Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Mapping Shrimp Feed Supply Chain in Songkhla Province to Facilitate Feed Dialogue

1,696 views

Published on

"การจัดทำแผนที่ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมการผลิตปลาป่นในจังหวัดสงขลา เพื่อสนับสนุนการปรับปรุงมาตรฐานความยั่งยืนในการผลิต" โดย ทีมวิจัย บริษัท ป่าสาละ จำกัด เสนอต่อ อ๊อกแฟม (ประเทศไทย) - สไลด์ประกอบรายงานวิจัยหัวข้อเดียวกัน ดาวน์โหลดได้ที่ www.salforest.com

Published in: Education
  • Be the first to comment

Mapping Shrimp Feed Supply Chain in Songkhla Province to Facilitate Feed Dialogue

  1. 1. 1 สรุปผลโครงการวิจัย “การจัดทาแผนที่ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมการผลิตปลาป่นในจังหวัด สงขลา เพื่อสนับสนุนการปรับปรุงมาตรฐานความยั่งยืนในการผลิต” (Mapping Shrimp Feed Supply Chain in Songkhla Province to Facilitate Feed Dialogue) เสนอต่อ อ็อกแฟม ประเทศไทย 25 มีนาคม 2557 หัวหน้าโครงการ: สฤณี อาชวานันทกุล ทีมวิจัย: เจมส์ ทรู, ศรีสกุล ภิรมย์วรากร (มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์) ภัทราพร แย้มละออ, กรณิศ ตันอังสนากุล, ศศิวิมล คล่องอักขระ บริษัท ป่าสาละ จากัด : www.salforest.com
  2. 2. 2 สรุปผลการวิจัย  อุตสาหกรรมปลาป่นส่งผลต่อระบบนิเวศและวิถีชีวิตของชุมชนชาวประมง พื้นบ้าน  พยุงให้การประมงแบบทาลายล้างดาเนินต่อไป เนื่องจากเป็นตลาดหลัก ของ “ปลาเป็ด” ซึ่งรวมถึงลูกปลาและปลาขนาดเล็กที่ติดไปกับอวนประมง  สงขลาผลิตปลาป่นมากเป็นอันดับ 2 ของประเทศ และเป็นอันดับ 1 ของภาคใต้ คิดเป็น 12.03% ของผลผลิตทั้งประเทศในปี 2554 ปัจจุบันเหลือโรงงาน 9 แห่ง  ปี 2556 ผู้ผลิตปลาป่น 8 ราย จาก 9 รายในสงขลา ผลิตปลาป่นรวม 28,509 ตัน  ใช้วัตถุดิบ 100,215 ตัน >>เศษซาก 79,965 ตัน (80%), ปลาตัว 20,250 ตัน (20%) ในจานวนนี้เป็นปลาเป็ด 5,760 ตัน  ผลผลิต 66% (18,814 ตัน) ขายให้ผู้ผลิตอาหารสัตว์ รายใหญ่ได้แก่ ซีพี เอฟ 45%, เบทาโกร 17%, ไทยยูเนี่ยนฟีดมิลล์ 11%
