Presentatie voor Ten Brinke BV op 7 januari 2016 Creil en 21 januari 2016 Nijkerk

1. Kringloopdenken
centraal
op elk melkveebedrijf!
ir. Frank Verhoeven

2. Inhoud
- Introductie
- Duurzame melk en de kringloopwijzer
- Wetgeving geeft weinig andere opties
- Van kringloopwijzer naar kringloopboer!
- Rantsoenefficiëntie
- Bodemconditie
- Meer data van de bodem!

3. Verstand van het platteland!

4. Boerenverstand
werken aan praktische duurzaamheid!

5. Zo verkopen we de melk

6. Wat is duurzame melk?
Blije koeien: Koe Kompas Blije aarde: Kringloop Kompas
Blije boeren: Boer Kompas

7. Wat is duurzame melk?

8. Blije aarde: kringloop!

9. Natura 2000 (provinciaal)
Wet Ammoniak & Veehouderij (provinciaal –
gemeentelijk)
Kader Richtlijn Water (waterschap)
Nitraatrichtlijn (Europees, landelijk)
BGM (besluit gebruik meststoffen,
landelijk)
Besluit milieu (> 200 melkkoeien)
Besluit landbouw milieubeheer
Besluit huisvesting/maatlat Duurzame
Melkveehouderij
NEC-richtlijn (gemeente, NH3)
Schoon & zuinig convenant
IPPC (klimaat,landelijk)
De overheid regelt “blije aarde”
GLB
Verplicht 7% braakleggen
Verplicht wisselteelt
Verplicht permanent grasland

10. N input dierlijke mest (kg N/ha)

11. EU  NL wetgeving
• Max 170 kg mest N per ha voor EU -> vertaald vanaf max
nitraat uitspoeling, nitraat richtlijn(< 50 mg NO3
/l)
• Derogatie: graasdieren N/ha: 230/250 kg (bij >70% gras)
• Max werkzame N/ha: dierlijke + kunstmest
• Om de vier jaar proberen te verlengen, actieprogramma nodig
• Nu: fosfaatrechten
Maar ook:
• Ammoniak
• Broeikasgassen

12. Blije aarde: kringloop!
N, P & C

13. Hoeveel vreet de
koe van eigen land?
Hoeveel gras-
en maïs word
er geoogst?
Bemesten
voor wat er
is gegroeid
GEGROEID
BEMEST
BENUT
?
Wat komt er van dat (dure) land?

14. N en P
Aanvoer
(kracht)voer
N en P
Afvoer
melk en
vlees
N en P
Benutting
eigen voer
BEREKEND
N en P
excretie
(BEX)
BEX (zuiniger voeren & minder mestafzet)

15. Gelderse Vallei, 155 BEX-en verzameld:
193.600 kg N & 76.900 kg P2O5 minder
excretie dan norm
= 45.660 kuub mest (309 m3/bedrijf)
= 8 opleggers/bedrijf
= 1140 opleggers minder op de weg!
BEX (zuiniger voeren & minder mestafzet)

16. N en P
Aanvoer
(kracht)voer
N en P
Afvoer
melk en
vlees
Ammoniak
= NB wet = vergunning
= provincie/EZ = PAS
N emissie
(BEA)
N en P
Benutting
eigen voer
BEREKEND
BEA (verliezen naar de lucht beperken)

17. N en P
Aanvoer
(kracht)voer
N
Afvoer
melk en
vlees
N en P OVERSCHOT
- N BEA (NH3)
= N en P BODEMOVERSCHOT
(BEN & BEP)
N emissie
(BEA)
BEN & BEP (nitraat & fosfaat)
Nitraat = derogatie!
Fosfaat = mestwet
= EZ = Brussel

18. CH4 (methaan)
BEC (organische stof, broeikasgassen)
C = klimaat
= bodem OS!
N2 (lachgas)
OS opbouw / afbraak

19. • Convenanten (zoals Schone en Zuinige Agrosectoren)
– 30% reductie broeikasgassen (2020 t.o.v. 1990)
• Consumenten issue
– Zuivel
– Rabo
– NGO’s
• Geen wet-en regelgeving, wel stimulering
BEC (klimaat)

21. Kringloopwijzer
www.mijnkringloopwijzer.nl

24. De mineralenbalans terug?

25. Welke ruimte is er nog? - AMVB

26. 100 kg
51% van de bedrijven heeft in 2015 een BEP voordeel
gem. BEP: 83 kg/ha
norm 2015: 82 kg/ha
Welke ruimte is er nog?
- Fosfaatonttrekking

27. Welke ruimte is er nog?

28. BEX = minder N&P in rantsoen, dus minder N&P in
st
BEP = meer P geoogst, dus meer P bemestingsruimte
Waar zit nog ontwikkel ruimte?

