SlideShare a Scribd company logo
1
D R . S C . B E D R I B A H T I R I
E drejta
E DREJTA MATERIALE
Ekzistimi i së
drejtës
E DREJTA FORMALE
Realizimi i së
drejtës
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 2
Procedura civile
Procedura civile është proces i
rregulluar përmes normave juridike
lidhur me njohjen (konstatimin),
formësimin dhe realizimin e të
drejtave të personave privatë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 3
Vetëndihma
I
më herët: forma kryesore e
realizimit të së drejtës
Në këtë mënyrë të realizimit të një
të drejte vepron dhe vendos në të
shumtën e rasteve
Fuqia, në vend të së drejtës.
Ai i cili ka “fuqinë” ka edhe të
drejtën.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 4
Vetëndihma
II
Kjo ndikon në masë të madhe në
prishjen e paqes juridike. Prishja e
paqes juridike ndikon direkt në
prishjen e paqes sociale.
Paqja sociale është prezumim
(parakusht) elementar për
ekzistencën e një bashkësie
njerëzore.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 5
Vetëndihma
III
Parimisht: Nuk lejohet
Vetëm përjashtimisht
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 6
Monopoli i shtetit
Realizimi i të drejtave do te duhej te
mbetet parimisht ne duar të shtetit.
“Zbulimi” i procedurës për vënien në
jetë të rendit juridik paraqet
performancen “të arriturën” më të
madhe të mendjes njerëzore
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 7
Qëllimi dhe detyrat e procedurës
civile
I
Parimisht qëllimi kryesor i së drejtës së procedurës civile është realizimi
i të drejtave subjektive private.
Kjo shihet më së miri duke u bazuar në parimin e disponibilitetit, që vlen
në procedurën kontestiomore (shih neni 3 LPK-së).
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16
8
Qëllimi dhe detyrat e procedurës
civile
II
Sipas teorisë juridike, procesi civil iu shërben të drejtave subjektive
private (ky vështrim keqkuptohet nganjëherë edhe si “pikëpamje
invidualiste”), e cila pikëpamje “pikëpamjes sociale” i kundërvihet.
“Procesi është një mjet për konstatimin e së drejtës materiale dhe si e
tillë duhet të mbetet”
Ultima ratio
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 9
Qenia e së drejtës së PC
IE drejtë publike dhe e drejtë imperative (përjashtimisht
marrëveshja e palëve)
Kufizimi: Gjykata civile/autoritetet administrative
Dallimi:e drejtë publike/private; 3 Teori:
1. Teoria e interesit
Qysh në të të drejtën romake, juristi i
famshëm romak Ulpianus:
Dallimi sipas kësaj teorie qëndron në atë, nëse një
marrëdhënie juridike i mbron interesat publike apo ato
private.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 10
Qenia e së drejtës së PC
II
2. Teoria e subordinimit
Sipas kësaj teorie, një marrëdhënie
juridike është publike juridike, nëse
ekziston një raport subordinimi. Nëse
ekziston një raport barazie, atëherë ajo
marrëdhënie juridike i takon së drejtës
private.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 11
Qenia e së drejtës së PC
III
3. Teoria e së drejtës subjektive të
modifikuar (teori mbizotëruese)
Sipas kësaj teorie ekziston e drejta
publike, nëse norma përkatëse i jap të
drejtë ose e detyron ekskluzivisht një
bartës të pushtetit shtetëror. Në të
kundërtën ekziston e drejta private.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 12
Burimet e së drejtës civile
Kushtetuta e RK; Konventa për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të
njeriut
Neni 6 . E drejta për një proces të rregullt
1. Çdo person ka të drejtë që çështja e tij të dëgjohet drejtësisht,publikisht
dhe brenda një afati të arsyeshëm nga një gjykatë e pavarur dhe e paanshme, e krijuar
ligjërisht, e cila do të vendosë qoftë për mosmarrëveshjet mbi të drejtat dhe detyrimet e
tij me karakter civil, qoftë për bazueshmërinë e çdo akuze të natyrës penale të drejtuar
kundër tij. Vendimi duhet të jepet publikisht, por prania në sallën e gjykatës mund t’i
ndalohet shtypit dhe publikut gjatë të gjithë proçesit ose gjatë një pjese të tij, në interes të
moralitetit, të rendit publik ose të sigurimit kombëtar në një shoqëri demokratike, kur
interesat e të miturve ose mbrojtja e jetës private të palëve në proçes e kërkon këtë, ose
në masën e gjykuar krejtësisht të domosdoshme nga gjykata, kur në rrethana të veçanta
publiciteti do të ishte i një natyre që do të dëmtonte interesat e drejtësisë.
Ligjet përkatëse
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 13
Ndarja e procedurës civile
Procedura kontestimore
Procedura jokontestimore
Procedura e përmbarimit
Procedura e falimentimit
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 14
Procedura kontestimore
I
Neni 1 i LPK
Me Ligjin për procedurën kontestimore
caktohen rregullat procedurale në bazë
të të cilave gjykata i shqyrton dhe i
zgjidhë kontestet nga marrëdhëniet
juridiko-civile të personave fizikë dhe
juridikë, po që se me ligj të posaçëm
nuk është përcaktuar ndryshe.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 15
Procedura kontestimore
II
Neni 1 i LPK të vjetër
Me këtë ligj caktohen rregullat e procedurës në bazë të të cilave gjykata
ordinare shqyrton dhe vendos në kontestet nga marrëdhëniet personale
e familjare, nga marrëdhëniet e punës, nga marrëdhëniet pasurore dhe
nga marrëdhëniet e tjera civilo-juridike të personave fizikë e të
personave civilë e juridikë, të bashkësive shoqërore-politike, të organi-
zatave të punës së bashkuar e të personave shoqërorë juridikë të tjerë,
përveç në qoftë se disa nga kontestet e theksuara janë vënë me ligj të
veçantë në kompetencë të gjykatës tjetër ose të organit shtetëror,
respektivisht të organit shoqëror.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 16
Procedura kontestimore
III
Personat fizikë dhe juridikë!
Me kontest duhet kuptuar situata në të cilën një person pretendon se i
takon një e drejtë subjektive civile ndaj një personi tjetër e ky e mohon
ekzistimin e saj apo për ndonjë shkak tjetër e mohon detyrimin e tij që
të sillet në mënyrën e caktuar.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 17
Procedura jokontestimore
I
Neni 1 i LPJK
1.1 Me këtë ligji caktohen rregullat sipas të cilave
gjykatat veprojnë dhe vendosin mbi të
drejtat dhe interesat personale, familjare dhe të
drejtave të tjera dhe interesave juridike dhe
pasurore që zgjidhen në procedurën
jokontestimore.1.2 Dispozitat e këtij ligji zbatohen edhe
në çështjet tjera juridike për të cilat nuk është
paraparë me ligj se zgjidhen sipas rregullave të
procedurës kontestimore.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 18
Procedura jokontestimore
II
Neni 1 i LPJK të vjetër
Me këtë ligj caktohen rregullat sipas të cilave gjykatat e rregullta
veprojnë dhe vendosin për marrëdhëniet personale, familjare e
pasurore, për caktimin e kompensimeve për pasurinë e paluajtshme të
ekspropriuar, për rregullimin e qeverisjes e të shfrytëzimit të sendit të
përbashkët, për ndarjen e sendeve e të pasurisë së përbashkët, për
rregullimin e mezhdave, për dokumentet dhe depozitën gjyqësore, si
dhe për çështjet e tjera juridike për të cilat me ligi është caktuar të
zgjidhen në procedurën jashtëkontestimore.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 19
Procedura përmbarimore
Neni 1 i LPP
1.1 Me këtë ligj caktohen rregullat për procedurën e gjykatës sipas të cilës
realizohen kërkesat në bazë
të titujve ekzekutiv ( procedura e përmbarimit), po qe se me ligj të
posaçëm nuk është paraparë diçka tjetër.
1.2 Dispozitat e këtij ligji zbatohen edhe për përmbarimin e vendimit të
dhënë në procedurën
administrative dhe për kundërvajtje me të cilin është caktuar detyrimi në
të holla, përveçse kur për përmbarimin e tillë është paraparë me ligj
kompetenca e organit tjetër.
Nuk ka ndryshim në mes të LPK aktual dhe të
vjetrit
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 20
Dallimi i Proc.kont./jokont.
Fillimisht duhet cekur se një ndarje e „pastër“ nuk është e mundur. I
nevojshëm është një kufizim “formal”sidomos në procedurën
jokontestimore nëse dominon mendimi për „përkujdesje juridike“
Nëse mungon një dedikim i qartë, atëherë çështja juridike duhet të
zgjidhet sipas procedurës kontestimore.
Më konkretisht: Në semestrin veror
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 21
Organizimi i Gjykatave
I
Neni 6 i KMDN nënkupton:
Ndërtimin e një gjyqësori efektiv dhe
mbrojtja e të drejtave subjektive private
Shteti juridik:mbrojtja e të drejtave të njeriut
Jo vetëm ligji,por edhe mekanizmat
Ultima ratio: parimi i ekonomizimit
Trashëgimia: sistem i vjetëruar LGjRR
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 22
Organizimi i Gjykatave
II
Aktualisht: Ligji kryesor:
Ligji për gjykatat, Nr.03/L-199), 09.08.2010-shpallur nga presidenti.
Neni 43: Hyrja në fuqi
“Ky ligj hyn në fuqi më 1 janar 2011 për nenet 29, 35, 36, 38 dhe 40,
kurse për nenet e tjera fillon të zbatohet nga 1 janari 2013”.
Sistem tërësisht i ri
- p. sh. Departamenti për çështje administrative
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 23
Organizimi i Gjykatave
deri 31.12.2012
I
Gjykatat komunale,
Gjykatat komunale për kundërvajtje
Gjykatat e Qarkut dhe
Gjykata Supreme
Për konteste ekonomike, ekskluzivisht kompetente ishte Gjykata
Ekonomike me seli në Prishtinë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 24
Organizimi i Gjykatave
deri 31.12.2012
II
Gjykata komunale
◦ Kontestet nga marrëdhënia e punës
◦ Kontestet për mbajtjen e përjetshme
◦ Kontestet për zgjidhjen e kontratës së huapërdorjes, kontratës së qirasë si dhe nga
marrëdhëniet banesore
◦ Kontestet për ndihmë juridike
◦ Kontestet për procedurën e trashëgimisë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 25
Organizimi i Gjykatave
deri 31.12.2012
III
Gjykata e Qarkut
◦ Gjykata e Qarkut vepron edhe si gjykatë e shkallës së parë edhe si Gjykatë e
shkallës së dytë. Në shkallën e dytë, Gjykata e qarkut është kompetente për të
vendosur sipas ankesës kundër vendimeve të Gjykatës Komunale (neni 29
paragrafi 1 të Ligjit për Gjykatat e Rregullta).
◦ Gjykata e Qarkut është kompetente të vendos sidomos si gjykatë e shkallës së parë
për këto konteste juridike (neni29 i Ligjit për Gjykatat e Rregullta):
◦ Kontestet për vërtetimin ose kundërshtimin e atësisë dhe amësisë
◦ Kontestet martesore (zgjidhja e martesës ose anulimi i martesës)
◦ Vendos për njohjen dhe ekzekutimin e vendimeve të Gjykatës të ndonjë vendi
tjetër.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 26
Organizimi i Gjykatave
deri 31.12.2012
IV
Gjykata ekonomike e qarkut
◦ Një Gjykatë Ekonomike e Qarkut. Selia e saj ishte në Prishtinë.
◦ Kompetente: konteste ekonomike në mes të ndërmarrjeve si dhe për konteste që
kanë të bëjnë me përdorimin e shpikjeve dhe përdorimin e firmës. Kompetente
është edhe për procedurën e falimentimit dhe likuidimit të rregullt të ndërmarrjeve.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 27
Organizimi i Gjykatave
deri 31.12.2012
V
Gjykata supreme
◦ Kompetencat: Neni 31 i LGjRr.
◦ të vendos në shkallë të tretë mbi mjetet e rregullta juridike kundër
vendimeve të gjykatave të qarkut dhe të Gjykatës Ekonomike të Qarkut, kur
kjo gjë është caktuar me ligj
◦ të vendos mbi mjetet e jashtëzakonshme juridike kundër vendimeve të
formës së prerë të gjykatave në Kosovë
◦ të vendos mbi ligjshmërinë e akteve definitive administrative në konfliktin
administrativ (Në Kosovë nuk ka pasur Gjykata administrative, prandaj
mbrojtja gjyqësore lidhur me kontestet administrative ka mundur të
ushtrohet në Gjykatën Supreme të Republikës së Kosovës).
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 28
Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri
I
Neni 8 i LGJ
Sistemi i gjykatave i Republikës së Kosovës përbëhet nga:
Gjykatat Themelore
Gjykata e Apelit dhe
Gjykata Supreme.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 29
Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri
II
Juridiksioni i GjTH: Neni 11
◦ Për të gjykuar në shkallë të parë gjitha çështjet, përpos nëse me ligj
parashihet ndryshe.
◦ Për të dhënë ndihmë juridike ndërkombëtare dhe për të vendosur për
pranimin e vendimeve të gjykatave të huaja.
◦ Çështjet administrative dhe ekonomike janë kompetencë ekskluzive të
Gjykatës Themelore të Prishtinës.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 30
Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri
III
Kompetencat e Gj. Apelit: Neni 18
- të gjitha ankesat e ushtruara kundër vendimeve të
Gjykatave Themelore;
- të vendosë në shkallë të tretë, sipas ankesës që
është lejuar me ligj dhe për konfliktin e
juridiksionit ndërmjet gjykatave themelore;
- të vendos për konfliktin e jurisdikcionit ndërmjet
Gjykatave Themelore;
- çështjet tjera të parapara me ligj.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 31
Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri
III
Kompetencat e Gj. Supreme: Neni 22
◦ kërkesën për mjetet e jashtëzakonshme juridike kundër vendimeve të
formës së prerë të gjykatave të Republikës së Kosovës, siç është
paraparë me ligj;
◦ revizionin kundër vendimeve të shkallës së dytë të gjykatave në
çështjet kontestimore, siç është paraparë me ligj;
◦ përcakton qëndrimet parimore dhe mendimet juridike për çështjet
që kanë rëndësi për zbatimin unik të ligjeve nga gjykatat në territorin
e Kosovës;
◦ lëndët e Agjencisë Kosovare të Pronave, siç parashihet me ligj;
◦ në Dhomën e Posaçme, lëndët e Agjencisë Kosovare të Privatizimit
ose të Agjencisë Kosovare të Mirëbesimit, siç parashihet me ligj;
◦ çështje të tjera të parapara me ligj.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 32
Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri
IV
Dhoma e veçantë e Gjykatës supreme
◦ Dhoma e Veçantë e Gjykatës Supreme të Kosovës është themeluar me Rregulloren e
UNMIK-ut, nr. 2002/13 datë 13 qershor 2002 për çështjet lidhur me Agjencinë e
Mirëbesimit të Kosovës (tanimë ekziston Agjencia Kosovare e privatizimit si
pasardhëse; veprimtaria e kësaj Agjencie është paraparë me Ligjin nr. 03/L-067, datë
).
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 33
Gjykata Kushtetuese
Gjykata kushtetuese: Gjykatë?
E veçantë
Interpretimi i KRK
Mbrojtja e të drejtave të njeriut
Ankesa kushtetuese (institucion i ri)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 34
Parimet e Proc.kontest.
IParimi i disponibilitetit
Parimi direkt, gojor dhe publik
Parimi i së vërtetës materiale
Parimi i shqyrtimit dhe hetimit
Parimi i ekonomizimit dhe i mos keqpërdorimit të të drejtave procedurale
Parimi i udhëzimit të palës së painformuar
Parimi i çmuarjes së lirë të provave
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 35
Parimet e Proc.kontest.
II
Parimi i disponibilitetit
-Parim fundamental # shih ex offitio
-Neni 3 par. 1 dhe 2
-palët vendosin lidhur me fillimin, vazhdimin dhe
përfundimin e procedurës civile.
- Palët vendosin edhe lidhur me objektin e kontestit
-Pa kërkesë nuk ka proces
-Neni 2 par 1 dhe 182 par 2 o: ne eat judex ultra petita
partium
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 36
Parimet e Proc.kontest.
IIIParimi direkt (neni 4 par. 1 dhe 2) shih
edhe nenin 182 par. 2 a
-Esenca: Në nxjerrjen e vendimit mund të merr pjesë
vetëm ai gjyqtar, i cili ka marrë pjesë në seancë
-Qëllimi: Përmes ballafaqimit direkt të arrihet te e
vërteta materiale.
-Raste përjashtimore: neni 4 par. 2
p.sh. rastet e marrjes së provës nga ndonjë gjykatës i
autorizuar; ndihma juridike (marrja në pyetje e një
dëshmitari
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 37
Parimet e Proc.kontest.
IV
Parimi publik (neni 4 i LPK, neni 6 i KMDN
dhe neni
-Qëllimi:kontrolli i punës së gjykatës nga publiku
-Duke u bazuar në rrethanat e vendit të procesit të jetë mundësia për
pjesëmarrje të shumë shikuesve
-Shkelje: nëse nuk ka vend fare për dëgjues, nëse është zgjedhur ndonjë vend
me qëllim që mos të ketë fare dëgjues.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 38
Parimet e Proc. kontest.
V
Parimi gojor: por neni 5 i LPK
-Baza ligjore: neni 4 par. 1 në lidhje me nenin 5 dhe
nenin 427
-Esenca: Palët i paraqesin kërkesat dhe thëniet në
shqyrtimin e drejtpërdrejtë gojarisht dhe parimisht
vetëm ato faktet kontestuese që janë paraqitur në
mënyrë gojore mund të merren për bazë në nxjerrjen e
vendimit; Përjashtimisht: neni 388: Aktgjykim në bazë
të pohimit, heqjes dorë nga kërkesëpadia, aktgjykimi
për mosbindje, për shkak të mungesës si dhe pajtimit
gjyqësor.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 39
Parimi i shqyrtimit dhe hetimitNeni 7 paragrafi 1
Neni 7 paragrafi 2
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 40
Parimet e Proc. kontest.
VII
Parimi i ekonomizimit dhe i mos
keqpërdorimit të drejtave procedurale
- Neni 10
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 41
Parimet e Proc. kontest.
VIII
Parimi i udhëzimit të palës së
painformuar
-Neni 11 par. 1
-Neni 11 par. 2
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 42
Parimet e Proc. kontest.
IX
Parimi i çmuarjes së lirë të provave
Neni 8
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 43
Subjektet e proc.kontest.
IGjykata
Palët
Paditësi dhe i padituri (Këto subjekte e fitojnë cilësinë PALË, në momentin e
paraqitjes së padisë.
Pjesëmarrësit e tjerë:Përfaqësuesit e palëve,
Prokurori publik,Ndërhyrësit apo pjesëmarrësit e tjerë,
Dëshmitarët, Eksperti, Përkthyesi si dhe
Procesmbajtësi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 44
Përbërja e Gjykatës
ISituata juridike sipas LPK të vjetër
-Parimisht gjykata shqyrton dhe vendos lidhur me një çështje
kontestimore në trup gjykues, e në rastet e caktuara gjykatësi i
vetëm gjykon rastin kontestimor (shih neni 13 LPK të vjetër).
-Gjykatësi i vetëm: Gjykatës së shkallës së parë dhe vetëm
atëherë, kur vlera e kontestit është e vogël si dhe
pengimposedimi.
-Trupin gjykues të gjykatës së shkallës së parë gjithmonë e
përbëjnë gjykatësit profesionalë dhe ata porotë
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 45
Përbërja e Gjykatës
IIISituata juridike sipas LPK të ri; Neni 15
- 15.1 Në procedurën e shkallës së parë dhe procedurën sipas propozimit për
përsëritjen e
procedurës, vepron gjyqtari individual (i vetëm). 15.2 Në procedurën e shkallës
së dytë dhe procedurën sipas revizionit vepron trupi gjykues prej tre gjykatësve.
15.3 Caktimin e kompetencës territoriale dhe zgjidhjen e konfliktit për
kompetencë e bën trupi
gjykues prej tre gjykatësve.
-
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 46
Përbërja e Gjykatës
IV
Rëndësia:
Mosrespktimi i dispozitave lidhur me përbërjen e Gjykatës përbën
shkelje esenciale me rëndësi absolute (neni 182 par. 2 a)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 47
Përjashtimi dhe rekuzimi i
gjyqtarit I
Në raste të caktuara, një gjyqtar nuk mund të merr pjesë në një gjykim
për shkak të rrethanave të caktuara.
-Përjashtimi: LPK normon shprehimisht dhe taksativisht (shih neni 67 par.
a deri f)
-Rekuzimi: Neni 67 par. G: (teoria juridike dhe praktika gjyqësore)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 48
Përjashtimi dhe rekuzimi i
gjyqtarit IIPërjashtimi:
-në qoftë se është vetë palë, përfaqësues ligjor apo me prokurë i palës, apo në
qoftë se me palën është bashkëkreditor apo bashkëdebitor
në qoftë se pala ose përfaqësuesi ligjor apo me prokurë i saj është kushëri
gjaku në vijën vertikale deri në cilëndo shkallë, kurse në vijën horizontale deri
në shkallë të katërt, apo në qoftë se është bashkëshort, apo gjini e krushqisë
deri në shkallë të dytë, pavarësisht nëse martesa ka pushuar;
Pasoja: Shkelje esenciale me rëndësi absolute; ex offitio ose me kërkesë të
palës
1. Deri sa të bëhet vendimi i formës së prerë: Lënda kthehet në rishqyrtim
2. Pasi vendimi bëhet i formës së prerë: Me padi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 49
Përjashtimi dhe rekuzimi i
gjyqtarit III
Rekuzimi: Neni 67 par. G
-Rrethana të tjera: Miqësia apo armiqësia e gjykatësit me
palën; Ndonjë marrëdhënie juridike mes Gjykatësit dhe
palës (kreditor apo debitor).
-Pasoja: Shkelje esenciale me rëndësi relative: merret
parasysh vetëm me kërkesën e palës; nuk mund të
parashtrohet kjo shkelje,nëse nuk kërkohet rekuzimi edhe
pse dihet se ekzistojnë kushte për rekuzim.
-Nëse është parashtruar me kohë kërkesa për rekuzim,
atëherë pasojat janë si te përjashtimi (lënda kthehet në
rishqyrtim)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 50
Kompetenca e Gjykatave
I
Kompetencë: rrethi i punëve të një gjykate (objektiv); Në
pikëpamje subjektive, kompetenca është e drejtë dhe
detyrë e organit që të veprojë në çështjen e caktuar juridike.
Kompetenca lëndore: Me rregullat për këtë kompetencë caktohet rrethi
i punëve të gjykatave të llojeve të ndryshme dhe ai i gjykatave të rangut
të ndryshëm, por të llojit të njëjtë.
Kritere për caktimin e kompetencës lëndore janë:
-objekti i kontestit (kriteri kauzal, competentia ratione causae)
-dhe vlera e objektit të kontestit (kriteri vlerësor, competentia ratione
valoris): TANI: Irelevant
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 51
Vlera e objektit të kontestit
ICaktimi i vlerës së kontestit:Rëndësia
-Kompetent: Tani: irrelevant
-Përbërja e Gjykatës : Tani: irrelevant
-Llogaritja e shpenzimeve procedurale (gjyq. dhe av)
-Detyrimi për avokat???
-Revizioni
-Procedura sipas urdhërpagesës
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 52
Vlera e objektit të kontestit
II
-Momenti i paraqitjes së padisë (neni 30 par. 1)
-Vetëm vlera e kërkesës kryesore neni 30 par. 1 dhe 30
par. 2: kamatat, shpenzimet procedurale nuk merren
parasysh)
-Kërkesat periodike (neni 31): shuma totale, por deri në
5 vjet.
-Shih edhe neni 36: Gjykata cakton vetë, nëse vlera nuk
është përcaktuar ose shumë e lartë.
-Shih edhe neni 33: qiraja. Mëditja shuma totale(1 vit)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 53
Vazhdimi i kompetencës (perpetuatio
fori) neni 17 par. 3
Kompetenca caktohet sipas rrethanave që ekzistojnë në
momentin e ngritjes së padisë (arg. nga nen. 17. Par. 3 dhe neni
30). Ndryshimet që kanë ndodhur pas momentit të përmendur
nuk janë relevante.
Mirëpo, nuk mund të ketë perpetuatio fori nëse gjatë gjykimit
ndryshojënë rrethanat, të cilat e bëjnë kompetent për çështjen
juridike organin administrativ.
Gjithashtu do të shuhet kompetenca e gjykatës komunale nëse
gjatë gjykimit paditësi e zmadhon kërkesëpadinë deri në masën
e cila e bën kompetente Gjykatën e Qarkut.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 54
Kompetenca tokësore
I
KOMP. E
PËRGJITHSHME
Nenet 37-40
Kompetenca tokësore: e këtij lloji
është kompetenca, në bazë të së
cilës gjykata, që është kompetente
në pikëpamje lëndore, mund të
gjykojë çështjen juridike që ka
ndonjë lidhje me territorin ku ajo
e zhvillon veprimtarinë e saj.
KOMP. E VEÇANTË
I. Komp. ekskluzive
II. Komp. e zgjedhur
III. Komp. ndihmëse
Nenet 41-66
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 55
Kompetenca tokësore
IIKompetenca tokësore e përgjithshme
Pala e paditur
Person fizik: Vendbanimi ose vendqëndrimi (neni 38)
Personi juridik dhe entitet tjera: Selia (neni 39, 40)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 56
Kompetenca tokësore
IIIKompetenca tokësore ekskluzive;neni 41-43
-Sendet e paluajtshme; pengim-posedimi në sendet e paluajtshme; kontratat
për shfrytëzimin e banesës dhe lokalit afarist
-Fluturaket
-Ekzekutimi dhe falimentimi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 57
Kompetenca tokësore
IVKompetenca tokësore e zgjedhur
-Kontestet martesore: neni 44
-Vërtetimi dhe kundërshtimi i atësisë: neni 45
-Kontestet për ushqimin ligjore: neni 46
-Kontestet për shpërblimin e dëmit: neni 47
-Kontestet nga marrëdhënia e punës: neni 49
-Kontestet për pengim-posedim në sendin e luajtshëm
-Kontestet nga marrëdhëniet kontraktuese:neni 53
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 58
Kompetenca tokësore
V
I. Kompetenca sipas marrëveshjes: neni 66
II. Kushtet:
III. Vetëm në Gjykatën e shkallës së parë
IV. Lidhur me kompetencën lëndore
V. Nuk ekziston kompetenca ekskluzive
VI. Marrëveshja me shkrim
VII. - Në momentin e paraqitjes së padisë (shih neni 66
par. 5); më së voni para fillimit të shqyrtimit gojor
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 59
Kompetenca tokësore
VI
Konflikti i kompetencës:
Caktimi i kompetencës nga Gjykata më e lartë ose Gjykata supreme
Nenet 63-65
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 60
Kompetenca tokësore
VII
DELEGIMI (NENET 63 DHE 64)
Në disa raste,delegimi (forum
delegatum)paraqitet si masë e
domosdoshme, si p.sh., kur në
gjykatën kompetente, me numër
të vogël gjyqtarësh, është bërë
rekuzimi i të gjithë gjyqtarëve.
(neni 63)
Gjykata Supreme cakton: p.sh. te
marrja e provave
ORDINIMI (NENI 65)
- Gjykata Supreme
-Nuk mund të konstatohet se cila
gjykatë e shtetit tonë është
kompetente në pikëpamje
tokësore,
-Me propozim të paditësit
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 61
Palët
I
Paditës: kush paraqet padinë
I paditur: kush emërtohet në padi (kuptimi formal)
Emërtimi gabimisht i një pale: në çdo fazë të procesit ex offitio
përmirësimi.
Përmirësimi është i ndaluar, nëse në vend të palës do të ishte ndonjë
person tjetër.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 62
Palët
II
Legjitimimi real aktiv: Palës paditës dhe jo dikujt
tjetër i takon ndonjë pretendim i caktuar dhe
pohuar
Legjitimimi real pasiv: Pala e paditur e jo dikush
tjetër ka obligim për përmbushjen e një pretendimi
të paditësit.
Nga e drejta materiale: Themelësia e padisë
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 63
Palët
IIILegjitimimi procedural:
-Parimisht: askush nuk mund të procesoj në emër të vet për një të drejtë të
huaj ose për ndonjë detyrim të dikujt tjetër:
-Përjashtimisht:
-Administratori në proc. e falimentimit
-Shitja e sendit që është objekt i kontestit gjatë procesit
-Padi e përbashkët: (Ligji i punës)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 64
Palët
IV
Ndërrimi i palës:
-Suksedimi gjeneral: Trashëgimtarët, në rast të vdekjes të ndonjë
personit fizik; suksesorët juridikë,në rast të shuarjes të ndonjë personi
juridik
-Në rast të shuarjes së shoqërisë tregtare të hapur ose komanditete:
ortakët
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 65
Palët
VAftësia për të qenë palë: Aftësia, për të qenë bartës i të drejtave
procedurale në emër të vet; d.m.th. Mundësia, për t u paraqitur
paditës ose palë e paditur:
-Personat fizikë (edhe nasciturus);
-Personat juridikë të së drejtës publike dhe private (shteti
komunat, shoqëritë aksionare,fondacionet, shoqatat
-Neni 73 par. 2: edhe të tjerë (me dispozita të veçanta)
-Shoqëritë e hapura tregtare dhe komandite (aftësia për të qenë
palë fitohet në momentin e ndërmarrjes së bizneseve)
-Neni 73 par. 3 (Gjykata vendos): ortakëria???
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 66
Palët
VI
Aftësia për të qenë palë: prezumim procedural: karakter
ius cogens; ex offitio
-E meta: shpallje e pavlefshme e procesit dhe vendimit si
dhe refuzimin e padisë.
-Nëse nxjerret vendim kundër palës pa aftësi për të qenë
palë: juridikisht ekziston, por pa efekt, sidomos nuk është i
ekzekutueshëm.
-Humbja e cilësisë gjatë procesit: suksedim; ose refuzim i
padisë, nëse nuk ka suksesor
-Nëse vendimi është i formës së prerë: padi anulimi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 67
Palët
VIIAftësia procedurale: është aftësia për të ndërmarrë
efektivisht vetë veprime procedurale.
-parimisht: aftësia për të vepruar sipas të drejtës
materiale.(personat me aftësi të plotë veprimi)
-Përjashtimisht: edhe të miturit madhorë, sepse nuk ka
aftësi procedurale “të kufizuar”, sikur në të drejtën
materiale. (shih neni 74 par. 2 dhe 3)
Të huajt: neni 84, aftësia procedurale caktohet sipas
dispozitave të vendit tonë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 68
Palët
VIIIAftësia procedurale personave juridikë:
Teori të ndryshme:
-Kanë aftësi: teoria gjermane
-Nuk kanë aftësi: teoria austriake (për ato veprojnë organet e tyre)
Pasoja e mungesës së aftësisë procedurale: prezumim procedural; Karakter ius
cogens; ex offitio, por neni 78 (evitimi i të metës)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 69
Palët
IXPërfaqësimi ligjor:
