Downloaded 147 times
Uploaded byUtai Sukviwatsirikul
สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ
http://www.pharcpa.com/share/file/file_140.pdf
More Related Content
Similar to สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ
สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ
- 1.
- 2. ท ก ช I จ พ จ พ 1. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุเล่มนี้ ใช้ส�าหรับบันทึกข้อมูลสุขภาพ ของท่านซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการดูแลสุขภาพของท่าน โปรดเก็บไว้อย่าให้หาย 2. การประเมินพฤติกรรมสุขภาพและสภาวะสุขภาพ สามารถประเมิน ได้ด้วยตัวท่านเองในส่วนที่ 1 และประเมินโดยอาสาสมัครที่ผ่านการอบรมหรือ บุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขในส่วนที่ 2, 3 และ 4 3.น�าสมุดเล่มนี้ไปด้วยทุกครั้งเมื่อไปรับการตรวจรักษาหรือรับค�าแนะน�า จากบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขหรือหน่วยบริการสุขภาพ และโปรดมอบ สมุดบันทึกสุขภาพเล่มนี้ให้เจ้าหน้าที่บันทึกการตรวจรักษาทุกครั้ง 4. หากท่านมีข้อสงสัยหรือมีปัญหาเกี่ยวกับการใช้คู่มือนี้ กรุณาสอบถาม รายละเอียดจากเจ้าหน้าที่ของหน่วยบริการทางการแพทย์และสาธารณสุข สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ “ผู้สูงวัย คือ หลักชัยของสังคม” กระทรวงสาธารณสุข www.anamai.moph.go.th/soongwai กรณีฉุกเฉิน : ผู้รับแจ้งเหตุฉุกเฉินชื่อ.............................นามสกุล............................................. ที่อยู่.................................................................................................................... ........................................................................................................................... ที่ท�างาน.............................................................................................................. โทรศัพท์............................................ มือถือ...................................................... ค�ำแนะน�ำกำรใช้สมุดบันทึกสุขภำพผู้สูงอำยุ หนังสือเล่มนี้เป็นสิขสิทธิ์ของ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข หากต้องการจัดพิมพ์เผยแพร่ต้องได้รับอนุญาต
- 3. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 1. ชื่อ...................................... นามสกุล ..................................... เลขประจ�ำตัวประชาชน 2. อายุ.............ปี วัน เดือน ปี เกิด ........................................... 3. น�้ำหนัก..................กก. ส่วนสูง...................ซม.หมู่เลือด............................... 4. ที่อยู่บ้านเลขที่.................หมู่ที่.........ตรอก/ซอย.......................................... ถนน............................................. ต�ำบล ........................................................... อ�ำเภอ...........................................จังหวัด ......................................................... รหัสไปรษณีย์.............................โทรศัพท์.......................................................... 5. อาชีพ.............................................................................................................. 6. ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต........................................................................... 7. ประวัติการผ่าตัด.............................................................................................. 8. โรคประจ�ำตัว................................................................................................ 9. ยาที่รับประทานประจ�ำ.................................................................................... 10. ประวัติการแพ้ยาหรืออาหาร......................................................................... 11. การสูบบุหรี่/ยาเส้น ( ) ไม่สูบ ( ) สูบบ้าง ( ) สูบประจ�ำ ( ) เคยสูบ เลิกสูบ.................ปี 12. การดื่มเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของแอลกอฮอล์ (เช่น สุรา เบียร์ ยาดองเหล้า) ( ) ไม่ดื่ม ( ) ดื่มบ้าง ( ) ดื่มประจ�ำ ( ) เคยดื่ม เลิกดื่ม.................ปี บันทึกประวัติครั้งแรก วันที่................................. ประวัติส่วนตัวและประวัติสุขภาพ ส�ำหรับ ติดรูปภาพ
- 4. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ สารบัญ หน้า ส่วนที่ 1 บันทึกการประเมินด้วยตนเองหรือครอบครัว บันทึกการประเมินพฤติกรรมการบริโภคอาหาร 1 บันทึกการตรวจเต้านมด้วยตนเอง 3 บันทึกการประเมินอาการเตือนของโรคมะเร็ง 7 บันทึกการประเมินสุขภาพด้วยตนเองและครอบครัว 8 บันทึกปัญหาด้านเศรษฐกิจและสังคมของผู้สูงอายุ 9 ส่วนที่ 2 บันทึกการประเมินโดยอาสาสมัคร หรือบุคลากรทางการแพทย์ และสาธารณสุข บันทึกการประเมินคัดกรองความสามารถในการด�ำเนินชีวิตประจ�ำวัน 10 บันทึกการคัดกรองสุขภาวะทางตา 16 บันทึกการตรวจสุขภาพช่องปาก 18 บันทึกการประเมินโอกาสเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง 23 บันทึกการประเมินข้อเข่าเสื่อม 25 บันทึกการประเมินภาวะหกล้ม 27 บันทึกการทดสอบสมอง 28 บันทึกการคัดกรองภาวะกลั้นปัสสาวะ 30 บันทึกการประเมินปัญหาการนอน 30 บันทึกการประเมินมาตรฐานสุขภาพอนามัยผู้สูงอายุ 31 การประเมินภาวะโภชนาการ 39 ส่วนที่ 3 บันทึกการประเมินผู้สูงอายุที่ต้องได้รับการดูแลระยะยาว การประเมินด้านสังคม 46 การประเมินสภาพสมอง 47 การประเมินภาวะกลืนล�ำบาก 50 การประเมินภาวะซึมเศร้า 51
- 5. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ภาคผนวก การส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ •10 บัญญัติสร้างสุขผู้สูงอายุ 61 • อาหาร 62 • ออกก�ำลังกาย 62 • อารมณ์ 63 • สิ่งแวดล้อม 63 • ช่องปาก 64 โรคที่พบบ่อยในผู้สูงอายุและการดูแลรักษา • โรคข้อเข่าเสื่อม 65 • โรคหัวใจขาดเลือด 65 • โรคความดันโลหิตสูง 66 • โรคหลอดเลือดสมอง 66 • ภาวะไขมันในเลือดสูง 67 • โรคมะเร็ง 67 • โรคเบาหวาน 68 • โรคสมองเสื่อม 68 • ค�ำแนะน�ำส�ำหรับผู้สูงอายุ 69 แหล่งข้อมูลสนับสนุนการดูแลผู้สูงอายุ 70 ก�ำหนดนัดเพื่อสุขภาพครั้งต่อไป 71 หน้า ส่วนที่4บันทึกการตรวจรักษาพยาบาล(โดยบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข) บันทึกการตรวจสุขภาพประจ�ำปี 52 บันทึกการตรวจร่างกายและรักษาพยาบาล 54 บันทึกการได้รับวัคซีนป้องกันโรค 56 บันทึกการเยี่ยมบ้านโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุข หรืออาสาสมัคร 57
- 6. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ1 บันทึกการประเมินพฤติกรรมการบริโภคอาหาร ส่วนที่ 1 บันทึกการประเมินด้วยตนเองหรือครอบครัว โดยท�ำเครื่องหมายPลงในช่องที่ท่านได้ปฏิบัติเป็นส่วนใหญ่ในการกินอาหารที่ผ่านๆมา ตามความเป็นจริง ประจ�ำ คือ ปฏิบัติทุกครั้ง หรือ 6-7 วันต่อสัปดาห์ ครั้งคราว คือ ปฏิบัติบางครั้ง หรือ 3-5 วันต่อสัปดาห์ น้อยครั้ง คือ 1-2 ครั้งต่อสัปดาห์ หรือไม่เคยปฏิบัติเลย 1. กินอาหารครบ 5 หมู่ 2. กินอาหารหลากหลาย, ไม่ซ�้ำซาก 3. กินข้าวซ้อมมือ หรือ ข้าวกล้อง 4. กินผัก 5. กินผลไม้ 6. กินปลา 7. กินเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน 8. ดื่มนม 9. กินอาหารที่ปรุงสุกใหม่ 10. ล้างมือทุกครั้งก่อน กินอาหาร 11. ชั่งน�้ำหนัก และวัดเส้น รอบเอวเดือนละ1ครั้ง 12. ตรวจสุขภาพอย่างน้อย ปีละ 1 ครั้ง 13. กินอาหารที่มีไขมัน หรือน�้ำมัน 14. กินอาหารประเภททอด พฤติกรรมการกินอาหาร และพฤติกรรมที่เกี่ยวข้อง ครั้ง 1.…/.…/.… ครั้ง 2.…/.…/.… ครั้ง 3.…/.…/.… ครั้ง 4.…/.…/.… ครั้ง 5.…/.…/.… ประ จ�ำ ประ จ�ำ ประ จ�ำ ประ จ�ำ ประ จ�ำ ครั้ง คราว ครั้ง คราว ครั้ง คราว ครั้ง คราว ครั้ง คราว น้อย ครั้ง น้อย ครั้ง น้อย ครั้ง น้อย ครั้ง น้อย ครั้ง
- 7. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 2ที่มา :ส�ำนักโภชนาการ กรมอนามัย การแปลผลพฤติกรรมการบริโภคอาหาร ภายหลังการท�ำเครื่องหมาย P(ถูก) ทุกข้อแล้ว ขอให้ท่านสรุปพฤติกรรม การกินอาหารตามความถี่ ดังนี้ 1. พฤติกรรมการกินตามข้อ 1 – 12 เป็นพฤติกรรมที่ดี และเหมาะสม ถ้าท่านมีความถี่ของการปฏิบัติ ................... ประจ�ำ ขอให้ท่านจงปฏิบัติต่อไป ................... ครั้งคราว ขอให้ท่านจงพยายามปฏิบัติเป็นประจ�ำ ................... น้อยครั้ง ขอให้ท่านพิจารณาถึงสาเหตุที่ไม่ได้ปฏิบัติ แล้วใช้ความ พยายามค่อยๆ ปฏิบัติเป็นครั้งคราวและปฏิบัติเป็นประจ�ำ 2. พฤติกรรมการกินตามข้อ 13 – 20 เป็นพฤติกรรมที่จะต้องปรับปรุง ถ้าท่านมีความถี่ของการปฏิบัติ ................... ประจ�ำ ขอให้ท่านพิจารณาถึงสาเหตุที่ปฏิบัติเป็นประจ�ำ แล้วใช้ ความพยายามค่อยๆ เปลี่ยนมาปฏิบัติเป็นครั้งคราว หรือ ไม่ปฏิบัติเลยจะเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพของท่าน ................... ครั้งคราว ขอให้ท่านปฏิบัติต่อไปแต่ถ้าปรับเป็นไม่ปฏิบัติเลยก็จะเป็น ประโยชน์ต่อสุขภาพของท่าน ................... น้อยครั้ง ขอให้ท่านจงปฏิบัติต่อไป พฤติกรรมการกินอาหาร และพฤติกรรมที่เกี่ยวข้อง ครั้ง 1 ครั้ง 2 ครั้ง 3 ครั้ง 4 ครั้ง 5 ประ จ�ำ ประ จ�ำ ประ จ�ำ ประ จ�ำ ประ จ�ำ ครั้ง คราว ครั้ง คราว ครั้ง คราว ครั้ง คราว ครั้ง คราว น้อย ครั้ง น้อย ครั้ง น้อย ครั้ง น้อย ครั้ง น้อย ครั้ง 15. กินอาหารประเภทที่มี รสหวาน 16. ดื่มน�้ำอัดลมหรือเครื่องดื่ม ที่มีรสหวาน 17. เติมน�้ำตาลทุกครั้งที่กิน อาหาร 18. กินอาหารรสเค็ม 19. เติมน�้ำปลาหรือเกลือ ทุกครั้งที่กินอาหาร 20. กินอาหารที่ใส่สี ผิดธรรมชาติ
- 8. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ3 บันทึกการตรวจเต้านมด้วยตนเอง 1. ท่านได้ตรวจด้วยตาแล้วคลำ�ด้วยมือ (ตามวิธี) ขั้นที่ 1ดูด้วยตา - เต้านมสองข้างมีการเปลี่ยนแปลงจาก ปกติหรือไม่? - หัวนมมีการเปลี่ยนสีหรือมีของเหลว ออกจากหัวนมหรือไม่? - หัวนมบิดเบี้ยวหรือไม่? - มีรอยยุบหรือรอยบุ๋มที่เต้านมหรือไม่? - เต้านมที่ห้อยมาข้างหน้าผิดปกติหรือไม่? ขั้นที่ 2 คลำ�ด้วยมือตามขั้นตอนต่อไปนี้ หรือไม่? - นอนหงายในท่าสบาย สอดผ้าขนหนู ม้วนใต้ไหล่ข้างที่จะตรวจ โดยเอาแขน ตั้งฉากกับไหล่ - ใช้กึ่งกลางตอนบนของ 3 นิ้ว กดเป็น วงกลมขนาดเท่าเหรียญสิบบาท - กด 3 ระดับ เบา กลาง หนัก เคลื่อนนิ้ว ให้ทั่วเต้านมโดยไม่ยกนิ้ว รายละเอียดการตรวจเต้านม ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 ........ 4 ........ 3 ........ 2 ........ 1 ........ กา Pเมื่อปกติ กา X เมื่อพบสิ่งผิดปกติ
- 9. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ รายละเอียดการตรวจเต้านม ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 ........ 4 ........ 3 ........ 2 ........ 1 ........ ที่มา:โครงการสืบสานพระราชปณิธานสมเด็จย่าต้านมะเร็งเต้านมโดยมูลนิธิถันยรักษ์ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีร่วมกับกระทรวงสาธารณสุขกระทรวงมหาดไทยสภากาชาดไทย สปสช. และภาคเอกชน - คลำ�จากบริเวณใต้ราวนมจนถึงกระดูก ไหปลาร้าในแนวขึ้นลงจนทั่วบริเวณ เต้านมถึงบริเวณใต้ท้องแขน - ตรวจเต้านมอีกข้างในแบบเดียวกัน 2. ท่านคิดว่ามีสิ่งผิดปกติหรือไม่ ถ้าคิดว่ามี โปรดระบุ................................................. ................................................................ ................................................................ ................................................................ ................................................................ 3. เมื่อพบว่าผิดปกติพบอสม.ตรวจยืนยัน ใช่หรือไม่ โปรดระบุ................................................. ................................................................ ................................................................ ................................................................ 4
- 10. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ5 วิธีการตรวจเต้านม ขั้นที่ 1 ดูด้วยตา(Look for Change) ยืนส่องกระจก 1.1 ปล่อยแขนข้างล�ำตัวตามสบาย - ดูว่าเต้านมทั้งสองข้างมีการเปลี่ยนแปลง จากปกติหรือไม่ - หัวนมมีการเปลี่ยนสีหรือมีของเหลวออก จากหัวนมหรือไม่ 1.2 ยกมือขึ้นเหนือศีรษะ - เพื่อดูด้านหน้าและด้านข้าง ของเต้านมว่ามีความผิดปกติ เช่น รอยยุบ หรือรอยบุ๋มหรือไม่ 1.3 เอามือเท้าเอว ยืนตรงเกร็งหน้าอก โค้งตัว มาข้างหน้า ปล่อยแขนตามสบาย - สังเกตการเปลี่ยนแปลงของเต้านม ในท่ายืนตรง - ในท่าโค้งตัวดูเต้านมที่ห้อยมาข้างหน้าว่า ผิดปกติหรือไม่ - หัวนมบิดเบี้ยวหรือไม่
- 11. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 6 ขั้นที่ 2แล้วคล�ำด้วยมือ (Feel for Change) นอนหงายในท่าสบาย 2.1 สอดผ้าขนหนูม้วนใต้ไหล่ข้างที่จะตรวจ โดยให้แขนตั้งฉากกับไหล่ 2.2 ใช้กึ่งกลางนิ้วส่วนบน 3 นิ้ว (นิ้วชี้ นิ้วนาง นิ้วกลาง) - กดเป็นวงกลมขนาดเท่าเหรียญ สิบบาทแล้วเคลื่อนนิ้วให้ทั่วบริเวณเต้านม โดยไม่ยกนิ้ว - โดยกด 3 ระดับ คือ เบา กลาง หนัก - คล�ำจากบริเวณใต้ราวนมจนถึง กระดูกไหปลาร้าในแนวขึ้นลงจนทั่วบริเวณ เต้านมถึงบริเวณใต้ท้องแขนโดยใช้วิธี เคลื่อนนิ้วเช่นกัน 2.3 ตรวจเต้านมอีกข้างในแบบเดียวกัน หมายเหตุ : หากตรวจแล้วมีข้อสงสัยโปรดไปพบ อสม. และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข
- 12. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ7 บันทึกการประเมินอาการเตือนของโรคมะเร็ง ถ้ามีอาการผิดปกติอย่างใดอย่างหนึ่ง ควรรีบปรึกษาแพทย์ทันที มะเร็งเป็นโรคที่สามารถ รักษาให้หายได้ถ้าตรวจพบและรักษาตั้งแต่ระยะเริ่มแรกที่ตรวจพบ 1 ............. 2 ............. 3 ............. 4 ............. 5 ............. สัญญาณอันตราย 7 ประการ สัญญาณอันตราย 7 ประการ ของมะเร็ง!!! มี มีมี มี มี ไม่มี ไม่มีไม่มี ไม่มี ไม่มี มี มีมี มี มี ไม่มี ไม่มีไม่มี ไม่มี ไม่มี มี มีมี มี มี ไม่มี ไม่มีไม่มี ไม่มี ไม่มี มี มีมี มี มี ไม่มี ไม่มีไม่มี ไม่มี ไม่มี มี มีมี มี มี ไม่มี ไม่มีไม่มี ไม่มี ไม่มี มี มีมี มี มี ไม่มี ไม่มีไม่มี ไม่มี ไม่มี มี มีมี มี มี ไม่มี ไม่มีไม่มี ไม่มี ไม่มี 1. การมีแผลเรื้อรัง นานเกินกว่า 2 สัปดาห์ 2. มีตุ่ม ไต ก้อนแข็ง เกิดขึ้น ซึ่งปกติไม่มี โดยเฉพาะที่ เต้านม ในช่องท้อง บริเวณคอ รักแร้ ขาหนีบ 3. มีอาการผิดปกติเรื้อรังของ ระบบทางเดินอาหาร เช่น ท้องอืด ท้องเฟ้อ กลืนอาหารไม่ลง ท้องผูกสลับกับท้องเสียอยู่เรื่อย ถ่ายเป็นมูกปนเลือดเรื้อรัง 4. มีอาการไอเรื้อรังโดยหาสาเหตุ ไม่ได้ หรือเสียงแหบแห้งอยู่นาน 5. มีการเปลี่ยนแปลงของหูด ไฝ ปาน ที่เคยมีอยู่ก่อน เช่น เปลี่ยนสีไปจากเดิม หรือมีขนาด ที่โตขึ้นผิดปกติ 6. มีอาการผิดปกติของประจ�ำเดือน ในผู้หญิง เช่น มีประจ�ำเดือน กะปริดกะปรอย 7. มีน�้ำเหลืองหรือเลือดหรือสิ่งผิด ปกติอื่นๆ ออกจากตา หู จมูก เต้านม ช่องคลอด ทวารหนัก ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี)
- 13.
