Σχολική εκδήλωση του Λυκείου Ν.Περάμου Καβάλας

1. Παγκόσμια ημέρα κατά του
ρατσισμού
Παγκόσμια ημέρα ποίησης
Με την ποίηση πολεμάμε το ρατσισμό

2. Εγώ ρατσιστής;…!

3. • Παγκόσμια ημέρα κατά του ρατσισμού σήμερα και παγκόσμια ημέρα ποίησης.
Γι’ αυτό εμείς επιλέξαμε να σας μιλήσουμε για τον ανθρωπισμό ενάντια στο
ρατσισμό και την προκατάληψη, μέσα από στίχους Ελλήνων ποιητών μας.
• Πρώτα όμως ας δούμε μια παράξενη ιστορία…

4. • Είναι φανερό πόσο εύκολα μπορούμε να αποκτήσουμε το φόβο και το μίσος
για τους «ξένους»
• καθώς και το πόσο εύκολα μπορεί τελικά να γίνουμε οι ίδιοι «ξένοι».
• Χρειάζεται μεγάλος κόπος για να πελεκηθούν οι «ρίζες» του ρατσισμού.

5. Η Ελένη Βακαλό γράφει
«Πώς έγινε ένας κακός άνθρωπος»
Θα σας πω πώς έγινε
Έτσι είναι η σειρά
Ένας μικρός καλός άνθρωπος αντάμωσε στο
δρόμο του έναν χτυπημένο
Τόσο δα μακριά από κείνον ήτανε πεσμένος και λυπήθηκε
Τόσο πολύ λυπήθηκε
που ύστερα φοβήθηκε
Πριν κοντά του να πλησιάσει για να σκύψει να
τον πιάσει, σκέφτηκε καλύτερα
Τι τα θες τι τα γυρεύεις
Κάποιος άλλος θα βρεθεί από τόσους εδώ γύρω,
να ψυχοπονέσει τον καημένο
Και καλύτερα να πούμε
Ούτε πως τον έχω δει

6. Ο άνθρωπος είναι μαλακός και διψασμένος σαν το χόρτο,
άπληστος σαν το χόρτο, ρίζες τα νεύρα του κι απλώνουν·
σαν έρθει ο Θέρος
προτιμά να σφυρίξουν τα δρεπάνια στ' άλλο χωράφι·
Ο τελευταίος σταθμός
Κι ο Γιώργος Σεφέρης
γράφει για την ευμετάβολη φύση του ανθρώπου
και τον ατομικισμό του

7. • «Μέσα από την ξενοφοβία εκδηλώνεται ο φόβος για όποιον είναι
διαφορετικός από μας
• όχι μόνο στη φυσική του μορφή,
• αλλά και στην κουλτούρα,
• τη θρησκεία
• ή τους τρόπους ζωής».

8. «Αλήθεια -των αδυνάτων αδύνατο
ποτές δεν εκατάφερα να καταλάβω
αυτά τα όντα που δεν βλέπουνε
το τερατώδες κοινό γνώρισμα τ’ ανθρώπου
το εφήμερο της παράλογης ζωής του
κι ανακαλύπτουνε διαφορές
γιομάτοι μίσος διαφορές
σε χρώμα δέρματος
φυλή
θρησκεία»
«Στην κοιλάδα με τους ροδώνες»
Νίκος Εγγονόπουλος

9. • Η αύξηση της ξενοφοβίας είναι μια ανησυχητική ένδειξη για την κοινωνία μας.
Βέβαια, η ιστορία του κόσμου κυριαρχήθηκε συχνά από την απόρριψη των
άλλων, των "βαρβάρων", των διαφορετικών.

10. Ερχόμαστε απ' την Αραπιά, την Αίγυπτο την Παλαιστίνη
τη Συρία
το κρατίδιο
της Κομμαγηνής που 'σβησε σαν το μικρό λυχνάρι
πολλές φορές γυρίζει στο μυαλό μας,
και πολιτείες μεγάλες που έζησαν χιλιάδες χρόνια
κι έπειτα απόμειναν τόπος βοσκής για τις γκαμούζες
χωράφια για ζαχαροκάλαμα και καλαμπόκια.
Ερχόμαστε απ' την άμμο της έρημος απ' τις θάλασσες του
Πρωτέα,
ψυχές μαραγκιασμένες από δημόσιες αμαρτίες.
Τελευταίος σταθμός, Σεφέρης

11. • Στο παρελθόν υπήρξαν πολύ χειρότερες καταστάσεις από τις σημερινές, όπως,
για παράδειγμα, εκείνες που γεννήθηκαν από τη μεταχείριση των δούλων και
από την αποικιοκρατία ή (για να μιλήσουμε για τη χώρα μας) από την
αντιμετώπιση των Ελλήνων προσφύγων προερχόμενων από τη Μικρασία.
8 Σεπτεμβρίου 1922

