1
สรุปผลโครงการวิจัย
“การจัดทาแผนที่ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมการผลิตปลาป่นในจังหวัด
สงขลา เพื่อสนับสนุนการปรับปรุงมาตรฐานควา...
2
สรุปผลการวิจัย
 อุตสาหกรรมปลาป่นส่งผลต่อระบบนิเวศและวิถีชีวิตของชุมชนชาวประมง
พื้นบ้าน
 พยุงให้การประมงแบบทาลายล้างดาเ...
3
สรุปผลการวิจัย
 ปลาป่นที่ผลิตจากปลาเป็ด 1,527 ตัน ขายให้
 ซีพีเอฟ 37.6% หรือ 575 ตัน > ตรวจสอบที่มาได้ 300 ตัน
 ฟาร์ม...
ความสาคัญและที่มาของการศึกษาวิจัย
4
 ปลาป่นเป็นวัตถุดิบสาคัญในการผลิตอาหารสัตว์
 วัตถุดิบอย่างหนึ่งของปลาป่นคือ “ปลาเป็ด...
วัตถุประสงค์ของการศึกษาวิจัย
5
 เพื่อศึกษาและสร้างแผนที่ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมการผลิต
ปลาป่นในจังหวัดสงขลา และวิเคราะห์ช...
6
กรอบคิดในการวิจัย
ห่วงโซ่อุปทาน
อุตสาหกรรม
ปลาป่น
จังหวัดส่งขลา
กิจกรรม
การผลิต
ผลกระทบ
ต่อชุมชน
ประมง
พื้นบ้าน
ผลกระทบ
...
7
รูปแบบการวิจัย
เชิงคุณภาพ เชิงปริมาณ
1. สภาพแวดล้อมและระบบนิเวศ วิจัยเอกสาร
ประเมินชีว
มวล
2. ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้...
8
สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น
ระดับโลก
 มีความต้องการใช้ปลาป่นอย่างต่อเนื่อง โดยจีนยังเป็นผู้ใช้
และผู้นาเข้ารายใ...
9
สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น
ราคาปลาป่นประเทศเปรูตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523-2556 (ค.ศ.1990-2013)
(หน่วย: ดอลล่าร์สหรัฐ/ต...
10
แนวโน้มอุตสาหกรรมอาหารสัตว์และวัตถุดิบ
0
2,000,000
4,000,000
6,000,000
8,000,000
10,000,000
12,000,000
14,000,000
16,00...
11
อัตราการจับสัตว์น้าต่อการลงแรงประมงลดลง
อัตราการจับสัตว์น้าต่อการลงแรงประมง (Catch Per Unit Effort: CPUE) ของ
ประเทศไทย...
12
สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น
ปริมาณผลผลิตปลาป่นและจานวนผู้ผลิตปลาป่นของประเทศไทย ระหว่างปี
พ.ศ.2530-2554
ที่มา: ...
13
สถานการณ์และแนวโน้มปลาป่นในสงขลา
ระดับจังหวัด
 ปริมาณผลผลิตปลาป่นค่อนข้างคงที่
 สงขลามีปริมาณผลผลิตสูงเป็นอันดับ 2 ขอ...
14
สถานการณ์และแนวโน้มปลาป่นในสงขลา
ราคาปลาป่นเฉลี่ยแต่ละจังหวัดในปี พ.ศ.2554 (บาท/กิโลกรัม)
ที่มา: กลุ่มวิจัยและวิเคราะห์...
15
ผลผลิตอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา
 จากสถิติของกรมประมง ในปี 2554 สงขลาผลิตปลาป่น 39,402 ตัน คิด
เป็น 12.03% ของผลผล...
16
วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ
 เนื่องจากมีตลาดรองรับปลาเป็ดทุกรูปแบบ ทาให้ลูกปลา
และปลาเป็ดที่ติดอวนมาเป็นที่ต...
17
วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ
- องค์ประกอบของสัตว์น้าเปลี่ยนแปลง
- โครงสร้างที่อยู่สัตว์น้าเปลี่ยนแปลง
- ทาให้ส...
18
วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ
ที่มา: กรมประมง, 2554
ปริมาณปลาขึ้นท่าฝั่งอ่าวไทย
ปริมาณปลาขึ้นท่า (ตัน)
ปลาทั้งห...
19
วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน
งานวิจัยปี 2536-2542 พบว่า ผลกระทบของการทาประมงด้วย
เครื่องมือประมงทาลาย...
20
วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน
ผลกาไร/ขาดทุนเฉลี่ยของเรือประมงพื้นบ้าน 5 หมู่บ้านใน
จังหวัดสงขลา ปี พ.ศ...
21
วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน
ผลกระทบที่ตามมา ได้แก่
 ชาวประมงขายเรือ/ขายเครื่องมือ -> แรงงานในโรงงาน...