- 14.
- 15. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 10 1. รับประทานอาหารเมื่อเตรียมส�ำรับ ไว้ให้เรียบร้อยต่อหน้า 0. ไม่สามารถ ตักอาหารเข้าปากได้ 1. ตักอาหาร เองได้ แต่ต้องมีคนช่วย เช่น ช่วยใช้ช้อน ตักเตรียมไว้ให้ หรือตัดเป็นชิ้นเล็กๆ ไว้ล่วงหน้า 2. ตักอาหาร และช่วยตัวเอง ได้เป็นปกติ 2. ล้างหน้า หวีผม แปรงฟัน โกนหนวด ในระยะเวลา24-48ชั่วโมงที่ผ่านมา 0. ต้องการ ความช่วยเหลือ 1. ท�ำเองได้ (รวมทั้งที่ท�ำได้เอง ถ้าเตรียมอุปกรณ์ไว้ให้) 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... ค�ำชี้แจง : โปรดใส่เครื่องหมาย P ลงในช่องที่มีข้อความตรงกับตัวท่านมากที่สุด 5 .......... กิจวัตรประจ�ำวัน/คะแนนพฤติกรรม 0 00 00 0 00 00 1 11 11 1 11 11 2 22 22 ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) ส่วนที่ 2 บันทึกและการประเมินด้วยอาสาสมัคร หรือบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข บันทึกการประเมินคัดกรองความสามารถ ในการด�ำเนินชีวิตประจ�ำวัน : ADL
- 16. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 5 .......... 11 3. ลุกนั่งจากที่นอน หรือจากเตียง ไปยังเก้าอี้ 0. ไม่สามารถ นั่งได้ (นั่งแล้ว จะล้มเสมอ) หรือต้องใช้คนสองคนช่วยกันยกขึ้น 1. ต้องการ ความช่วยเหลือ อย่างมากจึงจะนั่งได้ เช่น ต้องใช้คนที่แข็งแรง หรือมีทักษะ1คนหรือใช้คนทั่วไป2คน พยุงหรือดันขึ้นมาจึงจะนั่งอยู่ได้ 2. ต้องการ ความช่วยเหลือ บ้าง เช่น บอกให้ ท�ำตาม หรือช่วย พยุงเล็กน้อย หรือต้องมีคนดูแล เพื่อความปลอดภัย 3. ท�ำได้เอง 4. ใช้ห้องน�้ำ 0. ช่วยตัวเองไม่ได้ 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... กิจวัตรประจ�ำวัน/คะแนนพฤติกรรม ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 0 00 00 0 00 00 1 11 11 2 22 22 3 33 33
- 17. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 12 5 .......... 1. ท�ำเองได้บ้าง (อย่างน้อยท�ำความ สะอาดตัวเองได้ หลังจากเสร็จธุระ) แต่ต้องการความช่วยเหลือในบางสิ่ง 2. ช่วยตัวเองได้ดี (ขึ้นนั่งและลงจากโถส้วม เองได้ ท�ำความสะอาด ได้เรียบร้อยหลังจาก เสร็จธุระ ถอดใส่เสื้อผ้าได้เรียบร้อย) 5. การเคลื่อนที่ภายในห้องหรือบ้าน 0. เคลื่อนที่ไปไหนไม่ได้ 1. ต้องใช้รถเข็นช่วยตัวเอง ให้เคลื่อนที่ได้เอง (ไม่ต้องมี คนเข็นให้) และจะต้อง เข้าออกมุมห้อง หรือประตูได้ 2. เดินหรือเคลื่อนที่ โดยมีคนช่วย เช่น พยุง หรือบอกให้ท�ำตาม หรือต้องให้ความสนใจดูแล เพื่อความปลอดภัย 3. เดินหรือ เคลื่อนที่ได้เอง 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... กิจวัตรประจ�ำวัน/คะแนนพฤติกรรม ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 0 00 00 1 11 11 1 11 11 2 22 22 2 22 22 3 33 33
- 18. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ13 6. การสวมใส่เสื้อผ้า 0. ต้องมีคนสวมใส่ ให้ช่วยตัวเองแทบไม่ได้ หรือได้น้อย 1. ช่วยตัวเอง ได้ประมาณร้อยละ 50 ที่เหลือต้องมีคนช่วย 2. ช่วยตัวเองได้ดี (รวมทั้งการติดกระดุม รูดซิป หรือใช้เสื้อผ้า ที่ดัดแปลงให้เหมาะสมก็ได้) 7. การขึ้นลงบันได 1 ชั้น 0. ไม่สามารถท�ำได้ 1. ต้องการคนช่วย 2. ขึ้นลงได้เอง (ถ้าต้องใช้เครื่องช่วยเดิน เช่น walker จะต้อง เอาขึ้นลงได้ด้วย) 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... 5 .......... กิจวัตรประจ�ำวัน/คะแนนพฤติกรรม ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 0 00 00 0 00 00 1 11 11 1 11 11 2 22 22 2 22 22
- 19. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 14 8. การอาบน�้า 0.ต้องมีคนช่วยหรือท�าให้ 1.อาบน�้าเองได้ 9.การกลั้นการถ่ายอุจจาระในระยะ 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา 0.กลั้นไม่ได้ หรือต้องการการสวน อุจจาระอยู่เสมอ 1.กลั้นไม่ได้บางครั้ง (ไม่เกิน 1 ครั้งต่อสัปดาห์) 2.กลั้นได้ เป็นปกติ 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... 5 .......... กิจวัตรประจ�าวัน/คะแนนพฤติกรรม ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 0 00 00 0 00 00 1 11 11 1 11 11 2 22 22
- 20. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ หม15 10. การกลั้นปัสสาวะในระยะ1 สัปดาห์ ที่ผ่านมา 0.กลั้นไม่ได้ หรือใส่สายสวน ปัสสาวะแต่ไม่สามารถดูแลเองได้ 1.กลั้นไม่ได้บางครั้ง (ไม่เกิน วันละ 1 ครั้ง) 2.กลั้นได้ เป็นปกติ 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... 5 .......... กิจวัตรประจ�าวัน/คะแนนพฤติกรรม ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) ............. ............. ............. ............. ............. ............. ............. ............. ............. ............. ผลการประเมิน ผู้สูงอายุกลุ่มที่ 1 (กลุ่มติดสังคม) พึ่งตนเองได้ ช่วยเหลือผู้อื่น ชุมชน และ สังคมได้ (12 คะแนนขึ้นไป) ผู้สูงอายุกลุ่มที่ 2 (กลุ่มติดบ้าน) ดูแลตนเองได้บ้าง ช่วยเหลือตนเองได้บ้าง (5-11 คะแนน) ผู้สูงอายุกลุ่มที่3(กลุ่มติดเตียง)พึ่งตนเองไม่ได้ช่วยเหลือตนเองไม่ได้พิการ หรือทุพพลภาพ (0-4 คะแนน) คะแนนรวม อยู่ในกลุ่มที่ 0 00 00 1 11 11 2 22 22 หมายเหตุ : ควรประเมินอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ขึ้นอยู่กับสภาพการเปลี่ยนแปลงของผู้สูงอายุ ในกรณีที่อยู่ในกลุ่มที่ 2 หรือ 3 ให้ประเมินในส่วนที่ 3 ต่อ (หน้า 46) ที่มา : Barthel ADL Index ประยุกต์โดยกรมอนามัย CB - - - - Bl - - - - - - - - - - - กา U St pa กา คล คล เอ อื่น ... ...
