SlideShare a Scribd company logo
1 of 44
Ёс суртахууны бүтэц,Ёс суртахууны бүтэц,
үүрэгүүрэг
Ш.ГанбатШ.Ганбат ((ШУТИС-ийн харъяаШУТИС-ийн харъяа
Ш.Отгонбилэгийн нэрэмжитШ.Отгонбилэгийн нэрэмжит
Технологийн сургуулийнТехнологийн сургуулийн
тэнхимийн эрхлэгчтэнхимийн эрхлэгч))
АгуулгаАгуулга
 Ёс з й ба ёс суртахуунүЁс з й ба ёс суртахуунү
 Ёс суртахууны б тэцүЁс суртахууны б тэцү
 Ёс суртахууны рэг, ач холбогдолүүЁс суртахууны рэг, ач холбогдолүү
 Ишлэл д гнэлтүИшлэл д гнэлтү
Нэг. Ёс зүйн үүсэлНэг. Ёс зүйн үүсэл
Ёс з й нь:үЁс з й нь:ү
 Биеэ хэрхэн авч явбал зохих вэ?Биеэ хэрхэн авч явбал зохих вэ?
 З в амьдрал гэж юуг хэлэх вэ? зэрэг х нийө үЗ в амьдрал гэж юуг хэлэх вэ? зэрэг х нийө ү
дотоод хэрэгцээнээс ссэн.үүдотоод хэрэгцээнээс ссэн.үү
 Ёс з й хаана анх ссэн вэ?ү үүЁс з й хаана анх ссэн вэ?ү үү
А. Эртний ГрекА. Эртний Грек ((АристотельАристотель))
Б. Эртний ЭнэтхэгБ. Эртний Энэтхэг ((ГаутамаГаутама))
В. Эртний ХятадВ. Эртний Хятад ((К нзүК нзү ))
АриАриññтотелийнтотелийн гавъяагавъяа
 Эртний Грекийн ,,Эртний Грекийн ,,EthosEthos” хэмээх” хэмээх
ойлголтыг анх хэрэглэж ёс з йнүойлголтыг анх хэрэглэж ёс з йнү
шинжлэх ухааныг ндэслэсэн.үшинжлэх ухааныг ндэслэсэн.ү
 <<<<ёс з й бол х ний йл ажиллагаанү ү үёс з й бол х ний йл ажиллагаанү ү ү
дахь ухаалаг сонголтыг судлах явдал,дахь ухаалаг сонголтыг судлах явдал,
энэ сонголтод нийгмийн болон хувьэнэ сонголтод нийгмийн болон хувь
х ний утга агуулагдаж байдагүх ний утга агуулагдаж байдагү >>>> гэжгэж
тодорхойлсон.тодорхойлсон.
ХҮН БАЙХЫН УТГА УЧИР БУЮУХҮН БАЙХЫН УТГА УЧИР БУЮУ
ГАУТАМАГИЙН АЛДАРТ СУРГААЛГАУТАМАГИЙН АЛДАРТ СУРГААЛ
 ҮНЭНИЙ НАЙМАН ЗАМ, МӨР :ҮНЭНИЙ НАЙМАН ЗАМ, МӨР :
1. ЗӨВ ҮГ1. ЗӨВ ҮГ
2. ЗӨВ ҮЗЭЛ2. ЗӨВ ҮЗЭЛ
3. ЗӨВ ҮЙЛ3. ЗӨВ ҮЙЛ
4. ЗӨВ САНАА4. ЗӨВ САНАА
5. ЗӨВ УХААН5. ЗӨВ УХААН
6. ЗӨВ ТЭМҮҮЛЭЛ6. ЗӨВ ТЭМҮҮЛЭЛ
7. ЗӨВ АМЬДРАЛ7. ЗӨВ АМЬДРАЛ
8. ЗӨВ БЯСАЛГАЛ8. ЗӨВ БЯСАЛГАЛ
--
Күнзийн сургаалын хүчКүнзийн сургаалын хүч
 Х н, ёс суртахуун, бишрэл гурвыг холбожүХ н, ёс суртахуун, бишрэл гурвыг холбожү
тайлбарласан тул н г х ртэл ач холбогдлооө өө үтайлбарласан тул н г х ртэл ач холбогдлооө өө ү
алдааг й.үалдааг й.ү
 Ёс суртахууны таван зарчим:Ёс суртахууны таван зарчим:
1. Х ний энэрэх йү ү1. Х ний энэрэх йү ү ((дээд зарчимдээд зарчим))
2. рэг хариуцлагаа ухамсарлахҮү2. рэг хариуцлагаа ухамсарлахҮү ((дээд зарчмыгдээд зарчмыг
хэрэгл лэх н хц л ньүү ө өхэрэгл лэх н хц л ньүү ө ө ))
3. Ёс горим, зан йлд суралцахү3. Ёс горим, зан йлд суралцахү ((хэвшил болгоххэвшил болгох))
4. Мэдлэгтэй байх4. Мэдлэгтэй байх ((з в сонголтын ндэсө үз в сонголтын ндэсө ү ))
5. нэнч байхҮ5. нэнч байхҮ ((х нь эцэгтээ нэнч байх ньүү үх нь эцэгтээ нэнч байх ньүү ү
нийгэм б тэн орших ндэс м нү ү өнийгэм б тэн орших ндэс м нү ү ө ))
Ёс зүй ба ёс суртахуунЁс зүй ба ёс суртахуун
 Цицерон ,,ЭТОС”-ыг римийнЦицерон ,,ЭТОС”-ыг римийн mmооss
((моральмораль)) гэсэн гтэй д йц лжү ү үүгэсэн гтэй д йц лжү ү үү
хэрэглэснээр этика, мораль хоёрхэрэглэснээр этика, мораль хоёр
адилхан утгаар ойлгогдож ирсэн т хтэй.үүадилхан утгаар ойлгогдож ирсэн т хтэй.үү
 Хожим нь этика нь шинжлэх ухаан,Хожим нь этика нь шинжлэх ухаан,
моральмораль ((ёс суртахуунёс суртахуун)) нь т нийүүнь т нийүү
судлагдахуун болсон.судлагдахуун болсон.
Ёс з йүЁс з йү ((ШШ//УУ)) <<---->> Ёс суртахуунЁс суртахуун((харилцаахарилцаа))
Тэгвэл:Тэгвэл:
А. Ёс з й нь х ний биеэ авч явахү үА. Ёс з й нь х ний биеэ авч явахү ү
байдал буюу ёс суртахууныбайдал буюу ёс суртахууны
харилцааг судалдаг.харилцааг судалдаг.
Б. Ёс суртахууны харилцаа нь х нээсүБ. Ёс суртахууны харилцаа нь х нээсү
ерт нцтэй харилцах харилцаагөерт нцтэй харилцах харилцаагө
агуулсан йл явц, нэт з йл м н.ү ү ү өагуулсан йл явц, нэт з йл м н.ү ү ү ө
Хоёр. Ёс суртахууны бүтэцХоёр. Ёс суртахууны бүтэц
 Ёс суртахууны харилцааЁс суртахууны харилцаа
 Ёс суртахууны практик йлдэлүЁс суртахууны практик йлдэлү (( йлүйлү
ажиллагааажиллагаа))
 Ёс суртахууны ухамсар гэсэн 3Ёс суртахууны ухамсар гэсэн 3
ндсэн элементээс б рдэнэ.ү үндсэн элементээс б рдэнэ.ү ү
Ёс суртахууны харилцааЁс суртахууны харилцаа
 Х н х нтэйгээ харилцахү үХ н х нтэйгээ харилцахү ү ((танилцах,танилцах,
х ндлэх, г х авах г.мү ө өх ндлэх, г х авах г.мү ө ө ))
 Х н эд юмстай харилцахүХ н эд юмстай харилцахү ((х д лм рө ө өх д лм рө ө ө
б тээлд хандах, эд з йлээ з в хэрэглэхү ү өб тээлд хандах, эд з йлээ з в хэрэглэхү ү ө
г.мг.м))
 Х н байгальтай харилцахүХ н байгальтай харилцахү ((уул ус,уул ус,
амьтан ургамлыг хамгаалах, з вөамьтан ургамлыг хамгаалах, з вө
ашиглах г.машиглах г.м))
 Х н ртэйгээ харилцахү өөХ н ртэйгээ харилцахү өө (( рийг з вөө өө өрийг з вөө өө ө
нэлэх, дутагдлаа засах г.мүнэлэх, дутагдлаа засах г.мү ))
Ёс суртахууны практик үйлдэлЁс суртахууны практик үйлдэл
 Ёс суртахууны йлдлийн системүЁс суртахууны йлдлийн системү
 Ёс заншил, зан йлийн йл ажиллагааү үЁс заншил, зан йлийн йл ажиллагааү ү
 Практик йлдлийн 2 талүПрактик йлдлийн 2 талү
А. ндэсний ёс заншил, зан йлийгҮ үА. ндэсний ёс заншил, зан йлийгҮ ү
эзэмших, сэргээн х гж лэхө үүэзэмших, сэргээн х гж лэхө үү ((х н ахтай,үх н ахтай,ү
дээл захтай г.мдээл захтай г.м))
Б. Х н т рл хтний ёс суртахууны нэтү ө ө үБ. Х н т рл хтний ёс суртахууны нэтү ө ө ү
з йлсээс суралцахүз йлсээс суралцахү (( нэнч шударга ёсүнэнч шударга ёсү
г.мг.м))
Ёс суртахууны ухамсарЁс суртахууны ухамсар
 Ёс суртахууны зарчимЁс суртахууны зарчим
 Ёс суртахууны ндсэн ойлголтүЁс суртахууны ндсэн ойлголтү
 Ёс суртахууны эгэл хэм хэмжээЁс суртахууны эгэл хэм хэмжээ
 Ёс суртахууны ухамсрын агуулгаЁс суртахууны ухамсрын агуулга
юм.юм.
1. Ёс суртахууны зарчим1. Ёс суртахууны зарчим
 Ёс суртахууны ухамсрын б рэлдэх нү үүЁс суртахууны ухамсрын б рэлдэх нү үү
хэсэгхэсэг
 Нийгэм х м сийн хоорондынү үүНийгэм х м сийн хоорондынү үү
харилцааны тусгалхарилцааны тусгал
 Х ний зан йлийг зохицуулах шаардлагаү үХ ний зан йлийг зохицуулах шаардлагаү ү
 Х ний ноён нурууг тодорхойлогчүХ ний ноён нурууг тодорхойлогчү
 Х м сийн нийтлэг эрх ашгийгү үүХ м сийн нийтлэг эрх ашгийгү үү
илэрхийлдэгилэрхийлдэг
Жич: Х ний х гжилд йлчилдэг учир х нү ө ү үЖич: Х ний х гжилд йлчилдэг учир х нү ө ү ү
б р дагах рэгтэй.ү үүб р дагах рэгтэй.ү үү
Ёс суртахууны зарчимын онцлогЁс суртахууны зарчимын онцлог
шинжшинж
1.1. Зайлшг й шинжтэйүЗайлшг й шинжтэйү ((ёс суртахууныёс суртахууны
зарчмууд нь нийгмийн х гжлийн явцадөзарчмууд нь нийгмийн х гжлийн явцадө
б рэлдэн тогтдогүб рэлдэн тогтдогү ))
2.2. Бодит шинжтэйБодит шинжтэй ((хэн нэгэн х нүхэн нэгэн х нү
зохиодог й, нийгмийн бодитүзохиодог й, нийгмийн бодитү
амьдралаас ургац гардагамьдралаас ургац гардаг))
3.3. Т гээмэл шинжтэйүТ гээмэл шинжтэйү (( ндэс угсаа, насүндэс угсаа, насү
х йс, мэдлэг мэргэжилээс л хамаарчү үх йс, мэдлэг мэргэжилээс л хамаарчү ү
х н б рт тэгш йлчилдэг.ү ү үх н б рт тэгш йлчилдэг.ү ү ү ))
Ёс суртахууны үндсэн зарчмуудЁс суртахууны үндсэн зарчмууд
1.1. Х нлэг энэрэнг й байхү үХ нлэг энэрэнг й байхү ү ((ГуманизмГуманизм))
2.2. Хамтач байхХамтач байх ((КоллективизмКоллективизм))
3.3. Х д лм рч байхө ө өХ д лм рч байхө ө ө ((ТрудолюбивостьТрудолюбивость))
4.4. Эх оронч байх ПатриотизмЭх оронч байх Патриотизм
Хүнлэг энэрэнгүй ёсны зарчимХүнлэг энэрэнгүй ёсны зарчим
 HumanusHumanus – х нлэг гэсэн латин гнээс гаралтай.ү ү– х нлэг гэсэн латин гнээс гаралтай.ү ү
 Т р сээг й байх ед нийгэм нь х н х нээө үү ү ү ү үТ р сээг й байх ед нийгэм нь х н х нээө үү ү ү ү ү
хайрлаж х ндэтгэх явдал дээр тогтож байсанүхайрлаж х ндэтгэх явдал дээр тогтож байсанү
 Х н х ндээ ах д , найз н х р байх нь энэү ү үү ө өХ н х ндээ ах д , найз н х р байх нь энэү ү үү ө ө
зарчмын ц м нь юмөзарчмын ц м нь юмө
 Энэ зарчим нь х нийг хайрлаж х ндэтгэх, х нийү ү үЭнэ зарчим нь х нийг хайрлаж х ндэтгэх, х нийү ү ү
т л санаа тавих, х н чанараа хадгалахө өө үт л санаа тавих, х н чанараа хадгалахө өө ү
зэргээр илэрнэ.зэргээр илэрнэ.
 Х нлэг энэрэнг й ёс нь х ний эрхийг дээдэлсэнү ү үХ нлэг энэрэнг й ёс нь х ний эрхийг дээдэлсэнү ү ү
харилцааг илэрхийлнэ.харилцааг илэрхийлнэ. ((Бусдыг х ндэтгэжүБусдыг х ндэтгэжү
рийг х ндл лнэөө өө ү үүрийг х ндл лнэөө өө ү үү ))
Жич: Х нлэг ёс нь х нийг хайрлаж х ндэтгэхү ү үЖич: Х нлэг ёс нь х нийг хайрлаж х ндэтгэхү ү ү
явдал.явдал. ((К нзүК нзү ))
Хамтач ёсны зарчимХамтач ёсны зарчим
 Хамтач ёс нь ёс суртахууны хамгийн эртний зарчим юм.Хамтач ёс нь ёс суртахууны хамгийн эртний зарчим юм.
((Х м с харилцаж эхэлсэн еэс хамтач ёс ссэнү үү ү үүХ м с харилцаж эхэлсэн еэс хамтач ёс ссэнү үү ү үү ))
 Нэг х ний амьдрал бусад х м сийн амьдралаарү ү үүНэг х ний амьдрал бусад х м сийн амьдралаарү ү үү
н хц лдд г жамтайө ө өн хц лдд г жамтайө ө ө ((ганц х н айл болдогг й, ганц модү үганц х н айл болдогг й, ганц модү ү
гал болдогг йүгал болдогг йү ))
 Энэ зарчим нь ашиг сонирхол, зорилго нэгтэй х м сийнү үүЭнэ зарчим нь ашиг сонирхол, зорилго нэгтэй х м сийнү үү
н х рс г харилцааны илэрхийлэл юм.ө ө өн х рс г харилцааны илэрхийлэл юм.ө ө ө
 Хамтын эрх ашгийг эрхэмлэх, харилцан туслах, хамтранХамтын эрх ашгийг эрхэмлэх, харилцан туслах, хамтран