22
กฏระเบียบและมาตรฐาน: มาตรฐานสากล
 6 มาตรฐานสากลด้านการประมงอย่างยั่งยืนที่ใช้กันแพร่หลายทั่วโลก
IFFO RS
ซีพีเอฟและทีซี...
23
กฏระเบียบและมาตรฐาน: กฎหมายประมงไทย
 ข้อจากัดของ พ.ร.บ. การประมง 2490
 ไม่มีการแบ่งเขตการประมงที่ชัดเจน
 เครื่องมือป...
24
กฏระเบียบและมาตรฐาน: IUU และใบรับรองการจับสัตว์น้า
ที่มา: Prompoj, 2011
25
กฏระเบียบและมาตรฐาน: ระบบรับรองปลาป่น
โรงงานปลาป่น
(ออก MCPD-FM กรณีเรือประมง
ขายโดยไม่ผ่านแพปลา และออก
หนังสือรับรองปล...
26
สถิติในระบบรับรองปลาป่น
จานวนหนังสือรับรองปลาป่นและผลิตภัณฑ์ของปลาป่น ปริมาณวัตถุดิบ และ
ปริมาณปลาป่น จาแนกตามแหล่งวัตถ...
27
ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา
 62% เป็นปลาเป็ด ขึ้นท่าเฉลี่ยประมาณ 6.5 ตัน/ลา
 ประเมินว่ามีปลาเป็ด...
28
ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา
ที่มา: การสารวจภาคสนาม, 2557
องค์ประกอบของปลาเป็ดที่ขึ้นท่าในจังหวัดสง...
29
ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา
30
ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา
31
ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา
ส่งออก
บริโภคภำยในประเทศ
32
ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา
บริษัท
% ที่สามารถ
ตรวจสอบ
ย้อนกลับได้
ปริมาณ
(ตัน)
หมายเหตุ
เบทาโกร 100% 3...
33
ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา
 ที่มาและปริมาณวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตปลาป่นของผู้ผลิตในจังหวัดสงขลา
ที่มา...
34
ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา
 ปริมาณปลาป่นจากผู้ผลิตในจังหวัดสงขลาขายให้ผู้รับซื้อรายต่างๆ
ที่มา: การสั...
35
ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา
สัดส่วนการรับซื้อปลา
ป่นในสงขลาที่ผลิตจาก
ปลาตัว (%)
สัดส่วนการรับซื้อปลาป่...
36
เรือประมง
ใช้เครื่องมือ และ/หรือ วิธี
ทาการประมงไม่
เหมาะสม
ทาลายแนวประการังซึ่งเป็นที่อยู่อาศัย
ของสัตว์น้า และจับลูกป...
37
กรณีศึกษา: การทาประมงยั่งยืนในประเทศเปรู
 ประวัติศาสตร์การทาประมงปลากะตักในเปรูแบ่งได้เป็น 4 ยุค
ที่มา: ปรับจาก Freon ...
38
 กรณีศึกษา – ปัจจัยความสาเร็จของความยั่งยืนแบบเปรู
1. การจัดการที่ยืดหยุ่น เปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว
2. ความร่วมมือกั...
39
เหตุผลทางธุรกิจที่ชัดเจน + วิทยาศาสตร์ + เทคโนโลยี
 วิทยาศาสตร์: IMARPE หน่วยงานวิจัยทางทะเลของรัฐบาลเปรู คานวณระดับ
ก...
40
การจัดการที่รวดเร็ว: ขั้นตอนการประกาศปิดเขตประมง
 พฤษภาคม-กรกฎาคม และ สิงหาคม-กันยายน
คือฤดูปิดปากอ่าวประจาปีในเปรู
 ...
41
การวิเคราะห์ช่องว่าง การทาประมงยั่งยืนในประเทศเปรู
กับกิจกรรมในห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นจังหวัดสงขลา
ประเด็นสาคัญ ก...
Thank you!
ดาวน์โหลดรายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ได้
จาก
www.salforest.com
หน้า “Knowledge”
42
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Mapping Shrimp Feed Supply Chain in Songkhla Province to Facilitate Feed Dialogue

1,271 views
934 views

Published on

"การจัดทำแผนที่ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมการผลิตปลาป่นในจังหวัดสงขลา เพื่อสนับสนุนการปรับปรุงมาตรฐานความยั่งยืนในการผลิต" โดย ทีมวิจัย บริษัท ป่าสาละ จำกัด เสนอต่อ อ๊อกแฟม (ประเทศไทย) - สไลด์ประกอบรายงานวิจัยหัวข้อเดียวกัน ดาวน์โหลดได้ที่ www.salforest.com

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,271
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
83
Actions
Shares
0
Downloads
17
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Mapping Shrimp Feed Supply Chain in Songkhla Province to Facilitate Feed Dialogue

  1. 1. 1 สรุปผลโครงการวิจัย “การจัดทาแผนที่ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมการผลิตปลาป่นในจังหวัด สงขลา เพื่อสนับสนุนการปรับปรุงมาตรฐานความยั่งยืนในการผลิต” (Mapping Shrimp Feed Supply Chain in Songkhla Province to Facilitate Feed Dialogue) เสนอต่อ อ็อกแฟม ประเทศไทย 25 มีนาคม 2557 หัวหน้าโครงการ: สฤณี อาชวานันทกุล ทีมวิจัย: เจมส์ ทรู, ศรีสกุล ภิรมย์วรากร (มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์) ภัทราพร แย้มละออ, กรณิศ ตันอังสนากุล, ศศิวิมล คล่องอักขระ บริษัท ป่าสาละ จากัด : www.salforest.com
  2. 2. 2 สรุปผลการวิจัย  อุตสาหกรรมปลาป่นส่งผลต่อระบบนิเวศและวิถีชีวิตของชุมชนชาวประมง พื้นบ้าน  พยุงให้การประมงแบบทาลายล้างดาเนินต่อไป เนื่องจากเป็นตลาดหลัก ของ “ปลาเป็ด” ซึ่งรวมถึงลูกปลาและปลาขนาดเล็กที่ติดไปกับอวนประมง  สงขลาผลิตปลาป่นมากเป็นอันดับ 2 ของประเทศ และเป็นอันดับ 1 ของภาคใต้ คิดเป็น 12.03% ของผลผลิตทั้งประเทศในปี 2554 ปัจจุบันเหลือโรงงาน 9 แห่ง  ปี 2556 ผู้ผลิตปลาป่น 8 ราย จาก 9 รายในสงขลา ผลิตปลาป่นรวม 28,509 ตัน  ใช้วัตถุดิบ 100,215 ตัน >>เศษซาก 79,965 ตัน (80%), ปลาตัว 20,250 ตัน (20%) ในจานวนนี้เป็นปลาเป็ด 5,760 ตัน  ผลผลิต 66% (18,814 ตัน) ขายให้ผู้ผลิตอาหารสัตว์ รายใหญ่ได้แก่ ซีพี เอฟ 45%, เบทาโกร 17%, ไทยยูเนี่ยนฟีดมิลล์ 11%
  3. 3. 3 สรุปผลการวิจัย  ปลาป่นที่ผลิตจากปลาเป็ด 1,527 ตัน ขายให้  ซีพีเอฟ 37.6% หรือ 575 ตัน > ตรวจสอบที่มาได้ 300 ตัน  ฟาร์ม 19.7% หรือ 300 ตัน > ทั้งหมดตรวจสอบที่มาได้  โบรกเกอร์ 42.7% หรือ 652 ตัน > ทั้งหมดตรวจสอบที่มาไม่ได้  ระบบรับรองปลาป่น  ผู้ผลิตอาหารสัตว์ที่เข้าร่วมมีเพียงซีพีเอฟ  ตรวจสอบได้เพียงเอกสาร ไม่สามารถตรวจสอบกิจกรรมประมงที่เกิดขึ้นจริงได้  ยังคงมีตลาดรองรับปลาเป็ดทุกรูปแบบ  บทเรียนจากเปรู : การประมงที่ยั่งยืน  มาตรฐานที่กากับผู้เล่นได้ทุกคน ใช้กฎหมายควบคู่กับการกากับดูแลของเอกชน  ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีในการกากับดูแลและตรวจสอบ  ค้นหา “เหตุผลทางธุรกิจ” ที่ชัดเจน เพราะเป็นแรงจูงใจที่มีประสิทธิภาพ
