1. ΑΣΗΜΟΥ ΚΩΝ/ΝΑ,
1ο Πιλοτικό Γυμνάσιο Θήβας
«Η λύση του Γόρδιου Δεσμού.
Αρριανός, Αλεξάνδρου
Ανάβασις. Αρχαία ελληνική
γλώσσα Α΄ Γυμνασίου»
ΗΜΕΡΙΔΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ
«ΟΙ ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ ΤΗΣ ΘΗΒΑΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΝ»
19 Ιουνίου 2013, Θήβα
Διοργάνωση: Στρατής Μαϊστρέλλης
Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων Ν. Βοιωτίας

2. ΕΝΟΤΗΤΑ 7η
«Η λύση του γόρδιου δεσμού»
Ἀρριανός , Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις 2.3.1-8

3. Η λύση του γόρδιου δεσμού
Α. Κείμενο
Ο Φλάβιος Αρριανός (περ. 95-175 μ.Χ.) καταγόταν από τη Νικομήδεια της
Βιθυνίας και ἄρξαι προερχόταν από επιφανή οικογένεια. Τιμήθηκε με ιερατικά
αξιώματα στην πόλη του και αργότερα κατέλαβε υψηλές διοικητικές και
στρατιωτικές θέσεις του ρωμαϊκού κράτους. Νέος παρακολούθησε τη διδασκαλία
του στωικού φιλοσόφου Επικτήτου, της οποίας κατέγραψε τα βασικά στοιχεία. Στα
μέσα του 2ου αι. ήρθε στην Αθήνα, όπου έλαβε την ιδιότητα του πολίτη και
εκλέχθηκε επώνυμος άρχοντας (147-148 μ.Χ.). Εκτός από το έργο του για τη
φιλοσοφία του Επικτήτου, συνέγραψε στρατιωτικές πραγματείες και βιογραφίες.
Το σπουδαιότερο έργο του, όμως, είναι η Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις, η σημαντικότερη
πηγή για την εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου στην Ασία, συμπλήρωμα της οποίας
είναι η Ἰνδική.

4. Ἀλέξανδρος δὲ ὡς ἐς Γόρδιον παρῆλθε, πόθος λαμβάνει αὐτὸν τὴν ἅμαξαν
ἰδεῖν τὴν Γορδίου καὶ τοῦ ζυγοῦ τῆς ἁμάξης τὸν δεσμόν. Πρὸς δὲ δὴ ἄλλοις
καὶ τόδε περὶ τῆς ἁμάξης ἐμυθεύετο, ὅστις λύσειε τοῦ ζυγοῦ τῆς ἁμάξης τ ὸν
δεσμόν, τοῦτον χρῆναι τῆς Ἀσίας. Ἦν δὲ ὁ δεσμὸς ἐκ φλοιοῦ κρανίας καὶ
τούτου οὔτε τέλος οὔτε ἀρχὴ ἐφαίνετο. Ἀλέξανδρος δὲ ὡς ἀπόρως μὲν ε ἶχεν
ἐξευρεῖν λύσιν τοῦ δεσμοῦ, ἄλυτον δὲ περιιδεῖν οὐκ ἤθελε, μή τινα καὶ
τοῦτο ἐς τοὺς πολλοὺς κίνησιν ἐργάσηται, παίσας τῷ ξίφει διέκοψε τὸν
δεσμὸν καὶ λελύσθαι ἔφη. Ἀπηλλάγη δ’ οὖν ἀπὸ τῆς ἁμάξης αὐτός τε καὶ οἱ
ἀμφ᾿ αὐτὸν ὡς τοῦ λογίου τοῦ ἐπὶ τῇ λύσει τοῦ δεσμοῦ ξυμβεβηκότος. Καὶ
γὰρ καὶ τῆς νυκτὸς ἐκείνης βρονταί τε καὶ σέλας ἐξ οὐρανοῦ ἐπεσήμηναν·
καὶ ἐπὶ τούτοις ἔθυε τῇ ὑστεραίᾳ Ἀλέξανδρος τοῖς φήνασι θεοῖς τά τε σημε ῖα
καὶ τοῦ δεσμοῦ τὴν λύσιν.
Ἀρριανός, Ἀλεξάνδρου Ἀνάβασις 2.3.1-8 (διασκευή)

5. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ
►
Να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με ένα ιστορικό κείμενο και να
αντιληφθούν ότι σε μια ιστορική αφήγηση μπορεί να υπάρχουν και
στοιχεία που δεν είναι καθαρώς ιστορικά,
►
να θυμηθούν από την ιστορία τις κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου με
αφορμή τη φράση του κειμένου «τοῦτον χρῆναι ἄρξαι τῆς Ἀσίας»,
►
να γνωρίσουν τον χαρακτήρα του Μ. Αλεξάνδρου από το απόσπασμα,
►
να εντοπίσουν στοιχεία της αρχαίας ελληνικής θρησκείας όπως οι
θυσίες και οι οιωνοί των θεών,
να εμπλουτιστεί το λεξιλόγιο των μαθητών με α.ε. και ν.ε. παράγωγες
και σύνθετες λέξεις του ρ. ζευγνύω (και ζεύγνυμι).
►
►
να εξοικειωθούν με την αύξηση στους ιστορικούς χρόνους και να μελετήσουν
την κλίση της οριστικής παρατατικού του ρ. ε ἰμί και της οριστικής παρατατικού
και αορίστου ε.φ. των φωνηεντόληκτων και των αφωνόληκτων βαρύτονων
ρημάτων.

6. ►
►
►
να κινητοποιηθεί και να συμμετάσχει στην εκπαιδευτική διαδικασία
ακόμη και ο συνήθως αδιάφορος μαθητής, μέσα από ένα νέο, αλλά
και προσιτό τρόπο διδασκαλίας που ελκύει λόγω των
παραστάσεών του.
να ασκηθούν στο να επικοινωνούν µε άλλους συμμαθητές/τριές τους
και να μοιράζονται τις απόψεις τους στο πλαίσιο συνεργατικών
δραστηριοτήτων.
να ασκηθούν οι μαθητές στη συνεργατική προσέγγιση της γνώσης

7. Διάρκεια
Απαιτούνται περίπου έξι διδακτικές ώρες
► Δύο ώρες για τις ομαδικές δραστηριότητες.
► Δύο ώρες για την παρουσίαση των
εργασιών των μαθητών .
► Δύο ώρες για τη διδασκαλία της
γραμματικής.

8. ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΟΜΑΔΑΣ
Η εκπόνηση του σχεδίου εργασίας στηρίζεται στην
κειμενοκεντρική προσέγγιση και στην ομαδοσυνεργατική
μέθοδο.
► Συμμετέχουν 20 μαθητές/τριες που χωρίζονται σε 4 ομάδες
των 5 ατόμων. Ορίζεται από τους μαθητές ο συντονιστής
της ομάδας, ο διαμεσολαβητής που θα αποτελεί το
σύνδεσμο τους με τον καθηγητή και ο παρουσιαστής της
εργασίας.
► Κάθε ομάδα αναλαμβάνει μία συγκεκριμένη δραστηριότητα
την οποία θα επεξεργαστεί κατά τη διάρκεια του πρώτου
δίωρου.
► Το επόμενο δίωρο θα γίνει η παρουσίαση των εργασιών
των ομάδων.
►

9. ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΜΑΔΩΝ




1η ΟΜΑΔΑ: ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ
Συγκέντρωση πληροφοριών για τη ζωή και τις
κατακτήσεις του Μ.Αλεξάνδρου και προβολή τους με τη μορφή του
powerpoint.
2η ΟΜΑΔΑ: ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ 1
Επεξεργάζονται το κείμενο και προσπαθούν να αποδώσουν το νόημα
του κειμένου.
3η ΟΜΑΔΑ: ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ 2
Δίνεται στους μαθητές η μετάφραση του κειμένου πάνω στην οποία θα
στηριχθούν για να προχωρήσουν στην ερμηνευτική επεξεργασία του
κειμένου.
4η ΟΜΑΔΑ: ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΟΙ
Προσπαθούν να αναδείξουν τη διαχρονικότητα της ελληνικής γλώσσας
και να δώσουν τη σημασία των λέξεων του λεξιλογικού πίνακα.

10. 1η -2η διδακτική ώρα

11. ΑΦΟΡΜΗΣΗ
► Ζητείται αρχικά από τους μαθητές να εξηγήσουν τη
φράση «γόρδιος δεσμός» και να τη
χρησιμοποιήσουν στη ν.ε.
► Οι μαθητές συνδέουν τη φράση με το ιστορικό
γεγονός και το κείμενο παρουσιάζεται ως πηγή
αυτού του γεγονότος.
► Ακολουθεί η ανάγνωση του εισαγωγικού
σημειώματος και του κειμένου από τη διδάσκουσα.

