Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
31 กรกฎาคม 2559
สฤณี อาชวานันทกุล
บริษัท ปาสาละ จํากัด
สัมมนา “ในแวดวงเกษตรอินทรียไทย 2558 – 2559”
กลไกทางการเงินในการ
ส...
หัวขอสัมมนา
• วัตถุประสงคโครงการวิจัย
• สถานการณเกษตรอินทรียไทย ประโยชน และอุปสรรค
• กลไกสนับสนุนทางการเงินตางประเทศ...
วัตถุประสงคโครงการวิจัย
• เพื่อสํารวจกลไกทางการเงินที่เปนไปไดสําหรับการ
สนับสนุนการทําเกษตรอินทรียในประเทศไทยสําหรับ
เ...
พื้นที่เกษตรอินทรียขยายตัวตอเนื่อง แตตลาดในประเทศเล็กมาก
4
ที่มา: กรีนเนท, http://www.greennet.or.th/sites/default/file...
ตราเกษตรอินทรียหลักๆ ที่ใชในประเทศไทย
เกษตรกร กลุมเกษตรกร
ตลาดในประเทศ ตลาดสงออก
5
• ผลผลิตสูงขึ้น แตปกติตองรอหลัง “ระยะเปลี่ยนผาน”
(transition period) ไปแลว
6
ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติทางเศรษฐกิจ
• ตนทุนดานปจจัยการผลิต เชน ยากําจัดศัตรูพืช ปุย ฯลฯ ต่ํากวาระบบ
เกษตรเคมี และแตกตางกันตามชนิดของพืชและเวลาในการเพาะ...
• ระบบเกษตรอินทรียจะหลีกเลี่ยงการใชสารเคมีตางๆ ในกระบวนการ
เพาะปลูก สงผลใหเกษตรกรมีแนวโนมสุขภาพดีกวา
• การศึกษาในจั...
9
ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม
• ภาคเกษตรทั่วโลกปลอยกาซคารบอนไดออกไซดเทียบเทาประมาณ
10-12% ของกาซเร...
10
ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม (ตอ)
• เกษตรอินทรียมีศักยภาพในการบรรเทาภาวะโลกรอน
• เกษตรอินทรียปลอย...
11
• ชวยคงอินทรียวัตถุในดิน (FAO, 2007) เชน การปลูกพืชหมุนเวียนทําใหปริมาณ
ชีวมวลของพืชที่อยูใตดิน (รากพืช) มีมากกวา...
12
• เกษตรอินทรียชวยฟนฟูนิเวศบริการ (ecosystem services) เชน
 อนุรักษความหลากหลายทางชีวภาพ: เกษตรอินทรียมักเลือกใช...
13
อุปสรรคในชวงเปลี่ยนผาน: บทเรียนจากตางประเทศ
• ความเสี่ยงดานผลผลิต: ผลผลิตในชวงเปลี่ยนผานอาจไดนอยกวาผลผลิตจาก
เ...
14
• ปริมาณผลผลิตตอไรของเกษตรอินทรียในชวงเปลี่ยนผาน (3 ปแรก)
ลดลงเมื่อเทียบกับเกษตรเคมี ทําใหเกษตรกรมีรายไดจากการท...
15
กลไกทางการเงินภายใต Rural Development Policy (ยุโรป)
ที่มา: Pohl, 2009
ตัวอยางมาตรการภายใต RDP ซึ่งนํามาใชสนับสนุนเ...
16
Area Payment อยางเดียวไมเพียงพอ
ที่มา: Sanders, Stolze,
& Padel, 2011
17
ตลาดคารบอนกับเกษตรอินทรีย
• ยังไมมีระเบียบวิธีคํานวณสําหรับเกษตรอินทรียโดยเฉพาะ เพื่อซื้อขายใน
ตลาดคารบอนเครดิต
• ...
18
กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: ภาครัฐ
• งบประมาณ 4.8 พันลานบาท ในแผนยุทธศาสตรการพัฒนาเกษตร
อินทรียแหงชาติ ฉบับที่ ...
19
กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: คารบอนเครดิต
• Thailand Voluntary Emission Reduction Program (T-VER)
คือ โครงการลดกาซ...
กระบวนการของกลไก T-VER
20
21
กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: LESS
• อบก. จัดทําโครงการ Low Emission Support Scheme (LESS) เพื่อ
เชิญชวนใหทุกภาคสวน...
22
กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา
• “Green Credit” ของ ธกส. มีวัตถุประสงคเพื่อสงเสริมการผลิตทาง
กา...
23
กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: Forward & Grant
• อีกสองกลไกที่ยังไมมีในไทย แตทีมวิจัยเห็นวาควรคาแกการทดลองสํารวจ
...
24
ผลการสํารวจความสนใจจากองคกร (ฝงอุปสงค)
• องคกรธุรกิจสวนใหญสนใจ T-VER
และ LESS เนื่องจากมองวาสามารถ
เชื่อมโยงกับ...
25
โจทยวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) ฝงอุปทาน
• เก็บขอมูลลักษณะพื้นที่การเกษตร กระบวนการเพาะปลูกขาว และการจั...
26
ต.หนองแสง มหาสารคาม: รายได vs. คาใชจายเกษตรกร
ตนทุนการผลิตขาวเคมี บาท/ไร ตนทุนการผลิตขาวอินทรีย* บาท/ไร
1. เ...
27
เกษตรกรเคมี 64%“สนใจ”จะเปลี่ยน แตเห็นอุปสรรคมาก
12
11
9
7
5
3 3
2 2 2
1 1 1 1
0
2
4
6
8
10
12
14
จํานวน(จาก32ราย)
เหตุ...
11
6
5
4
3 3
1 1 1 1
0
2
4
6
8
10
12
จํานวน(จาก32ราย)
ปจจัยที่มองวาเปนอุปสรรคตอการเปลี่ยนไปทําเกษตรอินทรีย
เกษตรกรเคม...