- 21. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 16 การคัดกรองสุขภาวะทางตา ข้อแนะนำ� การคัดกรองสุขภาวะทางตาเป็นการคัดกรองปัญหาการมองเห็น(ระยะ ไกล-ใกล้)ที่มีผลต่อการใช้ชีวิตประจำ�วันและลักษณะการมองเห็นผิดปกติที่เป็นปัญหา และพบบ่อยในผู้สูงอายุ ได้แก่ ต้อกระจก ต้อหิน และจอตาเสื่อมเนื่องจากอายุ 1. นับนิ้วในระยะ 3 เมตรได้ถูกต้องน้อยกว่า 3 ใน 4 ครั้ง 2. อ่านหนังสือพิมพ์หน้าหนึ่งในระยะ 1 ฟุต ไม่ได้ 3. ปิดตาดูทีละข้าง พบว่า ตามัว คล้ายมี หมอกบัง 4. ปิดตาดูทีละข้าง พบว่า มองเห็นชัด แต่ตรงกลาง ไม่เห็น รอบข้าง หรือ มักเดินชนประตู สิ่งของบ่อยๆ 5. ปิดตาดูทีละข้าง พบว่ามองเห็นจุดดำ� กลางภาพหรือ เห็นภาพบิดเบี้ยว ค�ำถามข้อ ไม่ใช่ ใช่ ระบุตา ซ้าย - ขวา ซ้าย - ขวา ซ้าย - ขวา ซ้าย - ขวา ซ้าย - ขวา ปกติ ปกติ ปกติ ผิดปกติ ผิดปกติ ผิดปกติ
- 22. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ17 การพิจารณา ถ้าตอบ “ใช่”ข้อใดข้อหนึ่งแสดงว่า มีปัญหาการมองเห็น ส่งต่อบุคลากรทางสุขภาพเพื่อทำ�การประเมินด้วยแผ่นป้ายสเนลเลน (Snellen Chart) หรือส่งต่อแพทย์ตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันผลและทำ� การรักษา หมายเหตุ ข้อ 1 ประเมินสายตาต่อความเสี่ยงในการใช้ชีวิตประจำ�วัน (ระยะไกล) วิธีทดสอบ ให้ผู้สูงอายุยืน/นั่งเก้าอี้ ห่างจากผู้ทดสอบ 3 เมตร ผู้ทดสอบชูนิ้ว (1, 2, 3, 4, 5 นิ้ว อาจสลับจำ�นวน) แล้วสอบถามผู้สูงอายุว่าเห็นกี่นิ้ว (ทดสอบ 4 ครั้ง) ข้อ 2 ประเมินสายตาต่อความเสี่ยงในการใช้ชีวิตประจำ�วัน (ระยะใกล้) วิธีทดสอบ ให้ผู้สูงอายุอ่านหนังสือพิมพ์หน้าหนึ่งในระยะ 1 ฟุต ถ้าอ่านได้มากกว่า ครึ่งหน้าหนังสือพิมพ์ ถือว่า อ่านได้ ข้อ 3 ประเมินความเสี่ยงต้อกระจก ข้อ 4 ประเมินความเสี่ยงต้อหิน ข้อ 5 ประเมินความเสี่ยงโรคจอตาเสื่อมเนื่องจากอายุ ที่มา : ราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย
- 23. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ข้อแนะนำ� การประเมินสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุเป็นการประเมินพฤติกรรมการดูแลสุขภาพ ช่องปากสภาวะเสี่ยงของสุขภาพช่องปากและการส่งต่อเพื่อรับบริการรักษาทางทันตกรรม ตามปัญหาและความต้องการของผู้สูงอายุ ส่วนที่ 1ประเมินพฤติกรรมเสี่ยงต่อสุขภาพช่องปาก เพื่อให้ผู้สูงอายุทราบถึงพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากของตนว่ามีความเสี่ยงต่อการ เกิดปัญหาสุขภาพช่องปากหรือไม่ และปรับพฤติกรรมเพื่อการดูแลสุขภาพช่องปากที่เหมาะสม การตรวจสุขภาพช่องปาก หมายเหตุ : หากผู้สูงอายุมีพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากไม่เหมาะสม ให้แนะนำ� “การดูแลสุขภาพ ช่องปากด้วยตนเองสำ�หรับผู้สูงอายุ 1 ............. 2 ............. 3 ............. 4 ............. 5 ............. ใช้ ใช้ ใช้ ใช้ ใช้ ไม่ใช้ ไม่ใช้ ไม่ใช้ ไม่ใช้ ไม่ใช้ ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี)ประเมินพฤติกรรม การทำ�ความสะอาดช่องปาก …………… …………… …………… …………… …………… …………… …………… …………… …………… …………… …………… ท�ำโดย ใช้อุปกรณ์ ไม่ท�ำ …………… ท�ำโดย ใช้อุปกรณ์ ไม่ท�ำ …………… ท�ำโดย ใช้อุปกรณ์ ไม่ท�ำ …………… ท�ำโดย ใช้อุปกรณ์ ไม่ท�ำ …………… ท�ำโดย ใช้อุปกรณ์ ไม่ท�ำ สูบบุหรี่ มากกว่า10 มวน/วัน สูบบุหรี่ มากกว่า10 มวน/วัน สูบบุหรี่ มากกว่า10 มวน/วัน สูบบุหรี่ มากกว่า10 มวน/วัน สูบบุหรี่ มากกว่า10 มวน/วัน เคี้ยว หมากเป็น ประจ�ำ เคี้ยว หมากเป็น ประจ�ำ เคี้ยว หมากเป็น ประจ�ำ เคี้ยว หมากเป็น ประจ�ำ เคี้ยว หมากเป็น ประจ�ำ 18 1.1 การแปรงฟัน • ไม่ได้แปรงฟัน/ไม่ได้ใช้แปรงสีฟัน • แปรงฟันวันละ 1 ครั้ง ก่อนนอน •แปรงฟันวันละ2ครั้งเช้าและก่อนนอน • แปรงวันมากกว่าวันละ 2 ครั้ง ระบุ…………………………………… • อื่นๆ ระบุ…………………………………… 1.2การใช้ยาสีฟันผสมฟลูโอไรด์ทุกวัน 1.3 การท�ำความสะอาดซอกฟัน ทุกวัน/เกือบทุกวัน 2. ประเมินสภาวะเสี่ยงต่อการ เกิดโรคในช่องปาก
- 24. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ คะแนน 0 ใช่1 ไม่ใช่ การติดตามผล ข้อ ส่วนที่2 ประเมินสุขภาพช่องปากผู้สูงอายุ ค�ำถาม ปกติ ผิดปกติ ใช่ ไม่ใช่ ปกติ ผิดปกติ ใช่ ไม่ใช่ ปกติ ผิดปกติ ใช่ ไม่ใช่ ปกติ ผิดปกติ ใช่ ไม่ใช่ ปกติ ผิดปกติ ใช่ ไม่ใช่ เคย ไม่เคย ไม่ใช่ ต้องการ ไม่ต้องการ ใช่ ไม่ใช่ เพื่อให้ผู้สูงอายุทราบถึงสภาวะเสี่ยงของสุขภาพช่องปาก ในการเข้ารับบริการ ตรวจรักษาทันตกรรมกับทันตบุคลากร 1 เนื้อเยื่อในช่องปาก : บริเวณริมฝีปาก แก้ม ลิ้น มีปุ่ม/ก้อนเนื้อ/ มีแผลเรื้อรัง หรือไม่ 2 เหงือกและอวัยวะปริทันต์ : บริเวณเหงือกมีเลือดออก/มีฝีหนอง/ฟันโยก หรือไม่ 3 ฟันผุ : มีฝันผุเป็นรู เสียวฟัน ฟันหัก/ฟันแตก เหลือแต่ตอฟัน หรือไม่ 4 ปัญหาการเคี้ยวอาหาร : มีปัญหาการเคี้ยวอาหาร/การกลืน หรือไม่ 5 ฟันเทียม : จ�ำเป็นต้องใส่ฟันเทียม หรือท�ำฟันเทียมใหม่ หรือไม่ 6 การได้รับการตรวจหรือรักษาจากทันตบุคลากร: ท่านเคยได้รับการตรวจหรือรักษาจากทันต บุคลากร หรือไม่ 7 ความต้องการการรักษาทางทันตกรรม : ปัจจุบันท่านต้องการรักษา หรือไม่ ใช่ 19
- 25. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ รวมคะแนน ครั้งที่ 1 …………….. คะแนน การติดตามผล ใช่ ไม่ใช่ ครั้งที่ 2 …………….. คะแนน การติดตามผล ใช่ ไม่ใช่ ครั้งที่ 3 …………….. คะแนน การติดตามผล ใช่ ไม่ใช่ ครั้งที่ 4 …………….. คะแนน การติดตามผล ใช่ ไม่ใช่ ครั้งที่ 5 …………….. คะแนน การติดตามผล ใช่ ไม่ใช่ การแปลผล ในข้อ 1 – 5 ถ้าได้ 1 คะแนน ข้อใดข้อหนึ่งให้ส่งต่อเพื่อเข้ารับบริการ ทางทันตกรรมกับทันตบุคลากร ส่วนที่ 3 แผนการส่งต่อ การส่งต่อเพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับบริการรักษาทางทันตกรรมจาก ทันตบุคลากร เนื้อเยื่อในช่องปาก ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 เหงือกและอวัยวะ ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 ฟันผุ ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 ปัญหาการเคี้ยว ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 อาหาร/การกลืน ฟันเทียม ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 *ดัดแปลงมาจาก:Kayser-Jonesetal.(1995).Chalmers(2004)OralHealthAssesment Tool (OHAT) for dental screening 20 ปริทันต์
- 26. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 1. ตรวจฟันหน้า บน-ล่าง: โดยยิ้มยิงฟันกับกระจก 2. ตรวจฟันกรามด้านติดแก้ม : โดยยิ้มให้กว้างถึงฟันกราม อาจใช้นิ้วมือ ช่วยดึงมุมปากให้เห็นชัดเจนขึ้น 3. ตรวจด้านใน และด้านบดเคี้ยวฟันล่าง : โดยก้มหน้า อ้าปากกว้าง กระดกลิ้นขึ้น 4. ตรวจด้านเพดาน และด้านบดเคี้ยวฟันบน : โดยเงยหน้า อ้าปากดู ฟันหน้าบน ด้านเพดาน อาจต้องใช้กระจกบานเล็กช่วยสะท้อนภาพ วิธีการตรวจสุขภาพช่องปากด้วยตนเอง ที่มา : ส�ำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย 21
- 27. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ตัวอย่างสุขภาพช่องปากที่มีลักษณะผิดปกติ ลักษณะฟันและรากฟันที่มีลักษณะผิดปกติ มีรอยด�ำ เป็นรูผุสึก เป็นหลุม ที่มา : ส�ำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย มีคราบจุลินทรีย์ (ขี้ฟัน) บริเวณคอฟัน ขอบเหงือกที่แปรงไม่สะอาด ท�ำให้เหงือกอักเสบ เลือดออกง่าย ลักษณะมีแผล หรือก้อนทูมบริเวณเหงือก ข้างแก้ม เพดาน ลิ้น ริมฝีปาก ลักษณะฟันที่มีหินปูน เหงือกอักเสบ บวมแดง เลือดออกง่าย ฟันโยก ลักษณะขอบเหงือกมีหินปูนลักษณะฟันสึกด้านบดเคี้ยว ฟันจะเตี้ยลง คมบาดลิ้น 22
- 28. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ข้อแนะน�ำ การคัดกรองความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสมองเป็นการค้นหาความเสี่ยง ของการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดสมองในกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรค เบาหวาน ความดันโลหิตสูงและผู้ที่มีภาวะอ้วนซึ่งมีความหมายดังต่อไปนี้ • กลุ่มเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคเบาหวาน หมายถึง มีระดับน�้ำตาลในเลือด เมื่ออดอาหาร 8 ชั่วโมงขึ้นไป 100 – 125 มก./ดล. • กลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดโรคความดันโลหิตสูง หมายถึง มีระดับความดันโลหิต 120/80 ถึง 139/89 มม.ปรอท • ผู้ที่มีภาวะอ้วน หมายถึง ผู้ที่มีดัชนีมวลกาย 25 กก/ ม2 การคัดกรองความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง ในกลุ่มเสี่ยงสูงต่อการเกิดโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และผู้ที่มีภาวะอ้วน ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 ไม่ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่ใช่ ใช่ ใช่ ใช่ ใช่ ข้อ ค�ำถาม 1 ยังคงสูบบุหรี่ ยาเส้น ยาสูบบุหรี่ซิกาแรต บุหรี่ซิการ์ หรือ หยุดสูบไม่เกิน 1 ปี 2 ระดับความดันโลหิต 130/85 มม.ปรอท และ/หรือ เคยได้รับการวินิจฉัยจาก แพทย์ว่าเป็นโรคความดันโลหิตสูง 3 ระดับน�้ำตาลในเลือด(FPG)100มก/ดล. และ/หรือ เคยได้รับการวินิจฉัยจาก แพทย์ว่าเป็นโรคเบาหวาน 4 เคยได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์หรือ พยาบาลว่ามีภาวะไขมันในเลือดผิดปกติ โดย TC 280 มก. ดล. และ/ LDL 100มก/ดล.และ/หรือTG150มก.ดล. และ/หรือ HDL ในชาย 40 มก/ดล. ในหญิง 50 มก/ดล. 23
- 29. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ที่มา : ส�ำนักโรคไม่ติดต่อกรมควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข“แนวทางการประเมินโอกาสเสี่ยงต่อการ เกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดสมอง” การแปลผล ครั้งที่1 …………/……………/………..(วัน/เดือน/ปี) จ�ำนวนข้อตอบ “ใช่” ………………. ครั้งที่ 2 …………/……………/………..(วัน/เดือน/ปี) จ�ำนวนข้อตอบ “ใช่” ………………. ครั้งที่ 3 …………/……………/………..(วัน/เดือน/ปี) จ�ำนวนข้อตอบ “ใช่” ………………. ครั้งที่ 4 …………/……………/………..(วัน/เดือน/ปี) จ�ำนวนข้อตอบ “ใช่” ………………. ครั้งที่ 5 …………/……………/………..(วัน/เดือน/ปี) จ�ำนวนข้อตอบ “ใช่” ………………. ถ้าตอบ “ ใช่” 2 ข้อ มีความเสี่ยง ถ้าตอบ “ ใช่” 3 - 4 ข้อ มีความเสี่ยงสูง ถ้าตอบ “ ใช่” 5 ข้อ มีความเสี่ยงสูงมาก หมายเหตุ ผู้ที่เคยได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นเบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจขาดเลือด หรือ โรคอัมพฤกษ์ อัมพาต แต่ยังไม่ได้รับการรักษาถือเป็นกลุ่มเสี่ยง ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 ไม่ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่ ไม่ใช่ใช่ ใช่ ใช่ ใช่ ใช่ ข้อ ค�ำถาม 5 เส้นรอบเอวมากกว่าส่วนสูง(เซนติเมตร) หาร 2 6 เคยได้รับการวินิจฉัยจากแพทย์ว่าเป็น โรคหัวใจขาดเลือด หรือโรคอัมพฤกษ์ อัมพาต 7 มีญาติสายตรง (พ่อ แม่ พี่ หรือน้อง ท้องเดียวกัน) ที่แพทย์วินิจฉัยว่าเป็นโรค หัวใจขาดเลือด หรือ อัมพฤกษ์ อัมพาต (ผู้ชายเป็นก่อนอายุ 55 ปี ผู้หญิงเป็น ก่อน อายุ 65 ปี) 24