  4. 4. ความสาคัญและที่มาของการศึกษาวิจัย 4  ปลาป่นเป็นวัตถุดิบสาคัญในการผลิตอาหารสัตว์  วัตถุดิบอย่างหนึ่งของปลาป่นคือ “ปลาเป็ด” (trash fish) ซึ่งรวมถึงลูกปลา และปลาขนาดเล็กที่ติดไปกับอวนประมง  ปัจจุบันยังมีตลาดสาหรับปลาเป็ดที่เน่าเปื่ อยและด้อยคุณภาพ  อวนลากมีประสิทธิภาพในการทาลายล้างสูง กวาดพื้นทะเลทาลายแหล่ง ที่อยู่อาศัยของลูกปลาและทาลายระบบนิเวศ ส่งผลกระทบต่อชุมชน ประมงพื้นบ้าน เรืออวนลาก ทาลายระบบนิเวศ สงผลต่อประมง พื้นบ้าน ปลาป่น ปลาเป็ดอาหารสัตว์
  5. 5. วัตถุประสงค์ของการศึกษาวิจัย 5  เพื่อศึกษาและสร้างแผนที่ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมการผลิต ปลาป่นในจังหวัดสงขลา และวิเคราะห์ช่องว่างของกิจกรรมการ ผลิตในแง่มุมของความยั่งยืน เทียบกับ “วิธีปฏิบัติอันเป็นเลิศ” (best practices) ระดับสากล  เพื่อศึกษาผลกระทบของอุตสาหกรรมปลาป่นที่มีต่อระบบนิเวศ และวิถีชีวิตของชุมชนชาวประมงพื้นบ้านในจังหวัดสงขลา  เพื่อสนับสนุนให้เกิดการสนทนาระหว่างผู้มีส่วนได้เสียทุกฝ่าย ให้มีส่วนร่วมในการพัฒาระบบการผลิตและยกระดับมาตรฐาน ต่างๆ
  6. 6. 6 กรอบคิดในการวิจัย ห่วงโซ่อุปทาน อุตสาหกรรม ปลาป่น จังหวัดส่งขลา กิจกรรม การผลิต ผลกระทบ ต่อชุมชน ประมง พื้นบ้าน ผลกระทบ ต่อระบบ นิเวศ
  7. 7. 7 รูปแบบการวิจัย เชิงคุณภาพ เชิงปริมาณ 1. สภาพแวดล้อมและระบบนิเวศ วิจัยเอกสาร ประเมินชีว มวล 2. ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน วิจัยเอกสาร - 3. ระบบห่วงโซ่อุปทานและกิจกรรมการผลิต วิจัยเอกสาร, สัมภาษณ์เชิงลึก สัมภาษณ์ เชิงลึก 4. มาตรฐานการรับซื้อที่ยั่งยืน และ กรณีศึกษาประมงที่ยั่งยืนในต่างประเทศ วิจัยเอกสาร - *การสัมภาษณ์เชิงลึก: ผู้ผลิตปลาป่นในจังหวัดสงขลา 8 ราย, ผู้ผลิต อาหารสัตว์ 2 ราย
  8. 8. 8 สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น ระดับโลก  มีความต้องการใช้ปลาป่นอย่างต่อเนื่อง โดยจีนยังเป็นผู้ใช้ และผู้นาเข้ารายใหญ่  ปริมาณผลผลิตปลาป่นลดลง เนื่องจากเปรู (ผู้ผลิตปลาป่น รายใหญ่สุดในโลก) กาหนดโควต้าจับปลา + ปรากฏการณ์ เอลนิโญ่รุนแรงและถี่กว่าเดิม  แนวโน้มราคาสูงขึ้น ระดับประเทศ  ปริมาณผลผลิตปลาป่นค่อนข้างคงที่  ความต้องการใช้เพิ่มสูงขึ้นเล็กน้อย
  9. 9. 9 สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น ราคาปลาป่นประเทศเปรูตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523-2556 (ค.ศ.1990-2013) (หน่วย: ดอลล่าร์สหรัฐ/ตัน) ที่มา: International Monetary Fund (IMF), 2013 0 500 1,000 1,500 2,000 2,500 1/1/1980 1/1/1981 1/1/1982 1/1/1983 1/1/1984 1/1/1985 1/1/1986 1/1/1987 1/1/1988 1/1/1989 1/1/1990 1/1/1991 1/1/1992 1/1/1993 1/1/1994 1/1/1995 1/1/1996 1/1/1997 1/1/1998 1/1/1999 1/1/2000 1/1/2001 1/1/2002 1/1/2003 1/1/2004 1/1/2005 1/1/2006 1/1/2007 1/1/2008 1/1/2009 1/1/2010 1/1/2011 1/1/2012 1/1/2013
  10. 10. 10 แนวโน้มอุตสาหกรรมอาหารสัตว์และวัตถุดิบ 0 2,000,000 4,000,000 6,000,000 8,000,000 10,000,000 12,000,000 14,000,000 16,000,000 18,000,000 2546 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 2555 ปลาป่น ถั่วเหลือง ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ปลายข้าว ปศุสัตว์ ประมาณการประชากรสัตว์ ปริมาณอาหารสัตว์ และการใช้วัตถุดิบ ในประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ.2546-2555 ที่มา: สมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทย, 2546-2555