29
ปจจัยที่สําคัญที่สุดในการหาเงินกู: เกษตรกร ต.หนองแสง
ปจจัย
ระดับความสําคัญ (1=สําคัญที่สุด)
เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี
...
30
กลไกทางการเงิน เรียงตามลําดับความสนใจ และเหตุผล
1. เงินใหเปลา
เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 36) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (...
31
4. LESS
เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 32) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 18)
ชัดเจนวาขายไดแนๆ 12 (38%) ไมคิดวาจะสงได ผ...
32
ต.นิลเพชร นครปฐม: รายได vs. คาใชจายเกษตรกร
*หมายเหตุ: ไมรวมคาใชจายในการรับรองเกษตรอินทรีย
ตนทุนการผลิตขาวเคม...
33
ปจจัยที่สําคัญที่สุดในการหาเงินกู: เกษตรกร ต.นิลเพชร
ปจจัย
ระดับความสําคัญ (1=สําคัญที่สุด)
เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี
...
34
กลไกทางการเงิน เรียงตามลําดับความสนใจ
ลําดับ เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี
1 T-VER สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา
2 เงินใหเปลา LESS
3...
35
สรุปความสนใจของฝงอุปทาน และฝงอุปสงค
อันดับ
พื้นที่วิจัย จ.นครปฐม พื้นที่วิจัย จ.มหาสารคาม
ฝงอุปสงค
เกษตรอินทรีย...
36
การสรางแบบจําลองทางการเงิน
กลไกทางการเงิน Base Case – สมมุติฐาน Best Case – goal seek
สมมุติฐานหลัก ตนทุนการเพาะปลูกแ...
37
ผลแบบจําลองทางการเงิน: base case มหาสารคาม
*หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเ...
38
*หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน
ผลแบบจําลองทางการเงิน: base case นครปฐม
39
สรุปผลแบบจําลองทางการเงิน กรณีฐาน (base case)
• กระแสเงินสดทุกกลไกทางการเงินติดลบ ยกเวน LESS ที่เริ่มติดลบในปที่ 1.75...
40
• LESS: บริษัทตองสนับสนุนเฉลี่ย 116,300 บาท (มหาสารคาม) หรือ 106,900 บาท
(นครปฐม) ตอครัวเรือนในปแรก แตหลังจากนั้นกร...
41
ผลแบบจําลองทางการเงิน: best case มหาสารคาม
*หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเ...
42
ผลแบบจําลองทางการเงิน: best case นครปฐม
*หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน
43
สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ
• การจัดทําแบบจําลองทางการเงินคอนขาง “อนุรักษนิยม”
o สมมุติวาเกษตรกรไมมีรายไดอื่นใดน...
44
สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ (ตอ)
• พื้นที่ “อุดมคติ” สําหรับ T-VER:
o พื้นที่การเกษตรรวมของโครงการควรมีขนาดใหญมากพอ ...
45
สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ (ตอ)
• แมยังไมมีแรงจูงใจทางการเงินใดที่เปน “ยาวิเศษ” แตแนวทางหนึ่งที่เปนไปคือ
การรวม...
ปาสาละคือใคร?
“Sustainable Business Accelerator”
ปาสาละเปนบริษัท “ปลูกธุรกิจที่ยั่งยืน” แหงแรกในประเทศไทย เปาหมายของเ...
บริการของปาสาละ
การเผยแพร
ความรูเกี่ยวกับ
ธุรกิจที่ยั่งยืน
การสรางความรู
เกี่ยวกับธุรกิจที่
ยั่งยืน
การสราง
เครือขา...
ลูกคาและผูใหทุนวิจัย (บางสวน)
48
ทําความรูจักเราที่
www.salforest.com
http://www.facebook.com/SalforestCo
สนใจติดตอ
info@salforest.com
02 258 7383
บริษัท...
50
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

กลไกทางการเงินในการสนับสนุนเกษตรกรให้เข้าสู่เกษตรอินทรีย์

452 views

Published on

สไลด์ประกอบการแถลงผลการวิจัย โครงการ "กลไกทางการเงินในการสนับสนุนเกษตรกรให้เข้าสู่เกษตรอินทรีย์" ในงาน Organic & Natural Expo 2016 วันที่ 31 กรกฎาคม 2559 ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ ดาวน์โหลดงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ได้ที่ www.salforest.com

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

กลไกทางการเงินในการสนับสนุนเกษตรกรให้เข้าสู่เกษตรอินทรีย์

  1. 1. 31 กรกฎาคม 2559 สฤณี อาชวานันทกุล บริษัท ปาสาละ จํากัด สัมมนา “ในแวดวงเกษตรอินทรียไทย 2558 – 2559” กลไกทางการเงินในการ สนับสนุนเกษตรกรใหเขาสูเกษตรอินทรีย
  2. 2. หัวขอสัมมนา • วัตถุประสงคโครงการวิจัย • สถานการณเกษตรอินทรียไทย ประโยชน และอุปสรรค • กลไกสนับสนุนทางการเงินตางประเทศ • กลไกสนับสนุนทางการเงินในประเทศ • การทดสอบกลไกสนับสนุนทางการเงิน • ผลการวิจัย • สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ 2
  3. 3. วัตถุประสงคโครงการวิจัย • เพื่อสํารวจกลไกทางการเงินที่เปนไปไดสําหรับการ สนับสนุนการทําเกษตรอินทรียในประเทศไทยสําหรับ เกษตรกรรายยอย • เพื่อทดสอบกลไกทางการเงินที่เปนไปไดกับชุมชนเกษตรกร สองแหงในประเทศไทย ซึ่งสมาชิกโดยรวมยังขาดแรงจูงใจ ในการเปลี่ยนไปทําเกษตรอินทรียในระยะยาว 3
  4. 4. พื้นที่เกษตรอินทรียขยายตัวตอเนื่อง แตตลาดในประเทศเล็กมาก 4 ที่มา: กรีนเนท, http://www.greennet.or.th/sites/default/files/Thai%20OA%2015.pdf 1.43 ลานลานบาท มูลคาตลาดสินคาออรแกนิก ในประเทศ 514 ลานบาท มูลคาตลาดอาหารในประเทศ คิดเปนนอยกวา 0.0004% !
