Τα ψηλά βουνά
Από το 1918 στο 2016
Τμήμα Σχολικών Δραστηριοτήτων Πρωτοβάθμιας
Εκπαίδευσης Ηρακλείου
Υπ. Τμήματος: Γιώργος Π. Μαρκατάτος
Μαριλία Κωστάκη
Δασκάλα 45ο Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου
Λίγα λόγια για το βιβλίο
Μια ομάδα 26 παιδιών, τελειόφοιτων του
ελληνικού σχολείου, αποφασίζει να περάσει
δύο μήνες από τις καλοκαιρινές της
διακοπές στο βουνό. Θα τα καταφέρουν; Θα
μπορέσουν ν’ αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες
διαβίωσης που παρουσιάζονται;
Η περιπέτεια ξεκινά με τρεις
φωτιές…
Παιδιά,
Στις είκοσι εννιά, των Αγίων Αποστόλων,
εσείς οι δύο, κατά το βράδυ, να κοιτάζετε στο
βουνό, προς το μέρος μας, προς το Χλωρό. Αν
δείτε τρεις φωτιές στην αράδα, να ξέρετε πως
αυτό θα είναι μήνυμα δικό μου για σας· θα
σημαίνει πως όλα έχουν ετοιμαστεί, κι η
τροφή, κι οι καλύβες κι ό,τι άλλο χρειάζεται.
Μόνο να ειδοποιήσετε γι’ αυτό τον Φάνη και τ’
άλλα παιδιά. Και να κάνετε ό,τι μπορείτε για
να έρθετε. Μη χάνετε καιρό. Τι ωραία που
είναι ‘δώ ψηλά!
ΑΝΤΡΕΑΣ
…κι ένα γράμμα
Πέρασαν δυο τρεις μέρες, ώσπου να
ετοιμαστούν και, τέλος, ένα πρωί, το
μεγάλο και ζωηρό καραβάνι ξεκίνησε.
Πάνε στα ψηλά βουνά.
Τι απλά παιδιά που έγιναν!
Ανηφορίζουν με πειράγματα και
τραγούδια…
Σε μια ρώγα από σταφύλι
έπεσαν οχτώ σπουργίτες
και τρωγόπιναν οι φίλοι.
Τσίρι τίρι, τσιριτρό, τσιριτρί τσιριτρό!
Εχτυπούσανε τις μύτες
και κουνούσαν τις ουρές
κι είχαν γέλια και χαρές.
Τσίρι τίρι, τσιριτρό, τσιριτρί τσιριτρό!
Πώπω, πώπω, σε μια ρώγα
φαγοπότι και φωνή!
την αφήκαν αδειανή.
Τσίρι τίρι, τσιριτρό, τσιριτρί τσιριτρό!
Και μεθύσαν κι όλη μέρα
πάνε δώθε, πάνε πέρα,
τραγουδώντας στον αέρα.
Τσίρι τίρι, τσιριτρό, τσιριτρί τσιριτρό!
Όταν έφτασαν στο Χλωρό, τους περίμεναν οχτώ καλύβες. Ένα
μικρό χωριουδάκι.
Πρώτη βραδιά στο δάσος
Η διαβίωση στο βουνό δεν είναι εύκολη
υπόθεση. Τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με
το περιβάλλον. Το θαύμασαν και το
σεβάστηκαν.
Όμως αντιμετώπισαν και δυσκολίες και
κινδύνους.
Τα παιδιά γνώρισαν και τους κατοίκους του Μικρού
Χωριού. Από αυτούς έπαιρναν τρόφιμα και ό,τι άλλο
χρειαζόταν η κοινότητά τους.
Τα παιδιά φτιάχνουν δρόμους
…Γνώρισαν τους βλάχους και έγιναν φίλοι με τον γερο-
Θανάση, έναν υπέροχο τσέλιγκα, και με τα εγγόνια
του, την Αφρόδω και τον Λάμπρο, του οποίου τη ζωή
άλλαξαν χωρίς να το περιμένουν!
Ένα σχολείο
εκεί που δεν
το περίμενε
κανένας
…Έμαθαν διάφορες
ιστορίες για
ανθρώπους, για
θρύλους που
επικρατούσαν στην
περιοχή, για νεράιδες,
αερικά και στοιχειά
της φύσης.
Κάποια παιδιά
τρόμαξαν. Κάποια
πάλι… όχι!
Τα παιδιά έμαθαν
πως το δάσος
κινδυνεύει. Από τον
άνθρωπο.
Αλλά και πώς ο
άνθρωπος μπορεί να το
σεβαστεί και να το
προστατέψει.
Έτσι, αποφάσισαν να
γίνουν δασοφύλακες. Γιατί
και τα παιδιά ΜΠΟΡΟΥΝ
να βοηθήσουν.
Κι αφού έζησαν ενάμιση μήνα στο
Χλωρό, αφού γνώρισαν καλύτερα τους
εαυτούς τους και τη φύση,
αποχαιρέτισαν τους φίλους τους και
επέστρεψαν στην πόλη. Μόνο που στον
γυρισμό μετριούνταν… 27 παιδιά!
Ο συγγραφέας: Ζαχαρίας Παπαντωνίου (1877 - 1940)
Ο πρίγκιπας του νεοελληνικού
λόγου
Γεννιέται στην Ευρυτανία και
σπουδάζει στην Αθήνα Ιατρική
και Ζωγραφική. Παθιάζεται με
τη Δημοσιογραφία. Επί 20
χρόνια διευθύνει την Εθνική
Πινακοθήκη. Το 1923 λαμβάνει
το Αριστείο των Γραμμάτων και
Τεχνών. Το 1938 γίνεται μέλος
της Ακαδημίας Αθηνών
καταλαμβάνοντας την έδρα της
Λογοτεχνίας.
Συνεργασία με τον
Εκπαιδευτικό Όμιλο
Το βιβλίο γράφτηκε το 1918 με
σκοπό να γίνει αναγνωστικό της
Γ’ Δημοτικού. Ένα ολόκληρο
διήγημα για τα παιδιά! Με πλοκή
και συνέχεια κι όχι αποσπάσματα
σκόρπια. Μιλά για τη φύση σε
απλή γλώσσα! Πολύ πρωτότυπο
για εκείνη την εποχή!
«Ο Παπαντωνίου με αφήγηση
απλή αλλά συναρπαστική μυεί τους
μικρούς αναγνώστες στις αρχές του
σύγχρονου ανθρώπου, της
ανεξαρτησίας και του ελεύθερου
πνεύματος, της γνώσης και της
δημιουργικότητας, της πειθαρχίας,
της υπευθυνότητας, της
εργατικότητας, της συνεργασίας, της
αλληλεγγύης, της προσφοράς και της
αξιοκρατίας.» (Κουζέλη, Λ.)
Οικολογική συνείδηση
- Ενεργοί Πολίτες
«Τα ψηλά βουνά» ως αναγνωστικό
Ιστορικό πλαίσιο
Μετά τους βαλκανικούς πολέμους η χώρα έχει
διπλασιαστεί εδαφικά και δημογραφικά.
Αναγκαιότητα να αποφευχθεί ο σωβινισμός.
26 παιδιά ζουν στο βουνό και έρχονται σε επαφή με άλλους
ανθρώπους διαφορετικού πολιτισμού (πχ Βλάχους).
Συντηρητικές αντιδράσεις: Δε δένεται το πατριωτικό
τρίπτυχο, απουσιάζει η Ιστορία.
Απάντηση Γληνού: «Το έθνος είναι μια απόφαση
συνύπαρξης γύρω από ένα κοινό σχέδιο για το μέλλον».
Αντιδράσεις
1918: Χαρακτηρίζεται ως αιρετικό
κυρίως για όσα ΔΕΝ υπάρχουν στο
αφήγημα.
1919: Σιωπηρές διορθώσεις.
