2. Бодит баримт
 Äýëõèéí õ¿í àìûí 23 % íü äýëõèéí íèéò áàÿëãèéí 85 %-
èéã ýçýìøèæ áàéíà. Äýëõèéí õ¿í àìûí 20 % íü õàìãèéí
áàãà îðëîãîòîé 20%-èàñàà 70 äàõèí èõ îðëîãîòîé áàéíà.
“Õ¿ì¿¿í òºðºëõòºí íýãýí ãàðàã äýýð àìüäàð÷ áóé àòëàà
áàÿ÷óóäûí åðòºíö, áîð÷óóäûí åðòºíö ãýæ õóâààãäñàí
íü ãàéõàëòàé”

3. Бодит баримт
 ªëñãºëºí, ºâ÷ëºë, áè÷èã ¿ñýã ¿ë ìýäýõ ÿâäàë, ÿäóóñûí
õîðîîëîë, àæèëã¿éäýë, òýãø áóñ áàéäàë ÿëãàâàðëàë
 Õºãæèæ áàéãàà áîëîí õºãæñºí îðíóóäûí õàðèëöàí
õàìààðàë íåôòèéí øîê, ºðèéí õÿìðàë, öàã àãààðûí
äóëààðàë, ãîö õàëäâàðò ºâ÷èí, àëàí õÿäëàãà çýðãýýð
óëàì õ¿÷òýé áîëæ áàéãàà íü äàðàìòûã íýìæ áàéíà

4.  Ãýðýëò èðýýä¿éä õ¿ðãýäýã íèéãìèéí èíæåíåð÷ëýëèéí
áàãàæ çýìñýã
 ÄÍÁ-èé áàéíãûí ºñºëòºä õ¿ðýõ ÷àäâàð
 ¯íýìëýõ¿é ÿäóóðàë, òýãø áóñ áàéäàë, ýðõ ÷ºëºº, ººðèé㺺
õ¿íäëýõ çýðãèéã áàãòààñàí àìüäðàëûí ÷àíàðûí
¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí àõèö
 Àëèâàà ñèñòåìèéí õýìæýýñýý íýìýõ ¿çýãäýë
 Ýäèéí çàñãèéí õºãæèë = ýäèéí çàñãèéí ºñºëò + ººð÷ëºëò
 Á¿õ íèéãìèéí ñèñòåìèéí óðàãø ÷èãëýñýí õºäºë㺺í

5.  Õ¿í àìûí àìüäðàëûí ÷àíàðò ãàð÷ áàéãàà àõèö,
òåõíèêèéí äýâøèë, á¿õ èíñòèòóöûí áîëîâñðîíãóé áîëîõ
¿éë ÿâö
 Èðýýä¿é ¿åèéí ñàéí ñàéõàí àæ áàéäëûã
ìóóòãàõã¿éãýýð ºíºº ¿åèéíõíèé àìüäðàëûí ò¿âøíèéã
äýýøë¿¿ëýõ
 Õ¿íèé õºãæèëä ¿ç¿¿ëýõ ýåðýã íºëºº
 Îðëîãî, ¿éëäâýðëýëèéí ºñºëòèéí çýðýãöýý íèéãýì,
íèéãìèéí áàéãóóëàë, óäèðäëàãûí á¿òýö ìºí íèéãìèéí
óõàìñàð, çàí çàíøèë, àìüäðàëûí õýâøèëд ãàðñàí
ÿçãóó𠺺ð÷ëºëò

6.  Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã ¿íýìëýõ¿é ÿäóóðëûã óñòãàж,
ýäèéí çàñãèéã øèíý÷ëýõ èíñòèòóöèйн болон íèéãýì,
ýäèéí çàñãèéí ìåõàíèçìóóäûã ñóäëàна.

