Downloaded 22 times
ชีวิตของปลากัด
- 1. ชีวิตของปลากัด โดย ด.ญ.ฟ้ าปภาทิพย์คงธนชโยพิทย์ เลขที่ 30 ป.5/5 รายงานนี้เป็นส่วนหนึ่ง ของการศึกษาค้นคว้ารายวิชาวิทยาศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนอนุบาลนครพนม ภาคเรียนที่ ๑ ปีการศึกษา ๒๕๕๗ 1
- 2. ปลากัด - มีชื่อสามัญว่า SiameseFighting Fish - เป็นปลาน้าจืดขนาดเล็กมีอวัยวะช่วยหายใจบนผิวน้าได้โดยใช้ ปากฮุบอากาศโดยไม่ต้องผ่านเหงือกเหมือนปลาทั่วไป - เป็นปลาสวยงามที่สร้างชื่อเสียงให้กับประเทศไทยมานาน แล้ว เนื่องจากเป็นปลาสวยงาม และเป็นยอดนักสู้ตัวฉกาจอย่าง ยิ่ง นิยมเลี้ยงเป็นการเลี้ยงเพื่อเกมกีฬาโดยเฉพาะมีการจัดตั้งเป็น บ่อนการพนัน 2
- 3. วัฏจักรชีวิตของปลากัด -เมื่อการผสมพันธุ์เสร็จสิ้นลง ภายใน 36- 48 ชั่วโมง จะเกาะกันแน่น อยู่ภายในหวอด -ในช่วงนี้ยังไม่ต้องการอาหารเพราะมีถุงไข่แดง (Yolk Sac)ติดตัวมา ด้วย -การเจริญเติบโตของลูกปลากัดตั้งแต่อายุได้ 1 ถึง 30 วัน 3
- 4. ปลากัด เมื่อลูกปลาอายุ 30วันลูกปลาจะมีลาตัวหนาเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆจนทึบแสงไม่สามารถ มองเห็นอวัยวะภายใน มีรงควัตถุกระจายบริเวณลาตัวและหัวมีแถบสีดา 2 แถบขนาน กันอยู่กลางลาตัวจากหัวไปถึงโคนหาง ครีบก้นมีก้านครีบ 27 ก้าน ครีบหลัง มีก้านครีบ 11 ก้าน 4
- 5. การผสมพันธุ์(แพร่พันธุ์) ปลาจะการผสมพันธุ์วางไข่บนผิวน้าในช่วงเช้า โดยทั้งปลาเพศผู้และ เพศเมียจะเข้าไปอยู่ใต้รัง จากนั้นปลาเพศผู้จะงอตัวรัดบริเวณท้องของ ปลาเพศเมียลักษณะนี้เรียกว่า “การรัด” ปลาเพศเมียจะปล่อยไข่ ออกมาครั้งละ 7 - 20 ฟองในขณะเดียวกันปลาเพศผู้จะปล่อยน้าเชื้อ เข้าผสมกับไข่ ทั้งปลาเพศผู้และเพศเมียจะค่อยๆจมลงสู่ก้นบ่อจากนั้น ปลาเพศผู้จะค่อยๆคลายการรัดตัว แล้วรีบว่ายน้าไปหาไข่ที่กาลังจม ลงสู่พื้น ใช้ปากอมไข่นาไปพ่นติดไว้ที่หวอด ปลาก็จะทาการรัดตัวกัน ใหม่เช่นนี้ไปเรื่อยๆจนแม่ปลาไข่หมดท้อง ซึ่งจะใช้เวลาประมาณ 2 ชั่วโมง เมื่อวางไข่หมดแล้วปลาเพศผู้จะไล่กัดขับไล่ปลาเพศเมียไม่ให้ มาใกล้รังอีก และจะคอยเปลี่ยนลมในหวอดอยู่เสมอ 5
- 6.
