhet te jete I kundreligjshem .4.Sulmi duhet te jete I atëqastshëm (aktual).5.Sulmi duhet te jetë I vërtetë.1.Sulmues duhet te jete njeriu.-Per te ekzistuar mbrojtja e nevojshme sulmi duhet te ndermerretnga njeriu.Sulmi mund te ndermerret nga çdo person ,nga personi madhor ,I mituri,nga femijaapo personi I semurë psikik, dhe nga personi I cili gezon imunitet.Sulmi mund te merret meqellim ose nga pakujdesia.2.Sulmi mund te jete I drejtuar kunder çdo te mire.-Kodi ynë penal flet ne pergjithesi perzmbrapsjen e sulmit prej vetes apo prej tjetrit.Sulmi mund te jetë I drejtuar ndaj te miravejuridike qe I perkasin personave fizikë personave juridikë.Ne jeten e perditshme me se shumtisulmohet jeta e njeriut,intgeriteti trupor dhe pasuria.3.Sulmi duhet te jete I kundreligjshem.-Sulmi eshte I kerdnuligjshem kur sulmusi nuk ka kurfarautorizimesh juridike per vepriatmrin e vet,kur veprimtaria e vet cenon sistemin juridik.Sulmi Icili merret ne bazë te ndonje autorizimi ligjorë,nuk eshte I kunderligjshem dhe kunder sulmit tetille nuk eshte lejuar bmrojtja e nevojshme.P.sh.Nuk lejohet mbrojtja e nevojshme ndaj poliict Icili ne bazë te urdherit të ligjshëm e privon nga jeta personin e caktuar,por nese personi Iautorizuar zyrtar I tejkalon autorizimet e veta atëherë ky tejkalim eshte I kunderligjshem dhelejohet mbrojtja e nevojshme.Sulmi konsiderohet I kunderligjshem ne rastet kur I sulmuari e ka parashikuar ose ne një menyrëeshte vetë fajtor qe është shkaktuar sulmi.4.Sulmi duhet te jete I atëqastshëm (aktual).-Sulmi konsiderohet I atëqastshem ne rastet kur neqdo moment pritet se do te fillojë,kur ka filluar te veprojë dhe gjersa të zgjasë apo gjerë teperfundoj,pra nuk eshtë e lejuar mbrojtja ndaj sulmit qe do te pasojë pas nje kohe ,ndaj sulmit Icili ka perfunduar ,ka pushuar se vepruari.P.sh.Nese personi A.me thikë ne dorë ndjek personin B.me qellim qe ti bjerë dhe nese personiB.posa ti afrohet personi A.nxjerr revolen dhe shkrep në të.Në keto raste mbrojtja është eatëqastshme me sulmin edhe pse ai ende nuk ka filluar ,mirëpo ne qdo moment pritet te fillojë.5.Sulmi duhet te jetë I vërtetë.- qe te ekzistoj realisht.P.sh.Nese ndokush gabimisht mendon seështë sulmuar dhe duke qenë ne lajthitje e lendon apo e privon nga jeta “smuluesin”,atëherë nekeso raste eshte fjala për mbrojtjen e nevojshme fiktive ,te kujtuar ,apo ne te drejten penale njihet 5
  6. 6. si mbrojtja e nevojshme putative .P.sh.Nese personi A. me qellim qe te tallet me personin B.neerrësirë e sulmon këtë me revole fëmijësh,kurse personi B. duke menduar se sulmi ishte I vertetëe vret “sulmuesin”-personin A.Në ketë rast nuk kemi mbrojtje te nevojshme sepse sulmi nukishte I vertëtë.Mjortja e nevojshme putative –Është fjala per vepren qe është kryer ne lajthim ne fakt (real),kjoqeshtje është paraparë nen nenin e 18 te kodit penal.Sipas paragrafit 2 te nenit 18 ,nesekonstatohet se kryersi po te ishe I kujdesshëm do te dinte se sulmi nuk ishte I vërtet ,ai do tepergjigjej para ligjit per veper te kryer nga pakujdesia,ne të kunderten nese kryrsi nuk ka ditur tedalloj se sulmi nuk ishte I vërtet nuk mund te ndeshkohet sepse është gjendur ne lajthim tepamenjanuar.4.1.Mbrojtja dhe Kushtet te cilat duhet te permbushen me rastine mbrojtjes (zmbrapjes se sulmit)Mbrojtja është çdo veprim I njeriut me te cilin demtohet apo rrezikohet ndonjë e mirë ngasulmuesi.Zakonisht me rastin e mbrojtjes sulmi zmbrapset prej vetes apo prej të mirave juridikevetjake.Kushtet me rastin e mbrojtjes janë:1.Mbrojtja duhet te jetë e drejtuar kunder sulmuesit.2.Mbrojtja duhet te jetë domosdo e nevojshme per zmbrapsjen e sulmit.3.Mbrojtja duhet te jetë proporcionale me intensitetin e sulmit.1.Mbrojtja duhet te jetë e drejtuar kunder sulmuesit.-Veprimet e mbrojtjes duhet te jenë tedrejtuara kunder sulmuesit ,kunder asaj te mire juridike te sulmuesit ,e cila eshte e nevojshme perzmbrapsjen e sulmit(p.sh. kunder trupit,jetës ,pasurisë etj.)2.Mbrojtja duhet te jetë domosdo e nevojshme per zmbrapsjen e sulmit.