Me ligj, me vendim të gjykatës ose me aktin e personit juridik (neni 75 par. 1,
2 dhe 3)
-Me ligj: prindërit ose përfaqësuesit e personave juridikë
të së drejtës publike
-Organi: kujdestaria
-Me statut
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 70
Palët
XPërfaqësuesi ligjor i përkohshëm (nenet 79-83)
-Gjykata cakton sidomos në rastet: neni 79 par. 2 a, b dhe c.; edhe
nëse nuk dihet vendbanimi ose vendqëndrimi i palës së paditur
(shih raportin e fundit të OSBE-së).
-Neni 80 (nen i ri):edhe personat juridikë
-Gjykata cakton nga radha e avokatëve ( neni 81)
Përfaqësimi ligjor është prezumim procedural; Karakter ius
cogens; ex offitio
Shkelja ka karakter: shkelje esenciale me nulitet absolut (neni 182 par. 2 ; Kjo shkelje përbën edhe
objekt të GODITJES SË VENDIMEVE ME MJETE TE JASHTEZAKONSHME.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 71
Palët
XIAftësia postulative (aftësia e një personi me aftësi procedurale për
të ndërmarrë vetë veprime procedurale
Pala nuk ka aftësi postulative në këto raste:
-Detyrimi për avokat (në literaturë ndryshe);
Situata juridike sipas ligjit të vjetër dhe të ri
-Nëse pala (ose përfaqësuesi ligjor nuk mund të shprehet; p.sh.
shurdhërmemecët)
-Pasoja: nuk është prezumim procedural: veprimet e këtyre
personave llogariten si të paqena, prandaj MUNGESA
-Mund të goditet edhe me mjete juridike
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 72
Palët
XIIPërfaqësimi me prokurë
-Neni 85 par. 1: personalisht ose me përfaqësues me prokurë
-Nëse nuk ka aftësi proced.: përfaqësuesi ligjor e cakton
-Autorizimi për përfaqësim quhet prokurë, e cila është shkresë (dokument), në
të cilën përmbahet autorizimi i tillë.
-Prokura e përgjithshme dhe speciale (neni 89)
-Neni 93: Përfaqësuesi është i detyruar që gjykatës t’ia paraqesë prokurën me
shkrim gjatë kryerjes së veprimit procedural të parë. Por, Gjykata mund të
lejon më vonë të paraqes
-Autorizimi është deklaratë e njëanshme, joprocedurale dhe jo formale.
-Raporti i brendshëm dhe jashtëm
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 73
Palët
XIIIVëllimi (neni 90)
Efekti i veprimeve procedurale të përfaqësuesit
-Direkt; në favor dhe disfavor të palës; sikur të ishin kryer nga vetë
pala, POR, vetëm nëse është kryer brenda kornizave
-Veprimet e ndërmarra pa autorizim mundet pala e përfaqësuar t i
lejoj ; Jo vetëm veprimet, por edhe mosveprimet shkojnë në dëm
të palës së përfaqësuar
Veprimet procedurale të ndërmarra nga ana e palës, mund të
ndryshohen dhe revokohen nga ana e përfaqësuesit:Argument:
veprimet e palës kanë ndikim të drejtpërdrejtë për palën
Revokimi nga ana e palës? Dominus litis
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 74
Palët
XIVMarrja fund e prokurës
Një veprim procedural konkret: me kryerjen e veprimit
procedural; me vdekjen e palës apo përfaqësuesit ligjor të saj
(nëse person fizik) ose shuarjen e personit juridik; revokimin e
autorizimit; heqja dorë e përfaqësuesit nga autorizimi
Në përgjithësi: Me përfundimin e procesit kontestimor; me vdekjen e
përfaqësuesit ose me humbjen e zotësisë për të vepruar të tij; me
humbjen e të drejtës së ushtrimit të avokatisë, nëse përfaqësuesi
është avokat; me shuarjen e personit juridik; revokimi i autorizimit
dhe heqja dorë të përfaqësuesit nga autorizimi; Me vdekjen e palës,
nuk merr fund prokura për përfaqësim, por trashëgimtarët ose përfaqësuesi
ligjor mund ta revokojnë autorizimin.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 75
Palët
XV
Prokura si prezumim procedural
-Ius cogens
-Ex offitio
-Shkelje esenciale të nulitetit absolut, neni 182 par
2 k
-Si me ankesë, ashtu edhe me mjete të
jashtëzakonshme.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 76
Veprimet procedurale
I
Veprime procedurale: janë fakte të së drejtës procedurale,
prezumimet, format dhe efektet rregullohen me dispozita të
së drejtës procedurale.
Ndarja: veprime procedurale të palëve, të gjykatës dhe të
subjekteve të tjera që marrin pjesë në procesin kontestimor.
Varësisht nga forma në të cilën kryhen veprimet
procedurale, ato mund të jenë të shkruara apo gojore.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 77
Veprimet procedurale
II
Veprimet procedurale të gjykatës
- përgatitjen e materialit procedural; drejtimin e procesit
gjyqësor; përpilimin e procesverbaleve të ndryshme;
vendosjen për çështjet e natyrës procedurale dhe materiale,
si dhe me komunikimin (dërgimin dhe dorëzimin) e
shkresave.
Nuk ka ankesë, për veprime drejtuese, neni 387 II
- Qëllimi i përbashkët dhe kryesor i të gjitha veprimeve të
gjykatës është krijimi i kushteve për dhënien e vendimit
meritor për kërkesëpadinë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 78
Veprimet procedurale
IIIVendosja dhe vendimet gjyqësore
-Vendosja është operacion mendor dhe logjik
gjendja faktike (premisa e poshtme e silogjizmit) dhe normën e
caktuar të natyrës (premisa e sipërme e silogjizmit).
Kriteret e klasifikimit të vendimeve gjyqësore
- Duke marrë parasysh përmbajtjen e mbrojtjes juridike:
detyruese,konstitutive apo deklarative
-I shkallës së parë dhe të dytë
-Forma: Aktvendim (pengimposedimi dhe mandatare dhe çështjet
tjera) dhe Aktgjykim (kërkesëpadinë)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 79
Veprimet procedurale
IV
Dhënia e vendimeve:
-Këshillimi dhe votimi për çështjet më pak të rëndësishme: në
lokalet ku mbahet procesi; Rastet e tjera: seancën e veçantë për
këshillim dhe votim
Për dhënien e çdo vendimi nevojitet shumica absolute e votave të
anëtarëve të trupit gjykues; që nga momenti në të cilin kryetari i trupit
gjykues deklaron se ka përfunduar votimi, moralisht çdo anëtar i tij është i
lidhur për votën e dhënë; Kjo vlen edhe për vendimin e dhënë, por vetëm
gjer në momentin e shpalljes së tij, e nëse nuk është bërë shpallja, atëherë
gjer në momentin e dërgimit të tij me shkrim palëve. Pas këtij momenti
gjykata nuk mund ta ndryshojë më vendimin e saj. Mirëpo, duhet theksuar
se kjo rregull nuk vlen për aktvendimet me të cilat gjykata e drejton
procesin e as me vendimet konkludente.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 80
Veprimet procedurale
VVeprimet drejtuese të gjykatës:
-Me aktvendim:
-Rastet tipike: caktimi dhe shtyerja e seancës; hapjen dhe
drejtimin e procesit gjyqësor; caktimi i afateve gjyqësore; dhënia
e fjalëve pjesëmarrësve në proces; caktimin e radhës për
paraqitjen dhe administrimin e provave; ndërprerjen e
procedurës
-Të gjitha veprimet në fjalë kryhen ex offitio. Gjykata mund t’i
ndryshojë dhe t’i revokojë në çdo kohë. Zbatimi ex offitio.
-Nuk lejohet ankesa lidhur me aktvendimin për drejtimin e
seancës.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 81
ProcesverbaletNenet 134 – 140 Procesverbal: protokollimi i veprimeve
procedurale
Procesverbali gjyqësor është dokument publik, të cilin e përpilon
gjykata për veprimet procedurale të kryera gojarisht, në seancë a
jashtë seancës, nga palët dhe pjesëmarrësit e tjerë në procedurë
(neni 134 par. 2).
Në kuptimin formal, procesverbalin e përbëjnë: pjesa hyrëse;
përshkrimi i veprimeve të kryera dhe nënshkrimi.
Në kuptimin material: përshkrimi i veprimeve procedurale të kryera në
seanca gjyqësore dhe e tërë ajo që ka ndodhur me atë rast: Në këtë aspekt
dallojmë: procesverbalin për shqyrtimin e çështjes; për marrjen e provës
jashtë shqyrtimit kryesor; atë me të cilin zëvendësohet parashtresa e palës
dhe procesverbalin për këshillim dhe votim.-
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 82
Dërgimi i shkresave
INenet 103 – 121
-Parimi i kontradiktoritetit
-Komunikim: Veprimet shkresore të palës kundërshtare, vendimet gjyqësore,
urdhëresat, kumtesat dhe thirrjet në formë shkresore barten dhe i dorëzohen
personit të cilit i janë dedikuar ato – adresatit.
-Komunikimi i kryer protokollohet dhe quhet dëftesë të komunikimit.
-Dërgimin e shkresave e bën gjykata sipas detyrës zyrtare, nëpërmjet postës,
me anë të nëpunësit gjyqësor apo nëpërmjet organit shtetëror të komunës.
(neni 103 par. 1)
-Neni 103 par. 2 (i ri) përmes postës elektronike???
-Personave juridikë dhe në botën e jashtme (nenet 104 dhe 105)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 83
Dërgimi i shkresave
II- Mund t’i dorëzohet personit tjetër apo të lihet në vendin e caktuar me efekt sikur ajo
t’i ishte dorëzuar vetë adresatit
- Kur adresati nuk gjendet në banesën e tij, me ligj është parashikuar se shkresa mund
t’i dorëzohet çdo anëtari të familjes së tij që është i moshës madhore
-Nëse në banesën e adresatit nuk ndodhet asnjë person i tillë, shkresa mund t’i
dorëzohet fqinjit apo kujdestarit të ndërtesës, por vetëm nëse pajtohen me një gjë të
tillë. Kur komunikimi bëhet në vendin e punës, e adresati nuk gjendet aty, shkresa
mund t’i dorëzohet punëtorit që punon bashkë me adresatin, kuptohet nëse ai e
pranon një gjë të tillë
-Për shkresat që kanë rëndësi më të madhe për procedurën (padia, aktgjykimi,
urdhërpagesa, aktvendimi kundër të cilit lejohet ankesa, mjeti i goditjes së
jashtëzakonshme) është parashikuar dorëzimi personalisht adresatit (nen. 110 par. 1).
-Kur pala gjatë procedurës e ndryshon vendbanimin dhe për një gjë të tillë nuk e njofton
gjykatën, gjykata urdhëron që në të ardhmen palës së tillë komunikimi i shkresave t’i
bëhet duke u afishuar ato në tabelën e shpalljeve të gjykatës (nen.116). Kur
përfaqësuesi i palës e ndryshon adresën, komunikimi i bëhet palës.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 84
ParashtresatParashtresat: shkresa, në të cilat palët dhe pjesëmarrësit e tjerë
në gjykim i kryejnë veprimet procedurale.
Edhe shkresat me telegram, telegraf dhe postë elektronike (neni
99 par 1 dhe 99 par. 4)
Parashtresat duhet të jenë të kuptueshme dhe ta përmbajnë :
(emrin e gjykatës, së cilës i drejtohet parashtresa,profesionin dhe vendbanimin e palëve dhe të
përfaqësuesve ligjorë të tyre; emrin, profesionin dhe vendbanimin e përfaqësuesve me prokurë;
objektin e kontestit; përmbajtjen e deklaratës (veprimit procedural) dhe nënshkrimin e palës,
përkatësisht të personit që e përfaqëson atë). (neni 99 par. 2)
Nëse nuk është e kuptueshme, atëherë gjykata kërkon
përmirësimin (neni 102), nëse nuk ka përmirësim, konsiderohet
se është tërhequr parashtresa
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 85
Koha dhe kryerja e veprimeve
proceduraleParimisht, veprimet procedurale nga gjykata dhe palët kryhen në
kohën e caktuar dhe në vendin e caktuar.
Përjashtimisht, veprimet procedurale gjykata i kryen jashtë
ndërtesës gjyqësore. I tillë është rasti me komunikimin e
shkresave dhe marrjen në pyetje të dëshmitarëve dhe të palëve
të sëmura, mandej me këqyrjen në vend të sendit të paluajtshëm
etj.
Për kryerjen e veprimeve procedurale nga gjykata dhe palët, Ligji
parashikon seancat dhe afatet.
Në të kundërtën, gjykimet nuk do të mbaronin shpejt.
Afatet zakonisht caktohen për kryerjen e veprimeve të shkruara,
kurse seancat për kryerjen e veprimeve gojarisht.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 86
AfatetAfat quhet distanca kohore brenda së cilës duhet të kryhet apo
mund të kryhet veprimi procedural i caktuar.
Afate ligjore dhe gjyqësore.
Ligjor është, p.sh., afati për paraqitjen e ankesës; ai për
paraqitjen e propozimit për restitutio in integrum (neni 130); ai
për kërkimin e shpenzimeve në rast të tërheqjes së padisë (164)
etj.
Afatet gjyqësore gjykata është e autorizuar t’i caktojë, p.sh., në
bazë të nenit 102 për korrigjimin e parashtresës; për dorëzimin e
dokumentit; për dorëzimin e mendimit të shkruar nga eksperti
etj.
Afatet ligjore janë prekluzive
Objektive, subjektive; llogaritja (neni 126)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 87
SeancatSeancë quhet pjesa e kohës gjatë së cilës subjektet kryesore të procesit dhe
pjesëmarrësit e tjerë të tij kryejnë veprime procedurale.
Seancën e cakton ex offitio gjykata . (nuk ka ankesë; neni 123 par. 2) Seanca të
domosdoshme (seanca për shqyrtimin kryesor të çështjes, ajo për shqyrtimin
e kërkesës për restitucio in integrum dhe seanca për shqyrtimin e propozimit
për përsëritjen e procedurës) dhe seanca fakultative (seanca përgatitore,
seanca për shqyrtimin e themelësisë së kërkesës për rekuzimin e gjyqtarit etj).
Letërthirrja (vendi, koha etj.) neni 123 par. 3
Pala paralajmërohet për pasoja (neni 123 par. )
Vendimi me të cilin caktohet apo shtyhet seanca nuk mund të goditet me
ankesë (nen. 114, 116).
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 88
Kthimi në gjendjen e mëparshme
INenet 129 – 133
Shkaqe të arsyeshme (sëmundja, aksidenti në komunikacion,
mosarritja me kohë e mjetit të komunikacionit publik në qendrën
e gjykatës, prishja në automobilin me të cilin pala është nisur për
në gjykatë, vërshimi, tërmeti etj.)
prekluzioni
Kërkesa brenda afatit 7 ditor (neni 130 par. 2) ; sipas LPK të vjetër
15 ditë (neni 118). Ose 60 ditë (më herët 3 muaj) nga dita e
mosveprimit
Propozimit për restitutio pala duhet t’ia bashkëngjit veprimin
procedural (p.sh. ankesën), të cilin nuk e ka kryer brenda afatit
ligjor prekluziv (neni 130 par. 4).
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 89
Kthimi në gjendjen e mëparshme
IILigji parasheh shprehimisht rastet kur nuk lejohet restitutio (neni
131)
Ndërprerja e procedurës (neni 278 në lidhje me nenin 132 par. 1)
Propozimi i paraqitur me kohë, shqyrtohet në seancë ku thirren
të dy palët. Mosardhja e të dy palëve nuk shkakton pezullimin e
procedurës dhe as nuk e pengon dhënien e vendimit për
propozimin. Seancën në fjalë gjykata nuk e cakton fare, në qoftë
se janë të ditura botërisht (notore) faktet mbi të cilat është
bazuar propozimi i palës për restitucio (neni 133 par. 2).
Ankesa nuk lejohet, nëse pranohet propozimi (neni 133 III). Nëse
refuzohet propozimi, parimisht nuk lejohet (neni 133 IV)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 90
Prezumimet procedurale
ILejueshmëria e procesit vlerësohet në bazë të normave procedurale, kurse
themelësia e kërkesëpadisë në bazë të normave materiale (substanciale).
Rrethanat apo kushtet nga të cilat varet lejueshmëria e procesit gjyqësor
quhen prezumime procedurale.
Nëse mungojnë prezumimet, gjykata nuk mund të vendosë fare për
kërkesëpadinë.Në një rast të tillë ajo e përfundon procesin, duke e hedhur
poshtë padinë si të palejueshme.
Para se të hidhet poshtë padia, gjykata duhet të tentojë që në bashkëpunim
me palët t’i evitojë pengesat për vendosje meritore mbi kërkesëpadinë, nëse
janë të evitueshme.
Prezumimet procedurale për gjykatën, për palët, për objektin e kontestit dhe
për padinë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 91
Prezumimet procedurale
IIPrezumimet procedurale lidhur me gjykatën janë:
- kompetenca ndërkombëtare e gjykatës sonë;
- kompetenca tokësore, lëndore, funksionale
Prezumimet procedurale lidhur me palët janë:
ekzistimi i palës; zotësia e palës për të qenë palë ndërgjyqëse; zotësia procedurale e palëve
dhe përfaqësimi ligjor i rregullt; përfaqësimi i rregullt i personit juridik dhe ekzistimi i prokurës
së rregullt; autorizimi procedural për ndjekjen e çështjes në gjyq (legitimatio ad processum);
◦ Prezumimet procedurale lidhur me objektin e kontestit janë: mosekzistimi i
gjyqvarësisë (litispendencës) së dyfishtë për të njëjtën çështje; mosekzistimi i vendimit të formës së prerë
për kërkesëpadinë; të mos ketë hequr dorë paditësi nga kërkesëpadia në ndonjë proces tjetër; mosekzistimi i
ujdisë procedurale lidhur me objektin e kontestit; paditshmëria e së drejtës subjektive dhe ekzistimi i
interesit për mbrojtje juridike.
Legjitmimi real është prezumim material
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 92
Padia dhe llojet e padive
INeni 252 shih edhe nenin 262
Padia është një veprim i me shkrim, me te cilin veprim paditësi
kunder te paditurit kërkon nga gjykata mbrojtje juridike permes
aktgjykimit.
Padia është veprimi i parë procedural me të cilin vihet në veprim
procesi kontestimor. Padinë e paraqet paditësi.
Paditësi me të nga gjykata kërkon mbrojtje juridike të
përmbajtjes së caktuar, duke pasur parasysh të paditurin e
caktuar.
Padia mundet te trajtohet ne dy aspekte:
◦ Material
◦ formal
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 93
Natyra juridike e padisë
Veprim procedural; Jo veprim nga e drejta materiale
Padia i drejtohet gjykatës dhe jo te paditurit, sepse mbrojtja
juridike kerkohet nga gjykata,
Me paraqitjen e padisë ne gjykate shkaktohet gjyqvaresia
dhe me kete shkaktohen pasoja juridike dhe ato materiale
dhe procedurale.
◦ Materiale, nderprerja e afatit te parashkrimit
◦ Procedurale, perpetuatio fori, d.t th. Gjykata e thirrur mbetet
gjykate kompetente, edhpse me vone (gjate zhvillimit te
kompetences) del ceshtja se nuk do te ishte kompetente.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 94
KërkesëpadiaPetitumi i padisë është kërkesë e natyrës proceduralo-juridike
për dhënien e mbrojtjes juridike të përmbajtjes së caktuar.
Me anë të kërkesëpadisë, paditësi e formulon mendimin
(propozimin) se si duhet të duket dispozitivi i aktgjykimit, me të
cilin pranohet ajo. Padia duhet ta përmbajë gjithmonë kërkesën e
përcaktuar lidhur me çështjen kryesore dhe kërkesat aksesore,
p.sh., ato që kanë të bëjnë me kamatën, shpenzimet gjyqësore etj
Kërkesëpadia: pjesa kryesore e padisë,
sepse me dispozitivin e aktgjykimit duhet të caktohet, nëse padia
është e themeltë ose e pathemelte.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 95
Individualizimi i kërkesëpadisëIndividualizimi i kërkesë-padisë: faktet të parashtrohen.
Kualifikimi juridik i fakteve, në të cilat paditësi e mbështet
kërkesëpadinë, përbën bazën juridike të kërkesëpadisë.
Sipas LPK-së (neni 253 par. 3), paditësi nuk është i detyruar që në
padi ta bëjë kualifikimin e përmendur.
Ai, pra, nuk është i detyruar të përmendë institutin e së drejtës
materiale, të cilin faktet e padisë, sipas mendimit të tij, e japin
me rezultatin e tyre (baza juridike). POR, neni 253 I e.
Problem: baza juridike?
◦ Teoria e substancimit ose teoria e individualizimit
Preferohet: kërkesa në çfarëdo baze juridike (sepse da mihi
factum, dabo tibi ius, sepse iura novit curia
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 96
Objekti i kontestitÇështja, për të cilën zhvillohet procesi
Ligji nuk është konsekuent
Objekti i kontestit: caktohet përmes gjendjes faktike të pohuar dhe kërkesës së
parashtruar
Rëndësia: kompetenca
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 97
Përmbajtja e padisë
Neni 253
Problem: baza juridike
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 98
Llojet e padiveNë bazë të kritereve të ndryshme
Kriteri kryesor: sipas qëllimit të paditësit
◦ padi detyrimi (kondemnatore)
◦ në padi vërtetimi (njohjeje, deklarative) dhe
◦ padi ndryshimi (transformimi, konstitutive)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 99
Padi detyrimi (kondemnatore)
Nga vetë përmbajtja e nenit 253
Paditësi kërkon nga gjykata ta urdhërojë me aktgjykim të
paditurin që në dobi të paditësit ta përmbushë një prestim (ta
dorëzojë një send; ta paguajë një shumë të hollash; ta kryejë ose
jo një punë ose shërbim).
që i padituri të pësojë diç: p.sh. ta lejojë paditësin që ta
shfrytëzojë të drejtën e kalimit mbi sendin e paluajtshëm të tij;
ose që të mos veprojë: p.sh., që ta ndërprenë shqetësimin e
mëtejmë të paditësit në shfrytëzimin e qetë të banesës; që në të
ardhmen të mos përdorë firmën e paditësit etj
Gjykimi i të paditurit për ndonjë prestim të caktuar
Padia më e shpeshtë
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 100
Kërkueshmëria (Arritshmëria) e kërkesës
Neni 144 par. 1, 2 dhe 3
Themelësia (prezumim materialo/juridik)
Shembuj të padisë detyrimi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 101
Padi vërtetimi (njohjeje, deklarative)
Neni 254
Padi njohjeje e quajmë padinë me të cilën paditësi kërkon nga
gjykata që me aktgjykim të konstatojë, nëse ekziston apo nuk
ekziston marrëdhënia juridiko-civile e caktuar, e drejta subjektive
e përmbajtjes së caktuar (nuk vlen me LPK të ri), apo nëse një
dokument është autentik ose nuk është autentik.
Me vendimin e gjykatës pengohet shkelja që mund të bëhet në
të ardhmen. Me të vetëm konstatohet gjendja juridike ekzistuese,
pa u detyruar i padituri që të bëjë diçka. Në bazë të tij nuk mund
të iniciohet procedura përmbaruese (ekzekutive). Me padi
vërtetimi nuk mund të kërkohet nga gjykata që ta vërtetojë
ndonjë fakt apo gjendje faktike.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 102
Padi vërtetimi
Me këtë padi nuk krijohen e as nuk ndryshohen marrëdhëniet
juridiko civile, por vetëm konstatohen.
Një marrëdhënie e ardhshme juridike jo, por vetëm ajo
marrëdhënie konkrete e cila ekziston në momentin e ngritjes së
padisë.
Shembuj: vërtetimi se ekziston kontrata e shitjes,
kontrata për ndërtimin,se ekziston e drejta e pronësisë, e drejta e
autorit, e drejta e trashëgimit, e drejta e shfrytëzimit
E këtij lloji është edhe padia për vërtetimin e martesës, atësisë,
amësisë etj.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 103
Padi ndryshimi
Ligji nuk parasheh shprehimisht këtë padi të veçantë
Parimisht, me anë të vendimit gjyqësor nuk mund të
krijohen, ndryshohen apo shuhen raportet juridiko-civile, e
as të drejtat subjektive civile.
Për një gjë të tillë shërbejnë veprimet materialo-juridike
dhe deklaratat e vullnetit të subjekteve të së drejtës
Mirëpo, në disa raste të veçanta, sidomos për ndryshimin e
raporteve juridike të caktuara, nevojitet të ekzistojë vendimi
gjyqësor i formës së prerë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 104
Padi ndryshimi II
Me këtë padi paditësi mund të kërkojë themelimin e një
marrëdhënie juridike, ndryshimin e përmbajtjes së raportit
të caktuar ekzistues dhe anulimin e atij raporti.
Aktgjykimi sipas kësaj padie nuk mund të jetë dokument i
përshtatshëm për ekzekutim të dhunshëm,
Ka efekt ex nunc, parimisht, ka efekt ex tunc, nëse ligji
parasheh (nëse kontrata shpallet e pavlefshme).
Shembuj: padia për shkurorëzim të bashkëshortëve apo për
anulim të martesës së tyre, mandej për anulim të kontratës
apo firmës etj.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 105
Interesi juridik
Neni 254 paragrafi 2
Shih edhe neni 2 para. 4
Interesi juridik, nuk mjafton vetëm ekonomik
Prezumim procedural
Ius cogens
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 106
Kundërpadia,neni 256
Prezumimet formale (në mënyrë kumulative):
- Kompetenca e gjykatës edhe për kundërpadi
- Identiteti i palëve në procedurë
- koha e caktuar (256 I)
Prezumimet materiale ( në mënyrë alternative)
- Konekse: në qoftë se mes kërkesës së përfshirë me kundërpadi dhe asaj
të përfshirë me padi nuk ka dallim në pikëpamje të bazës juridike,
sepse të dyja e kanë të njëjtën bazë juridike
- Kompensuese: padituri mund ta paraqesë, në qoftë se kërkesa e tij mund të
kompensohet me kërkesën e paditësit.
- Prejudiciale: p.sh. që gjykata të konstatojë me aktgjykim se sendi, kthimin
e të cilit paditësi e kërkon në bazë të pronësisë, është i tij e jo i paditësit.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 107
BASHKIMI I KËRKESËPADIVENeni 255:
Bashkimi kumulativ i kërkesëpadive (aksident komunikacioni)
Bashkimi eventual i kërkesëpadive
Bashkimi alternativ i kërkesëpadive; Ligji nuk e parasheh këtë lloj
të të bashkimit; Vetëm teoria juridike ka identifikuar këtë lloj të
bashkimit të kërkesëpadive.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 108
Bashkëndërgjyqësia (litisconsortium)
me një padi disa persona paraqiten në rolin e palës paditëse apo
në rolin e palës së paditur (bashkëndërgjyqësia, bashkimi
subjektiv).
Ekonomizimi i gjykimit dhe siguria juridike
bashkëndërgjyqësia primare dhe e mëvonshme;
bashkëndërgjyqësia materiale dhe formale
bashkëndërgjyqësia ligjore (bashkëndërgjyqësia me të paditurin
eventual ; bashkëndërgjyqësia e debitorit kryesor dhe e
dorëzanit; bashkëndërgjyqësia e kompanisë siguruese dhe e
pronarit të automjetit
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 109
Ndërhyrja
Ky ka interes juridik që pala së cilës i bashkohet ta fitojë
gjykimin
Ndërhyrësi nuk është as palë, as përfaqësues i palës së cilës
i
Bashkohet;Ndërhyrësi ka të drejtë t’i kryejë të gjitha
veprimet procedurale, përveç atyre të natyrës disponibile
(tërheqja e padisë; heqja dorë nga kërkesëpadia; ujdia
gjyqësore)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 110
ZHVILLIMI I PROCEDURËS KONTESTIMORE
Faza e parë (procedura përgatitore)
Faza e dytë është shqyrtimi kryesor
Fazën e tretë / vendosja
Fazën e katërt/shqyrtimi i vendimit
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 111
Paraqitja e padisë në gjykatë
dorëzimi i shkresës së padisë drejtpërdrejt në gjykatë
dërgimi i padisë nëpërmjet postës
Gojarisht, POR kur paditësi e nënshkruan procesverbalin
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 112
Pasojat juridike të paraqitjes së padisë
Pasojat procedurale juridike (vlerësimi i kompetencës;
Perpetuatio fori
Pasojat materialo juridike (ndërpritet parashkrimi shues
dhe fitues.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 113
Shqyrtimi paraprak i padisë
Shqyrtimi paraprak i padisë është nënfazë e detyrueshme e
përgatitjes së shqyrtimit kryesor të çështjes juridike.
Atë është kompetent, në pikëpamje funksionale, ta bëjë
kryetari i trupit gjykues (ose gjyqtari i vetëm, kur çështja
duhet të zgjidhet nga ai).
Këtë aktivitet procedural ai e kryen menjëherë, posa të
paraqitet padia.
Ky aktivitet përbëhet nga verifikimi se a janë përmbushur
prezumimet procedurale, në qoftë se ato mund të
konstatohen me vetë leximin e padisë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 114
Ndryshimi i padisë
Ndryshimi objektiv kur ndryshon kërkesëpadia: neni 257
◦ Ndryshimi i njejtesise (autenticitetit –ligji)
◦ Një kërkese me përmbajtje tjetër: p.sh. ne vend te kërkesës për dërgimin e
mallit, kërkon zhdëmtim për shkak te mos dërgimit te mallit
Ndryshimi subjektiv:
◦ Legjitimimi real pasiv,
◦ ndryshon pala e paditur
◦ Kërkohet pëlqimi i tij, sepse pasojat juridike mbesin ato qe janë ne
momentin e hyrjes ne proces kontestimor.
Plotësimet dhe përmirësimet e padisë nuk konsiderohen
ndryshime te padisë; Ndryshim i padisë nuk konsiderohet edhe
atëherë kur ndryshohet baza juridike (258 II)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 115
Dërgimi i padisë palës së paditurNeni 394 (tani brenda 15 ditësh)
Neni 395 (tani: kërkon nga pala të përgjigjet brenda 15 ditësh)
Përgjigjja me shkrim ndaj padisë: tani brenda 15 ditësh/neni 395
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 116
Seanca përgatitore
Neni 401: tani e detyrueshme parimisht
Neni 402 par. 1 dhe 2 (brenda 7 ditësh)
Në këtë seancë mund të jepen vetëm aktgjykimet për të cilat
themeli faktik nuk formohet me anë të marrjes së provave.
Aktgjykimi në bazë të pohimit (neni 148),
Aktgjykimi për shkak të mungesës së palës së paditur (neni 152)
Aktgjykimi me të cilin refuzohet kërkesëpadia në rast të mungesës
së paditësit (po qe se nga faktet e treguara në padi nuk del
themelësia e kërkesëpadisë).
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 117
Mbrojtja e të paditurit nga padia
As paditësi e as i padituri nuk janë të detyruar që në gjykim të
kenë qëndrim të caktuar
I padituri mbrohet me anë të mjeteve proceduralo-juridike kur:
parashtron fakte që përbëjnë pengesë për zhvillimin e mëtejmë
të gjykimit - parashtrimi i prapësimeve procedurale
paraqet kërkesën për sigurimin e shpenzimeve procedurale,
jokompetenten, përbërjen e rregullt te trupit gjykues,
kërkon përjashtimin e gjykatësit ose edhe çështjet e tjera lidhur
me prezumimet procedurale
mjeteve materialo-juridike:i konteston faktet, në të cilat bazohet
kërkesëpadia; e konteston bazën juridike të kërkesëpadisë; ) i
parashtron prapësimet materialo-juridike ( se e ka shlyer borxhin,
se i është falur borxhi, se është parashkruar detyrimi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 118
Seanca për shqyrtimin kryesor të çështjesmenjëherë pasi të arrijë padia, në qoftë se, duke i marrë parasysh
thëniet në padi dhe natyrën e kontestit, vjen në përfundim se nuk
ka nevojë të mbahet seanca përgatitore
pasi të arrijë përgjigjja ndaj padisë, po qe se konstaton se nuk ka
nevojë të mbahet seanca përgatitore