  3. 3. 3 สรุปผลการวิจัย  ปลาป่นที่ผลิตจากปลาเป็ด 1,527 ตัน ขายให้  ซีพีเอฟ 37.6% หรือ 575 ตัน > ตรวจสอบที่มาได้ 300 ตัน  ฟาร์ม 19.7% หรือ 300 ตัน > ทั้งหมดตรวจสอบที่มาได้  โบรกเกอร์ 42.7% หรือ 652 ตัน > ทั้งหมดตรวจสอบที่มาไม่ได้  ระบบรับรองปลาป่น  ผู้ผลิตอาหารสัตว์ที่เข้าร่วมมีเพียงซีพีเอฟ  ตรวจสอบได้เพียงเอกสาร ไม่สามารถตรวจสอบกิจกรรมประมงที่เกิดขึ้นจริงได้  ยังคงมีตลาดรองรับปลาเป็ดทุกรูปแบบ  บทเรียนจากเปรู : การประมงที่ยั่งยืน  มาตรฐานที่กากับผู้เล่นได้ทุกคน ใช้กฎหมายควบคู่กับการกากับดูแลของเอกชน  ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีในการกากับดูแลและตรวจสอบ  ค้นหา “เหตุผลทางธุรกิจ” ที่ชัดเจน เพราะเป็นแรงจูงใจที่มีประสิทธิภาพ
  4. 4. ความสาคัญและที่มาของการศึกษาวิจัย 4  ปลาป่นเป็นวัตถุดิบสาคัญในการผลิตอาหารสัตว์  วัตถุดิบอย่างหนึ่งของปลาป่นคือ “ปลาเป็ด” (trash fish) ซึ่งรวมถึงลูกปลา และปลาขนาดเล็กที่ติดไปกับอวนประมง  ปัจจุบันยังมีตลาดสาหรับปลาเป็ดที่เน่าเปื่ อยและด้อยคุณภาพ  อวนลากมีประสิทธิภาพในการทาลายล้างสูง กวาดพื้นทะเลทาลายแหล่ง ที่อยู่อาศัยของลูกปลาและทาลายระบบนิเวศ ส่งผลกระทบต่อชุมชน ประมงพื้นบ้าน เรืออวนลาก ทาลายระบบนิเวศ สงผลต่อประมง พื้นบ้าน ปลาป่น ปลาเป็ดอาหารสัตว์
  5. 5. วัตถุประสงค์ของการศึกษาวิจัย 5  เพื่อศึกษาและสร้างแผนที่ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมการผลิต ปลาป่นในจังหวัดสงขลา และวิเคราะห์ช่องว่างของกิจกรรมการ ผลิตในแง่มุมของความยั่งยืน เทียบกับ “วิธีปฏิบัติอันเป็นเลิศ” (best practices) ระดับสากล  เพื่อศึกษาผลกระทบของอุตสาหกรรมปลาป่นที่มีต่อระบบนิเวศ และวิถีชีวิตของชุมชนชาวประมงพื้นบ้านในจังหวัดสงขลา  เพื่อสนับสนุนให้เกิดการสนทนาระหว่างผู้มีส่วนได้เสียทุกฝ่าย ให้มีส่วนร่วมในการพัฒาระบบการผลิตและยกระดับมาตรฐาน ต่างๆ
  6. 6. 6 กรอบคิดในการวิจัย ห่วงโซ่อุปทาน อุตสาหกรรม ปลาป่น จังหวัดส่งขลา กิจกรรม การผลิต ผลกระทบ ต่อชุมชน ประมง พื้นบ้าน ผลกระทบ ต่อระบบ นิเวศ
  7. 7. 7 รูปแบบการวิจัย เชิงคุณภาพ เชิงปริมาณ 1. สภาพแวดล้อมและระบบนิเวศ วิจัยเอกสาร ประเมินชีว มวล 2. ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน วิจัยเอกสาร - 3. ระบบห่วงโซ่อุปทานและกิจกรรมการผลิต วิจัยเอกสาร, สัมภาษณ์เชิงลึก สัมภาษณ์ เชิงลึก 4. มาตรฐานการรับซื้อที่ยั่งยืน และ กรณีศึกษาประมงที่ยั่งยืนในต่างประเทศ วิจัยเอกสาร - *การสัมภาษณ์เชิงลึก: ผู้ผลิตปลาป่นในจังหวัดสงขลา 8 ราย, ผู้ผลิต อาหารสัตว์ 2 ราย