-Një mbrojtjekonsiderohet e nevojshme ne rastet kur konstatohet se nuk ka mundur te zmbrapset sulmi pa jushkaktuar ndonje demtim sulmuesit.P.sh.Një femijë I moshes 12 vjeqare e sulmon me shkop njeperson te rritur dhe fizikisht te zhvilluar ,I sulmuari nuk mund te arsyetohet se ka vepruar nembrojtje te nevojshme ,dhe ne kete rast e ka lenduar sulmuesin apo e ka privuar nga jeta.Mbrojtjae këtillë nuk ka qenë e nevojshme sepse I rrituri sulmin ka mundur ta zmbraps .Mbrojtja e nevojshem mund ta ushtrojë funksionin e vet vetem ne rastet kur vertet duhet eituarsulmi.3.Mbrojtja duhet te jetë proporcionale me intensitetin e sulmit.-Për të qenë mbrojtja domosdo enevojshme ajo duhet te jetë ne proporcionalitet midis intensitetit te sulmit dhe mbrojtjes.Masa dhe intensiteti I lejushmerisë se mbrojtjes se vetë,P.sh.prej qellimit të sulmuesit ,mjeteveqe I perdorë me rastin e sulmit ,forces fizike te sulmuesit,mjeteve qe I perdorë sulmuesi etj.Konsiderohet se ekziston mbrojtja e nevojshme edhe ne rastet kur e keqja e shkaktuar me rastin ezmbrapjes se sulmit është me e madhe se e keqja qe I është kanosur të shkaktohet nga sulmi.Nuk konsiderohet mbrojtje e nevojshme kur ekziston disproporcionalitet midis demtimit teshkaktuar nga mbrojtja dhe demtimit nga kanosja e sulmit.4.2.Tejkalimi I mbrojtjes se nevojshme-shprehet ne rastet kur mbrojtja nuk eshteproporcionale me sulmin apo kur mbrojtja ndermerret pasi qe eshte zmbrapsur sulmi oseka pushuar se vepruari sulmi. 6
  7. 7. Ne paragrafin e 3 neni 8 te kodit penal parashihet :”Disproporcioni ndermjet sulmit dhezmbrapjes se sulmit konsiderohet tejkalim I kufijeve te mbrojtjes se nevojshme”Net egjitha ato raste qdo demtim qe I shkakton sulmuesit konsiderohet veper penale.Kodi yne parasheh mundesine qe kryersi I vepres penale te ketille te denohet me bute,kjoshprehet edhe ne paragrafin e 4 te nenit te 8 te kodit penal: “Kryersi I cili I tejkalonkufijte e mbrojtjes se nevojshme ,mund te denohet me lehte .Nese kryersi tejkalon kufijteper shkak te tronditjes se forte apo frikes se shkaktuar nga sulmi ,aim und te lirohet ngadenimi” 5.Nevoja EkstremeNevoja ekstreme e perjashton kunderligjshmerine ,kjo shihet edhe ne paragrafin e 1 te nenit 9 tekodit penal ,ku eshte parapare ne menyre te qarte se : “Nuk eshte veper penale ajo veper e cilaeshte kryer ne kushte te nevojes ekstreme”Sipas kodit penal,nevoja ekstreme ekziston kur vepreshte kryer me qellim qe kryersi ta menjanoj ,ta zmbraps prej vetes apo tjetrit rrezikun eateqastshem I cili nuk ka mundur te evitohet ndryshe,me kusht qe e keqja e shkaktuar nuk eshteme e madhe se e keqja qe eshte kanosur (neni 9 par.2i kodit penal)Ne analet e praktikes gjyesore jane te njohura raste shume te rend ate nevojes ekstreme ,neliteraturen penle eshte I njohur rasti ,kur nga barka e fundosur ne detin e hapur mbetet vetem njederrase e cila mund ta mbaj vetem nje njeri,kurse duke u mbajtur net e mundohen te shpetojn dypersona dhe nese njeri e shtyen tjetrin I cili mbytet dhe keshtu e shpeton veten.Edhe lidhur me nevojen ekstreme personi nuk duhet denuar per kete dilem jne shfaqur dy teori:Subjektive dhe ObjektiveSipas teorise subjective ,vepra e kryer ne nevojen ekstreme eshte e kunderligjshme ,mirepokryersi nuk denohet per shkaqe subjective.Ithtaret e kesaj teorie mendojn se personi I cili gjendetne nevojen ekstreme ,per shkak te rrezikut qe I kanoset dhe ne instiktin e vetembrojtjes eshte Ipapergjegjshem.Sipas teorise objektive ,vepra e kryer ne nevojen ekstreme nuk eshte veper penale sepse Imungon elementi I kunderligjshmerise .Sipas nje koncepcioni, ne gjendjen e nevojes ekstremesistemi juridik pushon se vepruari me qrast lejon veprimin e se drejtes natyrore e cila lejonmbrojtjen nga vetja ,madj me kusht qe kjo mbrojtje te realizohet duke demtuar te miren juridikete personit tjeter.Sipas koncepcionit te dyte,vepra e kryer ne nevojen ekstreme nuk eshteshoqerisht e rrezikshme sepse kryhet nga motivet sociale.Sipas koncepcionit te diferencimit ,merastin e zgjedhjes se arsyeshmerise se veprs se kryer ne nevojen ekstreme duhet dalluar dysituata:1.Kur behet viktime e mira juridike me vlere me te vogel ,me qellim se te shprehet e mirajuridike me vlere me te madhe.2.Kur rrezikohen te mirat me vlere te njejte.Nga perkufizimi I nevojes ekstreme ne kodin penal eshte percaktuar se per ekzistimin e ketijinstutucioni duhet te shprehet :Rreziku dheMenjanimi I rrezikut. 7

×