29. Benutting
eigen voer
Benutting mest
Rantsoen efficientie
Bodem
De uitdagingen in de kringloop

30. Van kringloopwijzer
naar kringloopboer!
Kringloopcijfers leggen uw zwakke punten bloot!
Koeien effectiever voeren?
(www.mijnrantsoenwijzer.nl)
Bodem in conditie brengen?
(www.mijnbodemconditie.nl)

31. 0
2000
4000
6000
8000
10000
12000
14000
16000
0 5000 10000 15000 20000 25000 30000 35000 40000 45000 50000
Waar is winst te halen?
Bron: DMS 750
melkveehouders
(2012)
Intensiteit in kg melk per hectare
KVEMbenuttingperhectare
Wat benut je van het duurste productiemiddel?

32. 40% uit eigen
voer
80% van de eiwit-
behoefte veestapel
gedekt vanuit eigen
voer
Intensiteit (kg melk/hectare)
%eiwitvaneigen
bodem
Waar is winst te halen?
Hoeveel krachtvoer wordt er gevoerd?

33. Waar is winst te halen
Hoeveel kg melk uit 1 kg droge stof ?

34. Meer melk uit 1 kg drogestof voer
 bedrijfsniveau / lange termijn
(Kringloopwijzer, bouwplan- aandeel beheersland, zelf
krachtvoer verbouwen, mestwet, fokdoel)
 koppelniveau / korte termijn
(tankmelk, voermeetweken, productiegroepen, BSK-
syndroom)
Hogere voerefficiëntie

35. Kringloopwijzer

36. PSW, WDE, EKB & FEP

37. Malestein

38. Koeien voeren = pens voeren!

39. Gemeten in het voer
Voedermiddel
Water
Droge stof
Ruw As
Organische
stof
Stikstof bevattend (RE)
Stikstofvrij
Ruw vet
Koolhydraten
Ruwe celstof
Overige
Koolhydraten

40. Berekend Betekenis
VOS/VCOS% Hoeveelheid verteerbare organische
stof
VEM Voederwaardebegrip van netto
energie
FOS Hoeveelheid energie die op
pensniveau beschikbaar komt
DVE Microbieel eiwit + bestendig eiwit
OEB Balans hoeveelheid eiwit
beschikbaar voor microbieel eiwit
SW Structuurwaarde berekend aan de
hand van ruwe celstof
VW Verzadigingswaarde
Maar wat verteerd de koe?
OS * VC = Verteerbare Organische stof (VCOS)
Fermenteerbare
Organische Stof
= voor de pens
beschikbaar)
FOS = VOS - RVET
- (RE x %BRE/100)
- (ZET x
%BZET/100) - 0,50
x
FP = Fermentatie producten
Berekend in het voer

41. Uitgangspunt:
Wat ligt er voor de koeien?
of ?

42. Verteerbaarheid varieert
• Lastig te bepalen!
• Factoren:
– Droge stofpercentage
– Botanische samenstelling
– Mechanische bewerking
– Kneuzen Maaistadium
– Bemesting Grondsoort

43. Verteerbaarheid varieert
• En wat doet de koe
ermee?

45. Leren sturen!
Maar je moet ook kunnen sturen!
 silo met pulp (energie) en silo met soja (eiwit)

46. Zelf sturen

47. Hoe oogst ik mijn optimale
rantsoen?
SUIKERrijk
hooi 2e snede
bestendig
ZETMEEL
(hoog
afgehakselde
laat rijpe mais)
weidegang
traag
bestendig
EIWITrijk
kort gemaaid
droog balen
(soja)
STRUCTUUR
beheersland
DROGE
KOEIEN
voer

48. Het idee was goed !
Voert 3000 koeien! 2500 ha 1e snede

49. Data verzamelen!

50. Bodemanalyses
Hoe beschrijven we de bodem in de kringloop?

51. Meer data van de bodem?

52. Meer data van de bodem?

53. www.boerenbunder.nl

54. www.boerenbunder.nl

56. Voorlopig investeren in een hogere voer-
en mestbenutting ipv meer koeien!
bedankt voor uw aandacht
www.boerenverstand.nl