Presentatie voor studiegroep Kringloopwijzer Nieuwveen

1. Kringlooplandbouw
Van kringloopwijzer naar kringloopboer!
ir. Frank Verhoeven
www.boerenverstand.nl
www.kringlooplandbouw.nl

2. Inhoud
- Introductie
- Duurzame melk en de kringloopwijzer
- Wetgeving geeft weinig andere opties
- Van kringloopwijzer naar kringloopboer!
- Rantsoenefficiëntie (BEX)
- Meer van eigen bodem (BEP en BES)
- Bodem conditie
- Meer data van de bodem!

3. Wie & wat is Boerenverstand?
www.boerenverstand.nl

4. Zo verkopen we de melk

5. Wat is duurzame melk?
blije koeien: Koe Kompas blije aarde: Kringloop Kompas
blije boeren: Boer Kompas

6. Wat is duurzame melk?

7. Blije aarde: kringloop!

8. Natura 2000 (provinciaal)
Wet Ammoniak & Veehouderij (provinciaal
– gemeentelijk)
Kader Richtlijn Water (waterschap)
Nitraatrichtlijn (Europees, landelijk)
BGM (besluit gebruik meststoffen,
landelijk)
Besluit milieu (> 200 melkkoeien)
Besluit landbouw milieubeheer
Besluit huisvesting/maatlat Duurzame
Melkveehouderij
NEC-richtlijn (gemeente, NH3)
Schoon & zuinig convenant
IPPC (klimaat,landelijk)
De overheid regelt ook “blije aarde”
Wet grondgebonden groei
Fosfaatrechten
Verplicht koe in de wei?
GLB
Verplicht 5% EFA
Verplicht wisselteelt, permanent grasland
Veel gaat over N, P & C !

9. N input dierlijke mest (kg N/ha)

10. Realiteit: prijzen stijgen
€ 5
€ 10
€ 15
€ 20
€ 25
€ 30
PrijsA-brokper100kgbijlevering8tonbulk
A-brok 1992 - 2015 (augustus)
Hoogste maandprijs
Jaargemiddelde
Laagste maandprijs
Bron: LEI

11. Sojaprijzen stijgen
€ 0
€ 100
€ 200
€ 300
€ 400
€ 500
€ 600
Sojaschroot/pellets,inlands44-45%per100kg
Soja 1992 - 2015 (augustus)
Bron: LEI

12. De melkprijs?
€ 15
€ 20
€ 25
€ 30
€ 35
€ 40
€ 45
€ 50
€ 55
Melkprijsineuroper100kg
Melkprijs 1992 - 2015 (augustus)
Hoogste maandprijs
Jaargemiddelde
Laagste maandprijs
Quotum
verruiming
Bron: LEI

13. Wie verdienen (veel) geld?
0.00
2.00
4.00
6.00
8.00
10.00
12.00
4000 5000 6000 7000 8000 9000 10000 11000
Voerkosten (€ / 100 kg melk) vs melkproductie/koe
kg melk per koe/jaar
Voerkosten
4 ct x 800.000 kg
= 1 inkomen!

14. Centraal: meer uit minder!

15. N en P
Aanvoer
(kracht)voer
N en P
Afvoer
melk en
vlees
N en P
Benutting
eigen voer
BEREKEND
N en P
excretie
(BEX)
BEX (zuiniger voeren & minder mestafzet)

16. Gelderse Vallei, 155 BEX-en verzameld:
193.600 kg N & 76.900 kg P2O5 minder
excretie dan norm
= 45.660 kuub mest (309 m3/bedrijf)
= 8 opleggers/bedrijf
= 1140 opleggers minder op de weg!
BEX (zuiniger voeren & minder mestafzet)
Door bewijslast verkregen!

17. N en P
Aanvoer
(kracht)voer
N en P
Afvoer
melk en
vlees
Ammoniak
= NB wet = vergunning
= provincie/EZ = PAS
N emissie
(BEA)
N en P
Benutting
eigen voer
BEREKEND
BEA (verliezen naar de lucht beperken)

18. N en P
Aanvoer
(kracht)voer
N
Afvoer
melk en
vlees
N en P OVERSCHOT
- N BEA (NH3)
= N en P BODEMOVERSCHOT
(BEN & BEP)
N emissie
(BEA)
BEN & BEP (nitraat & fosfaat)
Nitraat = derogatie!
Fosfaat = mestwet
= EZ = Brussel

19. Melk per ha – Fosfaatonttrekking
100 kg
51% van de bedrijven heeft in 2015 een BEP voordeel
gem. BEP: 83 kg/ha
norm 2015: 82 kg/ha

