1. МОНГОЛ УЛСЫН СОЁЛ УРЛАГИЙН ИХ СУРГУУЛЬ
СОЁЛ ИРГЭНШЛИЙН СУРГУУЛЬ
РЕФЕРАТ
S.PL101
сэдэв: Шинэ үеийн философи
ШАЛГАСАН: Энхбаяр
Гүйцэтгэсэн:

2. ОРШИЛ
Шинэ үеийн философи нь XVII - XVIII
зууныг хамардаг.
17-р зуун бол хөрөнгөтний хувьсгалууд
эхэлж, капитализм бүрэлдэж байсан шинэ
нийгмийн зуун юм.
Сэргэн мандалтын үеийн сэтгэгчдийн үзэл
санааг Шинэ үеийн философи уламжлан
хөгжүүлсэн байна.

3. Шинэ үеэс хойшхи оюуны амьдралын төрх нь
дундад зууны оюуны амьдралын төрхөөс
ялгагдах олон чухал онцлогтой.
Шинэ үед шашны нэр хүнд буурч, шинжлэх
ухааны нэр хүнд огцом өссөн үе билээ.
Энэ үед шинжлэх ухаан, философи хоёр нийлэн,
бие биенийхээ хөгжилд харилцан хүчтэй
нөлөөлж байв.

4. ШИНЭ ҮЕИЙН АНГЛИЙН ФИЛОСОФИЧ
Ф.БЕКОН /1561-1626/ “МЭДЛЭГ БОЛ ХҮЧ”
ХЭМЭЭН ҮЗЭЖ
ХҮНИЙГ БАЙГАЛИАС ДЭЭГҮҮР
ТАВИГЧ БОЛСОН.

5. Шинжлэх ухааны танин
мэдэхүйн дедукцын
аргыг боловсруулаад
“Би сэтгэж байна, тиймээс би
оршиж байна”
хэмээн рационализм-ын үндсийг
тавигч болсон.
Францынфилософич
Р.Декартынтооцоолснооржинхэнэфилософиболонолынхэсэгба
аргаараанэгдмэлбайхёстой.Зүйрлэвэл тэрньургаасаглагармодшиг
байхёстой.Тэрмодныүндэсньфилософи,ихбиеньфилософийн
хэсэгболохфизик,саглагароройнхэсэгньбүххавсрагашинжлэх
ухаанжишээньёсзүй,анагаахзэрэгюм.Тэрээрскептицизмгэдэгбол
баттайүнэнмэдлэгтхүрэхчухаларгаюмгэжүзсэн.

6. ДЕКАРТ НЬ ТАНИН МЭДЭХҮЙН 4Н
ЗАРЧМЫГ ТОДОРХОЙЛСОН БАЙНА.
ҮҮНД:
 Танин мэдэхүйн эргэлзээгүй үнэнд тулгуурлах
 Төвөгтэй, нийлмэл асуудлыг хэсгүүдэд задлаж
үзэх
 Дэс дараалалтай сэтгэх
 Тодорхой бөгөөд батлагдсан асуудлаас
тодорхойгүй батлагдаагүй асуудалд шилжин орох
замаар судлах

7. Т.Гоббс.(1588-1679)
Шашныүзэлбаримтлалаасангидтөрбаиргэнийфилософийгболовсруулсан.
Шинжлэхухаан,математик,оюундүгнэлтгаргахсэтгэлгээньтооцохүйлявц, үг
хэлньинстинкттуршлагынтөрөлзүйлбөгөөдбодомж,оюундүгнэлтийнуг
сурвалжболногэж үзсэн.
Зөнбилиг“интиуци” байхгүй,дефиници“зөвтайлбар”л байна.Нэрнь
сэтгэлгээнийтэмдэг,үнэннь бодомж,ерөнхийойлголтуудньнэрнийхийсвэрлэл,
сэтгэгчсубъектньобъектуудыгтөсөөлнө.Ерөнхийойлголтуудыгхийсвэрлэхарга
ньаналитик аргагэжүзэжбайв

8. Иссак Ньютон.(1643-1727)
Шинэ үеийн материалист философич, байгаль шинжээч эрдэмтэн.
Сонгодог механик ба жижиг биетийн хөдөлгөөний тухай онолоо бүх
ертөнцийн татах хүчний тухай хуулиар баталж, тодорхой шинжлэх
ухааны хуулиарфилософийн дүгнэлт гаргах арга зүйг боловсруулсан.
Байгалийнфилософийн үндэс нь математикийнмэдлэг, математик
аргын боловсруулалт гэж үзсэн.