- 7. การเพาะพันธุ์ ดาเนินตามขั้นตอนต่อไปนี้ การเตรียมพ่อแม่พันธุ์ ปลากัดจะสมบูรณ์เพศเมื่ออายุ 4-6 เดือน สามารถนาไปใช้เป็น พ่อแม่พันธุ์ได้ -การเลือกปลาเพศผู้ควรเลือกปลาที่คึกคะนอง คือ เมื่อนาปลาดังกล่าวไปใกล้กับปลาเพศ ผู้ตัวอื่น ก็จะแสดงอาการก้าวร้าวทันที โดยจะกางกระพุ้งแก้มและกางครีบ รี่เข้าหาปลาตัว อื่นทันทีพร้อมที่จะกัด หรืออาจสังเกตจากการสร้างหวอดก็ได้ เพราะปลาเพศผู้ที่สมบูรณ์ เพศและพร้อมจะผสมพันธุ์ มักจะสร้างหวอดในภาชนะที่เลี้ยงเสมอ - ปลาเพศเมียควรเลือกปลาที่มีท้องแก่คือมีไข่แก่เต็มที่ โดยสังเกตได้จากส่วนท้องของปลา ซึ่ง จะขยายตัวพองออกอย่างชัดเจน และเมื่อลองให้อดอาหารเป็นเวลา 1วัน ส่วนท้องก็ยังคง ขยายอยู่เช่นเดิม - นาแม่ปลาที่เลือกได้ไปใส่ขวดแล้วนาไปวางเทียบกับปลาเพศผู้ เมื่อปลาเพศผู้แสดงอาการ เกี้ยวพาราสีปลาเพศเมียที่ท้องแก่จะเกิดลายสีขาวแกมเหลืองพาดจากส่วนหลังลงไปทาง ส่วนท้อง จานวน 4 - 6 แถบ ในเรื่องสีสันของปลานั้นสามารถเลือกได้ตาม ความชอบ เพราะปลาสีต่างกันสามารถผสมกันได้ 7
- 8. การเตรียมบ่อเพาะพันธุ์ การเตรียมบ่อเพาะพันธุ์ บ่อหรือภาชนะที่จะใช้เป็นบ่อเพาะปลากัดควรมี ขนาดเล็ก ส่วนมากนิยมใช้ภาชนะต่างๆไม่มีบ่อถาวรเช่น อ่างดิน เผา กะละมัง ถังหรือตุ่มน้าขนาดเล็ก เพราะสะดวกกว่าการเพาะในบ่อภาชนะ ดังกล่าวมักมีเส้นผ่าศูนย์กลาง 30 - 40 เซนติเมตร ใส่น้าสะอาดลงในภาชนะที่ เตรียมไว้ให้มีระดับสูงประมาณ 10-15 เซนติเมตร จากนั้นใส่พันธุ์ไม้น้าที่มีใบ หรือลาต้นผิวน้า เช่น จอก ผักตบชวา ผักบุ้ง หรือผักกระเฉด ลงไปบ้าง เล็กน้อยเพื่อให้ปลาสร้างหวอดได้ง่าย แสดงการเตรียมบ่อเพาะพันธุ์ปลากัด โดยใส่เฉพาะใบไม้ หรือภาชนะขนาดเล็กที่ปลาเข้าไปทารังได้ 8
- 9.
- 10. แหล่งที่อยู่ของปลากัด ปลากัดเป็นปลาพื้นเมืองของไทย พบแพรหลายกระจายทั่วไปทุกภาค ของประเทศไทย ลักษณะที่อยู่อาศัย :อาศัยอยู่ในอ่างเก็บน้า ทะเลสาบ หนอง บึง แอ่งน้า ลาคลอง เป็นต้น ในบริเวณที่มีน้าตื้นๆน้าค่อนใส น้านิ่งหรือไหลเอื่อยๆมี พันธุ์ไม้น้าขึ้นประปราย ชอบว่ายน้าช้าๆบริเวณผิวน้า แต่ถ้าเลี้ยงตกแต่ง ห้องหรือสถานที่ต่างๆเพื่อให้เกิดความสวยงาม นิยมเลี้ยงในภาชนะขนาด เล็กและแคบ เช่น ขวดโหล, ขวดน้าอัดลม เป็นต้น 10
- 11.
- 12. ลักษณะของปลากัด ปลากัดจัดเป็นปลาขนาด ลักษณะลาตัวเรียวยาว แบนข้างปากมีขนาด เล็กเชิดขึ้นด้านบนเล็กน้อย ส่วนหัวมีเกล็ดปกคลุม ครีบก้นมีฐานครีบค่อนข้าง ยาว ครีบท้องเล็กยาว สีของลาตัวเป็นสีเทาแกมดา สีของครีบและเกล็ด บริเวณใกล้ครีบจะเป็นสีสดเข้มสีใดสีหนึ่งทั้งตัว เช่น ปลากัดสีแดง จะมีครีบ ทุกครีบและเกล็ดที่อยู่ใกล้ครีบเป็นสีแดงทั้งหมด 12
- 13.
