Presentatie in het kader van de cursus bedrijfsoptimalisatie via de kringloop aanpak met ruim 25 boeren in het Groninger Westerkwartier

1. STUDIEGROEP BEDRIJFSKRINGLOOP VANDAAG: Introductie en uitleg programma Achtergronden kringloop Voorbereiden bedrijfsscan  cijfers! Rantsoenen (waar zet u op in deze winter?) Studiegroep Westerkwartier I & II www.duurzaamboerblijven.nl/groningen

3. STUDIEGROEP BEDRIJFSKRINGLOOP PLANNING 3 bijeenkomsten + 1 excursie t/m zomer 2010 Bijeenkomst 1 (13 oktober) huiswerk = invulsets  analyse worden per post of email toegestuurd Excursie (dinsdag 17 november 10:00 uur – 14:30 uur!!!) Bijeenkomst 2 (bespreking cijfers - deel 1 dec/jan) Bijeenkomst 3 (bespreking cijfers - deel 2 mrt/apr) Vervolg via DBB Groningen Implementeren verbeterplannen Verbeter- plannen Meten Evalueren Studiegroep Westerkwartier I & II www.duurzaamboerblijven.nl/groningen

4. Klara 34

5. Klara 34 Methaan Kg CH 4 lachgas Kg N 2 De optimale koe, het optimale bemestingsniveau, optimale grasland, etc. Mest: 123,6 kg N/jaar (Kracht)voer: soja, raap, tarwe, etc. 1 hectare + 1 hectare elders Kunstmest: 225 kg N/ha 11.500 kg melk/jaar 3,80 % vet 3,40 % eiwit 22 ureum

6. Maar….Klara 34 graast hier: Conflicten met natuur-en landschapsbeheer

7. of hier… Conflicten met waterkwaliteit

8. of ze is vervangen … Aankleding van het landschap

9. mee doen? www.boerenverstand.org HET DRAAIT NIET OM KLARA MAAR OM HET BEDRIJF!

11. Film: op eigen kracht! winst voor boer & milieu met de kringloopaanpak

12. Het draait ook om harde getallen! (monitoring provinciaal meetnet)

13. Resultaten - kostprijs Zelfde quotum: 10ct winst = INKOMEN! Een inkomen verschil tussen bedrijven met hetzelfde quotum

14. Resultaten - voerkosten Hoge melkproductie per koe is leuk, maar niet als het zoveel kost!

15. Oudere dieren, minder voerkosten? Oudere veestapel betekend niet automatisch minder kosten!

16. MINAS BEX Basis kringloopcertificaat

17. Ten grondslag liggen: NRS dieraantallen Melkfabriek jaaroverzicht Hectares volgens BPR Alle aan-en verkoopbonnen .. Basis kringloop certificaat duurzame melkveehouderij Kg N, P en C INPUT (krachtvoer, kunstmest) Kg N, P en C OUTPUT (melk, vlees) MINAS + bedrijfsspecifieke N en P Excretie BEX NFW + Uitrijddagen + Deelname studiegroepen VVBM + Mestkwaliteit + Diergezondheid Wester kwartier duurzame melkvee-houderij ? N overschot < 140 kg N Kunsmestgift < 125 kg N KM beloning brons, zilver, goud CRITEREA ? ? ?

18. Analyse economie en ecologie UREUM GEM. LEEFTIJD DIERENARTSKOSTEN LAAG HOOG LAAG HOOG LAAG HOOG <25 >25 < 5 > 5 < 1,25 > 1,25 HA Totaal 39,3 37,5 39,5 44,5 40,0 36,8 % grasland 77 83 79 83 80 79 AantalKoeien 71 71 70 90 69 74 Jongvee/10Koeien 5,6 6,0 6,0 6,0 6,0 5,9 kg afgeleverde melk 577822 576565 578260 733982 546970 620684 kg melk geleverd/ha 14950 16394 15997 16937 14083 17786 kg melk FPCM geleverd/koe 8648 8387 8713 8558 8288 8833 vet % 4,43 4,32 4,37 4,41 4,40 4,36 eiwit % 3,49 3,52 3,50 3,54 3,51 3,50 melkprijs 35,7 36,3 36,1 35,3 35,9 36,0 omzet&aanwas 2,4 2,6 3,1 2,6 2,7 2,6 overige opbrengsten 5,2 5,0 4,8 4,3 5,6 4,3 kostprijs/kg melk 23,2 23,4 23,8 21,8 22,0 25,0 -voerkosten 7,1 7,0 6,9 7,0 6,6 7,7 -bemestingskosten 0,9 0,9 0,9 0,7 0,9 0,8 -dierenartskosten 1,3 1,0 1,1 1,3 0,9 1,7 OVERIG 13,9 14,5 14,8 12,8 13,6 14,8 saldo/kg melk 30,6 31,6 31,5 30,3 32,3 29,6

19. KOERS OP KRINGLOOP DEELNEMER GEMIDDELD ha Totaal 72,2 37,8 Aantal Koeien 114 71 Jongvee/10Koeien 5,35 6,12 Kg Afgeleverde Melk 883306 576329 % grasland 75 80 kg melk geleverd/ha 12267 15997 kg melk FPCM geleverd/koe 8226 8566 vet % 4,40 4,39 eiwit % 3,53 3,50 ECONOMIE melkprijs 41,02 35,96 omzet&aanwas 1,16 2,66 overige opbrengsten 3,88 5,06 kostprijs/kg melk 29,40 23,18 -voerkosten 7,29 7,02 -bemestingskosten 1,11 0,88 -dierenartskosten 1,29 1,19 OVERIG 19,71 14,09 saldo/kg melk 31,00 31,18