1921: Επιτροπή διανοουμένων για την
αξιολόγηση 13 αναγνωστικών της
μεταρρυθμιστικής κυβέρνησης
Βενιζέλου στον Ζαΐρη: «Να εκβληθώσι
πάραυτα εκ των σχολείων και να καώσι
τα υπάρχοντα αναγνωστικά βιβλία ως
έργα ψεύδους και κακοβούλου
προθέσεως».
Τα Ψηλά Βουνά. Παπαντωνίου, 1918Τα Ψηλά Βουνά. Παπαντωνίου, 1918
Τα Ψηλά Βουνά.
Παπαντωνίου, 1918
1918
1929
1918
1929
1918
1929
1929
1918
1929
1918
1929
Κεφάλαιο: 1. Οι τρεις φωτιές
1929
Κάθονταν κι οι τρεις αυτή την ώρα στο πεζούλι της εκκλησίας. Ήταν
κουρασμένοι από το πολύ παιχνίδι. Είχαν διακοπές.
1918
Κάθονται κι οι τρεις αυτή την ώρα στο πεζούλι της εκκλησίας. Είναι
κουρασμένοι από το πολύ παιχνίδι. Έχουν διακοπές.
Κεφάλαιο: 1. Οι τρεις φωτιές
1929
Τα παιδιά την κοίταζαν και ρωτούσαν το ένα το άλλο: ποιος τάχα την
άναψε;
1918
Τα παιδιά την κοιτάζουν και ρωτούν το ένα το άλλο: ποιος τάχα την
άναψε;
Κεφάλαιο: 1. Οι τρεις φωτιές
1929
Τρεις χρυσές φωτιές έλαμπαν αραδιασμένες στο βουνό, που δε φαίνεται
πια παρά σαν θεόρατος γαλανός ίσκιος απάνω στον ουρανό.
O Φάνης τις κοίταζε με θαυμασμό.
1918
Τρεις χρυσές φωτιές έλαμπαν αραδιασμένες στο βουνό, που δε φαίνεται
πια παρά σαν θεόρατος γαλανός ίσκιος απάνω στον ουρανό.
Η ευαίσθητη ψυχή του Φάνη έμεινε και στο θέαμα τούτο εκστατική.
Κεφάλαιο: 2. Το γράμμα του Αντρέα
1929
Τα παιδιά παρακάλεσαν τους γονείς τους να τους αφήσουν να πάνε.
Εκείνοι έφεραν αντιρρήσεις στην αρχή.
1918
Τα παιδιά παρακάλεσαν τους γονείς τους να τους αφήσουν να πάνε.
Εκείνοι αντιστάθηκαν στην αρχή.
Κεφάλαιο: 3. Το ξεκίνημα
1929
Μονάχα ο Φουντούλης δε μιλάει· έμεινε τελευταίος. Είναι παχύς και
στρογγυλός ο καημένος ο μικρός Φουντούλης! Το μουλάρι του είναι
πολύ οκνό· δεν καταλαβαίνει από φωνή κι από χτύπημα. Γιατί τον
φόρτωσαν σ’ αυτό το ζώο; Για να μην κυλήσει;
1918
Μονάχα ο Φουντούλης δε μιλάει· έμεινε τελευταίος. Ο καημένος, ο
παχύς, ο στρογγυλός, ο μικρός Φουντούλης! Το μουλάρι του είναι πολύ
οκνό· δεν ακούει από φωνή κι από χτύπημα. Γιατί τον εφόρτωσαν σ’
αυτό το ζώο; Για να μην κυλήσει;
Κεφάλαιο: 4. Οι μικροί ταξιδιώτες ανεβαίνουν το
βουνό
1929
Αυτός ο αέρας είχε περάσει από κάθε κορφή και κάθε λαγκαδιά. Τον
εισέπνευσαν με βαθιά αναπνοή.
1918
Αυτός ο αέρας είχε περάσει από κάθε κορφή και κάθε λαγκαδιά. Τον
πήραν με μια βαθιά αναπνοή.
Κεφάλαιο: 4. Οι μικροί ταξιδιώτες ανεβαίνουν το
βουνό
1929
Οι βράχοι με τα χρόνια έμοιαζαν σχηματισμένοι σαν θεόρατα σπίτια, που
δεν ξέρεις ποιος τα κατοικεί.
1918
Οι βράχοι σχημάτιζαν σα θεόρατα σπίτια, που δεν ξέρεις ποιος τα
κατοικεί.
Κεφάλαιο: 5. Το τραγούδι του μπαρμπα-Φώτη
1929
Δε γερνά το τραγούδι! Ο μπαρμπα-Φώτης γέρασε, μα η φωνή του έμεινε
λυγερή όπως στα νιάτα του.
1918
Δε γερνά το τραγούδι! Ο μπαρμπα-Φώτης γέρασε, μα η φωνή του έμεινε
λυγερή όπως στα νιάτα του. Αν δεν του ‘λειπε κείνο το μπροστινό δόντι!
Κεφάλαιο: 6. Τα παιδιά κοιτάζουν το νερό της
Ρούμελης
1929
Παραπέρα που χαμήλωσαν, άκουσαν τη βοή της και κατάλαβαν πως η
Ρούμελη είναι πάντα κοντά.
1918
Παραπέρα που χαμήλωσαν, άκουσαν τη βοή της κι ένιωσαν πως η
Ρούμελη είναι πάντα κοντά.
Κεφάλαιο: 7. Καταστροφή στα κουλούρια του
Φουντούλη
1929
Έχωσε το χέρι μέσα στο σακούλι του και απάντησε κατιτί. Τέτοιο
ευχάριστο άγγιγμα το είχε νιώσει μόνο μια φορά, τότε που έπιασε το
μικρό αυγό πουλιού.
1918
Έχωσε το χέρι μέσα στο σακούλι του και απάντησε κατιτί. Τέτοιο
ευχάριστο άγγιγμα το είχε νιώσει μόνο μια φορά, τότε που έπιασε αυγά
φωλιάς.
Κεφάλαιο: 12. Τα παιδιά σχηματίζουν κοινότητα
1929
—Είκοσι πέντε άνθρωποι για να ζήσουν στο βουνό, πρέπει όλα να τα
κάνουν με τα χέρια τους.
1918
—Είκοσι έξι άνθρωποι για να ζήσουν στο βουνό, πρέπει όλα να τα κάνουν
με τα χέρια τους.
Κεφάλαιο: 14.Ένα βλαχόπουλο που δε λέει
πολλά λόγια
1929
Αντί να πει όχι, το βλαχόπουλο πάτησε τη γλώσσα του μέσα από τα δόντια
κι έκανε: «Ντς!» Δεν ήταν για πολλά λόγια.
1918
Το βλαχόπουλο πάτησε τη γλώσσα του μέσα από τα δόντια κι έκανε:
«Τσ!» Δεν ήταν για πολλά λόγια. Πρώτα έλεγε καμιά λέξη, τώρα έφτασε
στο «χα» στο «τσ». Θα πει πως η κουβέντα έπρεπε να σταματήσει εδώ.
Γιατί παραπέρα δεν είναι πια παρά τα νοήματα.
Κεφάλαιο: 17. Οι επιγραφές του Καλογιάννη
1929
Σ’ ένα άλλο πεύκο κρέμασε την επιγραφή:
ΜΕΓΑ ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ «Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ»
1918
Σ’ ένα άλλο πεύκο κρέμασε την επιγραφή:
ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ «Η ΕΥΘΥΜΙΑ»
Κεφάλαιο: 17. Οι επιγραφές του Καλογιάννη
1929
Αυτή τοποθετήθηκε σε πολύ μακρινό πεύκο γιατί τα σφαγεία βρίσκονται
πάντα έξω από την πόλη.