9. Ф.Шеллинг (1775-1854)
Субъект,объектын эсрэг,тэсрэгийншинжийг адилтгалын гарааныхаа
цэгийгболгож, Фихтегийнболовсруулсанхөгжлийн зарчмыг хэрэглэсэн.
Сэтгэц өөрийнхөөтухайсэтгэж байгаа цагт бид нар объект (сэтгэц),
субъект(сэтгэгч сэтгэц)-ийнадилсал, нэгдлийг өөрөөухамсарлахуйн
баримтаас олж авдаг гэж энэхүү философичүзсэн байна.
Мэдлэг бол зөвхөн ШУ-ны биш, хариннийгмийнулс төр,зан суртахуун,
урлагийнхөгжлийн хураангуйдүгнэсэн нэгдмэл мөн гэж тайлбарладаг.

10. В.Г.Ф. Гегель (1770-1831)
Бүх Европын философийн хөгжилд өөрийнхөө философиорасар
их нөлөөлсөн Германысонгодог философийноргил мөн.
Тэрээранх ертөнцийн диалектиктанин мэдэхүйг болон түүнд
нийцсэн судалгааныдиалектик аргыг боловсруулжээ.
Танин мэдэхүй зөвхөн танин мэдэх үйл явцад л хэрэгжих
бололцоотой гэж баталжээ.

11. Объектив идеалист Гегелийн үзлээр
Дэлхийн бүх хөгжил нь туйлын санаа буюу ертөнцийн оюун
ухаанаар нөхцөлддөг
Гегелийн туйлын санаа хэмээх ойлголт нь:
Санааны дээд илрэл бөгөөд урлаг, шашин, философи гэсэн 3н
салбараас бүрддэг.
Сэтгэхүй илрэн буй зөрчлийг хуучнаасшинэ ойлголтонд шилжих
арга замааршийдвэрлэх чадвартай.
Энэ утга санаагаар зөрчил бол системийн болон аливаа хөгжлийн
үйл явц нь дараах механизмаар явагддаг:
тезис, антитезис, синтез гурвын нэгдэл юм.

12. Ф.Энгельс диалектик материализмын гол
баримтлалуудыг боловсруулсан бол,
К.Маркс түүхийг ойлгох материалист онол,
формацийн онолыг боловсруулжээ.
Ф.Энгельс хөдөлмөрийн онолдоо
“хөдөлмөр хүнийг бий болгосон” хэмээн
дүгнэжээ.

13. Б. Спиноза нь
Метафизикт тулгуурласан ёс зүйн философийг бүтээсэн.
Танин мэдэхүйг мэдрэхүйн ба оюун ухааны
2 төрөлд хувааж,
эрх чөлөө нь таньж мэдэгдсэн зайлшгүй
хэмээн тодорхойлжээ.

14. Тэрээр хүн ба нийгмийн асуудлыг
байгалийн зүй тогтолд захируулан
авч үзсэн.
Сэтгэл нь биеийн тухай үзэл санаа
бөгөөд рациональ зөн билигтэй
холбоотой.
Санаа нь төв субьект болдог.
Хүсэл сонирхол нь үзэл санаануудыг
ерөнхийлсөн түгээмэл шинжтэй
ойлголт.

15. Английн философич Л.Локк
1690 онд бичсэн “хүний оюун ухааны туршлага”
зохиолдоо танин мэдэхүйн сенсуалист буюу мэдэрч
танин мэдэх онолыг хөгжүүлсэн.

16. Хүний амьдралын туршлага нь итгэл
үнэмшил,бодрол бясалгал,хүсэл эрмэлзлэл
мөн.Танин мэдэхүйд дур зорго, сэтгэл
хөдлөл салшгүй холбоотой.
Танин мэдэхүйн үндэс нь сэрэл ба рефлекс
мөн.Хүний сэтгэлгээ нь тодорхой
зорилго,чиглэлтэй байна.
Ж.Локк субстанц хэмээх ойлголтыг ахуйн
ойлголтоос танин мэдэхүйн ойлголтод
шилжүүлэв.
Энгийн үзэл санааг нэгтгэх синтетик үйл
ажиллагааны 1 шинж бол субстанц хэмээх
үзэл санаа мөн.

17. Францын соён гэгээрүүлэх үе
философи деист, материалист шашингүйн үзэл, нийгэм-улс
төрийн утопи үзэлд гол нь чиглэдэг.
Тэд хүний зол жаргалын эрмэлзэлийгхүний зан суртахуунт чанарын
үндэс мөн гээд, улмаарзол жаргалыг хүний бодитой хэрэгцээг
хангасны үр дүн гэж тооцжээ.
Роберт Оуэн утопи- социалист үзлийг боловсруулсан.

18. ШИНЭ ҮЕИЙН ФИЛОСОФИД
ГЕРМАНЫ ФИЛОСОФИ ЧУХАЛ БАЙР
ЭЗЭЛДЭГ.
ЛЕЙБНИЦ “МОНАДА”-ГИЙН ОНОЛЫГ
БОЛОВСРУУЛЖ,
МОНАДА НЬ ХҮРТЭХҮЙ, ХҮСЭЛ, ТӨСӨӨЛӨЛ,
ЭРМЭЛЗЛЭЛ ХЭМЭЭХ 4Н ЧАНАРЫГ ӨӨРТӨӨ
АГУУЛДАГ ХЭМЭЭН ҮЗДЭГ.
XVII зуунд Лейбниц нь орчлон
ертөнц нь хувааж үл болох
энгийн юмс буюу субстанцаас
бүрэлдэн тогтдог гэдэг онолыг
боловсруулаад тэднийг монад
гэжээ.