  8. 8. 8 สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น ระดับโลก  มีความต้องการใช้ปลาป่นอย่างต่อเนื่อง โดยจีนยังเป็นผู้ใช้ และผู้นาเข้ารายใหญ่  ปริมาณผลผลิตปลาป่นลดลง เนื่องจากเปรู (ผู้ผลิตปลาป่น รายใหญ่สุดในโลก) กาหนดโควต้าจับปลา + ปรากฏการณ์ เอลนิโญ่รุนแรงและถี่กว่าเดิม  แนวโน้มราคาสูงขึ้น ระดับประเทศ  ปริมาณผลผลิตปลาป่นค่อนข้างคงที่  ความต้องการใช้เพิ่มสูงขึ้นเล็กน้อย
  9. 9. 9 สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น ราคาปลาป่นประเทศเปรูตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523-2556 (ค.ศ.1990-2013) (หน่วย: ดอลล่าร์สหรัฐ/ตัน) ที่มา: International Monetary Fund (IMF), 2013 0 500 1,000 1,500 2,000 2,500 1/1/1980 1/1/1981 1/1/1982 1/1/1983 1/1/1984 1/1/1985 1/1/1986 1/1/1987 1/1/1988 1/1/1989 1/1/1990 1/1/1991 1/1/1992 1/1/1993 1/1/1994 1/1/1995 1/1/1996 1/1/1997 1/1/1998 1/1/1999 1/1/2000 1/1/2001 1/1/2002 1/1/2003 1/1/2004 1/1/2005 1/1/2006 1/1/2007 1/1/2008 1/1/2009 1/1/2010 1/1/2011 1/1/2012 1/1/2013
  10. 10. 10 แนวโน้มอุตสาหกรรมอาหารสัตว์และวัตถุดิบ 0 2,000,000 4,000,000 6,000,000 8,000,000 10,000,000 12,000,000 14,000,000 16,000,000 18,000,000 2546 2547 2548 2549 2550 2551 2552 2553 2554 2555 ปลาป่น ถั่วเหลือง ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ปลายข้าว ปศุสัตว์ ประมาณการประชากรสัตว์ ปริมาณอาหารสัตว์ และการใช้วัตถุดิบ ในประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ.2546-2555 ที่มา: สมาคมผู้ผลิตอาหารสัตว์ไทย, 2546-2555
  11. 11. 11 อัตราการจับสัตว์น้าต่อการลงแรงประมงลดลง อัตราการจับสัตว์น้าต่อการลงแรงประมง (Catch Per Unit Effort: CPUE) ของ ประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ.2504-2553 (หน่วย: กิโลกรัม/ชั่วโมง) ที่มา: ทวีป บุญวานิช และสุชาดา บุญภักดี, 2552
  12. 12. 12 สถานการณ์และแนวโน้มอุตสาหกรรมปลาป่น ปริมาณผลผลิตปลาป่นและจานวนผู้ผลิตปลาป่นของประเทศไทย ระหว่างปี พ.ศ.2530-2554 ที่มา: กลุ่มวิจัยและวิเคราะห์สถิติการประมง กรมประมง, 2556 ผลผลิตปลาป่น (ตัน) จานวนผู้ผลิตปลาป่น (ราย) จานวนผู้ผลิตปลาป่น ผลผลิตปลาป่น
  13. 13. 13 สถานการณ์และแนวโน้มปลาป่นในสงขลา ระดับจังหวัด  ปริมาณผลผลิตปลาป่นค่อนข้างคงที่  สงขลามีปริมาณผลผลิตสูงเป็นอันดับ 2 ของประเทศ  จานวนโรงงานปลาป่นลดลงเหลือเพียง 9 โรง  ราคาปลาป่นที่ขายได้ค่อนข้างต่าเมื่อเทียบกับจังหวัดอื่น
  14. 14. 14 สถานการณ์และแนวโน้มปลาป่นในสงขลา ราคาปลาป่นเฉลี่ยแต่ละจังหวัดในปี พ.ศ.2554 (บาท/กิโลกรัม) ที่มา: กลุ่มวิจัยและวิเคราะห์สถิติการประมง กรมประมง, 2556 บาท/กิโลกรัม สงขลา