20. CH4 (methaan)
BEC (organische stof, broeikasgassen)
C = klimaat
= bodem OS!
N2 (lachgas)
OS opbouw / afbraak

21. • Convenanten (zoals Schone en Zuinige Agrosectoren)
• 30% reductie broeikasgassen (2020 t.o.v. 1990)
• Consumenten issue
• Zuivel
• Rabo
• NGO’s
• Geen wet-en regelgeving, wel stimulering
BEC (klimaat)

23. Kringloopwijzer!
www.mijnkringloopwijzer.nl

24. Kringloopwijzer

25. 40% uit eigen voer
80% van de eiwit-
behoefte veestapel
gedekt vanuit eigen voer
Kringloopwijzer: management info
Intensiteit (kg melk/hectare)
%eiwitvaneigenbodem

26. Hoeveel vreet de
koe van eigen
land?
Hoeveel gras-
en maïs word
er geoogst?
Bemesten
voor wat er
is gegroeid
GEGROEID
BEMEST
BENUT
?
Wat komt er van dat (dure) land?

27. 0
2000
4000
6000
8000
10000
12000
14000
16000
0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 45000 50000
Waar is winst te halen?
Bron: DMS 750
melkveehouders
(2012)
Intensiteit in kg melk per hectare
KVEMbenuttingperhectare
Wat benut je van het duurste productiemiddel?

28. 40% uit eigen voer
80% van de eiwit-
behoefte veestapel
gedekt vanuit eigen voer
Intensiteit (kg melk/hectare)
%eiwitvaneigenbodem
Waar is winst te halen?
Hoeveel krachtvoer wordt er gevoerd?

29. Waar is winst te halen
Hoeveel kg melk uit 1 kg droge stof ?

30. 100 kg
51% van de bedrijven heeft in 2015 een BEP voordeel
gem. BEP: 83 kg/ha
norm 2015: 82 kg/ha
Meer halen dan brengen?

31. Welke ruimte is er nog?

32. BEX = minder N&P in rantsoen, dus minder N&P in mest
BEP = meer P geoogst, dus meer P bemestingsruimte
Welke ruimte is er nog?

33. “Grasbedrijf Van der Ham-Jansen
haalt BEX-voordeel van 24 procent”
Ze weiden tweemaal daags kort, maar intensief.
Ruwvoerkwaliteit en daarmee grasland-management,
staat hoog in het vaandel. Ze gebruiken uitsluitend
vloeibare kunstmest, de ervaring van deze
melkveehouders is dat de koeien het eiwit uit het gras
vervolgens beter benutten.

34. Van kringloopwijzer
naar kringloopboer!
Kringloopcijfers leggen uw zwakke punten bloot!
Koeien effectiever voeren?
(www.mijnrantsoenwijzer.nl)
Bodem in conditie brengen?
(www.mijnbodemconditie.nl)

35. 40% uit eigen voer
80% van de eiwit-
behoefte veestapel
gedekt vanuit eigen voer
Intensiteit (kg melk/hectare)
%eiwitvaneigenbodem
Waar is winst te halen?
Hoeveel krachtvoer wordt er gevoerd?

36. Kringloopwijzer

37. Meer melk uit 1 kg drogestof voer
 bedrijfsniveau / lange termijn
(Kringloopwijzer, bouwplan- aandeel beheersland, zelf krachtvoer
verbouwen, mestwet, fokdoel)
 koppelniveau / korte termijn
(tankmelk, voermeetweken, productiegroepen, BSK- syndroom)
Hogere voerefficiëntie

38. PSW, WDE, EKB & FEP

39. Malestein

40. Koeien voeren = pens voeren!

41. Gemeten in het voer
Voedermiddel
Water
Droge stof
Ruw As
Organische stof
Stikstof bevattend (RE)
Stikstofvrij
Ruw vet
Koolhydraten
Ruwe celstof
Overige Koolhydraten

42. Berekend Betekenis
VOS/VCOS% Hoeveelheid verteerbare organische
stof
VEM Voederwaardebegrip van netto
energie
FOS Hoeveelheid energie die op
pensniveau beschikbaar komt
DVE Microbieel eiwit + bestendig eiwit
OEB Balans hoeveelheid eiwit
beschikbaar voor microbieel eiwit
SW Structuurwaarde berekend aan de
hand van ruwe celstof
VW Verzadigingswaarde
Maar wat verteerd de koe?
OS * VC = Verteerbare Organische stof (VCOS)
Fermenteerbare
Organische Stof
= voor de pens
beschikbaar)
FOS = VOS - RVET - (RE x
%BRE/100) - (ZET x
%BZET/100) - 0,50 x
FP = Fermentatie producten
Berekend in het voer