амьдарч н х рл х зэргээр хамтач ёс илэрнэ.ө ө өамьдарч н х рл х зэргээр хамтач ёс илэрнэ.ө ө ө
 Хамт олноо х ндэтгэдэг, олныхоо санал бодлыг сонсчүХамт олноо х ндэтгэдэг, олныхоо санал бодлыг сонсчү
чаддаг байх нь хамтач ёс б рэлдэх гол н хц л юм.ү ө өчаддаг байх нь хамтач ёс б рэлдэх гол н хц л юм.ү ө ө
Жич: Нийгмийн ба хувь сонирхлийг з в хослуулах ньөЖич: Нийгмийн ба хувь сонирхлийг з в хослуулах ньө
нэн чухал юм.нэн чухал юм.
Хөдөлмөрч хичээнгүй ёсныХөдөлмөрч хичээнгүй ёсны
зарчимзарчим
 Х д лм р бол х ний амьдралын ндэсийн ндэсө ө ө ү ү үХ д лм р бол х ний амьдралын ндэсийн ндэсө ө ө ү ү ү
м н. ,,Хэн их ажиллана, т нд аз жаргалө үүм н. ,,Хэн их ажиллана, т нд аз жаргалө үү
хаалгаа нээдэг” Ленардо Да Винчихаалгаа нээдэг” Ленардо Да Винчи
 Х д лм рийн нэ цэнийг ойлгох, т нд дурлажө ө ө ү үүХ д лм рийн нэ цэнийг ойлгох, т нд дурлажө ө ө ү үү
дээдлэх нь энэ зарчмын гол шаардлага м н.өдээдлэх нь энэ зарчмын гол шаардлага м н.ө
 Ажил, х д лм р эрхлэхг йгээр тавтай сайханө ө ө үАжил, х д лм р эрхлэхг йгээр тавтай сайханө ө ө ү
амьдрах, амжилтанд х рэх боломжг й тул чинү үамьдрах, амжилтанд х рэх боломжг й тул чинү ү
сэтгэлээсээ х д лм рл х ёстой.ө ө ө өсэтгэлээсээ х д лм рл х ёстой.ө ө ө ө
 Бусдын бий болгосон з йлийг хамгаалжүБусдын бий болгосон з йлийг хамгаалжү
арвижуулах нь б р чухал юм.үарвижуулах нь б р чухал юм.ү
 Х д лм р хийхэд авяас чадвар, мэдлэгө ө өХ д лм р хийхэд авяас чадвар, мэдлэгө ө ө
боловсрол, чармайлт хэрэгтэй.боловсрол, чармайлт хэрэгтэй.
Эх оронч байх ёсЭх оронч байх ёс
 Эх орон гэдэг нь нийгмийн амьдралын хэлбэрЭх орон гэдэг нь нийгмийн амьдралын хэлбэр
м нөм нө ((т рс н нутаг, т р лх хэл, ндэсний т хө ө ө ө ү үүт рс н нутаг, т р лх хэл, ндэсний т хө ө ө ө ү үү
соёл, нийгмийн байгууламжсоёл, нийгмийн байгууламж))
 Эх орондоо хайртай, т ний т л амь бие лүү ө өө үЭх орондоо хайртай, т ний т л амь бие лүү ө өө ү
хайрлан з тгэх нь эх оронч ёсны гол шаардлагаүхайрлан з тгэх нь эх оронч ёсны гол шаардлагаү
юм.юм.
 Эх орныхоо нг рс н, одоо, ирээд йг х ндэтгэжө ө ө ү үЭх орныхоо нг рс н, одоо, ирээд йг х ндэтгэжө ө ө ү ү
ндэсний бахархал, мэдрэмжтэй байхүндэсний бахархал, мэдрэмжтэй байхү
((намтраасаа буцдагг й байхүнамтраасаа буцдагг й байхү ))
 Байнга суралцах нь эх оронч злийн илрэл юм.үБайнга суралцах нь эх оронч злийн илрэл юм.ү
((Эх орондоо тус х ргэж буй хэрэг юм,үЭх орондоо тус х ргэж буй хэрэг юм,ү
суралцагч байгууллага, суралцагч иргэн байхсуралцагч байгууллага, суралцагч иргэн байх))
2. Ёс суртахууны үндсэн ойлголт2. Ёс суртахууны үндсэн ойлголт
 Ёс з й нь бусад шүЁс з й нь бусад шү //у-ын адил рийн ндсэнөө үу-ын адил рийн ндсэнөө ү
ойлголтуудтай байдаг.ойлголтуудтай байдаг. ((Сайн муу, рэг эрх ч л , азүү ө өөСайн муу, рэг эрх ч л , азүү ө өө
жаргал г.мжаргал г.м))
 Ёс суртахууны ндсэн ойлголтууд нь х н т р лхт ндү ү ө ө өЁс суртахууны ндсэн ойлголтууд нь х н т р лхт ндү ү ө ө ө
хамаатайхамаатай ((1 х нд бишү1 х нд бишү )) ёс суртахууны нэ цэнэ,үёс суртахууны нэ цэнэ,ү
баримжаалал м н.өбаримжаалал м н.ө
 Ёс суртахууны ндсэн ойлголтын онцлог шинж д:ү үүЁс суртахууны ндсэн ойлголтын онцлог шинж д:ү үү
А. Т хэн шинжүүА. Т хэн шинжүү ((амьдрал, йл ажиллагааны явцадүамьдрал, йл ажиллагааны явцадү
шинэчлэгдэж байдагшинэчлэгдэж байдаг))
Б. нэлэмжийн шинжҮБ. нэлэмжийн шинжҮ ((аливаа з йлд нэлгээ гд гү ү ө өаливаа з йлд нэлгээ гд гү ү ө ө ))
В. Албадах шинжВ. Албадах шинж ((бичигдээг й хууль б г д х м сийнү ө өө ү үүбичигдээг й хууль б г д х м сийнү ө өө ү үү
харилцааг зохицуулагч хэрэгсэл юмхарилцааг зохицуулагч хэрэгсэл юм))
Ёс суртахууны үндсэн ойлголтЁс суртахууны үндсэн ойлголт
 Ёс з йн шинжлэх ухаанд дор дурдсан ёсүЁс з йн шинжлэх ухаанд дор дурдсан ёсү
суртахууны ер нхий ойлголтыг авч здэг.ө үсуртахууны ер нхий ойлголтыг авч здэг.ө ү
 Сайн мууСайн муу ((н гэл буянүн гэл буянү ))
 Шударга ёсШударга ёс
 Нэр т р, нэр х ндө үНэр т р, нэр х ндө ү
 Нинжин сэтгэлНинжин сэтгэл
 рэгҮүрэгҮү
 Эрх ч лө өөЭрх ч лө өө
 Чин эрмэлзэлЧин эрмэлзэл
 нэлэмж зэрэг юм.Үнэлэмж зэрэг юм.Ү
Шударга ёсШударга ёс
 Х н т р лгтний ёс суртахууны нэг чухалү ө өХ н т р лгтний ёс суртахууны нэг чухалү ө ө
чанар нь шударга ёс юм.чанар нь шударга ёс юм.
 Энэ нь х м сийн йлдэл т рийн хууль,ү үү ү өЭнэ нь х м сийн йлдэл т рийн хууль,ү үү ү ө
ёс суртахууны нийтээр баримталдаг хэмёс суртахууны нийтээр баримталдаг хэм
хэмжээг нэгэн зэрэг сахих явдал юм.хэмжээг нэгэн зэрэг сахих явдал юм.
 Шударга ёс нь ардчилал, тэгш эрх, эрхШударга ёс нь ардчилал, тэгш эрх, эрх
ч л х гжих ндэс м н.ө өө ө ү өч л х гжих ндэс м н.ө өө ө ү ө
 Тэгш байдлыг тогтоох гол механизм ньТэгш байдлыг тогтоох гол механизм нь
шударга ёс юм.шударга ёс юм. ((Эдийн засгийн, улсЭдийн засгийн, улс
т рийн харилцаанд тэгш байдлыг бийөт рийн харилцаанд тэгш байдлыг бийө
болгох нь нэн чухалболгох нь нэн чухал))
Сайн ба мууСайн ба муу
 Сайн хэмээх ойлголт нь х м сийн нийтлэг эрхү үүСайн хэмээх ойлголт нь х м сийн нийтлэг эрхү үү
ашиг, сонирхолыг илэрхийлсэнашиг, сонирхолыг илэрхийлсэн ((нийтийн з гээсүнийтийн з гээсү
ёс з йтэй гэж зэхү үёс з йтэй гэж зэхү ү )) байдал юм.байдал юм.
 Сайн йл нь шударга ёсны т л тэмцэхү ө өөСайн йл нь шударга ёсны т л тэмцэхү ө өө
хэрэгсэл, муутай л эвлэрэх зэл, тэмцэл юм.ү үхэрэгсэл, муутай л эвлэрэх зэл, тэмцэл юм.ү ү
 Муу нь сайн сайхан з йлийн эсрэг, нийтийнүМуу нь сайн сайхан з йлийн эсрэг, нийтийнү
ашиг сонирхлыг эвдсэн т л в байдлыгө өашиг сонирхлыг эвдсэн т л в байдлыгө ө
илэрхийлдэг.илэрхийлдэг.
 Муугийн гол шалтгаан нь шунал, р,үүМуугийн гол шалтгаан нь шунал, р,үү
бодлогог й байдал, бардам зан б г дү ө өөбодлогог й байдал, бардам зан б г дү ө өө
мэдлэгг йгээс сдэг.ү үүмэдлэгг йгээс сдэг.ү үү
Нинжин сэтгэлНинжин сэтгэл
 Нинжин сэтгэл нь х ний м с чанарынү өНинжин сэтгэл нь х ний м с чанарынү ө
илэрхийлэл б г д бусдыг хайрлах,ө өөилэрхийлэл б г д бусдыг хайрлах,ө өө
энэрэх сэтгэлийн хэмжээ юм.энэрэх сэтгэлийн хэмжээ юм.
 Нийгмийн ёс суртахууны хэм хэмжээнийНийгмийн ёс суртахууны хэм хэмжээний
днээс рийх зан байдлыг ш нүү өө өө үүднээс рийх зан байдлыг ш нүү өө өө үү
тунгааж аливаад ухаалаг хандах ньтунгааж аливаад ухаалаг хандах нь
нинжин сэтгэлийн ндэс нь юм.үнинжин сэтгэлийн ндэс нь юм.ү
 рийг нэлж, жолоодож сурах голӨө өө үрийг нэлж, жолоодож сурах голӨө өө ү
хэрэгсэл нь нинжин сэтгэл учраасхэрэгсэл нь нинжин сэтгэл учраас
сэтгэлээр баян байж б хнийг х ний т лү ү ө өөсэтгэлээр баян байж б хнийг х ний т лү ү ө өө
зориулбал зохино.зориулбал зохино.
 Санаа з в бол ажил йлс ариуднаө үСанаа з в бол ажил йлс ариуднаө ү
Санаа буруу бол ажил йлсүСанаа буруу бол ажил йлсү
урууднауруудна
 З л н лгий х хдэд таарнаөө ө ө үүЗ л н лгий х хдэд таарнаөө ө ө үү
З в сэтгэл амьдралд таарнаөЗ в сэтгэл амьдралд таарнаө
Нинжин сэтгэлийн тухайНинжин сэтгэлийн тухай
Монголчуудын сургаалаасМонголчуудын сургаалаас
ҮүрэгҮүрэг
 рэг нь х н нийгэм, хамт олны з гээсҮү ү үрэг нь х н нийгэм, хамт олны з гээсҮү ү ү
рт х лээн гэсэн хариуцлагаөө өө үрт х лээн гэсэн хариуцлагаөө өө ү
ухамсарлан ойлгож биел лэхүүухамсарлан ойлгож биел лэхүү
харилцааны тусгал юм.харилцааны тусгал юм. ((багшийн рэг,үүбагшийн рэг,үү
эцэг эхийн рэгүүэцэг эхийн рэгүү ))
 рэг нь н г талаар х ний амьдралынҮү ө өө үрэг нь н г талаар х ний амьдралынҮү ө өө ү
хэрэгцээ юм.хэрэгцээ юм. ((х н х слээ рэгтээү ү үүх н х слээ рэгтээү ү үү
захируулдаг байхзахируулдаг байх))
 Ёс суртахууны рэг нь нийгмийнүүЁс суртахууны рэг нь нийгмийнүү
шаардлагыг биел лэх явдал юм.үүшаардлагыг биел лэх явдал юм.үү
(( ргээ биел лэхг й бол бусдадҮү үү үргээ биел лэхг й бол бусдадҮү үү ү
х ндлэгдэхг й болноү үх ндлэгдэхг й болноү ү ))
 <<<<Ёс суртахууны рэг нь .......үүЁс суртахууны рэг нь .......үү
ямарч шалтгаанаас хамаарахг й,үямарч шалтгаанаас хамаарахг й,ү
х ний дотоодын м нхийн х сэлү ө үх ний дотоодын м нхийн х сэлү ө ү
эрмэлзэл м нөэрмэлзэл м нө >>>>
 <<<< ... ргээ биел лэх нь эрхэмүү үү... ргээ биел лэх нь эрхэмүү үү
з йл. ргийг биел лэх явцадү Үү үүз йл. ргийг биел лэх явцадү Үү үү
х ний бие даасан байдалүх ний бие даасан байдалү
((автономитавтономит)) илэрнэ.илэрнэ.>>>>
И. КантИ. Кант
Эрх чөлөөЭрх чөлөө
 Эрх ч л г ойлгох 3 ндсэн ойлголт:ө өө үЭрх ч л г ойлгох 3 ндсэн ойлголт:ө өө ү
А. Олонхи х м сийн ердийн ойлголтү үүА. Олонхи х м сийн ердийн ойлголтү үү ((х ссэнүх ссэнү
б хнээ ч л тэй, дур зоргоороо йлдэжү ө өө үб хнээ ч л тэй, дур зоргоороо йлдэжү ө өө ү
хэрэгж лэхүүхэрэгж лэхүү ))
Б. Философийн ойлголтБ. Философийн ойлголт ((х н ч л т сонголт хийхү ө өөх н ч л т сонголт хийхү ө өө
боломжтой байх нь эрх ч л г илэрхийлнэ.ө өөболомжтой байх нь эрх ч л г илэрхийлнэ.ө өө
Ч л т сонголтын боломж нь мэдлэгийнө өөЧ л т сонголтын боломж нь мэдлэгийнө өө
т вшинтэй холбоотой.үт вшинтэй холбоотой.ү ))
В. Ёс з йн ойлголтүВ. Ёс з йн ойлголтү ((эрх ч л нь сонголт хийхө өөэрх ч л нь сонголт хийхө өө
боломж б рдсэн н хц лд хийгддэг йлдэл м н.ү ө ө ү өболомж б рдсэн н хц лд хийгддэг йлдэл м н.ү ө ө ү ө