  15. 15. 15 ผลผลิตอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา  จากสถิติของกรมประมง ในปี 2554 สงขลาผลิตปลาป่น 39,402 ตัน คิด เป็น 12.03% ของผลผลิตทั้งประเทศ  จากการสัมภาษณ์โรงงานปลาป่น 8 โรง จาก 9 โรงในจังหวัด คณะวิจัย ประเมินว่าทั้ง 9 แห่ง ผลิตปลาป่นรวมกันได้ราว 29,300 ตัน ในปี 2556 วัตถุดิบที่ใช้ผลิตปลาป่นในจังหวัดสงขลาตั้งแต่ปี พ.ศ.2542-2554 ปริมาณ(ตัน) ปี พ.ศ. ปลาเป็ด ปลาอื่นๆ เศษซาก
  16. 16. 16 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ  เนื่องจากมีตลาดรองรับปลาเป็ดทุกรูปแบบ ทาให้ลูกปลา และปลาเป็ดที่ติดอวนมาเป็นที่ต้องการของชาวประมง  เกิดการประมงเกินขนาด โดยเฉพาะปลาที่ยังไม่โตเต็มวัย การใช้อวนลากและอวนรุนในเขตน้าตื้นมีเหตุจูงใจทาง เศรษฐกิจ  CPUE ที่ลดลง ทาให้อวนลากลากนานขึ้น  อวนลากลากนานขึ้น ทาให้สัดส่วนปลาเป็ดเพิ่มขึ้น สัตว์น้า ที่อัดกันที่ก้นถุง ทาให้ลูกสัตว์น้าไม่สามารถหนีได้
  17. 17. 17 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ - องค์ประกอบของสัตว์น้าเปลี่ยนแปลง - โครงสร้างที่อยู่สัตว์น้าเปลี่ยนแปลง - ทาให้สัตว์น้าบางชนิดเหลือน้อยจนไม่มีปฏิสัมพันธ์กับสัตว์ชนิด อื่น (ecological extinction) - ส่งผลกระทบการขยายพันธุ์และชีวมวลของปลา การจับปลาเกินขนาด มีรายงานเรื่องการประมง เกินขนาดในอ่าวไทยมา ตั้งแต่ปี ค.ศ.1980 เครื่องมือประมงไม่เหมาะสม ตาอวนขนาดเล็ก -> มีลูกปลาและ ปลาเป็ดติดมาจานวนมาก เครื่องมือประมงแบบทาลายล้าง -> CPUE ลดลงอย่างรวดเร็ว
  18. 18. 18 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อระบบนิเวศ ที่มา: กรมประมง, 2554 ปริมาณปลาขึ้นท่าฝั่งอ่าวไทย ปริมาณปลาขึ้นท่า (ตัน) ปลาทั้งหมด ปลากิน ปลาเป็ด
  19. 19. 19 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน งานวิจัยปี 2536-2542 พบว่า ผลกระทบของการทาประมงด้วย เครื่องมือประมงทาลายล้าง เช่น อวนลาก อวนรุน เรือปลากระตัก ปั่นไฟ ต่อชุมชนชาวประมงพื้นบ้าน ได้แก่  เครื่องมือประมงถูกทาลาย/ทาให้เสียหาย  รายได้ลดลง ในขณะที่ค่าใช้จ่ายสูงขึ้น เนื่องจากปริมาณสัตว์ น้าลดลง ทาให้บางรายใช้เวลาทาการประมงนานขึ้น/ออก เรือไปไกลขึ้น
