Downloaded 41 times
Захиргааны ерөнхий хуулийн танилцуулга сургалт
- 1. ЗАХИРГААНЫ ЕРӨНХИЙ ХУУЛИЙН ОЙЛГОЛТ УЛААНБААТАР 2016ОН /ХЯНАЛТТАЙ ХАРИУЦЛАГАТАЙ ЗАХИРГАА/ БАТЛАГДСАН ОГНОО-2015-06-19 ДАГАЖ МӨРДӨЖ ЭХЛЭХ ОГНОО-2016-07-01
- 2. БҮТЭЦ: • 5 ХЭСЭГ •11 БҮЛЭГ • 108 ЗҮЙЛ I. ЕРӨНХИЙ ҮНДЭСЛЭЛ /1-3/ II. ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭР /4-6/ III. ЗАХИРГААНЫ БУСАД ҮЙЛ АЖИЛЛАГАА /7-8/ IY. ЗАХИРГААНЫ АКТАД ГОМДОЛ ГАРГАХ, ТҮҮНИЙГ ШИЙДВЭРЛЭХ ЖУРАМ /9-10/ Y. БУСАД АСУУДАЛ /11/ 1. НИЙТЛЭГ ҮНДЭСЛЭЛ /§1-4/ 2. ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА /§5-10/ 3. ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭР ГАРГАХ АЖИЛЛАГАА /§11-36/ 4. ЗАХИРГААНЫ АКТ/§37-51/ 5. ЗАХИРГААНЫ ГЭРЭЭ /§52-58/ 6. ЗАХИРГААНЫ ХЭМ ХЭМЖЭЭНИЙ АКТ /§59-72/ 7. ТӨЛӨВЛӨЛТ /§73-81/ 8. ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭР ГҮЙЦЭТГЭЛ /§82-91/ 9. ГОМДОЛ ГАРГАХ ЖУРАМ /§92-99/ 10. ХОХИРОЛ БАРАГДУУЛАХ /§100-104/ 11. ХАРИУЦЛАГА /§105-108/ ЗАХИРГААНЫ ЕРӨНХИЙ ХУУЛЬ:
- 3. Захиргааны эрх зүйнхүрээнд захиргааны үйл ажиллагааны суурь харилцааг зохицуулна. . ХУУЛИЙН ҮЙЛЧЛЭХ ХҮРЭЭ /§3/ захиргаа иргэн Хуулийн этгээд
- 4. ХУУЛИЙН ЗОРИЛГО /§1/: байгуулах замаар иргэн, хуулийн этгээдтэй харилцах үйл ажиллагааны эрх зүйн суурь зохицуулалтыг бүрдүүлэхэд оршино. . Захиргааны байгууллага захиргааны акт захиргааны гэрээ Захиргааны хэм хэмжээний акт
- 5. 2-Р БҮЛЭГ. ЗАХИРГААНЫБАЙГУУЛЛАГА(§5): ТӨРИЙН ГҮЙЦЭТГЭХ ЭРХ МЭДЛИЙГ ХЭРЭГЖҮҮЛДЭГ ТӨВ, ОРОН НУТГИЙН БҮХ БАЙГУУЛЛАГА; ХУУЛЬ ТОГТООМЖ БИЕЛҮҮЛЖ ЗАХИРАМЖИЛСАН ШИЙДВЭР ГАРГАДАГ ЗАСГИЙН ГАЗРЫН БУС БИЕ ДААСАН АГЕНТЛАГ; ЗАХИРГААНЫ ЧИГ ҮҮРГИЙГ ХУУЛЬ БОЛОН НИЙТИЙН ЭРХ ЗҮЙН ГЭРЭЭНИЙ ҮНДСЭН ДЭЭР ШИЛЖҮҮЛЭН АВСАН ЭТГЭЭД; ҮЙЛЧИЛГЭЭГ НЬ НИЙТЭЭС ЗААВАЛ ХЭРЭГЛЭДЭГ ТӨРИЙН БА ХОЛИМОГ ӨМЧИЙН СУРГУУЛЬ, ЭМНЭЛЭГ, ХЭВЛЭЛ МЭДЭЭЛЭЛ, ХАРИЛЦАА ХОЛБОО, ТЭЭВЭР, ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ЗЭРЭГ БАЙГУУЛЛАГЫН ЗАХИРГАА; Нийтийн ашиг сонирхлыг илэрхийлсэн захирамжилсан шийдвэр гаргадаг нийтийн эрх зүйн этгээдийг захиргааны байгууллага гэж ойлгоно:
- 6. . НУТГИЙН ӨӨРӨӨУДИРДАХ БАЙГУУЛЛАГА БОЛОН ШИЙДВЭР, ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНД НЬ ЗАХИРГААНЫ ХЭРГИЙН ШҮҮХЭД ГОМДОЛ ГАРГАХААР ХУУЛЬД ТУСГАЙЛАН ЗААСАН БАЙГУУЛЛАГА. БИЕ ДААН ӨӨРИЙН НЭРИЙН ӨМНӨӨС ДАНГААР ШИЙДВЭР ГАРГАДАГ БҮРЭН ЭРХ НЬ ХУУЛИАР ОЛГОГДСОН АЛБАН ТУШААЛТАН. МОНГОЛ УЛСЫН ИХ ХУРАЛ, МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭЦ, БҮХ ШАТНЫ ШҮҮХ, ПРОКУРОРООС ХУУЛЬД ЗААСАН ЭРХ МЭДЭЛ БУЮУ ХУУЛЬ ТОГТООХ, ГЭМТ ХЭРЭГ, ЭРХ ЗҮЙН МАРГААН ХЯНАН ШИЙДВЭРЛЭХ ОНЦГОЙ БҮРЭН ЭРХИЙНХЭЭ ДАГУУ ГАРГАСАН ШИЙДВЭРЭЭС БУСАД ЗАХИРГААНЫ ЧИГ ҮҮРЭГ, ШИЙДВЭРТЭЙ НЬ ХОЛБОГДУУЛАН УГ БАЙГУУЛЛАГЫГ ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГАД ТООЦНО. НИЙТИЙН ЭРХ ЗҮЙН АСУУДЛААР БИЕ ДААН, ӨӨРИЙН НЭРИЙН ӨМНӨӨС ДАНГААР ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭР ГАРГАХ БҮРЭН ЭРХ ХУУЛИАР ТУСГАЙЛАН ОЛГОГДСОН АЛБАН ТУШААЛТНЫГ ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА ГЭНЭ.
- 7. 4-Р БҮЛЭГ. ЗАХИРГААНЫАКТ (§37) • . Захиргааны байгууллага тодорхой нэг тохиолдлыг зохицуулахаар нийтийн эрх зүйн хүрээнд гадагш чиглэсэн, эрх зүйн шууд үр дагавар бий болгосон амаар болон бичгээр гаргасан захирамжилсан шийдвэр болон үйл ажиллагааг ойлгоно.
- 8.
- 9. 52.1.ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГААС НИЙТИЙНЭРХ ЗҮЙН ХАРИЛЦААГ ҮҮСГЭЖ, ӨӨРЧИЛЖ, ЭСХҮЛ ДУУСГАВАР БОЛГОХООР ЗАХИРГААНЫ ГЭРЭЭГ ЭРХ ЗҮЙН ХЭМ ХЭМЖЭЭНД НИЙЦҮҮЛЭН БАЙГУУЛЖ БОЛНО. 52.2.ДАРААХ ХАРИЛЦААНД ЗАХИРГААНЫ ГЭРЭЭГ ХЭРЭГЛЭЖ БОЛНО: 52.2.1.ТӨРИЙН АЛБА, БОЛОВСРОЛ, ЭРҮҮЛ МЭНД, БАЙГАЛЬ ОРЧНЫГ ХАМГААЛАХ БОЛОН БУСАД ЗАХИРГААНЫ ЭРХ ЗҮЙН ХАРИЛЦААНД; 52.2.2.ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА ӨӨРИЙН ЗАРИМ ЧИГ ҮҮРЭГ, ЭРХ МЭДЛИЙГ БУСАД ЭТГЭЭДЭД ШИЛЖҮҮЛЭХ ХАРИЛЦААНД; 52.2.3.ДЭД БҮТЦИЙН БОЛОН НИЙГМИЙН СУУРЬ ҮЙЛЧИЛГЭЭГ БИЙ БОЛГОХ, ТОГТВОРТОЙ АШИГЛАХТАЙ ХОЛБОГДСОН ХАРИЛЦААНД; 52.2.4.КОНЦЕССЫН ХАРИЛЦААНД; 52.2.5.ХУУЛЬД ӨӨРӨӨР ЗААСАН БУСАД ХАРИЛЦААНД. ЗАХИРГААНЫ ГЭРЭЭ 52§
- 10. 1. ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭРГАРГАХ АЖИЛЛАГАА: ЗШГА ЭХЛЭХ (§22) Захиргааны өөрийн санаачлагаар: Оролцогч иргэн, хуулийн этгээдийн санаачлагаар: -хуульд заасан чиг үүргээ хэрэгжүүлэх, -дээд шатны захиргааны байгууллагын үүргийг биелүүлэх. –өргөдөл, гомдлыг үндэслэн
- 11. • . 3-р бүлэг.Захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагаанд оролцогч /13§/ 13.1. Захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагаанд оролцогч гэж захиргааны байгууллагад өргөдөл, хүсэлт гаргасан этгээд, захиргааны акт, захиргааны гэрээний эрх зүйн үйлчлэл шууд болон шууд бусаар чиглэсэн этгээд болон захиргааны байгууллагаас шийдвэр гаргах ажиллагаанд татан оролцуулсан этгээдийг ойлгоно. 13.2. Захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагааны улмаас эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь зөрчигдсөн этгээд захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагаанд гуравдагч этгээдээр оролцоно.