Сонголтг й йлдэл ёс з йд нийцэхг йү ү ү үСонголтг й йлдэл ёс з йд нийцэхг йү ү ү ү ))
Эрх чөлөө ба хариуцлагаЭрх чөлөө ба хариуцлага
 Эрх ч л тодорхойлох нэг х чин з йл ньө өө ү үЭрх ч л тодорхойлох нэг х чин з йл ньө өө ү ү
хариуцлага юм.хариуцлага юм.
 Х н хийсэн йлдлийнхээ хариуцлагыгү үХ н хийсэн йлдлийнхээ хариуцлагыгү ү
р х лээх ёстой.өө өө үр х лээх ёстой.өө өө ү
 Х н йлдэл хийх едээ ргээ биел лжү ү ү үү үүХ н йлдэл хийх едээ ргээ биел лжү ү ү үү үү
байвал хариууцлагатай байх н хц лө өбайвал хариууцлагатай байх н хц лө ө
б рдэнэ.үб рдэнэ.ү
 Хариуцлагатай байна гэдэг нь бусдийнХариуцлагатай байна гэдэг нь бусдийн
эрх ч л г х ндэтгэнэ гэсэн г.ө өө ү үэрх ч л г х ндэтгэнэ гэсэн г.ө өө ү ү
ҮнэлэмжҮнэлэмж
 нэлэмж нь юмс, зэгдэл, йл явцынҮ ү үнэлэмж нь юмс, зэгдэл, йл явцынҮ ү ү
рийнх нь имиж чанар биш тэдгээртөөрийнх нь имиж чанар биш тэдгээртөө
хандаж буй х ний хандлагаүхандаж буй х ний хандлагаү (( нэлгээүнэлгээү ))
юм.юм.
 Х н ямар нэгэн нэлэмжийг ндэс болгожү ү үХ н ямар нэгэн нэлэмжийг ндэс болгожү ү ү
йлдэл хийж шийдвэр гаргадаг.үйлдэл хийж шийдвэр гаргадаг.ү
 Х ний хэрэгцээ сонирхол ялгаатай учирүХ ний хэрэгцээ сонирхол ялгаатай учирү
нэлэмж дийн ач холбогдол р рү үү өө өөнэлэмж дийн ач холбогдол р рү үү өө өө
байна. Жишээ нь: Тухайн х ндүбайна. Жишээ нь: Тухайн х ндү
таалагдаж буй з йл н г х нд огтү ө өө үтаалагдаж буй з йл н г х нд огтү ө өө ү
нийцдэгг й.үнийцдэгг й.ү
Үнэлэмжийн ялгааҮнэлэмжийн ялгаа ((төрөлтөрөл))
А. Агуулгаараа ялгагдана. Жишээ нь: АлдарА. Агуулгаараа ялгагдана. Жишээ нь: Алдар
гавъяа, сайн сайхан нь агуулга, чанарын хувьдгавъяа, сайн сайхан нь агуулга, чанарын хувьд
ялгаатай.ялгаатай.
Б. Шинж тэмдгээрээ ялгагдана. Жишээ нь: нэнҮБ. Шинж тэмдгээрээ ялгагдана. Жишээ нь: нэнҮ
ба худал, ашиг ба хохирол г.мба худал, ашиг ба хохирол г.м ((эерэг с р гө өэерэг с р гө ө
шинжтэйшинжтэй))
В. Т вшинээрээ ялгаатай.үВ. Т вшинээрээ ялгаатай.ү ((Дээд, доод нэлэмжүДээд, доод нэлэмжү ))
 Тодорхой хамт олон, мэргэжил, нас, х йсийнүТодорхой хамт олон, мэргэжил, нас, х йсийнү
хувьд бий болдог нэлэмжийг доод нэлэмжү үхувьд бий болдог нэлэмжийг доод нэлэмжү ү
гэнэ.гэнэ.
 Ухамсартай холбогдож нэ цэнэ нь илэрдэгүУхамсартай холбогдож нэ цэнэ нь илэрдэгү
универсиаль утгатайуниверсиаль утгатай ((тодорхой х м сийнү үүтодорхой х м сийнү үү
сонирхолд нийцэх албаг йүсонирхолд нийцэх албаг йү )) нэлэмжийг дээдүнэлэмжийг дээдү
нэлэмж гэнэ.үнэлэмж гэнэ.ү
Чин эрмэлзлэлЧин эрмэлзлэл
 Чин эрмэлзлэлийг 2 ндсэн утгаарүЧин эрмэлзлэлийг 2 ндсэн утгаарү
тайлбарладаг.тайлбарладаг.
1.1. Ямар 1 зэгдлийн т гс боловсорсон байдал,ү өЯмар 1 зэгдлийн т гс боловсорсон байдал,ү ө
дээд зэргийн нэ цэнийн илэрхийлэл гэж зэхү үдээд зэргийн нэ цэнийн илэрхийлэл гэж зэхү ү
2.2. Хувь х ний шинж чанар, чадварыгүХувь х ний шинж чанар, чадварыгү
илэрхийлсэн стандарт гэж зэхүилэрхийлсэн стандарт гэж зэхү ((Чингис хааныЧингис хааны
лгэр жишээүлгэр жишээү ))
 Ёс з йчид чин эрмэлзлэлийг 1 талаас эрхэмүЁс з йчид чин эрмэлзлэлийг 1 талаас эрхэмү
дээд з йл учир л хэрэгжих ёстой, хэрэвү үдээд з йл учир л хэрэгжих ёстой, хэрэвү ү
хэрэгжвэл чигл лэгчийн ргээ алдана, н гүү үү ө өөхэрэгжвэл чигл лэгчийн ргээ алдана, н гүү үү ө өө
талаас хэзээч л х рэх бол х ний йлү ү ү үталаас хэзээч л х рэх бол х ний йлү ү ү ү
ажиллагаа рн лж чадахг й, утгаа алданаө үү үажиллагаа рн лж чадахг й, утгаа алданаө үү ү
гэж здэг.үгэж здэг.ү
 Чин эрмэлзлэл нь ёс з йн хамгийнүЧин эрмэлзлэл нь ёс з йн хамгийнү
ер нхий, суурь ойлголт юм.өер нхий, суурь ойлголт юм.ө
 Чин эрмэлзлэл нь бусадЧин эрмэлзлэл нь бусад
ойлголтуудын агуулга нь болно.ойлголтуудын агуулга нь болно.
Жич: Чин эрмэлзлэл нь хийсвэр баЖич: Чин эрмэлзлэл нь хийсвэр ба
бодит талыг аль ашиг нь тусгажбодит талыг аль ашиг нь тусгаж
болно. Жишээ нь: Дээд зэргийнболно. Жишээ нь: Дээд зэргийн
сайн шийдвэр.сайн шийдвэр.
3. Ёс суртахууны эгэл хэм хэмжээ3. Ёс суртахууны эгэл хэм хэмжээ
 Эгэл хэм хэмжээ гэдэг нь олон зууныЭгэл хэм хэмжээ гэдэг нь олон зууны
турш уламжлагдан хэвшиж, д р тутмынө өтурш уламжлагдан хэвшиж, д р тутмынө ө
бичигдээг й хууль болсон ёс суртахууныүбичигдээг й хууль болсон ёс суртахууныү
чанарууд юм.чанарууд юм.
 Эгэл хэм хэмжээ нь х м сийн амьдралү үүЭгэл хэм хэмжээ нь х м сийн амьдралү үү
йл ажиллагааны нийтлэг т гээмэлү үйл ажиллагааны нийтлэг т гээмэлү ү
чанарын илэрхийлэл юм.чанарын илэрхийлэл юм.
 Эгэл хэм хэмжээг сахихг й бол нийгмийнүЭгэл хэм хэмжээг сахихг й бол нийгмийнү
амьдралын ердийн харилцааамьдралын ердийн харилцаа
зохицуулагаг й болно.үзохицуулагаг й болно.ү
Эгэл хэм хэмжээнүүдЭгэл хэм хэмжээнүүд
1.1. Энгийн даруу занЭнгийн даруу зан ((ихэмсэг сагсууихэмсэг сагсуу))
2.2. Эелдэг эвсэг занЭелдэг эвсэг зан ((хэрцгий хэдэрхэрцгий хэдэр))
3.3. нэнч шулуун занҮнэнч шулуун занҮ ((хуурамчхуурамч
хувирамтгайхувирамтгай))
4.4. Хатуужил тэвчээртэй занХатуужил тэвчээртэй зан ((туйлбарг йүтуйлбарг йү ))
5.5. Хашир хянамгай занХашир хянамгай зан ((х нг н хийсвэрө өх нг н хийсвэрө ө ))
6.6. Хичээнг й нямбай занүХичээнг й нямбай занү ((салан задгайсалан задгай))
7.7. Нийтлэг нийлэмжтэй занНийтлэг нийлэмжтэй зан ((зожигзожиг))
8.8. Ичих эмээх занИчих эмээх зан ((хэнэгг й ичг рг йү үү үхэнэгг й ичг рг йү үү ү ))
Гурав. Ёс суртахууны нийгмийнГурав. Ёс суртахууны нийгмийн
үүрэгүүрэг
 Танин мэдэх йнүТанин мэдэх йнү
 нэлэмжийнҮнэлэмжийнҮ ((ямар нэгэн зэгдэл йлү үямар нэгэн зэгдэл йлү ү
явцад нэлэлт, д гнэлт г хү ү ө өявцад нэлэлт, д гнэлт г хү ү ө ө ))
 Ерт нцийг зэхө үЕрт нцийг зэхө ү ((Юм зэгдлийн м нү өЮм зэгдлийн м нү ө
чанарыг тайлбарлах, х лээж авахүчанарыг тайлбарлах, х лээж авахү ))
 Х м ж лэхү үү үүХ м ж лэхү үү үү ((Х н р х ний замаарү өө өө үХ н р х ний замаарү өө өө ү
явахявах))
 ЗохицуулахЗохицуулах ((Бусдын дунд хэрхэн явахыгБусдын дунд хэрхэн явахыг
чигл лэхүүчигл лэхүү ))
Ач холбогдолАч холбогдол
 Бие х нийг з в т л вш лэхү ө ө ө үүБие х нийг з в т л вш лэхү ө ө ө үү
 Бие х нд ёс суртахууны харилцаандүБие х нд ёс суртахууны харилцаандү
зайлшг й баримтлах ойлголт, зарчим,үзайлшг й баримтлах ойлголт, зарчим,ү
хэм хэмжээг эзэмш лэхүүхэм хэмжээг эзэмш лэхүү
 Бие х н ёс суртахууны эрхэмүБие х н ёс суртахууны эрхэмү
чанаруудыг мэдэж, буруу з вийг ялгахөчанаруудыг мэдэж, буруу з вийг ялгахө
чадвар эзэмшихчадвар эзэмших
 Нийгмийн аливаа зэгдэл, йл явцад з вү ү өНийгмийн аливаа зэгдэл, йл явцад з вү ү ө
нэлгээ г х чадварыг х м ст бийү ө ө ү үүнэлгээ г х чадварыг х м ст бийү ө ө ү үү
болгох.болгох.
Дөрөв. Ишлэл – дүгнэлтДөрөв. Ишлэл – дүгнэлт
1.1. ,, Х н б хэн з в амьдрал гэж юу вэ?ү ү ө,, Х н б хэн з в амьдрал гэж юу вэ?ү ү ө
гэдгийг мэддэг бол ёс бус йлүгэдгийг мэддэг бол ёс бус йлү
йлдэхг й”ү үйлдэхг й”ү ү
ПлатонПлатон ((Эртний ГрекЭртний Грек))
2.2. ,, Чи бусдаас юу х снэ т нийгээ бусдадү үү,, Чи бусдаас юу х снэ т нийгээ бусдадү үү
зориулж йлд”үзориулж йлд”ү ((Ёс суртахууны алтанЁс суртахууны алтан
зарчимзарчим))
АристотельАристотель ((Эртний ГрекЭртний Грек))
3. ,, р рт гэрэл гэгээ, зулӨө өө өө өө3. ,, р рт гэрэл гэгээ, зулӨө өө өө өө
болж яв”болж яв”
(( рийгаа з в нэлж, итгэх тухайӨө ө үрийгаа з в нэлж, итгэх тухайӨө ө ү ))
ГаутамаГаутама
((Эртний ЭнэтхэгЭртний Энэтхэг))
4. ,, Х нлэг ёс бол х нд гал, уснаас чү ү4. ,, Х нлэг ёс бол х нд гал, уснаас чү ү
чухал”чухал”
К нзүК нзү ((Эртний ХятадЭртний Хятад))
5. “ Цэнгэл нь з в йл боловч хэрэвө ү5. “ Цэнгэл нь з в йл боловч хэрэвө ү
хэн нэгэн т нд хэтэрхий автагдвалүүхэн нэгэн т нд хэтэрхий автагдвалүү
цэнгэл нь зовлон болно”цэнгэл нь зовлон болно”
ЗенонЗенон ((Эртний ГрекЭртний Грек))
6. ,, Ямар ч юм байгаагаараа сайн ч6. ,, Ямар ч юм байгаагаараа сайн ч
биш, муу ч биш, харин ямар нэгбиш, муу ч биш, харин ямар нэг
юмтай харьцуулбал энэ нь ялгарна.юмтай харьцуулбал энэ нь ялгарна.
СпинозаСпиноза ((1632-16771632-1677))
7. ,, ргээ биел лнэ гэдэг ньҮү үү7. ,, ргээ биел лнэ гэдэг ньҮү үү
х ссэнээрээ, эсвэл юунд татагдсанаарааүх ссэнээрээ, эсвэл юунд татагдсанаарааү
бус ргээ йлдэхээ ухамсарлан хийхийгүү үбус ргээ йлдэхээ ухамсарлан хийхийгүү ү
хэлнэ”хэлнэ”
И. КантИ. Кант ((Германы философичГерманы философич))
9. “ Биеэ тоох явдал олон ухаантай9. “ Биеэ тоох явдал олон ухаантай
х нийг солиотой болгосон юм.”үх нийг солиотой болгосон юм.”ү
И. КантИ. Кант
10. “ Орох цагийн хэргийг огторгуйн10. “ Орох цагийн хэргийг огторгуйн
салхи эвдэнэ. Онох ухаан билгийгсалхи эвдэнэ. Онох ухаан билгийг
уурын мунхаг эвднэ”уурын мунхаг эвднэ”
Д. РавжааД. Равжаа
11. ,, Зэвэрсэн модноос цэцэг жимс11. ,, Зэвэрсэн модноос цэцэг жимс
зайлна. З р д х нээс журмынө үү үзайлна. З р д х нээс журмынө үү ү
н х д зайлна”ө өн х д зайлна”ө ө
Д. РавжааД. Равжаа
12. ,, Гадагшаа явах х н амаа хичээ.ү12. ,, Гадагшаа явах х н амаа хичээ.ү
Гэрт байх х н галаа хичээ”үГэрт байх х н галаа хичээ”ү
Монгол ардын з йр г.ү үМонгол ардын з йр г.ү ү
ТА БҮХЭНДЭЭ МОРИНТА БҮХЭНДЭЭ МОРИН
ЖИЛДЭЭ АЗ ХИЙМОРЬТОЙ, АМЖИЛТЖИЛДЭЭ АЗ ХИЙМОРЬТОЙ, АМЖИЛТ
БҮТЭЭЛЭЭР АРВИН БАЙХЫГ ЕРӨӨЕ.БҮТЭЭЛЭЭР АРВИН БАЙХЫГ ЕРӨӨЕ.
ganbat_4416@yahoo.comganbat_4416@yahoo.com
9935196599351965
7346873468