7.  Хºãæèæ áóé îðíóóäûí àìüäðàëûí ò¿âøèí ºíäºð
õºãæèëòýé îðíóóäûíõààñ ÿìàð ÿëãààòàé áîëîõûã
òîäîðõîéлîõ
 Хºãæñºí îðíóóäàä боëæ áуй ¿éë ÿâäàë õºãæèæ áóé
îðíóóäàä ñàéí, ìóó ÿìàð íºëººòýé áîëîõûã òîäðóóëàí
ñóäëàõ
 ßíç á¿ðèéí ¿çýë áàðèìòëàë, ó÷èð øàëòãààíòàé ýäèéí
çàñãèéí íàðèéí òºâºãòýé àñóóäëóóäûã øèéäâýðëýõýä
øààðäëàãàòàé øèíý ñàíàà, øèíý õàíäëàãûã áèé áîëãîõ

9.  Õ¿í àì áà ãàçàð íóòãèéí õýìæýý
 Õýë, øàøèí
 Áóñäûí êîëîíè îðîí áàéñàí ãàøóóí ò¿¿õ
 Áîëîâñðîëûí ò¿âøèí
 Áàéãàëèéí íººöèéí õýìæýý
 Àæ ¿éëäâýðèéí õýâ ìàÿã
 Çàñàãëàëûí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðýã, àðä÷èëëûí ò¿âøèí
 Îëîí óëñûí óëñ òºð, ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíààñ
õàìààðàõ

11. 1. Àìüæèðãààíû ò¿âøèí äîðîé
2. Á¿òýýìæèéí ò¿âøèí äîîãóóð
3. Õ¿í àìûí õóðäàöòàé ºñºëò, õ¿í àì ç¿éí äàðàìò
4. Àæèëã¿éäýë, äóòóó àæèë ýðõëýëò èõòýé
5. պ人 àæ àõóé, ò¿¿õèé ýäèéí ýêñïîðòîîñ õàìààðàõ
õàìààðàë ºíäºð
6. Òºãñ áóñ çàõ çýýë, òºãñ áóñ ìýäýýëýë
7. Îëîí óëñûí òýãø áóñ õàðèëöàà

12. 1. Бага орлоготой
2. Дунд орлоготой
3. Шинээр аж үйлдвэржсэн
4. Нефть экспортлогч

13. Мөн дараах үзүүлэлтээр ХБО-ыг эрэмбэлнэ:
 Õ¿íèé Õºãæëèéí Èíäåêñ
 Íýýëòòýé Áàéäëûí Èíäåêñ
 ªðñºëäºõ ×àäâàðûí ¯ç¿¿ëýëò
 Тэнцвэрт Хөгжлийн Үзүүлэлт
 Àìüäðàëûí Áèåò Чàíàðûí Үç¿¿ëýëò

14. 1. ¯íäñýí õýðýãöýýãýý õàíãàõ ÷àäâàð.
Хîîë õ¿íñ, îðîí áàéð, ýð¿¿ë ìýíä, àþóëã¿é áàéäàë.
Ýäãýýðèéí àëü íýã áàéõã¿é ýñâýë íîöòîé äóòàãäâàë
“õºãæëèéí ¿íýìëýõ¿é äîðîéòîë” ãýíý. Ýäèéí çàñãèéí
áàéíãûí, òîãòâîðòîé ºñºëòã¿éãýýð ¿¿íèéã äàâàí òóóëàõ
áîëîîìæã¿é. Ýíý áîë óðàãø ÿâàõûí òóëä çààâàë
á¿ðä¿¿ëýõ íºõöºë.

15. 2. ªºðèé㺺 õ¿íäëýõ áóþó áèå õ¿í áàéõ.
Бóñäàä õýðýãòýéãýý ìýäðýõ, ººðèé㺺 äîðä ¿çýõã¿é
áàéõ, ººðèé㺺 øóíàë õ¿ñýë, õóâèéí ÿâöóó àøèã
ñîíèðõëûíõîî áîîë áèø ãýæ ¿çýõ ÷àäâàð. Íýð òºð, ¿íýí÷
øóäàðãà ÷àíàð, ãàäààä áà äîòîîä ìýäðýìæ, ñýòãýë
õàíãàëóóí áàéäàë