- 12. . • . 13.3. Захиргаанышийдвэр гаргах ажиллагааны улмаас эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь хөндөгдөж болзошгүй этгээдийг түүний хүсэлтээр, эсхүл захиргааны байгууллага өөрийн санаачилгаар, оролцогчийн зөвшөөрснөөр шийдвэр гаргах ажиллагаанд татан оролцуулна. 13.4. Захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагаанд хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн оролцох тохиолдолд дохио, зангаа, тусгай тэмдэгт ашиглан хэлмэрчийн тусламжтайгаар оролцоно. 14.1. Хуульд заасан эрх зүйн чадамжтай иргэн, хуулийн этгээд болон хуулиар эрх олгогдсон этгээд захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагаанд оролцох эрхтэй. 14.2.Оролцогчийг хуульд заасан эрх зүйн чадвар, чадамжтай байхыг шаардана.
- 13. ОРОЛЦОГЧИЙН ЭРХ /15.1/ . 15.1.1.захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагааны талаар хуульд заасан журмын дагуу мэдээлэл авах, холбогдох баримт бичгийг хуулбарлан авах; 15.1.2. тухайн захиргааны шийдвэрийг гаргах эрх бүхий албан тушаалтны талаар Мэдээллийн ил тод байдал ба мэдээлэл авах эрхийн тухай, Нийтийн албанд нийтийн болон хувийн ашиг сонирхлыг зохицуулах, ашиг сонирхлын зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу мэдээлэл авах; 15.1.3. өөрийн гаргаж өгсөн баримт бичгийн баталгаажсан хуулбар болон эх хувийг буцаан авах; 15.1.4. захиргааны шийдвэр гаргахаас өмнө оролцогч нотлох баримт гаргах, шаардлагатай баримт бичгийг бүрдүүлэн өгөх;
- 14. - • . 15.1.5. хэрэгжүүлэхийгхүссэн төсөл, үйл ажиллагаа, төлөвлөгөө, өргөдөл, хүсэлтийн талаар мэдээлэл авах; 15.1.6. хуульд заасан журмын дагуу захиргааны байгууллагын бүртгэл, архивын баримттай танилцах; 15.1.7. захиргааны байгууллагыг хуулиар хүлээсэн чиг үүргээ хэрэгжүүлэхийг шаардах; 15.1.8. хуульд заасан бусад эрх. 15.2. Энэ хуулийн 15.1-д заасан мэдээлэл авах эрх төр, байгууллага, хувь хүний нууцын тухай хууль тогтоомжоор хамгаалагдсан мэдээллээр хязгаарлагдана.
- 15. 1. ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭРГАРГАХ АЖИЛЛАГАА: §12 ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭР ГАРГАХ ЯВЦ
- 16. 25. НОТЛОХ БАРИМТЦУГЛУУЛАХ 25.1.1. ач холбогдол бүхий мэдээллийг цуглуулах 25.1.2. оролцогчийг сонсох, тайлбар гаргуулах 25.1.4. гэрч, гуравдагч этгээдээс тайлбар гаргуулах 25.1.5. баримт бичигтэй танилцах, хуулбарлах 25.1.6. шаардлагатай бол туршилт хийх 25.1.7. оролцогчийн хүсэлтээр шаардлагатай нотлох баримтыг гаргуулах авах 25.1.3. шинжээч оролцуулан дүгнэлт гаргуулах
- 17.
- 18. СОНСОХ АЖИЛЛАГААГ ЯВУУЛАХ (§27) •ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭР ГАРГАХДАА ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА ЭРХ, ХУУЛЬ ЁСНЫ АШИГ СОНИРХОЛ НЬ ХӨНДӨГДӨЖ БАЙГАА ЭТГЭЭДИЙГ ТОДОРХОЙЛНО. Сонсох ажиллагааны талаарх мэдэгдлийг эрх ашиг нь хөндөгдөж байгаа этгээдэд дараах байдлаар хүргүүлнэ.