pas përfundimit të seancës përgatitore
Gojarisht ose me letërthirrje
Seanca caktohet me aktvendim
Nuk ka ankese kundër këtij aktvendimi, sepse ka te beje me
drejtimin e procedurës.
Shqyrtimi kryesor është faza kryesore e procedurës; veprimet
procedurale të gjykatës dhe të palëve
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 119
PROCEDURA PROVUESE DHE TË PROVUARITZbulimi e së vërtetës rreth çështjes në kontest
objekti i provës, mjetet provuese dhe procesi i vërtetimit gjyqësor
Objekt i të provuarit janë pretendimet (thëniet) e palëve për
ekzistimin apo mosekzistimin e fakteve juridike, nga të cilat varet
zbatimi i së drejtës materiale (normës materiale) në procesin
kontestimor.
Barra e provës
◦ Paditësi/provat lidhur me kërkesëpadinë
◦ I padituri/lidhur me prapësimet
◦ POR/edhe Gjykata, sepse parimi i së vërtetës materiale
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 120
Objekti i provës
Objekt i të provuarit bëhen vetëm faktet relevante, që janë
kontestuese midis palëve
Kontestuese janë faktet lidhur me të cilat palët shprehin
mendime të kundërta (njëra pretendon se fakti i caktuar
ekziston, kurse tjetra pretendon se ai nuk ekziston).
Nuk kanë nevojë të provohen faktet e pohuara nga palët,
mandej faktet e ditura botërisht (faktet notore) dhe faktet e
prezumuara nga ligji
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 121
Mjetet provuese
këqyrja e drejtpërdrejtë,
dokumenti,
dëshmitari,
eksperti dhe
palët
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 122
Çmuarja e provave
Procedimi provues: palët i ofrojnë provat; gjykata i vlerëson
dhe me aktvendim i pranon ose refuzon, përpilimi i
procesverbalit dhe shoshitja dhe çmuarja e provave
Seria e veprimeve, të cilat e përbëjnë të provuarit,
përfundon me çmuarjen e provave. Këtë e përbëjnë
vlerësimet e shkaqeve të provave, në bazë të të cilave
gjykata nxjerr përfundimin në lidhje me ekzistimin e faktit, i
cili ka qenë objekt i të provuarit
Në një përfundim të tillë ajo vjen “sipas bindjes së saj, në
bazë të çmuarjes me ndërgjegje dhe me kujdes të çdo prove
veç e veç dhe të të gjitha provave bashkërisht, si dhe në
bazë të rezultatit të të gjithë procedurës”
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 123
Sigurimi i provës
Nenet 379 – 385
Kushtet:
Ekzistimi i kërkesës
Rreziku i zhdukjes ose vështirësimi i marrjes së provës
Propozimi për sigurimin e provës
Mund të paraqitet edhe para ngritjes së padisë, ose edhe gjatë procedurës
lidhur me mjetet e jashtëzakonshme
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 124
Ndalja e përkohshme e procedurës
Nenet 277 e në vazhdim
◦ Ndërprerja e procedurës (nenet 277 – 281)/Pamundësia faktike:
◦ Sipas ligjit (neni 277):
◦ Vdekja e palës dhe nuk ka përfaqësues me prokurë
◦ Vdekja e përfaqësuesit ligjor
◦ Nuk ekziston më tutje personi juridik
◦ Fillimi i procedurës së falimentimit
◦ Gjykata pushon aktivitetin për shkak të luftës ose rasteve të tjera (tërmeti, vërshimet)
◦ Gjykata vendos (në momentin e dhënies së vendimit; dhe ndërprerja vazhdon deri në
dhënien e vendimit për vazhdimin e procedurës: neni 278:
◦ Gjykata ka vendosur që mos ta zgjidh vetë çështjen paraprake
◦ Pasojat: nuk mund të kryhen veprime procedurale; nëse janë kryer nuk kanë efekte juridike.
◦ Nuk ecin afatet
◦ Vazhdimi: gjithmonë nevojitet vendimi i gjykatës
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 125
Përfundimi i proc. kontestimore
Me vendim gjyqësor
◦ Vendim meritor
◦ Vendim i natyrës procedurale
Me veprime disponibile të palës
◦ Me tërheqjen e padisë
◦ Me heqjen dorë nga kërkesëpadia
◦ Me pajtimin gjyqësor (ujdia gjyqësore)
Përmes ngjarjes relevante jashtëprocedurale
◦ Vdekja, nëse nuk trashëgohet e drejta subjektive
◦ Bashkimi i palëve
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 126
Tërheqja e padisë, neni 261
Pala nuk dëshiron që gjykata të vendos lidhur me themelësinë e
kërkesëpadisë
Aktvendim/
Natyra deklarative
Me rëndësi:Tërheqja e padisë nënkupton apo konsiderohet se padia nuk
është paraqitur kurrë; Dhe se e njëjta padi mund të paraqitet përsëri. Nuk
është çështje e gjykuar.
Tërheqja e padisë mund të bëhet nga vetë pala ose edhe nga përfaqësuesi i
tij : POR, varet, nëse përfaqësuesi është avokat ose jo
Rast hipotetik: Në seancë për shqyrtimin kryesor nuk është prezent pala e
paditur dhe rrjedhimisht nuk ka qenë njoftuar se paditësi ka tërhequr
padinë. Si është situata juridike: Ligji hesht????, në rastet se padia është tërhequr me shkrim
apo me gojë dhe në atë rast ka munguar pala e paditur. Teoria juridike: 15 ditë, sepse thuhet
shprehimisht “nga data e njoftimit”.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 127
Heqja dorë nga kërkesëpadia
Paditësi heq dore përfundimisht nga e drejta e tij për mbrojtje apo realizim të
se drejtës përmes gjykatës.
Dallimi ne mes tërheqjes se padisë dhe heqjes dore nga kërkesëpadia?
Aktvendim të natyrës deklarative: në literaturë,por aktgjykim me LPK (149)
Nuk ka ankesë: sepse konsiderohet aktgjykim i formës së prerë
Mjetet e jashtëzakonshme: Kërkesën për mbrojtjen e ligjshmërisë, sidomos
për shkak të nenit 3 par. 3 të LPK/së,Propozimi për përsëritjen e procedurës
Veni re: mjetet e jashtëzakonshme mund të paraqiten vetëm kundër
vendimeve gjyqësore dhe jo kundër veprimeve procedurale, prandaj
Nuk goditet heqja dorë nga kërkesëpadia, por aktvendimi për heqjen dorë nga
kërkesëpadia
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 128
Pajtimi gjyqësor, nenet 411-422Nocioni: “zgjidhje paqësore”,
Procesverbali ka karakter të dokumentit ekzekutiv
Kushtet për tu lidhur:
◦ para gjykatës kompetente, nëse nuk është lidhur para gjykatës nuk ka efekt nga palët me zotësi
procedurale
◦ forma e përcaktuar me ligj
◦ i lejueshëm (arg. Neni 3 I LPK-së)
Natyra juridike e pajtimit gjyqësor?
Goditja e pajtimit gjyqësor
◦ SHIH: neni 418: diskutabile
◦ Kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë?
◦ Propozimi për përsëritjen e procedurës?
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 129
Llojet e aktgjykimevepër shkak të përmbajtjes:
◦ kondemnator
◦ vërtetues (deklarativ)
◦ konstitutiv (transformues)
Raporti objekt në mes të aktgjykimit dhe dispozitivit
◦ Aktgjykim i plotë
◦ Aktgjykim i pjesshëm
◦ Aktgjykim i ndërmjetshëm
◦ Aktgjykim plotësues
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 130
Aktgjykimi kondemnator (detyrues)Jo shprehimisht me ligj, por nga përmbajtja del
Detyrimin për një: Përmbushje të prestimit, dorëzimi i sendit, të kryej një
veprim, të paguaj një shumë të të hollash
dokument i përshtatshëm për ekzekutim të dhunshëm
ME RËNDËSI: neni 144 I, II, III, Arritshmëria e kërkesës
Afati paritiv: neni 146, 15 ditë ose 7 ditë
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 131
Aktgjykimi vërtetues dhe transformuesKorrespondon me padi vërtetimi
◦ Neni 254
E drejta e pronësisë
Konstatimi, se ekziston kontrata e shitblerjes
Vërtetësia e atësisë, nëse kundërshtohet prej nënës së fëmijës
Parimisht nuk ndryshohen raportet juridike
Përjashtimisht po,
Me këtë aktgjykim ndryshohet gjendja ekzistuese juridike
Atësia, zgjidhja e marteses, zmadhimi i mjeteve për ushqim ligjor
Parimisht: Ex nunc
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 132
Aktgjykimi i pjesshëm
Për një pjesë të kërkesës, ose për njërën nga disa kërkesa që janë objekt
gjykimi (147 I)
Procedohet kështu, sepse për një pjesë mund të vendoset meritorisht
Por, aktgjykimi i pjesshëm jepet gjithmonë, nëse kërkesëpadia mund të
ndahet në pikëpamje sasiore
Ex offitio ose me propozim të palës,
Kundër aktvendimit për refuzimin e kërkesës për aktgjykim të pjesshëm,
nuk lejohet ankim i veçantë, sepse veprime drejtuese të gjykatës.
Neni 147 V i LPK-së, aktgjykimi është i pavarur dhe i ekzekutueshëm.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 133
Aktgjykimi i ndërmjetshëmTani nuk parashihet me LPK
Vendoset vetëm për themelësinë e kërkesëpadisë, por jo edhe për lartësinë e
kërkesëpadisë.
Vetëm për rastet:
Kur objekti i kontestit ka të bëjë me kërkesa në të holla ose në sende të
zëvendësueshme
Nëse aktgjykimi i ndërmjetshëm është bërë i formës së prerë, atëherë gjithsesi
duhet të nxirret edhe aktgjykimi definitiv.
Me rëndësi: aktgjykimi i ndërmjetshëm nuk është i ekzekutueshëm, por
vetëm ai definitiv, sepse nuk dihet lartësia, por vetëm vendimi definitiv.
Për shpenzime mund të vendoset edhe me aktgjykim të ndërmjetshëm, por
parimisht vendoset me aktgjykim definitiv.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 134
Aktgjykimi në bazë të pohimitNeni 148
Nuk lejohet:
◦ Neni 148 II në lidhje me nenin 3 III
◦ Për atësinë
◦ Amësinë
◦ Martesën
Mjetet e goditjes:
◦ Ankesë; vetëm për shkak të shkeljeve esenciale të dispozitave procedurale.
◦ Edhe për shkak të mashtrimit, lajthimit, dhunës
◦ Revizioni dhe kml po, për shkelje të dispozitave procedurale
◦ Propozimi për pers. Po, por vetëm për shkak të shkeljeve me rendësi absolute.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 135
Akgjykim për shkak të mosbindjesNeni 150
Dispozitë e re
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 136
Aktgjykimi për shkak të mungesësNeni 151
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 137
Pjesët përbërëse të aktgjykimit
Pjesa hyrëse
Diapozitivi
Arsyetimi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 138
Korrigjimi i aktgjykimit
Neni 165
Këtu Gabimet “teknike”
Kërkesa shqyrtohet parimisht nga ajo gjykatë që ka marrë atë vendim,
mundësisht nga kryetari i trupit gjykues
Me kerkese “ te zakonshme”
Korrigjimi bëhet me aktvendim të posaqëm
Kundër këtij aktvendimi lejohet ankesa e veçantë, 165 IV
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 139
Aktvendimet
Neni 170
Lloj i vendimeve gjyqësore, për të gjitha çështjet, përpos për objektin e gjykimit
Zakonisht për shkaqe procedurale; Përjashtimisht për objektin e kontestit vetëm për
pengim posedimin dhe procedurën e urdhërpagesës
Në formë të aktvendimit edhe vendimet e gjykatave më të larta sipas mjeteve të
goditjes të rregullta ose të jashtëzakonshme kundër aktvendimeve
Nuk ka ankesë kundër aktvendimeve lidhur me veprimet drejtuese
Aktvendimet mund të jepen si në seancë ashtu edhe jashtë seancës
Aktvendimet mund të revokohen, nëse ato rregullojnë drejtimin e procesit ose
aktvendimi për të provuarit
Nëse aktvendimi vendos për objekt e kontestit duhet të jepet në “emër të popullit”
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 140
Vendimet e formës së prerë
Vendimi i formës së prerë, shkakton efektin
◦ Gjë e gjykuar/ res iudicata dhe rrjedhimisht ne bis in idem
◦ Formë e prerë&res iudicata
◦ Kjo është me rëndësi, sepse për të njëjtën çështje nuk mund të gjykohet dy herë
Res iudicata, efekt procedural dhe materialo juridik
Nëse vendimi nuk mund të goditet me mjete të rregullta, ai bëhet e
formës së prerë.
Është burim juridik?
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 141
Kur aktgjykimet e gjykatës së shkallës së parë marrin
formën e prerë
Nëse nuk ka ankim brenda afatit ligjor
Nëse palët heqin dorë nga e drejta e ankesës
Nëse ankesa e paraqitur është tërhequr
◦ Me rëndësi. Nuk lejohet revokimi i tërheqjes së ankesës, neni 177 III i LPK-së
Nëse është vërtetuar aktgjykimi i gjykatës së shkallës së parë nga ana e
gjykatës së shkallës së dytë.
Për aktvendimet për të cilat nuk lejohet ankesa, atëherë aktvendimi
bëhet i formës së prerë
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 142
Kur aktgjykimet e gjykatës së shkallës së dytë
marrin formën e prerëNuk ka mjet të rregullt juridik kundër vendimeve të gjykatës së shkallës së
dytë.
Problem, momenti i hyrjes në fuqi:
◦ Sipas njërës pikëpamje, në momentin e dhënies së aktgjykimit
◦ Për të dyja palë,
◦ Argument: nuk mund të goditet me mjet të rregullt juridik
Pikëpamja e dytë:
◦ në momentin e komunikimit të vendimi të palëve, (teria mbizotëruese në Gjermani)
◦ Argument, vetëm atëherë ka efekt për palët
◦ Detyrimisht, veç e veç merr formë të prerë
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 143
Kufijtë e formës së prerëKufijtë objektivë të vendimit të formës së prerë
◦ Parimi i disponibilitetit, neni 2 par. 1 LPK/së
◦ Vendoset vetëm lidhur me atë se çka është kërkuar me padi, d. t. th me
kërkesëpadi, jo më shumë ose diçka tjetër, por natyrisht më pak.
◦ Nëse rastësisht vendoset diçka më shumë se që është kërkuar me padi,
atëherë, ajo mbetet valide, nëse palët nuk ankohen
Kufijtë subjektivë të formës së prerë
◦ Parimisht, vendimi ka efekt vetëm për palët në kontest
◦ Parimisht: Për personat e tretë nuk ka efekt
◦ Përjashtimisht efekt për personat e tretë:
◦ Trashëgimtarët universalë dhe singularë tëpalëve
◦ Bashkëndërgjyqësit unik
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 144
Procedura sipas mjeteve të goditjes së
vendimeveNë përgjithësi
Kategori kushtetuese (neni 32 i KRK dhe neni 6 KEDNJ)
LPK/a parasheh rregulla të caktuara për numrin dhe kohën e paraqitjes së
mjeteve të goditjes së vendimeve
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 145
Mjetet juridike
Mjet goditje i rregullt:
◦ Ankesa kundër aktgjykimit
◦ Ankesa kundër aktvendimit
◦ Prapësimi në procedurën për urdhërpagesën
◦ (Efekt suspenziv, devolutiv:parimisht)
Mjet i jashtëzakonshëm juridik
◦ Revizioni kundër aktgjykimit dhe aktvendimit
◦ Kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë
◦ Propozimi për përsëritjen e procedurës
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 146
Prezumimet për paraqitjen me sukses të
ankesës
Prezumimet për lejueshmërinë:
◦ Nëse ekziston mundësia e paraqitjes së mjetit
◦ Legjitimimi proceduaral
◦ Interes juridik
◦ Forma
◦ Afati
Themelësia varësisht nga saktësia e fakteve të përmbajtjes
Afati
◦ Afate prekluzive
◦ Parimisht mjeti paraqitet nga momenti, kur palës i është komunikuar vendimi. Përjashtimisht edhe nga momenti,
kur shpallet vendimi edhe pse afati fillon me pranimin e vendimit
◦ Parimisht mund të paraqitet mjeti i jashtëzakonshëm, edhe pse nuk është paraqitur
ankesa. Por, nuk lejohet revizioni, nëse nuk është paraqitur ankesa
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 147
Kufijtë e goditjes dhe shqyrtimi i vendimit
Asgjë nuk mund të kërkohet më shumë me mjet juridik, nga ajo që ka
qenë objekt i procesit gjyqësor, për të cilin është vendosur (Tantum
appellatum quantum litigatum)
Në procedurën sipas mjetit të goditjes, gjykata është e kufizuar në të
drejtën për shqyrtimin e vetëm objektit të paraqitur (Quantum
appellatum tantum devolutum)
◦ Por ky parim vlen zakonisht vetëm për procedurën për mjete të jashtëzakonshme.
Nëse ankesa, gjykata mund të kaloj kufijtë e shqyrtimit për shkak të interesit publik.
Ndalimi i reformatio in peius
Autorizimet e gjykatës
◦ Sistemi i apelit
◦ Sistemi i kasacionit
◦ Sistemi i kombinuar
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 148
Ankesa kundër aktgjykimitMjet i rregullt juridik (kundër çdo aktgjykimi); (kundër çdo aktvendimi)?!
Efekt suspenziv (nuk ka formë të prerë)
Mjet devolutiv
I dyanshëm (I drejtohet ankesa palës kundërshtare)
Parimisht mund të goditet çdo aktgjykim
Aktgjykimi për shkak të mungesës: nuk ka për gjendje faktike
Aktgjykimi për shkak të pohimit: mundet për shkak të shkeljeve esenciale të
dispozitave procedurale dhe për dhunë, mashtrim etj..
Afati (15 ditë) ose 7 ditë: neni 176
Afat prekluziv (pas afatit vetëm plotësim, sqarime dhe shpjegime)?
Forma: neni 178 dhe 179: Problem:
Parimisht të njëjtat fakte: Për shkaqe objektive (e vërteta materiale)
Ankesa: mund të ofrohen fakte të reja dhe prova: neni 180
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 149
Shkaqet për paraqitjen e ankesësNeni 181
Tri grupe të shkaqeve:
◦ Shkelje esenciale të dispozitave procedurale
◦ Nuk është zbatuar rregulla procedurale
◦ Ose është zbatuar gabimisht rregulla procedurale.
◦ Nuk ka rëndësi, nëse me vetëdije ose pavetëdije ka shkelje procedurale
◦ Shkeljet joesenciale dhe esenciale
◦ ME RËNDËSI: SHKELJE ESENCIALE ME RËNDËSI ABSOLUTE (182 II) (taksativisht dhe
shprehimisht)
◦ SHKELJE ESENCIALE ME RËNDËSI RELATIVE (182 I) (me klauzolë të përgjithshme: rastet:
refuzimi i paarsyeshëm i propozimit për provë ose për thirrjen e ekspertit, mospërjashtimi i
publikut)
◦ Konstatimi i gabuar apo jo i plotë i gjendjes faktike
◦ Zbatimin i gabuar i normave materialo juridike (p.sh. Interpretimi i gabuar i së drejtës)
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 150
Procedura para gjykatës së shkallës së parëGjithmonë para gjykatës së shkallës së parë paraqitet ankesa (neni 185)
Neni 186: nëse është e afatshme, e plotë dhe e lejueshme
◦ Nëse jo: me aktvendim hedhet poshtë ankesa
Nëse ankesa është e plotë, e lejueshme dhe e afatshme, atëherë i
komunikohet palës kundërshtare ankesa (neni 187)
Kjo mundet që brenda afatit 7 ditor, të përgjigjet, nuk ka detyrim që të
përgjigjet.
Afati 7 ditor nuk është prekluziv,
Përgjigjja i dërgohet palës ankuese, dhe kjo mund të jap sqarime shtesë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 151
Procedura para gjykatës së shkallës së dytëNeni 188: i dërgohet gjykatës së shkallës së II
Caktohet një gjykatës (Relatori)
◦ Përgatitja e lëndës
◦ Studimi i lëndës
◦ Paraqitja e raportit lidhur me lëndën
◦ Propozon që të seanca të mbahet e mbyllur, ose e hapur,
◦ Mund të kërkon sqarime nga gjykata e shkallës së parë,
◦ Me rëndësi:
◦ Formulon projektvendimin e ardhshëm
Mund të paraqiten prova të reja,
por zakonisht anulohet aktgjykimi me aktvendim dhe lënda kthehet në rishqyrtim në
gjykatën e shkallës së parë
Me rëndësi: gjykata rikthen çështjen, nëse konstaton se duhet të shqyrtohen fakte të
reja dhe të merren prova të reja.
Pra, gjykata e shkallës së dytë nuk mund të vendos për fakte të reja, ose prova të reja.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 152
Vendosja
Me Aktgjykim:
◦ Refuzimi i ankesës dhe lënia në fuqi e aktgjykimit të goditur
◦ Ndryshimi i aktgjykimit të gjykatës së shkallës së parë
Aktvendim:
◦ Hedhja poshtë e ankesës
◦ Anulimi i aktgjykimit të goditur dhe kthimi i çështjes në rishqyrtim
◦ Anulimi i aktgjykimit dhe hedhja poshtë e padisë
Dilemë: nëse gjykata e shkallës së parë është e lidhur me
mendimin juridik të gjykatës së shkallës së dytë:
◦ Jo, Argument: gjykatat janë të pavarura
◦ Po, Argument: përndryshe nuk mund të realizohet mbrojtja juridike
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 153
Ankesa kundër aktvendimit
Parimisht: Lejohet ankesë,
Vetëm përjashtimisht nuk lejohet, nëse me ligj nuk lejohet ankesa.
Ligji i quan ankesë, edhe atë kundër aktgjykimit edhe atë kundër
aktvendimit: Por në pikëpamje përmbajtësore ka dallime
Me rëndësi: kundër aktvendimit të gjykatës së shkallës së dytë nuk ka
kurrfarë ankimi
Ankesa e posaçme:
◦ Evolutiv, suspenziv dhe i njëanshëm
Efekti suspenziv i ankesës
◦ Vetëm ankesa e posaçme ka efekt suspenziv
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 154
Revizioni kundër aktgjykimit I
Cilat aktgjykime mund të goditen: Mjet i kufizuar juridik:
Nuk ka kufizime për këto çështje: shih neni 214 IV
◦ Kontestet në lidhje me marrëdhënien e punës,
◦ Kontestet në lidhje me ushqimin ligjor,
◦ Kontestet në lidhje me të drejtën e autorit,
◦ Kontestet në lidhje me pronësinë industriale
◦ Konkurrenca jolojale
LPK aktual nuk ka rregulla lidhur me zgjidhjen apo anulimin e martesës,
POR, Ligji për familjen (neni 88) parasheh shprehimisht se nuk ka mjete të jashtëzakonshme lidhur me aktgjykimin e
formës së prerë, me të cilin është zgjidhur ose anuluar martesa.
Për shkak të shkeljeve esenciale me rëndësi absolute të dispozitave procedurale (parimisht); Për
shkak të zbatimit të gabuar të së drejtës materiale: Pa përjashtim
Për shkak të tejkalimit të kërkesëpadisë, vetëm nëse tejkalimi është bë nga gjykata e shkallës së dytë;
Për shkak të konstatimit të gabuar apo jo të plotë të gjendjes faktike
Nuk ka revizion
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 155
Revizioni kundër aktgjykimit II
Kompetente është gjithmonë Gjykata supreme e Kosovës (neni 212)
I dërgohet gjykatës së shkallës së parë; Disa kopje; Afati 30 ditësh
Neni 219: brenda 7 ditësh i dërgohet palës kundërshtare; kjo mundet
brenda 7 ditësh të përgjigjet; pas këtij afati drejtohet revizioni te
Gj.Supreme (neni 219 III):
Kufijtë: neni 215
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 156
Përmbajtja e vendimit të gjykatës së shkallës së
dytë
Pjesa hyrëse:
◦ Edhe emri i relatorit dhe përmbajtja e ankesës
Dispozitivi
◦ Nëse rikthehet lënda, zakonisht edhe klauzola se gjykimi i ri duhet të shqyrtohet nga
një trup tjetër gjykues
Pjesa arsyetuese
◦ Shkaqet e anulimit ose të refuzimit të ankesës
Kthimi i dosjes së gjykatës së shkallës së parë
Pas vendosjes, të gjitha dosjet kthehen në gjykatën e shkallës së parë.
Kjo i drejton vendimet te palët si dhe te pjesëmarrësit e tjerë (p. Sh.
ndërhyrësi).
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 157
Kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë
Nenet 245 e në vazhdim
Për këtë arsye, Prokurori publik, e jo pala
Karakteristikat themelore të kml
◦ Josuspenziv
◦ Devolutiv
◦ I dyanshëm
◦ I kufizuar (vetëm prokurori publik mund të paraqet kml)
Shkaqet: neni 247
◦ Nuk ka kml për shkak të konstatimit të gabuar të gjendjes faktike dhe as për shkak të
tejkalimit të kërkesëpadisë neni 247 II LPK
Vendimet, të cilat mund të goditen me kml
◦ Të gjitha aktgjykimet dhe aktvendimet e formës së prerë të gjykatës së shkallës së parë ose të
dytë
◦ Afati: 3 muaj (245 I); Nëse kundër aktvendimit është paraqitur revizioni, atëherë afati për
paraqitjen e kml është 30 ditë
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 158
Përsëritja e procedurës
Nenet 232
është mjet i jashtëzakonshëm i goditjes,
i kufizuar, josuspenziv, i dyanshëm dhe në të shumtën e
rasteve remonstrativ
Shkaqet klasifikohen në tri grupe :
◦ shkeljet më të rënda të dispozitave procedurale;
◦ veprat penale të pjesëmarrësve në procedurë, të cilat kanë mundur të ndikojnë në përmbajtjen
e vendimit dhe
◦ faktet dhe provat e reja.
Përsëritja e procedurës nuk mund të kërkohet për shkak të zbatimit të gabuar
të së drejtës materiale.
Neni 236: Ppp-ja gjithmonë i dorëzohet gjykatës e cila e ka dhënë vendimin e
shkallës së parë.
Vendos gjykata e shkallës së II; neni 239
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 159
Procedurat e posaçme kontestimore
Në disa konteste, me veçori të posaçme
Procedurat e posaçme janë parashikuar për shkaqe të ndryshme
Disa prej tyre janë pasojë e llojit të raporteve materialo-juridike, nga të
cilat lindin kontestet, kurse të tjerat pasojë e rëndësisë shoqërore, të cilin e
kanë raportet e tilla. Në disa raste, nevoja që mbrojtja juridike të realizohet
sa më shpejt ka ndikuar që procedura të reduktohet në masë të madhe.
Llojet:
◦ procedurën e zgjidhjes së kontesteve ekonomike;
◦ procedurën e zgjidhjes së kontesteve nga marrëdhënia e punës;
◦ atë mbi padinë për shkak të pengimit të posedimit;
◦ atë për dhënien e urdhërpagesës;
◦ atë për zgjidhjen e kontesteve me vlerë të vogël.
◦ Arbitrazhi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 160
Procedura në kontestet martesore dhe
familjare
Neni 352 i Ligjit të familjes (2004)
Karakteristikë e përbashkët e këtyre procedurave është:
◦ përjashtimi me ligj i publikut nga seancat gjyqësore (neni 75 i LF)
◦ vendosja ex offitio për ruajtjen, edukimin dhe ushqimin e fëmijëve;
◦ kufizimi i dukshëm i mundësisë së kryerjes së veprimeve disponibile;
◦ pamundësia e dhënies së aktgjykimit për shkak të mungesës apo e
atij në bazë të pohimit dhe
◦ konstatimi ex offitio i fakteve relevante.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 161
Procedura e zgjidhjes së kontesteve martesore
Kjo procedurë vihet në veprim me anë të padisë apo me anë të propozimit të
përbashkët për shkurorëzim me marrëveshje
E kompetencës lëndore për këto procedura është gjykata e qarkut.
Funksionale
Trup gjykues: 1 gjykatës profesional dhe 2 gjykatës porotë
Gjykata e shkallës së dytë: 3 gjykatës profesional
Kompetenca tokësore: neni 72 i LF: Gjykata me kompetencë të përgjithshme tokësore
(vendbanimi i i të paditurit) ose vendbanimi i fundit i përbashkët i bashkëshortëve.
Në procedurën për shkurorëzim gjykata, para se t’ia dërgojë padinë të paditurit, cakton
seancën e posaçme, me qëllim që në të ta bëjë pajtimin e bashkëshortëve.
Ankesa: neni 87 i LF,nëse me propozim të dyjave palë
◦ Vetëm për shkak të shkeljes thelbësore të dispozitave të procedurës kontestimore
◦ Për shkak se propozimi është dhënë nën lajthim, shtrëngim ose mashtrim
◦ Neni 88: Nuk ka mjet të jashtëzakonshëm juridik
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 162
Procedura në kontestet nga marrëdhënia e punës
Nenet 474 e në vazhdim
Procedure e posaqme: vetem nese punëmarrësi eshte paditës
Nuk ka procedurë të posaçme: nëse punëdhënësi është paditës
Kompetente: gjykata komunale, neni 26 par. 7 I LGjRR
Tokësore: neni 65, kompetenca e përgjithshme dhe gjykata, në
territorin e së ciles kryhet puna ose do te duhej te kryhej Kompetenca e
zgjedhur
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 163
Procedura në kontestet për shkak të pengimit të
posedimit
gjykata i jep mbrojtje gjyqësore personit të cilit i është marrë sendi (interdicta
recuperandae possessionis) nga posedimi apo të cilit i shkaktohen pengesa gjatë
shfrytëzimit të tij (interdicta retinendae possessionis)
Në këtë procedurë mundësohet rivendosja e shpejtë dhe efikase e gjendjes faktike të
çrregulluar, pa u shqyrtuar fare vetë e drejta e posedimit, baza juridike e tij apo
mirëbesimi ose keqbesimi i poseduesit (neni 481).
Me padi kërkohet rivendosja e gjendjes që ka ekzistuar para se të bëhet pengimi,
por edhe ndalimi i pengimit për në të ardhmen.
Poseduesi padinë duhet ta ngrejë brenda afatit 3o-ditor (afati subjektiv), nga dita
kur merret dijeni për pengimin dhe penguesin,
më së voni brenda afatit njëvjeçar (afati objektiv), nga dita e pengimit.
E kompetencës ekskluzive është gjykata në territorin e së cilës ndodhet sendi i
paluajtshëm
Vendimi mbi kërkesëpadinë jepet në formë të aktvendimit.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 164
Procedura e dhënies së urdhërpagesës I
Nenet 492 e në vazhdim: INTERESI JURIDIK
Se i padituri ia ka borxh një shumë të hollash, jep vendim me të cilin urdhërohet i
padituri që, brenda afatit të caktuar, ta paguajë (të shlyejë) borxhin.
Vendimi i dhënë, nëse nuk anulohet sipas mjetit të goditjes (prapësimit,
kundërshtimit), fiton cilësinë e dokumentit ekzekutiv (titulus executionis),
Aktvendim, të cilin ligji e quan urdhërpagesë-mandatum.
Kur kërkesa në të holla është më e madhe se ajo e caktuar me ligj, 500 euro (neni
4urdhërpagesa jepet vetëm po qe se padisë i bashkëngjitet dokumenti origjinal apo
kopja e tij e verifikuar, me të cilin provohet kërkueshmëria e saj.
Këtë urdhërpagesë ligji e quan urdhërpagesë e dokumentuar, 493 II)
Kur kërkesa në të holla është më e vogël se 500 euro, urdhërpagesa jepet po qe se
nga padia shihet baza dhe masa (shuma) e kërkesës, si dhe janë paraqitur provat, në
bazë të të cilave mund të vërtetohet pretendimi
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 165
Procedura e dhënies së urdhërpagesës II
Në këto dy situata, gjykata, drejtpërsëdrejti, në bazë të
padisë, pa mbajtur seancë për shqyrtimin gojarisht të
çështjes, jep urdhërpagesën (që është vendim meritor).
Pas paraqitjes së prapësimit, procedura mandatore
zakonisht shndërrohet në procedurë të përgjithshme, dhe
gjykata sipas saj cakton seancë gjyqësore.
Për prapësimin e paraqitur zakonisht vendoset në bazë të
shqyrtimit në
seancë.
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 166
Arbitrazhet
Arbitrazhi është institucion joshtetëror i përbërë prej një apo më tepër
subjektesh, të cilit palët, me marrëveshje, ia besojnë zgjidhjen e
kontestit me anë të vendimit, të cilin ligji e barazon me aktgjykimin e
formës së prerë.
Arbitrat e arbitrazhit i zgjedhin vetë palët.
Vendimi i arbitrazhit jepet në formë të aktgjykimit.
Ekzistojnë arbitrazhet institucionale (të përhershme) dhe
ato të përkohshme (ad hoc).
arbitrazhi institucional është organizatë e përhershme, e themeluar
me qëllim që ta kryejë funksionin gjyqësor
DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16
167