  5. 5. ตราเกษตรอินทรียหลักๆ ที่ใชในประเทศไทย เกษตรกร กลุมเกษตรกร ตลาดในประเทศ ตลาดสงออก 5
  6. 6. • ผลผลิตสูงขึ้น แตปกติตองรอหลัง “ระยะเปลี่ยนผาน” (transition period) ไปแลว 6 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติทางเศรษฐกิจ
  7. 7. • ตนทุนดานปจจัยการผลิต เชน ยากําจัดศัตรูพืช ปุย ฯลฯ ต่ํากวาระบบ เกษตรเคมี และแตกตางกันตามชนิดของพืชและเวลาในการเพาะปลูก (Setboonsarng, Leung, and Cai, 2006) • ตนทุนดานแรงงาน อาจสูงกวา ต่ํากวา หรือเทากับเกษตรเคมี • ราคาสวนเพิ่ม (price premium) จากเกษตรอินทรียทําใหเกษตรกรได กําไรดีกวาเกษตรเคมี แตตองผานการรับรอง • กรณีที่ภาครัฐมีนโยบายสนับสนุนเกษตรเคมีจนกลไกตลาดบิดเบี้ยว เกษตรอินทรียก็อาจใหผลตอบแทนนอยกวา (Rasul & Thapa, 2004) 7 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติทางเศรษฐกิจ (ตอ)
  8. 8. • ระบบเกษตรอินทรียจะหลีกเลี่ยงการใชสารเคมีตางๆ ในกระบวนการ เพาะปลูก สงผลใหเกษตรกรมีแนวโนมสุขภาพดีกวา • การศึกษาในจังหวัดมหาสารคาม ประเทศไทย ในป 2010 พบวาเกษตรกร ที่เคยประสบปญหาสุขภาพมีแนวโนมที่จะหันมาทําเกษตรอินทรียเปน พิเศษ (Thapa & Rattanasuteerakul, 2010) • การศึกษาคาใชจายของเกษตรกรในภาคเหนือ และภาค ตะวันออกเฉียงเหนือในไทย พบวาคาใชจายในการรักษาพยาบาลของ ชาวนาเคมีสูงกวาของชาวนาอินทรียกวารอยละ 56 (Setboonsarng, 2008) 8 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสุขภาพ
  9. 9. 9 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม • ภาคเกษตรทั่วโลกปลอยกาซคารบอนไดออกไซดเทียบเทาประมาณ 10-12% ของกาซเรือนกระจกทั้งหมด (IPCC, 2007) • สําหรับประเทศไทย จากผลการศึกษาขององคการบริหารจัดการ กาซเรือนกระจก (องคการมหาชน) ในป 2012 พบวา ภาคเกษตร ปาไม และการใชประโยชนที่ดิน ปลอยกาซเรือนกระจกเทากับ 55.71 ลานตันคารบอนไดออกไซดเทียบเทา คิดเปน 15.89% ของปริมาณการปลอยกาซเรือนกระจกทั้งหมดของไทย
  10. 10. 10 ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม (ตอ) • เกษตรอินทรียมีศักยภาพในการบรรเทาภาวะโลกรอน • เกษตรอินทรียปลอยกาซเรือนกระจกนอยกวาเกษตรเคมี เชน  ใชเครื่องจักรกลนอยกวา ใชพลังงานจากเชื้อเพลิงฟอสซิลต่ํากวา และไมใช ปุยเคมี จึงทําใหใชพลังงานนอยกวาเกษตรเคมี (Panyakul, 2012; Hepperly et al., 2008)  โดยเฉลี่ย ปุยที่ใชในระบบเกษตรอินทรียจะมีปริมาณไนโตรเจนนอยกวา ปุยเคมีรอยละ 36 จึงชวยลดการเกิดกาซไนตรัสออกไซด (Hepperly and Setboonsarng, 2015)  หลีกเลี่ยงการเผาอินทรียวัตถุ ชวยลดการปลอยกาซมีเทน (Niggli, Schmid, and Fliessbach, 2007)
  11. 11. 11 • ชวยคงอินทรียวัตถุในดิน (FAO, 2007) เชน การปลูกพืชหมุนเวียนทําใหปริมาณ ชีวมวลของพืชที่อยูใตดิน (รากพืช) มีมากกวาชีวมวลที่อยูบนดิน (ตนพืช) คารบอนใน ดินจึงเพิ่มขึ้น กิจกรรม CO2 N2O CH4 ใชเครื่องจักรนอยกวา  สนับสนุนการเพาะปลุกแบบปลูกถั่วผสม (Legumes)   สนับสนุนการเพาะปลูกหมุนเวียน   หลีกเลี่ยงปจจัยการผลิตที่กอใหเกิดการปลอย GHG (เชน ปุยเคมี)   หลีกเลี่ยงการปลูกพืช/เลี้ยงสัตวแบบหนาแนน    หลีกเลี่ยงการเผาอินทรียวัตถุ  ลดการไถพรวนดิน   ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม (ตอ)
  12. 12. 12 • เกษตรอินทรียชวยฟนฟูนิเวศบริการ (ecosystem services) เชน  อนุรักษความหลากหลายทางชีวภาพ: เกษตรอินทรียมักเลือกใชพันธุพืช พื้นบานที่มีความเหมาะสมกับสภาพนิเวศทองถิ่น มีการผสมเปด (Open Pollination) ทําใหเมล็ดพันธุมีความหลากหลายทางพันธุกรรมคอนขางสูง การหามใชสิ่งมีชีวิตดัดแปลงพันธุกรรม (Genetically Modified Organisms) และอนุรักษพืชพื้นถิ่น  ชวยทําใหทรัพยากรน้ําสะอาดขึ้น เนื่องจากเกษตรอินทรียหลีกเลี่ยงการใช สารเคมี จึงสามารถชวยลดการปนเปอนของสารประกอบไนโตรเจนและ ฟอสฟอรัสในแหลงน้ํา ประโยชนของเกษตรอินทรีย: มิติดานสิ่งแวดลอม (ตอ)
