1. Tema 3: A industrialización
das sociedades europeas
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Aumento demográfico e expansión agrícola
O nacemento da industria
A expansión da industrialización
O capitalismo industrial
A segunda fase da industrialización
A nova sociedade industrial
Os movementos sociais: marxismo e
anarquismo

2. 1. Aumento demográfico e
expansión agrícola
Revolución industrial, resultado dun
conxunto de cambios económicos e
tecnolóxicos relacionados entre si.
Comezou en Gran Bretaña a mediados do
século XVIII

3. 1.1. A revolución demográfica
Crecemento da poboación (revolución
demográfica)
Aumento da produción. Unha mellor
alimentación fixo á poboación máis resistente
ás enfermidades
Diminución da mortalidade e lixeiro incremento
da natalidade.
Crecemento da poboación no
continente, pasou de 140 millóns de
habitantes no ano 1750 a 266 en 1850

5. 1.2. A revolución agrícola
O incremento da poboación provocou un aumento da
demanda de alimentos e unha alza dos prezos
agrícolas. Foi posible grazas á:
• Introdución de cambios na estrutura e máis na
propiedade da terra. A propiedade señorial
converteuse nunha propiedade privada, os
propietarios podían cercar as propiedades, realizar
transformacións e expulsar ós campesiños
• Aplicación de novos métodos e técnicas de cultivo.
Supresión do barbeito e a súa substitución por plantas
forraxeiras(sistema Norfolk). Progresiva mecanización
das tarefas agrícolas. Introdución de novos cultivos e
expansión da gandaría.

7. 2. O nacemento da industria
• 2.1. Máquinas, vapor e fábricas
Innovación tecnolóxica. As máquinas foron
substituíndo o traballo manual.
Primeiras máquinas accionadas pola forza
humana e, posteriormente, por enerxía
hidráulica (vapor). Máquina de vapor creada
por James Watt.
Sistema fabril de produción, consiste na
concentración dos obreiros e das máquinas
en grandes edificios, as fábricas.

9. 2.2. A industria téxtil
Primeiro sector en mecanizarse foi a
industria do algodón
A lanzadeira volante aumentou a velocidade
do proceso de tecido
Novas máquinas de fiar. O tear mecánico
completou o proceso de mecanización.

11. 2.3. Carbón e ferro: A siderurxia
A siderurxia foi o sector pioneiro
Carbón de coque foi un invento de Darby
Bessemer inventou un convertedor que
transformou o ferro en aceiro.

12. 3. A expansión da
industrialización
• 3.1. A revolución dos transportes
Incorporación da máquina de vapor ao
transporte terrestre e marítimo.
O ferrocarril utilizábase nas minas.
Invención da locomotora, por Stephenson
Primeira liña de pasaxeiros construíuse en
Inglaterra unindo Manchester e Liverpool.
Despois a máquina de vapor aplicouse aos
barcos de vapor

14. 3.2. O incremento do comercio
A Revolución Industrial deu paso a unha
economía de mercado.
Aumento do comercio interior.
Incrementouse o comercio exterior. Teorías
do librecambio.
Moitos Estados impuxeron o
proteccionismo.

15. 4. O capitalismo industrial
A Revolución Industrial impuxo o
capitalismo, un novo sistema económico
sustentado no librecambio económico.

16. 4.1. Liberalismo e capitalismo
Adam Smith estableceu os principios do liberalismo:
• O interese persoal e a procura do máximo beneficio é
o motor da economía
• Os diversos intereses equilíbranse no mercado grazas
ao mecanismo dos prezos que adopta a oferta á
demanda
• O Estado debe absterse de intervir no funcionamento
da economía e permitir o libre desenvolvemento dos
intereses particulares
O capitalismo industrial estrutúrase nun sistema de
propiedade privada.
No capitalismo orixínanse crises económicas e aumenta
o paro.

18. 4.2. Bancos e finanzas
A banca converteuse en intermediaria. Os
bancos subministraron préstamos a
empresas, compraron accións e facilitaron
pagamentos.
Adquiriron importancia as sociedades
anónimas.os propietarios poden vender as
súas accións na bolsa de valores.