12. Ο Γιώργος Σεφέρης
γράφει για τα δεινά που προκαλεί ο άνθρωπος
Το βροχερό φθινόπωρο σ’ αυτή τη γούβα
κακοφορμίζει την πληγή του καθενός μας
ή αυτό που θά 'λεγες αλλιώς, νέμεση μοίρα
ή μοναχά κακές συνήθειες, δόλο και απάτη,
ή ακόμη ιδιοτέλεια να καρπωθείς το αίμα των άλλων.
Εύκολα τρίβεται ο άνθρωπος μες στους πολέμους·
ο άνθρωπος είναι μαλακός, ένα δεμάτι χόρτο·
Ο τελευταίος σταθμός

13. Ανάλογα, διαβάζουμε στον Οδυσσέα Ελύτη
Έφτασαν
ντυμένοι «φίλοι»
αμέτρητες φορές οι εχθροί μου
τα παμπάλαια δώρα προσφέροντας.
Και τα δώρα τους άλλα δεν ήτανε
παρά μόνο σίδερο και φωτιά.
Στ' ανοιχτά που καρτέραγαν δάχτυλα
μόνον όπλα και σίδερο και φωτιά.
Μόνον όπλα και σίδερο και φωτιά.
Άξιον Εστί, Τα πάθη

14. Σχέδιο:
Μπάμπης
Καζαντζίδης

15. Τις επιπτώσεις ενός πολέμου, μιας ρήξης με τους
συνανθρώπους άσκοπα και μάταια,
περιγράφει ο Σεφέρης
Μεγάλος πόνος είχε πέσει στην Ελλάδα.
Τόσα κορμιά ριγμένα στα σαγόνια της θάλασσας,
στα σαγόνια της γης. Τόσες ψυχές
δοσμένες στις μυλόπετρες, σαν το σιτάρι.
Κι οι ποταμοί φουσκώναν μες στη λάσπη το αίμα
για ένα λινό κυμάτισμα, για μια νεφέλη,
μιας πεταλούδας τίναγμα, το πούπουλο ενός κύκνου,
για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη.
Γιώργος Σεφέρης, Ελένη

16. • Σήμερα, έπειτα από μια μακρά περίοδο κατά την οποία η ξενοφοβία φαινόταν
βαθμιαία να υποχωρεί, φαίνεται ότι επιστρέφει και μας γυρίζει πίσω στη
βαρβαρότητα.

17. Γιώργος Σεφέρης
Ο τελευταίος σταθμός
Πάλι τα ίδια και τα ίδια, θα μου πεις, φίλε.
Όμως τη σκέψη του πρόσφυγα τη σκέψη του αιχμάλωτου
τη σκέψη
του ανθρώπου σαν κατάντησε κι αυτός πραμάτεια
δοκίμασε να την αλλάξεις, δεν μπορείς.

18. • Ζούμε σε μια κοινωνία στην οποία αισθανόμαστε συχνά ότι απειλούμαστε. Η παγκοσμιοποίηση,
η οικονομική κρίση, οι φυσικές καταστροφές, οι δυσκολίες της καθημερινής ζωής μάς
δημιουργούν την αίσθηση ότι δεν τα καταφέρνουμε να αντιμετωπίσουμε απρόβλεπτες απειλές.
Αισθανόμαστε ανυπεράσπιστοι και ανίκανοι να δράσουμε, και συνεπώς φοβόμαστε. Είναι ένας
ακαθόριστος φόβος τον οποίο μεταφέρουμε κυρίως στους ξένους.
Σχέδιο:
Μπάμπης
Καζαντζίδης

19. • Απορρίπτοντας τον άλλον για το ένα ή το ένα άλλο χαρακτηριστικό του, φτάνει κανείς ακόμα και να
αρνείται την ανθρωπιά του άλλου, χαρακτηρίζοντάς τον μη ανθρώπινο, επειδή είναι διαφορετικός από μας.
• Η απανθρωποποίηση του άλλου είναι μια από τις χειρότερες συνέπειες της ξενοφοβίας.
Σχέδιο:
Μπάμπης
Καζαντζίδης

20. Γιώργος Σεφέρης
Ο τελευταίος σταθμός
ένα παρθένο δάσος σκοτωμένων φίλων το μυαλό μας.
Κι α σου μιλώ με παραμύθια και παραβολές
είναι γιατί τ' ακούς γλυκότερα, κι η φρίκη
δεν κουβεντιάζεται γιατί είναι ζωντανή
γιατί είναι αμίλητη και προχωράει·
στάζει τη μέρα, στάζει στον ύπνο
μνησιπήμων* πόνος.
* μνησιπήμων: αυτός που σου θυμίζει τις συμφορές

21. • Με αυτόν τον τρόπο γεννιέται ο απόλυτος
ξένος, που γίνεται παγκόσμια απειλή
απέναντι στην οποία πρέπει να αμυνθούμε.
• Ωθούμενος ως τις ακραίες συνέπειές του,
ένας τέτοιος συλλογισμός παράγει
τον ρατσισμό, δηλαδή την πιο ακραία
μορφή της ξενοφοβίας.