- 19. . • . 27.4.Сонсох ажиллагааны хэлбэр 27.4.1. сонсгол зохион байгуулах 27.4.2. саналыг бичгээр авах 27.4.3. биечлэн уулзах 27.4.4. утсаар санал авах 27.4.5. Цахим хэлбэрээр санал авах 27.4.6. төлөөлөгчөөр дамжуулан санал авах 27.4.7. бусад 27.5. Сонсох ажиллагаа явуулах хугацаа нь оролцогчийн тайлбар, санал гаргах боломжийг хангасан байна. 27.6. Сонсох ажиллагааны явц, үр дүнгийн талаар тэмдэглэл хөтөлж, гарсан саналыг захиргааны шийдвэрт хэрхэн тусгасан талаар мэдээлэл бэлтгэж баримтжуулна.
- 20. 27.3. СОНСОХ АЖИЛЛАГААНЫТАЛААРХ МЭДЭГДЭЛД ДАРААХ МЭДЭЭЛЛИЙГ ТУСГАНА. . 27.3.1. - журам - он, сар, өдөр, цаг - байрлал, дараалал 27.3.3. захиргааны шийдвэр гаргах тухайн асуудлын талаарх мэдээлэл, үндэслэл 27.3.2. захиргааны шийдвэр гаргах эрх олгогдсон хууль, захиргааны хэм хэмжээний актын зүйл, заалт
- 21. . • . 28. Сонсох ажиллагааг хийхгүйбайх нөхцөл 28.1.1. нийтийн ашиг сонирхолд сөргөөр нөлөөлөхөөр бол 28.1.2. гарцаагүй байдлын улмаас, эсхүл нийтийн ашиг сонирхлын үүднээс хойшлуулшгүй ажиллагаа явуулах шаардлагатай бол 28.1.3. иргэн, хуулийн этгээдийн өргөдөл, гомдлыг ханган шийдвэрлэж байгаа тохиолдолд 28.1.4.захиргааны шийдвэрийг техник хэрэгслийн тусламжтайгаар гаргаж байгаа бол; 28.1.5.захиргааны шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж байгаа бол; 28.1.6.төр, байгууллага, хувь хүний нууцын тухай хууль тогтоомжоор хамгаалагдсан бусдад дамжуулах боломжгүй мэдээлэлд хамаарах бол.
- 22. 29. ЗАХИРГААНЫ ШИЙДВЭРИЙНХУВИЙН ХЭРЭГ, ХЯНАЛТЫН ДАГАЛДАХ ХУУДАС 29.1. Захиргааны байгууллагаас захиргааны шийдвэрийн хувийн хэргийг хөтлөх бөгөөд үүнд: шийдвэр гаргах үйл үе шат ажиллагааны үндэслэл оролцогчийн холбогдох санал баримт сонсох уулзалт ажиллагаа хуралдааны шийдэл тэмдэглэл хүргүүлсэн, мэдэгдсэн баримтыг бүрдүүлж АРХИВТ ХАДГАЛНА.
- 23. . ЭЦЭГ /ЭХ/-ИЙН НЭР ӨӨРИЙННЭР АЛБАН ТУШААЛ ОРОЛЦОО ГҮЙЦЭТГЭЛИЙГ ДЭЛГЭРЭНГҮЙ ТЭМДЭГЛЭНЭ. 29.2. Захиргааны шийдвэр бүрт хяналтын дагалдах хуудас хавсаргах ба шийдвэр боловсруулахад оролцсон албан хаагч бүрийн 29.3. Энэ хуулийн 29.2- т заасан дагалдах хуудсыг албан хаагчид шагнал олгох үр дүнгийн урамшуулал тооцох сахилгын шийтгэл хүлээлгэх хөдөлмөрийн харилцааг дуусгавар болгоход харгалзана.
- 24. 30. НУУЦЫГ ХАДГАЛАХ 31.ЗӨВЛӨГӨӨ, МЭДЭЭЛЭЛ ӨГӨХ 30.1. Оролцогч төр, байгууллага болон хувь хүний нууцыг задруулахгүй байхыг захиргааны байгууллагаас шаардах эрхтэй. 30.2. Захиргааны байгууллага энэ хуулийн 30.1-д заасан нууцыг задруулахгүй байх үүрэгтэй бөгөөд задруулсан тохиолдолд холбогдох хуульд заасан хариуцлага хүлээнэ. 31.1. Захиргааны байгууллага захиргааны шийдвэр гаргахтай холбоотой мэдээлэл өгөх үүрэгтэй. 31.2. Оролцогчоос гаргасан хүсэлт, тайлбар, мэдээлэл зэрэг нь захиргааны шийдвэр гаргах ажиллагааны явцад бүрэн бус, эсхүл буруу бичигдсэн байвал захиргааны байгууллага оролцогчид холбогдох зөвлөгөө өгөх үүрэгтэй.