More Related Content

What's hot

Kushtet esenciale per lidhjen e nje kontrate
Kushtet esenciale per lidhjen e nje kontrateKushtet esenciale per lidhjen e nje kontrate
Kushtet esenciale per lidhjen e nje kontrate
Menaxherat
 
E DREJTA PENALE - 300 PYETJE DHE PERGJIGJE
E DREJTA PENALE - 300 PYETJE DHE PERGJIGJEE DREJTA PENALE - 300 PYETJE DHE PERGJIGJE
E DREJTA PENALE - 300 PYETJE DHE PERGJIGJE
Refik Mustafa
 
E Drejta e Procedures Administrative
E Drejta e Procedures AdministrativeE Drejta e Procedures Administrative
E Drejta e Procedures Administrative
Refik Mustafa
 
E Drejta e Punës
E Drejta e PunësE Drejta e Punës
E Drejta e Punës
Refik Mustafa
 
Pyetje nga Procedura jokontestimore
Pyetje nga Procedura jokontestimorePyetje nga Procedura jokontestimore
Pyetje nga Procedura jokontestimoreDonikë Mjaki
 
E Drejta e Procedures Penale
E Drejta e Procedures Penale E Drejta e Procedures Penale
E Drejta e Procedures Penale
Refik Mustafa
 
E Drejta Nderkombtare Private
E Drejta Nderkombtare PrivateE Drejta Nderkombtare Private
E Drejta Nderkombtare Private
Refik Mustafa
 
Pyetje nga E drejta e procedures permbarimore
Pyetje nga E drejta e procedures permbarimorePyetje nga E drejta e procedures permbarimore
Pyetje nga E drejta e procedures permbarimoreDonikë Mjaki
 
E drejta civile
E drejta civileE drejta civile
E drejta civile
Korab Grabovci
 
E Drejta CIvile - Abdullah Aliu
E Drejta CIvile -  Abdullah AliuE Drejta CIvile -  Abdullah Aliu
E Drejta CIvile - Abdullah Aliu
Refik Mustafa
 
E Drejta Tregtare
E Drejta TregtareE Drejta Tregtare
E Drejta TregtareMenaxherat
 
E drejta familjare (permbledhje)
E drejta familjare (permbledhje)E drejta familjare (permbledhje)
E drejta familjare (permbledhje)
Vehap Hashani
 
E Drejta E Punes
E Drejta E PunesE Drejta E Punes
E Drejta E Punesbande7
 
E Drejta Penale - Pjesa e Posaçme
E Drejta Penale - Pjesa e Posaçme E Drejta Penale - Pjesa e Posaçme
E Drejta Penale - Pjesa e Posaçme
Refik Mustafa
 
Kriminalistika
KriminalistikaKriminalistika
Kriminalistika
Refik Mustafa
 
Kontrata komerciale
Kontrata komerciale Kontrata komerciale
Kontrata komerciale
GenTa Karpuzi
 
Procedura civile-rrustem-qehaja (1)
Procedura civile-rrustem-qehaja (1)Procedura civile-rrustem-qehaja (1)
Procedura civile-rrustem-qehaja (1)
Andi Kusari
 
E DREJTA KUSHTETUESE
E DREJTA KUSHTETUESE E DREJTA KUSHTETUESE
E DREJTA KUSHTETUESE
Refik Mustafa
 

What's hot (20)

Kushtet esenciale per lidhjen e nje kontrate
Kushtet esenciale per lidhjen e nje kontrateKushtet esenciale per lidhjen e nje kontrate
Kushtet esenciale per lidhjen e nje kontrate
 
E DREJTA PENALE - 300 PYETJE DHE PERGJIGJE
E DREJTA PENALE - 300 PYETJE DHE PERGJIGJEE DREJTA PENALE - 300 PYETJE DHE PERGJIGJE
E DREJTA PENALE - 300 PYETJE DHE PERGJIGJE
 
E Drejta e Procedures Administrative
E Drejta e Procedures AdministrativeE Drejta e Procedures Administrative
E Drejta e Procedures Administrative
 
E Drejta e Punës
E Drejta e PunësE Drejta e Punës
E Drejta e Punës
 
Pyetje nga Procedura jokontestimore
Pyetje nga Procedura jokontestimorePyetje nga Procedura jokontestimore
Pyetje nga Procedura jokontestimore
 
E Drejta e Procedures Penale
E Drejta e Procedures Penale E Drejta e Procedures Penale
E Drejta e Procedures Penale
 
Burimet e Se Drejtes
Burimet e Se DrejtesBurimet e Se Drejtes
Burimet e Se Drejtes
 
E Drejta Nderkombtare Private
E Drejta Nderkombtare PrivateE Drejta Nderkombtare Private
E Drejta Nderkombtare Private
 
Pyetje nga E drejta e procedures permbarimore
Pyetje nga E drejta e procedures permbarimorePyetje nga E drejta e procedures permbarimore
Pyetje nga E drejta e procedures permbarimore
 
E drejta civile
E drejta civileE drejta civile
E drejta civile
 
E Drejta CIvile - Abdullah Aliu
E Drejta CIvile -  Abdullah AliuE Drejta CIvile -  Abdullah Aliu
E Drejta CIvile - Abdullah Aliu
 
E Drejta Tregtare
E Drejta TregtareE Drejta Tregtare
E Drejta Tregtare
 
E drejta familjare (permbledhje)
E drejta familjare (permbledhje)E drejta familjare (permbledhje)
E drejta familjare (permbledhje)
 
E Drejta E Punes
E Drejta E PunesE Drejta E Punes
E Drejta E Punes
 
E Drejta Penale - Pjesa e Posaçme
E Drejta Penale - Pjesa e Posaçme E Drejta Penale - Pjesa e Posaçme
E Drejta Penale - Pjesa e Posaçme
 
Kriminalistika
KriminalistikaKriminalistika
Kriminalistika
 
Kontrata komerciale
Kontrata komerciale Kontrata komerciale
Kontrata komerciale
 
E drejta e punes komplet
E drejta e punes   kompletE drejta e punes   komplet
E drejta e punes komplet
 
Procedura civile-rrustem-qehaja (1)
Procedura civile-rrustem-qehaja (1)Procedura civile-rrustem-qehaja (1)
Procedura civile-rrustem-qehaja (1)
 
E DREJTA KUSHTETUESE
E DREJTA KUSHTETUESE E DREJTA KUSHTETUESE
E DREJTA KUSHTETUESE
 

Viewers also liked

punim seminarik ne proceduren kontestimore
punim seminarik ne proceduren kontestimorepunim seminarik ne proceduren kontestimore
punim seminarik ne proceduren kontestimore
Donikë Mjaki
 
Metodologji & Shkrim Ligjor - Pyetje & Përgjigje dhe Kërkese(Shembull)
Metodologji & Shkrim Ligjor - Pyetje & Përgjigje dhe Kërkese(Shembull)Metodologji & Shkrim Ligjor - Pyetje & Përgjigje dhe Kërkese(Shembull)
Metodologji & Shkrim Ligjor - Pyetje & Përgjigje dhe Kërkese(Shembull)
Refik Mustafa
 
Metodologjia dhe Shkrimi Ligjor
Metodologjia dhe Shkrimi LigjorMetodologjia dhe Shkrimi Ligjor
Metodologjia dhe Shkrimi Ligjor
Refik Mustafa
 
E Drejta Civile - Përmbledhje e Shkurtuar
E Drejta Civile - Përmbledhje e ShkurtuarE Drejta Civile - Përmbledhje e Shkurtuar
E Drejta Civile - Përmbledhje e Shkurtuar
Refik Mustafa
 
EKSTRADIMI DHE E DREJTA E AZILIT
EKSTRADIMI DHE E DREJTA E AZILITEKSTRADIMI DHE E DREJTA E AZILIT
EKSTRADIMI DHE E DREJTA E AZILIT
Refik Mustafa
 
Interpretimi i Ligjeve Penale
Interpretimi i Ligjeve PenaleInterpretimi i Ligjeve Penale
Interpretimi i Ligjeve Penale
Refik Mustafa
 
E Dreja e Procedures Penale - Pyetje Me Përgjigje
E Dreja e Procedures Penale - Pyetje Me PërgjigjeE Dreja e Procedures Penale - Pyetje Me Përgjigje
E Dreja e Procedures Penale - Pyetje Me Përgjigje
Refik Mustafa
 
E Drejta Penale, Pjesa e Përgjithshme
E Drejta Penale, Pjesa e PërgjithshmeE Drejta Penale, Pjesa e Përgjithshme
E Drejta Penale, Pjesa e Përgjithshme
Refik Mustafa
 
E DREJTA DHE POLITIKA
E DREJTA DHE POLITIKAE DREJTA DHE POLITIKA
E DREJTA DHE POLITIKA
Refik Mustafa
 
E Drejta e Detyrimeve II
E Drejta e Detyrimeve IIE Drejta e Detyrimeve II
E Drejta e Detyrimeve II
Refik Mustafa
 
E Drejta e Detyrimeve I
E Drejta e Detyrimeve IE Drejta e Detyrimeve I
E Drejta e Detyrimeve I
Refik Mustafa
 
Burimet e Se Drejtes Penale
Burimet e Se Drejtes PenaleBurimet e Se Drejtes Penale
Burimet e Se Drejtes Penale
Refik Mustafa
 
E Drejta e Falimentimit
E Drejta e FalimentimitE Drejta e Falimentimit
E Drejta e Falimentimit
Refik Mustafa
 
E Drejta e Detyrimeve dhe e Kontratave
E  Drejta e Detyrimeve dhe e KontrataveE  Drejta e Detyrimeve dhe e Kontratave
E Drejta e Detyrimeve dhe e Kontratave
Refik Mustafa
 
Daniel Gutman - E Drejta Nderkombetare Private
Daniel Gutman - E Drejta Nderkombetare PrivateDaniel Gutman - E Drejta Nderkombetare Private
Daniel Gutman - E Drejta Nderkombetare Private
Refik Mustafa
 
E Drejta Kushtetuese
E Drejta KushtetueseE Drejta Kushtetuese
E Drejta Kushtetuese
Refik Mustafa
 
E Drejta Romake - Andrew Borkowski & Paul Du Plessis
E Drejta Romake -  Andrew  Borkowski & Paul Du Plessis E Drejta Romake -  Andrew  Borkowski & Paul Du Plessis
E Drejta Romake - Andrew Borkowski & Paul Du Plessis
Refik Mustafa
 
E Drejta në Ndërtim dhe Planifikimi Hapësinor
E Drejta në Ndërtim dhe Planifikimi HapësinorE Drejta në Ndërtim dhe Planifikimi Hapësinor
E Drejta në Ndërtim dhe Planifikimi Hapësinor
Refik Mustafa
 
Parlamentarizmi
ParlamentarizmiParlamentarizmi
Parlamentarizmi
Refik Mustafa
 
E Drejta Tregtare
E Drejta TregtareE Drejta Tregtare
E Drejta Tregtare
Refik Mustafa
 

Viewers also liked (20)

punim seminarik ne proceduren kontestimore
punim seminarik ne proceduren kontestimorepunim seminarik ne proceduren kontestimore
punim seminarik ne proceduren kontestimore
 
Metodologji & Shkrim Ligjor - Pyetje & Përgjigje dhe Kërkese(Shembull)
Metodologji & Shkrim Ligjor - Pyetje & Përgjigje dhe Kërkese(Shembull)Metodologji & Shkrim Ligjor - Pyetje & Përgjigje dhe Kërkese(Shembull)
Metodologji & Shkrim Ligjor - Pyetje & Përgjigje dhe Kërkese(Shembull)
 
Metodologjia dhe Shkrimi Ligjor
Metodologjia dhe Shkrimi LigjorMetodologjia dhe Shkrimi Ligjor
Metodologjia dhe Shkrimi Ligjor
 
E Drejta Civile - Përmbledhje e Shkurtuar
E Drejta Civile - Përmbledhje e ShkurtuarE Drejta Civile - Përmbledhje e Shkurtuar
E Drejta Civile - Përmbledhje e Shkurtuar
 
