• ค่าใช้จ่ายของนักศึกษาต่อคน ต่อวัน (10,15,20,...(บาท) 
• บุตรคนที่(1, 2, 3,...) 
• คะแนนของนักเรียน (17, 18, 19,....) 
• จานวนบุตรในครอบครัว (0, 1, 2,....)
• อาชีพ (ข้าราชการ ค้าขาย เกษตรกร รับจ้าง) 
• เพศ (ชาย หญิง) 
• ภูมิลาเนา (ในเมือง ชนบท)
2.1 
2.2
2.1 
• เป็นตัวแปรที่มีค่าต่อเนื่องกันตลอด เช่น ส่วนสูง น้าหนัก คะแนนสอบ 
• ค่าของตัวแปรเหล่านี้ไม่จา เป็นต้องเป็นเลขเต็มหน่วยพอดี อาจเป็นทศนิยม 
หรือเป็นเศษส่วนได้
2.2 
• เป็นตัวแปรทีมีค่าเฉพาะตัวของมัน แยกออกจากกันเด็ดขาด 
• วัดค่าเป็นจานวนเต็ม เช่น จานวนหนังสือ เพศ (ชายแทนด้วย 0, หญิงแทน 
ด้วย 1)เป็นต้น
เป็นตัวแปรที่ผู้วิจัยสามารถกา หนดให้กับผู้รับการทดลองได้ 
เช่น วิธีสอน การจัดสอนซ่อมเสริม การจัดสภาพห้องเรียน
เป็นตัวแปรที่ยาก จะกา หนดให้ผู้รับการทดลอง 
ได้ตัวแปรเหล่านี้เป็นลักษณะของผู้รับการทดลอง 
เช่น เพศ สภาพเศรษฐกิจ ความถนัดเป็นต้น
4.1 
4.2 
4.3 
ตัวแปรต้น (Independent Variable) 
ตัวแปรตาม (Dependent Variable) 
ตัวแปรที่มีผลกระทบต่อข้อสรุปของการวิจัย 
(Confounding Variable) 
- ตัวแปรแทรกซ้อน 
- ตัวแปรสอดแทรก
4.1 ตัวแปรต้น (Independent Variable) 
เป็นคุณลักษณะที่เกิดก่อน หรือเป็นสาเหตุของตัวแปรตาม อาจจะเรียกว่า 
ตัวแปรอิสระ 
- ตัวแปรอิสระที่สามารถจัดกระทา ได้(Active Variable) 
- ตัวแปรอิสระท่ไีม่สามารถจัดกระทา ได้(Attribute Variable)
4.1 ตัวแปรต้น (Independent Variable) 
ตัวอย่างเช่น 
การวิจัยที่ศึกษาอายุของผู้สอนและสภาพของห้องเรียนว่ามีผลต่อ 
ผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนหรือไม่ อายุของผู้สอนที่แบ่งเป็นช่วงๆ 
และสภาพของห้องเรียนที่แบ่งเป็นห้องที่มีเครื่องปรับอากาศ กับไม่ 
มีเครื่องปรับอากาศ ต่างก็เป็นตัวแปรอิสระ แต่ 
เรียกว่า Attribute 
Variable ในขณะที่ 
ขนึ้มาได้ เรียกว่า Active Variable
4.2 ตัวแปรตาม (Dependent Variable) 
เป็นคุณลักษณะที่คาดว่าจะได้รับ หรือเป็นผลที่ได้รับจากตัวแปรอิสระ 
เช่น เด็กชายมังกรต้องการศึกษาว่าดินต่างชนิดกันมีผลต่อความสูงของต้น 
พืชหรือไม่ ทา การทดลองโดยปลูกต้นถั่วเขียว ลงในกระถางที่มีขนาด 
เท่าๆกัน โดยกระถางแต่ละใบใส่ดิน 3 ชนิดคือ ดินเหนียว ดินร่วน ดิน 
ทราย รดน้าปกติ ทา การทดลองเป็นเวลาสองสัปดาห์
4.2 ตัวแปรตาม (Dependent Variable) 
ชนิดของดินที่เราใช้ปลูกต้นถั่วเขียว 
ความสูงของต้นถั่วเขียว 
พันธ์ุของถั่วเขียวที่ปลูก, ปริมาณน้าที่รด,ปริมาณแสง, 
ขนาดกระถาง
4.3 
ตัวแปรที่มีผลกระทบต่อข้อสรุปของการวิจัย 
(Confounding Variable) 
เป็นตัวแปรที่มีผลต่อตัวแปรตามเช่นเดียวกับตัวแปรอิสระ 
แต่เป็นสิ่งที่ผู้วิจัยไม่ได้สนใจที่จะศึกษา ดังนั้นจึงต้องมีการควบคุม 
ไม่เช่นนั้นตัวแปรแทรกซ้อนอาจทา ให้ผลที่ศึกษาไม่ได้ข้อสรุปอย่าง 
ที่สรุปไว้ก็ได้ ทา ให้ผลท่ไีด้คาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริง
4.3 
ตัวแปรที่มีผลกระทบต่อข้อสรุปของการวิจัย 