19. Бурхан нь дээд оюун ухаан,биегүй субстанц.
Субстанц нь байгалиас өгөгдсөн бодит
зүйлийг санаандаа нэгтгэсэн “монад” юм.
Монадууд нь энгийн, хувиршгүй чанартай,
орон зайнаас ангид цэг. Монадын гол атрибут
чанар нь физик “хүч” юм.
Монад бүхэн давтагдашгүй чанартай бөгөөд
адилслын хуульд захирагдана.

20. Германы соён гэгээрүүлэгчид хүмүүст шинж чанарыг нь
болон амьдралын зорилгыг нь ойлгуулан мэдүүлэх,
урамшуулан зоригжуулагч үнэнийг нээж,
түүнд хүрэх зам мөрийг зааж өгөхийг
өөрсдийн эрхэм зорилгоо болгосон юм.
Гол төлөөлөгч нь Христиан Вольф.

21. XIX ЗУУНЫ ГЕРМАНЫ ФИЛОСОФИЙГ:
1. СОНГОДОГ ИДЕАЛИЗМ
2. XIX ЗУУНЫ ДУНД БА II
ХАГАСЫН
3. ИРРАЦИОНАЛИЗМ
ХЭМЭЭХ 3Н ҮНДСЭН ЧИГЛЭЛД ХУВААН
ҮЗЭЖ БОЛНО.

22. Идеализм :
Аливаа юмсын эхлэл, эх үндэс нь санаалаг зүйлс хэмээн үздэг үзэл.
Зөвхөн оюунухаан оршин байдаг, бие махбодь гэдэг бол оюун ухаан
дахь үзэл санаа мөн.
Материализм:
Аливаа юмсын эхлэл бол материаллаг эхлэл буюу матери юм гэж
үздэг үзэл. Зөвхөн бие л оршин байдаг, оюун ухаан бол биесийн цогц
мөн.
Иррационализм:
Амьдралын утга учир – логик сэтгэлгээ.

23. И.Кантын(1724-1804)
философиньсоёнгэгээрүүлэхүзлийноргил,мөншүүмжлэлтфилософиюм.
Түүнийфилософиньшүүмжлэлтийнөмнөх(1770онхүртэлх),шүүмжлэлтгэсэнхоёрүедхуваагддаг.
Эхнийхнь:байгалийнсудлал-шинжлэх ухаанд,
хоёрдахьнь:эпистемологи,хүнийфилософидилүүүршимээөгсөнюм.
Мөнгүнухаанлигхүнсудлалыгүндэслэгчмөн.Энэ талаарөгүүлэхдээфилософинь:
“Биюугмэдэжчадахвэ?”, асуултанд:/хүнийүйлажиллагаатанинмэдэхүйгээс
эхлэхёстой/.
“Биюухийхёстойвэ?”асуултанд:/практикоюунухаанбуюуёсзүйнсургаалаараа
хариултөгсөн/
“Биюунднайдажболохвэ?” /Бидбурхантэнгэртитгэдгээрээёссуртахуунтайхэрэг
биш,харинёссуртахууныачаарбурхантэнгэртитгэж, ёссуртахууныдээдчин
эрмэлзлэлээбурханчилж,түүнднайдлагатавьдаг.
“Хүнгэдэг юувэ?”/хүнболуг чанараараахоёрдмолшинжтэйбөгөөдмэдрэгдэгч
ертөнцөдамьдардагийнхувьдхүнзансуртахууныхуулиндзахирагддаг/
гэдэгасуултуудадхариултөгснөөр
соёнгэгээрлийнүеийгтөгсөгчдийнтөлөөлөгч,шинэЕвропынфилософийнэхлэлийг
тавьсансэтгэгчболсон.

24. Фихте:
Байгаль бол “би” хэмээн хүнийсгэгдсэн бүтээгдэхүүн мөн гэж үзээд,
танин мэдэхүй ба байгаль болон ертөнцийг
холбон нэгтгэжээ.
“Би” бол динамик, үйлч ухамсар,хүний болон бурханы нэгдэл
хийгээд хувийн болон туршлагынхүрээний нэгдэл мөн гэжээ.
Фихте философид ШУ-ны үнэн зөв мэдлэг олж авах, ШУ-ны
сургааль олж авах асуудал,чөлөөт байдлын асуудлыг шийдвэрлэжээ.

25.  Философийн түүхэн товчоон 44-48 хуудас
( Эрхэм- Очирын Тамир)
 Философи 68-73 хуудас
(Д.Содномгомбо, Р.Дарьхүү)
Ном зүй