yliko

1. Ο ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ ΚΑΙ Ο ΑΟΡΙΣΤΟΣ ΤΩΝ
ΕΝΡΙΝΟΛΗΚΤΩΝ ΚΑΙ ΥΓΡΟΛΗΚΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
Ορισμός
Ενρινόληκτα ονομάζονται τα ρήματα που έχουν χαρακτήρα -μ-, -ν- και υγρόληκτα εκείνα που έχουν
χαρακτήρα λ, ρ
π.χ.: γέμ-ω, μέν-ω, βούλ-ομαι δέρ-ω κ. ά.
Α. Σχηματισμός ενεργητικού και μέσου Μέλλοντα
Τα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα σχηματίζουν τον ενεργητικό και μέσο μέλλοντα από το
ρηματικό θέμα και τις καταλήξεις -ῶ και -οῦμαι αντίστοιχα. Κλίνονται δηλαδή σύμφωνα με τα
συνηρημένα ρήματα σε –έω.
π.χ.:
ἀμυνῶ, ἀμυνεῖς, ἀμυνεῖ κ.λπ.
ἀμυνοῦμαι, ἀμυνεῖ, ἀμυνεῖται κ.λπ.
Β. Σχηματισμός ενεργητικού και μέσου Αορίστου
Ο ενεργητικός και μέσος αόριστος α΄ των ενρινόληκτων και υγρόληκτων ρημάτων σχηματίστηκε
αρχικά σε –σα και –σάμην, όπως στα φωνηεντόληκτα. Ο χρονικός χαρακτήρας -σ- όμως
αφομοιώθηκε με το προηγούμενό του ένρινο ή υγρό και έπειτα έγινε απλοποίηση των δύο όμοιων
συμφώνων και αναπληρωτική έκταση (αντέκταση) του προηγούμενου φωνήεντος δηλαδή τράπηκε
το: ᾰ -> η ή ᾱ (αν προηγείται ι, ε, ρ), το ε -> ει, το ῐ -> ῑ, και το ῠ -> ῡ.
Παραδείγματα
Ενεστώτας Αρχικός
τύπος
Με αφομοίωση Τελικός τύπος (με
απλοποίηση και
αναπληρωτική έκταση)
ὑφαίνω (θ. ὑφαν-)
μιαίνω (θ. μιᾰν-)
λεαίνω (θ. λεᾰν-)
μαραίνω (θ. μαρᾰν-)
καθαίρω (θ. καθᾰρ-)
ἀγγέλλω (θ. ἀγγελ-)
κρίνω (θ. κρῐν-)
ἀμύνω (θ. ἀμῠν-)
ὕφαν-σα
ἐμίᾰν-σα
ἐλέᾰν-σα
ἐμάρᾰν-σα
ἐκάθᾰρ-σα
ἤγγελ-σα
ἔκρῐν-σα
ἤμῠν-σα
ὕφαν-να
ἐμίᾰν-να
ἐλέᾰν-να
ἐμάρᾰν-να
ἐκάθᾰρ-ρα
ἤγγελ-λα
ἔκρῐν-να
ἤμῠν-να
-> ὕφηνα
-> ἐμίᾱνα
-> ἐλέᾱνα
-> ἐμάρᾱνα
-> ἐκάθηρα
-> ἤγγειλα
-> ἔκρῑνα
-> ἤμῡνα