Nα λοιπόν μια μικρή πολιτεία. Έχει σπίτια και ανθρώπους. Nα είχε και
μια εκκλησία! Μα ούτε κι η εκκλησία θα τους λείψει. O κυρ Στέφανος
τους είπε πως κάθε Κυριακή θα πηγαίνουν στο Μικρό Χωριό ν’ ακούν τη
λειτουργία.
1918
Αυτή μπήκε σε πολύ μακρινό πεύκο γιατί τα σφαγεία βρίσκονται πάντα
έξω από την πόλη.
Nα λοιπόν μια μικρή πολιτεία. Τι της λείπει; Μόνο ένα δημαρχείο, ένας
μεγάλος δρόμος, λίγοι χωροφύλακες και μια μουσική. Όσο για την
τελευταία, τα τζιτζίκια εδώ είναι.
Κεφάλαιο: 18. Συγκοινωνία με κατοικημένους
τόπους
1929
—Τραβώντας όλο ίσια θα βρείτε το δρόμο που πάει τον κατήφορο· λίγο
πιο κάτω, που χωρίζει ο δρόμος, θα πάτε δεξιά.
1918
—Ύστερα θα βγείτε στην ξέρα και θα βρείτε το δρόμο που πάει τον
κατήφορο· από κει παρακάτω, που χωρίζει ο δρόμος, θα πάτε δεξιά.
Κεφάλαιο: 25. Η γριά Χάρμαινα
1929
—Ναίσκε, σ’ αυτήν τη φωτιά ο ξορκισμένος καίει τα δαχτυλίδια και τα σκουλαρίκια και
τα χρυσά μαλλιά των νυφάδων που άρπαξε. Γιατί βγαίνει κι αρπάζει νυφάδες, καθώς
περνάει ο γάμος. Φαίνονται δα στην ανηφοριά τα πετρωμένα τους συμπεθερικά. Μόνο
ας πούμε το Κύρι’ ελέησον τρεις φορές: Κύρι’ ελέησον! Κύρι’ ελέησον! Κύρι’ ελέησον!
1918
—Ναίσκε, σ’ αυτήν τη φωτιά ο ξορκισμένος καίει τα δαχτυλίδια και τα σκουλαρίκια και
τα χρυσά μαλλιά των νυφάδων που άρπαξε. Φαίνονται δα στην ανηφοριά τα πετρωμένα
τους συμπεθερικά. Μόνο ας πούμε το Κύρι’ ελέησον τρεις φορές: Κύρι’ ελέησον! Κύρι’
ελέησον! Κύρι’ ελέησον!
Κεφάλαιο: 30. (Τίτλος)
1929
Στους ίσκιους των δέντρων.
1918
Στους ίσκιους των πεύκων.
Κεφάλαιο: 30. Στους ίσκιους των δέντρων
1929
Σήμερα είναι Κυριακή. Κάτι ξεχωριστό έχει τούτο το πρωί. Τα παιδιά, όταν
γύρισαν από την εκκλησία, ήρθαν και ξαπλώθηκαν στους ίσκιους.
1918
Σήμερα είναι Κυριακή. Κάτι ξεχωριστό έχει τούτο το πρωί. Τα παιδιά είναι
ξαπλωμένα στους ίσκιους· είναι σαν ξεχασμένα κάτω από τα δέντρα·
ξεκουράζονται.
Κεφάλαιο: 34. Ο άνθρωπος που τρώει το δάσος
1929
Οι Πουρναρίτες, έλεγε ο γερο-Θανάσης, είναι από το χωριό Πουρνάρι,
που βρίσκεται χαμηλά, κάπου δυόμισι ώρες από το Χλωρό.
1918
Οι Πουρναρίτες, έλεγε ο κυρ Στέφανος, είναι από το χωριό Πουρνάρι, που
βρίσκεται χαμηλά, κάπου δυόμισι ώρες από το Χλωρό.
Κεφάλαιο: 36. (Τίτλος)
1929
Τα πληγωμένα πεύκα
1918
Το πληγωμένο πεύκο.
Κεφάλαιο: 37. Τα παιδιά γίνονται δασοφύλακες
1929
—Και βάρδια θα φυλάξουμε, είπε ο Αντρέας. Μη μας βλέπεις μικρούς·
είμαστε είκοσι πέντε.
1918
—Και βάρδια θα φυλάξουμε, είπε ο Αντρέας. Μη μας βλέπεις μικρούς·
είμαστε είκοσι έξι.
Κεφάλαιο: 37. Τα παιδιά γίνονται δασοφύλακες
1929
—Από αύριο θα φέρω το φυλάκιό μου εδώ πέρα, είπε ο δασοφύλακας
1918
—Από αύριο θα φέρω το φυλακείο μου εδώ πέρα, είπε ο δασοφύλακας
Κεφάλαιο: 38. Δασοφύλακες, γρηγορείτε!
1929
Εσύ κι οι σύντροφοίσου απόψε φυλάγετε το δάσος από τους
εχθρούς του.
1918
Εσύ κι οι συμμαθητές σου απόψε φυλάγετε το δάσος από τους εχθρούς
του.
Κεφάλαιο: 44. (Τίτλος)
1929
Στη Ρούμελη.
1918
Το λουτρό.
Κεφάλαιο: 44. Το λουτρό
1929
Μα ενώ έμεναν στον ήλιο, σφούγγιζαν το δέρμα τους δυνατά με φύλλα
από πλατάνι, από δρυ και από σκίνο.
1918
Μα ενώ έμεναν στον ήλιο, σφούγγιζαν το δέρμα τους δυνατά με φύλλα
από πλατάνι, από βελανιδιά και από σκίνο.
Κεφάλαιο: 48. Ο Φάνης ολομόναχος
1929
Μα όλα τον άφησαν. “Θέε μου” έλεγε μέσα του ο Φάνης “φύλαξέ με”.
Τα μαύρα φτερά που βλέπει από πάνω να πετούν ξέρει πως είναι
νυχτερίδες.
1918
Μα όλα τον άφησαν.
Τα μαύρα φτερά που βλέπει από πάνω να πετούν ξέρει πως είναι
νυχτερίδες.
Κεφάλαιο: 51. Τα δώρα της ημέρας
1929
Τα βλέφαρά του είναι ζεστά και φουσκωμένα. Θέλει να κοιμηθεί πολύ.
Με τα πολλά, ήρθε ο ύπνος. Αυτή τη φορά ήρθε πιο βαρύς.
1918
Τα βλέφαρά του είναι ζεστά και φουσκωμένα. Θέλει να κοιμηθεί πολύ.
Τέλος, ήρθε ο ύπνος. Αυτή τη φορά ήρθε πιο βαρύς.
Κεφάλαιο: 51. Τα δώρα της ημέρας
1929
Συλλογιζόταν: «Θα σηκωθώ, θα πάρω πάλι τον ίδιο δρόμο, θα πάω και θα
κοιτάξω μόνο για τον έλατο. Αν μπορέσω να βρω τον έλατο, ξέρω αποκεί
και πέρα να πάω για τις καλύβες. Θα τους βγω έξαφνα μπροστά».
1918
Συλλογιζόταν: «Θα σηκωθώ, θα πάρω πάλι τον ίδιο δρόμο, θα πάω, θα
πάω και θα κοιτάξω μόνο για τον έλατο. Αν μπορέσω και βρω τον έλατο,
ξέρω αποκεί και πέρα να πάω για τις καλύβες. Θα τους βγω έξαφνα
μπροστά».
Κεφάλαιο: 56. Ο Φουντούλης άρρωστος
1929
Τη στιγμή που τα έλεγαν αυτά, φάνηκε ο κυρ Στέφανος. Έφερνε όπως
πάντα το ταχυδρομείο των παιδιών, τα γράμματα που τους έστελναν οι
δικοί τους. Μεγάλο θάρρος πήραν μόλις τον είδαν.
1918
Τη στιγμή που τα έλεγαν αυτά, φάνηκε ο κυρ Στέφανος. Μεγάλο θάρρος
πήραν μόλις τον είδαν.