More Related Content

What's hot

зөвлөгөө өгөх үндсэн зарчим
зөвлөгөө  өгөх үндсэн зарчимзөвлөгөө  өгөх үндсэн зарчим
зөвлөгөө өгөх үндсэн зарчимBayar Be
 
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...Adilbishiin Gelegjamts
 
Байгууллагын орчин , байгууллагын дотоод болон гадаад орчин, эрхэм зорилго гэ...
Байгууллагын орчин , байгууллагын дотоод болон гадаад орчин, эрхэм зорилго гэ...Байгууллагын орчин , байгууллагын дотоод болон гадаад орчин, эрхэм зорилго гэ...
Байгууллагын орчин , байгууллагын дотоод болон гадаад орчин, эрхэм зорилго гэ...Adilbishiin Gelegjamts
 
багшийн харилцаа, арга зүй сурагчийн сурах хүсэлд нөлөөлөх
багшийн харилцаа, арга зүй сурагчийн сурах хүсэлд нөлөөлөхбагшийн харилцаа, арга зүй сурагчийн сурах хүсэлд нөлөөлөх
багшийн харилцаа, арга зүй сурагчийн сурах хүсэлд нөлөөлөхEnkhbold1211
 
ёс суртахуун ба харилцаа
ёс суртахуун ба харилцааёс суртахуун ба харилцаа
ёс суртахуун ба харилцааchuluunbaatargankhuu
 
2. Ажлын удирдамж бичих.pdf
2. Ажлын удирдамж бичих.pdf2. Ажлын удирдамж бичих.pdf
2. Ажлын удирдамж бичих.pdfSuvaSuva1
 
Хяналт, хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...
Хяналт, хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...Хяналт, хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...
Хяналт, хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...Adilbishiin Gelegjamts
 
багшийн ёс зүйн дүрэм
багшийн ёс зүйн дүрэмбагшийн ёс зүйн дүрэм
багшийн ёс зүйн дүрэмuunaa1991
 
гэр бүлийн харилцааны үндсэн ойлголт 3
гэр бүлийн харилцааны үндсэн ойлголт 3гэр бүлийн харилцааны үндсэн ойлголт 3
гэр бүлийн харилцааны үндсэн ойлголт 3Tywshin
 
Чанарын судалгаа - SICA llc
Чанарын судалгаа - SICA llcЧанарын судалгаа - SICA llc
Чанарын судалгаа - SICA llcSICA LLC
 
эрдэм шинжилгээний ажил бичих заавар
эрдэм шинжилгээний ажил бичих зааварэрдэм шинжилгээний ажил бичих заавар
эрдэм шинжилгээний ажил бичих зааварШинэбаяр Найдан
 
Удирдахуйн ухаан ба мэргэжлийн ёс зүй
Удирдахуйн ухаан ба мэргэжлийн ёс зүйУдирдахуйн ухаан ба мэргэжлийн ёс зүй
Удирдахуйн ухаан ба мэргэжлийн ёс зүйBatmunkh Oyuka
 
нийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүйнийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүйazora14
 
сэдэл ба сэдэлжүүлэлт
сэдэл ба сэдэлжүүлэлтсэдэл ба сэдэлжүүлэлт
сэдэл ба сэдэлжүүлэлтTserendulam Gan-Erdene
 
боловсрол гэж юу вэ
боловсрол гэж юу вэболовсрол гэж юу вэ
боловсрол гэж юу вэTuru Turuu
 

What's hot (20)

зөвлөгөө өгөх үндсэн зарчим
зөвлөгөө  өгөх үндсэн зарчимзөвлөгөө  өгөх үндсэн зарчим
зөвлөгөө өгөх үндсэн зарчим
 
Багш сурагчдын харилцаа
Багш сурагчдын харилцааБагш сурагчдын харилцаа
Багш сурагчдын харилцаа
 
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
Онч мэргэн үгс, сургаал үгс, афоризм /Амьдралд урам нэмсэн мэргэдийн сургаал ...
 
Байгууллагын орчин , байгууллагын дотоод болон гадаад орчин, эрхэм зорилго гэ...
Байгууллагын орчин , байгууллагын дотоод болон гадаад орчин, эрхэм зорилго гэ...Байгууллагын орчин , байгууллагын дотоод болон гадаад орчин, эрхэм зорилго гэ...
Байгууллагын орчин , байгууллагын дотоод болон гадаад орчин, эрхэм зорилго гэ...
 
багшийн харилцаа, арга зүй сурагчийн сурах хүсэлд нөлөөлөх
багшийн харилцаа, арга зүй сурагчийн сурах хүсэлд нөлөөлөхбагшийн харилцаа, арга зүй сурагчийн сурах хүсэлд нөлөөлөх
багшийн харилцаа, арга зүй сурагчийн сурах хүсэлд нөлөөлөх
 
ёс суртахуун ба харилцаа
ёс суртахуун ба харилцааёс суртахуун ба харилцаа
ёс суртахуун ба харилцаа
 
илтгэл
илтгэлилтгэл
илтгэл
 
Лекц 1
Лекц 1Лекц 1
Лекц 1
 
2. Ажлын удирдамж бичих.pdf
2. Ажлын удирдамж бичих.pdf2. Ажлын удирдамж бичих.pdf
2. Ажлын удирдамж бичих.pdf
 
Хяналт, хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...
Хяналт, хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...Хяналт, хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...
Хяналт, хяналтын удирдлага, хяналтын үүрэг, хяналтын тогтолцоо ...
 
Лекц 2
Лекц  2Лекц  2
Лекц 2
 
багшийн ёс зүйн дүрэм
багшийн ёс зүйн дүрэмбагшийн ёс зүйн дүрэм
багшийн ёс зүйн дүрэм
 
гэр бүлийн харилцааны үндсэн ойлголт 3
гэр бүлийн харилцааны үндсэн ойлголт 3гэр бүлийн харилцааны үндсэн ойлголт 3
гэр бүлийн харилцааны үндсэн ойлголт 3
 
Чанарын судалгаа - SICA llc
Чанарын судалгаа - SICA llcЧанарын судалгаа - SICA llc
Чанарын судалгаа - SICA llc
 
эрдэм шинжилгээний ажил бичих заавар
эрдэм шинжилгээний ажил бичих зааварэрдэм шинжилгээний ажил бичих заавар
эрдэм шинжилгээний ажил бичих заавар
 
Удирдахуйн ухаан ба мэргэжлийн ёс зүй
Удирдахуйн ухаан ба мэргэжлийн ёс зүйУдирдахуйн ухаан ба мэргэжлийн ёс зүй
Удирдахуйн ухаан ба мэргэжлийн ёс зүй
 
Hudulmuriin erkh zui.pptx
Hudulmuriin erkh zui.pptxHudulmuriin erkh zui.pptx
Hudulmuriin erkh zui.pptx
 
нийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүйнийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүй
 
сэдэл ба сэдэлжүүлэлт
сэдэл ба сэдэлжүүлэлтсэдэл ба сэдэлжүүлэлт
сэдэл ба сэдэлжүүлэлт
 
боловсрол гэж юу вэ
боловсрол гэж юу вэболовсрол гэж юу вэ
боловсрол гэж юу вэ
 

Viewers also liked

Хүүхдийг хүмүүжүүлэх төлөвшүүлэх монгол арга ухаан
Хүүхдийг хүмүүжүүлэх төлөвшүүлэх монгол арга ухаанХүүхдийг хүмүүжүүлэх төлөвшүүлэх монгол арга ухаан
Хүүхдийг хүмүүжүүлэх төлөвшүүлэх монгол арга ухаанbraving
 
либертарианизм
либертарианизмлибертарианизм
либертарианизмyivo1004
 
ёс зүй
ёс зүйёс зүй
ёс зүйmiigaa_j
 
эх орон.багш.майцэцэг
эх орон.багш.майцэцэгэх орон.багш.майцэцэг
эх орон.багш.майцэцэгmaitsetseg
 
эртний болон дундад зууны ёс зүйн сургаалын тойм
эртний болон дундад зууны ёс зүйн сургаалын тоймэртний болон дундад зууны ёс зүйн сургаалын тойм
эртний болон дундад зууны ёс зүйн сургаалын тоймyivo1004
 
сурган хүмүүжүүлэх зөвлөгөө
сурган хүмүүжүүлэх зөвлөгөөсурган хүмүүжүүлэх зөвлөгөө
сурган хүмүүжүүлэх зөвлөгөөschool14
 
сэтгүүлчийн ёс зүйн бие даалт
сэтгүүлчийн ёс зүйн бие даалтсэтгүүлчийн ёс зүйн бие даалт
сэтгүүлчийн ёс зүйн бие даалтhaliuhaa
 
зах зээлийн хэлбэр ба өрсөлдөөн /Монополь, төгс өрсөлдөөн, олигополь ... гэх ...
зах зээлийн хэлбэр ба өрсөлдөөн /Монополь, төгс өрсөлдөөн, олигополь ... гэх ...зах зээлийн хэлбэр ба өрсөлдөөн /Монополь, төгс өрсөлдөөн, олигополь ... гэх ...
зах зээлийн хэлбэр ба өрсөлдөөн /Монополь, төгс өрсөлдөөн, олигополь ... гэх ...Adilbishiin Gelegjamts
 
санхүүгийн зах зээл, ббсб
санхүүгийн зах зээл, ббсбсанхүүгийн зах зээл, ббсб
санхүүгийн зах зээл, ббсбNomin-Erdene Gantur
 
сургаал үг
сургаал үгсургаал үг
сургаал үгgganchimeg
 
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас Aygul Ayka
 
лекц №12
лекц №12лекц №12
лекц №12azora14
 
харилцааны соёл
харилцааны соёлхарилцааны соёл
харилцааны соёлOnon Battsengel
 
оньсого,зүйр цэцэн үгүүд
оньсого,зүйр цэцэн үгүүдоньсого,зүйр цэцэн үгүүд
оньсого,зүйр цэцэн үгүүдgganchimeg
 