  13. 13. 13 อุปสรรคในชวงเปลี่ยนผาน: บทเรียนจากตางประเทศ • ความเสี่ยงดานผลผลิต: ผลผลิตในชวงเปลี่ยนผานอาจไดนอยกวาผลผลิตจาก เกษตรเคมี เนื่องจากสภาพดินยังไมไดรับการฟนฟู เกษตรกรกําลังอยูระหวาง การเรียนรูวิถีการเกษตรอินทรีย • ความเสี่ยงดานราคา: ในชวงที่ยังไมไดการรับรองเกษตรอินทรีย เกษตรกรอาจ ยังไมสามารถขายผลผลิตไดในราคาสวนเพิ่ม • ความเสี่ยงดานสถาบัน: ความไมแนนอนของนโยบายสนับสนุนจากภาครัฐ หรือนโยบายที่ลดแรงจูงใจใหทําเกษตรอินทรีย • ความเสี่ยงดานการเงิน: สถาบันการเงินยังเขาใจผิด เชน เชื่อวาไดผลผลิตต่ํา กวาเกษตรเคมี, การรับรองมีคาใชจายสูง
  14. 14. 14 • ปริมาณผลผลิตตอไรของเกษตรอินทรียในชวงเปลี่ยนผาน (3 ปแรก) ลดลงเมื่อเทียบกับเกษตรเคมี ทําใหเกษตรกรมีรายไดจากการทําเกษตร ลดลง รวมทั้งมีปญหาในการหาเงินทุนหมุนเวียน • เกษตรกรหลายรายมองวาเงื่อนไขในการขอรับรองสินคาเกษตรอินทรียยัง เขมงวดเกินไป (ADBI Survey Result, 2006; Bello. W. B, 2008) • คาใชจายในการรวบรวมและขนสงคอนขางสูง • เกษตรกรยังเขาไมถึงเทคโนโลยีการแปรรูปในขนาดที่เหมาะสม • นโยบายรับประกันราคาหรือจํานําสงผลบิดเบือนแรงจูงใจ อุปสรรคในชวงเปลี่ยนผาน: บทเรียนจากประเทศไทย
  15. 15. 15 กลไกทางการเงินภายใต Rural Development Policy (ยุโรป) ที่มา: Pohl, 2009 ตัวอยางมาตรการภายใต RDP ซึ่งนํามาใชสนับสนุนเกษตรอินทรีย • การฝกอบรม (มาตรการ 111) • เงินสนับสนุนพิเศษ (organic bonus) สําหรับเกษตรกรอายุนอยกวา 40 ป ที่เปลี่ยนมาทําเกษตรอินทรีย (มาตรการ 112) • เงินสนับสนุนการลงทุนในอุปกรณการเกษตร (มาตรการ 121) • เงินชดเชยคาใชจายสําหรับเกษตรกรที่อนุรักษปา อัตราสูงสุด 100% ไมเกิน 3 ป (มาตรการ 124) • เงินอุดหนุนผูที่เปลี่ยนไปทําเกษตรอินทรีย (มาตรการ 214)
  16. 16. 16 Area Payment อยางเดียวไมเพียงพอ ที่มา: Sanders, Stolze, & Padel, 2011
  17. 17. 17 ตลาดคารบอนกับเกษตรอินทรีย • ยังไมมีระเบียบวิธีคํานวณสําหรับเกษตรอินทรียโดยเฉพาะ เพื่อซื้อขายใน ตลาดคารบอนเครดิต • อยางไรก็ดี มีระเบียบวิธีในบางตลาดซึ่งนํามาปรับใชกับเกษตรอินทรียได อาทิ ระเบียบวิธีวัดการกักเก็บคารบอนในดิน (carbon sequestration soil) ของ IPCC AFOLU 2006 • โครงการที่มีลักษณะการใชที่ดินบางสวนใกลเคียงกับเกษตรอินทรีย อาทิ โครงการเกษตรที่ไมไถพรวน (no-till) และการจัดการพื้นที่วางเปลา การปลูกพืชคลุมดิน เปนตน มีการซื้อขายคารบอนเครดิตในตลาด Chicago Climate Exchange (CCX)
  18. 18. 18 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: ภาครัฐ • งบประมาณ 4.8 พันลานบาท ในแผนยุทธศาสตรการพัฒนาเกษตร อินทรียแหงชาติ ฉบับที่ 1 พ.ศ. 2551-2554 เนนการสงเสริมสนับสนุน การวิจัย ถายทอดความรูในการผลิตเกษตรอินทรียตามโครงการตางๆ เชน ขาวอินทรีย และผักอินทรีย • เนนการสนับสนุนใหเกษตรกรเขารวมโครงการเกษตรอินทรียที่ เฉพาะเจาะจงและดําเนินการโดยภาครัฐ ไมใชการใหสิทธิประโยชนแก เอกชนหรือชุมชนโดยตรง และยังไมมีการสนับสนุนเงินทุนโดยตรงแก เกษตรกร
  19. 19. 19 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: คารบอนเครดิต • Thailand Voluntary Emission Reduction Program (T-VER) คือ โครงการลดกาซเรือนกระจกที่องคการบริหารจัดการกาซเรือนกระจก (อบก.) พัฒนาขึ้นเพื่อสนับสนุนใหทุกภาคสวนมีสวนรวมในการลดกาซ เรือนกระจกในประเทศโดยสมัครใจ และสามารถนําเครดิตคารบอนหรือ "TVER" ไปขายในตลาดคารบอนภาคสมัครใจในประเทศได • เกษตรอินทรียนาจะเขาขายระเบียบวิธี “การใชปุยอยางถูกวิธีในพื้นที่ การเกษตร” และ “การกักเก็บคารบอนและลดการปลอยกาซเรือนกระจก ในสวนผลไม”
  20. 20. กระบวนการของกลไก T-VER 20