EKSTRADIMI DHE E DREJTA E AZILIT
EKSTRADIMI DHE E DREJTA E AZILITEKSTRADIMI DHE E DREJTA E AZILIT
EKSTRADIMI DHE E DREJTA E AZILIT
 
Interpretimi i Ligjeve Penale
Interpretimi i Ligjeve PenaleInterpretimi i Ligjeve Penale
Interpretimi i Ligjeve Penale
 
E Dreja e Procedures Penale - Pyetje Me Përgjigje
E Dreja e Procedures Penale - Pyetje Me PërgjigjeE Dreja e Procedures Penale - Pyetje Me Përgjigje
E Dreja e Procedures Penale - Pyetje Me Përgjigje
 
E Drejta Penale, Pjesa e Përgjithshme
E Drejta Penale, Pjesa e PërgjithshmeE Drejta Penale, Pjesa e Përgjithshme
E Drejta Penale, Pjesa e Përgjithshme
 
E DREJTA DHE POLITIKA
E DREJTA DHE POLITIKAE DREJTA DHE POLITIKA
E DREJTA DHE POLITIKA
 
E Drejta e Detyrimeve II
E Drejta e Detyrimeve IIE Drejta e Detyrimeve II
E Drejta e Detyrimeve II
 
E Drejta e Detyrimeve I
E Drejta e Detyrimeve IE Drejta e Detyrimeve I
E Drejta e Detyrimeve I
 
Burimet e Se Drejtes Penale
Burimet e Se Drejtes PenaleBurimet e Se Drejtes Penale
Burimet e Se Drejtes Penale
 
E Drejta e Falimentimit
E Drejta e FalimentimitE Drejta e Falimentimit
E Drejta e Falimentimit
 
E Drejta e Detyrimeve dhe e Kontratave
E  Drejta e Detyrimeve dhe e KontrataveE  Drejta e Detyrimeve dhe e Kontratave
E Drejta e Detyrimeve dhe e Kontratave
 
Daniel Gutman - E Drejta Nderkombetare Private
Daniel Gutman - E Drejta Nderkombetare PrivateDaniel Gutman - E Drejta Nderkombetare Private
Daniel Gutman - E Drejta Nderkombetare Private
 
E Drejta Kushtetuese
E Drejta KushtetueseE Drejta Kushtetuese
E Drejta Kushtetuese
 
E Drejta Romake - Andrew Borkowski & Paul Du Plessis
E Drejta Romake -  Andrew  Borkowski & Paul Du Plessis E Drejta Romake -  Andrew  Borkowski & Paul Du Plessis
E Drejta Romake - Andrew Borkowski & Paul Du Plessis
 
E Drejta në Ndërtim dhe Planifikimi Hapësinor
E Drejta në Ndërtim dhe Planifikimi HapësinorE Drejta në Ndërtim dhe Planifikimi Hapësinor
E Drejta në Ndërtim dhe Planifikimi Hapësinor
 
Parlamentarizmi
ParlamentarizmiParlamentarizmi
Parlamentarizmi
 
E Drejta Tregtare
E Drejta TregtareE Drejta Tregtare
E Drejta Tregtare
 

Similar to Procedura Civile

Kodi i procedurave administrative
Kodi i procedurave administrativeKodi i procedurave administrative
Kodi i procedurave administrative
Ersid Peri
 
Civile 1
Civile 1Civile 1
Civile 1zogaj
 
Ese "Balanca midis Vullnetit të Palëve dhe Kornizës Ligjore"
Ese "Balanca midis Vullnetit të Palëve dhe Kornizës Ligjore"Ese "Balanca midis Vullnetit të Palëve dhe Kornizës Ligjore"
Ese "Balanca midis Vullnetit të Palëve dhe Kornizës Ligjore"
Valbona Bali
 
50740448 5-abdulla-aliu
50740448 5-abdulla-aliu50740448 5-abdulla-aliu
50740448 5-abdulla-aliuzogaj
 
E drejta-civile-1
E drejta-civile-1E drejta-civile-1
E drejta-civile-1zogaj
 
E drejta civile_1
E drejta civile_1E drejta civile_1
E drejta civile_1zogaj
 
E drejta civile
E drejta civileE drejta civile
E drejta civilezogaj
 
E drejta-nderkombetare-private
E drejta-nderkombetare-privateE drejta-nderkombetare-private
E drejta-nderkombetare-private
Ellmedina Balidemaj
 
33739619 e-drejta-civile
33739619 e-drejta-civile33739619 e-drejta-civile
33739619 e-drejta-civilezogaj
 
E Drejta Nderkombetare Private
E Drejta Nderkombetare Private E Drejta Nderkombetare Private
E Drejta Nderkombetare Private
aferdita halimi
 
DETYRË KURSI /PROCESI I RREGULLT LIGJOR /2011 byirenakotobelli
DETYRË KURSI /PROCESI I RREGULLT LIGJOR /2011 byirenakotobelliDETYRË KURSI /PROCESI I RREGULLT LIGJOR /2011 byirenakotobelli
DETYRË KURSI /PROCESI I RREGULLT LIGJOR /2011 byirenakotobelli
irena kotobelli
 
E Drejta Ndërkombtare Publike
E Drejta Ndërkombtare PublikeE Drejta Ndërkombtare Publike
E Drejta Ndërkombtare Publike
Refik Mustafa
 
E+drejta+nderkombetare+publike[1]
E+drejta+nderkombetare+publike[1]E+drejta+nderkombetare+publike[1]
E+drejta+nderkombetare+publike[1]kulla 2010
 
E drejta ndërkombëtare private
E drejta ndërkombëtare privateE drejta ndërkombëtare private
E drejta ndërkombëtare privatedritashala
 
Burimet E Se Drejtes Publike Nderkombetare
Burimet E Se Drejtes Publike NderkombetareBurimet E Se Drejtes Publike Nderkombetare
Burimet E Se Drejtes Publike Nderkombetarefidankryeziu
 
Kristina Gjini(E drejta ndërkombëtare private)
Kristina Gjini(E drejta ndërkombëtare private)Kristina Gjini(E drejta ndërkombëtare private)
Kristina Gjini(E drejta ndërkombëtare private)
K. Gj.
 
Tema 1. E drejte financiare dhe bankare.pdf
Tema 1. E drejte financiare dhe bankare.pdfTema 1. E drejte financiare dhe bankare.pdf
Tema 1. E drejte financiare dhe bankare.pdf
anaspahiu10
 
27364095 e-drejta-nderkombetare-publike
27364095 e-drejta-nderkombetare-publike27364095 e-drejta-nderkombetare-publike
27364095 e-drejta-nderkombetare-publikekulla 2010
 
ROLI DHE PERGJEGJESITE E STAFIT TE GJYKATES NE DHENJEN E NDIHMES LIGJORE
ROLI DHE PERGJEGJESITE E STAFIT TE GJYKATES NE DHENJEN E NDIHMES LIGJOREROLI DHE PERGJEGJESITE E STAFIT TE GJYKATES NE DHENJEN E NDIHMES LIGJORE
ROLI DHE PERGJEGJESITE E STAFIT TE GJYKATES NE DHENJEN E NDIHMES LIGJORE#MesueseAurela Elezaj
 

Similar to Procedura Civile (20)

Kodi i procedurave administrative
Kodi i procedurave administrativeKodi i procedurave administrative
Kodi i procedurave administrative
 
Civile 1
Civile 1Civile 1
Civile 1
 
Ese "Balanca midis Vullnetit të Palëve dhe Kornizës Ligjore"
Ese "Balanca midis Vullnetit të Palëve dhe Kornizës Ligjore"Ese "Balanca midis Vullnetit të Palëve dhe Kornizës Ligjore"
Ese "Balanca midis Vullnetit të Palëve dhe Kornizës Ligjore"
 
50740448 5-abdulla-aliu
50740448 5-abdulla-aliu50740448 5-abdulla-aliu
50740448 5-abdulla-aliu
 
E drejta-civile-1
E drejta-civile-1E drejta-civile-1
E drejta-civile-1
 
E drejta civile_1
E drejta civile_1E drejta civile_1
E drejta civile_1
 
E drejta civile
E drejta civileE drejta civile
E drejta civile
 
E Drejta Private
E Drejta PrivateE Drejta Private
E Drejta Private
 
E drejta-nderkombetare-private
E drejta-nderkombetare-privateE drejta-nderkombetare-private
E drejta-nderkombetare-private
 
33739619 e-drejta-civile
33739619 e-drejta-civile33739619 e-drejta-civile
33739619 e-drejta-civile
 
E Drejta Nderkombetare Private
E Drejta Nderkombetare Private E Drejta Nderkombetare Private
E Drejta Nderkombetare Private
 
DETYRË KURSI /PROCESI I RREGULLT LIGJOR /2011 byirenakotobelli
DETYRË KURSI /PROCESI I RREGULLT LIGJOR /2011 byirenakotobelliDETYRË KURSI /PROCESI I RREGULLT LIGJOR /2011 byirenakotobelli
DETYRË KURSI /PROCESI I RREGULLT LIGJOR /2011 byirenakotobelli
 
E Drejta Ndërkombtare Publike
E Drejta Ndërkombtare PublikeE Drejta Ndërkombtare Publike
E Drejta Ndërkombtare Publike
 
E+drejta+nderkombetare+publike[1]
E+drejta+nderkombetare+publike[1]E+drejta+nderkombetare+publike[1]
E+drejta+nderkombetare+publike[1]
 
E drejta ndërkombëtare private
E drejta ndërkombëtare privateE drejta ndërkombëtare private
E drejta ndërkombëtare private
 
Burimet E Se Drejtes Publike Nderkombetare
Burimet E Se Drejtes Publike NderkombetareBurimet E Se Drejtes Publike Nderkombetare
Burimet E Se Drejtes Publike Nderkombetare
 
Kristina Gjini(E drejta ndërkombëtare private)
Kristina Gjini(E drejta ndërkombëtare private)Kristina Gjini(E drejta ndërkombëtare private)
Kristina Gjini(E drejta ndërkombëtare private)
 
Tema 1. E drejte financiare dhe bankare.pdf
Tema 1. E drejte financiare dhe bankare.pdfTema 1. E drejte financiare dhe bankare.pdf
Tema 1. E drejte financiare dhe bankare.pdf
 
27364095 e-drejta-nderkombetare-publike
27364095 e-drejta-nderkombetare-publike27364095 e-drejta-nderkombetare-publike
27364095 e-drejta-nderkombetare-publike
 
ROLI DHE PERGJEGJESITE E STAFIT TE GJYKATES NE DHENJEN E NDIHMES LIGJORE
ROLI DHE PERGJEGJESITE E STAFIT TE GJYKATES NE DHENJEN E NDIHMES LIGJOREROLI DHE PERGJEGJESITE E STAFIT TE GJYKATES NE DHENJEN E NDIHMES LIGJORE
ROLI DHE PERGJEGJESITE E STAFIT TE GJYKATES NE DHENJEN E NDIHMES LIGJORE
 

More from Refik Mustafa

Historia E Shtetit Dhe Së Drejtës
Historia E Shtetit Dhe Së DrejtësHistoria E Shtetit Dhe Së Drejtës
Historia E Shtetit Dhe Së Drejtës
Refik Mustafa
 
Fjalorth i Drejtësise
Fjalorth i DrejtësiseFjalorth i Drejtësise
Fjalorth i Drejtësise
Refik Mustafa
 
Arta Mandro - E Drejta Romake
Arta Mandro -  E Drejta RomakeArta Mandro -  E Drejta Romake
Arta Mandro - E Drejta Romake
Refik Mustafa
 
E Drejta Penale Nderkombetare - Jola Xhafo
E Drejta Penale Nderkombetare - Jola XhafoE Drejta Penale Nderkombetare - Jola Xhafo
E Drejta Penale Nderkombetare - Jola Xhafo
Refik Mustafa
 
E Drejta Nderkombtare Publike
E Drejta Nderkombtare Publike  E Drejta Nderkombtare Publike
E Drejta Nderkombtare Publike
Refik Mustafa
 

More from Refik Mustafa (7)

Procedura Penale
Procedura PenaleProcedura Penale
Procedura Penale
 
Historia E Shtetit Dhe Së Drejtës
Historia E Shtetit Dhe Së DrejtësHistoria E Shtetit Dhe Së Drejtës
Historia E Shtetit Dhe Së Drejtës
 
Fjalorth i Drejtësise
Fjalorth i DrejtësiseFjalorth i Drejtësise
Fjalorth i Drejtësise
 
Kriminologjia
KriminologjiaKriminologjia
Kriminologjia
 
Arta Mandro - E Drejta Romake
Arta Mandro -  E Drejta RomakeArta Mandro -  E Drejta Romake
Arta Mandro - E Drejta Romake
 
E Drejta Penale Nderkombetare - Jola Xhafo
E Drejta Penale Nderkombetare - Jola XhafoE Drejta Penale Nderkombetare - Jola Xhafo
E Drejta Penale Nderkombetare - Jola Xhafo
 
E Drejta Nderkombtare Publike
E Drejta Nderkombtare Publike  E Drejta Nderkombtare Publike
E Drejta Nderkombtare Publike
 