(Confounding Variable) 
เป็นตัวแปรที่สอดแทรกอยู่ระหว่างตัวแปรต้นและตัวแปรตาม แบ่ง 
ได้ 2 ลักษณะ คือ 
- ลักษณะแรก เป็นแบบที่เป็นตัวแปรที่ได้รับผลมาจากตัวแปรต้นแล้วจึง 
ส่งผลต่อไปที่ตัวแปรตาม 
- ลักษณะที่สอง เป็นตัวแปรสอดแทรกที่ทา ให้ผลที่ตัวแปรต้นมีต่อตัว 
แปรตามต่างไปจากสภาพจริงที่ควรจะเป็น แต่เป็นตัวแปรที่ไม่สามารถ 
มองเห็นหรือจัดกระทาได้ เป็นนามธรรม เช่น ความวิตกกังวล ความ 
เมื่อยล้า หรือความตื่นเต้นของผู้สอบที่มีต่อคะแนนสอบนี้
ตัวอย่าง 
1) สถานการณ์: ครูคนหนึ่งมีความสนใจจะเปรียบเทียบผลสัมฤทธ์ิ 
ทางการเรียนวิชาภาษาไทย ของนักเรียนชั้นม.1 ที่เรียนโดยใช้ 
บทเรียนสาเร็จรูปและแบบธรรมดามีผลแตกต่างกันหรือไม่ 
คือ วิธีสอน 
คือ ผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนวิชาภาษาไทย 
ที่น่าจะต้องควบคุม คือการเรียนพิเศษการศึกษา 
เพิ่มเติมพืน้ฐานของนักเรียน
2) จุดมุ่งหมายการวิจัย: เพ่อืเปรียบเทียบความถนัดด้าน 
เครื่องจักรกลระหว่างนักเรียนชาย 
และนักเรียนหญิง 
คือ เพศของนักเรียน 
คือ ความถนัดด้านเครื่องจักรกล 
ความต้งัใจเรียน พนื้ฐานนักเรียน
3) สมมุติฐานการวิจัย: นักเรียนที่มีผู้ปกครองรับราชการ และนักเรียน 
ที่มีผู้ปกครองประกอบ อาชีพเกษตรกรรมมีพฤติกรรมความเป็นผู้นา 
แตกต่างกัน 
คือ อาชีพของผู้ปกครอง 
คือ พฤติกรรมความเป็นผู้นา
http://pioneer.netserv.chula.ac.th/~j 
aimorn/re4.htm

ประเภทของตัวแปร

  • 4.
    • ค่าใช้จ่ายของนักศึกษาต่อคน ต่อวัน(10,15,20,...(บาท) • บุตรคนที่(1, 2, 3,...) • คะแนนของนักเรียน (17, 18, 19,....) • จานวนบุตรในครอบครัว (0, 1, 2,....)
  • 5.
    • อาชีพ (ข้าราชการค้าขาย เกษตรกร รับจ้าง) • เพศ (ชาย หญิง) • ภูมิลาเนา (ในเมือง ชนบท)
  • 6.
  • 7.
    2.1 • เป็นตัวแปรที่มีค่าต่อเนื่องกันตลอดเช่น ส่วนสูง น้าหนัก คะแนนสอบ • ค่าของตัวแปรเหล่านี้ไม่จา เป็นต้องเป็นเลขเต็มหน่วยพอดี อาจเป็นทศนิยม หรือเป็นเศษส่วนได้
  • 8.
    2.2 • เป็นตัวแปรทีมีค่าเฉพาะตัวของมันแยกออกจากกันเด็ดขาด • วัดค่าเป็นจานวนเต็ม เช่น จานวนหนังสือ เพศ (ชายแทนด้วย 0, หญิงแทน ด้วย 1)เป็นต้น
  • 10.
    เป็นตัวแปรที่ผู้วิจัยสามารถกา หนดให้กับผู้รับการทดลองได้ เช่นวิธีสอน การจัดสอนซ่อมเสริม การจัดสภาพห้องเรียน
  • 11.
    เป็นตัวแปรที่ยาก จะกา หนดให้ผู้รับการทดลอง ได้ตัวแปรเหล่านี้เป็นลักษณะของผู้รับการทดลอง เช่น เพศ สภาพเศรษฐกิจ ความถนัดเป็นต้น
  • 12.
    4.1 4.2 4.3 ตัวแปรต้น (Independent Variable) ตัวแปรตาม (Dependent Variable) ตัวแปรที่มีผลกระทบต่อข้อสรุปของการวิจัย (Confounding Variable) - ตัวแปรแทรกซ้อน - ตัวแปรสอดแทรก
  • 13.
    4.1 ตัวแปรต้น (IndependentVariable) เป็นคุณลักษณะที่เกิดก่อน หรือเป็นสาเหตุของตัวแปรตาม อาจจะเรียกว่า ตัวแปรอิสระ - ตัวแปรอิสระที่สามารถจัดกระทา ได้(Active Variable) - ตัวแปรอิสระท่ไีม่สามารถจัดกระทา ได้(Attribute Variable)
  • 14.