- 30. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ บันทึกการประเมินข้อเข่าเสื่อม ข้อแนะน�ำ การคัดกรองโรคข้อเข่าเสื่อมเป็นการคัดกรองเบื้องต้นเพื่อค้นหาผู้สูงอายุที่มี โอกาสเสี่ยงต่อการเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม ผู้สูงอายุมีอาการปวดเข่าหรือไม่ การพิจารณา ถ้าตอบ“ปวดเข่า”แสดงว่ามีความเสี่ยงหรือมีแนวโน้มที่จะเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม ให้ส่งต่อบุคลากรทางสุขภาพเพื่อคัดกรองโรคข้อเข่าเสื่อมทางคลินิก ครั้งที่1 ……./………./………… ไม่ปวดเข่า ปวดเข่า ครั้งที่ 2 ……./………./………… ไม่ปวดเข่า ปวดเข่า ครั้งที่ 3 ……./………./………… ไม่ปวดเข่า ปวดเข่า ครั้งที่ 4 ……./………./………… ไม่ปวดเข่า ปวดเข่า ครั้งที่ 5 ……./………./………… ไม่ปวดเข่า ปวดเข่า ครั้งที่ประเมิน (วัน/เดือน/ปี) ผลการประเมิน 25
- 31. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ การคัดกรองโรคข้อเข่าเสื่อมทางคลินิก การพิจารณา ผู้สูงอายุมีอาการ “ปวดเข่า”และตอบ “ใช่” 2 ข้อ แสดงว่า มีโอกาส ที่จะเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม ส่งต่อแพทย์ตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันผลและท�ำการรักษา ที่มา : ราชวิทยาลัยแพทย์ออร์โธปิดิกส์แห่งประเทศไทย http://www.rcost.or.th/web/index.php?option=comcontentview=articl eid=8:2010-01-28-07-1335catid=19Itemid=109lang=en ข้อแนะน�ำ แบบคัดกรองโรคข้อเข่าเสื่อมทางคลินิกใช้ประเมินผู้สูงอายุที่มีอาการปวดเข่า เพื่อค้นหาโอกาสที่จะเป็นโรคข้อเข่าเสื่อม และส่งต่อแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยท�ำการรักษา ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5ข้อ ค�ำถาม ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ ไม่ใช่ ใช่ 1 ข้อเข่าฝืดตึงหลังตื่นนอนตอนเช้า นาน 30 นาที (Stiffness) 2 เสียงดังกรอบแกรบในข้อเข่าขณะ เคลื่อนไหว (crepitus) 3 กดเจ็บที่กระดูกข้อเข่า (bony tenderness) 4 ข้อใหญ่ผิดรูป (bony enlargement) 5 ไม่พบข้ออุ่น (no palpable warmth) รวมข้อตอบ “ใช่” 26
- 32. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ บันทึกการประเมินคัดกรองภาวะหกล้ม ให้ผู้สูงอายุลุกจากเก้าอี้ที่มีที่เท้าแขนและจับเวลาโดยให้เดินเป็น เส้นตรงระยะทาง 3เมตร หมุนตัวและเดินกลับมานั่งที่เดิม เกณฑ์การตัดสิน • ผู้สูงอายุใช้เวลาในการเดินน้อยกว่าหรือเท่ากับ 10 วินาที ถือว่า ปกติ • ผู้สูงอายุใช้เวลาในการเดินตั้งแต่ 30 วินาทีขึ้นไป ถือว่า มีความเสี่ยง ต่อภาวะหกล้ม ควรได้รับค�ำแนะน�ำจากบุคลากรทางการแพทย์ และ ป้องกันภาวะหกล้ม 1. น้อยกว่า 30 วินาที 3. เดินไม่ได้2. ตั้งแต่ 30 วินาทีขึ้นไป เดินไประยะ 3 เมตร เดินกลับระยะ 3 เมตรกลับมานั่งเก้าอี้อีกครั้ง ผู้ป่วยนั่งแล้วลุกขึ้นยืน เลี้ยวกลับ ตารางบันทึกผล 1. น้อยกว่า 30 วินาที 3. เดินไม่ได้ ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... เวลาในการเดิน 2. ตั้งแต่ 30 วินาทีขึ้นไป ที่มา : ประยุกต์จากแนวทางเวชปฏิบัติการป้องกัน/ประเมินการหกล้มในผู้สูงอายุ สถาบันเวชศาสตร์ ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ 27
- 33. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ครั้งที่ 1 ครั้งที่2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 ผิด ถูก ผิด ถูก ผิด ถูก ผิด ถูก ผิด ถูก ข้อ ค�ำถาม บันทึกการทดสอบสมอง ข้อแนะน�ำ แบบทดสอบสภาพสมอง:AbbreviatedMentalTest(AMT)ให้คัดกรองภาวะการรู้คิด ในผู้สูงอายุ ด้วยการสอบถาม ซึ่งค�ำตอบที่ถูกจะต้องเป็นข้อมูลที่เป็นจริงขณะท�ำการสอบถาม 1 อายุ..เท่าไหร่ ค�ำตอบ……………………………..............…. 2 ขณะนี้เวลา…อะไร ค�ำตอบ……………………………..............…. 3 ที่อยู่ปัจจุบันของท่านคือ.. ค�ำตอบ……………………………..............…. 4 ปีนี้..ปีอะไร ค�ำตอบ……………………………..............…. 5 สถานที่ตรงนี้เรียกว่าอะไร.. ค�ำตอบ……………………………..............…. 6 คนนี้คือใคร..(ชี้ที่คนสัมภาษณ์) และ คนนี้คือใคร..(ชี้ที่คนใกล้ๆ : ญาติ) ค�ำตอบ……………………………..............…. 7 วันเดือนปีเกิดของท่านคือ.. ค�ำตอบ……………………………..............…. 8 เหตุการณ์ 14 ตุลา หรือวันมหาวิปโยค เกิดในปี พ.ศ. อะไร ค�ำตอบ……………………………..............…. 9 รัชกาลที่ 9 มีพระนามว่าอะไร ค�ำตอบ……………………………..............…. 10 ให้นับถอยหลังจาก 20 จนถึง 1 ค�ำตอบ……………………………..............…. 28 การแปลผล ถ้าตอบ “ถูก” 7 ข้อ แสดงว่า การรู้คิดผิดปกติ (Abnormal cognitive function) ให้ส่งต่อบุคลากรทางสุขภาพเพื่อท�ำการประเมินด้วย MMSE-T 2002 (หน้า 47) ดัดแปลงมาจาก : H.M.Hodkinson. (1972) Evaluate of mental test score for assessment of mental impairment in the elderly Age and Aging 1. 233 จ�ำนวนข้อตอบ “ถูก”
- 34. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ “อายุ” เป็นอายุจริงของผู้ถูกทดสอบ ต้องตอบเป็นตัวเลขเท่านั้นจึง จะถือว่าตอบถูก “เวลา”เป็นเวลาขณะท�ำการทดสอบ • กรณีผู้ถูกทดสอบดูนาฬิกาต้องตอบ ณ เวลานั้นจึงจะถือว่าตอบถูก • กรณีผู้ถูกทดสอบไม่ได้ดูนาฬิกา อาจตอบเป็น เช้า เที่ยง บ่าย เย็น ฯลฯ “ที่อยู่ปัจจุบัน” อาจตอบแบบครบถ้วน เช่น 50/1 หมู่ 7 ต�ำบลใน เมืองอ�ำเภอเมืองจังหวัดราชบุรีหรือตอบเฉพาะต�ำบลอ�ำเภอจังหวัด “ปี” ใช้ตามปฏิทินสากล เช่น พ.ศ. 2541 ค.ศ.1998 หรือ ปีนักษัตร (ชวด ถึง กุน) “สถานที่” เป็นสถานที่ ณ วันท�ำการทดสอบ เช่น บ้าน โรงพยาบาล ต้องตอบถูกทั้งสองคน เช่น หมอ ลูก จึงจะถือว่าตอบถูก ต้องตอบถูกทั้ง 3 ค�ำตอบจึงจะถือว่าตอบถูก โดย • วัน หมายถึงวันที่เกิด ใช้ตามปฏิทินสากลหรือจันทรคติ ต้องตอบ เป็นตัวเลข • เดือนหมายถึงเดือนเกิดใช้ตามปฏิทินสากล(มกราคมถึงธันวาคม) หรือจันทรคติ (เดือนอ้าย ถึง เดือน 12) • ปี หมายถึง ปีเกิด ใช้ตามปฏิทินสากล (พ.ศ.2541 ค.ศ.1998) หรือ ปีนักษัตร (ชวด ถึง กุน) ถ้าตอบ 2516 หรือ 16 จึงจะถือว่าตอบถูก • ถ้าตอบ เป็น “พระนาม” จึงจะถือว่าตอบถูก เช่น ภูมิพลอดุลยเดช • ถ้าตอบ “ค�ำแทนพระนาม” ถือว่าตอบผิด เช่น ในหลวง พ่อหลวง รัชกาลที่ 9 ต้องตอบ 20 19 18 17 16 จนถึง 1 จึงจะถือว่าตอบถูก เอกสารประกอบการทดสอบสภาพสมอง : AMT คู่มือการทดสอบสภาพสมอง : AMT 1. อายุ เท่าไร 2. ขณะนี้เวลา อะไร 3. ที่อยู่ปัจจุบันของท่าน คือ 4. ปีนี้ ปีอะไร 5. สถานที่ตรงนี้เรียกว่าอะไร 6. คนนี้คือใคร (ชี้ที่คน สัมภาษณ์) และ คนนี้คือ ใคร (ชี้ที่คนใกล้ๆ : ญาติ) 7. วันเดือนปีเกิดของท่าน คือ 8. เหตุการณ์ 14 ตุลา หรือวันมหาวิปโยคเกิดใน ปี พ.ศ. อะไร 9. พระมหากษัตริย์องค์ ปัจจุบันมีพระนามว่าอะไร 10. ให้นับถอยหลัง จาก 20 จนถึง 1 3029
- 35. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ31 ภาวะกลั้นปัสสาวะ ไม่มี มี การคัดกรองภาวะกลั้นปัสสาวะ การประเมินปัญหาการนอน ท่านมีภาวะ“ปัสสาวะเล็ด” หรือ “ปัสสาวะราด” จนท�ำให้เกิดปัญหาในการใช้ชีวิตประจ�ำวัน การพิจารณา ถ้าตอบว่า “มี” ควรพบแพทย์ตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันผลและท�ำการรักษา 1. ท่านมีปัญหาการนอนหลับหรือไม่ ไม่มี มีปัญหา นอนไม่หลับ นอนมากไป นอนกรน นอนละเมอ อื่นๆ ระบุ ระยะเวลาที่มีปัญหาการนอนหลับ..................ปี..................เดือน โดยเฉลี่ยท่านหลับได้คืนละ....................ชั่วโมง 2. ท่านมีอาการง่วง อ่อนเพลีย ตอนกลางวันหรือไม่ ไม่มี มีปัญหา การพิจารณา ถ้าตอบ “มีปัญหา” ข้อใดข้อหนึ่ง ควรพบแพทย์ตรวจวินิจฉัยเพื่อยืนยันผล และท�ำการรักษา ที่มา : สมาคมศัลยแพทย์ระบบปัสสาวะแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ที่มา : เวชศาสตร์ผู้สูงอายุ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล 30
- 36. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ31 บันทึกการประเมินมาตรฐานสุขภาพอนามัยผู้สูงอายุที่พึงประสงค์ (ควรประเมินอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง) 1.มีสุขภาพดีทั้งด้านร่างกายและจิตใจ 1.1 มีสุขภาพกายที่พึงประสงค์ ค�ำชี้แจง : โปรดใส่เครื่องหมาย P ลงในช่องที่มีข้อความตรงกับตัวท่านมากที่สุด โรคที่สามารถควบคุมได้ในระยะเวลา 1 ปี ที่ผ่านมา โรค ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... หัวใจ ขาดเลือด โรคมะเร็ง โรคเส้นเลือด ในสมอง อุดตัน โรคข้อเสื่อม วัณโรค ไม่มี มี / คุมได้ มี / คุมไม่ได้ ไม่มี มี / คุมได้ มี / คุมไม่ได้ ไม่มี มี / คุมได้ มี / คุมไม่ได้ ไม่มี มี / คุมได้ มี / คุมไม่ได้ ไม่มี มี / คุมได้ มี / คุมไม่ได้ หมายเหตุ : ไม่มี หรือ มี/คุมได้ ถือว่าผ่านการประเมิน
- 37. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 32 ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... ครั้งที่(วัน/เดือน/ปี) 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... รายการ รายการ ไม่ปกติ ไม่ปกติ ปกติ ปกติ ผลการตรวจโรคเบาหวาน (ต้องมีค่าระดับน�้ำตาลในเลือดไม่เกิน 125 mg) ผลการตรวจโรคความดันโลหิตสูง (ต้องมีค่าต�่ำกว่า 140/90 mmHg) ค�ำชี้แจง : โปรดใส่เครื่องหมาย P ลงในช่องที่ข้อความตรงกับตัวท่านมากที่สุด โรคที่สามารถควบคุมได้ในระยะเวลา 6 เดือน ที่ผ่านมา 1. ไม่ได้รับการตรวจคัดกรอง โรคความดันโลหิตสูง 1. ไม่ได้รับการตรวจคัดกรอง โรคเบาหวาน 2. ผลการตรวจ โรคความดันโลหิตสูง 2. ผลการตรวจ โรคเบาหวาน หมายเหตุ : ปกติ ถือว่าผ่านการประเมิน
- 38. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ33 34 ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... 1.2มีสุขภาพจิตที่พึงประสงค์ แบบคัดกรองดัชนีวัดสุขภาพจิต (TMHI – 15) ค�ำชี้แจง กรุณาใส่เครื่องหมาย P ลงในช่องที่มีข้อความตรงกับตัวท่านมากที่สุด และขอความร่วมมือตอบค�ำถามทุกข้อ ค�ำถามต่อไปนี้จะถามถึงประสบการณ์ของท่านในช่วง 1 เดือน ที่ผ่านมา จนถึงปัจจุบัน ให้ท่านส�ำรวจตัวท่านเองและประเมินเหตุการณ์อาการ ความคิดเห็น และความรู้สึกของท่าน ว่าอยู่ในระดับใด แล้วตอบลงในช่องค�ำตอบที่เป็นจริงกับ ตัวท่านมากที่สุด โดยค�ำตอบจะมี 4 ตัวเลือก คือ ไม่เลย หมายถึง ไม่เคยมีเหตุการณ์อาการความรู้สึกหรือไม่เห็นด้วย กับเรื่องนั้นๆ เล็กน้อย หมายถึง เคยมีเหตุการณ์ อาการ ความรู้สึกในเรื่องนั้นๆ เพียงเล็กน้อย หรือเห็นด้วยกับเรื่องนั้นๆ เพียงเล็กน้อย มาก หมายถึง เคยมีเหตุการณ์อาการ ความรู้สึกในเรื่องนั้นๆ มาก หรือเห็นด้วยกับเรื่องนั้นๆ มาก มากที่สุด หมายถึง เคยมีเหตุการณ์ อาการ ความรู้สึกในเรื่องนั้นๆ มากที่สุด หรือเห็นด้วยกับเรื่องนั้นๆ มากที่สุด รายการ ไม่เลย เล็กน้อย มากที่สุด มาก ไม่เลย เล็กน้อย มากที่สุด มาก 1. ท่านรู้สึกพึงพอใจ ในชีวิต 2. ท่านรู้สึกสบายใจ
- 39. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 3435 ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... รายการ ไม่เลย เล็กน้อย มากที่สุด มาก ไม่เลย ไม่เลย ไม่เลย ไม่เลย ไม่เลย ไม่เลย เล็กน้อย เล็กน้อย เล็กน้อย เล็กน้อย เล็กน้อย เล็กน้อย มากที่สุด มากที่สุด มากที่สุด มากที่สุด มากที่สุด มากที่สุด มาก มาก มาก มาก มาก มาก 3. ท่านรู้สึกเบื่อหน่าย ท้อแท้กับการด�ำเนิน ชีวิตประจ�ำวัน 4. ท่านรู้สึกผิดหวัง ในตัวเอง 5. ท่านรู้สึกว่าชีวิต ของท่านมีแต่ ความทุกข์ 6. ท่านสามารถ ท�ำใจยอมรับได้ ส�ำหรับปัญหา ที่ยากจะแก้ไข 7. ท่านมั่นใจว่าจะสามารถ ควบคุมอารมณ์ได้ เมื่อมีเหตุการณ์คับขัน หรือร้ายแรงเกิดขึ้น 8. ท่านมั่นใจที่จะเผชิญ กับเหตุการณ์ร้ายแรง ที่เกิดขึ้นในชีวิต 9. ท่านรู้สึก เห็นอกเห็นใจ เมื่อผู้อื่นมีทุกข์