16. 3. Äàðëàëààñ àíãèä ýðõ ÷ºëºº, ñîíãîõ ýðõ.
Ýðõ ÷ºëºº ãýäýã áîë õ¿ðýýëýí áóé ìàòåðèàëëàã áîëîí
íèéãìèéí íºõöëèéí äàðàìòëàã÷ íºëººëëèéã ñºðºõ ÷àäâàð
þì. Бàéãàëèéí ãàìøèã, áóñàä õ¿ì¿¿ñèéí íºëºº, íèéãìèéí
èíñòèòóò, ÿäóóðàë, äîãìàòèê ¿çýë ñóðòàë гэх мэт.

18.  1950-60-аад онд шинээр тусгаар тогтносон улсууд
хөгжсөн орнуудын туршлагыг авч хэрэглэсэн
 Өсөлтийн үе шатны онол
 Гэвч үр дүнгээ өгөөгүй?
 Юунаас болов?

19.  Хөгжиж буй орнуудын өнөөгийн байдал, хөгжсөн
орнуудын хөгжлийн эхэн үеийн байдал их ялгаатай
байсныг тооцоогүй.
 Ямар ялгаа байсан бэ?

20.  Биет ба хүмүүн капиталын ялгаа
 ÄÍÁ-íèé õýìæýý, äýëõèéí ò¿âøèíòýé õàðüöóóëñàí íýã
õ¿íä íîãäîõ îðëîãî
 Óóð àìüñãàëûí íºõöºë
 Õ¿í àìûí òîî, òàðõàö, ºñºëòèéí õóðä

21.  Ãàäààä ðóó øèëæèõ õºäºë㺺í
 Ãàäààä õóäàëäààíààñ îëîõ îðëîãî áà ýäèéí çàñãèéí
ºñºëò
 Õºãæëèéí çîðèëãîîð ñóóðü áîëîí õýðýãëýýíèé øèíæëýõ
óõààíû ñóäàëãàà õýðýãæ¿¿ëýõ áîëîìæ
 Óëñ òºðèéí èíñòèòóöóóäûí òîãòâîðòîé, óÿí õàòàí
áàéäàë

23. 1. Ростоугийн үе шатны онол
Аливаа эдийн засгийн хөгжил дараах 5 шатыг
дамжина:
 Уламжлалт нийгэм
 Урьдчилсан нөхцлүүд боловсрох үе
 Өөрийгөө дэмжсэн үсрэлтэд орох үе
 Технологийн хөгжил оргилдоо хүрэх үе
 Нийтийн хэрэглээний үе

24. 2. Харрод-Домарын шатлалын онол
k
s
Y
Y =∆
Эдийн засаг хурдтай өсөхийн тулд
хуримтлал, хөрөнгө оруулалтыг
нэмэгдүүлэх хэрэгтэй.

25. 3. Бүтцийн өөрчлөлтийн загвар
Сул хөгжсөн эдийн засаг хоёр сектороос
тогтоно:
 Натурал хөдөө аж ахуй
 Орчин үеийн сектор

26. 3. Бүтцийн өөрчлөлтийн загвар
Эдийн засаг өсөхийн тулд хөдөөнөөс хот руу
ажиллах хүчний шилжилт явагдах ёстой. Үүний
тулд хотын цалин хөдөөнөөс дор хаяж 30%
илүү байх хэрэгтэй

27. 4. Гадны эрхшээлийн эсрэг онолууд
 Эрхшээлийн шинэ колоничлолын загварууд
 Хөгжлийн тухай буруу номлол
 Хөгжлийн хоёрдмол онол

28. 5. Шинэ сонгодог өсөлтийн онолууд
 Хºãæèæ áóé îðíóóäûí àâèëãàë, ¿ð àøèãã¿é
áàéäàë,ýäèéí çàñãèéí õàíãàëòã¿é óðàìøèë äîðîé
õºãæèëä õ¿ðãýæ áàéнà.