- 14. การหายใจ ปลากัดยังมีอวัยวะพิเศษเพื่อช่วยในการหายใจซึ่งมีชื่อ เรียกว่า labyrinth organพบอยู่ในโพรงอากาศหลังช่องเหงือก มี ลักษณะเป็นรอยหยักที่ซับซ้อนและมีเส้นเลือดฝอยมาหล่อเลี้ยงจานวน มาก อวัยวะนี้จะพบในปลาที่มีอายุมากกว่า 10 วัน และจากการมีอวัยวะ ดังกล่าวจึงทาให้ปลากัดมีความอดทนสามารถอาศัยอยู่ได้ในบริเวณน้าตื้น หรือในน้าที่มีปริมาณของออกซิเจนละลายอยู่น้อยและสามารถเลี้ยงปลากัด ในภาชนะเล็กๆ ได้ โดยไม่ต้องให้อากาศเพราะปลากัดสามารถหายใจโดยโผล่ ขึ้นมาฮุบอากาศบนผิวน้าได้ 14
- 15.
- 16. การจาแนกเพศของปลากัด ปลากัดเพศผู้และเพศเมียมีลักษณะภายนอกที่แสดงความแตกต่างกัน ซึ่ง พอจะสังเกตได้หลายประการ คือ -สีของลาตัว ปลาเพศผู้จะมีสีของลาตัวและครีบ เข้มและสดกว่าปลาเพศ เมียอย่างชัดเจน เมื่อปลามีอายุตั้งแต่ 2 เดือน หรือมีขนาดตั้งแต่ 3 เซนติเมตรขึ้นไป - ขนาดของตัว ปลาที่เลี้ยงในครอกเดียวกันปลาเพศผู้จะเจริญเติบโตเร็วกว่า ปลาเพศเมีย - ความยาวครีบ ปลาเพศผู้จะมีครีบหลัง ครีบหาง และครีบก้นยาวกว่าของ ปลาเพศเมียมาก ยกเว้นปลากัดหม้อจะยาวต่างกันไม่มากนัก - เม็ดไข่นา ปลาเพศเมียจะมีเม็ดหรือจุดขาวๆอยู่ 1 จุด ใกล้ๆกับช่องเปิด ของช่องเพศ ลักษณะคล้ายกับไข่ของปลากัดเอง เรียกจุดนี้ว่าไข่นา ส่วนปลาเพศผู้ไม่ 16
- 17.
- 18. ลักษณะพันธุ์ของปลากัด • ปลากัดลูกหม้อ มีลักษณะลาตัวค่อนข้างหนาเมื่อเทียบกับสายพันธุ์อื่นส่วนหัวค่อนข้าง โต ปากใหญ่ ครีบสั้นสีเข้ม เดิมมักจะเป็นสีเขียว หรือสีน้าเงินแกมแดง ปัจจุบันนิยมเรียก เป็นกลุ่มของ ปลากัดครีบสั้น • ปลากัดลูกทุ่ง มีลักษณะลาตัวเล็กกว่าพันธุ์ลูกหม้อ ลาตัวค่อนข้างยาว ครีบยาวปาน กลางหรือยาวกว่าพันธุ์ลูกหม้อเล็กน้อย สีไม่เข้มมากนัก ส่วนมากมักจะเป็นสีแดงแกม เขียว • ปลากัดลูกผสม หรือพันธุ์สังกะสี หรือพันธุ์ลูกตะกั่ว เป็นลูกปลาที่เกิดจากการผสม ข้ามสายพันธุ์ระหว่างปลากัดลูกหม้อกับปลากัดลูกทุ่งโดยอาจผสมระหว่างพ่อเป็นปลา ลูกหม้อกับแม่เป็นปลลูกทุ่ง หรือพ่อเป็นปลาลูกทุ่งกับแม่เป็นปลาลูกหม้อ ได้ทั้งสอง แบบ ผู้เพาะต้องการให้ปลาลูกผสมที่ได้มีลักษณะปากคม กัดคล่องแคล่วว่องไวแบบปลา ลูกทุ่ง และมีความอดทนแบบปลาลูกหม้อ โดยพยายามคัดปลาที่มีลักษณะลาตัวเป็นปลา ลูกทุ่ง 18
- 19. ลักษณะพันธุ์ของปลากัด • ปลากัดจีน เป็นปลากัดที่เกิดจากการเพาะและคัดพันธุ์ปลากัดโดยเน้นเพื่อความ สวยงามพยายามคัดพันธุ์เพื่อให้ปลามีหางยาวและสีสันสดเข้ม มีครีบต่างๆค่อนข้าง ยาว โดยเฉพาะครีบหางจะยาวมากเป็นพิเศษและมีรูปทรงหลายแบบ มีสีสันสดสวย มากมายหลายสี ปลา ปัจจุบันนิยมเรียกเป็นกลุ่มของ ปลากัดครีบยาว • ปัจจุบันผู้เพาะพันธุ์ปลากัดสามารถเพาะพันธุ์ปลากัดสายพันธุ์ใหม่ๆออกมาอีกหลายสาย พันธุ์ และมีความหลากหลายทางด้านสีสันอีกด้วย ทาให้มีการเรียกชื่อสายพันธุ์ปลากัด เพิ่มขึ้นอีกมากมาย ได้แก่ ปลากัดครีบสั้น(ปลากัดหม้อ)สีเดียว ปลากัดครีบยาว(ปลากัด จีน)สีแฟนซี ปลากัดสองหาง (Double Tail) ปลากัดหางหนามมงกุฎ (Crown Tail) ปลากัดหางพระจันทร์ (Halfmoon ) 19
- 20.