  21. 21. 21 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: LESS • อบก. จัดทําโครงการ Low Emission Support Scheme (LESS) เพื่อ เชิญชวนใหทุกภาคสวนมีสวนรวมในการลดกาซเรือนกระจกผานการทํา กิจกรรม “การแสดงความรับผิดชอบตอสังคมของธุรกิจ” (Corporate Social Responsibility) • องคกรธุรกิจสามารถสนับสนุนเกษตรอินทรีย และขอให อบก. พิจารณา รับรองผลการประเมินการลดกาซเรือนกระจกจากโครงการ และออก Letter of Recognition – LoR ให เพื่อเปนการประกาศเกียรติคุณให แกองคกร
  22. 22. 22 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา • “Green Credit” ของ ธกส. มีวัตถุประสงคเพื่อสงเสริมการผลิตทาง การเกษตรที่สะอาด ปลอดภัย โดยจะคิดดอกเบี้ยกับเกษตรกรหรือบุคคล ธรรมดาในอัตรา MRR (7%) และนิติบุคคลในอัตรา MLR (5%) ทั้งนี้ ธนาคารจะลดอัตราดอกเบี้ย (Rebate) ใหปละ 1% จนเหลืออัตรา ดอกเบี้ยปละ 4% หากผูกูสามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขพิเศษได ดังนี้ • ผานการตรวจสอบการดําเนินงานโดยธนาคาร • ไดรับการรับรองมาตรฐานอาหารปลอดภัยหรือเกษตรอินทรีย • สามารถชําระเงินตนและดอกเบี้ยไดตามกําหนด
  23. 23. 23 กลไกสนับสนุนเกษตรอินทรียในไทย: Forward & Grant • อีกสองกลไกที่ยังไมมีในไทย แตทีมวิจัยเห็นวาควรคาแกการทดลองสํารวจ ความสนใจจากเกษตรกรและองคกรตางๆ ไดแก สัญญาซื้อขายลวงหนา (forward) และเงินใหเปลา (grant) • Forward: องคกรจะเจรจาตกลงราคาผลผลิตกับเกษตรกร และชําระเงินใหแก เกษตรกรอินทรียลวงหนา จากนั้นเกษตรกรจะสงมอบผลผลิตเกษตรอินทรียใน อนาคตตามเงื่อนไขที่ตกลงลวงหนา • Grant: หนวยงานภาครัฐหรือเอกชนสนับสนุนเงินใหเปลาแกเกษตรกร โดย อาจกําหนดเงื่อนไข เชน ตองเขารับการอบรมเกี่ยวกับเกษตรอินทรีย, ตองทํา ตอเนื่องไมต่ํากวา 3 ป ฯลฯ
  24. 24. 24 ผลการสํารวจความสนใจจากองคกร (ฝงอุปสงค) • องคกรธุรกิจสวนใหญสนใจ T-VER และ LESS เนื่องจากมองวาสามารถ เชื่อมโยงกับกิจกรรมที่องคกรจะตอง ทําอยูแลว (ตามแผนการลดกาซ เรือนกระจก และการทํา CSR) • ภาครัฐมองวาควรทําโครงการขนาด ใหญเพื่อใหได scale มากพอ และควรสนับสนุนเงินทุนและองค ความรูในการแปรรูป
  25. 25. 25 โจทยวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) ฝงอุปทาน • เก็บขอมูลลักษณะพื้นที่การเกษตร กระบวนการเพาะปลูกขาว และการจัดหา เงินทุนของเกษตรกร เปรียบเทียบระหวางเกษตรกรที่ทําเกษตรอินทรีย กับ เกษตรกรที่ทําเกษตรเคมี • สอบถามทัศนะเรื่องอุปสรรคในการทําเกษตรอินทรียจากเกษตรกรทั้งสองกลุม • คนหาปจจัยที่เกษตรกรคํานึงถึงในการกูยืมเงินสําหรับการเกษตร • เรียงลําดับความสนใจ และศึกษาความกังวลที่เกษตรกรมีตอกลไกทางการเงิน เพื่อสนับสนุนเกษตรอินทรีย 5 รูปแบบ ไดแก T-VER, LESS, สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา, สัญญาซื้อขายลวงหนา และเงินใหเปลา
  26. 26. 26 ต.หนองแสง มหาสารคาม: รายได vs. คาใชจายเกษตรกร ตนทุนการผลิตขาวเคมี บาท/ไร ตนทุนการผลิตขาวอินทรีย* บาท/ไร 1. เตรียมดิน 650 1. เตรียมดิน 650 2. เมล็ดพันธุ 223 2. เมล็ดพันธุ 40 3. แรงงาน-หวานเมล็ด - 3. แรงงาน-หวานเมล็ด - 4. ปุยเคมี 599 4. ปุยอินทรีย 1,150 5. ฮอรโมน - 5. ฮอรโมน 50 6. น้ํา 199 6. น้ํา 199 7. แรงงาน-เก็บเกี่ยว 650 7. แรงงาน-เก็บเกี่ยว 650 8. แรงงาน-ไถพรวน 375 8. แรงงาน-ไถพรวน 450 รวมตนทุนขาวเคมี 2,696 รวมตนทุนขาวอินทรีย 3,189 รายได: ราคา 9.94 บาท/กก. x ผลผลิต เฉลี่ย 307.7 กก. ตอไร 3,059 รายได: ราคา 11.5 บาท/กก. x ผลผลิต เฉลี่ย 377 กก. ตอไร 4,336 กําไรสุทธิตอไรจากขาวเคมี 362 กําไรสุทธิตอไรจากขาวอินทรีย 1,147 *หมายเหตุ: ไมรวมคาใชจายในการรับรองเกษตรอินทรีย