22. Γιώργος Σεφέρης
Ο τελευταίος σταθμός
Όμως ο τόπος που τον πελεκούν και που τον καίνε σαν
το πεύκο, και τον βλέπεις
είτε στο σκοτεινό βαγόνι, χωρίς νερό, σπασμένα τζάμια,
νύχτες και νύχτες
είτε στο πυρωμένο πλοίο που θα βουλιάξει καθώς το δει-
χνουν οι στατιστικές,
ετούτα ρίζωσαν μες στο μυαλό και δεν αλλάζουν

23. • Η αποδοχή μιας τέτοιας στάσης απέναντι στο διαφορετικό, δείχνει την ανοχή
μας στο ρατσισμό.
• «Και η ανοχή, πολλαπλασιάζει τα ζώα στη δημόσια ζωή, τα ισχυροποιεί και τα
βοηθά να συνθέσουν με ακρίβεια τη μορφή του τέρατος που προΐσταται,
ελέγχει και μας κυβερνά. Η μορφή του τέρατος είναι αποκρουστική. Όταν
όμως το πρόσωπο του τέρατος πάψει να μας τρομάζει, τότε πρέπει να
φοβόμαστε… γιατί αυτό σημαίνει ότι έχουμε αρχίσει να του μοιάζουμε.»
Μάνος Χατζηδάκις

24. Κι επειδή…όπως διαβάζουμε στον Τάκη Σινόπουλο
«Στην εποχή μας όπως και σε περασμένες εποχές
άλλοι είναι μέσα στη φωτιά και άλλοι χειροκροτούνε»
Είναι ανάγκη να μπούμε περισσότεροι μέσα στη φωτιά, προσπαθώντας να
περιορίσουμε το «αποκρουστικό πρόσωπο» του ρατσισμού. Γιατί ο άνθρωπος
είναι «άλλο πράγμα»…

25. Γιώργος Σεφέρης
Ο τελευταίος σταθμός
Αλλά τα ξόρκια τ' αγαθά τις ρητορείες,
σαν είναι οι ζωντανοί μακριά, τι θα τα κάνεις;
Μήπως ο άνθρωπος είναι άλλο πράγμα;
Μην είναι αυτό που μεταδίνει τη ζωή;
Καιρός του σπείρειν, καιρός του θερίζειν.

26. Τάσος Λειβαδίτης
Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
δεν θα πάψεις ούτε στιγμή ν΄ αγωνίζεσαι για την ειρήνη και
για το δίκαιο.
Θα βγεις στους δρόμους, θα φωνάξεις, τα χείλια σου θα
ματώσουν απ΄ τις φωνές
το πρόσωπό σου θα ματώσει από τις σφαίρες – μα ούτε βήμα πίσω.
Κάθε κραυγή σου μια πετριά στα τζάμια των πολεμοκάπηλων
Κάθε χειρονομία σου σα να γκρεμίζει την αδικία.
Και πρόσεξε: μη ξεχαστείς ούτε στιγμή.
Έτσι λίγο να θυμηθείς τα παιδικά σου χρόνια
αφήνεις χιλιάδες παιδιά να κομματιάζονται την ώρα που παίζουν ανύποπτα στις
πολιτείες
μια στιγμή αν κοιτάξεις το ηλιοβασίλεμα
αύριο οι άνθρωποι θα χάνουνται στη νύχτα του πολέμου
έτσι και σταματήσεις μια στιγμή να ονειρευτείς
εκατομμύρια ανθρώπινα όνειρα θα γίνουν στάχτη κάτω από τις οβίδες.
Δεν έχεις καιρό
δεν έχεις καιρό για τον εαυτό σου
αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος.

27. Στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια
Και του μιλούσανε για Δράκους και για το πιστό σκυλί
Για τα ταξίδια της Πεντάμορφης και για τον άγριο λύκο
Μα στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια
Τώρα, τα βράδια, κάθομαι και του μιλώ
Λέω το σκύλο σκύλο, το λύκο λύκο, το σκοτάδι σκοτάδι,
Του δείχνω με το χέρι τους κακούς, του μαθαίνω
Oνόματα σαν προσευχές, του τραγουδώ τους νεκρούς μας.
Α, φτάνει πια! Πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά.
Μ. Αναγνωστάκης, Τα ποιήματα
Αφηγείται ο ίδιος