- 25. 32. ОРОЛЦОГЧ БАРИМТБИЧИГТЭЙ ТАНИЛЦАХ ЭРХ Захиргааны байгууллага 32.1 өөрийн шийдвэрийн хүчин төгөлдөр байдлыг урьдчилан мэдэгдэх тухайн шийдвэртэй холбоотой оролцогчийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хамгаалахад шаардлагатай баримт бичигтэй оролцогч, түүний төлөөлөгчид танилцах боломж олгоно. 32.3. Баримт бичигтэй танилцах үйл ажиллагааг тухайн захиргааны шийдвэр гаргасан байгууллага хариуцна.
- 26. ТӨЛӨВЛӨЛТ §73-81 1. төлөвлөгөөболовсруулах 2. сонсох ажиллагааг явуулах 3. саналыг хянан үзэж батлах Нийлбэр цогц ойлголтыг төлөвлөлт гэж ойлгоно. Үүнд дараах асуудлууд хамаарна: нисэх онгоцны буудал, дагалдах байгууламж, зам барих буудал барих, өөрчлөх, засварлах, нүүлгэн шилжүүлэх төмөр зам, төмөр замын өртөө, буудал барих
- 27. усны барилга байгууламж,усан цахилгаан станц барих хог, хаягдлын цэгийг байгуулах, өөрчлөх, нүүлгэх ТӨЛӨВЛӨЛТ §73-81 олон улсын, улсын, орон нутгийн чанартай авто зам барих, засварлах;
- 28. хот байгуулалт болонгазар зохион байгуулалт хийх зам, талбай, гудамж, усан сан зэрэг нийтийн эзэмшлийн байгууламж, цогцолборыг байгуулах, өөрчлөх, нүүлгэх, буулгах ТӨЛӨВЛӨЛТ §73-81 хуульд өөрөөр заасан нийтийн ашиг сонирхлыг хөндөх бусад асуудал зэрэгт төлөвлөлт хийгдэнэ.
- 29. • Төлөвлөгөө боловсруулах •Төлөвлөгөөнд сонсох ажиллагаа явуулах • Төлөвлөгөөнд эсрэг санал гаргах • Хэлэлцүүлэг • Төлөвлөгөөг батлах • Төлөвлөгөөг өөрчлөх • Төлөвлөгөөг баталсан захиргааны актыг хүчингүй болгох ТӨЛӨВЛӨГӨӨ НЬ дараах үе шаттай Нийтийн ашиг сонирхлыг хангахын тулд, эсхүл гуравдагч этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхолд нөлөөлж болохуйц сөрөг нөлөөг арилгах арга хэмжээг захиргаа авах үүрэгтэй.
- 30. ТӨЛӨВЛӨГӨӨНД ЭСРЭГ САНАЛГАРГАХ /§75/ • ТӨЛӨВЛӨГӨӨНИЙ УЛМААС ЭРХ, ХУУЛЬ ЁСНЫ АШИГ СОНИРХОЛ НЬ ХӨНДӨГДӨЖ БАЙГАА ЭТГЭЭД, /ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ТАНИЛЦУУЛСНААС ХОЙШ 30 ХОНОГИЙН ДОТОР ЧИГ ҮҮРГИЙН ДАГУУ САНАЛ ӨГӨХ ҮҮРЭГТЭЙ/ ГЭЖ ЗААСАН ХУГАЦАА ДУУССАНААС ХОЙШ, ЭСХҮЛ АЛБАН ЁСООР МЭДЭГДСЭНЭЭС ХОЙШ 30 ХОНОГИЙН ДОТОР ТӨЛӨВЛӨГӨӨНИЙ ТАЛААР ЭСРЭГ САНАЛ БАЙВАЛ ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ БОЛОВСРУУЛЖ БАЙГАА ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГАД УГ САНАЛАА ГАРГАХ ЭРХТЭЙ. Эсрэг саналыг төлөвлөгөөнд тусгаагүй тохиолдолд төлөвлөгөөг боловсруулж байгаа захиргааны байгууллага тайлбарлах үүрэгтэй.
- 31. Төлөвлөгөөнд эсрэгсанал ирсэн тохиолдолд захиргаа санал өгсөн болон эсрэг санал гаргасан бүх оролцогчидыг оролцуулан хэлэлцүүлэг зохион байгуулах хэлэлцүүлгийг урьдчилан мэдэгдэх эсрэг саналыг төлөвлөгөөг батлах захиргааны байгууллагад хүргүүлэх ТӨЛӨВЛӨЛТ: ХЭЛЭЛЦҮҮЛЭГ ЗОХИОН БАЙГУУЛАХ /§76/
- 32. ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ БАТЛАХ, ТӨЛӨВЛӨГӨӨГӨӨРЧЛӨХ /§78,80/ • ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ БАТЛАХ ЗАХИРГААНЫ АКТАД ЭНЭ ХУУЛИЙН ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГТ ЗААСАН ЗАХИРГААНЫ АКТЫН ЗОХИЦУУЛАЛТ НЭГЭН АДИЛ ҮЙЛЧИЛНЭ. • Төлөвлөгөөг эцэслэн батлахаас өмнө өөрчлөлт оруулбал сонсох ажиллагааг дахин явуулна. • Нийтийн болон бусдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчихгүйгээр өөрчлөлт оруулах тохиолдолд сонсох ажиллагаа дахин явуулахыг шаардахгүй.