Κεφάλαιο: 57. Ο Κωστάκης μ’ ένα παπούτσι
1929
Σπουδαίο πράμα το παπούτσι... Τι αξίζει ο μπαλωματής! Να περνούσε
τώρα ένας... Ή να ερχόταν εκείνος ο μπαλωματής του Μικρού Χωριού!
Θα χτυπούσε πάλι με τις γροθιές του τον αέρα και θα το έραβε.
1918
Σπουδαίο πράμα το παπούτσι... Τι αξίζει ο μπαλωματής! Να περνούσε
τώρα ένας... Ή να ερχόταν εκείνος ο μπαλωματής του Μικρού Χωριού, ο
γέρος με τα τρία δόντια! Θα χτυπούσε πάλι με τις γροθιές του τον αέρα
και θα το έραβε.
Κεφάλαιο: 57. Ο Κωστάκης μ’ ένα παπούτσι
1929
Το βράδυ το έφεραν διορθωμένο.
1918
Το βράδυ το έφεραν διορθωμένο.
Μαζί με το παπούτσι έφεραν κι ένα νέο. Είπαν πως τα δόντια του
μπαλωματή από τρία έγιναν δύο.
Κεφάλαιο 60: Ο χείμαρρος
1929
Κι άμα λείψει αυτό, εμείς οι άνθρωποι θα πεθάνουμε από τη δίψα. Το
γιατί θα σας το πω τώρα που θα σταθούμε σ’ αυτή τη βρυσούλα.
1918
Κι άμα λείψει αυτό, εμείς οι άνθρωποι θα πεθάνουμε από τη δίψα.
Κεφάλαιο: 65. Στο νεροπρίονο
1929
Πόσα καλά θα δώσουν στους ανθρώπους αυτά τα ξύλα! Τα πάνε για να
γίνουν σπίτια, καράβια, γεφύρια. Για να κάνουν αμάξια, έπιπλα, κουτιά,
βαρέλια, κουπιά, καλάθια, βιβλία.
1918
Πόσα καλά θα δώσουν στους ανθρώπους αυτά τα ξύλα! Τα πάνε για να
γίνουν σπίτια, καράβια, εκκλησίες, γεφύρια. Για να κάνουν αμάξια,
έπιπλα, κουτιά, βαρέλια, κουπιά, καλάθια, βιβλία.
Κεφάλαιο: 71. Στο μοναστήρι
1929
Οι κάμποι και οι λόφοι απλώνονται από κάτω και πιο πέρα λάμπει το
ποτάμι της Ρούμελης σαν ασημένιο. Κάπου κάπου ένας καλόγερος
σηκώνει αργά το δεξί χέρι και δείχνει πέρα.
1918
Οι κάμποι και οι λόφοι απλώνονται από κάτω και πιο πέρα λάμπει το
ποτάμι της Ρούμελης σαν ασημένιο. Κάπου κάπου ένας καλόγερος
σηκώνει αργά το χέρι και δείχνει πέρα.
Επανεκδόσεις: 1933 - 1974
1933: Το βιβλίο επανεκδίδεται και εισάγεται
στο Δημοτικό ως αναγνωστικό της Δ’ τάξης
αυτή τη φορά.
1974: Μετά τη Χούντα “Τα Ψηλά Βουνά”
επανήλθαν στην εκπαίδευση ως το
καταλληλότερο αναγνωστικό για να διδαχθούν
τα παιδιά της Γ’ τάξης. Εντυπωσιακή είναι η
διαπίστωση πως από την προηγούμενη
έκδοση δε σημειώνονται αλλαγές ως προς το
περιεχόμενο και το ύφος του κειμένου.
Εικονογράφηση
1933 & 1977
1918
1929
Από το χθες στο σήμερα
Η ηλεκτρονική μορφή του
βιβλίου
Πρόσφατα (Φεβρουάριος
2016) ψηφιοποιήθηκε από
το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής
Πολιτικής (ΙΕΠ) στο πλαίσιο
δημιουργίας μιας μεγάλης
ψηφιακής συλλογής
σχολικών εγχειριδίων τα
οποία αποτελούν σταθμούς
της εκπαίδευσης στη χώρα
μας.
Πνευματικά δικαιώματα και νέα ψηφιακή έκδοση
Εκπαίδευση
το 1918
Το Σκασιαρχείο:
1949, ΓΑΛΛΙΑ
Εκπαίδευση
το 1918
Το Σκασιαρχείο:
1949, ΓΑΛΛΙΑ
Η μέθοδος Project: Η χρήση μιας
δράσης με νόημα στην εκπαιδευτική
διαδικασία (1918)
Χαρακτηριστικό το
παράδειγμα που αναφέρει
με τον χαρταετό
WILLIAM HEARD KILPATRICK
(1871–1965)
Τον Ιούλιο του 1918 στο περιοδικό Teachers
College Record δημοσιεύεται το άρθρο
Maria Montessori (1870 –1952)
• Το 1907 έστησε το πρώτο της σχολείο στη Ρώμη
και το ονόμασε «Το Σπίτι των Παιδιών» (Casa
dei Bambini)
• 1915 και μετά, οι ιδέες της Montessori
εξαπλώνονται στην Ευρώπη αρχικά και στον
υπόλοιπο κόσμο στη συνέχεια
John Dewey (1859 – 1952)
• Δημοκρατία και εκπαίδευση: Μια
εισαγωγή στη φιλοσοφία της
Εκπαίδευσης (1916)
• Έμφαση στην εμπειρία και τα
βιώματα
• Γνώση πρακτικά ωφέλιμη για τη
ζωή
• Εκπαίδευση βασισμένη στα
προσωπικά ενδιαφέροντα του
ατόμου και τις ανάγκες της
κοινωνικής ζωής (με σκοπό τη
βελτίωσή της)
The School and Society:
Being Three Lectures (1899)
• Πειραματικό του σχολείο με σύνθημα «Το σχολείο
είναι ζωή»
• Οργάνωση με τρεις μορφές εργασίας: βαφική,
οικιακά και ξυλουργική
• Σχολείο ως σχολική κοινότητα με άμεσες επαφές
και συναλλαγές προς την πλατύτερη κοινωνία
• «Κολύμπι» στα «πραγματικά νερά των τοπικών
κοινωνικών συνθηκών»
John Dewey (1859 – 1952)
Αλέξανδρος Δελμούζος (1880-1956)
• Οι παιδαγωγικές αντιλήψεις του Σχολείου Εργασίας εμπνέουν
τον Αλέξανδρο Δελμούζο
• Αναλαμβάνει το 1923 τη διεύθυνση του Μαράσλειου
Διδασκαλείου
• Επιχειρεί να εφαρμόσει στη διδακτική πράξη τις αρχές του
Σχολείου Εργασίας και να οργανώσει την πρώτη Σχολική
Κοινότητα στην Ελλάδα το 1922
Σκληρός, Δελμούζος,
Τριανταφυλλίδης, το 1907
στην Ιένα τηςΓερμανίας
Forest Schools Education
Θεωρείται ότι
ξεκίνησε ως ιδέα στην
πόλη Laona του
Wisconsin το 1927
Σήμερα υπάρχουν διάσπαρτα σε όλη την Ευρώπη και
αυτά που διατείνονται ότι πετυχαίνουν είναι:
• Ισότητα μεταξύ των μαθητών και ανθρώπινες αξίες
• Ικανότητες στην εξερεύνηση και ανακάλυψη
• Διαχείριση ρίσκου και προκλήσεων
• Αυτονομία μάθησης και εξατομικευμένη ανάπτυξη
• Βιώματα προσωπικών επιτυχιών
• Ανάπτυξη θετικής σχέσης με τους συνανθρώπους
και το περιβάλλον
«Προσεγγίζοντας τα ψηλά βουνά»

«Προσεγγίζοντας τα ψηλά βουνά»

  • 1.