Монголын уламжлалт ёс заншлыг хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Монголын уламжлалт ёс заншлыг  хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга замМонголын уламжлалт ёс заншлыг  хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Монголын уламжлалт ёс заншлыг хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга замAnkhbileg Luvsan
 

Viewers also liked (20)

Хүүхдийг хүмүүжүүлэх төлөвшүүлэх монгол арга ухаан
Хүүхдийг хүмүүжүүлэх төлөвшүүлэх монгол арга ухаанХүүхдийг хүмүүжүүлэх төлөвшүүлэх монгол арга ухаан
Хүүхдийг хүмүүжүүлэх төлөвшүүлэх монгол арга ухаан
 
хүний хөгжил
хүний хөгжилхүний хөгжил
хүний хөгжил
 
либертарианизм
либертарианизмлибертарианизм
либертарианизм
 
ёс зүй
ёс зүйёс зүй
ёс зүй
 
чимгээ хичээл 2
чимгээ хичээл 2чимгээ хичээл 2
чимгээ хичээл 2
 
эх орон.багш.майцэцэг
эх орон.багш.майцэцэгэх орон.багш.майцэцэг
эх орон.багш.майцэцэг
 
эртний болон дундад зууны ёс зүйн сургаалын тойм
эртний болон дундад зууны ёс зүйн сургаалын тоймэртний болон дундад зууны ёс зүйн сургаалын тойм
эртний болон дундад зууны ёс зүйн сургаалын тойм
 
сурган хүмүүжүүлэх зөвлөгөө
сурган хүмүүжүүлэх зөвлөгөөсурган хүмүүжүүлэх зөвлөгөө
сурган хүмүүжүүлэх зөвлөгөө
 
сэтгүүлчийн ёс зүйн бие даалт
сэтгүүлчийн ёс зүйн бие даалтсэтгүүлчийн ёс зүйн бие даалт
сэтгүүлчийн ёс зүйн бие даалт
 
Lecture 2
Lecture 2Lecture 2
Lecture 2
 
зах зээл ба өрсөлдөөний талбар,
зах зээл ба өрсөлдөөний талбар,зах зээл ба өрсөлдөөний талбар,
зах зээл ба өрсөлдөөний талбар,
 
зах зээлийн хэлбэр ба өрсөлдөөн /Монополь, төгс өрсөлдөөн, олигополь ... гэх ...
зах зээлийн хэлбэр ба өрсөлдөөн /Монополь, төгс өрсөлдөөн, олигополь ... гэх ...зах зээлийн хэлбэр ба өрсөлдөөн /Монополь, төгс өрсөлдөөн, олигополь ... гэх ...
зах зээлийн хэлбэр ба өрсөлдөөн /Монополь, төгс өрсөлдөөн, олигополь ... гэх ...
 
санхүүгийн зах зээл, ббсб
санхүүгийн зах зээл, ббсбсанхүүгийн зах зээл, ббсб
санхүүгийн зах зээл, ббсб
 
сургаал үг
сургаал үгсургаал үг
сургаал үг
 
Zuir ug
Zuir ugZuir ug
Zuir ug
 
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
 
лекц №12
лекц №12лекц №12
лекц №12
 
харилцааны соёл
харилцааны соёлхарилцааны соёл
харилцааны соёл
 
оньсого,зүйр цэцэн үгүүд
оньсого,зүйр цэцэн үгүүдоньсого,зүйр цэцэн үгүүд
оньсого,зүйр цэцэн үгүүд
 
Монголын уламжлалт ёс заншлыг хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Монголын уламжлалт ёс заншлыг  хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга замМонголын уламжлалт ёс заншлыг  хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
Монголын уламжлалт ёс заншлыг хойч үедээ өвлүүлэх зарим арга зам
 

Similar to Butets

Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц №3
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц №3Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц №3
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц №3E-Gazarchin Online University
 
Yos zui ulamjlal
Yos zui ulamjlalYos zui ulamjlal
Yos zui ulamjlalyivo1004
 
багшийн ёс зүй
багшийн ёс зүйбагшийн ёс зүй
багшийн ёс зүй91444422
 
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц№4
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц№4Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц№4
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц№4E-Gazarchin Online University
 
2. 몽 사람
2. 몽 사람 2. 몽 사람
2. 몽 사람 Otgoo Lxam
 
Shiljiltiin 9 niigem tuluvluguu 2011
Shiljiltiin 9 niigem tuluvluguu 2011Shiljiltiin 9 niigem tuluvluguu 2011
Shiljiltiin 9 niigem tuluvluguu 2011tungalag
 
нийгмийн ажилтны ёс зүй
нийгмийн ажилтны ёс зүйнийгмийн ажилтны ёс зүй
нийгмийн ажилтны ёс зүйeeneepeace
 
лекц №6
лекц №6лекц №6
лекц №6azora14
 
энэтхэгийн ёс зүй11 angi
энэтхэгийн ёс зүй11 angiэнэтхэгийн ёс зүй11 angi
энэтхэгийн ёс зүй11 angiMonhjargal Tuul
 
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгжBuman Tsedew
 
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгжBuman Tsedew
 
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгжBuman Tsedew
 

Similar to Butets (20)

Hariltsaa
HariltsaaHariltsaa
Hariltsaa
 
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц №3
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц №3Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц №3
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц №3
 
1 sur
1 sur1 sur
1 sur
 
Yos zui ulamjlal
Yos zui ulamjlalYos zui ulamjlal
Yos zui ulamjlal
 
багшийн ёс зүй
багшийн ёс зүйбагшийн ёс зүй
багшийн ёс зүй
 
ESON101-Хичээл 2 /20190116/
ESON101-Хичээл 2 /20190116/ESON101-Хичээл 2 /20190116/
ESON101-Хичээл 2 /20190116/
 
PTON111
PTON111PTON111
PTON111
 
ESON101-Хичээл 3 /20190123/
ESON101-Хичээл 3 /20190123/ ESON101-Хичээл 3 /20190123/
ESON101-Хичээл 3 /20190123/
 
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц№4
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц№4Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц№4
Сурган хүмүүжүүлэх ухаан -лекц№4
 
2. 몽 사람
2. 몽 사람 2. 몽 사람
2. 몽 사람
 
S.ss702 l 3. value
S.ss702 l 3. valueS.ss702 l 3. value
S.ss702 l 3. value
 
PTON111-Хичээл-3
PTON111-Хичээл-3PTON111-Хичээл-3
PTON111-Хичээл-3
 
Shiljiltiin 9 niigem tuluvluguu 2011
Shiljiltiin 9 niigem tuluvluguu 2011Shiljiltiin 9 niigem tuluvluguu 2011
Shiljiltiin 9 niigem tuluvluguu 2011
 
нийгмийн ажилтны ёс зүй
нийгмийн ажилтны ёс зүйнийгмийн ажилтны ёс зүй
нийгмийн ажилтны ёс зүй
 
лекц №6
лекц №6лекц №6
лекц №6
 
энэтхэгийн ёс зүй11 angi
энэтхэгийн ёс зүй11 angiэнэтхэгийн ёс зүй11 angi
энэтхэгийн ёс зүй11 angi
 
Teacher and parents
Teacher and parentsTeacher and parents
Teacher and parents
 
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
 
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
 
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
8 р ангийн нийгэм нийгмийн харилцаа нэгж
 

More from yivo1004

эзф судлах зүйл
эзф судлах зүйлэзф судлах зүйл
эзф судлах зүйлyivo1004
 
хөгжлийн эдийн засаг
хөгжлийн эдийн засагхөгжлийн эдийн засаг
хөгжлийн эдийн засагyivo1004
 
физиократизм
физиократизмфизиократизм
физиократизмyivo1004
 
сонгодог урсгал
сонгодог  урсгалсонгодог  урсгал
сонгодог урсгалyivo1004
 
өрсөлдөөний онол
өрсөлдөөний онолөрсөлдөөний онол
өрсөлдөөний онолyivo1004
 
меркантилизм
меркантилизммеркантилизм
меркантилизмyivo1004
 
макро болон микро эдийн
макро болон микро эдийнмакро болон микро эдийн
макро болон микро эдийнyivo1004
 
Towch tuuh
Towch tuuhTowch tuuh
Towch tuuhyivo1004
 
3 pci orkhon 271014
3 pci orkhon 2710143 pci orkhon 271014
3 pci orkhon 271014yivo1004
 
теории этики
теории этикитеории этики
теории этикиyivo1004
 

More from yivo1004 (20)

эзф судлах зүйл
эзф судлах зүйлэзф судлах зүйл
эзф судлах зүйл
 
хөгжлийн эдийн засаг
хөгжлийн эдийн засагхөгжлийн эдийн засаг
хөгжлийн эдийн засаг
 
физиократизм
физиократизмфизиократизм
физиократизм
 
сонгодог урсгал
сонгодог  урсгалсонгодог  урсгал
сонгодог урсгал
 
өрсөлдөөний онол
өрсөлдөөний онолөрсөлдөөний онол
өрсөлдөөний онол
 
меркантилизм
меркантилизммеркантилизм
меркантилизм
 
макро болон микро эдийн
макро болон микро эдийнмакро болон микро эдийн
макро болон микро эдийн
 
