1. ALTERNATİF ÖLÇME DEĞERLENDİRME TEKNİKLERİ SUNAN: UZMAN BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ ALİ İHSAN KIRTAŞ

2. YAPILANDIRILMIŞ GRİD Öğrencilerin sınıf düzeylerine göre 12 ya da 16 kutucuktan oluşan bir tablo hazırlanır.

3. YAPILANDIRILMIŞ GRİD Konu ile ilgili kavram, resim, sayı, eşitlik, tanım veya formüller gelişigüzel kutucuklara yerleştirilir. Kutucukların içeriğinin değiştirilebilmesi hem görsel hem de analitik düşünebilme olanağı sağlar.

4. YAPILANDIRILMIŞ GRİD Öğrencilere konuyla ilgili değişik sorular verilir. Öğrencilerden, Her sorunun cevabı için uygun kutucukları bulmaları, Bu kutucuk numaralarını mantıksal veya işlevsel sıraya göre dizmeleri istenir.

5. YAPILANDIRILMIŞ GRİD Bu teknikte öğrencilerin konuyu bilmeden soruyu doğru cevaplamaları yani tahminde bulunmaları hemen hemen imkansızdır. Hem doğru kutucukların seçimi hem de bunların mantıksal sıraya dizilmesi konuyu çok iyi bilmeyi ve anlamayı gerektirir.

6. YAPILANDIRILMIŞ GRİD ÖRNEĞİ 1 Sitoplazma 2 Ribozom 3 Lizozom 4 Kromozom 5 Golgi aygıtı 6 Mitokondri 7 Kloroplast 8 Çekirdekçik 9 Hücre zarı 10 Koful 11 Sentrozom 12 Lökoplast 13 Endoplazmik retikulum 14 Kromoplast 15 Hücre duvarı 16 Çekirdek

7. 1. Yukarıdaki yapılardan hangileri bitki hücresinde yer alır? 2. Yukarıdaki yapılardan hangileri hayvan hücresinde yer alır? 3. Yukarıdaki yapılardan hangisi / hangileri sadece bitki hücresinde yer alır? 4. Yukarıdaki yapılardan hangisi / hangileri sadece hayvan hücresinde yer alır? 5. Yukarıdaki yapılardan hangileri hücrenin temel bölümleridir? 6. Yukarıdaki yapılardan hangileri sitoplazmik organellerdir?

8. GRİD DEĞERLENDİRME Öğrencilerin her soruya verdiği cevabı değerlendirmek için kullanılan formül şöyledir: C1= Doğru seçilen kutucuk sayısı C2= Toplam doğru kutucuk sayısı C3= Yanlış seçilen kutucuk sayısı C4= Toplam yanlış kutucuk sayısı C1 - C3 C2 C4 Bu formüle göre öğrencilerin puanları –1, 0 ve +1 arasında değişir. Bu puanı 100 üzerinden değerlendirmek için negatif sonucu ortadan kaldırmak amacıyla 1 ile toplanır ve elde edilen sayı 50 ile çarpılır. * Bütün cevapların yanlış olması durumunda değerlendirme için verilen formül uygulanmadan soru “0” (sıfır) puan ile değerlendirilir.

9. Aşağıdaki grid, omurgalı ve omurgasız hayvanlara ait örnekleri içermektedir. Kutucuklardaki numaraları bu konu ile ilgili olarak size aşağıda yöneltilen soruları cevaplamak için kullanın. Aynı kutucuğu bir veya birden fazla sorunun cevabı olarak kullanabilirsiniz. S1. Yukarıdaki kutucuklardan hangisi omurgalı hayvanlar grubuna dahil olan canlıları içerir? uygun kutucukları seçiniz (Cevap: 2,5,6,7,9) a şıkkında seçtiğiniz hayvanları balık-kurbağa- sürüngen-kuş- memeli doğrultusunda sıralayınız (5,9,6,7,2) S2. Yukarıdaki kutucuklardan hangisi omurgasız hayvanlar grubuna dahil olan canlıları içerir? S.3 Görünüşü ve hareketi balıklara benzemesine rağmen memeliler grubuna giren hayvan yukarıdaki kutucuklardan hangisinde verilmiştir? S4. Yukarıdaki kutucuklardan hangisinde karada yaşayan omurgalı/omurgasız hayvanlar verilmiştir? S5. Yukarıdaki kutucuklardan hangisinde suda yaşayan omurgalı/omurgasız hayvanlar verilmiştir? 1 Sivrisinek (Resim yerleşecek) 2 Yunus (Resim yerleşecek) 3 Kelebek (Resim yerleşecek) 4 Yengeç (Resim yerleşecek) 5 Alabalık (Resim yerleşecek) 6 Kertenkele (Resim yerleşecek) 7 Atmaca (Resim yerleşecek) 8 Solucan (Resim yerleşecek) 9 Semender (Resim yerleşecek)