    Τα ψηλά βουνά Απότο 1918 στο 2016 Τμήμα Σχολικών Δραστηριοτήτων Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ηρακλείου Υπ. Τμήματος: Γιώργος Π. Μαρκατάτος Μαριλία Κωστάκη Δασκάλα 45ο Δημοτικό Σχολείο Ηρακλείου
  • 2.
    Λίγα λόγια γιατο βιβλίο Μια ομάδα 26 παιδιών, τελειόφοιτων του ελληνικού σχολείου, αποφασίζει να περάσει δύο μήνες από τις καλοκαιρινές της διακοπές στο βουνό. Θα τα καταφέρουν; Θα μπορέσουν ν’ αντεπεξέλθουν στις δυσκολίες διαβίωσης που παρουσιάζονται; Η περιπέτεια ξεκινά με τρεις φωτιές…
  • 3.
    Παιδιά, Στις είκοσι εννιά,των Αγίων Αποστόλων, εσείς οι δύο, κατά το βράδυ, να κοιτάζετε στο βουνό, προς το μέρος μας, προς το Χλωρό. Αν δείτε τρεις φωτιές στην αράδα, να ξέρετε πως αυτό θα είναι μήνυμα δικό μου για σας· θα σημαίνει πως όλα έχουν ετοιμαστεί, κι η τροφή, κι οι καλύβες κι ό,τι άλλο χρειάζεται. Μόνο να ειδοποιήσετε γι’ αυτό τον Φάνη και τ’ άλλα παιδιά. Και να κάνετε ό,τι μπορείτε για να έρθετε. Μη χάνετε καιρό. Τι ωραία που είναι ‘δώ ψηλά! ΑΝΤΡΕΑΣ …κι ένα γράμμα
  • 4.
    Πέρασαν δυο τρειςμέρες, ώσπου να ετοιμαστούν και, τέλος, ένα πρωί, το μεγάλο και ζωηρό καραβάνι ξεκίνησε. Πάνε στα ψηλά βουνά. Τι απλά παιδιά που έγιναν! Ανηφορίζουν με πειράγματα και τραγούδια… Σε μια ρώγα από σταφύλι έπεσαν οχτώ σπουργίτες και τρωγόπιναν οι φίλοι. Τσίρι τίρι, τσιριτρό, τσιριτρί τσιριτρό! Εχτυπούσανε τις μύτες και κουνούσαν τις ουρές κι είχαν γέλια και χαρές. Τσίρι τίρι, τσιριτρό, τσιριτρί τσιριτρό! Πώπω, πώπω, σε μια ρώγα φαγοπότι και φωνή! την αφήκαν αδειανή. Τσίρι τίρι, τσιριτρό, τσιριτρί τσιριτρό! Και μεθύσαν κι όλη μέρα πάνε δώθε, πάνε πέρα, τραγουδώντας στον αέρα. Τσίρι τίρι, τσιριτρό, τσιριτρί τσιριτρό!
  • 5.
    Όταν έφτασαν στοΧλωρό, τους περίμεναν οχτώ καλύβες. Ένα μικρό χωριουδάκι. Πρώτη βραδιά στο δάσος
  • 6.
    Η διαβίωση στοβουνό δεν είναι εύκολη υπόθεση. Τα παιδιά ήρθαν σε επαφή με το περιβάλλον. Το θαύμασαν και το σεβάστηκαν. Όμως αντιμετώπισαν και δυσκολίες και κινδύνους.
  • 7.
    Τα παιδιά γνώρισανκαι τους κατοίκους του Μικρού Χωριού. Από αυτούς έπαιρναν τρόφιμα και ό,τι άλλο χρειαζόταν η κοινότητά τους.
  • 8.
  • 9.
    …Γνώρισαν τους βλάχουςκαι έγιναν φίλοι με τον γερο- Θανάση, έναν υπέροχο τσέλιγκα, και με τα εγγόνια του, την Αφρόδω και τον Λάμπρο, του οποίου τη ζωή άλλαξαν χωρίς να το περιμένουν! Ένα σχολείο εκεί που δεν το περίμενε κανένας
  • 10.
    …Έμαθαν διάφορες ιστορίες για ανθρώπους,για θρύλους που επικρατούσαν στην περιοχή, για νεράιδες, αερικά και στοιχειά της φύσης. Κάποια παιδιά τρόμαξαν. Κάποια πάλι… όχι!
  • 11.
    Τα παιδιά έμαθαν πωςτο δάσος κινδυνεύει. Από τον άνθρωπο. Αλλά και πώς ο άνθρωπος μπορεί να το σεβαστεί και να το προστατέψει. Έτσι, αποφάσισαν να γίνουν δασοφύλακες. Γιατί και τα παιδιά ΜΠΟΡΟΥΝ να βοηθήσουν.
  • 12.
    Κι αφού έζησανενάμιση μήνα στο Χλωρό, αφού γνώρισαν καλύτερα τους εαυτούς τους και τη φύση, αποχαιρέτισαν τους φίλους τους και επέστρεψαν στην πόλη. Μόνο που στον γυρισμό μετριούνταν… 27 παιδιά!
  • 13.
    Ο συγγραφέας: ΖαχαρίαςΠαπαντωνίου (1877 - 1940) Ο πρίγκιπας του νεοελληνικού λόγου Γεννιέται στην Ευρυτανία και σπουδάζει στην Αθήνα Ιατρική και Ζωγραφική. Παθιάζεται με τη Δημοσιογραφία. Επί 20 χρόνια διευθύνει την Εθνική Πινακοθήκη. Το 1923 λαμβάνει το Αριστείο των Γραμμάτων και Τεχνών. Το 1938 γίνεται μέλος της Ακαδημίας Αθηνών καταλαμβάνοντας την έδρα της Λογοτεχνίας.
  • 14.
    Συνεργασία με τον ΕκπαιδευτικόΌμιλο Το βιβλίο γράφτηκε το 1918 με σκοπό να γίνει αναγνωστικό της Γ’ Δημοτικού. Ένα ολόκληρο διήγημα για τα παιδιά! Με πλοκή και συνέχεια κι όχι αποσπάσματα σκόρπια. Μιλά για τη φύση σε απλή γλώσσα! Πολύ πρωτότυπο για εκείνη την εποχή!
  • 15.
    «Ο Παπαντωνίου μεαφήγηση απλή αλλά συναρπαστική μυεί τους μικρούς αναγνώστες στις αρχές του σύγχρονου ανθρώπου, της ανεξαρτησίας και του ελεύθερου πνεύματος, της γνώσης και της δημιουργικότητας, της πειθαρχίας, της υπευθυνότητας, της εργατικότητας, της συνεργασίας, της αλληλεγγύης, της προσφοράς και της αξιοκρατίας.» (Κουζέλη, Λ.) Οικολογική συνείδηση - Ενεργοί Πολίτες
  • 16.
    «Τα ψηλά βουνά»ως αναγνωστικό
  • 17.
    Ιστορικό πλαίσιο Μετά τουςβαλκανικούς πολέμους η χώρα έχει διπλασιαστεί εδαφικά και δημογραφικά. Αναγκαιότητα να αποφευχθεί ο σωβινισμός. 26 παιδιά ζουν στο βουνό και έρχονται σε επαφή με άλλους ανθρώπους διαφορετικού πολιτισμού (πχ Βλάχους). Συντηρητικές αντιδράσεις: Δε δένεται το πατριωτικό τρίπτυχο, απουσιάζει η Ιστορία. Απάντηση Γληνού: «Το έθνος είναι μια απόφαση συνύπαρξης γύρω από ένα κοινό σχέδιο για το μέλλον».
  • 18.