Towch tuuh
Towch tuuhTowch tuuh
Towch tuuh
 
3 pci orkhon 271014
3 pci orkhon 2710143 pci orkhon 271014
3 pci orkhon 271014
 
Cult8
Cult8Cult8
Cult8
 
Cult7
Cult7Cult7
Cult7
 
Cult6 a
Cult6 aCult6 a
Cult6 a
 
Cult6
Cult6Cult6
Cult6
 
Cult5
Cult5Cult5
Cult5
 
Cult4
Cult4Cult4
Cult4
 
Cult3
Cult3Cult3
Cult3
 
Cult2
Cult2Cult2
Cult2
 
Cult1
Cult1Cult1
Cult1
 
теории этики
теории этикитеории этики
теории этики
 
мтэз
мтэзмтэз
мтэз
 

Butets

  • 1. Ёс суртахууны бүтэц,Ёс суртахууны бүтэц, үүрэгүүрэг Ш.ГанбатШ.Ганбат ((ШУТИС-ийн харъяаШУТИС-ийн харъяа Ш.Отгонбилэгийн нэрэмжитШ.Отгонбилэгийн нэрэмжит Технологийн сургуулийнТехнологийн сургуулийн тэнхимийн эрхлэгчтэнхимийн эрхлэгч))
  • 2. АгуулгаАгуулга  Ёс з й ба ёс суртахуунүЁс з й ба ёс суртахуунү  Ёс суртахууны б тэцүЁс суртахууны б тэцү  Ёс суртахууны рэг, ач холбогдолүүЁс суртахууны рэг, ач холбогдолүү  Ишлэл д гнэлтүИшлэл д гнэлтү
  • 3. Нэг. Ёс зүйн үүсэлНэг. Ёс зүйн үүсэл Ёс з й нь:үЁс з й нь:ү  Биеэ хэрхэн авч явбал зохих вэ?Биеэ хэрхэн авч явбал зохих вэ?  З в амьдрал гэж юуг хэлэх вэ? зэрэг х нийө үЗ в амьдрал гэж юуг хэлэх вэ? зэрэг х нийө ү дотоод хэрэгцээнээс ссэн.үүдотоод хэрэгцээнээс ссэн.үү  Ёс з й хаана анх ссэн вэ?ү үүЁс з й хаана анх ссэн вэ?ү үү А. Эртний ГрекА. Эртний Грек ((АристотельАристотель)) Б. Эртний ЭнэтхэгБ. Эртний Энэтхэг ((ГаутамаГаутама)) В. Эртний ХятадВ. Эртний Хятад ((К нзүК нзү ))
  • 4. АриАриññтотелийнтотелийн гавъяагавъяа  Эртний Грекийн ,,Эртний Грекийн ,,EthosEthos” хэмээх” хэмээх ойлголтыг анх хэрэглэж ёс з йнүойлголтыг анх хэрэглэж ёс з йнү шинжлэх ухааныг ндэслэсэн.үшинжлэх ухааныг ндэслэсэн.ү  <<<<ёс з й бол х ний йл ажиллагаанү ү үёс з й бол х ний йл ажиллагаанү ү ү дахь ухаалаг сонголтыг судлах явдал,дахь ухаалаг сонголтыг судлах явдал, энэ сонголтод нийгмийн болон хувьэнэ сонголтод нийгмийн болон хувь х ний утга агуулагдаж байдагүх ний утга агуулагдаж байдагү >>>> гэжгэж тодорхойлсон.тодорхойлсон.
  • 5. ХҮН БАЙХЫН УТГА УЧИР БУЮУХҮН БАЙХЫН УТГА УЧИР БУЮУ ГАУТАМАГИЙН АЛДАРТ СУРГААЛГАУТАМАГИЙН АЛДАРТ СУРГААЛ  ҮНЭНИЙ НАЙМАН ЗАМ, МӨР :ҮНЭНИЙ НАЙМАН ЗАМ, МӨР : 1. ЗӨВ ҮГ1. ЗӨВ ҮГ 2. ЗӨВ ҮЗЭЛ2. ЗӨВ ҮЗЭЛ 3. ЗӨВ ҮЙЛ3. ЗӨВ ҮЙЛ 4. ЗӨВ САНАА4. ЗӨВ САНАА 5. ЗӨВ УХААН5. ЗӨВ УХААН 6. ЗӨВ ТЭМҮҮЛЭЛ6. ЗӨВ ТЭМҮҮЛЭЛ 7. ЗӨВ АМЬДРАЛ7. ЗӨВ АМЬДРАЛ 8. ЗӨВ БЯСАЛГАЛ8. ЗӨВ БЯСАЛГАЛ --
  • 6. Күнзийн сургаалын хүчКүнзийн сургаалын хүч  Х н, ёс суртахуун, бишрэл гурвыг холбожүХ н, ёс суртахуун, бишрэл гурвыг холбожү тайлбарласан тул н г х ртэл ач холбогдлооө өө үтайлбарласан тул н г х ртэл ач холбогдлооө өө ү алдааг й.үалдааг й.ү  Ёс суртахууны таван зарчим:Ёс суртахууны таван зарчим: 1. Х ний энэрэх йү ү1. Х ний энэрэх йү ү ((дээд зарчимдээд зарчим)) 2. рэг хариуцлагаа ухамсарлахҮү2. рэг хариуцлагаа ухамсарлахҮү ((дээд зарчмыгдээд зарчмыг хэрэгл лэх н хц л ньүү ө өхэрэгл лэх н хц л ньүү ө ө )) 3. Ёс горим, зан йлд суралцахү3. Ёс горим, зан йлд суралцахү ((хэвшил болгоххэвшил болгох)) 4. Мэдлэгтэй байх4. Мэдлэгтэй байх ((з в сонголтын ндэсө үз в сонголтын ндэсө ү )) 5. нэнч байхҮ5. нэнч байхҮ ((х нь эцэгтээ нэнч байх ньүү үх нь эцэгтээ нэнч байх ньүү ү нийгэм б тэн орших ндэс м нү ү өнийгэм б тэн орших ндэс м нү ү ө ))
  • 7. Ёс зүй ба ёс суртахуунЁс зүй ба ёс суртахуун  Цицерон ,,ЭТОС”-ыг римийнЦицерон ,,ЭТОС”-ыг римийн mmооss ((моральмораль)) гэсэн гтэй д йц лжү ү үүгэсэн гтэй д йц лжү ү үү хэрэглэснээр этика, мораль хоёрхэрэглэснээр этика, мораль хоёр адилхан утгаар ойлгогдож ирсэн т хтэй.үүадилхан утгаар ойлгогдож ирсэн т хтэй.үү  Хожим нь этика нь шинжлэх ухаан,Хожим нь этика нь шинжлэх ухаан, моральмораль ((ёс суртахуунёс суртахуун)) нь т нийүүнь т нийүү судлагдахуун болсон.судлагдахуун болсон. Ёс з йүЁс з йү ((ШШ//УУ)) <<---->> Ёс суртахуунЁс суртахуун((харилцаахарилцаа))
  • 8. Тэгвэл:Тэгвэл: А. Ёс з й нь х ний биеэ авч явахү үА. Ёс з й нь х ний биеэ авч явахү ү байдал буюу ёс суртахууныбайдал буюу ёс суртахууны харилцааг судалдаг.харилцааг судалдаг. Б. Ёс суртахууны харилцаа нь х нээсүБ. Ёс суртахууны харилцаа нь х нээсү ерт нцтэй харилцах харилцаагөерт нцтэй харилцах харилцаагө агуулсан йл явц, нэт з йл м н.ү ү ү өагуулсан йл явц, нэт з йл м н.ү ү ү ө
  • 9. Хоёр. Ёс суртахууны бүтэцХоёр. Ёс суртахууны бүтэц  Ёс суртахууны харилцааЁс суртахууны харилцаа  Ёс суртахууны практик йлдэлүЁс суртахууны практик йлдэлү (( йлүйлү ажиллагааажиллагаа))  Ёс суртахууны ухамсар гэсэн 3Ёс суртахууны ухамсар гэсэн 3 ндсэн элементээс б рдэнэ.ү үндсэн элементээс б рдэнэ.ү ү
  • 10. Ёс суртахууны харилцааЁс суртахууны харилцаа  Х н х нтэйгээ харилцахү үХ н х нтэйгээ харилцахү ү ((танилцах,танилцах, х ндлэх, г х авах г.мү ө өх ндлэх, г х авах г.мү ө ө ))  Х н эд юмстай харилцахүХ н эд юмстай харилцахү ((х д лм рө ө өх д лм рө ө ө б тээлд хандах, эд з йлээ з в хэрэглэхү ү өб тээлд хандах, эд з йлээ з в хэрэглэхү ү ө г.мг.м))  Х н байгальтай харилцахүХ н байгальтай харилцахү ((уул ус,уул ус, амьтан ургамлыг хамгаалах, з вөамьтан ургамлыг хамгаалах, з вө ашиглах г.машиглах г.м))  Х н ртэйгээ харилцахү өөХ н ртэйгээ харилцахү өө (( рийг з вөө өө өрийг з вөө өө ө нэлэх, дутагдлаа засах г.мүнэлэх, дутагдлаа засах г.мү ))
  • 11. Ёс суртахууны практик үйлдэлЁс суртахууны практик үйлдэл  Ёс суртахууны йлдлийн системүЁс суртахууны йлдлийн системү  Ёс заншил, зан йлийн йл ажиллагааү үЁс заншил, зан йлийн йл ажиллагааү ү  Практик йлдлийн 2 талүПрактик йлдлийн 2 талү А. ндэсний ёс заншил, зан йлийгҮ үА. ндэсний ёс заншил, зан йлийгҮ ү эзэмших, сэргээн х гж лэхө үүэзэмших, сэргээн х гж лэхө үү ((х н ахтай,үх н ахтай,ү дээл захтай г.мдээл захтай г.м)) Б. Х н т рл хтний ёс суртахууны нэтү ө ө үБ. Х н т рл хтний ёс суртахууны нэтү ө ө ү з йлсээс суралцахүз йлсээс суралцахү (( нэнч шударга ёсүнэнч шударга ёсү г.мг.м))
  • 12. Ёс суртахууны ухамсарЁс суртахууны ухамсар  Ёс суртахууны зарчимЁс суртахууны зарчим  Ёс суртахууны ндсэн ойлголтүЁс суртахууны ндсэн ойлголтү  Ёс суртахууны эгэл хэм хэмжээЁс суртахууны эгэл хэм хэмжээ  Ёс суртахууны ухамсрын агуулгаЁс суртахууны ухамсрын агуулга юм.юм.
  • 13. 1. Ёс суртахууны зарчим1. Ёс суртахууны зарчим  Ёс суртахууны ухамсрын б рэлдэх нү үүЁс суртахууны ухамсрын б рэлдэх нү үү хэсэгхэсэг  Нийгэм х м сийн хоорондынү үүНийгэм х м сийн хоорондынү үү харилцааны тусгалхарилцааны тусгал  Х ний зан йлийг зохицуулах шаардлагаү үХ ний зан йлийг зохицуулах шаардлагаү ү  Х ний ноён нурууг тодорхойлогчүХ ний ноён нурууг тодорхойлогчү  Х м сийн нийтлэг эрх ашгийгү үүХ м сийн нийтлэг эрх ашгийгү үү илэрхийлдэгилэрхийлдэг Жич: Х ний х гжилд йлчилдэг учир х нү ө ү үЖич: Х ний х гжилд йлчилдэг учир х нү ө ү ү б р дагах рэгтэй.ү үүб р дагах рэгтэй.ү үү
  • 14. Ёс суртахууны зарчимын онцлогЁс суртахууны зарчимын онцлог шинжшинж 1.1. Зайлшг й шинжтэйүЗайлшг й шинжтэйү ((ёс суртахууныёс суртахууны зарчмууд нь нийгмийн х гжлийн явцадөзарчмууд нь нийгмийн х гжлийн явцадө б рэлдэн тогтдогүб рэлдэн тогтдогү )) 2.2. Бодит шинжтэйБодит шинжтэй ((хэн нэгэн х нүхэн нэгэн х нү зохиодог й, нийгмийн бодитүзохиодог й, нийгмийн бодитү амьдралаас ургац гардагамьдралаас ургац гардаг)) 3.3. Т гээмэл шинжтэйүТ гээмэл шинжтэйү (( ндэс угсаа, насүндэс угсаа, насү х йс, мэдлэг мэргэжилээс л хамаарчү үх йс, мэдлэг мэргэжилээс л хамаарчү ү х н б рт тэгш йлчилдэг.ү ү үх н б рт тэгш йлчилдэг.ү ү ү ))
  • 15. Ёс суртахууны үндсэн зарчмуудЁс суртахууны үндсэн зарчмууд 1.1. Х нлэг энэрэнг й байхү үХ нлэг энэрэнг й байхү ү ((ГуманизмГуманизм)) 2.2. Хамтач байхХамтач байх ((КоллективизмКоллективизм)) 3.3. Х д лм рч байхө ө өХ д лм рч байхө ө ө ((ТрудолюбивостьТрудолюбивость)) 4.4. Эх оронч байх ПатриотизмЭх оронч байх Патриотизм
  • 16. Хүнлэг энэрэнгүй ёсны зарчимХүнлэг энэрэнгүй ёсны зарчим  HumanusHumanus – х нлэг гэсэн латин гнээс гаралтай.ү ү– х нлэг гэсэн латин гнээс гаралтай.ү ү  Т р сээг й байх ед нийгэм нь х н х нээө үү ү ү ү үТ р сээг й байх ед нийгэм нь х н х нээө үү ү ү ү ү хайрлаж х ндэтгэх явдал дээр тогтож байсанүхайрлаж х ндэтгэх явдал дээр тогтож байсанү  Х н х ндээ ах д , найз н х р байх нь энэү ү үү ө өХ н х ндээ ах д , найз н х р байх нь энэү ү үү ө ө зарчмын ц м нь юмөзарчмын ц м нь юмө  Энэ зарчим нь х нийг хайрлаж х ндэтгэх, х нийү ү үЭнэ зарчим нь х нийг хайрлаж х ндэтгэх, х нийү ү ү т л санаа тавих, х н чанараа хадгалахө өө үт л санаа тавих, х н чанараа хадгалахө өө ү зэргээр илэрнэ.зэргээр илэрнэ.  Х нлэг энэрэнг й ёс нь х ний эрхийг дээдэлсэнү ү үХ нлэг энэрэнг й ёс нь х ний эрхийг дээдэлсэнү ү ү харилцааг илэрхийлнэ.харилцааг илэрхийлнэ. ((Бусдыг х ндэтгэжүБусдыг х ндэтгэжү рийг х ндл лнэөө өө ү үүрийг х ндл лнэөө өө ү үү )) Жич: Х нлэг ёс нь х нийг хайрлаж х ндэтгэхү ү үЖич: Х нлэг ёс нь х нийг хайрлаж х ндэтгэхү ү ү явдал.явдал. ((К нзүК нзү ))