19. 4.3. A expansión do capitalismo
industrial
A industrialización estendeuse a Francia e
Bélxica
Despois, tamén o fixeron
Rusia, Alemaña, Estados Unidos e Xapón.
No Sur de Europa coexistiron rexións
industrializadas e zonas esencialmente
rurais. Europa oriental á marxe da
industrialización ata o século XX.

21. 5. A segunda fase da
industrialización
O mundo entrou nunha nova fase do
proceso de industrialización, a Segunda
Revolución Industrial.

22. 5.1. Novas fontes de enerxía e
novas industrias
A electricidade e mais o petróleo desbancaron o carbón.
A invención da dínamo permitiu producir electricidade.
O alternador e o transformador posibilitaron o seu
traslado. O petróleo comezou a extraerse en Estados
Unidos.
A invención do motor de explosión permitiu o petróleo
como combustible nos transportes.
A metalurxia tivo un gran impulso debido á produción de
novos materiais. Na industria do automóbil, Henry
Ford inventou o coche utilitario.
A industria química tivo un importante desenvolvemento
en Alemaña. Produción en masa de aceiro e de
cemento armado permitiu a edificación dos edificios.

24. 5.2. Unha nova organización
industrial
A finais do século XIX creouse a fabricación en
serie. Isto coñécese como taylorismo.
Naceu en Estados Unidos, a fabrica de Ford foi
a primeira en utilizalo.
Concentración industrial. Naceu o cartel
(acordos entre empresas), o trust (fusión de
empresas), o holding (grupo financeiro
formado por empresas e bancos) e o
monopolio (dereito exclusivo dunha empresa
a comercializar un produto)

26. 6. A nova sociedade industrial
Paso á sociedade de clases, dous grandes
grupos que se diferencian pola riqueza: a
burguesía e o proletariado.

27. 6.1. A burguesía
• Gran burguesía: formada por
banqueiros, xente que vivía de rendas e
propietarios de grandes fábricas.
• Mediana burguesía: composta por
profesionais liberais
(avogados, médicos…), altos funcionarios e
comerciantes.
• Pequena burguesía: elevado número de
empregados, tendeiros e artesáns, cuxas
condicións de vida apenas se diferenciaban
do proletariado.

29. 6.2. Os obreiros
Os traballadores das fábricas e outros
asalariados urbanos, así como os
campesiños a xornal formaban o
proletariado.
A xornada laboral duraba de 12 a 14 horas
diarias e as remuneracións eran
insuficientes para manter unha familia. Os
salarios e as festividades eran
establecidas arbitrariamente polos
empresarios.

31. 7. Os movementos sociais:
marxismo e anarquismo
• 7.1. As primeiras asociacións obreiras
Oposición ao maquinismo. A súa protesta
dirixiuse ao ludismo, destrución de
máquinas e o incendio de fábricas.
Conciencia de clases sociais. Creáronse
asociacións de traballadores (Sociedade
dos Socorros Mutuos) co obxectivo de
axudar economicamente os seus
membros en caso de enfermidades ou
paro.

33. 7.2. O sindicalismo
En 1825 fundáronse os primeiros sindicatos
obreiros dun mesmo ramo
En 1834 fundouse a Great Trade Union,
sindicato que unía obreiros de distintos
oficios
Co obxectivo de mellorar as condicións de
traballo dos obreiros

34. 7.3. Marxismo e anarquismo
Karl Marx estableceu as bases do
pensamento marxista. Friedrich Engels
denunciou a explotación da clase
traballadora e defendeu a revolución
obreira para destruír o capitalismo.
Acadouse a sociedade comunista,
sociedade sen clases.
Creación de partidos obreiros socialistas

36. 7.4. O anarquismo
Conxunto de pensadores que compartían tres
principios básicos:
• Exaltación da liberdade individual
• Defensa de formas de propiedade colectiva
• Rexeitamento á autoridade
Defendían a acción revolucionaria dos obreiros
e campesiños, mediante a folga xeral
Defendía a acción directa
Creación de sindicatos revolucionarios
chamado anarcosindicalismo

38. 7.5. As internacionais obreiras
Internacionalismo proletario. En 1864
creación da Asociación Internacional de
Traballadores
En 1889 fundouse a II Internacional
Coa II Internacional creouse o himno
Internacional e a festa do Día dos
Traballadores