Procedura Civile

  • 1. 1 D R . S C . B E D R I B A H T I R I
  • 2. E drejta E DREJTA MATERIALE Ekzistimi i së drejtës E DREJTA FORMALE Realizimi i së drejtës DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 2
  • 3. Procedura civile Procedura civile është proces i rregulluar përmes normave juridike lidhur me njohjen (konstatimin), formësimin dhe realizimin e të drejtave të personave privatë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 3
  • 4. Vetëndihma I më herët: forma kryesore e realizimit të së drejtës Në këtë mënyrë të realizimit të një të drejte vepron dhe vendos në të shumtën e rasteve Fuqia, në vend të së drejtës. Ai i cili ka “fuqinë” ka edhe të drejtën. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 4
  • 5. Vetëndihma II Kjo ndikon në masë të madhe në prishjen e paqes juridike. Prishja e paqes juridike ndikon direkt në prishjen e paqes sociale. Paqja sociale është prezumim (parakusht) elementar për ekzistencën e një bashkësie njerëzore. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 5
  • 6. Vetëndihma III Parimisht: Nuk lejohet Vetëm përjashtimisht DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 6
  • 7. Monopoli i shtetit Realizimi i të drejtave do te duhej te mbetet parimisht ne duar të shtetit. “Zbulimi” i procedurës për vënien në jetë të rendit juridik paraqet performancen “të arriturën” më të madhe të mendjes njerëzore DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 7
  • 8. Qëllimi dhe detyrat e procedurës civile I Parimisht qëllimi kryesor i së drejtës së procedurës civile është realizimi i të drejtave subjektive private. Kjo shihet më së miri duke u bazuar në parimin e disponibilitetit, që vlen në procedurën kontestiomore (shih neni 3 LPK-së). DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 8
  • 9. Qëllimi dhe detyrat e procedurës civile II Sipas teorisë juridike, procesi civil iu shërben të drejtave subjektive private (ky vështrim keqkuptohet nganjëherë edhe si “pikëpamje invidualiste”), e cila pikëpamje “pikëpamjes sociale” i kundërvihet. “Procesi është një mjet për konstatimin e së drejtës materiale dhe si e tillë duhet të mbetet” Ultima ratio DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 9
  • 10. Qenia e së drejtës së PC IE drejtë publike dhe e drejtë imperative (përjashtimisht marrëveshja e palëve) Kufizimi: Gjykata civile/autoritetet administrative Dallimi:e drejtë publike/private; 3 Teori: 1. Teoria e interesit Qysh në të të drejtën romake, juristi i famshëm romak Ulpianus: Dallimi sipas kësaj teorie qëndron në atë, nëse një marrëdhënie juridike i mbron interesat publike apo ato private. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 10
  • 11. Qenia e së drejtës së PC II 2. Teoria e subordinimit Sipas kësaj teorie, një marrëdhënie juridike është publike juridike, nëse ekziston një raport subordinimi. Nëse ekziston një raport barazie, atëherë ajo marrëdhënie juridike i takon së drejtës private. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 11
  • 12. Qenia e së drejtës së PC III 3. Teoria e së drejtës subjektive të modifikuar (teori mbizotëruese) Sipas kësaj teorie ekziston e drejta publike, nëse norma përkatëse i jap të drejtë ose e detyron ekskluzivisht një bartës të pushtetit shtetëror. Në të kundërtën ekziston e drejta private. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 12
  • 13. Burimet e së drejtës civile Kushtetuta e RK; Konventa për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të njeriut Neni 6 . E drejta për një proces të rregullt 1. Çdo person ka të drejtë që çështja e tij të dëgjohet drejtësisht,publikisht dhe brenda një afati të arsyeshëm nga një gjykatë e pavarur dhe e paanshme, e krijuar ligjërisht, e cila do të vendosë qoftë për mosmarrëveshjet mbi të drejtat dhe detyrimet e tij me karakter civil, qoftë për bazueshmërinë e çdo akuze të natyrës penale të drejtuar kundër tij. Vendimi duhet të jepet publikisht, por prania në sallën e gjykatës mund t’i ndalohet shtypit dhe publikut gjatë të gjithë proçesit ose gjatë një pjese të tij, në interes të moralitetit, të rendit publik ose të sigurimit kombëtar në një shoqëri demokratike, kur interesat e të miturve ose mbrojtja e jetës private të palëve në proçes e kërkon këtë, ose në masën e gjykuar krejtësisht të domosdoshme nga gjykata, kur në rrethana të veçanta publiciteti do të ishte i një natyre që do të dëmtonte interesat e drejtësisë. Ligjet përkatëse DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 13
  • 14. Ndarja e procedurës civile Procedura kontestimore Procedura jokontestimore Procedura e përmbarimit Procedura e falimentimit DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 14
  • 15. Procedura kontestimore I Neni 1 i LPK Me Ligjin për procedurën kontestimore caktohen rregullat procedurale në bazë të të cilave gjykata i shqyrton dhe i zgjidhë kontestet nga marrëdhëniet juridiko-civile të personave fizikë dhe juridikë, po që se me ligj të posaçëm nuk është përcaktuar ndryshe. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 15
  • 16. Procedura kontestimore II Neni 1 i LPK të vjetër Me këtë ligj caktohen rregullat e procedurës në bazë të të cilave gjykata ordinare shqyrton dhe vendos në kontestet nga marrëdhëniet personale e familjare, nga marrëdhëniet e punës, nga marrëdhëniet pasurore dhe nga marrëdhëniet e tjera civilo-juridike të personave fizikë e të personave civilë e juridikë, të bashkësive shoqërore-politike, të organi- zatave të punës së bashkuar e të personave shoqërorë juridikë të tjerë, përveç në qoftë se disa nga kontestet e theksuara janë vënë me ligj të veçantë në kompetencë të gjykatës tjetër ose të organit shtetëror, respektivisht të organit shoqëror. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 16
  • 17. Procedura kontestimore III Personat fizikë dhe juridikë! Me kontest duhet kuptuar situata në të cilën një person pretendon se i takon një e drejtë subjektive civile ndaj një personi tjetër e ky e mohon ekzistimin e saj apo për ndonjë shkak tjetër e mohon detyrimin e tij që të sillet në mënyrën e caktuar. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 17
  • 18. Procedura jokontestimore I Neni 1 i LPJK 1.1 Me këtë ligji caktohen rregullat sipas të cilave gjykatat veprojnë dhe vendosin mbi të drejtat dhe interesat personale, familjare dhe të drejtave të tjera dhe interesave juridike dhe pasurore që zgjidhen në procedurën jokontestimore.1.2 Dispozitat e këtij ligji zbatohen edhe në çështjet tjera juridike për të cilat nuk është paraparë me ligj se zgjidhen sipas rregullave të procedurës kontestimore. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 18
  • 19. Procedura jokontestimore II Neni 1 i LPJK të vjetër Me këtë ligj caktohen rregullat sipas të cilave gjykatat e rregullta veprojnë dhe vendosin për marrëdhëniet personale, familjare e pasurore, për caktimin e kompensimeve për pasurinë e paluajtshme të ekspropriuar, për rregullimin e qeverisjes e të shfrytëzimit të sendit të përbashkët, për ndarjen e sendeve e të pasurisë së përbashkët, për rregullimin e mezhdave, për dokumentet dhe depozitën gjyqësore, si dhe për çështjet e tjera juridike për të cilat me ligi është caktuar të zgjidhen në procedurën jashtëkontestimore. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 19
  • 20. Procedura përmbarimore Neni 1 i LPP 1.1 Me këtë ligj caktohen rregullat për procedurën e gjykatës sipas të cilës realizohen kërkesat në bazë të titujve ekzekutiv ( procedura e përmbarimit), po qe se me ligj të posaçëm nuk është paraparë diçka tjetër. 1.2 Dispozitat e këtij ligji zbatohen edhe për përmbarimin e vendimit të dhënë në procedurën administrative dhe për kundërvajtje me të cilin është caktuar detyrimi në të holla, përveçse kur për përmbarimin e tillë është paraparë me ligj kompetenca e organit tjetër. Nuk ka ndryshim në mes të LPK aktual dhe të vjetrit DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 20
  • 21. Dallimi i Proc.kont./jokont. Fillimisht duhet cekur se një ndarje e „pastër“ nuk është e mundur. I nevojshëm është një kufizim “formal”sidomos në procedurën jokontestimore nëse dominon mendimi për „përkujdesje juridike“ Nëse mungon një dedikim i qartë, atëherë çështja juridike duhet të zgjidhet sipas procedurës kontestimore. Më konkretisht: Në semestrin veror DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 21
  • 22. Organizimi i Gjykatave I Neni 6 i KMDN nënkupton: Ndërtimin e një gjyqësori efektiv dhe mbrojtja e të drejtave subjektive private Shteti juridik:mbrojtja e të drejtave të njeriut Jo vetëm ligji,por edhe mekanizmat Ultima ratio: parimi i ekonomizimit Trashëgimia: sistem i vjetëruar LGjRR DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 22
  • 23. Organizimi i Gjykatave II Aktualisht: Ligji kryesor: Ligji për gjykatat, Nr.03/L-199), 09.08.2010-shpallur nga presidenti. Neni 43: Hyrja në fuqi “Ky ligj hyn në fuqi më 1 janar 2011 për nenet 29, 35, 36, 38 dhe 40, kurse për nenet e tjera fillon të zbatohet nga 1 janari 2013”. Sistem tërësisht i ri - p. sh. Departamenti për çështje administrative DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 23
  • 24. Organizimi i Gjykatave deri 31.12.2012 I Gjykatat komunale, Gjykatat komunale për kundërvajtje Gjykatat e Qarkut dhe Gjykata Supreme Për konteste ekonomike, ekskluzivisht kompetente ishte Gjykata Ekonomike me seli në Prishtinë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 24
  • 25. Organizimi i Gjykatave deri 31.12.2012 II Gjykata komunale ◦ Kontestet nga marrëdhënia e punës ◦ Kontestet për mbajtjen e përjetshme ◦ Kontestet për zgjidhjen e kontratës së huapërdorjes, kontratës së qirasë si dhe nga marrëdhëniet banesore ◦ Kontestet për ndihmë juridike ◦ Kontestet për procedurën e trashëgimisë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 25
  • 26. Organizimi i Gjykatave deri 31.12.2012 III Gjykata e Qarkut ◦ Gjykata e Qarkut vepron edhe si gjykatë e shkallës së parë edhe si Gjykatë e shkallës së dytë. Në shkallën e dytë, Gjykata e qarkut është kompetente për të vendosur sipas ankesës kundër vendimeve të Gjykatës Komunale (neni 29 paragrafi 1 të Ligjit për Gjykatat e Rregullta). ◦ Gjykata e Qarkut është kompetente të vendos sidomos si gjykatë e shkallës së parë për këto konteste juridike (neni29 i Ligjit për Gjykatat e Rregullta): ◦ Kontestet për vërtetimin ose kundërshtimin e atësisë dhe amësisë ◦ Kontestet martesore (zgjidhja e martesës ose anulimi i martesës) ◦ Vendos për njohjen dhe ekzekutimin e vendimeve të Gjykatës të ndonjë vendi tjetër. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 26
  • 27. Organizimi i Gjykatave deri 31.12.2012 IV Gjykata ekonomike e qarkut ◦ Një Gjykatë Ekonomike e Qarkut. Selia e saj ishte në Prishtinë. ◦ Kompetente: konteste ekonomike në mes të ndërmarrjeve si dhe për konteste që kanë të bëjnë me përdorimin e shpikjeve dhe përdorimin e firmës. Kompetente është edhe për procedurën e falimentimit dhe likuidimit të rregullt të ndërmarrjeve. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 27
  • 28. Organizimi i Gjykatave deri 31.12.2012 V Gjykata supreme ◦ Kompetencat: Neni 31 i LGjRr. ◦ të vendos në shkallë të tretë mbi mjetet e rregullta juridike kundër vendimeve të gjykatave të qarkut dhe të Gjykatës Ekonomike të Qarkut, kur kjo gjë është caktuar me ligj ◦ të vendos mbi mjetet e jashtëzakonshme juridike kundër vendimeve të formës së prerë të gjykatave në Kosovë ◦ të vendos mbi ligjshmërinë e akteve definitive administrative në konfliktin administrativ (Në Kosovë nuk ka pasur Gjykata administrative, prandaj mbrojtja gjyqësore lidhur me kontestet administrative ka mundur të ushtrohet në Gjykatën Supreme të Republikës së Kosovës). DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 28
  • 29. Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri I Neni 8 i LGJ Sistemi i gjykatave i Republikës së Kosovës përbëhet nga: Gjykatat Themelore Gjykata e Apelit dhe Gjykata Supreme. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 29
  • 30. Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri II Juridiksioni i GjTH: Neni 11 ◦ Për të gjykuar në shkallë të parë gjitha çështjet, përpos nëse me ligj parashihet ndryshe. ◦ Për të dhënë ndihmë juridike ndërkombëtare dhe për të vendosur për pranimin e vendimeve të gjykatave të huaja. ◦ Çështjet administrative dhe ekonomike janë kompetencë ekskluzive të Gjykatës Themelore të Prishtinës. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 30
  • 31. Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri III Kompetencat e Gj. Apelit: Neni 18 - të gjitha ankesat e ushtruara kundër vendimeve të Gjykatave Themelore; - të vendosë në shkallë të tretë, sipas ankesës që është lejuar me ligj dhe për konfliktin e juridiksionit ndërmjet gjykatave themelore; - të vendos për konfliktin e jurisdikcionit ndërmjet Gjykatave Themelore; - çështjet tjera të parapara me ligj. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 31
  • 32. Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri III Kompetencat e Gj. Supreme: Neni 22 ◦ kërkesën për mjetet e jashtëzakonshme juridike kundër vendimeve të formës së prerë të gjykatave të Republikës së Kosovës, siç është paraparë me ligj; ◦ revizionin kundër vendimeve të shkallës së dytë të gjykatave në çështjet kontestimore, siç është paraparë me ligj; ◦ përcakton qëndrimet parimore dhe mendimet juridike për çështjet që kanë rëndësi për zbatimin unik të ligjeve nga gjykatat në territorin e Kosovës; ◦ lëndët e Agjencisë Kosovare të Pronave, siç parashihet me ligj; ◦ në Dhomën e Posaçme, lëndët e Agjencisë Kosovare të Privatizimit ose të Agjencisë Kosovare të Mirëbesimit, siç parashihet me ligj; ◦ çështje të tjera të parapara me ligj. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 32
  • 33. Organizimi i gjyqësorit sipas LGJ të ri IV Dhoma e veçantë e Gjykatës supreme ◦ Dhoma e Veçantë e Gjykatës Supreme të Kosovës është themeluar me Rregulloren e UNMIK-ut, nr. 2002/13 datë 13 qershor 2002 për çështjet lidhur me Agjencinë e Mirëbesimit të Kosovës (tanimë ekziston Agjencia Kosovare e privatizimit si pasardhëse; veprimtaria e kësaj Agjencie është paraparë me Ligjin nr. 03/L-067, datë ). DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 33
  • 34. Gjykata Kushtetuese Gjykata kushtetuese: Gjykatë? E veçantë Interpretimi i KRK Mbrojtja e të drejtave të njeriut Ankesa kushtetuese (institucion i ri) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 34
  • 35. Parimet e Proc.kontest. IParimi i disponibilitetit Parimi direkt, gojor dhe publik Parimi i së vërtetës materiale Parimi i shqyrtimit dhe hetimit Parimi i ekonomizimit dhe i mos keqpërdorimit të të drejtave procedurale Parimi i udhëzimit të palës së painformuar Parimi i çmuarjes së lirë të provave DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 35
  • 36. Parimet e Proc.kontest. II Parimi i disponibilitetit -Parim fundamental # shih ex offitio -Neni 3 par. 1 dhe 2 -palët vendosin lidhur me fillimin, vazhdimin dhe përfundimin e procedurës civile. - Palët vendosin edhe lidhur me objektin e kontestit -Pa kërkesë nuk ka proces -Neni 2 par 1 dhe 182 par 2 o: ne eat judex ultra petita partium DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 36
  • 37. Parimet e Proc.kontest. IIIParimi direkt (neni 4 par. 1 dhe 2) shih edhe nenin 182 par. 2 a -Esenca: Në nxjerrjen e vendimit mund të merr pjesë vetëm ai gjyqtar, i cili ka marrë pjesë në seancë -Qëllimi: Përmes ballafaqimit direkt të arrihet te e vërteta materiale. -Raste përjashtimore: neni 4 par. 2 p.sh. rastet e marrjes së provës nga ndonjë gjykatës i autorizuar; ndihma juridike (marrja në pyetje e një dëshmitari DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 37
  • 38. Parimet e Proc.kontest. IV Parimi publik (neni 4 i LPK, neni 6 i KMDN dhe neni -Qëllimi:kontrolli i punës së gjykatës nga publiku -Duke u bazuar në rrethanat e vendit të procesit të jetë mundësia për pjesëmarrje të shumë shikuesve -Shkelje: nëse nuk ka vend fare për dëgjues, nëse është zgjedhur ndonjë vend me qëllim që mos të ketë fare dëgjues. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 38
  • 39. Parimet e Proc. kontest. V Parimi gojor: por neni 5 i LPK -Baza ligjore: neni 4 par. 1 në lidhje me nenin 5 dhe nenin 427 -Esenca: Palët i paraqesin kërkesat dhe thëniet në shqyrtimin e drejtpërdrejtë gojarisht dhe parimisht vetëm ato faktet kontestuese që janë paraqitur në mënyrë gojore mund të merren për bazë në nxjerrjen e vendimit; Përjashtimisht: neni 388: Aktgjykim në bazë të pohimit, heqjes dorë nga kërkesëpadia, aktgjykimi për mosbindje, për shkak të mungesës si dhe pajtimit gjyqësor. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 39
  • 40. Parimi i shqyrtimit dhe hetimitNeni 7 paragrafi 1 Neni 7 paragrafi 2 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 40
  • 41. Parimet e Proc. kontest. VII Parimi i ekonomizimit dhe i mos keqpërdorimit të drejtave procedurale - Neni 10 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 41
  • 42. Parimet e Proc. kontest. VIII Parimi i udhëzimit të palës së painformuar -Neni 11 par. 1 -Neni 11 par. 2 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 42
  • 43. Parimet e Proc. kontest. IX Parimi i çmuarjes së lirë të provave Neni 8 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 43
  • 44. Subjektet e proc.kontest. IGjykata Palët Paditësi dhe i padituri (Këto subjekte e fitojnë cilësinë PALË, në momentin e paraqitjes së padisë. Pjesëmarrësit e tjerë:Përfaqësuesit e palëve, Prokurori publik,Ndërhyrësit apo pjesëmarrësit e tjerë, Dëshmitarët, Eksperti, Përkthyesi si dhe Procesmbajtësi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 44
  • 45. Përbërja e Gjykatës ISituata juridike sipas LPK të vjetër -Parimisht gjykata shqyrton dhe vendos lidhur me një çështje kontestimore në trup gjykues, e në rastet e caktuara gjykatësi i vetëm gjykon rastin kontestimor (shih neni 13 LPK të vjetër). -Gjykatësi i vetëm: Gjykatës së shkallës së parë dhe vetëm atëherë, kur vlera e kontestit është e vogël si dhe pengimposedimi. -Trupin gjykues të gjykatës së shkallës së parë gjithmonë e përbëjnë gjykatësit profesionalë dhe ata porotë DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 45
  • 46. Përbërja e Gjykatës IIISituata juridike sipas LPK të ri; Neni 15 - 15.1 Në procedurën e shkallës së parë dhe procedurën sipas propozimit për përsëritjen e procedurës, vepron gjyqtari individual (i vetëm). 15.2 Në procedurën e shkallës së dytë dhe procedurën sipas revizionit vepron trupi gjykues prej tre gjykatësve. 15.3 Caktimin e kompetencës territoriale dhe zgjidhjen e konfliktit për kompetencë e bën trupi gjykues prej tre gjykatësve. - DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 46
  • 47. Përbërja e Gjykatës IV Rëndësia: Mosrespktimi i dispozitave lidhur me përbërjen e Gjykatës përbën shkelje esenciale me rëndësi absolute (neni 182 par. 2 a) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 47
  • 48. Përjashtimi dhe rekuzimi i gjyqtarit I Në raste të caktuara, një gjyqtar nuk mund të merr pjesë në një gjykim për shkak të rrethanave të caktuara. -Përjashtimi: LPK normon shprehimisht dhe taksativisht (shih neni 67 par. a deri f) -Rekuzimi: Neni 67 par. G: (teoria juridike dhe praktika gjyqësore) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 48
  • 49. Përjashtimi dhe rekuzimi i gjyqtarit IIPërjashtimi: -në qoftë se është vetë palë, përfaqësues ligjor apo me prokurë i palës, apo në qoftë se me palën është bashkëkreditor apo bashkëdebitor në qoftë se pala ose përfaqësuesi ligjor apo me prokurë i saj është kushëri gjaku në vijën vertikale deri në cilëndo shkallë, kurse në vijën horizontale deri në shkallë të katërt, apo në qoftë se është bashkëshort, apo gjini e krushqisë deri në shkallë të dytë, pavarësisht nëse martesa ka pushuar; Pasoja: Shkelje esenciale me rëndësi absolute; ex offitio ose me kërkesë të palës 1. Deri sa të bëhet vendimi i formës së prerë: Lënda kthehet në rishqyrtim 2. Pasi vendimi bëhet i formës së prerë: Me padi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 49
  • 50. Përjashtimi dhe rekuzimi i gjyqtarit III Rekuzimi: Neni 67 par. G -Rrethana të tjera: Miqësia apo armiqësia e gjykatësit me palën; Ndonjë marrëdhënie juridike mes Gjykatësit dhe palës (kreditor apo debitor). -Pasoja: Shkelje esenciale me rëndësi relative: merret parasysh vetëm me kërkesën e palës; nuk mund të parashtrohet kjo shkelje,nëse nuk kërkohet rekuzimi edhe pse dihet se ekzistojnë kushte për rekuzim. -Nëse është parashtruar me kohë kërkesa për rekuzim, atëherë pasojat janë si te përjashtimi (lënda kthehet në rishqyrtim) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 50
  • 51. Kompetenca e Gjykatave I Kompetencë: rrethi i punëve të një gjykate (objektiv); Në pikëpamje subjektive, kompetenca është e drejtë dhe detyrë e organit që të veprojë në çështjen e caktuar juridike. Kompetenca lëndore: Me rregullat për këtë kompetencë caktohet rrethi i punëve të gjykatave të llojeve të ndryshme dhe ai i gjykatave të rangut të ndryshëm, por të llojit të njëjtë. Kritere për caktimin e kompetencës lëndore janë: -objekti i kontestit (kriteri kauzal, competentia ratione causae) -dhe vlera e objektit të kontestit (kriteri vlerësor, competentia ratione valoris): TANI: Irelevant DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 51
  • 52. Vlera e objektit të kontestit ICaktimi i vlerës së kontestit:Rëndësia -Kompetent: Tani: irrelevant -Përbërja e Gjykatës : Tani: irrelevant -Llogaritja e shpenzimeve procedurale (gjyq. dhe av) -Detyrimi për avokat??? -Revizioni -Procedura sipas urdhërpagesës DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 52
  • 53. Vlera e objektit të kontestit II -Momenti i paraqitjes së padisë (neni 30 par. 1) -Vetëm vlera e kërkesës kryesore neni 30 par. 1 dhe 30 par. 2: kamatat, shpenzimet procedurale nuk merren parasysh) -Kërkesat periodike (neni 31): shuma totale, por deri në 5 vjet. -Shih edhe neni 36: Gjykata cakton vetë, nëse vlera nuk është përcaktuar ose shumë e lartë. -Shih edhe neni 33: qiraja. Mëditja shuma totale(1 vit) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 53
  • 54. Vazhdimi i kompetencës (perpetuatio fori) neni 17 par. 3 Kompetenca caktohet sipas rrethanave që ekzistojnë në momentin e ngritjes së padisë (arg. nga nen. 17. Par. 3 dhe neni 30). Ndryshimet që kanë ndodhur pas momentit të përmendur nuk janë relevante. Mirëpo, nuk mund të ketë perpetuatio fori nëse gjatë gjykimit ndryshojënë rrethanat, të cilat e bëjnë kompetent për çështjen juridike organin administrativ. Gjithashtu do të shuhet kompetenca e gjykatës komunale nëse gjatë gjykimit paditësi e zmadhon kërkesëpadinë deri në masën e cila e bën kompetente Gjykatën e Qarkut. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 54
  • 55. Kompetenca tokësore I KOMP. E PËRGJITHSHME Nenet 37-40 Kompetenca tokësore: e këtij lloji është kompetenca, në bazë të së cilës gjykata, që është kompetente në pikëpamje lëndore, mund të gjykojë çështjen juridike që ka ndonjë lidhje me territorin ku ajo e zhvillon veprimtarinë e saj. KOMP. E VEÇANTË I. Komp. ekskluzive II. Komp. e zgjedhur III. Komp. ndihmëse Nenet 41-66 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 55
  • 56. Kompetenca tokësore IIKompetenca tokësore e përgjithshme Pala e paditur Person fizik: Vendbanimi ose vendqëndrimi (neni 38) Personi juridik dhe entitet tjera: Selia (neni 39, 40) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 56
  • 57. Kompetenca tokësore IIIKompetenca tokësore ekskluzive;neni 41-43 -Sendet e paluajtshme; pengim-posedimi në sendet e paluajtshme; kontratat për shfrytëzimin e banesës dhe lokalit afarist -Fluturaket -Ekzekutimi dhe falimentimi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 57
  • 58. Kompetenca tokësore IVKompetenca tokësore e zgjedhur -Kontestet martesore: neni 44 -Vërtetimi dhe kundërshtimi i atësisë: neni 45 -Kontestet për ushqimin ligjore: neni 46 -Kontestet për shpërblimin e dëmit: neni 47 -Kontestet nga marrëdhënia e punës: neni 49 -Kontestet për pengim-posedim në sendin e luajtshëm -Kontestet nga marrëdhëniet kontraktuese:neni 53 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 58
  • 59. Kompetenca tokësore V I. Kompetenca sipas marrëveshjes: neni 66 II. Kushtet: III. Vetëm në Gjykatën e shkallës së parë IV. Lidhur me kompetencën lëndore V. Nuk ekziston kompetenca ekskluzive VI. Marrëveshja me shkrim VII. - Në momentin e paraqitjes së padisë (shih neni 66 par. 5); më së voni para fillimit të shqyrtimit gojor DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 59
  • 60. Kompetenca tokësore VI Konflikti i kompetencës: Caktimi i kompetencës nga Gjykata më e lartë ose Gjykata supreme Nenet 63-65 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 60
  • 61. Kompetenca tokësore VII DELEGIMI (NENET 63 DHE 64) Në disa raste,delegimi (forum delegatum)paraqitet si masë e domosdoshme, si p.sh., kur në gjykatën kompetente, me numër të vogël gjyqtarësh, është bërë rekuzimi i të gjithë gjyqtarëve. (neni 63) Gjykata Supreme cakton: p.sh. te marrja e provave ORDINIMI (NENI 65) - Gjykata Supreme -Nuk mund të konstatohet se cila gjykatë e shtetit tonë është kompetente në pikëpamje tokësore, -Me propozim të paditësit DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 61
  • 62. Palët I Paditës: kush paraqet padinë I paditur: kush emërtohet në padi (kuptimi formal) Emërtimi gabimisht i një pale: në çdo fazë të procesit ex offitio përmirësimi. Përmirësimi është i ndaluar, nëse në vend të palës do të ishte ndonjë person tjetër. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 62
  • 63. Palët II Legjitimimi real aktiv: Palës paditës dhe jo dikujt tjetër i takon ndonjë pretendim i caktuar dhe pohuar Legjitimimi real pasiv: Pala e paditur e jo dikush tjetër ka obligim për përmbushjen e një pretendimi të paditësit. Nga e drejta materiale: Themelësia e padisë DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 63
  • 64. Palët IIILegjitimimi procedural: -Parimisht: askush nuk mund të procesoj në emër të vet për një të drejtë të huaj ose për ndonjë detyrim të dikujt tjetër: -Përjashtimisht: -Administratori në proc. e falimentimit -Shitja e sendit që është objekt i kontestit gjatë procesit -Padi e përbashkët: (Ligji i punës) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 64
  • 65. Palët IV Ndërrimi i palës: -Suksedimi gjeneral: Trashëgimtarët, në rast të vdekjes të ndonjë personit fizik; suksesorët juridikë,në rast të shuarjes të ndonjë personi juridik -Në rast të shuarjes së shoqërisë tregtare të hapur ose komanditete: ortakët DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 65
  • 66. Palët VAftësia për të qenë palë: Aftësia, për të qenë bartës i të drejtave procedurale në emër të vet; d.m.th. Mundësia, për t u paraqitur paditës ose palë e paditur: -Personat fizikë (edhe nasciturus); -Personat juridikë të së drejtës publike dhe private (shteti komunat, shoqëritë aksionare,fondacionet, shoqatat -Neni 73 par. 2: edhe të tjerë (me dispozita të veçanta) -Shoqëritë e hapura tregtare dhe komandite (aftësia për të qenë palë fitohet në momentin e ndërmarrjes së bizneseve) -Neni 73 par. 3 (Gjykata vendos): ortakëria??? DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 66
  • 67. Palët VI Aftësia për të qenë palë: prezumim procedural: karakter ius cogens; ex offitio -E meta: shpallje e pavlefshme e procesit dhe vendimit si dhe refuzimin e padisë. -Nëse nxjerret vendim kundër palës pa aftësi për të qenë palë: juridikisht ekziston, por pa efekt, sidomos nuk është i ekzekutueshëm. -Humbja e cilësisë gjatë procesit: suksedim; ose refuzim i padisë, nëse nuk ka suksesor -Nëse vendimi është i formës së prerë: padi anulimi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 67
  • 68. Palët VIIAftësia procedurale: është aftësia për të ndërmarrë efektivisht vetë veprime procedurale. -parimisht: aftësia për të vepruar sipas të drejtës materiale.(personat me aftësi të plotë veprimi) -Përjashtimisht: edhe të miturit madhorë, sepse nuk ka aftësi procedurale “të kufizuar”, sikur në të drejtën materiale. (shih neni 74 par. 2 dhe 3) Të huajt: neni 84, aftësia procedurale caktohet sipas dispozitave të vendit tonë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 68
  • 69. Palët VIIIAftësia procedurale personave juridikë: Teori të ndryshme: -Kanë aftësi: teoria gjermane -Nuk kanë aftësi: teoria austriake (për ato veprojnë organet e tyre) Pasoja e mungesës së aftësisë procedurale: prezumim procedural; Karakter ius cogens; ex offitio, por neni 78 (evitimi i të metës) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 69