12. 1η ΟΜΑΔΑ: ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ
►
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1
ΚΑΤΑΓΩΓΗ- ΠΑΙΔΕΙΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ
1. Στην ελληνική Βικιπαίδεια http://el.wikipedia.org/wiki αναζητήστε
πληροφορίες για την καταγωγή του Αλέξανδρου .Επίσης, στοιχεία
μπορείτε να βρείτε και στην διεύθυνση:
http://www.apodimos.com/arthra/TO_ERGO_TOY_MEGALOY_AL
EXANDROY/index.htm
2. Ανατρέξτε στον δικτυακό τόπο Βικιπαίδεια
http://el.wikipedia.org/wiki αναζητήστε πληροφορίες για την παιδεία
του Αλέξανδρου.

13. ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ
1. Επισκεφτείτε τις ιστοσελίδες:
http://alexandros.ime.gr/biography.html και
http://www.ime.gr/chronos/06/gr/politics/index101.html και
παρατηρείστε την πορεία του Μ. Αλεξάνδρου στην Ασία.
Με κέντρο το χάρτη της εκστρατείας του Μ. Αλεξάνδρου, διαγράψτε
την πορεία του Μακεδόνα ηγεμόνα και σημειώστε τους μεγάλους
σταθμούς. Κατασκευάστε έναν πίνακα όπου θα καταγράψετε τους
μεγάλους αυτούς σταθμούς και τις πόλεις που κατακτά ο
Αλέξανδρος .

14. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ (ΘΡΗΣΚΕΙΑ
,ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ)
1. Επισκεφτείτε τις διευθύνσεις:
http://www.apodimos.com/arthra/TO_ERGO_TOY_MEGAL
OY_ALEXANDROY/index.htm
και http://www.pellaia.gr/alexader.htm ,και συμπληρώστε
τα διαγράμματα που ακολουθούν:

15. Nα συμπληρώσετε το παρακάτω διάγραμμα με κεντρική έννοια τον όρο
«Πολιτικό Πρόγραμμα Μ. Αλεξάνδρου» συμπληρώνοντας επιγραμματικά
τα βασικά σημεία του έργου του Μακεδόνα ηγεμόνα .
Πολιτικό
Πρόγραμμα
Μ.
Αλέξανδρο
υ

16. • Στο παρακάτω διάγραμμα συμπληρώστε τη σημασία που είχε για τον
κόσμο αυτή η εκστρατεία του Μ. Αλεξάνδρου.
ΠΡΟΣΦΟΡΑ
Μ.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟ
Υ ΜΕΤΑ ΤΗΝ
ΕΠΕΛΑΣΗ
ΤΟΥ ΣΤΗΝ
ΑΣΙΑ

17. 2η ΟΜΑΔΑ: ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Να συμπληρώσετε το φύλλο εργασίας με φράσεις του κειμένου της
σελίδας 52.
►
Πού έφτασε ο Αλέξανδρος;……………………………………………………………..
►
Ποιος πόθος τον κατέλαβε;
……………………………………….

18. ►
►
►
►
Ποιος μύθος υπήρχε για την άμαξα;…………………………………………………….
Από τι ήταν φτιαγμένος ο δεσμός;…………………………………………………………..
Ποια ήταν η μορφή του;…………………………………………………………………………….
Μπορούσε να βρει λύση;……………………………………………………………………………

19. ►
►
►
►
Πώς κατάφερε να τον λύσει;……………………………………………………………………….
Ποια σημάδια ακολούθησαν τη νύχτα αυτή;……………………………………………….
Σε ποιες ενέργειες προέβη ο Αλέξανδρος την επόμενη μέρα;
……………………………………………………………………………………………………………………
Γιατί φοβόταν να τον αφήσει άλυτο;…………………………………………………………

20. Χρησιμοποιώντας τα γλωσσικά σχόλια προσπαθήστε να προσεγγίσετε το
νόημα του κειμένου.
ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Ὠς δέ Ἀλέξανδρος παρῆλθεν
ἐς Γόρδιον,
πόθος λαμβάνει αὐτόν
ἰδεῖν τήν ἅμαξαν τήν
Γορδίου
καί τόν δεσμόν τοῦ ζυγοῦ
τῆς ἁμάξης.
Πρός δέ δή ἄλλοις
καί τόδε ἐμυθεύετο περί τῆς
ἁμάξης,
ὅστις λύσειε τόν δεσμόν τοῦ
ζυγοῦ τῆς ἁμάξης ,
ΝΟΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