- 40. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ35 36 ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... รายการ ไม่เลย เล็กน้อย มากที่สุด มาก ไม่เลย ไม่เลย ไม่เลย ไม่เลย ไม่เลย เล็กน้อย เล็กน้อย เล็กน้อย เล็กน้อย เล็กน้อย มากที่สุด มากที่สุด มากที่สุด มากที่สุด มากที่สุด รวมคะแนน มาก มาก มาก มาก มาก ที่มา: รายงานการวิจัย เรื่องการพัฒนาและทดสอบดัชนีชี้วัดสุขภาพจิตคนไทย (version 2007): กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข, 2552 10. ท่านรู้สึกเป็นสุข ในการช่วยเหลือผู้อื่น ที่มีปัญหา 11. ท่านให้ความ ช่วยเหลือแก่ผู้อื่น เมื่อมีโอกาส 12. ท่านรู้สึกภูมิใจ ในตนเอง 13. ท่านรู้สึกมั่นคง ปลอดภัย เมื่ออยู่ในครอบครัว 14. หากท่านป่วยหนัก ท่านเชื่อว่าครอบครัว จะดูแลท่านเป็นอย่างดี 15. สมาชิกในครอบครัว มีความรักและผูกพัน ต่อกัน
- 41. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 3637 การให้คะแนนและการแปลผลค่าปกติ (norm)ดัชนีชี้วัดสุขภาพจิตคนไทย ฉบับสั้น (TMHI-15) การให้คะแนนแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม ดังนี้ กลุ่มที่ 1 ได้แก่ข้อ 1 2 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 แต่ละข้อให้คะแนนดังต่อไปนี้ ไม่เลย = 1 คะแนน เล็กน้อย = 2 คะแนน มาก = 3 คะแนน มากที่สุด = 4 คะแนน กลุ่มที่ 2 ได้แก่ข้อ แต่ละข้อให้คะแนนดังต่อไปนี้ ไม่เลย = 4 คะแนน เล็กน้อย = 3 คะแนน มาก = 2 คะแนน มากที่สุด = 1 คะแนน การแปลผลเมื่อรวมคะแนนทุกข้อแล้วน�ำมาเปรียบเทียบกับเกณฑ์ปกติที่ก�ำหนดดังนี้ (คะแนนเต็ม 60 คะแนน) 51-60 คะแนน หมายถึง สุขภาพจิตดีกว่าคนทั่วไป 44-50 คะแนน หมายถึง สุขภาพจิตเท่ากับคนทั่วไป 43 คะแนนหรือน้อยกว่า หมายถึง สุขภาพจิตต�่ำกว่าคนทั่วไป หมายเหตุ : ผ่าน 44 คะแนนขึ้นไปถือว่าผ่านการประเมิน 3 4 5
- 42. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ37 38 ผลการประเมิน 1. ถ้าค�ำตอบ ไม่มีทั้ง 2 ค�ำถามหมายถึงปกติไม่เป็นโรคซึมเศร้าในขณะนี้ 2. ถ้าค�ำตอบ มี ข้อใดข้อหนึ่ง หรือทั้ง 2 ข้อ (มีอาการใดๆ ในค�ำถามที่ 1และ 2) หมายถึง มีแนวโน้มที่จะเป็นโรคซึมเศร้าหรือมีโอกาสที่จะป่วยเป็นโรคซึมเศร้า ให้ประเมินภาวะซึมเศร้าด้วยค�ำถาม 9Q (หน้า 51) หมายเหตุ ไม่มีภาวะซึมเศร้า ถือว่าผ่านการประเมิน 1.3 การประเมินคัดกรองโรคซึมเศร้าด้วย 2 ค�ำถาม (2Q) ค�ำถาม 1 ............. มี มี มี มี มีไม่มี ไม่มี ไม่มี ไม่มี ไม่มี 2 ............. 3 ............. 4 ............. 5 ............. 1. ใน 2 สัปดาห์ที่ผ่านมารวมวันนี้ ท่านรู้สึก หดหู่ เศร้า หรือ ท้อแท้ สิ้นหวัง หรือไม่ 2. ใน 2 สัปดาห์ที่ผ่านมา รวมวันนี้ท่านรู้สึกเบื่อ ท�ำอะไรก็ไม่เพลิดเพลินหรือไม่ ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 1 ............. 2 ............. 3 ............. 4 ............. 5 ............. ซึมเศร้า ซึมเศร้า ซึมเศร้า ซึมเศร้า ซึมเศร้า ไม่ซึมเศร้า ไม่ซึมเศร้า ไม่ซึมเศร้า ไม่ซึมเศร้า ไม่ซึมเศร้า ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) ที่มา :คณะท�ำงานจัดท�ำแนวการจัดการโรคซึมเศร้าส�ำหรับแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป ในสถานบริการระดับ ปฐมภูมิและทุติยภูมิ กรมสุขภาพจิต ค�ำชี้แจง : โปรดใส่เครื่องหมาย P ลงในช่องที่ข้อความตรงกับตัวท่านมากที่สุด
- 43. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 3839 หมายเหตุ มี แปลว่า ผ่านการประเมิน ไม่มี แปลว่า ไม่ผ่านการประเมิน ฟันหลัง ข้างขวา สบกัน 3 คู่ นับฟันหลัง ถัดจากซี่เขี้ยวเป็นต้นไป ฟันหลัง ข้างซ้าย สบกัน 2 คู่ ฟันล่าง 2 ซี่ สบกับฟันบน 3 ซี่ นับเป็นคู่สบกันได้ 2 คู่ ฟันหลังที่ไม่สบกันเลย (0 คู่) ภาพจาก : ส�ำนักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย 2. มีฟันใช้งานได้อย่างน้อย 20 ซี่ โดยมีฟัน 4 คู่สบ รายการ 1 ............. มี มี มี มี มีไม่มี ไม่มี ไม่มี ไม่มี ไม่มี 2 ............. 3 ............. 4 ............. 5 ............. มีฟันใช้งานได้อย่างน้อย20ซี่ โดยมีฟันหลัง 4 คู่สบ ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) ค�ำชี้แจง : โปรดใส่เครื่องหมาย P ลงในช่องที่ข้อความตรงกับตัวท่านมากที่สุด 1. ฟันใช้งาน หมายถึง ฟันแท้หรือฟันเทียมก็ได้ 2. ฟันหลัง 4 คู่สบ หมายถึง การมีฟันหลัง (ฟันกรามน้อยและ/หรือฟันกรามใหญ่ สบกันทั้งซ้ายและขวาอย่างน้อย 4 คู่ขึ้นไป
- 44. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ39 40 การประเมินภาวะโภชนาการ 3.1 การคัดกรองความเสี่ยงภาวะทุพโภชนาการ การคัดกรองความเสี่ยงภาวะทุพโภชนาการผู้สูงอายุเพื่อค้นหาโอกาสที่จะ เกิดภาวะขาดสารอาหาร โดยระบุคะแนนลงในช่องว่างตามครั้งที่ประเมิน 31 การคัดกรอง ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 ........ 4 ........ 3 ........ 2 ........ 1 ........ 1. ในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมารับประทานอาหาร ได้น้อยลงเนื่องจากความอยากอาหารลดลงมีปัญหา การย่อยหรือการเคี้ยวหรือปัญหาการกลืนหรือไม่ 0 = รับประทานอาหารน้อยลงอย่างมาก 1 = รับประทานอาหารน้อยลงปานกลาง 2 = การรับประทานอาหารไม่เปลี่ยนแปลง 2. ในช่วง 3 เดือนที่ผ่านมาน�้ำหนักลดลงหรือไม่ 0 = น�้ำหนักลงมากกว่า 3 กิโลกรัม 1 = ไม่ทราบ 2 = น�้ำหนักลงระหว่าง 1 – 3 กิโลกรัม 3 = น�้ำหนักไม่ลดลง 3. ผู้ป่วยรับประทานอาหารเต็มมื้อ ได้กี่มื้อต่อวัน 0 = 1 มื้อ 1 = 2 มื้อ 2 = 3 มื้อ 4. ผู้ป่วยรับประทานอาหารจ�ำพวกโปรตีนเหล่านี้ บ้างหรือไม่ - นมหรือผลิตภัณฑ์จากนม อย่างน้อย 1 หน่วยบริโภค/วัน ใช่ ไม่ใช่ (1หน่วยบริโภค=นม200มล./ชีส1แผ่น/โยเกิร์ต1ถ้วย) - เนื้อสัตว์ ปลา หรือสัตว์ปีกทุกวัน ใช่ ไม่ใช่ - ถั่วหรือไข่ อย่างน้อย 4 ช้อนกินข้าว / สัปดาห์ ใช่ ไม่ใช่ (ไข่ 1 ช้อนกินข้าว= ครึ่งฟอง) 0.0 = ถ้าตอบ “ไม่ใช่” ทุกข้อ หรือ “ใช่” เพียง 1 ข้อ 0.5 = ถ้าตอบ “ใช่” 2 ข้อ 1.0 = ถ้าตอบ “ใช่” 3 ข้อ
- 45. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ รวมคะแนน 5. ผู้ป่วยรับประทานอาหารผักหรือผลไม้อย่างน้อย 2ส่วน* ต่อวัน 1 ส่วน* หมายถึง ผลไม้ 1 ผล เช่น ส้ม/กล้วยน�้ำว้า ผลไม้ชิ้น 6-8 ชิ้น เช่น สับปะรด/มะละกอ ผลเล็กมาก 6 ผล ล�ำไย ลองกอง ผลเล็กปานกลาง 4 ผล เช่น เงาะ/มังคุด/พุทรา ผลขนาดกลาง ½ ผล เช่น มะม่วง/ฝรั่ง/กล้วยหอม ผัก 1 ส่วน หมายถึง ผักสุก 1 ทัพพี ผักสด 2 ทัพพี 0 = ไม่ใช่ 1 = ใช่ 6. ดื่มเครื่องดื่ม(น�้ำ น�้ำผลไม้กาแฟชานมหรืออื่นๆ) ปริมาณเท่าไหร่ต่อวัน 0.0 = น้อยกว่า 3 แก้ว 0.5 = 3 – 5 แก้ว 1.0 = มากกว่า 5 แก้ว 7. ความสามารถในการช่วยเหลือตัวเองขณะ รับประทานอาหาร 0 = ไม่สามารถรับประทานได้เอง 1 = รับประทานได้เองแต่ค่อนข้างล�ำบาก 2 = รับประทานได้เอง / ไม่มีปัญหา การคัดกรอง ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 ........ 4 ........ 3 ........ 2 ........ 1 ........ 4041 ที่มา : ดัดแปลงมาจาก Mini Nutritional Assessment : MNA® การแปลผลการคัดกรองความเสี่ยงภาวะทุพโภชนาการ ระดับ A (10 - 12 คะแนน) ไม่พบความเสี่ยง ระดับ B (5 – 9 คะแนน) พบความเสี่ยง ระดับ C (น้อยกว่า 5 คะแนน) พบความเสี่ยงสูง
- 46. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ41 ดัชนีมวลกาย = น�้ำหนักตัว (กิโลกรัม) ส่วนสูง(เมตร)² 3. ดัชนีมวลกาย (BMI) อยู่ในเกณฑ์ปกติ/หรือรอบเอวอยู่ในเกณฑ์ปกติ ที่มา : ส�ำนักโภชนาการ กรมอนามัย รอบเอวไม่ควรเกิน .............. ซม. รอบเอวของท่านที่วัดได้ เกิน ไม่เกิน ครั้งที่ 5 ..../..../.... ครั้งที่ 3 ..../..../.... ครั้งที่ 4 ..../..../.... ครั้งที่ 2 ..../..../.... ครั้งที่ 1 ..../..../.... ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 ดัชนีมวลกาย (BMI) ส่วนสูง.........................ซม. การแปลผล น�้ำหนัก...... BMI =........ น�้ำหนัก...... BMI =........ น�้ำหนัก...... BMI =........ น�้ำหนัก...... BMI =........ น�้ำหนัก...... BMI =........ การแบ่งระดับความอ้วนตามค่าดัชนีมวลกายของคนเอเชีย น้อยกว่า 18.5 ผอม 18.5 – 22.9 ปกติ 23.0 – 24.9 น�้ำหนักเกิน 25.0 – 29.9 โรคอ้วน มากกว่า 30 โรคอ้วนอันตราย ....... ซม. ....... ซม........ ซม. ....... ซม. ....... ซม. รอบเอวที่เหมาะสมของท่านไม่ควรเกิน ส่วนสูง(เซนติเมตร) หาร 2
- 47. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ หมายเหตุ : หากมีข้อใดข้อหนึ่งตอบ“ใช่” ให้ส่งต่อเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และ ทีมโภชนาการ เพื่อท�ำการแก้ไขปัญหา ครั้งที่ 5ครั้งที่ 4ครั้งที่ 3ครั้งที่ 2ครั้งที่ 1 ใช่ใช่ใช่ใช่ใช่ ไม่ใช่ไม่ใช่ไม่ใช่ไม่ใช่ไม่ใช่ ปัญหาที่พบ 42 วิธีการวัดรอบเอว 1. อยู่ในท่ายืน 2. ใช้สายรัดวัดรอบเอว โดยวัดผ่านสะดือ 3. วัดในช่วงหายใจออก (ท้องแฟบ) โดยให้สายวัดแนบกับล�ำตัว ไม่รัดแน่น และให้ระดับสายวัดที่รอบเอววางอยู่ในแนวขนานกับพื้น สรุปผลการประเมินเพื่อการส่งต่อเจ้าหน้าที่สาธารณสุข และทีมโภชนาการ 1. ความเสี่ยง ระดับ B และ C 2. BMI ไม่อยู่ในเกณฑ์ปกติ 3. รอบเอวเกิน ผู้บันทึก
- 48. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ43 4. ผู้สูงอายุสามารถช่วยเหลือตัวเองและผู้อื่นได้ตามอัตภาพ หมายเหตุ :ผ่าน 3 ข้อ ถือว่าผ่านการประเมิน ค�ำชี้แจง : โปรดใส่เครื่องหมาย P ลงในช่องที่ข้อความตรงกับตัวท่านมากที่สุด 4.1 ปฏิบัติภารกิจ ประจ�ำวันได้ 4.2 สามารถเดินทาง ไปนอกบ้าน ด้วยตนเองตามที่ ต้องการได้อย่าง ถูกต้อง 4.3 สามารถดูแล ช่วยเหลือผู้อื่น ได้ตามอัตภาพ ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผู้สูงอายุสามารถช่วยเหลือตัวเอง และผู้อื่นได้ตามอัตภาพ 44
- 49. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 5. พฤติกรรมสุขภาพ หมายเหตุ : ข้อ 5.1, 5.2 และ 5.3 ท�ำเป็นประจ�ำถือว่าผ่านการประเมิน ข้อ 5.4 ไม่สูบถือว่าผ่านการประเมิน ข้อ 5.5 ไม่ดื่มถือว่าผ่านการประเมิน 5.1 ออกก�ำลังกาย สัปดาห์ละ 5 วัน ครั้งละ 30 นาที/วัน ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) ไม่เคย เป็นประจ�ำ บางครั้ง ไม่เคย เป็นประจ�ำ บางครั้ง ไม่เคย เป็นประจ�ำ บางครั้ง ไม่สูบ สูบเป็นประจ�ำ สูบบางครั้ง ไม่ดื่ม ดื่มเป็นประจ�ำ ดื่มบางครั้ง พฤติกรรมสุขภาพ 5 .......... 4 .......... 3 .......... 2 .......... 1 .......... 5.2 รับประทานผัก ผลไม้ไม่หวานจัด อย่างน้อย วันละ 5 ส่วน 5.3 ดื่มน�้ำอย่างน้อย วันละ 8 แก้ว 5.4 การสูบบุหรี่/ยาเส้น 5.5 การดื่มเครื่องดื่ม ที่มีส่วนผสมของ แอลกอฮอล์ (เช่น สุราเบียร์ยาดองเหล้า) ค�ำชี้แจง : โปรดใส่เครื่องหมาย P ลงในช่องที่ข้อความตรงกับตัวท่านมากที่สุด 44