29. 5. Шинэ сонгодог өсөлтийн онолууд
 Зàõ çýýë ¿ð àøèãòàé, òºðèéí àëèâàà оролцоо
á¿òýýìæèéг бууруулж áàéíà
 Тºðийн бүтэлгүйтэл, òºðèéí àæèëòíóóäûí õóâèà
õè÷ýýñýí ¿éë õºäëºë сөрөг нөлөө үзүүлж байна
 Зàõ çýýë òºãñ áóñ áºãººä òºð äýä á¿òýö,
áîëîâñðîëä õºðºí㺠îðóóëàõ, õóâèéí áèçíåñèéí
îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõ çýðýã çàéëøã¿é îðîëöîîãîîð
äàìæóóëàí õÿçãààðëàãäìàë áîëîâ÷ îíöãîé ÷óõàë
¿¿ðãèéã ã¿éöýòãýõ ¸ñòîé.

30. 6. Өсөлтийн шинэ онол
 Х¿ì¿¿í êàïèòàë, äýä á¿òýö, ñóäàëãàà õºãæëèéí
ñàëáàðò õèéõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿¿ðэг îíöгой
чухал.
 Эäèéí çàñãèéí õºãæëèéã äýìæèõýä òºðèéí áîäëîãî
èäýâõèòýé ¿¿ðýã ã¿éöýòãýõ ¸ñòîé

33.  1972-îíä Ðîìûí êëóáûí äýìæëýãýýð “Limits to
Growth” íîì õýâëýãäñýí
 Ìàëüòóñ, Ìåäîóç, World 3
Äýëõèéí õÿçãààðëàãäìàë íººö ýäèéí çàñãèéí òîãòìîë õóðäòàé
áàéíãûí ºñºëòèéã ýäèéí çàñàã, íèéãìèéí ãëîáàë ñ¿éðýëã¿éãýýð
õàíãàõ áîëîìæã¿é

34.  XIX çóóíû äóíäóóð Äàðâèí “Ç¿éëèéí ¿¿ñýë”
ãýæ áè÷èæ áàéâ
 Ãýòýë ÕÕ çóóíû ñ¿¿ëýýð õ¿í òºðºëõòºí
“ç¿éëèéí ìºõºë” ãýæ õàëàãëàõ áîëîâ
Ó÷èð íü àæ ¿éëäâýðèéí ºñºëò ë àãààðûí áîõèðäîë, öýâýð
óñíû õîìñäîë, áàéãàëèéí íººöèéí øàâõàãäàë, óëìààð óóð
àìüñãàëûí ººð÷ëºëòºä õ¿ðãýñýí

35.  Ýíý ¿åýñ ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí òóõàé
óëàìæëàëò îéëãîëò ýðñ ººð÷ëºãäºâ
 Ýäèéí çàñãèéí ºñºëò áîë íèéãìèéí õºãæëèéí
¿íäñýí çîðèëãî ãýäãýýñ óëñ îðíóóä
òàòãàëçàæ ýõëýâ
 Õºãæèíã¿é îðíóóä àìüäðàëûí ÷àíàðûã
àíõààð÷ ýõëýâ

36.  Õàðèí áóóðàé õºãæèëòýé îðíóóä àìüäðàëûí
÷àíàð, îðëîãûí õóâààðèëàëò ãýõýýñýý
îðëîãûí ºñºëò õººöºëäñººð ë...
 ¯éëäâýðëýë íýìýãäýõ, óëàì á¿ð õóðäàöòàé ºñºõ íü
õºãæëèéí çàéëøã¿é íºõöºë
 Ãýâ÷ õýí òýð ¿éëäâýðëýëèéã ºñãºâ? ¯ð ä¿íã õýí
õ¿ðòýõ ¸ñòîé âý? ¯ð àøèã óó? Òýãø áàéäàë óó?