10. Örnekte belirtildiği gibi birinci soru için seçilmesi gereken kutucuklar 2,5,6,7 ve 9’dur. Seçilen kutucukları balık-sürüngen-kurbağa-kuş-memeli doğrultusunda sıralamak içinde 5,9,6,7 ve 2. şeklinde dizilmesi gerekir. Bir öğrencinin bu soru için üç doğru ve iki yanlış kutucuk seçtiği düşünülsün: Formülde değerler yerine konulursa; 3 - 2 5 4 = 0.60- 0.50 = 0.10 Şimdi 1 eklenerek ve 5 ile çarpılsın = 5* (1.10) = 5.50 veya yuvarlak olarak 6 denilebilir. Başka bir öğrenci 3 doğru ve 4 yanlış kutucuk seçti. 3 - 4 5 4 = 0.60- 1 = -0.40 Şimdi 1 eklenerek ve 5 ile çarpılsın = 5* (0.60) = 3 olarak çıkacaktır.

11. YG Tekniğinin Avantajları YG tekniğinin bir çok avantajları vardır. Bu teknik ile hazırlanmış sorularda kutucukların içerisine kelimeler, resimler, sayılar, eşitlikler, tanımlar veya formüller konulabilir. Kutucukların içeriğinin değiştirilebilmesi hem görsel hem de sözel düşünebilme olanağı sağlar.

12. Bu teknikte öğrencilerin konuyu bilmeden soruyu doğru cevaplama yani tahmin veya şansa bağlı olarak yapması hemen hemen imkansızdır. Hem doğru kutucukların seçimi hem de bunların mantıksal sıraya dizilmesi konuyu çok iyi bilmeyi ve anlamayı gerektirir. Ayrıca yanlış seçilen kutucuklar öğrencilerin konu hakkındaki eksik veya yanlış bilgilerini ortaya çıkarır, bilişsel yapıdaki aksaklıkları gösterir.

13. YG tekniğin de kısmi bilgininde değerlendirilmesi, ödüllendirilmesi vardır. Öğrenci seçtiği her doğru kutucuk için puan alır. Bu teknikte çoktan seçmeli testlerin aksine doğru olmayan bilgiler sorulmaz yani kutucuklardaki her bilgi bir soru için gerekli cevap olmayabilir ama diğer bir soru için mutlaka cevap teşkil eder. Bu nedenle çoktan seçmeli testlerde olduğu gibi yanlış şıkları eleyerek doğru cevabı bulma stratejisi elimine edilmiş olur. YG Tekniğinin Sınırlılıkları Bu tekniğin hazırlanması başlangıçta öğretmenler için biraz zahmetli olabilir ama zamanla pratik kazanılarak etkili bir biçimde kullanılabilir.

14. TANILAYICI DALLANMIŞ AĞAÇ (TDA) B irbiri ile bağlantılı D/Y tipindeki soruları içeren tanılayıcı dallanmış ağaç tekniğinde her bir D/Y kararı bir sonraki D/Y kararını etkileyen veya belirleyen sonuçlar içerir.

15. TDA tekniği etkili bir öğrenme ve öğretme sürecinde önemli bir rol oynayabilir. Çünkü bu teknikle öğrencinin kafasındaki bilgi ağındaki yanlış bağlantılar, yanlış stratejiler ve sonuçta yanlış olan bilgi ortaya çıkartılabilir. TANILAYICI DALLANMIŞ AĞAÇ

16. TDA TEKNİĞİNİN TEMEL YAPISI y B ifadesi A ifadesi D ifadesi E ifadesi 1 G ifadesi F ifadesi C ifadesi 2 3 4 5 6 7 8 d y d d d d d d y y y y