  • 17. Хамтач ёсны зарчимХамтач ёсны зарчим  Хамтач ёс нь ёс суртахууны хамгийн эртний зарчим юм.Хамтач ёс нь ёс суртахууны хамгийн эртний зарчим юм. ((Х м с харилцаж эхэлсэн еэс хамтач ёс ссэнү үү ү үүХ м с харилцаж эхэлсэн еэс хамтач ёс ссэнү үү ү үү ))  Нэг х ний амьдрал бусад х м сийн амьдралаарү ү үүНэг х ний амьдрал бусад х м сийн амьдралаарү ү үү н хц лдд г жамтайө ө өн хц лдд г жамтайө ө ө ((ганц х н айл болдогг й, ганц модү үганц х н айл болдогг й, ганц модү ү гал болдогг йүгал болдогг йү ))  Энэ зарчим нь ашиг сонирхол, зорилго нэгтэй х м сийнү үүЭнэ зарчим нь ашиг сонирхол, зорилго нэгтэй х м сийнү үү н х рс г харилцааны илэрхийлэл юм.ө ө өн х рс г харилцааны илэрхийлэл юм.ө ө ө  Хамтын эрх ашгийг эрхэмлэх, харилцан туслах, хамтранХамтын эрх ашгийг эрхэмлэх, харилцан туслах, хамтран амьдарч н х рл х зэргээр хамтач ёс илэрнэ.ө ө өамьдарч н х рл х зэргээр хамтач ёс илэрнэ.ө ө ө  Хамт олноо х ндэтгэдэг, олныхоо санал бодлыг сонсчүХамт олноо х ндэтгэдэг, олныхоо санал бодлыг сонсчү чаддаг байх нь хамтач ёс б рэлдэх гол н хц л юм.ү ө өчаддаг байх нь хамтач ёс б рэлдэх гол н хц л юм.ү ө ө Жич: Нийгмийн ба хувь сонирхлийг з в хослуулах ньөЖич: Нийгмийн ба хувь сонирхлийг з в хослуулах ньө нэн чухал юм.нэн чухал юм.
  • 18. Хөдөлмөрч хичээнгүй ёсныХөдөлмөрч хичээнгүй ёсны зарчимзарчим  Х д лм р бол х ний амьдралын ндэсийн ндэсө ө ө ү ү үХ д лм р бол х ний амьдралын ндэсийн ндэсө ө ө ү ү ү м н. ,,Хэн их ажиллана, т нд аз жаргалө үүм н. ,,Хэн их ажиллана, т нд аз жаргалө үү хаалгаа нээдэг” Ленардо Да Винчихаалгаа нээдэг” Ленардо Да Винчи  Х д лм рийн нэ цэнийг ойлгох, т нд дурлажө ө ө ү үүХ д лм рийн нэ цэнийг ойлгох, т нд дурлажө ө ө ү үү дээдлэх нь энэ зарчмын гол шаардлага м н.өдээдлэх нь энэ зарчмын гол шаардлага м н.ө  Ажил, х д лм р эрхлэхг йгээр тавтай сайханө ө ө үАжил, х д лм р эрхлэхг йгээр тавтай сайханө ө ө ү амьдрах, амжилтанд х рэх боломжг й тул чинү үамьдрах, амжилтанд х рэх боломжг й тул чинү ү сэтгэлээсээ х д лм рл х ёстой.ө ө ө өсэтгэлээсээ х д лм рл х ёстой.ө ө ө ө  Бусдын бий болгосон з йлийг хамгаалжүБусдын бий болгосон з йлийг хамгаалжү арвижуулах нь б р чухал юм.үарвижуулах нь б р чухал юм.ү  Х д лм р хийхэд авяас чадвар, мэдлэгө ө өХ д лм р хийхэд авяас чадвар, мэдлэгө ө ө боловсрол, чармайлт хэрэгтэй.боловсрол, чармайлт хэрэгтэй.
  • 19. Эх оронч байх ёсЭх оронч байх ёс  Эх орон гэдэг нь нийгмийн амьдралын хэлбэрЭх орон гэдэг нь нийгмийн амьдралын хэлбэр м нөм нө ((т рс н нутаг, т р лх хэл, ндэсний т хө ө ө ө ү үүт рс н нутаг, т р лх хэл, ндэсний т хө ө ө ө ү үү соёл, нийгмийн байгууламжсоёл, нийгмийн байгууламж))  Эх орондоо хайртай, т ний т л амь бие лүү ө өө үЭх орондоо хайртай, т ний т л амь бие лүү ө өө ү хайрлан з тгэх нь эх оронч ёсны гол шаардлагаүхайрлан з тгэх нь эх оронч ёсны гол шаардлагаү юм.юм.  Эх орныхоо нг рс н, одоо, ирээд йг х ндэтгэжө ө ө ү үЭх орныхоо нг рс н, одоо, ирээд йг х ндэтгэжө ө ө ү ү ндэсний бахархал, мэдрэмжтэй байхүндэсний бахархал, мэдрэмжтэй байхү ((намтраасаа буцдагг й байхүнамтраасаа буцдагг й байхү ))  Байнга суралцах нь эх оронч злийн илрэл юм.үБайнга суралцах нь эх оронч злийн илрэл юм.ү ((Эх орондоо тус х ргэж буй хэрэг юм,үЭх орондоо тус х ргэж буй хэрэг юм,ү суралцагч байгууллага, суралцагч иргэн байхсуралцагч байгууллага, суралцагч иргэн байх))
  • 20. 2. Ёс суртахууны үндсэн ойлголт2. Ёс суртахууны үндсэн ойлголт  Ёс з й нь бусад шүЁс з й нь бусад шү //у-ын адил рийн ндсэнөө үу-ын адил рийн ндсэнөө ү ойлголтуудтай байдаг.ойлголтуудтай байдаг. ((Сайн муу, рэг эрх ч л , азүү ө өөСайн муу, рэг эрх ч л , азүү ө өө жаргал г.мжаргал г.м))  Ёс суртахууны ндсэн ойлголтууд нь х н т р лхт ндү ү ө ө өЁс суртахууны ндсэн ойлголтууд нь х н т р лхт ндү ү ө ө ө хамаатайхамаатай ((1 х нд бишү1 х нд бишү )) ёс суртахууны нэ цэнэ,үёс суртахууны нэ цэнэ,ү баримжаалал м н.өбаримжаалал м н.ө  Ёс суртахууны ндсэн ойлголтын онцлог шинж д:ү үүЁс суртахууны ндсэн ойлголтын онцлог шинж д:ү үү А. Т хэн шинжүүА. Т хэн шинжүү ((амьдрал, йл ажиллагааны явцадүамьдрал, йл ажиллагааны явцадү шинэчлэгдэж байдагшинэчлэгдэж байдаг)) Б. нэлэмжийн шинжҮБ. нэлэмжийн шинжҮ ((аливаа з йлд нэлгээ гд гү ү ө өаливаа з йлд нэлгээ гд гү ү ө ө )) В. Албадах шинжВ. Албадах шинж ((бичигдээг й хууль б г д х м сийнү ө өө ү үүбичигдээг й хууль б г д х м сийнү ө өө ү үү харилцааг зохицуулагч хэрэгсэл юмхарилцааг зохицуулагч хэрэгсэл юм))
  • 21. Ёс суртахууны үндсэн ойлголтЁс суртахууны үндсэн ойлголт  Ёс з йн шинжлэх ухаанд дор дурдсан ёсүЁс з йн шинжлэх ухаанд дор дурдсан ёсү суртахууны ер нхий ойлголтыг авч здэг.ө үсуртахууны ер нхий ойлголтыг авч здэг.ө ү  Сайн мууСайн муу ((н гэл буянүн гэл буянү ))  Шударга ёсШударга ёс  Нэр т р, нэр х ндө үНэр т р, нэр х ндө ү  Нинжин сэтгэлНинжин сэтгэл  рэгҮүрэгҮү  Эрх ч лө өөЭрх ч лө өө  Чин эрмэлзэлЧин эрмэлзэл  нэлэмж зэрэг юм.Үнэлэмж зэрэг юм.Ү
  • 22. Шударга ёсШударга ёс  Х н т р лгтний ёс суртахууны нэг чухалү ө өХ н т р лгтний ёс суртахууны нэг чухалү ө ө чанар нь шударга ёс юм.чанар нь шударга ёс юм.  Энэ нь х м сийн йлдэл т рийн хууль,ү үү ү өЭнэ нь х м сийн йлдэл т рийн хууль,ү үү ү ө ёс суртахууны нийтээр баримталдаг хэмёс суртахууны нийтээр баримталдаг хэм хэмжээг нэгэн зэрэг сахих явдал юм.хэмжээг нэгэн зэрэг сахих явдал юм.  Шударга ёс нь ардчилал, тэгш эрх, эрхШударга ёс нь ардчилал, тэгш эрх, эрх ч л х гжих ндэс м н.ө өө ө ү өч л х гжих ндэс м н.ө өө ө ү ө  Тэгш байдлыг тогтоох гол механизм ньТэгш байдлыг тогтоох гол механизм нь шударга ёс юм.шударга ёс юм. ((Эдийн засгийн, улсЭдийн засгийн, улс т рийн харилцаанд тэгш байдлыг бийөт рийн харилцаанд тэгш байдлыг бийө болгох нь нэн чухалболгох нь нэн чухал))
  • 23. Сайн ба мууСайн ба муу  Сайн хэмээх ойлголт нь х м сийн нийтлэг эрхү үүСайн хэмээх ойлголт нь х м сийн нийтлэг эрхү үү ашиг, сонирхолыг илэрхийлсэнашиг, сонирхолыг илэрхийлсэн ((нийтийн з гээсүнийтийн з гээсү ёс з йтэй гэж зэхү үёс з йтэй гэж зэхү ү )) байдал юм.байдал юм.  Сайн йл нь шударга ёсны т л тэмцэхү ө өөСайн йл нь шударга ёсны т л тэмцэхү ө өө хэрэгсэл, муутай л эвлэрэх зэл, тэмцэл юм.ү үхэрэгсэл, муутай л эвлэрэх зэл, тэмцэл юм.ү ү  Муу нь сайн сайхан з йлийн эсрэг, нийтийнүМуу нь сайн сайхан з йлийн эсрэг, нийтийнү ашиг сонирхлыг эвдсэн т л в байдлыгө өашиг сонирхлыг эвдсэн т л в байдлыгө ө илэрхийлдэг.илэрхийлдэг.  Муугийн гол шалтгаан нь шунал, р,үүМуугийн гол шалтгаан нь шунал, р,үү бодлогог й байдал, бардам зан б г дү ө өөбодлогог й байдал, бардам зан б г дү ө өө мэдлэгг йгээс сдэг.ү үүмэдлэгг йгээс сдэг.ү үү
  • 24. Нинжин сэтгэлНинжин сэтгэл  Нинжин сэтгэл нь х ний м с чанарынү өНинжин сэтгэл нь х ний м с чанарынү ө илэрхийлэл б г д бусдыг хайрлах,ө өөилэрхийлэл б г д бусдыг хайрлах,ө өө энэрэх сэтгэлийн хэмжээ юм.энэрэх сэтгэлийн хэмжээ юм.  Нийгмийн ёс суртахууны хэм хэмжээнийНийгмийн ёс суртахууны хэм хэмжээний днээс рийх зан байдлыг ш нүү өө өө үүднээс рийх зан байдлыг ш нүү өө өө үү тунгааж аливаад ухаалаг хандах ньтунгааж аливаад ухаалаг хандах нь нинжин сэтгэлийн ндэс нь юм.үнинжин сэтгэлийн ндэс нь юм.ү  рийг нэлж, жолоодож сурах голӨө өө үрийг нэлж, жолоодож сурах голӨө өө ү хэрэгсэл нь нинжин сэтгэл учраасхэрэгсэл нь нинжин сэтгэл учраас сэтгэлээр баян байж б хнийг х ний т лү ү ө өөсэтгэлээр баян байж б хнийг х ний т лү ү ө өө зориулбал зохино.зориулбал зохино.
  • 25.  Санаа з в бол ажил йлс ариуднаө үСанаа з в бол ажил йлс ариуднаө ү Санаа буруу бол ажил йлсүСанаа буруу бол ажил йлсү урууднауруудна  З л н лгий х хдэд таарнаөө ө ө үүЗ л н лгий х хдэд таарнаөө ө ө үү З в сэтгэл амьдралд таарнаөЗ в сэтгэл амьдралд таарнаө Нинжин сэтгэлийн тухайНинжин сэтгэлийн тухай Монголчуудын сургаалаасМонголчуудын сургаалаас
  • 26. ҮүрэгҮүрэг  рэг нь х н нийгэм, хамт олны з гээсҮү ү үрэг нь х н нийгэм, хамт олны з гээсҮү ү ү рт х лээн гэсэн хариуцлагаөө өө үрт х лээн гэсэн хариуцлагаөө өө ү ухамсарлан ойлгож биел лэхүүухамсарлан ойлгож биел лэхүү харилцааны тусгал юм.харилцааны тусгал юм. ((багшийн рэг,үүбагшийн рэг,үү эцэг эхийн рэгүүэцэг эхийн рэгүү ))  рэг нь н г талаар х ний амьдралынҮү ө өө үрэг нь н г талаар х ний амьдралынҮү ө өө ү хэрэгцээ юм.хэрэгцээ юм. ((х н х слээ рэгтээү ү үүх н х слээ рэгтээү ү үү захируулдаг байхзахируулдаг байх))  Ёс суртахууны рэг нь нийгмийнүүЁс суртахууны рэг нь нийгмийнүү шаардлагыг биел лэх явдал юм.үүшаардлагыг биел лэх явдал юм.үү (( ргээ биел лэхг й бол бусдадҮү үү үргээ биел лэхг й бол бусдадҮү үү ү х ндлэгдэхг й болноү үх ндлэгдэхг й болноү ү ))
  • 27.  <<<<Ёс суртахууны рэг нь .......үүЁс суртахууны рэг нь .......үү ямарч шалтгаанаас хамаарахг й,үямарч шалтгаанаас хамаарахг й,ү х ний дотоодын м нхийн х сэлү ө үх ний дотоодын м нхийн х сэлү ө ү эрмэлзэл м нөэрмэлзэл м нө >>>>  <<<< ... ргээ биел лэх нь эрхэмүү үү... ргээ биел лэх нь эрхэмүү үү з йл. ргийг биел лэх явцадү Үү үүз йл. ргийг биел лэх явцадү Үү үү х ний бие даасан байдалүх ний бие даасан байдалү ((автономитавтономит)) илэрнэ.илэрнэ.>>>> И. КантИ. Кант
  • 28. Эрх чөлөөЭрх чөлөө  Эрх ч л г ойлгох 3 ндсэн ойлголт:ө өө үЭрх ч л г ойлгох 3 ндсэн ойлголт:ө өө ү А. Олонхи х м сийн ердийн ойлголтү үүА. Олонхи х м сийн ердийн ойлголтү үү ((х ссэнүх ссэнү б хнээ ч л тэй, дур зоргоороо йлдэжү ө өө үб хнээ ч л тэй, дур зоргоороо йлдэжү ө өө ү хэрэгж лэхүүхэрэгж лэхүү )) Б. Философийн ойлголтБ. Философийн ойлголт ((х н ч л т сонголт хийхү ө өөх н ч л т сонголт хийхү ө өө боломжтой байх нь эрх ч л г илэрхийлнэ.ө өөболомжтой байх нь эрх ч л г илэрхийлнэ.ө өө Ч л т сонголтын боломж нь мэдлэгийнө өөЧ л т сонголтын боломж нь мэдлэгийнө өө т вшинтэй холбоотой.үт вшинтэй холбоотой.ү )) В. Ёс з йн ойлголтүВ. Ёс з йн ойлголтү ((эрх ч л нь сонголт хийхө өөэрх ч л нь сонголт хийхө өө боломж б рдсэн н хц лд хийгддэг йлдэл м н.ү ө ө ү өболомж б рдсэн н хц лд хийгддэг йлдэл м н.ү ө ө ү ө Сонголтг й йлдэл ёс з йд нийцэхг йү ү ү үСонголтг й йлдэл ёс з йд нийцэхг йү ү ү ү ))