37.  Ýäèéí çàñãèéí õóðäòàé ºñºëò ÿäóóðëûí
ò¿âøèíã óñòãàæ, ÿäàæ áóóðóóëæ ÷
÷àäàõã¿é þì ãýäãèéã õ¿ì¿¿ñ ìýäýð÷ ýõýëñýí
 Ìàõáóá-ýëü-Õàê “Áèä ¯ÍÁ-ã àíõààðñíààð
ÿäóóðëûí àñóóäëûã øèéäýæ áàéíà ãýæ
áîääîã áàéñàí. Õàðèí îäîîíîîñ á¿ãäýýðýý
ÿäóóðàë ðóó ãîë àíõààðëàà ÷èãë¿¿ëüå. Ýíý
áîë öààãóóðàà ¯ÍÁ-ã íýìýãä¿¿ëæ áàéãàà
õýðýã”

38.  Áóóðàé õºãæèëòýé îðíóóäàä ÿäóóðàë,
õàðüöàíãóé òýãø áóñ áàéäàë ÿìàð áàéíà?
 ßäóóðëûí ýäèéí çàñãèéí øèíæ þó âý?
 Ýäèéí çàñãèéí ºñºëòººñ õýí õîæäîã âý?
 Ýäèéí çàñãèéí ºñºëò, îðëîãûí òýãø
õóâààðèëàëò õî¸ð íèéöòýé çîðèëãî ìºí ¿¿?
 ¯íýìëýõ¿é ÿäóóðëûã áóóðóóëàõ ÿìàð áîäëîãî
áàéíà âý?

39.  Îðëîãûí õóâààðèëàëòûã ãîëäóó äàðààõ
ãóðâàí àðãààð õýìæèæ áàéíà:
◦ õ¿í àìûí õàìãèéí ÿäóó 40%-èéí àâàõ
îðëîãûí õóâü
◦ õ¿í àìûí õàìãèéí áàÿí 20%-ä íîãäîõ
îðëîãûí õóâü
◦ Æèíè êîýôôèöèåíò

40.  Îðëîãûí òýãø áóñ
õóâààðèëàëòûã
õ¿í àìûí
õýìæýýãýýð
õàðóóëäàã
¿ç¿¿ëýëò áîë
Ëîðåíöûí ìóðóé,
Æèíè
êîýôôèöèåíò

41.  Ýíý ¿ç¿¿ëýëòèéã àíõ Èòàëèéí ñòàòèñòèê÷
Æèíè 1912 îíä çîõèîñîí
 0 (¿íýìëýõ¿é æèãä)-ýýñ 1 (¿íýìëýõ¿é æèãä
áóñ)-èéí õîîðîíä óòãàà àâíà
 Ýíý ¿ç¿¿ëýëò îðëîãûí ÿëãàà èõòýé
îðíóóäàä 0.5-0.7, îðëîãûí ÿëãàà õàðüöàíãóé
áàãà îðíóóäûí õóâüä 0.2-0.35 áàéíà

42.  Ëîðåíöûí ìóðóé èõ íóìðàõ òóñàì îðëîãûí òýãø
áóñ õóâààðèëàëò èõ áàéíà

43.  Õºãæëèéí áîäëîãûí ýöñèéí çîðèëò íü õ¿íèé
ñàéí ñàéõàí àæ áàéäàë
 “Íýã õ¿íä íîãäîõ îðëîãî õî¸ð äàõèí ºññºí ÷
îðëîãûí òýãø áóñ áàéäàë áîëîí ÿäóóðàë
íýìýãäñýí áîë òóõàéí ýäèéí çàñãèéã
õºãæñºí ãýæ ¿çýõ áîëîìæã¿é þì”
 Õºãæëèéí ýäèéí çàñàã÷èä ýäèéí çàñãèéí
õºãæëèéí çîðèëãî áîë àìüäðàëûí ÷àíàðûí
äýýøëýëò, ¿¿íèé äîòîð ÿäóóðàë,
àæèëã¿éäýë, òýãø áóñ áàéäëûí áóóðàëò
ãýæ ¿çýõ áîëñîí