  27. 27. 27 เกษตรกรเคมี 64%“สนใจ”จะเปลี่ยน แตเห็นอุปสรรคมาก 12 11 9 7 5 3 3 2 2 2 1 1 1 1 0 2 4 6 8 10 12 14 จํานวน(จาก32ราย) เหตุผลที่สนใจเกษตรอินทรีย
  28. 28. 11 6 5 4 3 3 1 1 1 1 0 2 4 6 8 10 12 จํานวน(จาก32ราย) ปจจัยที่มองวาเปนอุปสรรคตอการเปลี่ยนไปทําเกษตรอินทรีย เกษตรกรเคมี 64%“สนใจ”จะเปลี่ยน แตเห็นอุปสรรคมาก (ตอ) 28
  29. 29. 29 ปจจัยที่สําคัญที่สุดในการหาเงินกู: เกษตรกร ต.หนองแสง ปจจัย ระดับความสําคัญ (1=สําคัญที่สุด) เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี อัตราดอกเบี้ยต่ํา 2 1 มีหลักทรัพยไปใชเปนหลักประกัน 1 - ความจําเปน (ตองกูหรือไม) 1 - ความยืดหยุน (เชน สงชาไดบางเดือนถาหมุนไมทัน) - 2 ความเปนมิตร / ความนาเชื่อถือของเจาหนี้ 3 3 ขนาดเงินผอนตองวด 4 4 ความสะดวก - 5 อายุสินเชื่อ (ยิ่งยาวยิ่งดี) - 6
  30. 30. 30 กลไกทางการเงิน เรียงตามลําดับความสนใจ และเหตุผล 1. เงินใหเปลา เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 36) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 14) มีรายไดเพิ่ม 24 (67%) ไมคิดวาครอบครัวจะเห็นดวย 3 (21%) สนใจถาไมมีเงื่อนไข 2 (5%) ยากเกินไป 3 (21%) 2. T-VER เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 32) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 18) มีรายไดเพิ่ม 11 (34%) ยากเกินไป 5 (28%) อินทรียจะชวยปรับปรุงดิน 6 (19%) ไมคิดวาครอบครัวจะเห็นดวย 2 (11%) ที่นาคุณภาพต่ําเกินไป 2 (11%) ไมเขาใจกลไก 2 (11%) 3. สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 32) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 18) ลดภาระหนี้ 20 (63%) ที่นาทําอินทรียไมได ดินไมดี 3 (17%) คิดวาจะไดราคาสวนเพิ่ม 1 (3%) ไมคิดวาครอบครัวจะเห็นดวย 2 (11%)
  31. 31. 31 4. LESS เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 32) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 18) ชัดเจนวาขายไดแนๆ 12 (38%) ไมคิดวาจะสงได ผลผลิตนอยไป 4 (22%) คาดวาจะขายไดราคาดีกวาตลาด 4 (13%) ไมคิดวาครอบครัวจะเห็นดวย 3 (17%) รูสึกดีกวาไปขายใหโรงสี 3 (9%) ที่นาทําอินทรียไมได ดินไมดี 2 (11%) 5. สัญญาซื้อขายลวงหนา เหตุผลที่สนใจ จํานวน (จาก 22) เหตุผลที่ไมสนใจ จํานวน (จาก 28) มีรายไดเพิ่ม 15 (68%) กลัวเปนหนี้มากกวาเดิม 9 (32%) กลัวสัญญาแลวสงมอบไมได 8 (29%) กลไกทางการเงิน เรียงตามลําดับความสนใจ และเหตุผล (ตอ)
  32. 32. 32 ต.นิลเพชร นครปฐม: รายได vs. คาใชจายเกษตรกร *หมายเหตุ: ไมรวมคาใชจายในการรับรองเกษตรอินทรีย ตนทุนการผลิตขาวเคมี บาท/ไร ตนทุนการผลิตขาวอินทรีย บาท/ไร 1. เตรียมดิน 335 1. เตรียมดิน 470 2. เมล็ดพันธุ 545 2. เมล็ดพันธุ 325 3. แรงงาน-หวานเมล็ด 50 3. แรงงาน-หวานเมล็ด 50 4. ปุยเคมี 647 4. ปุยอินทรีย 680 5. แรงงาน-ใสปุย 100 5. แรงงาน-ใสปุย 100 6. ยาฆาแมลงและฆาหนอน 1,328 6. สมุนไพร 110 7. น้ํา 40 7. น้ํา 40 8. เชื้อเพลิง 261 8. เชื้อเพลิง 360 9. แรงงาน-เก็บเกี่ยว 300 9. แรงงาน-เก็บเกี่ยว 325 10. ขนสง 91 10. ขนสง 91 รวมตนทุนการผลิคขาวเคมี 3,697 รวมตนทุนการผลิตขาวอินทรีย 2,551 รายได: ราคา 6.92 บาท/กก. x ผลผลิตเฉลี่ย 781.67 กก. ตอไร 5,409 รายได: ราคา 7 บาท/กก. x ผลผลิตเฉลี่ย 655 กก. ตอไร 4,585 กําไรสุทธิจากขาวเคมี 1,712 กําไรสุทธิจากขาวอินทรีย 2,034
  33. 33. 33 ปจจัยที่สําคัญที่สุดในการหาเงินกู: เกษตรกร ต.นิลเพชร ปจจัย ระดับความสําคัญ (1=สําคัญที่สุด) เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี อัตราดอกเบี้ยต่ํา 2 1 ความยืดหยุน (เชน สงชาไดบางเดือนถาหมุนไมทัน) 1 2 ความนาเชื่อถือของเจาหนี้ - 2 ความถี่ของงวดการผอน 2 - มีหลักทรัพยไปใชเปนหลักประกัน - 3 มีเงินกูฉุกเฉิน 3 - ความจําเปน (ตองกูหรือไม) - 4