  20. 20. 20 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน ผลกาไร/ขาดทุนเฉลี่ยของเรือประมงพื้นบ้าน 5 หมู่บ้านใน จังหวัดสงขลา ปี พ.ศ. 2536-2542 ที่มา: ปิยะ กิจถาวร อ้างใน ประภัสสร เดชาภิมณฑ์ , 2543 บ้านหัววะระ อ.ระโนด บ้านพังช้างตายย อ.สะทิงพระ บ้านม่วงงาม อ.สิงหนคร บ้านเล อ.สิงหนคร บ้านตลิ่งชัน อ.จะนะ หน่วย: บาท ปี
  21. 21. 21 วรรณกรรมปริทัศน์: ผลกระทบต่อชุมชนประมงพื้นบ้าน ผลกระทบที่ตามมา ได้แก่  ชาวประมงขายเรือ/ขายเครื่องมือ -> แรงงานในโรงงาน ท่าเรือ เรือประมงพาณิชย์ แรงงานผิดกฏหมายใน มาเลเซีย  เกิดปัญหาครอบครัว (สามีออกเรือนานกว่าเดิม ภรรยา ต้องไปหางานทานอกบ้าน)  ปัญหายาเสพติด  เด็กๆ ไม่ได้รับการศึกษา (ผู้ปกครองไม่มีเงิน/ติดตาม ผู้ปกครองไปต่างประเทศ)
  22. 22. 22 กฏระเบียบและมาตรฐาน: มาตรฐานสากล  6 มาตรฐานสากลด้านการประมงอย่างยั่งยืนที่ใช้กันแพร่หลายทั่วโลก IFFO RS ซีพีเอฟและทีซียู เนี่ยนอะโกรเทค เป็นสมาชิก ASC ยังไม่มีโรงงานในไทยได้รับ การรับรองมาตรฐาน MSC มีโรงงานในไทยได้รับการ รับรองมาตรฐาน Global G.A.P. ปี 56: ซีพีเอฟ, ไทยยูเนี่ยน, กรุงไทยอาหารสัตว์ ปี 57: ซีพีเอฟ BAP 29 โรงงานแปรรูป 34 ฟาร์ม 8 โรงเพาะพันธุ์ 6 โรงงานอาหารสัตว์ Friend of the Sea ไทย สปริง ฟิช
  23. 23. 23 กฏระเบียบและมาตรฐาน: กฎหมายประมงไทย  ข้อจากัดของ พ.ร.บ. การประมง 2490  ไม่มีการแบ่งเขตการประมงที่ชัดเจน  เครื่องมือประมงที่ไม่เหมาะสม (อาทิ อวนตาถี่) ยังไม่ผิดกฎหมาย  ต้องจับผู้กระทาผิด “ซึ่งหน้า” ระหว่างทาผิด จึงจะครบฐานความผิด  ร่าง พ.ร.บ. การประมง ฉบับใหม่  เพื่อให้ทันสมัยและแก้ปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น  กาหนดเขตการประมง และการบริหารจัดการการประมงให้ เหมาะสมในแต่ละพื้นที่ เช่น ควบคุมประเภท จานวนและขนาดของ เครื่องมือประมง จะช่วยแก้ไขปัญหาจากกิจกรรมประมงที่ไม่ เหมาะสม
  24. 24. 24 กฏระเบียบและมาตรฐาน: IUU และใบรับรองการจับสัตว์น้า ที่มา: Prompoj, 2011
  25. 25. 25 กฏระเบียบและมาตรฐาน: ระบบรับรองปลาป่น โรงงานปลาป่น (ออก MCPD-FM กรณีเรือประมง ขายโดยไม่ผ่านแพปลา และออก หนังสือรับรองปลาป่น) นาเข้า โรงงานแปรรูป (เตรียมเอกสารแสดงที่มา ของวัตถุดิบ) แพปลา (ออก MC PD-FM) โรงงานอาหารสัตว์ กรมประมง ตรวจสอบเอกสารกับ ฐานข้อมูลของระบบ IUU ใบรับรองการจับ สัตว์น้า/ หนังสือ รับรองการนาเข้า ลงนามโดยไต้ก๋ง แบบฟอร์ม A + สาเนา MCPD แบบฟอร์ม B + สาเนา ใบรับรองการจับสัตว์ น้า หรือหนังสือรับรอง การนาเข้าลงนามโดย ไต้ก๋ง หนังสือรับรองปลาป่น + สาเนาแบบฟรอร์ม A,B + MCPD-FM/ MCPD + ใบรับรองการจับสัตว์น้า ส่ง MCPD-FM หนังสือรับรองปลา ป่น และเอกสาร ทั้งหมด MCPD : หนังสือกากับการซื้อขายสัตว์น้า MCPD-FM : หนังสือกากับการซื้อขายสัตว์น้า กรณีการซื้อขายปลาเป็ด แบบฟอร์ม A : สาหรับวัตถุดิบประเภทเศษซากจากโรงงานซูริมิ แบบฟอร์ม B : สาหรับวัตถุดิบประเภทเศษซากจากโรงงานแปรรูปทูน่า เรือประมง ส่งสมุดบันทึกการ ทาการประมง ที่มา: กรมประมง, 2557
  26. 26. 26 สถิติในระบบรับรองปลาป่น จานวนหนังสือรับรองปลาป่นและผลิตภัณฑ์ของปลาป่น ปริมาณวัตถุดิบ และ ปริมาณปลาป่น จาแนกตามแหล่งวัตถุดิบ (10 มิ.ย.-31 ธ.ค. 2556) แหล่งที่มาของวัตถุดิบ ฉบับ ปริมาณวัตถุดิบ (ก.ก.) ปริมาณปลาป่น (ก.ก.) การทาประมง 1,119 75,183,563 19,302,989 เศษซากจากซูริมิ 167 9,664,123 2,860,026 เศษซากจากทูน่า 292 17,005,650 4,974,515 เศษเหลือจากหลาย แหล่ง 171 9,289,366 2,542,671 ไม่ระบุ 3 - 44,640 รวมทั้งหมด 1,752 111,142,702 29,724,841  บริษัทผู้ผลิตอาหารสัตว์ที่ส่งเอกสารให้กรมประมงตรวจสอบมีจานวน 1 ราย (ซีพี)  หกเดือนในปี 2556 ออกหนังสือรับรอง1,752 ฉบับ จากโรงงานปลาป่น 26 ราย ที่มา: กรมประมง, 2557
  27. 27. 27 ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา  62% เป็นปลาเป็ด ขึ้นท่าเฉลี่ยประมาณ 6.5 ตัน/ลา  ประเมินว่ามีปลาเป็ดขึ้นท่าราว 25,000 ตันต่อปี ที่มา: การสารวจภาคสนาม, 2557 รวมทุกลำ
  28. 28. 28 ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา ที่มา: การสารวจภาคสนาม, 2557 องค์ประกอบของปลาเป็ดที่ขึ้นท่าในจังหวัดสงขลา เน่าเปื่อย, เสื่อมสภาพ จนจาแนก ไม่ได ้
  29. 29. 29 ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา
  30. 30. 30 ผลการประเมินชีวมวลที่ขึ้นฝั่งจากเรือประมงในสงขลา
  31. 31. 31 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา ส่งออก บริโภคภำยในประเทศ
  32. 32. 32 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา บริษัท % ที่สามารถ ตรวจสอบ ย้อนกลับได้ ปริมาณ (ตัน) หมายเหตุ เบทาโกร 100% 3,270 ซื้อปลาป่นจากผู้ผลิตปลาป่นเพียง รายเดียว ซึ่งสามารถตรวจสอบ ย้อนกลับได้ทั้งหมด กรุงไทยอาหารสัตว์ 100% 600 ซื้อปลาป่นจากผู้ผลิตปลาป่นเพียง รายเดียว ซึ่งสามารถตรวจสอบ ย้อนกลับได้ทั้งหมด ซีพีเอฟ 81% 6,839 ไทยยูเนี่ยนฟีดมิลล์ 47% 972 ลีพัฒนาอาหารสัตว์ 36% 600  ปลาป่นจากสงขลาไปยังผู้ผลิตอาหารสัตว์ที่สามารถตรวจสอบที่มาของวัตถุดิบได้ ที่มา: การสัมภาษณ์ของคณะวิจัย, 2557