20. KOERS OP KRINGLOOP DIERGEZONDHEID DEELNEMER GEMIDDELD gem. Leeftijd veestapel 4,10 4,51 lft (dgn) 1764 1796 gem. levensproductie bij afvoer 30917 34092 Celgetal 180 208 RANTSOEN N Krachtvoer 132 164 KrachtvoerPmovP2O5 49 59 N benutting dier 23 24 P2O5 benutting dier 33 30 VEM BEX 954 963 RE BEX 165 160 VEM/RE BEX 5,78 6,04 krachtvoer/100 kg melk 31,3 25,3 aantal weidedagen melkvee 200 155 ureum jaar gem. 27,9 24,9 ureum zomermaanden (mei-sept) 29,4 25,1 ureum wintermaanden (nov-apr) 26,8 24,7 MEST DEELNEMER GEMIDDELD C/N 6,9 7,4 % Norg 48 51 kg N excretie/koe forfetair 146,8 149,7 kg N excretie/koe BEX 134,9 134,9 kg P2O5 excretie/koe forfetair 51,6 53,5 kg P2O5 excretie/koe BEX 49,0 49,0 BODEM kVEM benutting totaal (incl. voedergewassen)/ha 7391 9088 kg N kunstmest/ha 153 131 kg P2O5 kunstmest/ha 7 8 N benutting bodem 59 60 P2O5 benutting bodem 86 108 MILIEU & KLIMAAT N overschot bedrijf 192 198 P2O5 overschot bedrijf 13 26 N benutting bedrijf % 33 38 P2O5 benutting bedrijf % 77 68 CO2 uitstoot/kg melk 0,70 0,67

21. KOERS OP KRINGLOOP Deelnemer Gemiddeld ECONOMIE 4,3 3,2 DIERGEZONDHEID 2,5 2,9 RANTSOEN 3,7 3,1 MEST 4,1 2,3 BODEM 3,5 2,5 MILIEU & KLIMAAT 4,2 2,2

22. “ Sjoppen” met een deugdelijk certificaat voor meer voordelen Kringloopcertificaat is leuk, maar een beloning voor een goede score is leuker! Een cent per liter melk extra voor een goede score? Beloning van het drinkwaterbedrijf of waterschap voor een aantoonbaar betere waterkwaliteit? Het compenseren van de CO2 uitstoot via “carbon credits” door investeren in duurzaam bodembeheer? Een premie voor elke koe die ouder dan 5 jaar wordt? Nieuwe groen/blauw/grijze diensten

23. www.dmsadvies.nl

24. Eiwitarm voeren = eiwit in het gras/graskuilen beter benutten Meer DVE en lage OEB in de kuil suiker in de kuil! meer “prik” voor optimale penswerking meer onbestendige energie voeren  DURF! Goedkoper en duurzamer melken!

25. Rekenen aan een optimaal rantsoen Goedkoper en duurzamer melken! Gehaltes in het rantsoen: g/kg ds Eiwit Suiker Onbestendig zetmeel Bestendig zetmeel Celwanden (NDF) OEB DVE-dekking  150 70 140 30  500  0 100%

26. INGREDIENTEN VOOR GEZOND VOEREN “ stop alleen gezonde ingrediënten in het rantsoen! producten waar boeren (op basis van ervaringskennis) een extra effect aan toeschrijven … dan moet het toch super melken?” Veel versgras/weidegang! Hele jaar door 1e snede (bij)voeren? Mais heeft negatief effect op CLA’s (hoeveelheid mais beperken, alleen korrelmais?) Structuur (smakelijk kruidenrijk hooi winnen) Lijnzaad/koolzaadolie? Is dat trouwens goed zelf te verbouwen of combi met biodiesel? Bierbostel (extra effect) Grasbrok (meer CLA’s) rode klaver? Zelf krachtvoer samenstellen!? Geplette tarwe (en dan zelf grof of fijn pletten afhankelijk van de consistentie van de mest) Stelling: werk met enkelvoudige grondstoffen en stop alleen gezonde ingrediënten in het rantsoen, ingrediënten die op basis van ervaringskennis goed melken! Zet dit naast de gangbare manier: veel kuil maken, veel mais, veel op stal en dan met een (duur) brokje alles corrigeren…. Goedkoper en duurzamer melken!

27. winst voor boer & milieu met de kringloopaanpak www.duurzaamboerblijven.nl

28. STUDIEGROEP BEDRIJFSKRINGLOOP PLANNING 3 bijeenkomsten + 1 excursie t/m zomer 2010 Bijeenkomst 1 (13 oktober) huiswerk = invulsets  analyse worden per post of email toegestuurd Excursie (17 november: Foppe Nijboer, Boelenslaan) Bijeenkomst 2 (bespreking cijfers - deel 1 jan) Bijeenkomst 3 (bespreking cijfers - deel 2 mrt/apr) Vervolg via DBB Groningen Implementeren verbeterplannen Verbeter- plannen Meten Evalueren Studiegroep Westerkwartier I & II www.duurzaamboerblijven.nl/groningen

29. Goedkoper en duurzamer melken! Kosten verlagen? Elk noemt 2 a 3 speerpunten waar hij deze winter mee aan de slag wil: Denk aan: Aanschaffen van een voermengwagen Meer (onafhankelijk) inzicht in de voerkosten Koeien meer dan 5 jaar oud laten worden (ander fokkerijbeleid) Financiering ook bespreekbaar maken (de niet toegerekende kosten) Grasland niet meer ploegen Verkaveling optimaliseren Meer structuur voeren en minder eiwit (<15% RE in het rantsoen) … .