21. τοῦτον χρῆναι ἄρξαι τῆς Ἀσίας.
Ἦν δέ ὁ δεσμός ἐκ φλοιοῦ κρανίας
καί τούτου οὔτε τέλος οὔτε ἀρχή ἐφαίνετο.
Ἀλέξανδρος δέ, ὡς ἀπόρως μέν εἶχεν
ἐξευρεῖν λύσιν τοῦ δεσμοῦ,
οὐκ ἤθελεν δέ περιιδεῖν ἄλυτον,
μή καί τοῦτο
ἐργάσηται κίνησιν τινα ἐς τούς πολλούς ,
παίσας τόν δεσμόν τῷ ξίφει
διέκοψεν καί ἔφη λελύσθαι.

22. Ἀπηλλάγη δ’ οὖν ἀπό τῆς ἁμάξης
αὐτός καί οἱ ἀμφ’ αὐτόν
ὡς ξυμβεβηκότος τοῦ λογίου
τοῦ ἐπί τῇ λύσει τοῦ δεσμοῦ.
Καί γάρ καί τῆς νυκτός ἐκείνης
βρονταί τε καί σέλας έξ οὐρανοῦ
ἐπεσήμηναν
καί ἐπί τούτοις Ἀλέξανδρος
τῇ ὑστεραίᾳ ἔθυε τοῖς φήνασι θεοῖς
τά τε σημεῖα καί τήν λύσιν τοῦ δεσμοῦ.

23. 3η ΟΜΑΔΑ: ΦΙΛΟΛΟΓΟΙ
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
1.Γιατί θέλησε ο Αλέξανδρος να λύσει το γόρδιο δεσμό;
2. Ποιες δυσκολίες παρουσίαζε το εγχείρημα του Αλέξανδρου και πώς τις ξεπέρασε ο
νεαρός βασιλιάς;
3. Πώς αποδεικνύεται από το κείμενο η πίστη του Αλέξανδρου στα θεϊκά σημάδια και στους
χρησμούς;
4. Να διαχωρίσετε τα στοιχεία της ιστορικής αφήγησης από τα μυθολογικά/ ανεκδοτολογικά.
5.Γνωρίζετε από την Ιστορία άλλα περιστατικά επίδειξης αποφασιστικότητας εκ μέρους
σημαντικών ιστορικών προσώπων; Πώς αξιοποιήθηκαν αυτά τα περιστατικά από μέρους
τους προκειμένου να πείσουν τις μάζες για την αξία τους και για τη σοβαρότητα των
επιδιώξεών τους;

Για να βοηθηθείτε μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το εμπλουτισμένο βιβλίο του μαθητή
επισκεπτόμενοι την παρακάτω ηλεκτρονική διεύθυνση:
http://digitalschool.minedu.gov.gr/modules/ebook/show.php/DSGL102/457/3003,12057
/extras/activities/index_07_apofasistikotita/index_07_apofasistikotita.html

24. 6. Ποια στοιχεία του χαρακτήρα του Μ. Αλέξανδρου προβάλλονται τόσο
στο κείμενο του Αρριανού όσο και στο παράλληλο κείμενο της
ενότητας 7. Παίρνοντας ως παράδειγμα το Μέγα Αλέξανδρο, να
συζητήσετε από ποιες αρετές πρέπει να διακατέχεται ένας μεγάλος
ηγέτης.
Παράλληλο κείμενο ενότητας 7 σελ.148 (μετάφραση)
« Πολλοί λοιπόν ισχυρίζονται ότι, επειδή δε φαίνονταν οι
άκρες των σχοινιών και επειδή είχαν δεθεί με
αλλεπάλληλους κόμπους, επειδή ο Αλέξανδρος δεν ήξερε
να τον λύσει, κόβει με το μαχαίρι τον δεσμό και ότι από
αυτό τον κομμένο (δεσμό) φάνηκαν πολλές άκρες. Ο
Αριστόβουλος λέγει ότι ήταν πολύ εύκολη η λύση για αυτόν
(Αλέξανδρο), αφού αφαίρεσε από τον άξονα της άμαξας τον
καλούμενο πάσσαλο, με τον οποίο συγκρατιόταν το
ζυγόδεσμον, έπειτα αφού έσυρε μακριά τον ζυγό».