- 33. • ХЭРЭГЖҮҮЛЭХ ҮҮРЭГБҮХИЙ ЗАХИРГААНЫ БАЙГУУЛЛАГА АЛБАН ЁСООР ХҮСЭЛТ ГАРГАСАН БОЛ ШИЙДВЭР ГАРГАХ ЗАХИРГАА ХҮЧИНГҮЙ БОЛГОХ • ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ХЭРЭГЖҮҮЛСНЭЭР НИЙТИЙН АШИГ СОНИРХЛЫГ НОЦТОЙ ХОХИРООХ ТОХИОЛДОЛД ХҮЧИНГҮЙ БОЛГОХ • БАТЛАГДСАНААС ХОЙШ 5 ЖИЛИЙН ДОТОР ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ХЭРЭГЖҮҮЛЖ ЭХЛЭЭГҮЙ БОЛ ХҮЧИНГҮЙ БОЛГОХ • ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ХҮЧИНГҮЙ БОЛГОСОН ТОХИОЛДОЛД ТӨЛӨВЛӨЛТ: ТӨЛӨВЛӨГӨӨГ ХҮЧИНГҮЙ БОЛГОХ/§81/ Төлөвлөгөөг хүчингүй болгосон тохиолдолд төлөвлөлтийг хэрэгжүүлэх үүрэг бүхий захиргааны байгууллага төлөвлөгөө батлахын өмнө байсан нөхцөл байдлыг сэргээх үүрэгтэй.
- 34. ЗАХИРГААНЫ ЕРӨНХИЙ ХУУЛИЙН АЧХОЛБОГДОЛ ХУУЛИЙН ДОР АМЬДАРНА (ХУУЛИЙН ХЭРЭГЖИЛТ) ИРГЭНД ЭЭЛТЭЙ ЗАХИРГАА (ИРГЭДИЙН ОРОЛЦООГ ХАНГАХ, СОНСОХ, МЭДЭГДЭХ) ЗАХИРГААНЫ СУУРЬ ХУУЛЬ (250 ГАРУЙ ТӨРӨЛЖСӨН ХУУЛИЙН) ЗАХИРГАА ХАРИУЦЛАГАТАЙ БОЛНО
- 35.
Editor's Notes
- #3 ИХ: 498.5.Энэ хуулийн 498.1, 498.2, 498.4-т заасан этгээд өөрийн шууд санаатай буюу илтэд болгоомжгүй үйлдлээр гэм хор учруулсан бол гэм хорыг арилгасан байгууллага өөрт учирсан хохирлыг тухайн гэм буруутай этгээдээс шаардаж гаргуулах эрхтэй.
- #5 Тайлбар: Улс төрийн шийдвэр гаргах ажиллагаа гэж улс төрийн байгууллага, албан тушаалтны хуульд заасан бүрэн эрхэд шалгуургүйгээр заасан, эсхүл шүүхийн журмаар шалган тогтоох боломжгүй шийдвэр гаргах ажиллагааг ойлгоно. Улс төрийн албан тушаалтан, байгууллага дангаараа шийдвэр гаргасныг улс төрийн шийдвэр гаргах ажиллагаанд хамааруулах үндэслэл болохгүй.