44.  Îðëîãî – áàÿëãèéí íººöººñ ¿¿ñýõ óðñãàë
 Õ¿íä äàðààõ ãóðâàí íººö áàéíà:
◦ Áèåò êàïèòàë
◦ Ñàíõ¿¿ãèéí êàïèòàë
◦ Õ¿ì¿¿í êàïèòàë
 Íèéò îðëîãî = ìºíãºí îðëîãî +
ìºíãºí áóñ îðëîãî

45.  Haig-Simons “õ¿íèé îðëîãî áîë õýðýãëýõ
áîëîìæòîé ýðõèéí çàõ çýýëèéí ¿íý áà
òóõàéí ¿åèéí íèéò ºì÷ëºõ ýðõèéí ¿íýä
ãàðñàí ººð÷ëºëò”
 Atkinson “òóõàéí õ¿íèé ýçýìøèõ áàÿëãèéã
áóóðóóëàõã¿éãýýð çàðöóóëæ áîëîõ ìºíãºí
ä¿íã îðëîãî ãýíý”
◦ Äàì íºëºº, çàõ çýýëèéí áóñ áàðààíû îðëîãî,
òºëººëñºí îðëîãî, êàïèòàëûí ººð÷ëºëò

46.  ªðõèéí îðëîãî/õýðýãëýý
 Õ¿íèé ÷àäâàð: áîëîâñðîë, ýð¿¿ë ìýíä
 Îëîí íèéòèéí áàðàà ¿éë÷èëãýýíä
õàìðàãäàëò: ñóðãóóëü, ýìíýëýã, óíäíû óñ
 Àæèë ýðõëýëò áà ýä õºðºíãº

47.  ¯íýìëýõ¿é – ÿäóóðëûí øóãàìòàé õîëáîîòîé
 Õàðüöàíãóé – õ¿í ººðèé㺺 ÿäóó ãýæ ¿çýæ
áóé áîë
 Íýã á¿ð÷ëýí òîîëæ îðëîãîîð íü ýðýìáýëýõ
 ßäóóðëûí ã¿íçãèéðýë
 ßäóóðëûí ¿ðãýëæëýë

48.  ßäóóðëûí øóãàì – õ¿íèé íààä çàõûí
õýðýãöýýã õàíãàõàä øààðäëàãàòàé
àìüæèðãààíû äîîä ò¿âøèí
 Íýã õ¿íä íîãäîõ îðëîãî ÿäóóðëûí øóãàìààñ
äîîãóóð áîë ÿäóó ãýæ òîäîðõîéëíî
 ßäóóðëûí ò¿âøèí - á¿õ ºðõ ãýðèéí äîòîð
ÿäóóñûí ýçëýõ õóâü
 Íýí ÿäóó – ÿäóóðëûí øóãàìíû 60%-èàñ
äîîãóóð îðëîãîòîé èðãýä

49.  Ìîíãîëä ÿäóóðëûí øóãàìûã ñàðûí íýã õ¿íä
íîãäîõ îðëîãî:
◦ Áàðóóí á¿ñ 20200¥
◦ Ç¿¿í á¿ñ 21200¥
◦ Õàíãàéí áà òºâèéí á¿ñ 20600¥
◦ Óëààíáààòàð 26500¥
 Äýëõèéä ÿäóóðûí øóãàìûã ºäðèéí $1
îðëîãîîð òîãòîîäîã.

50.  Îðëîãî íü ÿäóóðëûã õýìæäýã ¿íäñýí õýìæ¿¿ð
áîëîâ÷ ÿäóóðàë ººð îëîí õ¿÷èí ç¿éëýýñ õàìààðíà
 ßäóóðëààñ ãàðàõûí òóëä õóâü õ¿íèé ººðèéí
÷àäâàðûã ñàéæðóóëàõ, á¿õ òºðëèéí ýõ
¿¿ñâýð õ¿ðòýõ áîëîìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ, ¿¿íèéã
äýìæèõ îð÷èí ìåõàíèçì á¿ðä¿¿ëýõ
 ßäóó õ¿í õ¿÷ ÷àäàëã¿é, àþóëòàé ýðñäýë,
ýìçýã áàéäëûã áàéíãà ìýäýðäýã. Òýä ýíý
áàéäëàà ñàéæðóóëàõ àðãà õýìæýý àâàõ áóñ,
ººðñäèéíõ íü àìüäðàëûí òàëààð ãàðãàõ áóñäûí
øèéäâýðýýñ õàðààò àìüäàð÷ áàéäàã