  33. 33. 33 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา  ที่มาและปริมาณวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตปลาป่นของผู้ผลิตในจังหวัดสงขลา ที่มา: การสัมภาษณ์ของคณะวิจัย, 2557 สีแดง = ปลาเป็ด หรือมี ส่วนผสมของปลาเป็ด
  34. 34. 34 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา  ปริมาณปลาป่นจากผู้ผลิตในจังหวัดสงขลาขายให้ผู้รับซื้อรายต่างๆ ที่มา: การสัมภาษณ์ของคณะวิจัย, 2557 สีแดง = ปลาเป็ด หรือมี ส่วนผสมของปลาเป็ด
  35. 35. 35 ห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นในจังหวัดสงขลา สัดส่วนการรับซื้อปลา ป่นในสงขลาที่ผลิตจาก ปลาตัว (%) สัดส่วนการรับซื้อปลาป่นที่ ผลิตจากปลาตัวที่ไม่สามารถ ตรวจสอบย้อนกลับได้ (%) ซีพีเอฟ 24 16 ลีพัฒนาอาหารสัตว์ 19 29 ไทยยูเนี่ยนฟีดมิลล์ 19 29 กรุงไทยอาหารสัตว์ 1 0 เบทาโกร 0 0 ผู้ผลิตอาหารสัตว์รายอื่นๆ 7 0 พ่อค้าคนกลาง 19 18 ฟาร์ม 11 8 รวม 100 100  สถิติปลาป่นที่ผลิตจากปลาตัว และสัดส่วนปลาป่นผลิตจากปลาตัว ที่ไม่สามารถตรวจสอบที่มาได้ ที่มา: คานวณจากข้อมูลการสัมภาษณ์ผู้ผลิตปลาป่น 8 รายในจังหวัดสงขลา
  36. 36. 36 เรือประมง ใช้เครื่องมือ และ/หรือ วิธี ทาการประมงไม่ เหมาะสม ทาลายแนวประการังซึ่งเป็นที่อยู่อาศัย ของสัตว์น้า และจับลูกปลาเศรษฐกิจ โดยไม่ตั้งใจ ผ่านการใช้เครื่องมือ ประมงที่ไม่เหมาะสมแพปลา/ โบรกเกอร์ รับซื้อปลาเป็ดและขาย ต่อให้ผู้ผลิตปลาป่น ผู้ผลิตอาหาร สัตว์ ผู้ผลิตปลาป่น รับซื้อปลาป่น/ ขอ เอกสารตรวจสอบ ย้อนกลับ/ ตั้งมาตรฐาน การรับซื้อ ปลาเป็ดคุณภาพต่ายังขายได้เนื่องจาก - สามารถนาไปผสมเพื่อเพิ่มคุณภาพได้ - มีความต้องการในตลาด - ปราศจากมาตรฐานการรับซื้ออย่าง ยั่งยืนที่มีประสิทธิภาพ ไม่สามารถ ตรวจสอบกิจกรรมประมงได้อย่าง แท้จริง ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมจากกิจกรรมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย รับซื้อวัตถุดิบ/ขอเอกสาร ตรวจสอบย้อนกลับ/ผสม ปลาป่นเพื่อเพิ่มเกรด
  37. 37. 37 กรณีศึกษา: การทาประมงยั่งยืนในประเทศเปรู  ประวัติศาสตร์การทาประมงปลากะตักในเปรูแบ่งได้เป็น 4 ยุค ที่มา: ปรับจาก Freon และอื่นๆ, 2551 ยุคแรกและไม่ยั่งยืน ยุคประมงล่มสลาย ยุคเติบโตรอบใหม่ ยุคยั่งยืน