25. 4η ΟΜΑΔΑ :ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΟΙ
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΑ
1. Βρείτε λέξεις στη νέα ελληνική που ανήκουν στην ίδια οικογένεια λέξεων με
τις παρακάτω λέξεις του κειμένου:
(Μπορείτε να επισκεφθείτε τη διεύθυνση του ηλεκτρονικού λεξικού του
Τριανταφυλλίδη , στην Πύλη της Ελληνικής γλώσσας.
http://www.greek-language.gr
►
ἐ μυθεύετο = πρτ. Του ρ. μυθεύομαι = λέω
►
ἄ ρξαι =του ρ. ἄρχω = εξουσιάζω
►
ἀ πηλλάγη =του ρ. ἀπαλλάττομαι
2.Χρησιμοποιώντας όπου χρειάζεται το ετυμολογικό λεξικό, βρείτε με ποιες
λέξεις του κειμένου συγγενεύουν ετυμολογικά οι παρακάτω λέξεις της νέας
ελληνικής γλώσσας:
Παρελθόν, πρόληψη, αδέσμευτος, απολυτήριο, φανερός, σχέση, σύμβαση .

26. 3. Χρησιμοποιώντας το λεξικό της Νέας Ελληνικής γλώσσας
http://www.greeklanguage.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html να
δημιουργήσετε με τη βοήθεια του επεξεργαστή κειμένου ένα σύντομο
λεξικό με τις λέξεις του λεξιλογικού πίνακα της σελίδας 54 του
σχολικού βιβλίου των οποίων δε δίνεται η σημασία.
4. Να αντικαταστήσετε τις υπογραμμισμένες λέξεις των επόμενων
προτάσεων με συνώνυμές τους από το λεξιλογικό πίνακα.
α. Του Έλληνος ο τράχηλος δουλείαν δεν υπομένει.
β. Δεν πέτυχε στο γάμο του και τώρα ζει χωρισμένος.
γ. Η συντροφική σχέση του αντρόγυνου ήταν ανέφελη και αρμονική.
δ. Ο γεωργός έσπειρε τα χωράφια του και περιμένει καλή σοδειά.
ε. Η σύνδεση των ηλεκτρικών κυκλωμάτων μεταξύ Ελλάδος και Ιταλίας
μεταφέρει την ηλεκτρική ενέργεια από τη μια χώρα στην άλλη.

27. 3 -4 διδακτική ώρα
η
η
Παρουσίαση εργασιών των ομάδων
Σημείωση
Τα φύλλα εργασίας των φιλολόγων και των γλωσσολόγων μοιράζονται και
στις υπόλοιπες ομάδες έτσι ώστε να μπορούν να παρακολουθούν τις
παρουσιάσεις και να συμπληρώνουν τις απαντήσεις.

28. 5 -6 διδακτική ώρα
η
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
η

29. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
αύξηση
Κατάληξη
ἔ
ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΣ
θέμα
λυ
ον
ΑΥΞΗΣΗ
1.Συλλαβική
ε-
ἔ-λυον
α - η (ἄρχω- ἦρχον)
(ἱδρύω- ἵδρυον)
αι - ῃ
(αἵρω-ᾗρον)
ε - η (ἐλπίζω-ἤλπιζον)
υ- υ
(ὑβρίζω- ὕβριζον)
ει - ῃ
(εἰκάζω-ᾔκαζον)
οι - ῳ
(οἰκίζω- ᾢκιζον)
αυ- ηυ
2. Χρονική
ι- ι
(αὔξω- ηὖξον)
ο - ω (ὁρίζω- ὥριζον)
ευ - ηυ (εὕδω- ηὗδον)
3.Εσωτερική
Μετά από τις προθέσεις : εις, εν,εκ ,εξ ,προ,προς, συν, ανά, διά ,κατά, μετά, παρά,
αμφί, αντί, επί, περί, από, υπό, υπέρ.
Εἰσφέρω –εἰσέφερον
ἐκφέρω - ἐξέφερον

30. ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ
ΡΗΜΑΤΩΝ
᾿ε-παίδευ-ον
ἐ-παίδευ-ες
ἐ-παίδευ-ε
ἐ-παιδεύ-ομεν
ἐ-παιδεύ-ετε
ἐ-παίδευ-ον

31. ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΟΡΙΣΤΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΒΑΡΥΤΟΝΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ
ἐ-παίδευ-σα
ἐ-παίδευ-σας
ἐ-παίδευ-σε
ἐ-παιδεύ-σαμεν
ἐ-παιδεύ-σατε
ἐ-παίδευ-σαν

32. ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΑΤΙΚΟΥ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΕΙΜΙ
ἦ
και
ἦσθα
ἦν
ἦμεν
ἦτε
ἦσαν
ἦν

33. ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΟΡΙΣΤΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΦΩΝΗΣ ΑΦΩΝΟΛΗΚΤΩΝ
ΡΗΜΑΤΩΝ
Χειλικόληκτα: (π, β, φ, πτ) -ψα
π.χ. τρέπ-ω ἔτρε-ψα
βλάπτ-ω ἔβλα-ψα
Ουρανικόληκτα: (κ, γ, χ, τ τ) – ξα
π.χ. Λήγ-ω
ἔλη-ξα
τάττ-ω ἔτα-ξα
Οδοντικόληκτα: (τ, δ ,θ ,ζ ) - σα
π.χ. Πείθ-ω ἔπει-σα

34. ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ
ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1
1.Να βρεθεί η εσωτερική αύξηση στους παρακάτω νεοελληνικούς
ρηματικούς τύπους.
εκλαμβάνω
εξέλαβα
εμπλέκω
ενέπλεξα
εγκρίνω
ενέκρινα
εμμένω
ενέμεινα
συλλέγω
συνέλεξα
εισβάλλω
εισέβαλα

35. 2.Να αναγνωριστεί το είδος της αύξησης (συλλαβική, χρονική, εσωτερική )
των παρακάτω ρημάτων:
ΡΗΜΑΤΙΚΟΙ
ΤΥΠΟΙ
ἔπειθον
ὠνόμαζον
ἠγόραζον
ηὕρισκον
κατεδίωκον
ἀπήλλαξε
συνέγραφον
ἀπηγόρευσα
παρωμοίαζον
ΕΙΔΟΣ ΑΥΞΗΣΗΣ

36. 3.Να συνδέσετε τις λέξεις της στήλης Α με τη γραμματική τους αναγνώριση
στη στήλη Β:
Α
Β
1. ἠλλάξαμεν
α. γ΄ ενικό πρόσωπο
παρατατικού
2.ἔβλαψας
β. β΄ πληθ. πρόσωπο
αορίστου
3. ἐφυλάττομεν
γ. α΄ πληθ. πρόσωπο
αορίστου
4. ἐκόψατε
δ. α΄ ενικό πρόσωπο
παρατατικού
5. συνεψήφιζε
ε. β΄ ενικό πρόσωπο
αορίστου
6. ἔρριπτον
στ. γ΄ πληθ. πρόσωπο
αορίστου
7.ὑπέσκαψα
ζ. α΄ πληθ. πρόσωπο
παρατατικού
8. ἔπραξαν
η. α΄ ενικό πρόσωπο
αορίστου

37. ►
Αξιοποιούνται επίσης οι ασκήσεις του βιβλίου στις σελίδες 58-59

38. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
►
Η αξιολόγηση των μαθητών, κατά τη διάρκεια αλλά και μετά την
ολοκλήρωση του σχεδίου μαθήματος, γίνεται με κριτήριο την επίτευξη
των στόχων που τέθηκαν αρχικά.
►
Συνεκτιμούνται οι απαντήσεις των ομάδων στο φύλλο εργασίας, η
συνεργασία των μελών των ομάδων κατά τη διάρκεια της έρευνας και η
συμμετοχή των ομάδων στην παρουσίαση των εργασιών τους.
►
Αξιολογούνται ο βαθμός συνεργασίας των μαθητών μεταξύ τους, η
αποτελεσματικότητα στην απόκτηση και χρήση της νέας γνώσης, η
εφαρμογή των γνώσεων και σε άλλα περιβάλλοντα και ο έλεγχος του
κατά πόσον ο ίδιος ο μαθητής ως άτομο και όλοι ως ομάδα μπορούν να
οδηγηθούν στην απόκτηση και αξιοποίηση των γνώσεών τους.

39. ΤΕΛΟΣ