- #11 Чиг үүргээ хэрэгжүүлэх Тодорхой тохиолдол, нөхцөл үүссэн байх Өргөдөл, гомдол ирсэн байх Харилцан туслах {захиргааны байгууллага}
- #12 Хуульд үндэслэх: Захиргаанаас хуулийг зөрчсөн ямарваа нэг үйлдэл хийхийг хориглоно. Захиргаанаас хуульгүйгээр дур мэдэн аливаа үйлдэл хийхийг хориглоно. Захиргаа эрх хэмжээний хүрээнд үйлдэл хийхдээ Үндсэн хууль /ҮХ/-ийн оршилд заасан эрхэм зорилго, ҮХ-ийн 1.2-т заасан үндсэн зарчим, холбогдох бусад ҮХ-ийн заалтад нийцүүлэх Шуурхай, тасралтгүй байх: Цаг зуурын буюу хүний хувийн байдлаас үл шалтгаалж захиргааны байгууллагын үйл ажиллагаа тасралтгүй явагдах ёстой. Хуульд заасан нууцад хамаарахаас бусад үйл ажиллагаанд ил тод, нээлттэй байх: Мэдээллийн ил тод байдал, мэдээлэл авах эрхийн тухай хуулийг хэрэгжүүлэх Хувийн, төрийн болон байгууллагын нууцад хамаарахаас бусад өөрт /хувь хүн, хуулийн этгээд/ хамаарах асуудлаар захиргаанаас мэдээлэл хүсэх, захиргаа шуурхай, бодитой, бүрэн мэдээлэл оролцогчдод өгөх үүрэг хүлээх. Үр нөлөөтэй байх: Зорилгод хүрэх зардал, үйл ажиллагааны ачаалал болон эдийн засгийн үр өгөөжийг тооцож үзсэний үндсэн дээр хамгийн оновчтой хувилбарыг сонгох. Бусадтай уялдаа холбоотой ажиллах зохицуулалтыг хангах Зорилгодоо нийцсэн, бодит нөхцөлд тохирсон ...байх: Шийдвэр гаргах зорилго нь: Захиргааны байгууллагаас гаргах зайлшгүй шаардлага, хэрэгцээтэй байх, Зорилго нь тухайн захиргааны чиг үүрэгтэй нийцсэн байх, Уг зорилгод хүрэхийн тулд боломжит хувилбаруудаас хамгийн оновчтой буюу өөр арга хэрэгслээр хүрэх боломжгүй байх, Захиргаа нь хууль ёсны зорилгын үүднээс иргэний эрхэд халдах бол үүнийгээ хэтрүүлэхгүй байх. /Proportionality/ Бусдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндсөн захиргааны шийдвэр гаргах тохиолдолд тэдгээрт урьдчилан мэдэгдэх, оролцоог нь хангах: Энэ хуулийн үйлчлэл захиргаанаас гадагш чиглэсэн шийдвэрт хамаарах тул хэрэв гаргах гэж буй шийдвэр нь ямар нэг этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөх бол энэ тухайд заавал уг этгээдэд урьдчилан мэдэгдэх, тэднийг сонсон, тэдний оролцоотойгоор асуудлыг шийдвэрлэх ёстой болно. Ашиг сонирхлын зөрчилтэй захиргааны үйл ажиллагаанаас татгалзан гарах, татгалзан гаргах боломжийг хангах: Хэрэв ашиг сонирхлын ямарваа нэг зөрчилтэй гэж хардаж байгаа буюу, гуравдагч этгээдээс хардах тийм үндэслэл байгаа бол /хамаатан, найз, анги гэх мэт/ уг албан тушаалтан өөрөө татгалзах, эс бөгөөс оролцогч этгээдийг татгалзан гаргах боломжийг олгох юм. Хууль ёсны итгэлийг хамгаалах: Хэрэв Захиргаа харилцаанд оролцогчдод ямар нэг байдлаар найдвар төрүүлсэн шийдэл гаргахаар урьдаас амласан, тохирсон, хэлсэн бол түүнийгээ хамгаалах ёстой. Захиргааны төрүүлсэн найдвар, итгэл нь тухайн эрх зүйн үйлчлэл чиглэсэн этгээдийн тухайд бодитой үр дагавар үүсгэдэг учир хамгаалах нь эрх зүйт төрийн үндсэн зарчим гэж тооцдог. Гэвч материаллаг буюу мөнгөн дүнгээр илэрхийлэгдэх эрх зүйн үр дагавар үүссэн тохиолдолд л энэ зарчим үйлчилнэ. Мөн хуульд нийцээгүй, бусад этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол, нийтийн ашиг сонирхолд харш, захиргааны актаар олгосон эрхийг хэрэгжүүлээгүй, захиргааны акт гаргуулахдаа хууран мэхлэх, айлган сүрдүүлэх, авлига өгөх буюу бусад хууль бус аргыг хэрэглэсэн, нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн зан суртахууны хэм хэмжээнд харшилсан бол энэ зарчим үйлчлэхгүй. Иргэн, хуулийн этгээдэд эерэг үр дагавар үүсэхээр байсан ч уг харилцаа дууссан бол итгэл хамгаалах зарчим үйлчлэхгүй.