51.  Äîîãóóð îðëîãûí ò¿âøèí
 Äîîãóóð õóðèìòëàëûí ò¿âøèí
 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí äîîãóóð ò¿âøèí
◦ Áèåò êàïèòàëûí õºðºí㺠îðóóëàëò
◦ Õ¿ì¿¿í êàïèòàëûí õºðºí㺠îðóóëàëò
 Ýð¿¿ë ìýíäèéí äîðîé áàéäàë
 Õàíãàëòã¿é áîëîâñðîë, áè÷èã ¿ñýãã¿é áàéäàë
 Äîîãóóð á¿òýýìæ
 Äîîãóóð îðëîãûí ò¿âøèí

52.  ¯íýìëýõ¿é ÿäóóðëûí õýìæýý íýã õ¿íä íîãäîõ
îðëîãîîñ ãàäíà ò¿¿íèéã õóâààðèëàõ òýãø
áóñ áàéäëààñ õàìààðíà. Îðëîãûí ò¿âøèí
ºíäºð áàéõ íü ÿäóóñã¿é áàéõ áàòàëãàà
áîëæ ÷àäàõã¿é
 Õ¿í àìûí õàìãèéí ÿäóó õýñýã
¿éëäâýðëýëèéí áóñ ðàéîíä áàéõ áà ãîë
òºëºâ õºäºº àæ àõóéä àæèëëàíà.

53.  Àçè, Àôðèêò ÿäóóñûí 80-90%, Ëàòèí
Àìåðèêò 50% îðîí íóòàãò àìü çóóäàã
 ÕÁÎ-óóäûí òºðººñ õèéæ áóé õºðºíãº
îðóóëàëòûí äèéëýíõ íü àæ ¿éëäâýð
òºâëºðñºí á¿ñ íóòàãò õèéãääýã

54.  ÕÁÎ-óóäûí àìüäðàë äîðîé á¿ñ íóòãèéí ÿäóóñ
äîòîð ýìýãòýé÷¿¿ä, õ¿¿õä¿¿ä îëîíõ. Òýä
äóòóó õîîëëîëò, õ¿ðòýýìæã¿é ýìíýëãèéí
¿éë÷èëãýý, öýâýð óñíû ãà÷ààëä íýðâýãäýæ
áàéäàã
 Õ¿í àìûí õàìãèéí ÿäóó õýñýã íü ºðõ
òîëãîéëñîí ýìýãòýé÷¿¿ä, òýäíèé ãýð á¿ë
áàéíà
 Ýíýòõýãò íèéò ºðõèéí 20%, Êåíèä á¿ð 40%
èéì ºðõ áàéíà

55.  Ó÷èð íü
◦ èéì ºðõºä àæèë õèéäýã ýð õ¿í áàéõã¿é
◦ ºðõ òîëãîéëñîí ýìýãòýé÷¿¿ä õºëñ áàãàòàé õºäºëìºð
ýðõëýíý
◦ íºõö뺺 äýýøë¿¿ëýõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë
 ÕÁÎ-óóäàä ýìýãòýé÷¿¿ä ÿëãàâàðëàëä èõ ºðòäºã.
Áîëîâñðîë ýçýìøèõ, àëáàí ñåêòîðò àæèëëàõ, àæèë
ýðõëýëò, íèéãìèéí õàìãààëëûí òàëààð òºðººñ
õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà õºòºëáºðò õàìðàãäàõ áîëîìæ
áàãà.

56. АНХААРАЛ ТАВЬСАНД
БАЯРЛАЛАА