  • 70. Palët IXPërfaqësimi ligjor: Me ligj, me vendim të gjykatës ose me aktin e personit juridik (neni 75 par. 1, 2 dhe 3) -Me ligj: prindërit ose përfaqësuesit e personave juridikë të së drejtës publike -Organi: kujdestaria -Me statut DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 70
  • 71. Palët XPërfaqësuesi ligjor i përkohshëm (nenet 79-83) -Gjykata cakton sidomos në rastet: neni 79 par. 2 a, b dhe c.; edhe nëse nuk dihet vendbanimi ose vendqëndrimi i palës së paditur (shih raportin e fundit të OSBE-së). -Neni 80 (nen i ri):edhe personat juridikë -Gjykata cakton nga radha e avokatëve ( neni 81) Përfaqësimi ligjor është prezumim procedural; Karakter ius cogens; ex offitio Shkelja ka karakter: shkelje esenciale me nulitet absolut (neni 182 par. 2 ; Kjo shkelje përbën edhe objekt të GODITJES SË VENDIMEVE ME MJETE TE JASHTEZAKONSHME. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 71
  • 72. Palët XIAftësia postulative (aftësia e një personi me aftësi procedurale për të ndërmarrë vetë veprime procedurale Pala nuk ka aftësi postulative në këto raste: -Detyrimi për avokat (në literaturë ndryshe); Situata juridike sipas ligjit të vjetër dhe të ri -Nëse pala (ose përfaqësuesi ligjor nuk mund të shprehet; p.sh. shurdhërmemecët) -Pasoja: nuk është prezumim procedural: veprimet e këtyre personave llogariten si të paqena, prandaj MUNGESA -Mund të goditet edhe me mjete juridike DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 72
  • 73. Palët XIIPërfaqësimi me prokurë -Neni 85 par. 1: personalisht ose me përfaqësues me prokurë -Nëse nuk ka aftësi proced.: përfaqësuesi ligjor e cakton -Autorizimi për përfaqësim quhet prokurë, e cila është shkresë (dokument), në të cilën përmbahet autorizimi i tillë. -Prokura e përgjithshme dhe speciale (neni 89) -Neni 93: Përfaqësuesi është i detyruar që gjykatës t’ia paraqesë prokurën me shkrim gjatë kryerjes së veprimit procedural të parë. Por, Gjykata mund të lejon më vonë të paraqes -Autorizimi është deklaratë e njëanshme, joprocedurale dhe jo formale. -Raporti i brendshëm dhe jashtëm DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 73
  • 74. Palët XIIIVëllimi (neni 90) Efekti i veprimeve procedurale të përfaqësuesit -Direkt; në favor dhe disfavor të palës; sikur të ishin kryer nga vetë pala, POR, vetëm nëse është kryer brenda kornizave -Veprimet e ndërmarra pa autorizim mundet pala e përfaqësuar t i lejoj ; Jo vetëm veprimet, por edhe mosveprimet shkojnë në dëm të palës së përfaqësuar Veprimet procedurale të ndërmarra nga ana e palës, mund të ndryshohen dhe revokohen nga ana e përfaqësuesit:Argument: veprimet e palës kanë ndikim të drejtpërdrejtë për palën Revokimi nga ana e palës? Dominus litis DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 74
  • 75. Palët XIVMarrja fund e prokurës Një veprim procedural konkret: me kryerjen e veprimit procedural; me vdekjen e palës apo përfaqësuesit ligjor të saj (nëse person fizik) ose shuarjen e personit juridik; revokimin e autorizimit; heqja dorë e përfaqësuesit nga autorizimi Në përgjithësi: Me përfundimin e procesit kontestimor; me vdekjen e përfaqësuesit ose me humbjen e zotësisë për të vepruar të tij; me humbjen e të drejtës së ushtrimit të avokatisë, nëse përfaqësuesi është avokat; me shuarjen e personit juridik; revokimi i autorizimit dhe heqja dorë të përfaqësuesit nga autorizimi; Me vdekjen e palës, nuk merr fund prokura për përfaqësim, por trashëgimtarët ose përfaqësuesi ligjor mund ta revokojnë autorizimin. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 75
  • 76. Palët XV Prokura si prezumim procedural -Ius cogens -Ex offitio -Shkelje esenciale të nulitetit absolut, neni 182 par 2 k -Si me ankesë, ashtu edhe me mjete të jashtëzakonshme. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 76
  • 77. Veprimet procedurale I Veprime procedurale: janë fakte të së drejtës procedurale, prezumimet, format dhe efektet rregullohen me dispozita të së drejtës procedurale. Ndarja: veprime procedurale të palëve, të gjykatës dhe të subjekteve të tjera që marrin pjesë në procesin kontestimor. Varësisht nga forma në të cilën kryhen veprimet procedurale, ato mund të jenë të shkruara apo gojore. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 77
  • 78. Veprimet procedurale II Veprimet procedurale të gjykatës - përgatitjen e materialit procedural; drejtimin e procesit gjyqësor; përpilimin e procesverbaleve të ndryshme; vendosjen për çështjet e natyrës procedurale dhe materiale, si dhe me komunikimin (dërgimin dhe dorëzimin) e shkresave. Nuk ka ankesë, për veprime drejtuese, neni 387 II - Qëllimi i përbashkët dhe kryesor i të gjitha veprimeve të gjykatës është krijimi i kushteve për dhënien e vendimit meritor për kërkesëpadinë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 78
  • 79. Veprimet procedurale IIIVendosja dhe vendimet gjyqësore -Vendosja është operacion mendor dhe logjik gjendja faktike (premisa e poshtme e silogjizmit) dhe normën e caktuar të natyrës (premisa e sipërme e silogjizmit). Kriteret e klasifikimit të vendimeve gjyqësore - Duke marrë parasysh përmbajtjen e mbrojtjes juridike: detyruese,konstitutive apo deklarative -I shkallës së parë dhe të dytë -Forma: Aktvendim (pengimposedimi dhe mandatare dhe çështjet tjera) dhe Aktgjykim (kërkesëpadinë) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 79
  • 80. Veprimet procedurale IV Dhënia e vendimeve: -Këshillimi dhe votimi për çështjet më pak të rëndësishme: në lokalet ku mbahet procesi; Rastet e tjera: seancën e veçantë për këshillim dhe votim Për dhënien e çdo vendimi nevojitet shumica absolute e votave të anëtarëve të trupit gjykues; që nga momenti në të cilin kryetari i trupit gjykues deklaron se ka përfunduar votimi, moralisht çdo anëtar i tij është i lidhur për votën e dhënë; Kjo vlen edhe për vendimin e dhënë, por vetëm gjer në momentin e shpalljes së tij, e nëse nuk është bërë shpallja, atëherë gjer në momentin e dërgimit të tij me shkrim palëve. Pas këtij momenti gjykata nuk mund ta ndryshojë më vendimin e saj. Mirëpo, duhet theksuar se kjo rregull nuk vlen për aktvendimet me të cilat gjykata e drejton procesin e as me vendimet konkludente. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 80
  • 81. Veprimet procedurale VVeprimet drejtuese të gjykatës: -Me aktvendim: -Rastet tipike: caktimi dhe shtyerja e seancës; hapjen dhe drejtimin e procesit gjyqësor; caktimi i afateve gjyqësore; dhënia e fjalëve pjesëmarrësve në proces; caktimin e radhës për paraqitjen dhe administrimin e provave; ndërprerjen e procedurës -Të gjitha veprimet në fjalë kryhen ex offitio. Gjykata mund t’i ndryshojë dhe t’i revokojë në çdo kohë. Zbatimi ex offitio. -Nuk lejohet ankesa lidhur me aktvendimin për drejtimin e seancës. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 81
  • 82. ProcesverbaletNenet 134 – 140 Procesverbal: protokollimi i veprimeve procedurale Procesverbali gjyqësor është dokument publik, të cilin e përpilon gjykata për veprimet procedurale të kryera gojarisht, në seancë a jashtë seancës, nga palët dhe pjesëmarrësit e tjerë në procedurë (neni 134 par. 2). Në kuptimin formal, procesverbalin e përbëjnë: pjesa hyrëse; përshkrimi i veprimeve të kryera dhe nënshkrimi. Në kuptimin material: përshkrimi i veprimeve procedurale të kryera në seanca gjyqësore dhe e tërë ajo që ka ndodhur me atë rast: Në këtë aspekt dallojmë: procesverbalin për shqyrtimin e çështjes; për marrjen e provës jashtë shqyrtimit kryesor; atë me të cilin zëvendësohet parashtresa e palës dhe procesverbalin për këshillim dhe votim.- DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 82
  • 83. Dërgimi i shkresave INenet 103 – 121 -Parimi i kontradiktoritetit -Komunikim: Veprimet shkresore të palës kundërshtare, vendimet gjyqësore, urdhëresat, kumtesat dhe thirrjet në formë shkresore barten dhe i dorëzohen personit të cilit i janë dedikuar ato – adresatit. -Komunikimi i kryer protokollohet dhe quhet dëftesë të komunikimit. -Dërgimin e shkresave e bën gjykata sipas detyrës zyrtare, nëpërmjet postës, me anë të nëpunësit gjyqësor apo nëpërmjet organit shtetëror të komunës. (neni 103 par. 1) -Neni 103 par. 2 (i ri) përmes postës elektronike??? -Personave juridikë dhe në botën e jashtme (nenet 104 dhe 105) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 83
  • 84. Dërgimi i shkresave II- Mund t’i dorëzohet personit tjetër apo të lihet në vendin e caktuar me efekt sikur ajo t’i ishte dorëzuar vetë adresatit - Kur adresati nuk gjendet në banesën e tij, me ligj është parashikuar se shkresa mund t’i dorëzohet çdo anëtari të familjes së tij që është i moshës madhore -Nëse në banesën e adresatit nuk ndodhet asnjë person i tillë, shkresa mund t’i dorëzohet fqinjit apo kujdestarit të ndërtesës, por vetëm nëse pajtohen me një gjë të tillë. Kur komunikimi bëhet në vendin e punës, e adresati nuk gjendet aty, shkresa mund t’i dorëzohet punëtorit që punon bashkë me adresatin, kuptohet nëse ai e pranon një gjë të tillë -Për shkresat që kanë rëndësi më të madhe për procedurën (padia, aktgjykimi, urdhërpagesa, aktvendimi kundër të cilit lejohet ankesa, mjeti i goditjes së jashtëzakonshme) është parashikuar dorëzimi personalisht adresatit (nen. 110 par. 1). -Kur pala gjatë procedurës e ndryshon vendbanimin dhe për një gjë të tillë nuk e njofton gjykatën, gjykata urdhëron që në të ardhmen palës së tillë komunikimi i shkresave t’i bëhet duke u afishuar ato në tabelën e shpalljeve të gjykatës (nen.116). Kur përfaqësuesi i palës e ndryshon adresën, komunikimi i bëhet palës. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 84
  • 85. ParashtresatParashtresat: shkresa, në të cilat palët dhe pjesëmarrësit e tjerë në gjykim i kryejnë veprimet procedurale. Edhe shkresat me telegram, telegraf dhe postë elektronike (neni 99 par 1 dhe 99 par. 4) Parashtresat duhet të jenë të kuptueshme dhe ta përmbajnë : (emrin e gjykatës, së cilës i drejtohet parashtresa,profesionin dhe vendbanimin e palëve dhe të përfaqësuesve ligjorë të tyre; emrin, profesionin dhe vendbanimin e përfaqësuesve me prokurë; objektin e kontestit; përmbajtjen e deklaratës (veprimit procedural) dhe nënshkrimin e palës, përkatësisht të personit që e përfaqëson atë). (neni 99 par. 2) Nëse nuk është e kuptueshme, atëherë gjykata kërkon përmirësimin (neni 102), nëse nuk ka përmirësim, konsiderohet se është tërhequr parashtresa DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 85
  • 86. Koha dhe kryerja e veprimeve proceduraleParimisht, veprimet procedurale nga gjykata dhe palët kryhen në kohën e caktuar dhe në vendin e caktuar. Përjashtimisht, veprimet procedurale gjykata i kryen jashtë ndërtesës gjyqësore. I tillë është rasti me komunikimin e shkresave dhe marrjen në pyetje të dëshmitarëve dhe të palëve të sëmura, mandej me këqyrjen në vend të sendit të paluajtshëm etj. Për kryerjen e veprimeve procedurale nga gjykata dhe palët, Ligji parashikon seancat dhe afatet. Në të kundërtën, gjykimet nuk do të mbaronin shpejt. Afatet zakonisht caktohen për kryerjen e veprimeve të shkruara, kurse seancat për kryerjen e veprimeve gojarisht. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 86
  • 87. AfatetAfat quhet distanca kohore brenda së cilës duhet të kryhet apo mund të kryhet veprimi procedural i caktuar. Afate ligjore dhe gjyqësore. Ligjor është, p.sh., afati për paraqitjen e ankesës; ai për paraqitjen e propozimit për restitutio in integrum (neni 130); ai për kërkimin e shpenzimeve në rast të tërheqjes së padisë (164) etj. Afatet gjyqësore gjykata është e autorizuar t’i caktojë, p.sh., në bazë të nenit 102 për korrigjimin e parashtresës; për dorëzimin e dokumentit; për dorëzimin e mendimit të shkruar nga eksperti etj. Afatet ligjore janë prekluzive Objektive, subjektive; llogaritja (neni 126) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 87
  • 88. SeancatSeancë quhet pjesa e kohës gjatë së cilës subjektet kryesore të procesit dhe pjesëmarrësit e tjerë të tij kryejnë veprime procedurale. Seancën e cakton ex offitio gjykata . (nuk ka ankesë; neni 123 par. 2) Seanca të domosdoshme (seanca për shqyrtimin kryesor të çështjes, ajo për shqyrtimin e kërkesës për restitucio in integrum dhe seanca për shqyrtimin e propozimit për përsëritjen e procedurës) dhe seanca fakultative (seanca përgatitore, seanca për shqyrtimin e themelësisë së kërkesës për rekuzimin e gjyqtarit etj). Letërthirrja (vendi, koha etj.) neni 123 par. 3 Pala paralajmërohet për pasoja (neni 123 par. ) Vendimi me të cilin caktohet apo shtyhet seanca nuk mund të goditet me ankesë (nen. 114, 116). DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 88
  • 89. Kthimi në gjendjen e mëparshme INenet 129 – 133 Shkaqe të arsyeshme (sëmundja, aksidenti në komunikacion, mosarritja me kohë e mjetit të komunikacionit publik në qendrën e gjykatës, prishja në automobilin me të cilin pala është nisur për në gjykatë, vërshimi, tërmeti etj.) prekluzioni Kërkesa brenda afatit 7 ditor (neni 130 par. 2) ; sipas LPK të vjetër 15 ditë (neni 118). Ose 60 ditë (më herët 3 muaj) nga dita e mosveprimit Propozimit për restitutio pala duhet t’ia bashkëngjit veprimin procedural (p.sh. ankesën), të cilin nuk e ka kryer brenda afatit ligjor prekluziv (neni 130 par. 4). DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 89
  • 90. Kthimi në gjendjen e mëparshme IILigji parasheh shprehimisht rastet kur nuk lejohet restitutio (neni 131) Ndërprerja e procedurës (neni 278 në lidhje me nenin 132 par. 1) Propozimi i paraqitur me kohë, shqyrtohet në seancë ku thirren të dy palët. Mosardhja e të dy palëve nuk shkakton pezullimin e procedurës dhe as nuk e pengon dhënien e vendimit për propozimin. Seancën në fjalë gjykata nuk e cakton fare, në qoftë se janë të ditura botërisht (notore) faktet mbi të cilat është bazuar propozimi i palës për restitucio (neni 133 par. 2). Ankesa nuk lejohet, nëse pranohet propozimi (neni 133 III). Nëse refuzohet propozimi, parimisht nuk lejohet (neni 133 IV) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 90
  • 91. Prezumimet procedurale ILejueshmëria e procesit vlerësohet në bazë të normave procedurale, kurse themelësia e kërkesëpadisë në bazë të normave materiale (substanciale). Rrethanat apo kushtet nga të cilat varet lejueshmëria e procesit gjyqësor quhen prezumime procedurale. Nëse mungojnë prezumimet, gjykata nuk mund të vendosë fare për kërkesëpadinë.Në një rast të tillë ajo e përfundon procesin, duke e hedhur poshtë padinë si të palejueshme. Para se të hidhet poshtë padia, gjykata duhet të tentojë që në bashkëpunim me palët t’i evitojë pengesat për vendosje meritore mbi kërkesëpadinë, nëse janë të evitueshme. Prezumimet procedurale për gjykatën, për palët, për objektin e kontestit dhe për padinë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 91
  • 92. Prezumimet procedurale IIPrezumimet procedurale lidhur me gjykatën janë: - kompetenca ndërkombëtare e gjykatës sonë; - kompetenca tokësore, lëndore, funksionale Prezumimet procedurale lidhur me palët janë: ekzistimi i palës; zotësia e palës për të qenë palë ndërgjyqëse; zotësia procedurale e palëve dhe përfaqësimi ligjor i rregullt; përfaqësimi i rregullt i personit juridik dhe ekzistimi i prokurës së rregullt; autorizimi procedural për ndjekjen e çështjes në gjyq (legitimatio ad processum); ◦ Prezumimet procedurale lidhur me objektin e kontestit janë: mosekzistimi i gjyqvarësisë (litispendencës) së dyfishtë për të njëjtën çështje; mosekzistimi i vendimit të formës së prerë për kërkesëpadinë; të mos ketë hequr dorë paditësi nga kërkesëpadia në ndonjë proces tjetër; mosekzistimi i ujdisë procedurale lidhur me objektin e kontestit; paditshmëria e së drejtës subjektive dhe ekzistimi i interesit për mbrojtje juridike. Legjitmimi real është prezumim material DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 92
  • 93. Padia dhe llojet e padive INeni 252 shih edhe nenin 262 Padia është një veprim i me shkrim, me te cilin veprim paditësi kunder te paditurit kërkon nga gjykata mbrojtje juridike permes aktgjykimit. Padia është veprimi i parë procedural me të cilin vihet në veprim procesi kontestimor. Padinë e paraqet paditësi. Paditësi me të nga gjykata kërkon mbrojtje juridike të përmbajtjes së caktuar, duke pasur parasysh të paditurin e caktuar. Padia mundet te trajtohet ne dy aspekte: ◦ Material ◦ formal DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 93
  • 94. Natyra juridike e padisë Veprim procedural; Jo veprim nga e drejta materiale Padia i drejtohet gjykatës dhe jo te paditurit, sepse mbrojtja juridike kerkohet nga gjykata, Me paraqitjen e padisë ne gjykate shkaktohet gjyqvaresia dhe me kete shkaktohen pasoja juridike dhe ato materiale dhe procedurale. ◦ Materiale, nderprerja e afatit te parashkrimit ◦ Procedurale, perpetuatio fori, d.t th. Gjykata e thirrur mbetet gjykate kompetente, edhpse me vone (gjate zhvillimit te kompetences) del ceshtja se nuk do te ishte kompetente. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 94
  • 95. KërkesëpadiaPetitumi i padisë është kërkesë e natyrës proceduralo-juridike për dhënien e mbrojtjes juridike të përmbajtjes së caktuar. Me anë të kërkesëpadisë, paditësi e formulon mendimin (propozimin) se si duhet të duket dispozitivi i aktgjykimit, me të cilin pranohet ajo. Padia duhet ta përmbajë gjithmonë kërkesën e përcaktuar lidhur me çështjen kryesore dhe kërkesat aksesore, p.sh., ato që kanë të bëjnë me kamatën, shpenzimet gjyqësore etj Kërkesëpadia: pjesa kryesore e padisë, sepse me dispozitivin e aktgjykimit duhet të caktohet, nëse padia është e themeltë ose e pathemelte. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 95
  • 96. Individualizimi i kërkesëpadisëIndividualizimi i kërkesë-padisë: faktet të parashtrohen. Kualifikimi juridik i fakteve, në të cilat paditësi e mbështet kërkesëpadinë, përbën bazën juridike të kërkesëpadisë. Sipas LPK-së (neni 253 par. 3), paditësi nuk është i detyruar që në padi ta bëjë kualifikimin e përmendur. Ai, pra, nuk është i detyruar të përmendë institutin e së drejtës materiale, të cilin faktet e padisë, sipas mendimit të tij, e japin me rezultatin e tyre (baza juridike). POR, neni 253 I e. Problem: baza juridike? ◦ Teoria e substancimit ose teoria e individualizimit Preferohet: kërkesa në çfarëdo baze juridike (sepse da mihi factum, dabo tibi ius, sepse iura novit curia DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 96
  • 97. Objekti i kontestitÇështja, për të cilën zhvillohet procesi Ligji nuk është konsekuent Objekti i kontestit: caktohet përmes gjendjes faktike të pohuar dhe kërkesës së parashtruar Rëndësia: kompetenca DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 97
  • 98. Përmbajtja e padisë Neni 253 Problem: baza juridike DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 98
  • 99. Llojet e padiveNë bazë të kritereve të ndryshme Kriteri kryesor: sipas qëllimit të paditësit ◦ padi detyrimi (kondemnatore) ◦ në padi vërtetimi (njohjeje, deklarative) dhe ◦ padi ndryshimi (transformimi, konstitutive) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 99
  • 100. Padi detyrimi (kondemnatore) Nga vetë përmbajtja e nenit 253 Paditësi kërkon nga gjykata ta urdhërojë me aktgjykim të paditurin që në dobi të paditësit ta përmbushë një prestim (ta dorëzojë një send; ta paguajë një shumë të hollash; ta kryejë ose jo një punë ose shërbim). që i padituri të pësojë diç: p.sh. ta lejojë paditësin që ta shfrytëzojë të drejtën e kalimit mbi sendin e paluajtshëm të tij; ose që të mos veprojë: p.sh., që ta ndërprenë shqetësimin e mëtejmë të paditësit në shfrytëzimin e qetë të banesës; që në të ardhmen të mos përdorë firmën e paditësit etj Gjykimi i të paditurit për ndonjë prestim të caktuar Padia më e shpeshtë DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 100
  • 101. Kërkueshmëria (Arritshmëria) e kërkesës Neni 144 par. 1, 2 dhe 3 Themelësia (prezumim materialo/juridik) Shembuj të padisë detyrimi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 101
  • 102. Padi vërtetimi (njohjeje, deklarative) Neni 254 Padi njohjeje e quajmë padinë me të cilën paditësi kërkon nga gjykata që me aktgjykim të konstatojë, nëse ekziston apo nuk ekziston marrëdhënia juridiko-civile e caktuar, e drejta subjektive e përmbajtjes së caktuar (nuk vlen me LPK të ri), apo nëse një dokument është autentik ose nuk është autentik. Me vendimin e gjykatës pengohet shkelja që mund të bëhet në të ardhmen. Me të vetëm konstatohet gjendja juridike ekzistuese, pa u detyruar i padituri që të bëjë diçka. Në bazë të tij nuk mund të iniciohet procedura përmbaruese (ekzekutive). Me padi vërtetimi nuk mund të kërkohet nga gjykata që ta vërtetojë ndonjë fakt apo gjendje faktike. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 102
  • 103. Padi vërtetimi Me këtë padi nuk krijohen e as nuk ndryshohen marrëdhëniet juridiko civile, por vetëm konstatohen. Një marrëdhënie e ardhshme juridike jo, por vetëm ajo marrëdhënie konkrete e cila ekziston në momentin e ngritjes së padisë. Shembuj: vërtetimi se ekziston kontrata e shitjes, kontrata për ndërtimin,se ekziston e drejta e pronësisë, e drejta e autorit, e drejta e trashëgimit, e drejta e shfrytëzimit E këtij lloji është edhe padia për vërtetimin e martesës, atësisë, amësisë etj. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 103
  • 104. Padi ndryshimi Ligji nuk parasheh shprehimisht këtë padi të veçantë Parimisht, me anë të vendimit gjyqësor nuk mund të krijohen, ndryshohen apo shuhen raportet juridiko-civile, e as të drejtat subjektive civile. Për një gjë të tillë shërbejnë veprimet materialo-juridike dhe deklaratat e vullnetit të subjekteve të së drejtës Mirëpo, në disa raste të veçanta, sidomos për ndryshimin e raporteve juridike të caktuara, nevojitet të ekzistojë vendimi gjyqësor i formës së prerë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 104
  • 105. Padi ndryshimi II Me këtë padi paditësi mund të kërkojë themelimin e një marrëdhënie juridike, ndryshimin e përmbajtjes së raportit të caktuar ekzistues dhe anulimin e atij raporti. Aktgjykimi sipas kësaj padie nuk mund të jetë dokument i përshtatshëm për ekzekutim të dhunshëm, Ka efekt ex nunc, parimisht, ka efekt ex tunc, nëse ligji parasheh (nëse kontrata shpallet e pavlefshme). Shembuj: padia për shkurorëzim të bashkëshortëve apo për anulim të martesës së tyre, mandej për anulim të kontratës apo firmës etj. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 105
  • 106. Interesi juridik Neni 254 paragrafi 2 Shih edhe neni 2 para. 4 Interesi juridik, nuk mjafton vetëm ekonomik Prezumim procedural Ius cogens DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 106
  • 107. Kundërpadia,neni 256 Prezumimet formale (në mënyrë kumulative): - Kompetenca e gjykatës edhe për kundërpadi - Identiteti i palëve në procedurë - koha e caktuar (256 I) Prezumimet materiale ( në mënyrë alternative) - Konekse: në qoftë se mes kërkesës së përfshirë me kundërpadi dhe asaj të përfshirë me padi nuk ka dallim në pikëpamje të bazës juridike, sepse të dyja e kanë të njëjtën bazë juridike - Kompensuese: padituri mund ta paraqesë, në qoftë se kërkesa e tij mund të kompensohet me kërkesën e paditësit. - Prejudiciale: p.sh. që gjykata të konstatojë me aktgjykim se sendi, kthimin e të cilit paditësi e kërkon në bazë të pronësisë, është i tij e jo i paditësit. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 107
  • 108. BASHKIMI I KËRKESËPADIVENeni 255: Bashkimi kumulativ i kërkesëpadive (aksident komunikacioni) Bashkimi eventual i kërkesëpadive Bashkimi alternativ i kërkesëpadive; Ligji nuk e parasheh këtë lloj të të bashkimit; Vetëm teoria juridike ka identifikuar këtë lloj të bashkimit të kërkesëpadive. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 108
  • 109. Bashkëndërgjyqësia (litisconsortium) me një padi disa persona paraqiten në rolin e palës paditëse apo në rolin e palës së paditur (bashkëndërgjyqësia, bashkimi subjektiv). Ekonomizimi i gjykimit dhe siguria juridike bashkëndërgjyqësia primare dhe e mëvonshme; bashkëndërgjyqësia materiale dhe formale bashkëndërgjyqësia ligjore (bashkëndërgjyqësia me të paditurin eventual ; bashkëndërgjyqësia e debitorit kryesor dhe e dorëzanit; bashkëndërgjyqësia e kompanisë siguruese dhe e pronarit të automjetit DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 109
  • 110. Ndërhyrja Ky ka interes juridik që pala së cilës i bashkohet ta fitojë gjykimin Ndërhyrësi nuk është as palë, as përfaqësues i palës së cilës i Bashkohet;Ndërhyrësi ka të drejtë t’i kryejë të gjitha veprimet procedurale, përveç atyre të natyrës disponibile (tërheqja e padisë; heqja dorë nga kërkesëpadia; ujdia gjyqësore) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 110
  • 111. ZHVILLIMI I PROCEDURËS KONTESTIMORE Faza e parë (procedura përgatitore) Faza e dytë është shqyrtimi kryesor Fazën e tretë / vendosja Fazën e katërt/shqyrtimi i vendimit DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 111
  • 112. Paraqitja e padisë në gjykatë dorëzimi i shkresës së padisë drejtpërdrejt në gjykatë dërgimi i padisë nëpërmjet postës Gojarisht, POR kur paditësi e nënshkruan procesverbalin DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 112
  • 113. Pasojat juridike të paraqitjes së padisë Pasojat procedurale juridike (vlerësimi i kompetencës; Perpetuatio fori Pasojat materialo juridike (ndërpritet parashkrimi shues dhe fitues. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 113
  • 114. Shqyrtimi paraprak i padisë Shqyrtimi paraprak i padisë është nënfazë e detyrueshme e përgatitjes së shqyrtimit kryesor të çështjes juridike. Atë është kompetent, në pikëpamje funksionale, ta bëjë kryetari i trupit gjykues (ose gjyqtari i vetëm, kur çështja duhet të zgjidhet nga ai). Këtë aktivitet procedural ai e kryen menjëherë, posa të paraqitet padia. Ky aktivitet përbëhet nga verifikimi se a janë përmbushur prezumimet procedurale, në qoftë se ato mund të konstatohen me vetë leximin e padisë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 114
  • 115. Ndryshimi i padisë Ndryshimi objektiv kur ndryshon kërkesëpadia: neni 257 ◦ Ndryshimi i njejtesise (autenticitetit –ligji) ◦ Një kërkese me përmbajtje tjetër: p.sh. ne vend te kërkesës për dërgimin e mallit, kërkon zhdëmtim për shkak te mos dërgimit te mallit Ndryshimi subjektiv: ◦ Legjitimimi real pasiv, ◦ ndryshon pala e paditur ◦ Kërkohet pëlqimi i tij, sepse pasojat juridike mbesin ato qe janë ne momentin e hyrjes ne proces kontestimor. Plotësimet dhe përmirësimet e padisë nuk konsiderohen ndryshime te padisë; Ndryshim i padisë nuk konsiderohet edhe atëherë kur ndryshohet baza juridike (258 II) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 115
  • 116. Dërgimi i padisë palës së paditurNeni 394 (tani brenda 15 ditësh) Neni 395 (tani: kërkon nga pala të përgjigjet brenda 15 ditësh) Përgjigjja me shkrim ndaj padisë: tani brenda 15 ditësh/neni 395 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 116
  • 117. Seanca përgatitore Neni 401: tani e detyrueshme parimisht Neni 402 par. 1 dhe 2 (brenda 7 ditësh) Në këtë seancë mund të jepen vetëm aktgjykimet për të cilat themeli faktik nuk formohet me anë të marrjes së provave. Aktgjykimi në bazë të pohimit (neni 148), Aktgjykimi për shkak të mungesës së palës së paditur (neni 152) Aktgjykimi me të cilin refuzohet kërkesëpadia në rast të mungesës së paditësit (po qe se nga faktet e treguara në padi nuk del themelësia e kërkesëpadisë). DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 117
  • 118. Mbrojtja e të paditurit nga padia As paditësi e as i padituri nuk janë të detyruar që në gjykim të kenë qëndrim të caktuar I padituri mbrohet me anë të mjeteve proceduralo-juridike kur: parashtron fakte që përbëjnë pengesë për zhvillimin e mëtejmë të gjykimit - parashtrimi i prapësimeve procedurale paraqet kërkesën për sigurimin e shpenzimeve procedurale, jokompetenten, përbërjen e rregullt te trupit gjykues, kërkon përjashtimin e gjykatësit ose edhe çështjet e tjera lidhur me prezumimet procedurale mjeteve materialo-juridike:i konteston faktet, në të cilat bazohet kërkesëpadia; e konteston bazën juridike të kërkesëpadisë; ) i parashtron prapësimet materialo-juridike ( se e ka shlyer borxhin, se i është falur borxhi, se është parashkruar detyrimi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 118