- 21.
- 22.
- 23.
- 24.
- 25. การจาแนกทางอนุกรมวิธาน Nelson (1984) ได้จัดลาดับชั้นของปลากัดไว้ดังนี้ Superclass: Osteichthyes Class : Actinopterygii Order : Perciformes -- perch-like fishes Suborder : Anabantoidei -- labyrinthfishes Family : Osphronemidae Bleeker, 1859 -- giant gouramis Genus : Betta ปลากัดที่นิยมเลี้ยงในประเทศไทยมานานแล้วนั้นถูกจัดให้เป็นชนิด splendens หรือมี ชื่อวิทยาศษสตร์ว่า Betta splendens, Regan, 1910 ปัจจุบันได้มีการสารวจ พบชนิดของปลากัดประมาณ 50 - 60 ชนิด 25
- 26. การจาแนกทางอนุกรมวิธาน • โดยจัดแบ่งกลุ่มตามลักษณะการวางไข่ออกได้เป็น 2กลุ่ม คือ • 1 กลุ่มแรก เป็นปลากัดที่ก่อหวอดวางไข่ เป็นปลากัดที่ผู้เพาะเลี้ยงปลากัดส่วน ใหญ่ดาเนินการกันมานานแล้ว ปลาเพศผู้จะสร้างรัง เรียกว่าหวอดที่บริเวณผิวน้า และจะติดอยู่ใต้ใบพันธุ์ไม้น้าชายฝั่ง เพื่อใช้ในการฟักไข่ ตัวอย่างปลากัดในกลุ่ม นี้เช่น Betta coccina B. brownorum B.burdigala B. livida B.rutilans B. tussyae • 2 กลุ่มที่สอง เป็นปลากัดอมไข่ เป็นปลากัดที่ถูกนามาเลี้ยงยังไม่นาน นัก เป็นปลาที่มีพฤติกรรมการแพร่พันธุ์วางไข่คล้ายกับปลาหมอสีกลุ่มที่อม ไข่ เพื่อให้ไข่ฟักตัวภายในปาก ตัวอย่างปลากัดในกลุ่มนี้เช่นBetta akarensis B.patoti B.anabatoides B.macrostoma B. albimarginata B. channoides • . 26
- 27. การจาแนกทางอนุกรมวิธาน โดยจัดแบ่งกลุ่มตามลักษณะการวางไข่ออกได้เป็น 2 กลุ่มคือ • 1 กลุ่มแรก เป็นปลากัดที่ก่อหวอดวางไข่ เป็นปลากัดที่ผู้เพาะเลี้ยงปลากัดส่วน ใหญ่ดาเนินการกันมานานแล้ว ปลาเพศผู้จะสร้างรัง เรียกว่าหวอดที่บริเวณผิวน้า และจะติดอยู่ใต้ใบพันธุ์ไม้น้าชายฝั่ง เพื่อใช้ในการฟักไข่ ตัวอย่างปลากัดในกลุ่มนี้ เช่น Betta coccina B. brownorum B. burdigala B. livida B. rutilans B. tussyae • 2 กลุ่มที่สอง เป็นปลากัดอมไข่ เป็นปลากัดที่ถูกนามาเลี้ยงยังไม่นาน นัก เป็นปลาที่มีพฤติกรรมการแพร่พันธุ์วางไข่คล้ายกับปลาหมอสีกลุ่มที่อม ไข่ เพื่อให้ไข่ฟักตัวภายในปาก ตัวอย่างปลากัดในกลุ่มนี้เช่น • Betta akarensis B.patoti B.anabatoides B.macrostoma • B. albimarginata B. channoides 27
- 28. การจาแนกทางอนุกรมวิธาน ปลากัด Betta splendenปลากัดที่ก่อหวอดวางไข่ชนิดอื่น ๆ 28
- 29.
- 30. Thank you foryour attention 30
- 31. ขอขอบพระคุณ คุณครูสมสมัย จิรพัทธ์พงศกร และครอบครัวผู้ที่ คอยสนับสนุน มา ณ โอกาสนี้ ฟ้ าปภาทิพย์ คงธนชโยพิทย์ ๕ ธันวาคม ๒๕๕๗ 31