Download to read offline
Vektorler
- 1. VEKTÖRLER 1 Bardia Farivar Department ofMedical Biology Istanbul University Cerrahpaşa Medical Faculty
- 2. GENEL BILGILER • Mikroorganizmalararasında gen klonlamasında bir çok aracı moleküllerden yararlanılmaktadır. Gen klonlamasında kullanılan aracı moleküllere vektör denir. • Vektörler konakçı organizmada, bağımsız olarak replikasyon gösterirler. 2
- 3. MAJOR VECTORS • Plasmides •Bacteriophages • Cosmids • Bacterial Artificial Chromosomes (BAC) 3
- 4. PLASMIDES • Bakteri DNA’sıharici kendi kendine replike olabilen minikromozomlardır. • Doğal olarak bulunan plazmitler büyük ve kullanışsız olduklarından, bunların yerine in vitro ortamda amacına yönelik olarak hazırlanan yapay plazmid vektörler kullanılmaktadır. 4
- 5. Üzerlerinde: Ampicillin, Tetracycline, Kanamycin gibiantibiyotiklere karşı direnç genleri taşırlar. Bunlar seleksiyonda önemli fonksiyonu olan marker genlerdir. 5
- 6.
- 7. 01. NORMAL PLASMIDVEKTÖRLER • Bu tür plasmid vektörlerde sadece rezistenslik veya diğer genler (ampr, tetr, vs.) ile replikasyon orijinleri vardır. 02. EKSPRESYON VEKTÖRLER • içerisine yerleştirilen yabancı genlerin prokaryotik veya ökaryotik sistemde proteinlere açıklanmasını sağlayan DNA tabanlı nükleotitler. 7
- 8. 03. MEKIK (SHUTTLE)PLASMID VEKTÖRLER • is a vector (usually a plasmid) constructed so that it can propagate in two different host species. 8
- 9. BAKTERIYOFAJLAR Faj’lar bakteriyi enfekteeden virüslerdir. Fajların bazıları, kendi konakçılarında lizis meydana getirmelerine karşın, bir kısmı da bakteri içinde bulunduğu halde herhangi bir zararlı etkide bulunmazlar (Örn: E.coli ’ye ait lambda fajı). 9
- 10. • Faj DNA’sıE. coli ’ye girdikten sonra başlıca 2 replikasyon formu gösterir. • Bunlar LYTIC ve LYSOGENIC formlardır. 10
- 11.
- 12. Lambda fajının ortabölgesi, bakteri içinde litik bir üreme için gerekli değildir. Bu bölge, başka bir gen ile yer değiştirebilir. 12
- 13.
- 14. • Bakteriofajlar plasmidlergibi antibiyotiğe karşı direnç geni taşımazlar. • Lambda bakteriyofajı 50 kb uzunluğundadır ve 20 kb yabancı DNA bu vektörlere sokulabilmektedir. 14
- 15. COSMIDLER • Kosmid vektörler,bir bakteriye ait ve replikasyon orijin bölgesine sahip plasmidle, buna birleştirilmiş lambda fajı yapışkan ucundan (cos, cohesive end sites) oluşturulmuşlardır. 15
- 16. Tek cos bölgelikosmid vektörler 16
- 17. • Böyle birkosmid yaklaşık 6 kb uzunlukta olup, yapısında plasmide ait Replikasyon Orijini (RO), ampR geni ve lambda fajının cos bölgesi bulunur. Bu tarzda hazırlanan kosmid yaklaşık 35-40 kb uzunlukta yabancı bir geni kabul edebilir ve aktarabilir. 17
- 18. • İki cosbölgesine ve iki markere (ampR, kanR) sahip vektörlerdir. Kosmidler iki RE ile aynı anda kesildiğinde iki lineer parça elde edilir ve her birinde bir cos bölgesi ve bir marker bulunur. Yabancı gen DNA’sı, iki cos bölgesi arasına integre edilir. Çift cos bölgeli kosmid vektörler 18
- 19. • Bu tarzdadizaynı yapılan vektörlerde cos bölgeleri ve markerleri yanı sıra prokaryotik ve ökaryotik hücrelere ait genetik DNA sekansları da bulunur. • Bunlar da 35-40 kb’lık yabancı DNA’yı kabul edebilir ve transferini sağlayabilir. Mekik (shuttle) kosmid vektörler 19
- 20. BAKTERI YAPAY KROMOZOMU(BAC) • Farklı türlerden alınan 100,000 ila 200,000 baz büyüklüğünde DNA parçalarının bakteride klonlanması ile olur. 20
- 21. • BAC vektörleribüyük DNA fragmentlerini klonlamada ve özellikle büyük genomların sıradizilerinin eldesinde kullanılırlar. • BAC vektörü 300kb’a kadar yabancı DNA’yı içine alabilir. 21
- 22. KAYNAKLAR • Klonlamada KullanılanBaşlıca Vektörler - Prof. Dr. Mustafa Arda - Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi • Vector - https://en.wikipedia.org/wiki/Vector_(molecular_biology) 22