2. Έτσι ο ενεργητικός και μέσος αόριστος α΄ των ενρινόληκτων και υγρόληκτων
ρημάτων σχηματίζεται σε όλες τις εγκλίσεις, το απαρέμφατο και τη μετοχή, με το θέμα
μετασχηματισμένο και με τις ίδιες καταλήξεις που έχουν τα φωνηεντόληκτα ρήματα,
αλλά χωρίς το χρονικό χαρακτήρα -σ-.
Γ. Σχετικά με τον τονισμό
1. Στα υγρόληκτα και ενρινόληκτα ρήματα, το δίχρονο φωνήεν του θέματος είναι
μακρόχρονο στον αόριστο λόγω της αναπληρωτικής έκτασης (αντέκτασης).
π.χ.:
ρ. κρίνω (θ. κρῐν-) -> ἔκρῑνα, κρῖναι,
ρ. ἀμύνω (θ. ἀμῠν-) -> ἤμῡνα, ἀμῦναι.
2. Η προστακτική του αορίστου α΄, ενεργητικής και μέσης φωνής, των απλών και σύνθετων
ρημάτων ανεβάζει πάντα τον τόνο όσο το επιτρέπει η λήγουσα.
π.χ.:
ρ. ἀγγέλλω -> ἄγγειλον, ἀγγέλλομαι -> ἄγγειλαι,
ρ. διακρίνω -> διάκρινον, ἀποκρίνομαι -> ἀπόκριναι.
Το απαρέμφατο και η μετοχή όταν είναι σύνθετα δεν ανεβάζουν τον τόνο.
π.χ.:
ρ. κατατείνω -> κατατεῖναι, κατατείνας, κατατείνασα, κατατεῖναν,
ρ. ἀποκλίνω -> ἀποκλῖναι, ἀποκλίνας, ἀποκλίνασα, ἀποκλῖναν.
Δ. Σχετικά με τον σχηματισμό του ενεστώτα και παρατατικού, ενεργητικής και
μέσης φωνής
Τα περισσότερα ενρινόληκτα και υγρόληκτα ρήματα σχηματίζουν το θέμα του ενεστώτα με την
προσθήκη του προσφύματος -j-.
α) Σε όσα έχουν χαρακτήρα -λ-, το -j- αφομοιώνεται από αυτό και έτσι τα ρήματα έχουν -λλ-.
θ. βαλ- βάλ-jω > βάλλω
θ. στελ- στελ-jω > στέλλω
Εξαιρούνται και έχουν ένα -λ- (δεν παίρνουν πρόσφυμα -j-) τα:
 βούλομαι - (μέλλ.:) βουλήσομαι
 ἐθέλω – (μέλλ.:) ἐθελήσω
 ἐπιμέλομαι – (μέλλ.:) ἐπιμελήσομαι
 μέλει (απρόσωπο) – (μέλλ.:) μελήσει
 ὀφείλω – (μέλλ.:) ὀφειλήσω

3. β) Σε όσα έχουν χαρακτήρα -ν-, -ρ- και προηγείται το φωνήεν α, τότε το -j- μετατοπίζεται πριν το -
ν- ή το -ρ- και ενώνεται με το προηγούμενο -α- σε δίφθογγο -αι-
π.χ.:
ὑφαν-jω > ὑφαίνω
καθαρ-jω > καθαίρω
γ) Σε όσα έχουν χαρακτήρα -ν-, -ρ- και προηγούνται τα φωνήεντα ε, ῐ, ῠ, τότε το -j- αφομοιώνεται
προς το χαρακτήρα -ν- ή -ρ-, έπειτα το διπλό -ν- ή -ρ- απλοποιείται και το προηγούμενο φωνήεν
εκτείνεται αναπληρωτικά, δηλ. το -ε- σε -ει-, το -ῐ- σε -ῑ- και το -ῠ- σε -ῡ-.
π.χ.:
κτέν-jω > κτείνω, σπέρ-jω > σπείρω,
κρίν-jω > κρίνω, οἰκτίρ-jω > οἰκτίρω
πλύν-jω > πλύνω, σύρ-jω > σύρω
(Ο παρακείμενος και υπερσυντέλικος ενεργητικής και μέσης φωνής, παρουσιάζονται σε
ξεχωριστή ενότητα.)
Ε. Πίνακας των συνηθέστερων υγρόληκτωνκαι ενρινόλητων ρημάτων
ΕΝΕΣΤΩΤΑΣ ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ ΑΟΡΙΣΤΟΣ
ἀγγέλλω
ἀγγέλλομαι
ἀγγελῶ
ἀγγελοῦμαι
ἤγγειλα
ἠγγειλάμην
αἴρω
αἴρομαι
ἀρῶ
ἀροῦμαι
ἦρα
ἠράμην
ἀμύνω
ἀμύνομαι
ἀμυνῶ
ἀμυνοῦμαι
ἤμυνα
ἠμυνάμην
βάλλω
βάλλομαι
βαλῶ
βαλοῦμαι
ἔβαλον (αόρ.β΄)
ἐβαλόμην (αόρ.β΄)
ἐγείρω ἐγερῶ ἤγειρα
καθαίρω
καθαίρομαι
καθαρῶ
καθαροῦμαι
ἐκάθηρα
ἐκαθηράμην
κλίνω κλινῶ ἔκλινα
κρίνω
κρίνομαι
κρινῶ
κρινοῦμαι
ἔκρινα
ἐκρινάμην