28. • Μήπως είναι ανάγκη, μιλώντας για αλήθειες πια, να δούμε τους ανθρώπους
γύρω μας, όπως τους αξίζει;
• Να φερόμαστε στους συμμαθητές μας ισότιμα, ανεξάρτητα από την εξωτερική
τους εμφάνιση, την κοινωνική, θρησκευτική και εθνική τους προέλευση;
• Να βλέπουμε τις ιδιαιτερότητες, τις ανάγκες όλων των ανθρώπων και να
προσπαθούμε, όσο μπορούμε, να τους βοηθήσουμε, ενισχύοντας την
αλληλεγγύη;

29. Γιατί όπως γράφει
ο Οδυσσέας Ελύτης
• Αλλά κάτεχε ότι μονάχα κείνος
• που παλεύει το σκοτάδι μέσα
του θα 'χει μεθαύριο μερτικό
δικό του στον ήλιο
Άξιον Εστί, Τα πάθη

30. • Έτσι, στο πλαίσιο του μαθήματος της Έκθεσης μιλήσαμε με τη δική μας φωνή
κατά του ρατσισμού,
• ατενίζοντας το δικό μας μερτικό στον ήλιο.

31. Δημιουργήσαμε επίσης διαδραστική
αφίσα για την ευαισθητοποίησή μας
απέναντι στα άτομα με ειδικές
ανάγκες
Δίπλα σου αυτός ο ανάπηρος πριν κοιμηθεί βγάζει το πόδι
του
τ' αφήνει στη γωνιά — ένα κούφιο ξύλινο πόδι —
πρέπει να το γεμίσεις όπως γεμίζεις τη γλάστρα με χώμα
να φυτέψεις λουλούδια
όπως γεμίζει το σκοτάδι με αστέρια
όπως γεμίζει λίγο-λίγο η φτώχεια στοχασμό κι αγάπη.
Από το Καπνισμένο τσουκάλι του Γιάννη Ρίτσου
Δημιουργία ψηφιακής αφίσας:
Μιχαηλάκη Λουίζα
Κοκονάκη Φωτεινή

32. Συμμετέχουμε τέλος στον πανελλήνιο ραδιοφωνικό διαγωνισμό
«Κάντο ν’ ακουστεί», με θέμα τα ανθρώπινα δικαιώματα
Ακούγονται:
Πέτκα Κατερίνα
Στράντζα Έλενα-Λεάνδρα
Φλωρά Νίκη
Χρυσανίδου Καλλιόπη
Μουσικό υπόβαθρο:
Alan Walker - Faded
(Instrumental Version)
Τα μηνύματα του ηχητικού σποτ έγραψαν μαθητές του Β3 και Β2 στο μάθημα της Έκθεσης

33. Είναι μεγάλος τούτος ο άνεμος
είναι πελώριος τούτος ο άνεμος
είναι χαρούμενος, χαρούμενος, χαρούμενος,
ρίχνει τα τείχη που ύψωσαν ανάμεσα στους λαούς
ρίχνει τα τείχη του θανάτου
ρίχνει τα τείχη ανάμεσα στο νου και στην καρδιά
τα τείχη ανάμεσα σε σένα και σε μένα
κι ανοίγει διάπλατα, πάνου απ’ τον κόσμο, του ήλιου παράθυρο.
Ακούστε πώς σφυρίζει τούτος ο άνεμος
μέσα στις ματωμένες γειτονιές του κόσμου.
Από τις Γειτονιές του κόσμου
του Γιάννη Ρίτσου

34. • Μπορούμε να βάλουμε κι εμείς τα γυαλιά της διαφορετικότητας, για να
αναγνωρίσουμε τις ιδιαιτερότητες και τις ανάγκες των συνανθρώπων γύρω μας;
• Αν ναι, ας σηκώσουμε τα χέρια ενωμένα… τραγουδώντας…

35. Πηγές
• Γιώργου Σεφέρη, Ποιήματα
• Γιάννη Ρίτσου, Ποιήματα
• Οδυσσέα Ελύτη, Άξιον Εστί
• Μανόλη Αναγνωστάκη, Ποιήματα
• Τάκη Σινόπουλου, Ο καιόμενος
• Τάσου Λειβαδίτη, Αν θέλεις να λέγεσαι άνθρωπος
• Ελένη Βακαλό, Πώς έγινε ένας κακός άνθρωπος
• Νίκος Εγγονόπουλος, Στην κοιλάδα με τους ροδώνες
• Σκίτσα Μπάμπης Καζαντζίδης
• Μουσική Σταμάτης Σπανουδάκης
• Μάνος Χατζιδάκις: Όσο μας τρομάζει η μορφή του τέρατος...
• Πώς γεννιέται η ξενοφοβία
• Τα γυαλιά της διαφορετικότητας
• Παράξενο Φρούτο animation Racism