    Αντιδράσεις 1918: Χαρακτηρίζεται ωςαιρετικό κυρίως για όσα ΔΕΝ υπάρχουν στο αφήγημα. 1919: Σιωπηρές διορθώσεις. 1921: Επιτροπή διανοουμένων για την αξιολόγηση 13 αναγνωστικών της μεταρρυθμιστικής κυβέρνησης Βενιζέλου στον Ζαΐρη: «Να εκβληθώσι πάραυτα εκ των σχολείων και να καώσι τα υπάρχοντα αναγνωστικά βιβλία ως έργα ψεύδους και κακοβούλου προθέσεως».
  • 19.
    Τα Ψηλά Βουνά.Παπαντωνίου, 1918Τα Ψηλά Βουνά. Παπαντωνίου, 1918
  • 21.
  • 22.
  • 23.
  • 24.
  • 25.
  • 26.
  • 27.
    Κεφάλαιο: 1. Οιτρεις φωτιές 1929 Κάθονταν κι οι τρεις αυτή την ώρα στο πεζούλι της εκκλησίας. Ήταν κουρασμένοι από το πολύ παιχνίδι. Είχαν διακοπές. 1918 Κάθονται κι οι τρεις αυτή την ώρα στο πεζούλι της εκκλησίας. Είναι κουρασμένοι από το πολύ παιχνίδι. Έχουν διακοπές.
  • 28.
    Κεφάλαιο: 1. Οιτρεις φωτιές 1929 Τα παιδιά την κοίταζαν και ρωτούσαν το ένα το άλλο: ποιος τάχα την άναψε; 1918 Τα παιδιά την κοιτάζουν και ρωτούν το ένα το άλλο: ποιος τάχα την άναψε;
  • 29.
    Κεφάλαιο: 1. Οιτρεις φωτιές 1929 Τρεις χρυσές φωτιές έλαμπαν αραδιασμένες στο βουνό, που δε φαίνεται πια παρά σαν θεόρατος γαλανός ίσκιος απάνω στον ουρανό. O Φάνης τις κοίταζε με θαυμασμό. 1918 Τρεις χρυσές φωτιές έλαμπαν αραδιασμένες στο βουνό, που δε φαίνεται πια παρά σαν θεόρατος γαλανός ίσκιος απάνω στον ουρανό. Η ευαίσθητη ψυχή του Φάνη έμεινε και στο θέαμα τούτο εκστατική.
  • 30.
    Κεφάλαιο: 2. Τογράμμα του Αντρέα 1929 Τα παιδιά παρακάλεσαν τους γονείς τους να τους αφήσουν να πάνε. Εκείνοι έφεραν αντιρρήσεις στην αρχή. 1918 Τα παιδιά παρακάλεσαν τους γονείς τους να τους αφήσουν να πάνε. Εκείνοι αντιστάθηκαν στην αρχή.
  • 31.
    Κεφάλαιο: 3. Τοξεκίνημα 1929 Μονάχα ο Φουντούλης δε μιλάει· έμεινε τελευταίος. Είναι παχύς και στρογγυλός ο καημένος ο μικρός Φουντούλης! Το μουλάρι του είναι πολύ οκνό· δεν καταλαβαίνει από φωνή κι από χτύπημα. Γιατί τον φόρτωσαν σ’ αυτό το ζώο; Για να μην κυλήσει; 1918 Μονάχα ο Φουντούλης δε μιλάει· έμεινε τελευταίος. Ο καημένος, ο παχύς, ο στρογγυλός, ο μικρός Φουντούλης! Το μουλάρι του είναι πολύ οκνό· δεν ακούει από φωνή κι από χτύπημα. Γιατί τον εφόρτωσαν σ’ αυτό το ζώο; Για να μην κυλήσει;
  • 32.
    Κεφάλαιο: 4. Οιμικροί ταξιδιώτες ανεβαίνουν το βουνό 1929 Αυτός ο αέρας είχε περάσει από κάθε κορφή και κάθε λαγκαδιά. Τον εισέπνευσαν με βαθιά αναπνοή. 1918 Αυτός ο αέρας είχε περάσει από κάθε κορφή και κάθε λαγκαδιά. Τον πήραν με μια βαθιά αναπνοή.
  • 33.
    Κεφάλαιο: 4. Οιμικροί ταξιδιώτες ανεβαίνουν το βουνό 1929 Οι βράχοι με τα χρόνια έμοιαζαν σχηματισμένοι σαν θεόρατα σπίτια, που δεν ξέρεις ποιος τα κατοικεί. 1918 Οι βράχοι σχημάτιζαν σα θεόρατα σπίτια, που δεν ξέρεις ποιος τα κατοικεί.
  • 34.
    Κεφάλαιο: 5. Τοτραγούδι του μπαρμπα-Φώτη 1929 Δε γερνά το τραγούδι! Ο μπαρμπα-Φώτης γέρασε, μα η φωνή του έμεινε λυγερή όπως στα νιάτα του. 1918 Δε γερνά το τραγούδι! Ο μπαρμπα-Φώτης γέρασε, μα η φωνή του έμεινε λυγερή όπως στα νιάτα του. Αν δεν του ‘λειπε κείνο το μπροστινό δόντι!
  • 35.
    Κεφάλαιο: 6. Ταπαιδιά κοιτάζουν το νερό της Ρούμελης 1929 Παραπέρα που χαμήλωσαν, άκουσαν τη βοή της και κατάλαβαν πως η Ρούμελη είναι πάντα κοντά. 1918 Παραπέρα που χαμήλωσαν, άκουσαν τη βοή της κι ένιωσαν πως η Ρούμελη είναι πάντα κοντά.
  • 36.
    Κεφάλαιο: 7. Καταστροφήστα κουλούρια του Φουντούλη 1929 Έχωσε το χέρι μέσα στο σακούλι του και απάντησε κατιτί. Τέτοιο ευχάριστο άγγιγμα το είχε νιώσει μόνο μια φορά, τότε που έπιασε το μικρό αυγό πουλιού. 1918 Έχωσε το χέρι μέσα στο σακούλι του και απάντησε κατιτί. Τέτοιο ευχάριστο άγγιγμα το είχε νιώσει μόνο μια φορά, τότε που έπιασε αυγά φωλιάς.
  • 37.
    Κεφάλαιο: 12. Ταπαιδιά σχηματίζουν κοινότητα 1929 —Είκοσι πέντε άνθρωποι για να ζήσουν στο βουνό, πρέπει όλα να τα κάνουν με τα χέρια τους. 1918 —Είκοσι έξι άνθρωποι για να ζήσουν στο βουνό, πρέπει όλα να τα κάνουν με τα χέρια τους.
  • 38.
    Κεφάλαιο: 14.Ένα βλαχόπουλοπου δε λέει πολλά λόγια 1929 Αντί να πει όχι, το βλαχόπουλο πάτησε τη γλώσσα του μέσα από τα δόντια κι έκανε: «Ντς!» Δεν ήταν για πολλά λόγια. 1918 Το βλαχόπουλο πάτησε τη γλώσσα του μέσα από τα δόντια κι έκανε: «Τσ!» Δεν ήταν για πολλά λόγια. Πρώτα έλεγε καμιά λέξη, τώρα έφτασε στο «χα» στο «τσ». Θα πει πως η κουβέντα έπρεπε να σταματήσει εδώ. Γιατί παραπέρα δεν είναι πια παρά τα νοήματα.
  • 39.
    Κεφάλαιο: 17. Οιεπιγραφές του Καλογιάννη 1929 Σ’ ένα άλλο πεύκο κρέμασε την επιγραφή: ΜΕΓΑ ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ «Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ» 1918 Σ’ ένα άλλο πεύκο κρέμασε την επιγραφή: ΚΑΦΕΝΕΙΟΝ «Η ΕΥΘΥΜΙΑ»
  • 40.