4. κτείνω κτενῶ ἔκτεινα
μαραίνω μαρανῶ ἐμάρανα
μένω μενῶ ἔμεινα
μιαίνω μιανῶ ἐμίανα
νέμω
νέμομαι
νεμῶ
νεμοῦμαι
ἔνειμα
ἐνειμάμην
ὀδύρομαι ὀδυροῦμαι ὠδυράμην
σημαίνω
σημαίνομαι
σημανῶ
σημανοῦμαι
ἐσήμηνα / ἐσήμανα
ἐσημηνάμην
σπείρω
σπείρομαι
σπερῶ
σπαρήσομαι (παθ. μέλλ.β΄)
ἔσπειρα
ἐσπειράμην
στέλλω
στέλλομαι
στελῶ
στελοῦμαι
ἔστειλα
ἐστειλάμην
σφάλλω
σφάλλομαι
σφαλῶ
σφαλοῦμαι
ἔσφηλα / (ἔσφαλα)
ἐσφάλην (παθ. αόρ. β΄)
τείνω
τείνομαι
τενῶ
τενοῦμαι
ἔτεινα
ἐτεινάμην
τέμνω
τέμνομαι
τεμῶ
τεμοῦμαι
ἔτεμον (αόρ.β΄)
ἐτεμόμην (αόρ.β΄)
ὑγιαίνω ὑγιανῶ ὑγίανα
φαίνω
φαίνομαι
φανῶ
φανοῦμαι
ἔφηνα
ἐφηνάμην
φθείρω φθερῶ ἔφθειρα
φθείρομαι φθεροῦμαι ἐφθάρην (παθ.αόρ.β΄)

5. ΣΤ. Πίνακες ενδεικτικού σχηματισμού του μέλλοντα και αόριστου των
ενρινόληκτωνκαι υγρόληκτωνρημάτων
ρ. νέμω
ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ
Ενεργητική φωνή
Οριστικ
ή
Υποτακ
τική
Ευκτική Προστακτι
κή
Απαρέμφατο Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
νεμῶ
νεμεῖς
- νεμοῖμι
νεμοῖς
- νεμεῖν νεμῶν
νεμοῦσα
νεμοῦν
Μέση φωνή
Οριστική Υποτακ
τική
Ευκτική Προστακ
τική
Απαρέμφατο Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
νεμοῦμαι
νεμῇ(-εῖ)
- νεμοίμην
νεμοῖο
- νεμεῖσθαι νεμούμενος
νεμουμένη
νεμούμενον
ΑΟΡΙΣΤΟΣ
Ενεργητική φωνή
Οριστική Υποτακ
τική
Ευκτική Προστακτι
κή
Απαρέμφατο Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
ἔνειμα
ἔνειμας
νείμω
νείμῃς
νείμαιμι
νείμαις/
νείμειας
-
νεῖμον
νεῖμαι νείμας
νείμασα
νεῖμαν
Μέση φωνή
Οριστική Υποτακτικ
ή
Ευκτική Προστακ
τική
Απαρέμφατ
ο
Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
ἐνειμάμην
ἐνείμω
νείμωμαι
νείμῃ
νειμαίμην
νείμαιο
-
νεῖμαι
Νείμασθαι νειμάμενος
νειμαμένη
νειμάμενον

6. ρ. κρίνω
ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ
Ενεργητική φωνή
Οριστική Υποτακ
τική
Ευκτική Προστα-
κτική
Απαρέμφατο Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
κρινῶ
κρινεῖς
- κρινοῖμι
κρινοῖς
- κρινεῖν κρινῶν
κρινοῦσα
κρινοῦν
Μέση φωνή
Οριστική Υποτακ
τική
Ευκτική Προστα-
Κτική
Απαρέμφατο Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
κρινοῦμαι
κρινῇ
- κρινοίμην
κρινοῖο
- κρινεῖσθαι κρινούμενος
κρινουμένη
κρινούμενον
ΑΟΡΙΣΤΟΣ
Ενεργητική φωνή
Οριστική Υποτακ
τική
Ευκτική Προστα-
Κτική
Απαρέμφατο Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
ἔκρινα
ἔκρινας
κρίνω
κρίνῃς
κρίναιμι
κρίναις
-
κρῖνον
κρῖναι κρίνας
κρίνασα
κρῖναν
Μέση φωνή
Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστα
κτική
Απαρέμφατο Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
ἐκρινάμην
ἐκρίνω
κρίνωμαι
κρίνῃ
κριναίμην
κρίναιο
-
κρῖναι
κρίνασθαι κρινάμενος
κριναμένη
κρινάμενον
ρ. αἴρω