  11. 11. 11 อัตราการจับสัตว์น้าต่อการลงแรงประมงลดลง อัตราการจับสัตว์น้าต่อการลงแรงประมง (Catch Per Unit Effort: CPUE) ของ ประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ.2504-2553 (หน่วย: กิโลกรัม/ชั่วโมง) ที่มา: ทวีป บุญวานิช และสุชาดา บุญภักดี, 2552
  12. 12. 12 สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น ปริมาณผลผลิตปลาป่นและจานวนผู้ผลิตปลาป่นของประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ.2530-2554 ที่มา: กลุ่มวิจัยและวิเคราะห์สถิติการประมง กรมประมง, 2556 ผลผลิตปลาป่น (ตัน) จานวนผู้ผลิตปลาป่น (ราย) จานวนผู้ผลิตปลาป่น ผลผลิตปลาป่น
  13. 13. 13 สถานการณ์และแนวโน้มปลาป่นในสงขลา ระดับจังหวัด  ปริมาณผลผลิตปลาป่นค่อนข้างคงที่  สงขลามีปริมาณผลผลิตสูงเป็นอันดับ 2 ของประเทศ  จานวนโรงงานปลาป่นลดลงเหลือเพียง 9 โรง  ราคาปลาป่นที่ขายได้ค่อนข้างต่าเมื่อเทียบกับจังหวัดอื่น
  14. 14. 14 สถานการณ์และแนวโน้มปลาป่นในสงขลา ราคาปลาป่นเฉลี่ยแต่ละจังหวัดในปี พ.ศ.2554 (บาท/กิโลกรัม) ที่มา: กลุ่มวิจัยและวิเคราะห์สถิติการประมง กรมประมง, 2556 บาท/กิโลกรัม สงขลา
  15. 15. 15 ผลผลิตอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา  จากสถิติของกรมประมง ในปี 2554 สงขลาผลิตปลาป่น 39,402 ตัน คิด เป็น 12.03% ของผลผลิตทั้งประเทศ  จากการสัมภาษณ์โรงงานปลาป่น 8 โรง จาก 9 โรงในจังหวัด คณะวิจัย ประเมินว่าทั้ง 9 แห่ง ผลิตปลาป่นรวมกันได้ราว 29,300 ตัน ในปี 2556 วัตถุดิบที่ใช้ผลิตปลาป่นในจังหวัดสงขลาตั้งแต่ปี พ.ศ.2542-2554 ปริมาณ(ตัน) ปี พ.ศ. ปลาเป็ด ปลาอื่นๆ เศษซาก
  16. 16. 16 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ  เนื่องจากมีตลาดรองรับปลาเป็ดทุกรูปแบบ ทาให้ลูกปลา และปลาเป็ดที่ติดอวนมาเป็นที่ต้องการของชาวประมง  เกิดการประมงเกินขนาด โดยเฉพาะปลาที่ยังไม่โตเต็มวัย การใช้อวนลากและอวนรุนในเขตน้าตื้นมีเหตุจูงใจทาง เศรษฐกิจ  CPUE ที่ลดลง ทาให้อวนลากลากนานขึ้น  อวนลากลากนานขึ้น ทาให้สัดส่วนปลาเป็ดเพิ่มขึ้น สัตว์น้า ที่อัดกันที่ก้นถุง ทาให้ลูกสัตว์น้าไม่สามารถหนีได้
  17. 17. 17 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ - องค์ประกอบของสัตว์น้าเปลี่ยนแปลง - โครงสร้างที่อยู่สัตว์น้าเปลี่ยนแปลง - ทาให้สัตว์น้าบางชนิดเหลือน้อยจนไม่มีปฏิสัมพันธ์กับสัตว์ชนิด อื่น (ecological extinction) - ส่งผลกระทบการขยายพันธุ์และชีวมวลของปลา การจับปลาเกินขนาด มีรายงานเรื่องการประมง เกินขนาดในอ่าวไทยมา ตั้งแต่ปี ค.ศ.1980 เครื่องมือประมงไม่เหมาะสม ตาอวนขนาดเล็ก -> มีลูกปลาและ ปลาเป็ดติดมาจานวนมาก เครื่องมือประมงแบบทาลายล้าง -> CPUE ลดลงอย่างรวดเร็ว
  18. 18. 18 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ ที่มา: กรมประมง, 2554 ปริมาณปลาขึ้นท่าฝั่งอ่าวไทย ปริมาณปลาขึ้นท่า (ตัน) ปลาทั้งหมด ปลากิน ปลาเป็ด
  19. 19. 19 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน งานวิจัยปี 2536-2542 พบว่า ผลกระทบของการทาประมงด้วย เครื่องมือประมงทาลายล้าง เช่น อวนลาก อวนรุน เรือปลากระตัก ปั่นไฟ ต่อชุมชนชาวประมงพื้นบ้าน ได้แก่  เครื่องมือประมงถูกทาลาย/ทาให้เสียหาย  รายได้ลดลง ในขณะที่ค่าใช้จ่ายสูงขึ้น เนื่องจากปริมาณสัตว์ น้าลดลง ทาให้บางรายใช้เวลาทาการประมงนานขึ้น/ออก เรือไปไกลขึ้น