- 50. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ สรุปผลการประเมิน รายการประเมิน ผ่าน ผ่าน ผ่านผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน ไม่ผ่าน 1 ............. 2 ............. 3 ............. 4 ............. 5 ............. ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) 45 1. มีสุขภาพดีทั้งด้านร่างกาย และจิตใจ 1.1 มีสุขภาพกายที่พึงประสงค์ 1.2 มีสุขภาพจิตที่พึงประสงค์ 1.3 ประเมินคัดกรองภาวะซึมเศร้า ด้วย 2 ค�ำถาม (2Q) 2. มีฟันใช้งานได้อย่างน้อย 20 ซี่ โดยมีฟัน 4 คู่สบ 3. การประเมินภาวะโภชนาการ 3.1 การคัดกรองความเสี่ยงภาวะ ทุพโภชนาการ 3.2 ดัชนีมวลกาย (BMI) อยู่ในเกณฑ์ ปกติ/หรือรอบเอวอยู่ในเกณฑ์ปกติ 4. ผู้สูงอายุสามารถช่วยเหลือตัวเอง และผู้อื่นได้ตามอัตภาพ 5. พฤติกรรมสุขภาพ 5.1 ออกก�ำลังกายสัปดาห์ละ 5 วัน ครั้งละ 30 นาที/วัน 5.2 รับประทานผักผลไม้ไม่หวานจัด อย่างน้อย วันละ 5 ส่วน* 5.3 การดื่มน�้ำอย่างน้อยวันละ8แก้ว 5.4 ไม่สูบบุหรี่/ยาเส้น 5.5 ไม่ดื่มเครื่องดื่มมีแอลกอฮอล์ (เช่น สุรา เบียร์ ยาดองเหล้า)
- 51. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ส่วนที่ 3 บันทึกการประเมินผู้สูงอายุที่ต้องได้รับ การดูแลระยะยาว 46 การประเมินด้านสังคม ให้ระบุคะแนนในโดยผู้สูงอายุได้รับการปฏิบัติในรอบปีที่ผ่านมา 1. การอยู่อาศัย หรือ ผู้ดูแลเมื่อเจ็บป่วย 0 ไม่ได้อยู่คนเดียว หรือ มีคนดูแลเมื่อเจ็บป่วย 1 อยู่คนเดียว หรือ ไม่มีคนดูแลเมื่อเจ็บป่วย 2. ลักษณะที่อยู่อาศัย 0 มั่นคงแข็งแรง หรือ ไม่มั่นคงแต่ไม่มีผลต่อความปลอดภัยในชีวิตและสุขภาพ 1 ไม่มีที่อยู่อาศัย หรือ มีที่อยู่อาศัยแต่ไม่ปลอดภัยต่อชีวิตและสุขภาพ 3. ความเพียงพอของรายได้ในการด�ำเนินชีวิตประจ�ำวัน 0 เพียงพอ 1 ไม่เพียงพอ 4. ท่านอาศัยอยู่ในบ้านหลังเดียว หรือ บริเวณเดียวกันกับบุตรหลาน ใช่หรือไม่ 0 ใช่ 1 ไม่ใช่ 5. ท่านได้ออกก�ำลังกายอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 วัน ใช่หรือไม่ 0 ใช่ 1 ไม่ใช่ 6. ท่านเคยถูกท�ำร้ายร่างกาย หรือ ถูกเอารัดเอาเปรียบ ใช่หรือไม่ 0 ไม่ใช่ 1 ใช่ 7. ท่านเคยเข้าร่วมอบรม ศึกษา เรียนรู้ จากหน่วยงาน องค์กร หรือชมรมผู้สูงอายุ ใช่หรือไม่ 0 ใช่ 1 ไม่ใช่ 8. ท่านเคยรับทราบข้อมูลด้านสิทธิประโยชน์ของผู้สูงอายุ ใช่หรือไม่ 0 ใช่ 1 ไม่ใช่ 9. ท่านได้ปฏิบัติศาสนกิจตามศาสนาที่ท่านนับถือ ใช่หรือไม่ 0 ใช่ 1 ไม่ใช่ 10. ท่านได้เข้าร่วมกิจกรรมทางสังคม อย่างน้อยเดืิอนละ 1 ครั้ง ใช่หรือไม่ 0 ใช่ 1 ไม่ใช่ แปลผล กรณีได้ 1 คะแนนขึ้นไป ส่งปรึกษาหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้ความช่วยเหลือ
- 52. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ47 การทดสอบสภาพสมองเบื้องต้น ฉบับภาษาไทย : MMSE-T2002 1. การรับรู้เวลา วันนี้ วันที่เท่าไร (1 คะแนน) วันนี้ วันอะไร (1 คะแนน) เดือนนี้ เดือนอะไร (1 คะแนน) ปีนี้ ปีอะไร (1 คะแนน) ฤดูนี้ ฤดูอะไร (1 คะแนน) 2. การรับรู้สถานที่ สถานที่ตรงนี้เรียกว่าอะไร / บ้านเลขที่เท่าไร (1 คะแนน) ที่นี่หมู่บ้าน หรือละแวก/คุ้ม/ย่าน/ถนนอะไร (1 คะแนน) ที่นี่อยู่ในอ�ำเภอ - เขตอะไร (1 คะแนน) ที่นี่จังหวัดอะไร (1 คะแนน) ที่นี่ภาคอะไร (1 คะแนน) 3. การจดจ�ำ บอกของ 3 อย่าง แล้วให้พูดตาม ดอกไม้ (1 คะแนน) แม่น�้ำ (1 คะแนน) รถไฟ (1 คะแนน)
- 53. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 48 4. การทดสอบสมาธิ 4.1 การค�ำนวณ ถ้าคิดเลขในใจไม่ได้ ให้ข้ามไปการทดสอบสมาธิ (ข้อ 4.2) ข้อนี้ คิดในใจ เอา 100 ตั้ง ลบออกทีละ 7 ไปเรื่อยๆ ได้ผลลัพธ์เท่าไร บอกมา บันทึก ตัวเลขไว้ทุกครั้ง (ทั้งค�ำตอบที่ถูกหรือผิด) 100-7 (1 คะแนน) 93-7 (1 คะแนน) 86-7 (1 คะแนน) 79-7 (1 คะแนน) 72-7 (1 คะแนน) 4.2 การทดสอบสมาธิ ถ้าอ่านไม่ออก ให้ข้ามไปการระลึกจ�ำ (ข้อ 5) ผม (ดิฉัน) สะกดค�ำว่ามะนาว ให้คุณ (ตา, ยาย…) ฟัง แล้วให้คุณ (ตายาย…) สะกด ถอยหลังจากพยัญชนะตัวหลังไปตัวแรกค�ำว่า มะนาว สะกดว่า มะนาว สะกดว่ามอม้า-สระอะ-นอหนู-สระอา-วอแวน ไหนคุณ (ตายาย…) สะกด ถอยหลังให้ฟังซิ……… ……… ……… ……… ……… (ค�ำละ 1 คะแนน รวม 5 คะแนน) วา นะ ม 5. การระลึกจ�ำ เมื่อสักครูที่ให้จ�ำของ 3 อย่าง จ�ำได้ไหม มีอะไรบ้าง ดอกไม้ (1 คะแนน) แม่น�้ำ (1 คะแนน) รถไฟ (1 คะแนน) 6. การเรียกชื่อ ยื่นดินสอให้ผู้สูงอายุแล้วถามว่า ของสิ่งนี้เรียกว่าอะไร (1 คะแนน) ชี้นาฬิกาข้อมือให้ผู้สูงอายุดูแล้วถามว่า ของสิ่งนี้เรียกว่าอะไร (1 คะแนน)
- 54. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ49 7. การพูดตาม ตั้งใจฟังผม (ดิฉัน)นะ เมื่อผม (ดิฉัน) ให้คุณ (ตา, ยาย…) พูดตาม ผม (ดิฉัน) จะบอกเพียงเที่ยวเดียว “ใคร ใคร่ ขาย ไก่ ไข่” (1 คะแนน) 8. การท�ำตามค�ำสั่งที่พูด ฟังดีดีนะ เดี๋ยวผม (ดิฉัน) จะส่งกระดาษให้ แล้วคุณ (ตา, ยาย…) รับด้วยมือขวา พับครึ่งแล้ววางที่…(พื้น, โต๊ะ, เตียง) ผู้ทดสอบแสดงกระดาษเปล่า ขนาดประมาณ เอ-4 ไม่มีรอยพับให้ผู้สูงอายุ รับด้วยมือขวา (3 คะแนน) รับด้วยมือขวา พับครึ่งด้วยมือ 2 ข้าง วางไว้ที่พื้น,โต๊ะ,เตียง (1 คะแนน) (1 คะแนน) (1 คะแนน) 9. การท�ำตามค�ำสั่งที่เขียน ถ้าอ่านไม่ออก ให้ข้ามไปการวาดภาพตัวอย่าง (ข้อ 11) ต่อไปนี้เป็นค�ำสั่งที่เขียนเป็นตัวหนังสือ ต้องการให้คุณ (ตา, ยาย…) อ่านแล้วท�ำตาม คุณ(ตา,ยาย…)จะอ่านออกเสียงหรือในใจก็ได้ผู้ทดสอบแสดงกระดาษที่เขียนว่าหลับตา หลับตาได้ (1 คะแนน) 10. การเขียนประโยคที่มีความหมาย ถ้าเขียนไม่ได้ ให้ข้ามไปการวาดภาพตัวอย่าง (ข้อ 11) ข้อนี้เป็นค�ำสั่งให้คุณตา, ยายเขียนข้อความอะไรก็ได้ที่อ่านแล้วรู้เรื่องหรือมีความหมายมา 1 ประโยค (1 คะแนน) ............................................................................................................................................... 11. การวาดภาพตัวอย่าง (1 คะแนน) การวาดภาพตัวอย่าง ข้อนี้เป็นค�ำสั่ง จงวาดให้เหมือนภาพตัวอย่างในที่ว่างด้านข้าง ของภาพตัวอย่างรูปห้าเหลี่ยมต้องมีมุม5มุมตามภาพตัวอย่างการตัดกันต้องเกิดรูปสี่เหลี่ยม ด้านใน (1 คะแนน)
- 55. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ จุดตัด (cut-off point)ส�ำหรับคะแนนที่สงสัย ภาวะสมองเสื่อม (cognitive impairment) การประเมินภาวะกลืนล�ำบาก 50 การแปลผล • ถ้าคะแนนน้อยกว่าจุดตัด แสดงว่า เป็นผู้สงสัยว่ามีภาวะสมองเสื่อม (cognitive impairment) ให้ส่งต่อแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยยืนยันผลและท�ำการรักษาในรายที่สงสัยว่า มีภาวะสมองเสื่อม ให้ระบุคะแนนใน โดยถ้ามี (1 คะแนน) และ ไม่มี (0 คะแนน) 1. ผู้สูงอายุใช้ฟันปลอมที่ไม่อยู่ในสภาพดี/ฟันแท้ใช้งานได้น้อยกว่า 20 ซี่ 2. ผู้สูงอายุต้องทานอาหารทางสายจมูกหรือหน้าท้อง 3. ผู้สูงอายุต้องทานอาหารต่อมื้อได้น้อยและมีลักษณะผอมแห้งแรงน้อย 4. ผู้สูงอายุเบื่ออาหาร หรือ ทานอาหารซ�้ำๆ แต่ไม่ถูกหลักโภชนาการ 5. มีน�้ำลายไหล ตลอดเวลาที่ทานอาหาร 6. พูดไม่ชัด และส�ำลักขณะกลืนอาหาร แปลผล : หากได้ 4-6 คะแนน ให้ส่งปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยยืนยันผล ผู้สูงอายุปกติไม่ได้เรียนหนังสือ ≤ 14 23 (อ่านไม่ออก-เขียนไม่ได้) (ไม่ต้องท�ำข้อ 4, 9, 10) ผู้สูงอายุปกติเรียนระดับประถมศึกษา ≤ 17 30 ผู้สูงอายุปกติเรียนระดับสูงกว่าประถมศึกษา ≤ 22 30 ระดับการศึกษา คะแนน จุดตัด เต็ม
- 56. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ การพิจารณา (คะแนนเต็ม 27คะแนน) • คะแนนรวม 7 คะแนน แสดงว่า ไม่มีอาการของโรคซึมเศร้าหรือมีอาการโรคซึมเศร้า ระดับน้อยมาก • คะแนนรวม 7-12 คะแนน แสดงว่า มีอาการของโรคซึมเศร้าระดับน้อย • คะแนนรวม 13-18 คะแนน แสดงว่า มีอาการของโรคซึมเศร้าระดับปานกลาง • คะแนนรวม 19 คะแนน แสดงว่า มีอาการของโรคซึมเศร้าระดับรุนแรง แนวทางการปฏิบัติ • ควรแจ้งผลพร้อมให้ค�ำแนะน�ำในการปฏิบัติตัวหรือการดูแลรักษาในขั้นตอนต่อไป 51 การประเมินภาวะซึมเศร้าด้วย 9 ค�ำถาม (9Q) ข้อแนะน�ำ • เน้นการถามถึงอาการที่เกิดขึ้นในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมาจนถึงวันที่สัมภาษณ์ • ถามทีละข้อไม่ช้าหรือเร็วเกินไป พยายามให้ได้ค�ำตอบทุกข้อ • ขณะสอบถามถ้าผู้สูงอายุไม่เข้าใจให้ถามซ�้ำ ไม่ควรอธิบายหรือขยายความเพิ่มเติม ควรถามซ�้ำจนกว่าผู้สูงอายุจะตอบตามความเข้าใจของตัวเอง ในช่วง 2 สัปดาห์ที่ผ่านมารวมทั้งวันนี้ ท่านมีอาการเหล่านี้บ่อยแค่ไหน ข้อ ไม่มีเลย เป็นบางวัน (1-7 วัน) เป็นบ่อย ( 7 วัน) เป็นทุกวัน 1 เบื่อ ไม่สนใจอยากท�ำอะไร 0 1 2 3 2 ไม่สบายใจ ซึมเศร้า ท้อแท้ 0 1 2 3 3 หลับยาก หรือ หลับๆ ตื่นๆ หรือ หลับมากไป 0 1 2 3 4 เหนื่อยง่าย หรือ ไม่ค่อยมีแรง 0 1 2 3 5 เบื่ออาหาร หรือ กินมากเกินไป 0 1 2 3 6 รู้สึกไม่ดีกับตัวเอง คิดว่าตัวเองล้มเหลว หรือ 0 1 2 3 ท�ำให้ตนเองหรือครอบครัวผิดหวัง 7 สมาธิไม่ดีเวลาท�ำอะไร เช่น ดูโทรทัศน์ 0 1 2 3 ฟังวิทยุ หรือ ท�ำงานที่ต้องใช้ความตั้งใจ 8 พูดช้า ท�ำอะไรช้าลงจนคนอื่นสังเกตเห็นได้ หรือ 0 1 2 3 กระสับกระส่ายไม่สามารถอยู่นิ่งได้เหมือนที่เคยเป็น 9 คิดท�ำร้ายตนเอง หรือคิดว่าถ้าตายไปคงจะดี 0 1 2 3 คะแนนรวม
- 57. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 52 สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ53หมายเหตุ* อยู่ในชุดสิทธิประโยชน์ของ สปสช. 5 ..... ....... ....... และ ด้บ้าง พิการ 0 1 2 งอายุ บันทึกการตรวจสุขภาพประจ�าปี รายการส่งตรวจ ค่าอ้างอิง 1 ........ 6 ........ 2 ........ 7 ........ 3 ........ 8 ........ 4 ........ 9 ........ 5 ........ 10 ........ ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) ส่วนที่ 4 บันทึกการตรวจรักษาพยาบาล CBC การตรวจนับเม็ดเลือด - Hb ความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดง * ญ.12-16 gm/dl, ช.14-18 gm/dl - Hct อัตราความเข้มข้นของเลือด * ญ.37-48 %, ช.42-52% - WBC จ�านวนเม็ดเลือดขาว 4,000-11,000/ul - Platelet count จ�านวนเกล็ดเลือด 150,000-440,000/ul Blood Chemistry การตรวจสารเคมีในเลือด - FBS น�้าตาลในเลือด * 70-100 mg/dl - BUN การท�างานของไต 6-20 mg/dl - Cr การท�างานของไต 0.5-1.0 mg/dl - Uric acid กรดยูริคในเลือด 2.0-7.0 mg/dl - Cholesterol ไขมันโคเลสเตอรอล * 200 mg/dl - Triglyceride ไขมันไตรกลีเซอไรด์ 200 mg/dl - HDL ไขมันเอชดีแอล (ไขมันชนิดดี) 40 mg/dl - LDL ไขมันแอลดีแอล (ไขมันชนิดเลว) 160 mg/dl - Alk phosphatase ตับและกระดูก 35-105 U/L - SGOT เอนไซม์ตับ 0-32 U/L - SGPT เอนไซม์ตับ 0-33 U/L การตรวจอื่นๆ UA การตรวจปัสสาวะ * Stool การตรวจอุจจาระ * pap smear/VIA การตรวจมะเร็งปากมดลูก * การตรวจพิเศษต่างๆ คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) คลื่นสะท้อนเสียง (Ultrasound) เอ็กซเรย์ (x-ray) อื่นๆ................................................................ ....................................................................... .......................................................................