7. ΜΕΛΛΟΝΤΑΣ
Ενεργητική φωνή
Οριστική Υποτακ
τική
Ευκτική Προστακτι
κή
Απαρέμφα
το
Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
ἀρῶ
ἀρεῖς
- ἀροῖμι
ἀροῖς
- ἀρεῖν ἀρῶν
ἀροῦσα
ἀροῦν
Μέση φωνή
Οριστική Υποτακ
τική
Ευκτική Προστακτι
κή
Απαρέμφα
το
Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
ἀροῦμαι
ἀρῇ (-εῖ)
- ἀροίμην
ἀροῖο
- ἀρεῖσθαι ἀρούμενος
ἀρουμένη
ἀρούμενον
ΑΟΡΙΣΤΟΣ
Ενεργητική φωνή
Οριστική Υποτακ
τική
Ευκτική Προστακτι
κή
Απαρέμφα
το
Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
ἤρα
ἤρας
ἄρω
ἄρῃς
ἄραιμι
ἄραις
-
ἆρον
ἆραι ἄρας
ἄρασα
ἆραν
Μέση φωνή
Οριστική Υποτακτι
κή
Ευκτική Προστακ
τική
Απαρέμφα
το
Μετοχή
α΄εν.
β΄εν.
ἠράμην
ἤρω
ἄρωμαι
ἄρῃ
ἀραίμην
ἄραιο
-
ἆραι
ἄρασθαι ἀράμενος
ἀραμένη
ἀράμενον

8. Β. Μέσος παρακείμενος και υπερσυντέλικος των ενρινόληκτων ρημάτων
Τα ενρινόληκτα ρήματα σχηματίζουν κι αυτά τον παρακείμενο και υπερσυντέλικο της μέσης φωνής
όπως τα φωνηεντόληκτα με τις καταλήξεις -μαι, -σαι, -ται κ.λπ. στον παρακείμενο και –μην –σο –
το κ.λπ. στον υπερσυντέλικο, όμως ο ρηματικός χαρακτήρας ν μπροστά από το μ των καταλήξεων:
 είτε αφομοιώνεται με αυτό, π.χ.: ρ. ὀξύνομαι, ὤξυν-μαι → ὤξυμμαι, ὠξύμμην,
 είτε τρέπεται σε -σ-, π.χ.: ρ. φαίνομαι, πέ-φαν-μαι → πέφασμαι, ἐπεφάσμην.
π.χ.:
ρ. ὀξύνομαι (θ. . ὀξῠν-), ρ. ὑφαίνομαι (θ. ὑφᾰ ν-)
Οριστική Προστακτική Απαρέμφατο Μετοχή
Παρακείμενος Υπερσυντέλικος
ὤξυμ-μαι
ὤξυν-σαι
ὤξυν-ται
ὠξύμ-μεθα
ὤξυν-θε
ὠξυμμένοι εἰσὶ
ὠξύμ-μην
ὤξυν-σο
ὤξυν-το
ὠξύμ-μεθα
ὤξυν-θε
ὠξυμμένοι ἦσαν
-
ὤξυν-σο
ὠξύν-θω
-
ὤξυν-θε
ὠξύν-θων
ὠξύν-θαι ὠξυμ-μένος
ὠξυμ-μένη
ὠξυμ-μένον
ὕφασ-μαι
ὕφαν-σαι
ὕφαν-ται
ὑφάσ-μεθα
ὕφαν-θε
ὑφασμένοι εἰσὶ
ὑφάσ-μην
ὕφαν-σο
ὕφαν-το
ὑφάσ-μεθα
ὕφαν-θε
ὑφασ-μένοι ἦσαν
-
ὕφαν-σο
ὑφάν-θω
-
ὕφαν -θε
ὑφάν-θων
ὑφάν-θαι ὑφασ-μένος
ὑφασ-μένη
ὑφασ-μένον
Παρατηρήσεις:
1.Τα ρήματα κλίνω, κρίνω και πλύνω σχηματίζουν το μέσο παρακείμενο και υπερσυντέλικο
με αποβολή του χαρακτήρα -ν-:
π.χ.: κλίνω (θ. κλιν-) → κέ-κλι-μαι, ἐ-κε-κλί-μην,
κρίνω (θ. κριν-) → κέ-κρι-μαι, ἐ-κε-κρί-μην,
πλύνω (θ. πλυν-) → πέ-πλυ-μαι, ἐ-πε-πλύ-μην.
2.Το ρήμα τείνω σχηματίζει το μέσο παρακείμενο και υπερσυντέλικο με αποβολή του
χαρακτήρα -ν- και τροπή του -ε- του θέματος σε -ᾰ-:
π.χ.: τείνω (θ. τεν-) → τέ-τα-μαι, ἐ-τε–τά-μην.
3.Όσα ενρινόληκτα ρήματα έχουν μονοσύλλαβο ρηματικό θέμα με φωνήεν -ε-, τρέπουν στο
μέσο παρακείμενο και υπερσυντέλικο το -ε- σε -ᾰ-:
π.χ.: σπείρω (θ. σπερ-) → ἔ -σπαρ-μαι, ἐ-σπάρ-μην,
στέλλω (θ. στελ-) → ἔ-σταλ-μαι, ἐ-στάλ-μην.