    4.1 ตัวแปรต้น (IndependentVariable) ตัวอย่างเช่น การวิจัยที่ศึกษาอายุของผู้สอนและสภาพของห้องเรียนว่ามีผลต่อ ผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนหรือไม่ อายุของผู้สอนที่แบ่งเป็นช่วงๆ และสภาพของห้องเรียนที่แบ่งเป็นห้องที่มีเครื่องปรับอากาศ กับไม่ มีเครื่องปรับอากาศ ต่างก็เป็นตัวแปรอิสระ แต่ เรียกว่า Attribute Variable ในขณะที่ ขนึ้มาได้ เรียกว่า Active Variable
  • 15.
    4.2 ตัวแปรตาม (DependentVariable) เป็นคุณลักษณะที่คาดว่าจะได้รับ หรือเป็นผลที่ได้รับจากตัวแปรอิสระ เช่น เด็กชายมังกรต้องการศึกษาว่าดินต่างชนิดกันมีผลต่อความสูงของต้น พืชหรือไม่ ทา การทดลองโดยปลูกต้นถั่วเขียว ลงในกระถางที่มีขนาด เท่าๆกัน โดยกระถางแต่ละใบใส่ดิน 3 ชนิดคือ ดินเหนียว ดินร่วน ดิน ทราย รดน้าปกติ ทา การทดลองเป็นเวลาสองสัปดาห์
  • 16.
    4.2 ตัวแปรตาม (DependentVariable) ชนิดของดินที่เราใช้ปลูกต้นถั่วเขียว ความสูงของต้นถั่วเขียว พันธ์ุของถั่วเขียวที่ปลูก, ปริมาณน้าที่รด,ปริมาณแสง, ขนาดกระถาง
  • 17.
    4.3 ตัวแปรที่มีผลกระทบต่อข้อสรุปของการวิจัย (ConfoundingVariable) เป็นตัวแปรที่มีผลต่อตัวแปรตามเช่นเดียวกับตัวแปรอิสระ แต่เป็นสิ่งที่ผู้วิจัยไม่ได้สนใจที่จะศึกษา ดังนั้นจึงต้องมีการควบคุม ไม่เช่นนั้นตัวแปรแทรกซ้อนอาจทา ให้ผลที่ศึกษาไม่ได้ข้อสรุปอย่าง ที่สรุปไว้ก็ได้ ทา ให้ผลท่ไีด้คาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริง
  • 18.
    4.3 ตัวแปรที่มีผลกระทบต่อข้อสรุปของการวิจัย (ConfoundingVariable) เป็นตัวแปรที่สอดแทรกอยู่ระหว่างตัวแปรต้นและตัวแปรตาม แบ่ง ได้ 2 ลักษณะ คือ - ลักษณะแรก เป็นแบบที่เป็นตัวแปรที่ได้รับผลมาจากตัวแปรต้นแล้วจึง ส่งผลต่อไปที่ตัวแปรตาม - ลักษณะที่สอง เป็นตัวแปรสอดแทรกที่ทา ให้ผลที่ตัวแปรต้นมีต่อตัว แปรตามต่างไปจากสภาพจริงที่ควรจะเป็น แต่เป็นตัวแปรที่ไม่สามารถ มองเห็นหรือจัดกระทาได้ เป็นนามธรรม เช่น ความวิตกกังวล ความ เมื่อยล้า หรือความตื่นเต้นของผู้สอบที่มีต่อคะแนนสอบนี้
  • 19.
    ตัวอย่าง 1) สถานการณ์:ครูคนหนึ่งมีความสนใจจะเปรียบเทียบผลสัมฤทธ์ิ ทางการเรียนวิชาภาษาไทย ของนักเรียนชั้นม.1 ที่เรียนโดยใช้ บทเรียนสาเร็จรูปและแบบธรรมดามีผลแตกต่างกันหรือไม่ คือ วิธีสอน คือ ผลสัมฤทธ์ิทางการเรียนวิชาภาษาไทย ที่น่าจะต้องควบคุม คือการเรียนพิเศษการศึกษา เพิ่มเติมพืน้ฐานของนักเรียน
  • 20.
    2) จุดมุ่งหมายการวิจัย: เพ่อืเปรียบเทียบความถนัดด้าน เครื่องจักรกลระหว่างนักเรียนชาย และนักเรียนหญิง คือ เพศของนักเรียน คือ ความถนัดด้านเครื่องจักรกล ความต้งัใจเรียน พนื้ฐานนักเรียน
  • 21.
    3) สมมุติฐานการวิจัย: นักเรียนที่มีผู้ปกครองรับราชการและนักเรียน ที่มีผู้ปกครองประกอบ อาชีพเกษตรกรรมมีพฤติกรรมความเป็นผู้นา แตกต่างกัน คือ อาชีพของผู้ปกครอง คือ พฤติกรรมความเป็นผู้นา
  • 23.