- 58. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 54 สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ55 5 ........ 4 ........ 3 ........ 8 ........ 2 ........ 7 ........ 1 ........ 6 ........ บันทึกการตรวจร่างกายและรักษาพยาบาล ข้อมูล น�้าหนัก(กก.) ส่วนสูง (ซม.) ดัชนีมวลกาย (BMI) ชีพจร (ครั้ง/นาที) ความดันโลหิต (มม.ปรอท) ตรวจเต้านม ตรวจทวารหนัก ตรวจสายตา ตรวจการได้ยิน ตรวจอื่นๆ ระบุ............................... ....................................................... ....................................................... อาการที่ตรวจพบ ค�าวินิจฉัย การรักษาที่ให้ ครั้งที่ (วัน/เดือน/ปี) ลงชื่อผู้ตรวจ ชื่อสถานพยาบาลที่ตรวจ 8. 9. อุจจ (ไม่เ เป็น กิจ
- 59. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ครั้งที่ 1 ครั้งที่ 2 ครั้งที่ 3 ครั้งที่ 4 ครั้งที่ 5 บันทึกการได้รับวัคซีนป้องกันโรค ฉีดวัคซีนคอตีบ บาดทะยัก (dT) จ�ำนวนครั้งที่ ควรได้รับวัคซีน วัคซีนอื่นๆ วัน /เดือน/ปี/สถานที่รับบริการวัคซีน ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ ตามฤดูกาล หมายเหตุ (ผู้ที่ควรได้รับวัคซีน) 1. อายุมากกว่า 65 ปีทุกราย 2. ผู้มีโรคเรื้อรัง 7 โรค ได้แก่ โรคหอบหืด โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง โรคไตวาย โรคหัวใจ โรคเบาหวาน โรคหลอดเลือดสมอง และผู้ป่วยมะเร็งที่ได้รับการรักษาด้วยวิธีเคมีบ�ำบัด หมายเหตุ (ผู้ที่ควรได้รับวัคซีน) 1. ผู้ที่ไม่เคยได้รับวัคซีนนี้หรือเคยได้รับมาก่อนแต่ไม่ถึง 3 ครั้ง 2. ผู้ที่เคยได้รับวัคซีนครั้งล่าสุดมานานเกิน 10 ปี 48 56
- 60. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ57 ขีดเครื่องหมาย Pลงในช่อง กิจกรรมการเยี่ยม
- 61.
- 62. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ59 ขีดเครื่องหมาย Pลงในช่อง กิจกรรมการเยี่ยม
- 63.
- 64. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ61 การส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ 10 บัญญัติสร้างสุขผู้สูงวัย บัญญัติที่ 1 รักษาความสะอาดร่างกาย/สิ่งของ บัญญัติที่ 2 รักษาอนามัยในช่องปาก บัญญัติที่ 3 รักษามือให้สะอาดอยู่เสมอ บัญญัติที่ 4 เลือกสรรอาหารที่เสริมพลังกาย บัญญัติที่ 5 รู้เท่าทันอบายมุข บัญญัติที่ 6 สร้างความสัมพันธ์ของครอบครัวให้อบอุ่น บัญญัติที่ 7 ป้องกันอุบัติเหตุและอุบัติภัยด้วยความไม่ประมาท บัญญัติที่ 8 ออกก�ำลังกายได้ทุกวัน และต้องตรวจสุขภาพทุกปี บัญญัติที่ 9 ท�ำให้จิตใจให้ร่าเริงแจ่มใสอยู่เสมอ บัญญัติที่ 10 รักษาและอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เพื่อสร้างสรรค์สังคม ภาคผนวก
- 65. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 62 ข้อปฏิบัติการบริโภคอาหารเพื่อสุขภาพที่ดีของผู้สูงอายุไทย โภชนบัญญัติ 9ประการส�ำหรับผู้สูงอายุ การเคลื่อนไหวออกก�ำลังกายเพื่อสุขภาพ การเดิน ถีบจักรยาน ออกก�ำลังกายในน�้ำ ว่ายน�้ำ ร�ำมวยจีน หรือกิจกรรม ในวิถีชีวิตอื่นๆ อย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 วัน วันละ 30 นาที การออกก�ำลังกายที่เหมาะสมในผู้สูงอายุ ได้แก่ 2 ควร 1. ควรออกก�ำลังกายจากน้อยไปหามาก 2. ควรอบอุ่นร่างกายก่อนออกก�ำลังกาย 5 ไม่ 1. ไม่ออกแรง เกร็ง, เบ่ง 2. ไม่ออกแรงกระท�ำต่อข้อมากๆ 3. ไม่บริหารกายในท่าความเร็วสูง 4. ไม่ออกก�ำลังกายในที่มีอากาศร้อนอบอ้าว แดดจัด 5. ไม่ออกก�ำลังกายเมื่ออ่อนเพลีย หรือไม่สบาย ที่มา: ส�ำนักโภชนาการ กรมอนามัย 1. กินอาหารให้หลากหลายในสัดส่วนที่เหมาะสมและหมั่นดูแลน�้ำหนักตัว 2. กินข้าวเป็นหลัก เน้นข้าวกล้อง ข้าวขัดสีน้อย 3. กินพืชผักและผลไม้ตามฤดูกาลให้มากเป็นประจ�ำ 4. กินปลา ไข่ เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน ถั่วและผลิตภัณฑ์เป็นประจ�ำ 5. ดื่มนมและผลิตภัณฑ์จากนมเป็นประจ�ำ 6. หลีกเลี่ยงอาหาร ไขมันสูง หวานจัด เค็มจัด 7. ดื่มน�้ำสะอาดให้เพียงพอ ควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มรสหวาน 8. กินอาหารสะอาด ปลอดภัย 9. งดหรือลดเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ ข้าว ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ นม น�้ำมัน น�้ำตาล เกลือ 8 ทัพพี 4-6 ทัพพี 4 ส่วน 6 ช้อนกินข้าว 1 แก้ว ใช้แต่น้อยเท่าที่จ�ำเป็น
- 66. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ63 การท�ำอารมณ์และจิตใจให้เป็นสุข 1. อารมณ์และจิตใจจะแจ่มใสได้ต้องมีสุขภาพที่ดี 2. ควรพยายามดูแลร่างกาย และช่วยเหลือตัวเองในการปฏิบัติภารกิจ ประจ�ำวันของตนเองให้มากที่สุด 3. ยอมรับบทบาทและสถานภาพที่เปลี่ยนแปลงเมื่อมีอายุมากขึ้น 4. เมื่อมีความกังวลใจในเรื่องต่างๆควรปรึกษาคนใกล้ชิดเพื่อนบ้านสมาชิก ชมรมผู้สูงอายุ เจ้าหน้าที่ของรัฐ ปฏิบัติธรรมะ เป็นต้น 5. พยายามหากิจกรรมงานอดิเรกที่ท�ำแล้วเพลิดเพลินและมีคุณค่าทางจิตใจ 6. พบปะสังสรรค์กับบุคคลอื่นเพื่อพูดคุยกันหรือปรับทุกข์กัน และร่วม กิจกรรมกับเพื่อนๆ ในชมรมผู้สูงอายุ 7. ยึดศาสนาเป็นที่พึ่งทางใจ 4. ควรมีเก้าอี้ส�ำหรับนั่งอาบน�้ำติดอยู่กับที่เพื่อป้องกันการลื่นไถลและควรใช้ ฝักบัวอาบน�้ำแทนการตัก โถส้วมควรเป็นโถนั่งราบจะดีกว่านั่งยอง บันได 1. ราวบันไดควรมีรูปร่างทรงกลม2ข้างและราวบันไดควรยาวกว่าตัวบันได 2. ความสูงของบันไดแต่ละขั้นไม่ควรเกิน 6 นิ้ว 3. ขอบบันไดแต่ละขั้นควรติดวัสดุกันลื่นและมีแถบสีที่แตกต่างจากขั้นอื่น 4. แสงสว่างบริเวณบันไดต้องเพียงพอ มีสวิตซ์ไฟทั้งชั้นบนและล่าง การจัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม ห้องน�้ำ 1. ไม่ควรอยู่ห่างจากห้องนอนผู้สูงอายุเกิน 9 ฟุต 2. ภายในห้องน�้ำควรมีราวยึดเกาะ 3. พื้นห้องน�้ำควรปูด้วยวัสดุเนื้อหยาบหรือแผ่น ยางกันลื่น ควรแยกห้องอาบน�้ำออกจากห้องส้วม
- 67. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 64 การดูแลสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุ การแปรงฟัน หลักส�ำคัญคือ ต้องท�ำให้ปากและฟันสะอาด โดยไม่ท�ำอันตรายต่อเหงือก และฟัน ดังนั้น การแปรงฟันที่ถูกวิธี ได้แก่ 1. เลือกใช้แปรงสีฟันที่ขนอ่อนนุ่ม ปลายขนแปรงมนกลม 2. เน้นการแปรงบริเวณขอบเหงือก คอฟัน เป็นพิเศษ แปรงฟันบริเวณ ขอบเหงือกให้ขนแปรงท�ำมุม 45 องศากับ ตัวฟัน ขยับแปรงไป-มา สั้นๆ เบาๆ ในแนวนอน แปรงฟันด้านในของฟันหน้าล่าง 3. แปรงให้ทั่วถึงทุกซี่ทั้งด้านนอกที่ติดพุ้งแก้ม และด้านใน ที่ติดกับลิ้นหรือเพดาน รวมทั้ง ด้านบดเคี้ยว 4. แปรงฟันด้วยยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ อย่างน้อยวันละ 2 ครั้งๆ ละ 2 นาที โดยเน้น เวลาก่อนนอนและหลังแปรงฟัน งดกินขนม หวาน น�้ำอัดลม อย่างน้อย 2 ชั่วโมง 5. ควรแปรงลิ้น โดยใช้ยาสีฟันเล็กน้อย แปรงลิ้นเบาๆ ให้ทั่วถึง การแปรงลิ้นให้ลากจากด้านในล�ำคอ ออกมาด้านนอกเบาๆ
- 68. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ65 1. โรคข้อเข่าเสื่อม การดูแลตนเองเมื่อเป็นข้อเข่าเสื่อม 1. ใช้ความร้อนประคบรอบเข่าลดอาการปวดเกร็ง 2. บริหารกล้ามเนื้อเข่าให้แข็งแรงอยู่เสมอ โรคที่พบบ่อยในผู้สูงอายุและการดูแลรักษา 3. ใช้สนับเข่า เพื่อกระชับ ลดอาการปวด 4. ใช้ไม้เท้าช่วยเดิน ช่วยลดแรงที่กระท�ำต่อข้อ 5. หลีกเลี่ยงอิริยาบถที่ไม่เหมาะสม เช่น นั่งพับเพียบ คุกเข่า ขัดสมาธิ นั่งยองๆ 6. ลดน�้ำหนักในรายที่อ้วนมาก 2. โรคหัวใจขาดเลือด การดูแลตนเองขณะเป็นโรคหัวใจขาดเลือด 1. พบแพทย์เพื่อรักษาและปฏิบัติตนตามค�ำแนะน�ำอย่างเคร่งครัดสม�่ำเสมอ 2. เลิกสูบบุหรี่เด็ดขาด 3. ถ้าอ้วนควรลดน�้ำหนัก 4. รับประทานอาหารให้ถูกต้อง ละไขมัน ลดเค็ม รับประทานอาหารที่มี กากมาก / เส้นใยสูง 5. ออกก�ำลังกายสม�่ำเสมอ แต่ควรหลีกเลี่ยงการออกก�ำลังที่หักโหม 6. หลีกเลี่ยงสิ่งที่จะกระตุ้นให้เกิดอาการโรคหัวใจก�ำเริบ เช่น • อย่าท�ำงานหักโหมเกินไป • อย่ารับประทานอาหารอิ่มเกินไป • ระวังอย่าให้ท้องผูก • งดดื่มชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน • หลีกเลี่ยงสิ่งที่ท�ำให้ตื่นเต้นตกใจหรือการกระทบกระเทือนทางจิตใจ
- 69. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 66 3. ความดันโลหิตสูง การป้องกันและการปฏิบัติตัวเมื่อเป็นโรคความดันโลหิตสูง 1. ควบคุมน�้ำหนักร่างกายให้พอดีและหมั่นออกก�ำลังกาย 2. ลดอาหารเค็ม งดรับประทานผงชูรส ป้องกันอาการท้องผูกโดยการ รับประทานผักผลไม้ให้มาก ดื่มน�้ำให้เพียงพอ 3. งดสูบบุหรี่และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ 4. หลีกเลี่ยงจากสิ่งที่ท�ำให้หงุดหงิดโมโหตื่นเต้น และนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ 5. ควรบริโภคอาหารที่มีไขมันและคอเลสเตอรอลต�่ำ มีเส้นใยอาหารสูง 6. รับประทานยาตามแพทย์สั่งอย่างสม�่ำเสมอ ควรไปพบแพทย์ตามนัด ทุกครั้ง ไม่ควรหยุดยาหรือปรับยาด้วยตนเอง 7. หมั่นตรวจวัดความดันโลหิตเป็นประจ�ำ ควรบันทึกลงคู่มือไว้ด้วย 8. ส�ำหรับผู้ที่รับประทานยาขับปัสสาวะควรรับประทานส้มกล้วยเป็นประจ�ำ 4. โรคหลอดเลือดสมอง การปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมอง 1. งดสูบบุหรี่ หลีกเลี่ยงดื่มเหล้า 2. หมั่นตรวจวัดความดันโลหิตอย่างสม�่ำเสมอ 3. ลดการบริโภคอาหารรสเค็มจัด 4. บริโภคอาหารที่มีคอเลสเตอรอลและไขมันต�่ำ อาหารที่มีเส้นใยสูง 5. รักษาน�้ำหนักตัวให้อยู่ในระดับปกติ 6. ควรออกก�ำลังกายอย่างสม�่ำเสมอ 7. ถ้าเป็นโรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน หรือมีภาวะไขมันในเลือดสูง ควรรับการรักษาจากแพทย์อย่างต่อเนื่อง