- #13 Хуульд үндэслэх: Захиргаанаас хуулийг зөрчсөн ямарваа нэг үйлдэл хийхийг хориглоно. Захиргаанаас хуульгүйгээр дур мэдэн аливаа үйлдэл хийхийг хориглоно. Захиргаа эрх хэмжээний хүрээнд үйлдэл хийхдээ Үндсэн хууль /ҮХ/-ийн оршилд заасан эрхэм зорилго, ҮХ-ийн 1.2-т заасан үндсэн зарчим, холбогдох бусад ҮХ-ийн заалтад нийцүүлэх Шуурхай, тасралтгүй байх: Цаг зуурын буюу хүний хувийн байдлаас үл шалтгаалж захиргааны байгууллагын үйл ажиллагаа тасралтгүй явагдах ёстой. Хуульд заасан нууцад хамаарахаас бусад үйл ажиллагаанд ил тод, нээлттэй байх: Мэдээллийн ил тод байдал, мэдээлэл авах эрхийн тухай хуулийг хэрэгжүүлэх Хувийн, төрийн болон байгууллагын нууцад хамаарахаас бусад өөрт /хувь хүн, хуулийн этгээд/ хамаарах асуудлаар захиргаанаас мэдээлэл хүсэх, захиргаа шуурхай, бодитой, бүрэн мэдээлэл оролцогчдод өгөх үүрэг хүлээх. Үр нөлөөтэй байх: Зорилгод хүрэх зардал, үйл ажиллагааны ачаалал болон эдийн засгийн үр өгөөжийг тооцож үзсэний үндсэн дээр хамгийн оновчтой хувилбарыг сонгох. Бусадтай уялдаа холбоотой ажиллах зохицуулалтыг хангах Зорилгодоо нийцсэн, бодит нөхцөлд тохирсон ...байх: Шийдвэр гаргах зорилго нь: Захиргааны байгууллагаас гаргах зайлшгүй шаардлага, хэрэгцээтэй байх, Зорилго нь тухайн захиргааны чиг үүрэгтэй нийцсэн байх, Уг зорилгод хүрэхийн тулд боломжит хувилбаруудаас хамгийн оновчтой буюу өөр арга хэрэгслээр хүрэх боломжгүй байх, Захиргаа нь хууль ёсны зорилгын үүднээс иргэний эрхэд халдах бол үүнийгээ хэтрүүлэхгүй байх. /Proportionality/ Бусдын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндсөн захиргааны шийдвэр гаргах тохиолдолд тэдгээрт урьдчилан мэдэгдэх, оролцоог нь хангах: Энэ хуулийн үйлчлэл захиргаанаас гадагш чиглэсэн шийдвэрт хамаарах тул хэрэв гаргах гэж буй шийдвэр нь ямар нэг этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөх бол энэ тухайд заавал уг этгээдэд урьдчилан мэдэгдэх, тэднийг сонсон, тэдний оролцоотойгоор асуудлыг шийдвэрлэх ёстой болно. Ашиг сонирхлын зөрчилтэй захиргааны үйл ажиллагаанаас татгалзан гарах, татгалзан гаргах боломжийг хангах: Хэрэв ашиг сонирхлын ямарваа нэг зөрчилтэй гэж хардаж байгаа буюу, гуравдагч этгээдээс хардах тийм үндэслэл байгаа бол /хамаатан, найз, анги гэх мэт/ уг албан тушаалтан өөрөө татгалзах, эс бөгөөс оролцогч этгээдийг татгалзан гаргах боломжийг олгох юм. Хууль ёсны итгэлийг хамгаалах: Хэрэв Захиргаа харилцаанд оролцогчдод ямар нэг байдлаар найдвар төрүүлсэн шийдэл гаргахаар урьдаас амласан, тохирсон, хэлсэн бол түүнийгээ хамгаалах ёстой. Захиргааны төрүүлсэн найдвар, итгэл нь тухайн эрх зүйн үйлчлэл чиглэсэн этгээдийн тухайд бодитой үр дагавар үүсгэдэг учир хамгаалах нь эрх зүйт төрийн үндсэн зарчим гэж тооцдог. Гэвч материаллаг буюу мөнгөн дүнгээр илэрхийлэгдэх эрх зүйн үр дагавар үүссэн тохиолдолд л энэ зарчим үйлчилнэ. Мөн хуульд нийцээгүй, бусад этгээдийн эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол, нийтийн ашиг сонирхолд харш, захиргааны актаар олгосон эрхийг хэрэгжүүлээгүй, захиргааны акт гаргуулахдаа хууран мэхлэх, айлган сүрдүүлэх, авлига өгөх буюу бусад хууль бус аргыг хэрэглэсэн, нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн зан суртахууны хэм хэмжээнд харшилсан бол энэ зарчим үйлчлэхгүй. Иргэн, хуулийн этгээдэд эерэг үр дагавар үүсэхээр байсан ч уг харилцаа дууссан бол итгэл хамгаалах зарчим үйлчлэхгүй.
- #35 Захиргааны байгууллагын дур зоргоороо авирлах явдлыг таслан зогсоож, нэг журманд оруулж өгч байгаагаараа онцлогтой.