  20. 20. 20 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน ผลกาไร/ขาดทุนเฉลี่ยของเรือประมงพื้นบ้าน 5 หมู่บ้านใน จังหวัดสงขลา ปี พ.ศ. 2536-2542 ที่มา: ปิยะ กิจถาวร อ้างใน ประภัสสร เดชาภิมณฑ์ , 2543 บ้านหัววะระ อ.ระโนด บ้านพังช้างตายย อ.สะทิงพระ บ้านม่วงงาม อ.สิงหนคร บ้านเล อ.สิงหนคร บ้านตลิ่งชัน อ.จะนะ หน่วย: บาท ปี
  21. 21. 21 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน ผลกระทบที่ตามมา ได้แก่  ชาวประมงขายเรือ/ขายเครื่องมือ -> แรงงานในโรงงาน ท่าเรือ เรือประมงพาณิชย์ แรงงานผิดกฏหมายใน มาเลเซีย  เกิดปัญหาครอบครัว (สามีออกเรือนานกว่าเดิม ภรรยา ต้องไปหางานทานอกบ้าน)  ปัญหายาเสพติด  เด็กๆ ไม่ได้รับการศึกษา (ผู้ปกครองไม่มีเงิน/ติดตาม ผู้ปกครองไปต่างประเทศ)
  22. 22. 22 กฏระเบียบและมาตรฐาน: มาตรฐานสากล  6 มาตรฐานสากลด้านการประมงอย่างยั่งยืนที่ใช้กันแพร่หลายทั่วโลก IFFO RS ซีพีเอฟและทีซียู เนี่ยนอะโกรเทค เป็นสมาชิก ASC ยังไม่มีโรงงานในไทยได้รับ การรับรองมาตรฐาน MSC มีโรงงานในไทยได้รับการ รับรองมาตรฐาน Global G.A.P. ปี 56: ซีพีเอฟ, ไทยยูเนี่ยน, กรุงไทยอาหารสัตว์ ปี 57: ซีพีเอฟ BAP 29 โรงงานแปรรูป 34 ฟาร์ม 8 โรงเพาะพันธุ์ 6 โรงงานอาหารสัตว์ Friend of the Sea ไทย สปริง ฟิช
  23. 23. 23 กฏระเบียบและมาตรฐาน: กฎหมายประมงไทย  ข้อจากัดของ พ.ร.บ. การประมง 2490  ไม่มีการแบ่งเขตการประมงที่ชัดเจน  เครื่องมือประมงที่ไม่เหมาะสม (อาทิ อวนตาถี่) ยังไม่ผิดกฎหมาย  ต้องจับผู้กระทาผิด “ซึ่งหน้า” ระหว่างทาผิด จึงจะครบฐานความผิด  ร่าง พ.ร.บ. การประมง ฉบับใหม่  เพื่อให้ทันสมัยและแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น  กาหนดเขตการประมง และการบริหารจัดการการประมงให้ เหมาะสมในแต่ละพื้นที่ เช่น ควบคุมประเภท จานวนและขนาดของ เครื่องมือประมง จะช่วยแก้ไขปัญหาจากกิจกรรมประมงที่ไม่ เหมาะสม
  24. 24. 24 กฏระเบียบและมาตรฐาน: IUU และใบรับรองการจับสัตว์น้า ที่มา: Prompoj, 2011
  25. 25. 25 กฏระเบียบและมาตรฐาน: ระบบรับรองปลาป่น โรงงานปลาป่น (ออก MCPD-FM กรณีเรือประมง ขายโดยไม่ผ่านแพปลา และออก หนังสือรับรองปลาป่น) นาเข้า โรงงานแปรรูป (เตรียมเอกสารแสดงที่มา ของวัตถุดิบ) แพปลา (ออก MC PD-FM) โรงงานอาหารสัตว์ กรมประมง ตรวจสอบเอกสารกับ ฐานข้อมูลของระบบ IUU ใบรับรองการจับ สัตว์น้า/ หนังสือ รับรองการนาเข้า ลงนามโดยไต้ก๋ง แบบฟอร์ม A + สาเนา MCPD แบบฟอร์ม B + สาเนา ใบรับรองการจับสัตว์ น้า หรือหนังสือรับรอง การนาเข้าลงนามโดย ไต้ก๋ง หนังสือรับรองปลาป่น + สาเนาแบบฟรอร์ม A,B + MCPD-FM/ MCPD + ใบรับรองการจับสัตว์น้า ส่ง MCPD-FM หนังสือรับรองปลา ป่น และเอกสาร ทั้งหมด MCPD : หนังสือกากับการซื้อขายสัตว์น้า MCPD-FM : หนังสือกากับการซื้อขายสัตว์น้า กรณีการซื้อขายปลาเป็ด แบบฟอร์ม A : สาหรับวัตถุดิบประเภทเศษซากจากโรงงานซูริมิ แบบฟอร์ม B : สาหรับวัตถุดิบประเภทเศษซากจากโรงงานแปรรูปทูน่า เรือประมง ส่งสมุดบันทึกการ ทาการประมง ที่มา: กรมประมง, 2557