43. Uitgangspunt:
Wat ligt er voor de koeien?
of ?

44. Verteerbaarheid varieert
• Lastig te bepalen!
• Factoren:
• Droge stofpercentage
• Botanische samenstelling
• Mechanische bewerking
• Kneuzen Maaistadium
• Bemesting Grondsoort

45. Verteerbaarheid varieert
• En wat doet de koe ermee?

47. Leren sturen!
Maar je moet ook kunnen sturen!
 silo met pulp (energie) en silo met soja (eiwit)

48. Zelf sturen

49. Hoe oogst ik mijn optimale
rantsoen?
SUIKERrijk
hooi 2e snede
bestendig
ZETMEEL
(hoog
afgehakselde
laat rijpe
mais)
weidegang
traag
bestendig
EIWITrijk
kort gemaaid
droog balen
(soja)
STRUCTUUR
beheersland
DROGE
KOEIEN
voer

50. Koe Bodem
Prijs € 1.200, - € 45.000, -
Levensduur 4 jaar 4 generatie’s
Data MPR ?? (bodemanalyse)
Beoordeling Veebeoordelen BodemConditieScore
Opbrengst bepaling Dagelijks per liter Niet
Voeding Per kilo en per koe Per perceel??
Sturen per kuub?
Inhoud voeding (schijn) nauwkeurig ??Mestmonsters??
Waar staan we?

51. Het idee was goed !
Voert 3000 koeien! 2500 ha 1e snede

53. Data verzamelen!

54. Bodemanalyses
Hoe beschrijven we de bodem in de kringloop?

57. Organische Stof gehalte
Organische N gehalte
Mais in continuteelt Gescheurd Grasland Oud Grasland
8,9 %
0,37 %
4,8 %
0,23 %
80 ton/ha meer OS =
1,5 ton/ha meer N-org =
100 ton meer CO2 binding!
Zelfde grondsoort, ontwatering e.d.
Maar verschillend management
De boer maakt zijn bodem!

58. Jarenlang goed management…
Boer Hoeksma, Drogeham (Friesland)

59. Of jarenlang mishandeling…
Bron: www.vastgereden.nl

60. Benutting drijfmest
…maar zo?
Niet zo…

61. 1 Algemeen
Datum
Naam bedrijf
Naam uitvoerder
Positie bodemkuil /GPS coord. W
Perceel/volgnummer [1]
/GPS coord. N
Bodemtype [2]
Gewascode [3]
Beschrijving historie perceel
[1] Zie gecombineerde opgave gewassen Ministerie EZ
[2] 1 = zware klei 2 = lichte klei 3 = zwak lemig zand 4 = sterk lemig zand 5 = veen
[3] 259 = mais rotatie, 259c = mais continue, 266 = tijdelijk gr as (< 6 jaar), 265 = permanent gr as
2 BodemanalyseZuurgraad (pH-CaCl2) [4]Organische stof (%) [4]
[4] Zie bodemanalyse perceel, indien aanwezig, anders inschatten
3 BodemConditieScore (BCS)
Wegingsfactor
Score
Score x Wegingsfactor
(0 = onvoldoende, 1 = matig, 2 = goed)
1 Gewasbedekking
2
2 Beworteling
3
3 Verdichting ondergrond 20 - 40 cm
3
4 Regenwormen
3
5 Bodemstructuur
3
6 Zuurgraad (pH)
3
7 Organische stof (kleur)
3
8 Aantal gekleurde vlekken
1
4 Aanvullende waarnemingen
Is seizoensafhankelijk en worden negatief beoor deeld
(0 = geen, 1 = matig, 2 = veel)
9 Plasvorming
-2
10 Scheuren
-1
11 Spoorvorming / vertrapping
-1
Totaal BodemConditieScore
5 Resultaten
0
10
20
30
40
BodemConditieScore:
Slecht
Onvoldoende
Matig
Goed
Zeer Goed
6 Opmerkingen
MijnBodemconditie: Kuilmeting
De BodemConditieScore online uitrekenen? Ga dan naar www.mijnbodemconditie.nl
1
2
4
3

63. Bodemanalyses

65. De kringloop De
bodem
Kengetallen:
- Energie- en Eiwit-opbrengst
- N en P overschot

66. Waardevolle mest maken!

67. Het nieuwe goud?

68. Bedankt voor
uw aandacht!
@boerenverstand
Boerenverstand
www.boerenverstand.nl
Postbus 114
3500 AC Utrecht
+31 (0)6 20003239
info@boerenverstand.nl