    Κεφάλαιο: 17. Οιεπιγραφές του Καλογιάννη 1929 Αυτή τοποθετήθηκε σε πολύ μακρινό πεύκο γιατί τα σφαγεία βρίσκονται πάντα έξω από την πόλη. Nα λοιπόν μια μικρή πολιτεία. Έχει σπίτια και ανθρώπους. Nα είχε και μια εκκλησία! Μα ούτε κι η εκκλησία θα τους λείψει. O κυρ Στέφανος τους είπε πως κάθε Κυριακή θα πηγαίνουν στο Μικρό Χωριό ν’ ακούν τη λειτουργία. 1918 Αυτή μπήκε σε πολύ μακρινό πεύκο γιατί τα σφαγεία βρίσκονται πάντα έξω από την πόλη. Nα λοιπόν μια μικρή πολιτεία. Τι της λείπει; Μόνο ένα δημαρχείο, ένας μεγάλος δρόμος, λίγοι χωροφύλακες και μια μουσική. Όσο για την τελευταία, τα τζιτζίκια εδώ είναι.
  • 41.
    Κεφάλαιο: 18. Συγκοινωνίαμε κατοικημένους τόπους 1929 —Τραβώντας όλο ίσια θα βρείτε το δρόμο που πάει τον κατήφορο· λίγο πιο κάτω, που χωρίζει ο δρόμος, θα πάτε δεξιά. 1918 —Ύστερα θα βγείτε στην ξέρα και θα βρείτε το δρόμο που πάει τον κατήφορο· από κει παρακάτω, που χωρίζει ο δρόμος, θα πάτε δεξιά.
  • 42.
    Κεφάλαιο: 25. Ηγριά Χάρμαινα 1929 —Ναίσκε, σ’ αυτήν τη φωτιά ο ξορκισμένος καίει τα δαχτυλίδια και τα σκουλαρίκια και τα χρυσά μαλλιά των νυφάδων που άρπαξε. Γιατί βγαίνει κι αρπάζει νυφάδες, καθώς περνάει ο γάμος. Φαίνονται δα στην ανηφοριά τα πετρωμένα τους συμπεθερικά. Μόνο ας πούμε το Κύρι’ ελέησον τρεις φορές: Κύρι’ ελέησον! Κύρι’ ελέησον! Κύρι’ ελέησον! 1918 —Ναίσκε, σ’ αυτήν τη φωτιά ο ξορκισμένος καίει τα δαχτυλίδια και τα σκουλαρίκια και τα χρυσά μαλλιά των νυφάδων που άρπαξε. Φαίνονται δα στην ανηφοριά τα πετρωμένα τους συμπεθερικά. Μόνο ας πούμε το Κύρι’ ελέησον τρεις φορές: Κύρι’ ελέησον! Κύρι’ ελέησον! Κύρι’ ελέησον!
  • 43.
    Κεφάλαιο: 30. (Τίτλος) 1929 Στουςίσκιους των δέντρων. 1918 Στους ίσκιους των πεύκων.
  • 44.
    Κεφάλαιο: 30. Στουςίσκιους των δέντρων 1929 Σήμερα είναι Κυριακή. Κάτι ξεχωριστό έχει τούτο το πρωί. Τα παιδιά, όταν γύρισαν από την εκκλησία, ήρθαν και ξαπλώθηκαν στους ίσκιους. 1918 Σήμερα είναι Κυριακή. Κάτι ξεχωριστό έχει τούτο το πρωί. Τα παιδιά είναι ξαπλωμένα στους ίσκιους· είναι σαν ξεχασμένα κάτω από τα δέντρα· ξεκουράζονται.
  • 45.
    Κεφάλαιο: 34. Οάνθρωπος που τρώει το δάσος 1929 Οι Πουρναρίτες, έλεγε ο γερο-Θανάσης, είναι από το χωριό Πουρνάρι, που βρίσκεται χαμηλά, κάπου δυόμισι ώρες από το Χλωρό. 1918 Οι Πουρναρίτες, έλεγε ο κυρ Στέφανος, είναι από το χωριό Πουρνάρι, που βρίσκεται χαμηλά, κάπου δυόμισι ώρες από το Χλωρό.
  • 46.
    Κεφάλαιο: 36. (Τίτλος) 1929 Ταπληγωμένα πεύκα 1918 Το πληγωμένο πεύκο.
  • 47.
    Κεφάλαιο: 37. Ταπαιδιά γίνονται δασοφύλακες 1929 —Και βάρδια θα φυλάξουμε, είπε ο Αντρέας. Μη μας βλέπεις μικρούς· είμαστε είκοσι πέντε. 1918 —Και βάρδια θα φυλάξουμε, είπε ο Αντρέας. Μη μας βλέπεις μικρούς· είμαστε είκοσι έξι.
  • 48.
    Κεφάλαιο: 37. Ταπαιδιά γίνονται δασοφύλακες 1929 —Από αύριο θα φέρω το φυλάκιό μου εδώ πέρα, είπε ο δασοφύλακας 1918 —Από αύριο θα φέρω το φυλακείο μου εδώ πέρα, είπε ο δασοφύλακας
  • 49.
    Κεφάλαιο: 38. Δασοφύλακες,γρηγορείτε! 1929 Εσύ κι οι σύντροφοίσου απόψε φυλάγετε το δάσος από τους εχθρούς του. 1918 Εσύ κι οι συμμαθητές σου απόψε φυλάγετε το δάσος από τους εχθρούς του.
  • 50.
    Κεφάλαιο: 44. (Τίτλος) 1929 ΣτηΡούμελη. 1918 Το λουτρό.
  • 51.
    Κεφάλαιο: 44. Τολουτρό 1929 Μα ενώ έμεναν στον ήλιο, σφούγγιζαν το δέρμα τους δυνατά με φύλλα από πλατάνι, από δρυ και από σκίνο. 1918 Μα ενώ έμεναν στον ήλιο, σφούγγιζαν το δέρμα τους δυνατά με φύλλα από πλατάνι, από βελανιδιά και από σκίνο.
  • 52.
    Κεφάλαιο: 48. ΟΦάνης ολομόναχος 1929 Μα όλα τον άφησαν. “Θέε μου” έλεγε μέσα του ο Φάνης “φύλαξέ με”. Τα μαύρα φτερά που βλέπει από πάνω να πετούν ξέρει πως είναι νυχτερίδες. 1918 Μα όλα τον άφησαν. Τα μαύρα φτερά που βλέπει από πάνω να πετούν ξέρει πως είναι νυχτερίδες.
  • 53.
    Κεφάλαιο: 51. Ταδώρα της ημέρας 1929 Τα βλέφαρά του είναι ζεστά και φουσκωμένα. Θέλει να κοιμηθεί πολύ. Με τα πολλά, ήρθε ο ύπνος. Αυτή τη φορά ήρθε πιο βαρύς. 1918 Τα βλέφαρά του είναι ζεστά και φουσκωμένα. Θέλει να κοιμηθεί πολύ. Τέλος, ήρθε ο ύπνος. Αυτή τη φορά ήρθε πιο βαρύς.
  • 54.
    Κεφάλαιο: 51. Ταδώρα της ημέρας 1929 Συλλογιζόταν: «Θα σηκωθώ, θα πάρω πάλι τον ίδιο δρόμο, θα πάω και θα κοιτάξω μόνο για τον έλατο. Αν μπορέσω να βρω τον έλατο, ξέρω αποκεί και πέρα να πάω για τις καλύβες. Θα τους βγω έξαφνα μπροστά». 1918 Συλλογιζόταν: «Θα σηκωθώ, θα πάρω πάλι τον ίδιο δρόμο, θα πάω, θα πάω και θα κοιτάξω μόνο για τον έλατο. Αν μπορέσω και βρω τον έλατο, ξέρω αποκεί και πέρα να πάω για τις καλύβες. Θα τους βγω έξαφνα μπροστά».
  • 55.