  26. 26. 26 สถิติในระบบรับรองปลาป่น จานวนหนังสือรับรองปลาป่นและผลิตภัณฑ์ของปลาป่น ปริมาณวัตถุดิบ และ ปริมาณปลาป่น จาแนกตามแหล่งวัตถุดิบ (10 มิ.ย.-31 ธ.ค. 2556) แหล่งที่มาของวัตถุดิบ ฉบับ ปริมาณวัตถุดิบ (ก.ก.) ปริมาณปลาป่น (ก.ก.) การทาประมง 1,119 75,183,563 19,302,989 เศษซากจากซูริมิ 167 9,664,123 2,860,026 เศษซากจากทูน่า 292 17,005,650 4,974,515 เศษเหลือจากหลาย แหล่ง 171 9,289,366 2,542,671 ไม่ระบุ 3 - 44,640 รวมทั้งหมด 1,752 111,142,702 29,724,841  บริษัทผู้ผลิตอาหารสัตว์ที่ส่งเอกสารให้กรมประมงตรวจสอบมีจานวน 1 ราย (ซีพี)  หกเดือนในปี 2556 ออกหนังสือรับรอง1,752 ฉบับ จากโรงงานปลาป่น 26 ราย ที่มา: กรมประมง, 2557
  27. 27. 27 ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา  62% เป็นปลาเป็ด ขึ้นท่าเฉลี่ยประมาณ 6.5 ตัน/ลา  ประเมินว่ามีปลาเป็ดขึ้นท่าราว 25,000 ตันต่อปี ที่มา: การสารวจภาคสนาม, 2557 รวมทุกลำ
  28. 28. 28 ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา ที่มา: การสารวจภาคสนาม, 2557 องค์ประกอบของปลาเป็ดที่ขึ้นท่าในจังหวัดสงขลา เน่าเปื่อย, เสื่อมสภาพ จนจาแนก ไม่ได ้
  29. 29. 29 ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา
  30. 30. 30 ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา
  31. 31. 31 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา ส่งออก บริโภคภำยในประเทศ
  32. 32. 32 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา บริษัท % ที่สามารถ ตรวจสอบ ย้อนกลับได้ ปริมาณ (ตัน) หมายเหตุ เบทาโกร 100% 3,270 ซื้อปลาป่นจากผู้ผลิตปลาป่นเพียง รายเดียว ซึ่งสามารถตรวจสอบ ย้อนกลับได้ทั้งหมด กรุงไทยอาหารสัตว์ 100% 600 ซื้อปลาป่นจากผู้ผลิตปลาป่นเพียง รายเดียว ซึ่งสามารถตรวจสอบ ย้อนกลับได้ทั้งหมด ซีพีเอฟ 81% 6,839 ไทยยูเนี่ยนฟีดมิลล์ 47% 972 ลีพัฒนาอาหารสัตว์ 36% 600  ปลาป่นจากสงขลาไปยังผู้ผลิตอาหารสัตว์ที่สามารถตรวจสอบที่มาของวัตถุดิบได้ ที่มา: การสัมภาษณ์ของคณะวิจัย, 2557
  33. 33. 33 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา  ที่มาและปริมาณวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตปลาป่นของผู้ผลิตในจังหวัดสงขลา ที่มา: การสัมภาษณ์ของคณะวิจัย, 2557 สีแดง = ปลาเป็ด หรือมี ส่วนผสมของปลาเป็ด
  34. 34. 34 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา  ปริมาณปลาป่นจากผู้ผลิตในจังหวัดสงขลาขายให้ผู้รับซื้อรายต่างๆ ที่มา: การสัมภาษณ์ของคณะวิจัย, 2557 สีแดง = ปลาเป็ด หรือมี ส่วนผสมของปลาเป็ด
  35. 35. 35 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา สัดส่วนการรับซื้อปลา ป่นในสงขลาที่ผลิตจาก ปลาตัว (%) สัดส่วนการรับซื้อปลาป่นที่ ผลิตจากปลาตัวที่ไม่สามารถ ตรวจสอบย้อนกลับได้ (%) ซีพีเอฟ 24 16 ลีพัฒนาอาหารสัตว์ 19 29 ไทยยูเนี่ยนฟีดมิลล์ 19 29 กรุงไทยอาหารสัตว์ 1 0 เบทาโกร 0 0 ผู้ผลิตอาหารสัตว์รายอื่นๆ 7 0 พ่อค้าคนกลาง 19 18 ฟาร์ม 11 8 รวม 100 100  สถิติปลาป่นที่ผลิตจากปลาตัว และสัดส่วนปลาป่นผลิตจากปลาตัว ที่ไม่สามารถตรวจสอบที่มาได้ ที่มา: คานวณจากข้อมูลการสัมภาษณ์ผู้ผลิตปลาป่น 8 รายในจังหวัดสงขลา