  34. 34. 34 กลไกทางการเงิน เรียงตามลําดับความสนใจ ลําดับ เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี 1 T-VER สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา 2 เงินใหเปลา LESS 3 สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา สัญญาซื้อขายลวงหนา 4 สัญญาซื้อขายลวงหนา T-VER 5 LESS เงินใหเปลา • เกษตรกรที่ทํานาเคมีมีความเห็นตอกลไกทางการเงินทั้ง 5 รูปแบบ แตกตางจากเกษตรกรที่ ทําเกษตรอินทรียอยางมีนัยสําคัญ ไมเหมือนกับมหาสารคามซึ่งเกษตรกรมองคลายกัน • เกษตรกรอินทรียสนใจ T-VER ที่สุด เพราะมองวาเปน “โบนัส” ของกิจกรรมที่ทําอยูแลว เกษตรกรเคมีสนใจสินเชื่อดอกเบี้ยต่ําที่สุดเพราะมองวาจะมาชวยลดภาระหนี้
  35. 35. 35 สรุปความสนใจของฝงอุปทาน และฝงอุปสงค อันดับ พื้นที่วิจัย จ.นครปฐม พื้นที่วิจัย จ.มหาสารคาม ฝงอุปสงค เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี เกษตรอินทรีย เกษตรเคมี 1 T-VER สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา เงินใหเปลา เงินใหเปลา T-VER & LESS 2 เงินใหเปลา LESS T-VER T-VER & สินเชื่อ ดอกเบี้ยต่ํา & LESS เงินใหเปลา & สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา 3 สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา Forward LESS & สินเชื่อ ดอกเบี้ยต่ํา สัญญาซื้อขาย ลวงหนา สัญญาซื้อขาย ลวงหนา 4 สัญญาซื้อขาย ลวงหนา T-VER สัญญาซื้อขาย ลวงหนา 5 LESS เงินใหเปลา
  36. 36. 36 การสรางแบบจําลองทางการเงิน กลไกทางการเงิน Base Case – สมมุติฐาน Best Case – goal seek สมมุติฐานหลัก ตนทุนการเพาะปลูกและรายไดจากการขายขาวอินทรียในปที่ 1 – 7 เทากันหมดไมมีการ เปลี่ยนแปลงใดๆ T-VER ราคา (บาท/ตันคารบอน) 200 606,450 (มหาสารคาม) 616,676 (นครปฐม) สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา : % วงเงินตอ ตนทุนการเพาะปลูกทั้งหมด 60% 60% LESS ใหงบ CSR LESS ในปที่ 1 เพียงปเดียวใน อัตรา 100% ของตนทุนการเพาะปลูกและ คาใชจายในครัวเรือน ใหงบ CSR LESS ในชวงปที่ 1 ในอัตรา 100% และปรับลดลงปละ 15% ในชวงปที่ 2 – 5 และ สนับสนุนงบในปที่ 6-7 ที่อัตรา 40% สัญญาซื้อขายลวงหนา 20% ราคาสวนเพิ่มจากราคาตลาด 247% ราคาสวนเพิ่มจากราคาตลาด เงินใหเปลา ใหเงินสนับสนุนในสวนตนทุนการเพาะปลูก อยางเดียว โดยใหในปที่ 1 - 3 ในอัตรา 100% ของตนทุนการเพาะปลูก ใหเงินสนับสนุนในสวนตนทุนการเพาะปลูกและ คาใชจายในครัวเรือน โดยใหในปที่ 1 - 5 ใน อัตรา 100% ของตนทุนการเพาะปลูก • Base case: ใชสมมุติฐานตามจริง โดยใหครัวเรือนมีรายไดทั้งหมดจากการปลูกขาวเทานั้น ใช ตัวเลขคาใชจายในครัวเรือน 6,600 บาทตอเดือนตอครัวเรือน • Best case: goal seek เงื่อนไขทางการเงินที่จะทําใหเงินสดสุทธิแตละปไมติดลบ
  37. 37. 37 ผลแบบจําลองทางการเงิน: base case มหาสารคาม *หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน
  38. 38. 38 *หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน ผลแบบจําลองทางการเงิน: base case นครปฐม
  39. 39. 39 สรุปผลแบบจําลองทางการเงิน กรณีฐาน (base case) • กระแสเงินสดทุกกลไกทางการเงินติดลบ ยกเวน LESS ที่เริ่มติดลบในปที่ 1.75 และในชวงปที่ 2 – 7 ทุกกลไกทางการเงินติดลบทั้งหมด เนื่องจากลําพังรายไดจาก การขายขาวอินทรีย ไมเพียงพอตอตนทุนการเพาะปลูกและคาใชจายในครัวเรือน • T-VER: ราคาคารบอนเครดิตในตลาดอยูที่ 200 บาทตอตันคารบอน พื้นที่ตําบล หนองแสง จังหวัดมหาสารคาม ไดปริมาณคารบอน 4.70 ตันตอป ตอพื้นที่ 220.75 ไร และพื้นที่ตําบลนิลเพชร จังหวัดนครปฐม ไดปริมาณคารบอน 1.49 ตันตอปตอ พื้นที่ 38 ไร ไมเพียงพอตอตนทุนการเพาะปลูกและคาใชจายครัวเรือน