    Κεφάλαιο: 56. ΟΦουντούλης άρρωστος 1929 Τη στιγμή που τα έλεγαν αυτά, φάνηκε ο κυρ Στέφανος. Έφερνε όπως πάντα το ταχυδρομείο των παιδιών, τα γράμματα που τους έστελναν οι δικοί τους. Μεγάλο θάρρος πήραν μόλις τον είδαν. 1918 Τη στιγμή που τα έλεγαν αυτά, φάνηκε ο κυρ Στέφανος. Μεγάλο θάρρος πήραν μόλις τον είδαν.
  • 56.
    Κεφάλαιο: 57. ΟΚωστάκης μ’ ένα παπούτσι 1929 Σπουδαίο πράμα το παπούτσι... Τι αξίζει ο μπαλωματής! Να περνούσε τώρα ένας... Ή να ερχόταν εκείνος ο μπαλωματής του Μικρού Χωριού! Θα χτυπούσε πάλι με τις γροθιές του τον αέρα και θα το έραβε. 1918 Σπουδαίο πράμα το παπούτσι... Τι αξίζει ο μπαλωματής! Να περνούσε τώρα ένας... Ή να ερχόταν εκείνος ο μπαλωματής του Μικρού Χωριού, ο γέρος με τα τρία δόντια! Θα χτυπούσε πάλι με τις γροθιές του τον αέρα και θα το έραβε.
  • 57.
    Κεφάλαιο: 57. ΟΚωστάκης μ’ ένα παπούτσι 1929 Το βράδυ το έφεραν διορθωμένο. 1918 Το βράδυ το έφεραν διορθωμένο. Μαζί με το παπούτσι έφεραν κι ένα νέο. Είπαν πως τα δόντια του μπαλωματή από τρία έγιναν δύο.
  • 58.
    Κεφάλαιο 60: Οχείμαρρος 1929 Κι άμα λείψει αυτό, εμείς οι άνθρωποι θα πεθάνουμε από τη δίψα. Το γιατί θα σας το πω τώρα που θα σταθούμε σ’ αυτή τη βρυσούλα. 1918 Κι άμα λείψει αυτό, εμείς οι άνθρωποι θα πεθάνουμε από τη δίψα.
  • 59.
    Κεφάλαιο: 65. Στονεροπρίονο 1929 Πόσα καλά θα δώσουν στους ανθρώπους αυτά τα ξύλα! Τα πάνε για να γίνουν σπίτια, καράβια, γεφύρια. Για να κάνουν αμάξια, έπιπλα, κουτιά, βαρέλια, κουπιά, καλάθια, βιβλία. 1918 Πόσα καλά θα δώσουν στους ανθρώπους αυτά τα ξύλα! Τα πάνε για να γίνουν σπίτια, καράβια, εκκλησίες, γεφύρια. Για να κάνουν αμάξια, έπιπλα, κουτιά, βαρέλια, κουπιά, καλάθια, βιβλία.
  • 60.
    Κεφάλαιο: 71. Στομοναστήρι 1929 Οι κάμποι και οι λόφοι απλώνονται από κάτω και πιο πέρα λάμπει το ποτάμι της Ρούμελης σαν ασημένιο. Κάπου κάπου ένας καλόγερος σηκώνει αργά το δεξί χέρι και δείχνει πέρα. 1918 Οι κάμποι και οι λόφοι απλώνονται από κάτω και πιο πέρα λάμπει το ποτάμι της Ρούμελης σαν ασημένιο. Κάπου κάπου ένας καλόγερος σηκώνει αργά το χέρι και δείχνει πέρα.
  • 61.
    Επανεκδόσεις: 1933 -1974 1933: Το βιβλίο επανεκδίδεται και εισάγεται στο Δημοτικό ως αναγνωστικό της Δ’ τάξης αυτή τη φορά. 1974: Μετά τη Χούντα “Τα Ψηλά Βουνά” επανήλθαν στην εκπαίδευση ως το καταλληλότερο αναγνωστικό για να διδαχθούν τα παιδιά της Γ’ τάξης. Εντυπωσιακή είναι η διαπίστωση πως από την προηγούμενη έκδοση δε σημειώνονται αλλαγές ως προς το περιεχόμενο και το ύφος του κειμένου.
  • 62.
  • 63.
    Από το χθεςστο σήμερα Η ηλεκτρονική μορφή του βιβλίου Πρόσφατα (Φεβρουάριος 2016) ψηφιοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ) στο πλαίσιο δημιουργίας μιας μεγάλης ψηφιακής συλλογής σχολικών εγχειριδίων τα οποία αποτελούν σταθμούς της εκπαίδευσης στη χώρα μας. Πνευματικά δικαιώματα και νέα ψηφιακή έκδοση
  • 65.
  • 67.
  • 68.
    Η μέθοδος Project:Η χρήση μιας δράσης με νόημα στην εκπαιδευτική διαδικασία (1918) Χαρακτηριστικό το παράδειγμα που αναφέρει με τον χαρταετό WILLIAM HEARD KILPATRICK (1871–1965) Τον Ιούλιο του 1918 στο περιοδικό Teachers College Record δημοσιεύεται το άρθρο
  • 69.
    Maria Montessori (1870–1952) • Το 1907 έστησε το πρώτο της σχολείο στη Ρώμη και το ονόμασε «Το Σπίτι των Παιδιών» (Casa dei Bambini) • 1915 και μετά, οι ιδέες της Montessori εξαπλώνονται στην Ευρώπη αρχικά και στον υπόλοιπο κόσμο στη συνέχεια
  • 70.
    John Dewey (1859– 1952) • Δημοκρατία και εκπαίδευση: Μια εισαγωγή στη φιλοσοφία της Εκπαίδευσης (1916) • Έμφαση στην εμπειρία και τα βιώματα • Γνώση πρακτικά ωφέλιμη για τη ζωή • Εκπαίδευση βασισμένη στα προσωπικά ενδιαφέροντα του ατόμου και τις ανάγκες της κοινωνικής ζωής (με σκοπό τη βελτίωσή της)
  • 71.
    The School andSociety: Being Three Lectures (1899) • Πειραματικό του σχολείο με σύνθημα «Το σχολείο είναι ζωή» • Οργάνωση με τρεις μορφές εργασίας: βαφική, οικιακά και ξυλουργική • Σχολείο ως σχολική κοινότητα με άμεσες επαφές και συναλλαγές προς την πλατύτερη κοινωνία • «Κολύμπι» στα «πραγματικά νερά των τοπικών κοινωνικών συνθηκών» John Dewey (1859 – 1952)
  • 72.
    Αλέξανδρος Δελμούζος (1880-1956) •Οι παιδαγωγικές αντιλήψεις του Σχολείου Εργασίας εμπνέουν τον Αλέξανδρο Δελμούζο • Αναλαμβάνει το 1923 τη διεύθυνση του Μαράσλειου Διδασκαλείου • Επιχειρεί να εφαρμόσει στη διδακτική πράξη τις αρχές του Σχολείου Εργασίας και να οργανώσει την πρώτη Σχολική Κοινότητα στην Ελλάδα το 1922 Σκληρός, Δελμούζος, Τριανταφυλλίδης, το 1907 στην Ιένα τηςΓερμανίας
  • 73.
    Forest Schools Education Θεωρείταιότι ξεκίνησε ως ιδέα στην πόλη Laona του Wisconsin το 1927 Σήμερα υπάρχουν διάσπαρτα σε όλη την Ευρώπη και αυτά που διατείνονται ότι πετυχαίνουν είναι: • Ισότητα μεταξύ των μαθητών και ανθρώπινες αξίες • Ικανότητες στην εξερεύνηση και ανακάλυψη • Διαχείριση ρίσκου και προκλήσεων • Αυτονομία μάθησης και εξατομικευμένη ανάπτυξη • Βιώματα προσωπικών επιτυχιών • Ανάπτυξη θετικής σχέσης με τους συνανθρώπους και το περιβάλλον