  36. 36. 36 เรือประมง ใช้เครื่องมือ และ/หรือ วิธี ทาการประมงไม่ เหมาะสม ทาลายแนวประการังซึ่งเป็นที่อยู่อาศัย ของสัตว์น้า และจับลูกปลาเศรษฐกิจ โดยไม่ตั้งใจ ผ่านการใช้เครื่องมือ ประมงที่ไม่เหมาะสมแพปลา/ โบรกเกอร์ รับซื้อปลาเป็ดและขาย ต่อให้ผู้ผลิตปลาป่น ผู้ผลิตอาหาร สัตว์ ผู้ผลิตปลาป่น รับซื้อปลาป่น/ ขอ เอกสารตรวจสอบ ย้อนกลับ/ ตั้งมาตรฐาน การรับซื้อ ปลาเป็ดคุณภาพต่ายังขายได้เนื่องจาก - สามารถนาไปผสมเพื่อเพิ่มคุณภาพได้ - มีความต้องการในตลาด - ปราศจากมาตรฐานการรับซื้ออย่าง ยั่งยืนที่มีประสิทธิภาพ ไม่สามารถ ตรวจสอบกิจกรรมประมงได้อย่าง แท้จริง ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมจากกิจกรรมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย รับซื้อวัตถุดิบ/ขอเอกสาร ตรวจสอบย้อนกลับ/ผสม ปลาป่นเพื่อเพิ่มเกรด
  37. 37. 37 กรณีศึกษา: การทาประมงยั่งยืนในประเทศเปรู  ประวัติศาสตร์การทาประมงปลากะตักในเปรูแบ่งได้เป็น 4 ยุค ที่มา: ปรับจาก Freon และอื่นๆ, 2551 ยุคแรกและไม่ยั่งยืน ยุคประมงล่มสลาย ยุคเติบโตรอบใหม่ ยุคยั่งยืน
  38. 38. 38  กรณีศึกษา – ปัจจัยความสาเร็จของความยั่งยืนแบบเปรู 1. การจัดการที่ยืดหยุ่น เปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว 2. ความร่วมมือกันอย่างแข็งแกร่งระหว่างกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 3. ความสอดคล้องกันของสภาพแวดล้อมท้องถิ่น ต้นทุน และผลประโยชน์ 4. ความชัดเจนของกฎหมายและกฎระเบียบต่างๆ 5. การจัดการแบบบนลงล่างจากส่วนกลาง โดยนา บทเรียนจากอดีตมาปรับปรุงตลอดเวลา 6. การใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการติดตามตรวจสอบ กรณีศึกษา: การทาประมงยั่งยืนในประเทศเปรู
  39. 39. 39 เหตุผลทางธุรกิจที่ชัดเจน + วิทยาศาสตร์ + เทคโนโลยี  วิทยาศาสตร์: IMARPE หน่วยงานวิจัยทางทะเลของรัฐบาลเปรู คานวณระดับ การจับปลาที่ยั่งยืน เพื่อกาหนดโควตาการจับปลาในแต่ละปี  เทคโนโลยี: เรือประมงพาณิชย์ทุกลาในเปรูจาเป็นต้องติดตั้งเครื่องติดตาม ผ่านดาวเทียมบนเรือ เพื่อให้สามารถตรวจสอบปริมาณการจับปลาว่าเป็นไป ตามโควตาหรือไม่ และไม่มีการละเมิดกฎการปิดพื้นที่จับปลาตามฤดูกาล  เหตุผลทางธุรกิจ: การกาหนดโควตาการจับปลาของเรือแต่ละลา (Individual Vessel Quota – IVQs) ในเปรู ช่วยให้เรือประมงสามารถวางแผนการออกเรือ ได้อย่างมีประสิทธิภาพกว่าเดิม ทาให้เรือประมงสามารถจับปลาและนาขึ้น เทียบท่าได้ในขณะที่ปลายังคงความสด สามารถนาไปผลิตปลาป่นคุณภาพสูง ได้ราคาดีกว่าเดิม 10% นอกจากนี้ต้นทุนยังลดลงจากการประหยัดน้ามัน และ การที่เรือประมงหลายลาถูกปลดระวาง ทาให้ได้อัตรากาไรสูงขึ้น
  40. 40. 40 การจัดการที่รวดเร็ว: ขั้นตอนการประกาศปิดเขตประมง  พฤษภาคม-กรกฎาคม และ สิงหาคม-กันยายน คือฤดูปิดปากอ่าวประจาปีในเปรู  ช่วงที่เกิดการเปลี่ยนแปลงกะทันหัน เช่น หาก พบลูกปลา (juvenile by-catch) ติดขึ้นมา มากกว่า 10% รัฐอาจสั่งปิดเขตประมงเป็นการ ชั่วคราวได้ โดยใช้เวลาเพียง 36 ชั่วโมงในการ ตัดสินใจ  โควตาการจับปลาถูกกาหนดบนพื้นฐานของ “ระดับการจับปลาที่ยั่งยืน” (sustainable yield) คานวณโดย IMARPE  หลักทั่วไปที่เปรูใช้คือ การจับปลาทั้งหมดต้อง เหลือชีวมวลที่สืบพันธุ์ได้ในทะเลไม่น้อยกว่า 5 ล้านตัน
  41. 41. 41 การวิเคราะห์ช่องว่าง การทาประมงยั่งยืนในประเทศเปรู กับกิจกรรมในห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นจังหวัดสงขลา ประเด็นสาคัญ การทาประมงยั่งยืนในเปรู ประมงไทย มาตรฐานที่กากับดูแลผู้ เล่นได้ทุกราย   ความพร้อมด้าน เทคโนโลยีและหน่วยงาน ทีรับผิดชอบ   เหตุผลทางธุรกิจที่ชัดเจน  
  42. 42. Thank you! ดาวน์โหลดรายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ได้ จาก www.salforest.com หน้า “Knowledge” 42

×