  40. 40. 40 • LESS: บริษัทตองสนับสนุนเฉลี่ย 116,300 บาท (มหาสารคาม) หรือ 106,900 บาท (นครปฐม) ตอครัวเรือนในปแรก แตหลังจากนั้นกระแสเงินสดสุทธิของเกษตรกรจะ ติดลบ • สินเชื่อดอกเบี้ยต่ํา: สวนตางดอกเบี้ยที่ลดลงชวยแบงเบาภาระดอกเบี้ยของเกษตรกร ไดนอยมาก ประกอบกับรายไดจากการขายขาวอินทรียไมเพียงพอตอคาใชจาย ครัวเรือนอยูแลว • สัญญาซื้อขายลวงหนา: ราคาสวนเพิ่ม 20% จากตลาดไมพอ • เงินใหเปลา: ให 100% ของตนทุนการเพาะปลูกเทานั้น (27,700-37,100 บาทตอ ครัวเรือนตอป) สามปแรก ไมเพียงพอ สรุปผลแบบจําลองทางการเงิน กรณีฐาน (base case) (ตอ)
  41. 41. 41 ผลแบบจําลองทางการเงิน: best case มหาสารคาม *หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน
  42. 42. 42 ผลแบบจําลองทางการเงิน: best case นครปฐม *หมายเหตุ: CA = เกษตรเคมี, OA = เกษตรอินทรีย, CF = กระแสเงินสดสุทธิของครัวเรือน
  43. 43. 43 สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ • การจัดทําแบบจําลองทางการเงินคอนขาง “อนุรักษนิยม” o สมมุติวาเกษตรกรไมมีรายไดอื่นใดนอกจากการขายขาว, โครงสราง รายไดและคาใชจายของเกษตรอินทรียไมเปลี่ยนแปลงตลอด 7 ป และ รายจายอื่นไมเปลี่ยนแปลง (เชน รายจายดานสุขภาพ ซึ่งมีงานวิจัยระบุ วาลดลงหลังจากทําเกษตรอินทรีย) • กลไก T-VER และ LESS เปรียบเสมือนเปนการจาย “เงินโบนัส” เพื่อชดเชย ใหเกษตรกรที่มีสวนชวยสรางผลกระทบในเชิงบวกตอสิ่งแวดลอม ในอนาคตจึง ควรมีการศึกษาเกี่ยวกับกลไกทั้งสองในเบื้องลึก
  44. 44. 44 สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ (ตอ) • พื้นที่ “อุดมคติ” สําหรับ T-VER: o พื้นที่การเกษตรรวมของโครงการควรมีขนาดใหญมากพอ (อยางต่ํา 1,000 ไร) o พื้นที่เกษตรเดิมเคยใชปุยเคมีในปริมาณมาก และมีดินคุณภาพต่ํา • ควรมีการศึกษาเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตรวจวัดปริมาณอินทรียวัตถุในดิน ในระยะยาว เพื่อนําขอมูลไปพัฒนาสูตรการคํานวณปริมาณกาซเรือน กระจก • ราคาคารบอนเครดิตของ T-VER และ LESS อาจมีราคาสูงกวาคารบอน เครดิตในโครงการอื่นๆ ซึ่งเปนไปไดเนื่องจากเปนการซื้อขายแบบ over- the-counter
  45. 45. 45 สรุปผลการวิจัย และขอเสนอแนะ (ตอ) • แมยังไมมีแรงจูงใจทางการเงินใดที่เปน “ยาวิเศษ” แตแนวทางหนึ่งที่เปนไปคือ การรวมแรงจูงใจทางการเงินหลายๆ รูปแบบเขาดวยกัน และอาศัยความรวมมือ จากผูมีสวนไดเสียหลายกลุม • ภาครัฐสามารถสนับสนุนการทําเกษตรอินทรียโดยทั่วไป มากกวาที่จะเลือก สนับสนุนอยางจําเพาะเจาะจงเปนรายโครงการ และควรกําหนดหลักเกณฑและ เงื่อนไขการสนับสนุนที่เขาใจงาย • การเกษตรลวนตองเผชิญกับความไมแนนอน ดังนั้นเครื่องมือทางการเงินที่สามารถ ชวยบริหารจัดการความเสี่ยงของเกษตรกร จึงสามารถสนับสนุนการทําเกษตร อินทรียในประเทศไทยไดอยางมีประสิทธิภาพมากขึ้น
  46. 46. ปาสาละคือใคร? “Sustainable Business Accelerator” ปาสาละเปนบริษัท “ปลูกธุรกิจที่ยั่งยืน” แหงแรกในประเทศไทย เปาหมายของเราคือ จุดประกายและดําเนินวาทกรรมสาธารณะเกี่ยวกับธุรกิจที่ยั่งยืน ผานการจัดสัมมนา อบรม ประชุมเชิงปฏิบัติการ ผลิตสื่อสิ่งพิมพและออนไลน รวมทั้งผลิตงานวิจัยใน ประเด็นความยั่งยืนในประเทศไทย และสงเสริมการวัดผลตอบแทนทางสังคม 46
  47. 47. บริการของปาสาละ การเผยแพร ความรูเกี่ยวกับ ธุรกิจที่ยั่งยืน การสรางความรู เกี่ยวกับธุรกิจที่ ยั่งยืน การสราง เครือขาย เกี่ยวกับธุรกิจที่ ยั่งยืน อบรม หนังสือ ทัวร วิจัย วางระบบ ประเมิน ผลลัพธ สัมมนา 47
  48. 48. ลูกคาและผูใหทุนวิจัย (บางสวน) 48
  49. 49. ทําความรูจักเราที่ www.salforest.com http://www.facebook.com/SalforestCo สนใจติดตอ info@salforest.com 02 258 7383 บริษัท ปาสาละ จํากัด 2 สุขุมวิท 43, คลองตันเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ 10110 49
  50. 50. 50

×