- 70. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ67 5. ภาวะไขมันในเลือดสูง วิธีป้องกันและการปฏิบัติตัวเมื่อเกิดภาวะไขมันในเลือดสูง 1. ตรวจไขมันในเลือดตามค�ำแนะน�ำของแพทย์ 2. เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการบริโภค โดย - จ�ำกัดอาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูง เช่น เครื่องในสัตว์ ไข่แดง ปลาหมึก หอยนางรม - ควรรับประทานอาหารประเภทเนื้อปลา เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน - ลดอาหารที่มีไขมันสูง เช่น อาหารทอด อาหารที่มีกะทิ - ลดการบริโภคน�้ำมันมะพร้าว น�้ำมันปาล์ม เนย และใช้น�้ำมันพืช ในการปรุงอาหาร โดยใช้ประมาณ 2 – 3 ช้อนโต๊ะต่อวัน 3. ควรบริโภคอาหารที่มีเส้นใยสูง เช่น ผลไม้สดและผักต่างๆ และถั่วต่างๆ 4. ออกก�ำลังกายอย่างสม�่ำเสมอ งดสูบบุหรี่และไม่ควรดื่มเครื่องดื่มที่มี แอลกอฮอล์ ชา กาแฟ และหลีกเลี่ยงภาวะเครียด 6. โรคมะเร็ง การปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันการเกิดโรคมะเร็ง 1. ไม่สูบบุหรี่ หรืออยู่ในสิ่งแวดล้อมที่มีบุหรี่ 2. รับประทานอาหารให้หลากหลาย ที่ประกอบด้วยธัญพืช เช่น ถั่วชนิดต่างๆ ข้าวกล้อง พืช ผักหลายๆ อย่าง รับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ 3. รับประทานผักและผลไม้สดให้มากเป็นประจ�ำตามฤดูกาล 4. รับประทานอาหารที่มีไขมันต�่ำ และเค็มน้อย ลดจ�ำนวนอาหารหมักดอง หรือรมควัน และหลีกเลี่ยงรับประทานอาหารที่มีสารก่อมะเร็ง 5. งดการดื่มสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ 6. ท�ำจิตใจให้ผ่องใส ลดความเครียดและออกก�ำลังกายเป็นประจ�ำ
- 71. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ 68 2. ไม่รับประทานยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ 3. หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ ดื่มสุรา สารเสพติดต่างๆ 4. ควรให้ผู้สูงอายุได้รับข้อมูลข่าวสารโรคต่างๆ อย่างสม�่ำเสมอจะช่วย ฝึกความจ�ำ 5. รักษาน�้ำหนักตัวให้เหมาะสม 6. พบปะญาติ พี่น้อง เพื่อนฝูง และเข้าร่วมกิจกรรม ต่างๆ เป็นประจ�ำ 7. กระตุ้นให้ท�ำกิจกรรมต่างๆ เช่น ออกก�ำลังกาย จะสามารถชะลอ ความเสื่อมของร่างกายและสมองได้ 7. โรคเบาหวาน การป้องกันและการดูแลตนเองในผู้ป่วยเบาหวาน 1. ควบคุมอาหาร อย่าปล่อยให้อ้วนไม่รับประทานของหวาน งดสูบบุหรี่ ดื่มสุราและของเค็ม ควรรับประทานอาหารไขมันต�่ำ อาหารที่มีเส้นใยสูง และออกก�ำลังกายพอควรอย่างต่อเนื่อง 2. พักผ่อนให้เพียงพอ ท�ำจิตใจให้ร่าเริง อย่าให้เครียดหรือวิตกกังวล 3. พบแพทย์และตรวจเลือดตามนัด รับประทานยาตามแพทย์สั่งโดย เคร่งครัด และสม�่ำเสมอ 4. หลีกเลี่ยงการดื่มสุราหรือเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ 5. ดูแลรักษาเท้าให้สะอาดอยู่เสมอ เพราะเมื่อมีบาดแผลจะท�ำให้แผลหายช้า 6. มีลูกอมติดตัวไว้ เพื่อป้องกันการหมดสติจากน�้ำตาลในเลือดต�่ำเกินไป หลังรับประทานยาเบาหวาน 7. ถ้ามีแผลแล้วหายช้าหรือมีความผิดปกติใดๆ ควรปรึกษาแพทย์ทันที 8. โรคสมองเสื่อม การปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันภาวะสมองเสื่อม 1. ควรตรวจสุขภาพอย่างสม�่ำเสมอ รักษาโรคความดัน โลหิตสูง โรคเบาหวาน โรคไขมันในเลือดอย่างต่อเนื่อง ตามค�ำแนะน�ำของแพทย์
- 72. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ อาการที่ควรรีบไปพบแพทย์ 1. ตัวร้อนจัดไข้สูง/หนาวสั่น ไข้หลายวันติดต่อกัน ปวดมึนท้ายทอย ปวดหัว ร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด ชักกระตุก หมดสติ 2. ไอเรื้อรัง มีเสมหะเขียวข้น หรือปนเลือด หายใจหอบ 3. บวมตามตัวแขนขาหน้าตาคล�ำได้ก้อนนูนส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย 4. อาเจียนรุนแรงหรือติดต่อกันมีเลือดปนหรือเป็นสีด�ำถ่ายอุจจาระเหลว ติดต่อกันหลายครั้งหรือเป็นน�้ำ มีมูกเลือดปน หรือเป็นสีด�ำ 5. มีเลือดออกทางช่องคลอด หรือมีบาดแผลบริเวณอวัยวะเพศ 6. ปัสสาวะขัดหรือกะปริดกะปรอย หรือเป็นสีเลือด สีน�้ำล้างเนื้อ หรือ สีชาเข้ม 7. เจ็บหน้าอกเหมือนถูกบีบรัด ปวดร้าวไปที่แขนซ้ายหรือต้นคอ แน่นหน้าอก นอนราบไม่ได้ 8. ปวดกระบอกตา เจ็บระคายเคืองตา ตามัว เห็นภาพซ้อน 9. หูอื้อ ปวดในหู มีน�้ำหนวก มีสิ่งแปลกปลอมเข้าหู 10. กลืนอาหารล�ำบาก เหงือกบวม 11. กล้ามเนื้อแขนขาอ่อนแรงกล้ามเนื้อกระตุกปวดบวมแดงร้อนบริเวณ ข้อต่อ 12. ซึม พูดน้อยลง เบื่ออาหาร ร้องไห้ง่าย บ่นอยากตาย เบื่อชีวิต 13. ท่าทางหวาดระแวง กลัวคนท�ำร้าย ไม่ไว้ใจใคร ระแวงคู่สมรสนอกใจ พูดคนเดียว 14. หลงลืมง่าย จ�ำคนคุ้นหน้าไม่ได้ สับสนเรื่องเวลาและสถานที่ ค�ำแนะน�ำส�ำหรับผู้สูงอายุ 69
- 73. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ • กรมอนามัยกระทรวงสาธารณสุข โทรศัพท์ 02-5904000 เวบไซต์ www.anamail.moph.go.th • สถาบันเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข โทรศัพท์ 02-5906010, 02-5906253 เวบไซต์ www.gingthai.org • ส�ำนักอนามัย กรุงเทพมหานคร โทรศัพท์ 02-2460301, 02-2460302 เวบไซต์ www.thaihealth.or.th • สถาบันวิจัยโภชนาการ มหาวิทยาลัยมหิดล โทรศัพท์ 02-800-2380 ต่อ 301 เวบไซต์ www.inmu.mahidol.ac.th • กองทุนบ�ำเหน็จบ�ำนาญข้าราชการ (กบข.) โทรศัพท์ 02-6361000 เวบไซต์ www.gpf.or.th • ส�ำนักส่งเสริมและพิทักษ์ผู้สูงอายุ โทรศัพท์ 02-2555850-7 ต่อ 300-308 เวบไซต์ www.oppo.opp.go.th • ส�ำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค โทรศัพท์ 02-5903967, 02-9510402 เวบไซต์ www.thaincd.com • ส�ำนักส่งเสริมและพัฒนาสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต โทรศัพท์ 02-5908168, 02-5908570 เวบไซต์ www.sorporsor.com • สมาคมสภาผู้สูงอายุแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี โทรศัพท์ 02-2823251, 02-282-7716 • เจ็บป่วยฉุกเฉิน โทร. 1669 • เหตุด่วน-เหตุร้าย โทร. 191 • สมาคมผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมแห่งประเทศไทย โทรศัพท์ 086-9904207 เวบไซต์ www.azthai.org • สมาคมโรคสมองเสื่อมแห่งประเทศไทย โทรศัพท์ 02-7165995 เวบไซต์ www.thaidementia.org แหล่งข้อมูลสนับสนุนการดูแลผู้สูงอายุ 70
- 74. สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ก�ำหนดนัดเพื่อตรวจสุขภาพครั้งต่อไป ตรวจ ครั้งที่ วัน เดือน ปีเวลา รายการตรวจ/กิจกรรม 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 สถานพยาบาล ที่นัดตรวจ 71
- 75. ที่ปรึกษา • ปลัดกระทรวงสาธารณสุข • อธิบดีกรมอนามัย • อธิบดีกรมการแพทย์ • อธิบดีกรมควบคุมโรค • อธิบดีกรมสุขภาพจิต • อธิบดีกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ • เลขาธิการส�านักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ กองบรรณาธิการ • ส�านักส่งเสริมสุขภาพ กรมอนามัย • ส�านักโภชนาการ กรมอนามัย • ส�านักทันตสาธารณสุข กรมอนามัย • กองออกก�าลังกายเพื่อสุขภาพ กรมอนามัย • ส�านักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย • สถาบันเวชศาสตร์ สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวร เพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ • ส�านักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค • ส�านักส่งเสริมและพัฒนาสุขภาพจิต กรมสุขภาพจิต • กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ ชื่อหนังสือ : สมุดบันทึกสุขภาพผู้สูงอายุ ISBN : 978-616-11-2325-3 จัดพิมพ์โดย : ส�านักอนามัยผู้สูงอายุ กรมอนามัย พิมพ์ครั้งที่ 8 : มีนาคม 2560 จำานวน : 74 หน้า พิมพ์ที่ : ศูนย์สื่อสิ่งพิมพ์แก้วเจ้าจอม มหาวิทยาลัยราชภัฎสวนสุนันทา
- 76. สิทธิผู้สูงอายุ สิทธิตาม พ.ร.บ. ผู้สูงอายุพ.ศ. 2546 ผู้สูงอายุมีกฎหมายว่าด้วยผู้สูงอายุขึ้นเป็นกรณีพิเศษซึ่งแสดงถึงความก้าวหน้า ผู้สูงอายุทุกคนควรให้ความสนใจเพราะในกฎหมายฉบับนี้ได้กล่าวถึงสิทธิของผู้สูงอายุ พ.ร.บ. ผู้สูงอายุ ฉบับ พ.ศ. 2546 มีเพียง 24 มาตรา มีนายกรัฐมนตรี เป็นประธานคณะกรรมการผู้สูงอายุแห่งชาติ ความหมายของผู้สูงอายุ ตาม พ.ร.บ. ผู้สูงอายุ หมายถึง บุคคลที่มีอายุ 60 ปี บริบูรณ์ขึ้นไป และมีสัญชาติไทย มาตรา 11 ผู้สูงอายุมีสิทธิได้รับการคุ้มครอง การส่งเสริมการสนับสนุนในด้าน ต่างๆ ดังต่อไปนี้ 1. การบริการทางการแพทย์ และการสาธารณสุขที่จัดไว้ โดยให้ความสะดวก และรวดเร็วแก่ผู้สูงอายุ เป็นกรณีพิเศษ 2. การศึกษา การศาสนา และข้อมูลข่าวสารที่เป็นประโยชน์ต่อการดำาเนินชีวิต 3. การประกอบอาชีพ หรือฝึกอาชีพที่เหมาะสม 4. การพัฒนาตนเอง และการมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคม การรวมกลุ่ม ในลักษณะเครือข่ายหรือชุมชน 5. การอำานวยความสะดวกและความปลอดภัยโดยตรง แก่ผู้สูงอายุในอาคารสถานที่ ยานพาหนะหรือการบริการสาธารณะอื่น 6. การช่วยเหลือด้านค่าโดยสาร ยานพาหนะ ตามความเหมาะสม 7. การยกเว้นค่าเข้าชมสถานที่ของรัฐ 8. การช่วยเหลือผู้สูงอายุซึ่งได้รับอันตรายจากการถูกทารุณกรรมหรือถูกแสวงหา ผลประโยชน์โดยมิชอบด้วยกฎหมาย หรือถูกทอดทิ้ง 9. การให้คำาแนะนำา ปรึกษา ดำาเนินการอื่นที่เกี่ยวข้องในทางคดี หรือในทาง การแก้ไขปัญหาครอบครัว 10. การจัดที่พักอาศัย อาหาร และเครื่องนุ่งห่ม ให้ตามความจำาเป็นอย่างทั่วถึง 11. การจ่ายเงินเบี้ยยังชีพเป็นรายเดือนอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม 12. การสงเคราะห์ในการจัดการศพตามประเพณี 13. การอื่นตามที่คณะกรรมการประกาศกำาหนด