  38. 38. 38  กรณีศึกษา – ปัจจัยความสาเร็จของความยั่งยืนแบบเปรู 1. การจัดการที่ยืดหยุ่น เปลี่ยนแปลงได้อย่างรวดเร็ว 2. ความร่วมมือกันอย่างแข็งแกร่งระหว่างกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 3. ความสอดคล้องกันของสภาพแวดล้อมท้องถิ่น ต้นทุน และผลประโยชน์ 4. ความชัดเจนของกฎหมายและกฎระเบียบต่างๆ 5. การจัดการแบบบนลงล่างจากส่วนกลาง โดยนา บทเรียนจากอดีตมาปรับปรุงตลอดเวลา 6. การใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ในการติดตามตรวจสอบ กรณีศึกษา: การทาประมงยั่งยืนในประเทศเปรู
  39. 39. 39 เหตุผลทางธุรกิจที่ชัดเจน + วิทยาศาสตร์ + เทคโนโลยี  วิทยาศาสตร์: IMARPE หน่วยงานวิจัยทางทะเลของรัฐบาลเปรู คานวณระดับ การจับปลาที่ยั่งยืน เพื่อกาหนดโควตาการจับปลาในแต่ละปี  เทคโนโลยี: เรือประมงพาณิชย์ทุกลาในเปรูจาเป็นต้องติดตั้งเครื่องติดตาม ผ่านดาวเทียมบนเรือ เพื่อให้สามารถตรวจสอบปริมาณการจับปลาว่าเป็นไป ตามโควตาหรือไม่ และไม่มีการละเมิดกฎการปิดพื้นที่จับปลาตามฤดูกาล  เหตุผลทางธุรกิจ: การกาหนดโควตาการจับปลาของเรือแต่ละลา (Individual Vessel Quota – IVQs) ในเปรู ช่วยให้เรือประมงสามารถวางแผนการออกเรือ ได้อย่างมีประสิทธิภาพกว่าเดิม ทาให้เรือประมงสามารถจับปลาและนาขึ้น เทียบท่าได้ในขณะที่ปลายังคงความสด สามารถนาไปผลิตปลาป่นคุณภาพสูง ได้ราคาดีกว่าเดิม 10% นอกจากนี้ต้นทุนยังลดลงจากการประหยัดน้ามัน และ การที่เรือประมงหลายลาถูกปลดระวาง ทาให้ได้อัตรากาไรสูงขึ้น
  40. 40. 40 การจัดการที่รวดเร็ว: ขั้นตอนการประกาศปิดเขตประมง  พฤษภาคม-กรกฎาคม และ สิงหาคม-กันยายน คือฤดูปิดปากอ่าวประจาปีในเปรู  ช่วงที่เกิดการเปลี่ยนแปลงกะทันหัน เช่น หาก พบลูกปลา (juvenile by-catch) ติดขึ้นมา มากกว่า 10% รัฐอาจสั่งปิดเขตประมงเป็นการ ชั่วคราวได้ โดยใช้เวลาเพียง 36 ชั่วโมงในการ ตัดสินใจ  โควตาการจับปลาถูกกาหนดบนพื้นฐานของ “ระดับการจับปลาที่ยั่งยืน” (sustainable yield) คานวณโดย IMARPE  หลักทั่วไปที่เปรูใช้คือ การจับปลาทั้งหมดต้อง เหลือชีวมวลที่สืบพันธุ์ได้ในทะเลไม่น้อยกว่า 5 ล้านตัน
  41. 41. 41 การวิเคราะห์ช่องว่าง การทาประมงยั่งยืนในประเทศเปรู กับกิจกรรมในห่วงโซ่อุปทานอุตสาหกรรมปลาป่นจังหวัดสงขลา ประเด็นสาคัญ การทาประมงยั่งยืนในเปรู ประมงไทย มาตรฐานที่กากับดูแลผู้ เล่นได้ทุกราย   ความพร้อมด้าน เทคโนโลยีและหน่วยงาน ทีรับผิดชอบ   เหตุผลทางธุรกิจที่ชัดเจน  
  42. 42. Thank you! ดาวน์โหลดรายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ได้ จาก www.salforest.com หน้า “Knowledge” 42

×