17. TANILAYICI DALLANMIŞ AĞAÇ TEKNİĞİNE BİR ÖRNEK

18. ÖRNEK DEĞERLENDİRME Öğrenci 1. çıkışa ulaştı ise; A ifadesine “D” diyerek doğru yanıt vermiş ve B ifadesine ulaşmıştır. B ifadesine “D” diyerek doğru yanıt vermiş ve D ifadesine ulaşmıştır. D ifadesine “D” diyerek doğru yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin 3 doğru yanıtı vardır ve 3 puan almıştır. Öğrenci 4. çıkışa ulaştı ise; A ifadesine “D” diyerek doğru yanıt vermiş ve B ifadesine ulaşmıştır. B ifadesine “Y” diyerek yanlış yanıt vermiş ve E ifadesine ulaşmıştır. E ifadesine “Y” diyerek doğru yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin 2 doğru yanıtı vardır ve 2 puan almıştır. Öğrenci 6. çıkışa ulaştı ise; A ifadesine “Y” diyerek yanlış yanıt vermiş ve C ifadesine ulaşmıştır. C ifadesine “D” diyerek yanlış yanıt vermiş ve F ifadesine ulaşmıştır. F ifadesine “Y” diyerek doğru yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin 1 doğru yanıtı vardır ve 1 puan almıştır. Öğrenci 5. çıkışa ulaştı ise; A ifadesine “Y” diyerek yanlış yanıt vermiştir ve C ifadesine ulaşmıştır. C ifadesine “D” diyerek yanlış yanıt vermiş ve F ifadesine ulaşmıştır. F ifadesine “D” diyerek yanlış yanıt vermiştir. Bu durumda öğrencinin doğru yanıtı yoktur ve 0 puan almıştır.

19. KELİME İLİŞKİLENDİRME Öğrencinin bilişsel yapısını ve bu yapıdaki kavramlar arasındaki bağları, yani bilgi ağını gözler önüne serebilen, uzun dönemli hafızadaki kavramlar arasındaki ilişkilerin yeterli olup olmadığını veya anlamlı olup olmadığını tespit edebilmemize yarayan tekniklerden birisi de kelime ilişkilendirmedir.

20. KELİME İLİŞKİLENDİRME ÖRNEĞİ FOTOSENTEZ Fotosentez ..................... Fotosentez ..................... Fotosentez ..................... Fotosentez ..................... Fotosentez ..................... Fotosentez ..................... Fotosentez ..................... Fotosentez ..................... Fotosentez ..................... Fotosentez .....................

21. KELİME İLİŞKİLENDİRME Öğretmen öğrencilerin verdiği-cevap kelimelerin niteliği hakkında sorular sorabilir. Her anahtar kelimenin çağrıştırdığı cevap kelimelerin sayısal açıdan farklı olup olmadığına bakabilir. Öğrencilerden verdikleri cevap ve anahtar kelimeyi içeren anlamlı bir cümle kurmaları istenebilir.

22. KELİME İLİŞKİLENDİRME Dersin başında uygulanan bir kelime iletişim, öğrencilerin öğretim öncesi sahip olduğu bilgileri yoklayabilir. Konunun öğretilmesinden sonra ikinci bir uygulama sonuçları ile ilk uygulama sonuçları karşılaştırılarak öğrenci öğrenmesindeki değişiklik veya kavram gelişmesi izlenebilir.

23. Kavram Haritaları Nasıl Hazırlanır? Kavramların seçimi (Bir konunun anlaşılması için gerekli olan kavramların tespiti) Hiyerarşi (Seçilen kavramları en genel olandan özele doğru sıralama) Önermeler (İki kavram arasındaki ilişkiyi ortaya koyacak önermelerin belirlenmesi) Ara bağlantılar ve çapraz bağlantılar (Aynı veya farklı hiyerarşik seviyedeki kavramlar arası ilişkilerin oklarla bağlanması) Ara ve çapraz bağlantıları adlandırılması (Kavramlar arası ilişkilerin oklar üzerine yazılması

24. KAVRAM HARİTALARI EĞİTİMDE NASIL KULLANILIR? Öğretimden önce hazır bulunuşlukları belirlemek için kullanılır. Öğretim yöntemi olarak kullanılır. Öğretimden sonra değerlendirme amaçlı kullanılır.

25. KAVRAM HARİTALARI DEĞERLENDİRMEDE NASIL KULLANILIR? 1. Bağlantı kelimeleri ve oklarla belirtilen iki kavram arasındaki her anlamlı ve doğru önerme için 1 puan. 2. İster merkezden dışarı, ister yukarıdan aşağı olsun genelden özele gidişi gösteren her hiyerarşi için 5 puan. 3. Aynı seviyedeki veya farklı seviyelerdeki hiyerarşi basamağında bulunan kavramlar arasında yapılan geçerli ve önemli çapraz bağlantı için 10 puan. 4. Haritada her özel kavram için verilen geçerli örnek için 1 puan

26. KAVRAM HARİTASI ÖRNEĞİ

27. DEĞERLENDİRME Bağlantı sayısı (geçerli ise) = 3 x 1 = 3 Hiyerarşi (geçerli ise) = 2 x 5 = 10 Çapraz bağlantı (geçerli ise) = 2 x 10 = 20 Örnekler (geçerli ise) = 3 x 1 = 3 Toplam = 36