Variantes xeográficas do galego

1. VARIEDADES XEOGRÁFICAS DO GALEGO

2. VARIANTES
FONÉTICAS

3. GHEADA
-Pronunciación aspirada
do fonema /g/
-Presente en máis da
metade do territorio

4. SESEO
Pronuncia de /s/ no lugar de
/θ/
Tipos:
-Seseo implosivo: en posición
final de sílaba
lus (luz) des (dez)
-Seseo explosivo: en posición
final de sílaba
masá (mazá) rapasa (rapaza)

5. Ditongo –OI- / -UI-Grupos
latinos
-ULT → MULTUM
-UCT → LUCTAM
-Realízanse:
-OI- → moito, loita.
Solución maioritaria
--UI- → muito, luita
- -U- → muto, luta

6. GRUPOS: CA/CUA GA/GUA
Grupos latinos
CUA / GUA
MANTÉÑENSE
Cua: cuatro Gua: guardar
REDÚCENSE
Ca: catro Ga: gardar

8. VARIANTES
MORFOSINTÁCTICAS

9. Plural das palabras rematadas en -N
Tres solucións:
-NS: cans, camións
-S: cas, camiós
-IS: casi, camiois

10. Terminacións latinas
-ANUM, -ANA, -ANOS, -ANAM, -ANAS
Dúas solucións maioritarias
-án: masculino e feminino
o irmán, a irmán
-ao (masculino) –á (feminino)
o irmao, a irmá

11. Pronome persoal: TI / TU

12. Pronome persoal: IL / EL

13. Demostrativo: ISTO / ESTO

14. VARIANTES LÉXICAS

15. VER / MIRAR

16. BLOQUES E
CARACTERÍSTICAS

17. 3 BLOQUES
Plural das palabras
rematadas en –N
BLOQUE
OCCIDENTAL
-NS
BLOQUE
CENTRAL
-S
BLOQUE
ORIENTAL
-IS

19. BLOQUE OCCIDENTAL
Fenómenos Exemplos
Plural -NS cans
Gheada amigho, cheghar
Seseo implosivo
(explosivo no occidente)
des, lus
cansións
Ditongo OI Moito, noite
Terminación –án para masculino e
feminino
o irmán, a irmán
Pronomes Ti, El
185,186

20. BLOQUE CENTRAL
Fenómenos Exemplos
Plural -S Cas, camiós
Gheada só na parte occidental Amigo/amigho ;
chegar/cheghar
Non Seseo Canción, dez
Ditongo OI Moito, noite
Terminación –ao / -á Irmao / irmá
Pronome Ti (occidente) / Tu
(oriente)
Ditongo CA / CUA ; GA / GUA Catro/cuatro ; gardar/guardar
249,250
256,257

21. BLOQUE ORIENTAL
Fenómenos Exemplos
Plural -IS Cais, camiois
Non gheada Amigo, chegar
Non seseo Canción, dez, luz
Ditongo UI/U Muito / muto
Terminación –AO / -Á Irmao, irmá
Pronome Tu
Ditongo CUA, GUA Cuatro, guardar
216,217

22. FONTES
FERNÁNDEZ REI, Dialectoloxía da Lingua Galega, Xerais,
Vigo 1991.
A Nosa Fala: Bloques e Áreas lingüísticas do galego. Arquivo
Sonoro: Consello da Cultura galega.
Consultar en:
http://consellodacultura.gal/arquivos/asg/anosafala.php
Celia Díaz (IES As Lagoas), Variedades xeográficas do galego
Slideshare: http://www.slideshare.net/letrasenrede/variedades-xeogrficas-
do-galego-6276958