  • 29. Эрх чөлөө ба хариуцлагаЭрх чөлөө ба хариуцлага  Эрх ч л тодорхойлох нэг х чин з йл ньө өө ү үЭрх ч л тодорхойлох нэг х чин з йл ньө өө ү ү хариуцлага юм.хариуцлага юм.  Х н хийсэн йлдлийнхээ хариуцлагыгү үХ н хийсэн йлдлийнхээ хариуцлагыгү ү р х лээх ёстой.өө өө үр х лээх ёстой.өө өө ү  Х н йлдэл хийх едээ ргээ биел лжү ү ү үү үүХ н йлдэл хийх едээ ргээ биел лжү ү ү үү үү байвал хариууцлагатай байх н хц лө өбайвал хариууцлагатай байх н хц лө ө б рдэнэ.үб рдэнэ.ү  Хариуцлагатай байна гэдэг нь бусдийнХариуцлагатай байна гэдэг нь бусдийн эрх ч л г х ндэтгэнэ гэсэн г.ө өө ү үэрх ч л г х ндэтгэнэ гэсэн г.ө өө ү ү
  • 30. ҮнэлэмжҮнэлэмж  нэлэмж нь юмс, зэгдэл, йл явцынҮ ү үнэлэмж нь юмс, зэгдэл, йл явцынҮ ү ү рийнх нь имиж чанар биш тэдгээртөөрийнх нь имиж чанар биш тэдгээртөө хандаж буй х ний хандлагаүхандаж буй х ний хандлагаү (( нэлгээүнэлгээү )) юм.юм.  Х н ямар нэгэн нэлэмжийг ндэс болгожү ү үХ н ямар нэгэн нэлэмжийг ндэс болгожү ү ү йлдэл хийж шийдвэр гаргадаг.үйлдэл хийж шийдвэр гаргадаг.ү  Х ний хэрэгцээ сонирхол ялгаатай учирүХ ний хэрэгцээ сонирхол ялгаатай учирү нэлэмж дийн ач холбогдол р рү үү өө өөнэлэмж дийн ач холбогдол р рү үү өө өө байна. Жишээ нь: Тухайн х ндүбайна. Жишээ нь: Тухайн х ндү таалагдаж буй з йл н г х нд огтү ө өө үтаалагдаж буй з йл н г х нд огтү ө өө ү нийцдэгг й.үнийцдэгг й.ү
  • 31. Үнэлэмжийн ялгааҮнэлэмжийн ялгаа ((төрөлтөрөл)) А. Агуулгаараа ялгагдана. Жишээ нь: АлдарА. Агуулгаараа ялгагдана. Жишээ нь: Алдар гавъяа, сайн сайхан нь агуулга, чанарын хувьдгавъяа, сайн сайхан нь агуулга, чанарын хувьд ялгаатай.ялгаатай. Б. Шинж тэмдгээрээ ялгагдана. Жишээ нь: нэнҮБ. Шинж тэмдгээрээ ялгагдана. Жишээ нь: нэнҮ ба худал, ашиг ба хохирол г.мба худал, ашиг ба хохирол г.м ((эерэг с р гө өэерэг с р гө ө шинжтэйшинжтэй)) В. Т вшинээрээ ялгаатай.үВ. Т вшинээрээ ялгаатай.ү ((Дээд, доод нэлэмжүДээд, доод нэлэмжү ))  Тодорхой хамт олон, мэргэжил, нас, х йсийнүТодорхой хамт олон, мэргэжил, нас, х йсийнү хувьд бий болдог нэлэмжийг доод нэлэмжү үхувьд бий болдог нэлэмжийг доод нэлэмжү ү гэнэ.гэнэ.  Ухамсартай холбогдож нэ цэнэ нь илэрдэгүУхамсартай холбогдож нэ цэнэ нь илэрдэгү универсиаль утгатайуниверсиаль утгатай ((тодорхой х м сийнү үүтодорхой х м сийнү үү сонирхолд нийцэх албаг йүсонирхолд нийцэх албаг йү )) нэлэмжийг дээдүнэлэмжийг дээдү нэлэмж гэнэ.үнэлэмж гэнэ.ү
  • 32. Чин эрмэлзлэлЧин эрмэлзлэл  Чин эрмэлзлэлийг 2 ндсэн утгаарүЧин эрмэлзлэлийг 2 ндсэн утгаарү тайлбарладаг.тайлбарладаг. 1.1. Ямар 1 зэгдлийн т гс боловсорсон байдал,ү өЯмар 1 зэгдлийн т гс боловсорсон байдал,ү ө дээд зэргийн нэ цэнийн илэрхийлэл гэж зэхү үдээд зэргийн нэ цэнийн илэрхийлэл гэж зэхү ү 2.2. Хувь х ний шинж чанар, чадварыгүХувь х ний шинж чанар, чадварыгү илэрхийлсэн стандарт гэж зэхүилэрхийлсэн стандарт гэж зэхү ((Чингис хааныЧингис хааны лгэр жишээүлгэр жишээү ))  Ёс з йчид чин эрмэлзлэлийг 1 талаас эрхэмүЁс з йчид чин эрмэлзлэлийг 1 талаас эрхэмү дээд з йл учир л хэрэгжих ёстой, хэрэвү үдээд з йл учир л хэрэгжих ёстой, хэрэвү ү хэрэгжвэл чигл лэгчийн ргээ алдана, н гүү үү ө өөхэрэгжвэл чигл лэгчийн ргээ алдана, н гүү үү ө өө талаас хэзээч л х рэх бол х ний йлү ү ү үталаас хэзээч л х рэх бол х ний йлү ү ү ү ажиллагаа рн лж чадахг й, утгаа алданаө үү үажиллагаа рн лж чадахг й, утгаа алданаө үү ү гэж здэг.үгэж здэг.ү
  • 33.  Чин эрмэлзлэл нь ёс з йн хамгийнүЧин эрмэлзлэл нь ёс з йн хамгийнү ер нхий, суурь ойлголт юм.өер нхий, суурь ойлголт юм.ө  Чин эрмэлзлэл нь бусадЧин эрмэлзлэл нь бусад ойлголтуудын агуулга нь болно.ойлголтуудын агуулга нь болно. Жич: Чин эрмэлзлэл нь хийсвэр баЖич: Чин эрмэлзлэл нь хийсвэр ба бодит талыг аль ашиг нь тусгажбодит талыг аль ашиг нь тусгаж болно. Жишээ нь: Дээд зэргийнболно. Жишээ нь: Дээд зэргийн сайн шийдвэр.сайн шийдвэр.
  • 34. 3. Ёс суртахууны эгэл хэм хэмжээ3. Ёс суртахууны эгэл хэм хэмжээ  Эгэл хэм хэмжээ гэдэг нь олон зууныЭгэл хэм хэмжээ гэдэг нь олон зууны турш уламжлагдан хэвшиж, д р тутмынө өтурш уламжлагдан хэвшиж, д р тутмынө ө бичигдээг й хууль болсон ёс суртахууныүбичигдээг й хууль болсон ёс суртахууныү чанарууд юм.чанарууд юм.  Эгэл хэм хэмжээ нь х м сийн амьдралү үүЭгэл хэм хэмжээ нь х м сийн амьдралү үү йл ажиллагааны нийтлэг т гээмэлү үйл ажиллагааны нийтлэг т гээмэлү ү чанарын илэрхийлэл юм.чанарын илэрхийлэл юм.  Эгэл хэм хэмжээг сахихг й бол нийгмийнүЭгэл хэм хэмжээг сахихг й бол нийгмийнү амьдралын ердийн харилцааамьдралын ердийн харилцаа зохицуулагаг й болно.үзохицуулагаг й болно.ү
  • 35. Эгэл хэм хэмжээнүүдЭгэл хэм хэмжээнүүд 1.1. Энгийн даруу занЭнгийн даруу зан ((ихэмсэг сагсууихэмсэг сагсуу)) 2.2. Эелдэг эвсэг занЭелдэг эвсэг зан ((хэрцгий хэдэрхэрцгий хэдэр)) 3.3. нэнч шулуун занҮнэнч шулуун занҮ ((хуурамчхуурамч хувирамтгайхувирамтгай)) 4.4. Хатуужил тэвчээртэй занХатуужил тэвчээртэй зан ((туйлбарг йүтуйлбарг йү )) 5.5. Хашир хянамгай занХашир хянамгай зан ((х нг н хийсвэрө өх нг н хийсвэрө ө )) 6.6. Хичээнг й нямбай занүХичээнг й нямбай занү ((салан задгайсалан задгай)) 7.7. Нийтлэг нийлэмжтэй занНийтлэг нийлэмжтэй зан ((зожигзожиг)) 8.8. Ичих эмээх занИчих эмээх зан ((хэнэгг й ичг рг йү үү үхэнэгг й ичг рг йү үү ү ))
  • 36. Гурав. Ёс суртахууны нийгмийнГурав. Ёс суртахууны нийгмийн үүрэгүүрэг  Танин мэдэх йнүТанин мэдэх йнү  нэлэмжийнҮнэлэмжийнҮ ((ямар нэгэн зэгдэл йлү үямар нэгэн зэгдэл йлү ү явцад нэлэлт, д гнэлт г хү ү ө өявцад нэлэлт, д гнэлт г хү ү ө ө ))  Ерт нцийг зэхө үЕрт нцийг зэхө ү ((Юм зэгдлийн м нү өЮм зэгдлийн м нү ө чанарыг тайлбарлах, х лээж авахүчанарыг тайлбарлах, х лээж авахү ))  Х м ж лэхү үү үүХ м ж лэхү үү үү ((Х н р х ний замаарү өө өө үХ н р х ний замаарү өө өө ү явахявах))  ЗохицуулахЗохицуулах ((Бусдын дунд хэрхэн явахыгБусдын дунд хэрхэн явахыг чигл лэхүүчигл лэхүү ))
  • 37. Ач холбогдолАч холбогдол  Бие х нийг з в т л вш лэхү ө ө ө үүБие х нийг з в т л вш лэхү ө ө ө үү  Бие х нд ёс суртахууны харилцаандүБие х нд ёс суртахууны харилцаандү зайлшг й баримтлах ойлголт, зарчим,үзайлшг й баримтлах ойлголт, зарчим,ү хэм хэмжээг эзэмш лэхүүхэм хэмжээг эзэмш лэхүү  Бие х н ёс суртахууны эрхэмүБие х н ёс суртахууны эрхэмү чанаруудыг мэдэж, буруу з вийг ялгахөчанаруудыг мэдэж, буруу з вийг ялгахө чадвар эзэмшихчадвар эзэмших  Нийгмийн аливаа зэгдэл, йл явцад з вү ү өНийгмийн аливаа зэгдэл, йл явцад з вү ү ө нэлгээ г х чадварыг х м ст бийү ө ө ү үүнэлгээ г х чадварыг х м ст бийү ө ө ү үү болгох.болгох.
  • 38. Дөрөв. Ишлэл – дүгнэлтДөрөв. Ишлэл – дүгнэлт 1.1. ,, Х н б хэн з в амьдрал гэж юу вэ?ү ү ө,, Х н б хэн з в амьдрал гэж юу вэ?ү ү ө гэдгийг мэддэг бол ёс бус йлүгэдгийг мэддэг бол ёс бус йлү йлдэхг й”ү үйлдэхг й”ү ү ПлатонПлатон ((Эртний ГрекЭртний Грек)) 2.2. ,, Чи бусдаас юу х снэ т нийгээ бусдадү үү,, Чи бусдаас юу х снэ т нийгээ бусдадү үү зориулж йлд”үзориулж йлд”ү ((Ёс суртахууны алтанЁс суртахууны алтан зарчимзарчим)) АристотельАристотель ((Эртний ГрекЭртний Грек))
  • 39. 3. ,, р рт гэрэл гэгээ, зулӨө өө өө өө3. ,, р рт гэрэл гэгээ, зулӨө өө өө өө болж яв”болж яв” (( рийгаа з в нэлж, итгэх тухайӨө ө үрийгаа з в нэлж, итгэх тухайӨө ө ү )) ГаутамаГаутама ((Эртний ЭнэтхэгЭртний Энэтхэг)) 4. ,, Х нлэг ёс бол х нд гал, уснаас чү ү4. ,, Х нлэг ёс бол х нд гал, уснаас чү ү чухал”чухал” К нзүК нзү ((Эртний ХятадЭртний Хятад))
  • 40. 5. “ Цэнгэл нь з в йл боловч хэрэвө ү5. “ Цэнгэл нь з в йл боловч хэрэвө ү хэн нэгэн т нд хэтэрхий автагдвалүүхэн нэгэн т нд хэтэрхий автагдвалүү цэнгэл нь зовлон болно”цэнгэл нь зовлон болно” ЗенонЗенон ((Эртний ГрекЭртний Грек)) 6. ,, Ямар ч юм байгаагаараа сайн ч6. ,, Ямар ч юм байгаагаараа сайн ч биш, муу ч биш, харин ямар нэгбиш, муу ч биш, харин ямар нэг юмтай харьцуулбал энэ нь ялгарна.юмтай харьцуулбал энэ нь ялгарна. СпинозаСпиноза ((1632-16771632-1677))
  • 41. 7. ,, ргээ биел лнэ гэдэг ньҮү үү7. ,, ргээ биел лнэ гэдэг ньҮү үү х ссэнээрээ, эсвэл юунд татагдсанаарааүх ссэнээрээ, эсвэл юунд татагдсанаарааү бус ргээ йлдэхээ ухамсарлан хийхийгүү үбус ргээ йлдэхээ ухамсарлан хийхийгүү ү хэлнэ”хэлнэ” И. КантИ. Кант ((Германы философичГерманы философич))
  • 42. 9. “ Биеэ тоох явдал олон ухаантай9. “ Биеэ тоох явдал олон ухаантай х нийг солиотой болгосон юм.”үх нийг солиотой болгосон юм.”ү И. КантИ. Кант 10. “ Орох цагийн хэргийг огторгуйн10. “ Орох цагийн хэргийг огторгуйн салхи эвдэнэ. Онох ухаан билгийгсалхи эвдэнэ. Онох ухаан билгийг уурын мунхаг эвднэ”уурын мунхаг эвднэ” Д. РавжааД. Равжаа
  • 43. 11. ,, Зэвэрсэн модноос цэцэг жимс11. ,, Зэвэрсэн модноос цэцэг жимс зайлна. З р д х нээс журмынө үү үзайлна. З р д х нээс журмынө үү ү н х д зайлна”ө өн х д зайлна”ө ө Д. РавжааД. Равжаа 12. ,, Гадагшаа явах х н амаа хичээ.ү12. ,, Гадагшаа явах х н амаа хичээ.ү Гэрт байх х н галаа хичээ”үГэрт байх х н галаа хичээ”ү Монгол ардын з йр г.ү үМонгол ардын з йр г.ү ү
  • 44. ТА БҮХЭНДЭЭ МОРИНТА БҮХЭНДЭЭ МОРИН ЖИЛДЭЭ АЗ ХИЙМОРЬТОЙ, АМЖИЛТЖИЛДЭЭ АЗ ХИЙМОРЬТОЙ, АМЖИЛТ БҮТЭЭЛЭЭР АРВИН БАЙХЫГ ЕРӨӨЕ.БҮТЭЭЛЭЭР АРВИН БАЙХЫГ ЕРӨӨЕ. ganbat_4416@yahoo.comganbat_4416@yahoo.com 9935196599351965 7346873468