  • 119. Seanca për shqyrtimin kryesor të çështjesmenjëherë pasi të arrijë padia, në qoftë se, duke i marrë parasysh thëniet në padi dhe natyrën e kontestit, vjen në përfundim se nuk ka nevojë të mbahet seanca përgatitore pasi të arrijë përgjigjja ndaj padisë, po qe se konstaton se nuk ka nevojë të mbahet seanca përgatitore pas përfundimit të seancës përgatitore Gojarisht ose me letërthirrje Seanca caktohet me aktvendim Nuk ka ankese kundër këtij aktvendimi, sepse ka te beje me drejtimin e procedurës. Shqyrtimi kryesor është faza kryesore e procedurës; veprimet procedurale të gjykatës dhe të palëve DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 119
  • 120. PROCEDURA PROVUESE DHE TË PROVUARITZbulimi e së vërtetës rreth çështjes në kontest objekti i provës, mjetet provuese dhe procesi i vërtetimit gjyqësor Objekt i të provuarit janë pretendimet (thëniet) e palëve për ekzistimin apo mosekzistimin e fakteve juridike, nga të cilat varet zbatimi i së drejtës materiale (normës materiale) në procesin kontestimor. Barra e provës ◦ Paditësi/provat lidhur me kërkesëpadinë ◦ I padituri/lidhur me prapësimet ◦ POR/edhe Gjykata, sepse parimi i së vërtetës materiale DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 120
  • 121. Objekti i provës Objekt i të provuarit bëhen vetëm faktet relevante, që janë kontestuese midis palëve Kontestuese janë faktet lidhur me të cilat palët shprehin mendime të kundërta (njëra pretendon se fakti i caktuar ekziston, kurse tjetra pretendon se ai nuk ekziston). Nuk kanë nevojë të provohen faktet e pohuara nga palët, mandej faktet e ditura botërisht (faktet notore) dhe faktet e prezumuara nga ligji DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 121
  • 122. Mjetet provuese këqyrja e drejtpërdrejtë, dokumenti, dëshmitari, eksperti dhe palët DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 122
  • 123. Çmuarja e provave Procedimi provues: palët i ofrojnë provat; gjykata i vlerëson dhe me aktvendim i pranon ose refuzon, përpilimi i procesverbalit dhe shoshitja dhe çmuarja e provave Seria e veprimeve, të cilat e përbëjnë të provuarit, përfundon me çmuarjen e provave. Këtë e përbëjnë vlerësimet e shkaqeve të provave, në bazë të të cilave gjykata nxjerr përfundimin në lidhje me ekzistimin e faktit, i cili ka qenë objekt i të provuarit Në një përfundim të tillë ajo vjen “sipas bindjes së saj, në bazë të çmuarjes me ndërgjegje dhe me kujdes të çdo prove veç e veç dhe të të gjitha provave bashkërisht, si dhe në bazë të rezultatit të të gjithë procedurës” DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 123
  • 124. Sigurimi i provës Nenet 379 – 385 Kushtet: Ekzistimi i kërkesës Rreziku i zhdukjes ose vështirësimi i marrjes së provës Propozimi për sigurimin e provës Mund të paraqitet edhe para ngritjes së padisë, ose edhe gjatë procedurës lidhur me mjetet e jashtëzakonshme DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 124
  • 125. Ndalja e përkohshme e procedurës Nenet 277 e në vazhdim ◦ Ndërprerja e procedurës (nenet 277 – 281)/Pamundësia faktike: ◦ Sipas ligjit (neni 277): ◦ Vdekja e palës dhe nuk ka përfaqësues me prokurë ◦ Vdekja e përfaqësuesit ligjor ◦ Nuk ekziston më tutje personi juridik ◦ Fillimi i procedurës së falimentimit ◦ Gjykata pushon aktivitetin për shkak të luftës ose rasteve të tjera (tërmeti, vërshimet) ◦ Gjykata vendos (në momentin e dhënies së vendimit; dhe ndërprerja vazhdon deri në dhënien e vendimit për vazhdimin e procedurës: neni 278: ◦ Gjykata ka vendosur që mos ta zgjidh vetë çështjen paraprake ◦ Pasojat: nuk mund të kryhen veprime procedurale; nëse janë kryer nuk kanë efekte juridike. ◦ Nuk ecin afatet ◦ Vazhdimi: gjithmonë nevojitet vendimi i gjykatës DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 125
  • 126. Përfundimi i proc. kontestimore Me vendim gjyqësor ◦ Vendim meritor ◦ Vendim i natyrës procedurale Me veprime disponibile të palës ◦ Me tërheqjen e padisë ◦ Me heqjen dorë nga kërkesëpadia ◦ Me pajtimin gjyqësor (ujdia gjyqësore) Përmes ngjarjes relevante jashtëprocedurale ◦ Vdekja, nëse nuk trashëgohet e drejta subjektive ◦ Bashkimi i palëve DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 126
  • 127. Tërheqja e padisë, neni 261 Pala nuk dëshiron që gjykata të vendos lidhur me themelësinë e kërkesëpadisë Aktvendim/ Natyra deklarative Me rëndësi:Tërheqja e padisë nënkupton apo konsiderohet se padia nuk është paraqitur kurrë; Dhe se e njëjta padi mund të paraqitet përsëri. Nuk është çështje e gjykuar. Tërheqja e padisë mund të bëhet nga vetë pala ose edhe nga përfaqësuesi i tij : POR, varet, nëse përfaqësuesi është avokat ose jo Rast hipotetik: Në seancë për shqyrtimin kryesor nuk është prezent pala e paditur dhe rrjedhimisht nuk ka qenë njoftuar se paditësi ka tërhequr padinë. Si është situata juridike: Ligji hesht????, në rastet se padia është tërhequr me shkrim apo me gojë dhe në atë rast ka munguar pala e paditur. Teoria juridike: 15 ditë, sepse thuhet shprehimisht “nga data e njoftimit”. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 127
  • 128. Heqja dorë nga kërkesëpadia Paditësi heq dore përfundimisht nga e drejta e tij për mbrojtje apo realizim të se drejtës përmes gjykatës. Dallimi ne mes tërheqjes se padisë dhe heqjes dore nga kërkesëpadia? Aktvendim të natyrës deklarative: në literaturë,por aktgjykim me LPK (149) Nuk ka ankesë: sepse konsiderohet aktgjykim i formës së prerë Mjetet e jashtëzakonshme: Kërkesën për mbrojtjen e ligjshmërisë, sidomos për shkak të nenit 3 par. 3 të LPK/së,Propozimi për përsëritjen e procedurës Veni re: mjetet e jashtëzakonshme mund të paraqiten vetëm kundër vendimeve gjyqësore dhe jo kundër veprimeve procedurale, prandaj Nuk goditet heqja dorë nga kërkesëpadia, por aktvendimi për heqjen dorë nga kërkesëpadia DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 128
  • 129. Pajtimi gjyqësor, nenet 411-422Nocioni: “zgjidhje paqësore”, Procesverbali ka karakter të dokumentit ekzekutiv Kushtet për tu lidhur: ◦ para gjykatës kompetente, nëse nuk është lidhur para gjykatës nuk ka efekt nga palët me zotësi procedurale ◦ forma e përcaktuar me ligj ◦ i lejueshëm (arg. Neni 3 I LPK-së) Natyra juridike e pajtimit gjyqësor? Goditja e pajtimit gjyqësor ◦ SHIH: neni 418: diskutabile ◦ Kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë? ◦ Propozimi për përsëritjen e procedurës? DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 129
  • 130. Llojet e aktgjykimevepër shkak të përmbajtjes: ◦ kondemnator ◦ vërtetues (deklarativ) ◦ konstitutiv (transformues) Raporti objekt në mes të aktgjykimit dhe dispozitivit ◦ Aktgjykim i plotë ◦ Aktgjykim i pjesshëm ◦ Aktgjykim i ndërmjetshëm ◦ Aktgjykim plotësues DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 130
  • 131. Aktgjykimi kondemnator (detyrues)Jo shprehimisht me ligj, por nga përmbajtja del Detyrimin për një: Përmbushje të prestimit, dorëzimi i sendit, të kryej një veprim, të paguaj një shumë të të hollash dokument i përshtatshëm për ekzekutim të dhunshëm ME RËNDËSI: neni 144 I, II, III, Arritshmëria e kërkesës Afati paritiv: neni 146, 15 ditë ose 7 ditë DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 131
  • 132. Aktgjykimi vërtetues dhe transformuesKorrespondon me padi vërtetimi ◦ Neni 254 E drejta e pronësisë Konstatimi, se ekziston kontrata e shitblerjes Vërtetësia e atësisë, nëse kundërshtohet prej nënës së fëmijës Parimisht nuk ndryshohen raportet juridike Përjashtimisht po, Me këtë aktgjykim ndryshohet gjendja ekzistuese juridike Atësia, zgjidhja e marteses, zmadhimi i mjeteve për ushqim ligjor Parimisht: Ex nunc DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 132
  • 133. Aktgjykimi i pjesshëm Për një pjesë të kërkesës, ose për njërën nga disa kërkesa që janë objekt gjykimi (147 I) Procedohet kështu, sepse për një pjesë mund të vendoset meritorisht Por, aktgjykimi i pjesshëm jepet gjithmonë, nëse kërkesëpadia mund të ndahet në pikëpamje sasiore Ex offitio ose me propozim të palës, Kundër aktvendimit për refuzimin e kërkesës për aktgjykim të pjesshëm, nuk lejohet ankim i veçantë, sepse veprime drejtuese të gjykatës. Neni 147 V i LPK-së, aktgjykimi është i pavarur dhe i ekzekutueshëm. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 133
  • 134. Aktgjykimi i ndërmjetshëmTani nuk parashihet me LPK Vendoset vetëm për themelësinë e kërkesëpadisë, por jo edhe për lartësinë e kërkesëpadisë. Vetëm për rastet: Kur objekti i kontestit ka të bëjë me kërkesa në të holla ose në sende të zëvendësueshme Nëse aktgjykimi i ndërmjetshëm është bërë i formës së prerë, atëherë gjithsesi duhet të nxirret edhe aktgjykimi definitiv. Me rëndësi: aktgjykimi i ndërmjetshëm nuk është i ekzekutueshëm, por vetëm ai definitiv, sepse nuk dihet lartësia, por vetëm vendimi definitiv. Për shpenzime mund të vendoset edhe me aktgjykim të ndërmjetshëm, por parimisht vendoset me aktgjykim definitiv. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 134
  • 135. Aktgjykimi në bazë të pohimitNeni 148 Nuk lejohet: ◦ Neni 148 II në lidhje me nenin 3 III ◦ Për atësinë ◦ Amësinë ◦ Martesën Mjetet e goditjes: ◦ Ankesë; vetëm për shkak të shkeljeve esenciale të dispozitave procedurale. ◦ Edhe për shkak të mashtrimit, lajthimit, dhunës ◦ Revizioni dhe kml po, për shkelje të dispozitave procedurale ◦ Propozimi për pers. Po, por vetëm për shkak të shkeljeve me rendësi absolute. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 135
  • 136. Akgjykim për shkak të mosbindjesNeni 150 Dispozitë e re DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 136
  • 137. Aktgjykimi për shkak të mungesësNeni 151 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 137
  • 138. Pjesët përbërëse të aktgjykimit Pjesa hyrëse Diapozitivi Arsyetimi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 138
  • 139. Korrigjimi i aktgjykimit Neni 165 Këtu Gabimet “teknike” Kërkesa shqyrtohet parimisht nga ajo gjykatë që ka marrë atë vendim, mundësisht nga kryetari i trupit gjykues Me kerkese “ te zakonshme” Korrigjimi bëhet me aktvendim të posaqëm Kundër këtij aktvendimi lejohet ankesa e veçantë, 165 IV DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 139
  • 140. Aktvendimet Neni 170 Lloj i vendimeve gjyqësore, për të gjitha çështjet, përpos për objektin e gjykimit Zakonisht për shkaqe procedurale; Përjashtimisht për objektin e kontestit vetëm për pengim posedimin dhe procedurën e urdhërpagesës Në formë të aktvendimit edhe vendimet e gjykatave më të larta sipas mjeteve të goditjes të rregullta ose të jashtëzakonshme kundër aktvendimeve Nuk ka ankesë kundër aktvendimeve lidhur me veprimet drejtuese Aktvendimet mund të jepen si në seancë ashtu edhe jashtë seancës Aktvendimet mund të revokohen, nëse ato rregullojnë drejtimin e procesit ose aktvendimi për të provuarit Nëse aktvendimi vendos për objekt e kontestit duhet të jepet në “emër të popullit” DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 140
  • 141. Vendimet e formës së prerë Vendimi i formës së prerë, shkakton efektin ◦ Gjë e gjykuar/ res iudicata dhe rrjedhimisht ne bis in idem ◦ Formë e prerë&res iudicata ◦ Kjo është me rëndësi, sepse për të njëjtën çështje nuk mund të gjykohet dy herë Res iudicata, efekt procedural dhe materialo juridik Nëse vendimi nuk mund të goditet me mjete të rregullta, ai bëhet e formës së prerë. Është burim juridik? DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 141
  • 142. Kur aktgjykimet e gjykatës së shkallës së parë marrin formën e prerë Nëse nuk ka ankim brenda afatit ligjor Nëse palët heqin dorë nga e drejta e ankesës Nëse ankesa e paraqitur është tërhequr ◦ Me rëndësi. Nuk lejohet revokimi i tërheqjes së ankesës, neni 177 III i LPK-së Nëse është vërtetuar aktgjykimi i gjykatës së shkallës së parë nga ana e gjykatës së shkallës së dytë. Për aktvendimet për të cilat nuk lejohet ankesa, atëherë aktvendimi bëhet i formës së prerë DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 142
  • 143. Kur aktgjykimet e gjykatës së shkallës së dytë marrin formën e prerëNuk ka mjet të rregullt juridik kundër vendimeve të gjykatës së shkallës së dytë. Problem, momenti i hyrjes në fuqi: ◦ Sipas njërës pikëpamje, në momentin e dhënies së aktgjykimit ◦ Për të dyja palë, ◦ Argument: nuk mund të goditet me mjet të rregullt juridik Pikëpamja e dytë: ◦ në momentin e komunikimit të vendimi të palëve, (teria mbizotëruese në Gjermani) ◦ Argument, vetëm atëherë ka efekt për palët ◦ Detyrimisht, veç e veç merr formë të prerë DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 143
  • 144. Kufijtë e formës së prerëKufijtë objektivë të vendimit të formës së prerë ◦ Parimi i disponibilitetit, neni 2 par. 1 LPK/së ◦ Vendoset vetëm lidhur me atë se çka është kërkuar me padi, d. t. th me kërkesëpadi, jo më shumë ose diçka tjetër, por natyrisht më pak. ◦ Nëse rastësisht vendoset diçka më shumë se që është kërkuar me padi, atëherë, ajo mbetet valide, nëse palët nuk ankohen Kufijtë subjektivë të formës së prerë ◦ Parimisht, vendimi ka efekt vetëm për palët në kontest ◦ Parimisht: Për personat e tretë nuk ka efekt ◦ Përjashtimisht efekt për personat e tretë: ◦ Trashëgimtarët universalë dhe singularë tëpalëve ◦ Bashkëndërgjyqësit unik DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 144
  • 145. Procedura sipas mjeteve të goditjes së vendimeveNë përgjithësi Kategori kushtetuese (neni 32 i KRK dhe neni 6 KEDNJ) LPK/a parasheh rregulla të caktuara për numrin dhe kohën e paraqitjes së mjeteve të goditjes së vendimeve DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 145
  • 146. Mjetet juridike Mjet goditje i rregullt: ◦ Ankesa kundër aktgjykimit ◦ Ankesa kundër aktvendimit ◦ Prapësimi në procedurën për urdhërpagesën ◦ (Efekt suspenziv, devolutiv:parimisht) Mjet i jashtëzakonshëm juridik ◦ Revizioni kundër aktgjykimit dhe aktvendimit ◦ Kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë ◦ Propozimi për përsëritjen e procedurës DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 146
  • 147. Prezumimet për paraqitjen me sukses të ankesës Prezumimet për lejueshmërinë: ◦ Nëse ekziston mundësia e paraqitjes së mjetit ◦ Legjitimimi proceduaral ◦ Interes juridik ◦ Forma ◦ Afati Themelësia varësisht nga saktësia e fakteve të përmbajtjes Afati ◦ Afate prekluzive ◦ Parimisht mjeti paraqitet nga momenti, kur palës i është komunikuar vendimi. Përjashtimisht edhe nga momenti, kur shpallet vendimi edhe pse afati fillon me pranimin e vendimit ◦ Parimisht mund të paraqitet mjeti i jashtëzakonshëm, edhe pse nuk është paraqitur ankesa. Por, nuk lejohet revizioni, nëse nuk është paraqitur ankesa DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 147
  • 148. Kufijtë e goditjes dhe shqyrtimi i vendimit Asgjë nuk mund të kërkohet më shumë me mjet juridik, nga ajo që ka qenë objekt i procesit gjyqësor, për të cilin është vendosur (Tantum appellatum quantum litigatum) Në procedurën sipas mjetit të goditjes, gjykata është e kufizuar në të drejtën për shqyrtimin e vetëm objektit të paraqitur (Quantum appellatum tantum devolutum) ◦ Por ky parim vlen zakonisht vetëm për procedurën për mjete të jashtëzakonshme. Nëse ankesa, gjykata mund të kaloj kufijtë e shqyrtimit për shkak të interesit publik. Ndalimi i reformatio in peius Autorizimet e gjykatës ◦ Sistemi i apelit ◦ Sistemi i kasacionit ◦ Sistemi i kombinuar DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 148
  • 149. Ankesa kundër aktgjykimitMjet i rregullt juridik (kundër çdo aktgjykimi); (kundër çdo aktvendimi)?! Efekt suspenziv (nuk ka formë të prerë) Mjet devolutiv I dyanshëm (I drejtohet ankesa palës kundërshtare) Parimisht mund të goditet çdo aktgjykim Aktgjykimi për shkak të mungesës: nuk ka për gjendje faktike Aktgjykimi për shkak të pohimit: mundet për shkak të shkeljeve esenciale të dispozitave procedurale dhe për dhunë, mashtrim etj.. Afati (15 ditë) ose 7 ditë: neni 176 Afat prekluziv (pas afatit vetëm plotësim, sqarime dhe shpjegime)? Forma: neni 178 dhe 179: Problem: Parimisht të njëjtat fakte: Për shkaqe objektive (e vërteta materiale) Ankesa: mund të ofrohen fakte të reja dhe prova: neni 180 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 149
  • 150. Shkaqet për paraqitjen e ankesësNeni 181 Tri grupe të shkaqeve: ◦ Shkelje esenciale të dispozitave procedurale ◦ Nuk është zbatuar rregulla procedurale ◦ Ose është zbatuar gabimisht rregulla procedurale. ◦ Nuk ka rëndësi, nëse me vetëdije ose pavetëdije ka shkelje procedurale ◦ Shkeljet joesenciale dhe esenciale ◦ ME RËNDËSI: SHKELJE ESENCIALE ME RËNDËSI ABSOLUTE (182 II) (taksativisht dhe shprehimisht) ◦ SHKELJE ESENCIALE ME RËNDËSI RELATIVE (182 I) (me klauzolë të përgjithshme: rastet: refuzimi i paarsyeshëm i propozimit për provë ose për thirrjen e ekspertit, mospërjashtimi i publikut) ◦ Konstatimi i gabuar apo jo i plotë i gjendjes faktike ◦ Zbatimin i gabuar i normave materialo juridike (p.sh. Interpretimi i gabuar i së drejtës) DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 150
  • 151. Procedura para gjykatës së shkallës së parëGjithmonë para gjykatës së shkallës së parë paraqitet ankesa (neni 185) Neni 186: nëse është e afatshme, e plotë dhe e lejueshme ◦ Nëse jo: me aktvendim hedhet poshtë ankesa Nëse ankesa është e plotë, e lejueshme dhe e afatshme, atëherë i komunikohet palës kundërshtare ankesa (neni 187) Kjo mundet që brenda afatit 7 ditor, të përgjigjet, nuk ka detyrim që të përgjigjet. Afati 7 ditor nuk është prekluziv, Përgjigjja i dërgohet palës ankuese, dhe kjo mund të jap sqarime shtesë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 151
  • 152. Procedura para gjykatës së shkallës së dytëNeni 188: i dërgohet gjykatës së shkallës së II Caktohet një gjykatës (Relatori) ◦ Përgatitja e lëndës ◦ Studimi i lëndës ◦ Paraqitja e raportit lidhur me lëndën ◦ Propozon që të seanca të mbahet e mbyllur, ose e hapur, ◦ Mund të kërkon sqarime nga gjykata e shkallës së parë, ◦ Me rëndësi: ◦ Formulon projektvendimin e ardhshëm Mund të paraqiten prova të reja, por zakonisht anulohet aktgjykimi me aktvendim dhe lënda kthehet në rishqyrtim në gjykatën e shkallës së parë Me rëndësi: gjykata rikthen çështjen, nëse konstaton se duhet të shqyrtohen fakte të reja dhe të merren prova të reja. Pra, gjykata e shkallës së dytë nuk mund të vendos për fakte të reja, ose prova të reja. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 152
  • 153. Vendosja Me Aktgjykim: ◦ Refuzimi i ankesës dhe lënia në fuqi e aktgjykimit të goditur ◦ Ndryshimi i aktgjykimit të gjykatës së shkallës së parë Aktvendim: ◦ Hedhja poshtë e ankesës ◦ Anulimi i aktgjykimit të goditur dhe kthimi i çështjes në rishqyrtim ◦ Anulimi i aktgjykimit dhe hedhja poshtë e padisë Dilemë: nëse gjykata e shkallës së parë është e lidhur me mendimin juridik të gjykatës së shkallës së dytë: ◦ Jo, Argument: gjykatat janë të pavarura ◦ Po, Argument: përndryshe nuk mund të realizohet mbrojtja juridike DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 153
  • 154. Ankesa kundër aktvendimit Parimisht: Lejohet ankesë, Vetëm përjashtimisht nuk lejohet, nëse me ligj nuk lejohet ankesa. Ligji i quan ankesë, edhe atë kundër aktgjykimit edhe atë kundër aktvendimit: Por në pikëpamje përmbajtësore ka dallime Me rëndësi: kundër aktvendimit të gjykatës së shkallës së dytë nuk ka kurrfarë ankimi Ankesa e posaçme: ◦ Evolutiv, suspenziv dhe i njëanshëm Efekti suspenziv i ankesës ◦ Vetëm ankesa e posaçme ka efekt suspenziv DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 154
  • 155. Revizioni kundër aktgjykimit I Cilat aktgjykime mund të goditen: Mjet i kufizuar juridik: Nuk ka kufizime për këto çështje: shih neni 214 IV ◦ Kontestet në lidhje me marrëdhënien e punës, ◦ Kontestet në lidhje me ushqimin ligjor, ◦ Kontestet në lidhje me të drejtën e autorit, ◦ Kontestet në lidhje me pronësinë industriale ◦ Konkurrenca jolojale LPK aktual nuk ka rregulla lidhur me zgjidhjen apo anulimin e martesës, POR, Ligji për familjen (neni 88) parasheh shprehimisht se nuk ka mjete të jashtëzakonshme lidhur me aktgjykimin e formës së prerë, me të cilin është zgjidhur ose anuluar martesa. Për shkak të shkeljeve esenciale me rëndësi absolute të dispozitave procedurale (parimisht); Për shkak të zbatimit të gabuar të së drejtës materiale: Pa përjashtim Për shkak të tejkalimit të kërkesëpadisë, vetëm nëse tejkalimi është bë nga gjykata e shkallës së dytë; Për shkak të konstatimit të gabuar apo jo të plotë të gjendjes faktike Nuk ka revizion DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 155
  • 156. Revizioni kundër aktgjykimit II Kompetente është gjithmonë Gjykata supreme e Kosovës (neni 212) I dërgohet gjykatës së shkallës së parë; Disa kopje; Afati 30 ditësh Neni 219: brenda 7 ditësh i dërgohet palës kundërshtare; kjo mundet brenda 7 ditësh të përgjigjet; pas këtij afati drejtohet revizioni te Gj.Supreme (neni 219 III): Kufijtë: neni 215 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 156
  • 157. Përmbajtja e vendimit të gjykatës së shkallës së dytë Pjesa hyrëse: ◦ Edhe emri i relatorit dhe përmbajtja e ankesës Dispozitivi ◦ Nëse rikthehet lënda, zakonisht edhe klauzola se gjykimi i ri duhet të shqyrtohet nga një trup tjetër gjykues Pjesa arsyetuese ◦ Shkaqet e anulimit ose të refuzimit të ankesës Kthimi i dosjes së gjykatës së shkallës së parë Pas vendosjes, të gjitha dosjet kthehen në gjykatën e shkallës së parë. Kjo i drejton vendimet te palët si dhe te pjesëmarrësit e tjerë (p. Sh. ndërhyrësi). DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 157
  • 158. Kërkesa për mbrojtjen e ligjshmërisë Nenet 245 e në vazhdim Për këtë arsye, Prokurori publik, e jo pala Karakteristikat themelore të kml ◦ Josuspenziv ◦ Devolutiv ◦ I dyanshëm ◦ I kufizuar (vetëm prokurori publik mund të paraqet kml) Shkaqet: neni 247 ◦ Nuk ka kml për shkak të konstatimit të gabuar të gjendjes faktike dhe as për shkak të tejkalimit të kërkesëpadisë neni 247 II LPK Vendimet, të cilat mund të goditen me kml ◦ Të gjitha aktgjykimet dhe aktvendimet e formës së prerë të gjykatës së shkallës së parë ose të dytë ◦ Afati: 3 muaj (245 I); Nëse kundër aktvendimit është paraqitur revizioni, atëherë afati për paraqitjen e kml është 30 ditë DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 158
  • 159. Përsëritja e procedurës Nenet 232 është mjet i jashtëzakonshëm i goditjes, i kufizuar, josuspenziv, i dyanshëm dhe në të shumtën e rasteve remonstrativ Shkaqet klasifikohen në tri grupe : ◦ shkeljet më të rënda të dispozitave procedurale; ◦ veprat penale të pjesëmarrësve në procedurë, të cilat kanë mundur të ndikojnë në përmbajtjen e vendimit dhe ◦ faktet dhe provat e reja. Përsëritja e procedurës nuk mund të kërkohet për shkak të zbatimit të gabuar të së drejtës materiale. Neni 236: Ppp-ja gjithmonë i dorëzohet gjykatës e cila e ka dhënë vendimin e shkallës së parë. Vendos gjykata e shkallës së II; neni 239 DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 159
  • 160. Procedurat e posaçme kontestimore Në disa konteste, me veçori të posaçme Procedurat e posaçme janë parashikuar për shkaqe të ndryshme Disa prej tyre janë pasojë e llojit të raporteve materialo-juridike, nga të cilat lindin kontestet, kurse të tjerat pasojë e rëndësisë shoqërore, të cilin e kanë raportet e tilla. Në disa raste, nevoja që mbrojtja juridike të realizohet sa më shpejt ka ndikuar që procedura të reduktohet në masë të madhe. Llojet: ◦ procedurën e zgjidhjes së kontesteve ekonomike; ◦ procedurën e zgjidhjes së kontesteve nga marrëdhënia e punës; ◦ atë mbi padinë për shkak të pengimit të posedimit; ◦ atë për dhënien e urdhërpagesës; ◦ atë për zgjidhjen e kontesteve me vlerë të vogël. ◦ Arbitrazhi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 160
  • 161. Procedura në kontestet martesore dhe familjare Neni 352 i Ligjit të familjes (2004) Karakteristikë e përbashkët e këtyre procedurave është: ◦ përjashtimi me ligj i publikut nga seancat gjyqësore (neni 75 i LF) ◦ vendosja ex offitio për ruajtjen, edukimin dhe ushqimin e fëmijëve; ◦ kufizimi i dukshëm i mundësisë së kryerjes së veprimeve disponibile; ◦ pamundësia e dhënies së aktgjykimit për shkak të mungesës apo e atij në bazë të pohimit dhe ◦ konstatimi ex offitio i fakteve relevante. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 161
  • 162. Procedura e zgjidhjes së kontesteve martesore Kjo procedurë vihet në veprim me anë të padisë apo me anë të propozimit të përbashkët për shkurorëzim me marrëveshje E kompetencës lëndore për këto procedura është gjykata e qarkut. Funksionale Trup gjykues: 1 gjykatës profesional dhe 2 gjykatës porotë Gjykata e shkallës së dytë: 3 gjykatës profesional Kompetenca tokësore: neni 72 i LF: Gjykata me kompetencë të përgjithshme tokësore (vendbanimi i i të paditurit) ose vendbanimi i fundit i përbashkët i bashkëshortëve. Në procedurën për shkurorëzim gjykata, para se t’ia dërgojë padinë të paditurit, cakton seancën e posaçme, me qëllim që në të ta bëjë pajtimin e bashkëshortëve. Ankesa: neni 87 i LF,nëse me propozim të dyjave palë ◦ Vetëm për shkak të shkeljes thelbësore të dispozitave të procedurës kontestimore ◦ Për shkak se propozimi është dhënë nën lajthim, shtrëngim ose mashtrim ◦ Neni 88: Nuk ka mjet të jashtëzakonshëm juridik DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 162
  • 163. Procedura në kontestet nga marrëdhënia e punës Nenet 474 e në vazhdim Procedure e posaqme: vetem nese punëmarrësi eshte paditës Nuk ka procedurë të posaçme: nëse punëdhënësi është paditës Kompetente: gjykata komunale, neni 26 par. 7 I LGjRR Tokësore: neni 65, kompetenca e përgjithshme dhe gjykata, në territorin e së ciles kryhet puna ose do te duhej te kryhej Kompetenca e zgjedhur DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 163
  • 164. Procedura në kontestet për shkak të pengimit të posedimit gjykata i jep mbrojtje gjyqësore personit të cilit i është marrë sendi (interdicta recuperandae possessionis) nga posedimi apo të cilit i shkaktohen pengesa gjatë shfrytëzimit të tij (interdicta retinendae possessionis) Në këtë procedurë mundësohet rivendosja e shpejtë dhe efikase e gjendjes faktike të çrregulluar, pa u shqyrtuar fare vetë e drejta e posedimit, baza juridike e tij apo mirëbesimi ose keqbesimi i poseduesit (neni 481). Me padi kërkohet rivendosja e gjendjes që ka ekzistuar para se të bëhet pengimi, por edhe ndalimi i pengimit për në të ardhmen. Poseduesi padinë duhet ta ngrejë brenda afatit 3o-ditor (afati subjektiv), nga dita kur merret dijeni për pengimin dhe penguesin, më së voni brenda afatit njëvjeçar (afati objektiv), nga dita e pengimit. E kompetencës ekskluzive është gjykata në territorin e së cilës ndodhet sendi i paluajtshëm Vendimi mbi kërkesëpadinë jepet në formë të aktvendimit. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 164
  • 165. Procedura e dhënies së urdhërpagesës I Nenet 492 e në vazhdim: INTERESI JURIDIK Se i padituri ia ka borxh një shumë të hollash, jep vendim me të cilin urdhërohet i padituri që, brenda afatit të caktuar, ta paguajë (të shlyejë) borxhin. Vendimi i dhënë, nëse nuk anulohet sipas mjetit të goditjes (prapësimit, kundërshtimit), fiton cilësinë e dokumentit ekzekutiv (titulus executionis), Aktvendim, të cilin ligji e quan urdhërpagesë-mandatum. Kur kërkesa në të holla është më e madhe se ajo e caktuar me ligj, 500 euro (neni 4urdhërpagesa jepet vetëm po qe se padisë i bashkëngjitet dokumenti origjinal apo kopja e tij e verifikuar, me të cilin provohet kërkueshmëria e saj. Këtë urdhërpagesë ligji e quan urdhërpagesë e dokumentuar, 493 II) Kur kërkesa në të holla është më e vogël se 500 euro, urdhërpagesa jepet po qe se nga padia shihet baza dhe masa (shuma) e kërkesës, si dhe janë paraqitur provat, në bazë të të cilave mund të vërtetohet pretendimi DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 165
  • 166. Procedura e dhënies së urdhërpagesës II Në këto dy situata, gjykata, drejtpërsëdrejti, në bazë të padisë, pa mbajtur seancë për shqyrtimin gojarisht të çështjes, jep urdhërpagesën (që është vendim meritor). Pas paraqitjes së prapësimit, procedura mandatore zakonisht shndërrohet në procedurë të përgjithshme, dhe gjykata sipas saj cakton seancë gjyqësore. Për prapësimin e paraqitur zakonisht vendoset në bazë të shqyrtimit në seancë. DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 166
  • 167. Arbitrazhet Arbitrazhi është institucion joshtetëror i përbërë prej një apo më tepër subjektesh, të cilit palët, me marrëveshje, ia besojnë zgjidhjen e kontestit me anë të vendimit, të cilin ligji e barazon me aktgjykimin e formës së prerë. Arbitrat e arbitrazhit i zgjedhin vetë palët. Vendimi i arbitrazhit jepet në formë të aktgjykimit. Ekzistojnë arbitrazhet institucionale (të përhershme) dhe ato të përkohshme (ad hoc). arbitrazhi institucional është organizatë e përhershme, e themeluar me qëllim që ta kryejë funksionin gjyqësor DR. SC. BEDRI BAHTIRI PROC.CIVILE;2015/16 167