Download to read offline
แผ่นพับ
- 1. ได้ ๑๕ พรรษาก็ทรงพระประชวร โรคพระโลหิตเป็นพิษ เสด็จสวรรคต พระองค์ทรงศึกษาวิชาการทหารที่ เมื่อวันที่ ๒๕ พฤศจิกายน พ.ศ. โรงเรียนทหารบกแซนด์เฮิสต์ และ ๒๔๖๘ พระชนมายุ ๔๕ พรรษา ทรง ทรงศึกษาวิชาประวัติศาสตร์ มีพระราชธิดาองค์เดียวคือ สมเด็จ รัฐศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ และ พระเจ้าภคินีเธอเจ้าฟ้าเพชรรัตน์ราช ภูมิศาสตร์ในมหาวิทยาลัยออกซฟ สุดา สิริโสภาพัณณวดี ประสูติก่อน อร์ด รวมเวลาที่ทรงศึกษาอยู่ในต่าง พระองค์เสด็จสวรรคต เพียง ๒ ประเทศเป็นเวลา ๙ ปี ทรงเป็นพระ ชั่วโมง มหากษัตริย์พระองค์แรกที่สำาเร็จการ ศึกษาต่างประเทศ เมื่อเสด็จกลับ ประเทศไทยทรงรับราชการใน กองทัพบก ใน พ.ศ. ๒๔๔๗ ทรง ผนวชที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม องค์อุปัชฌาย์คือ พระมหาสมณเจ้า พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส ณ วัด พระราชกรณีย กิจ ของ อยู่หัวทรงเป็นผู้มีสายพระเนตรอันไกล บวรนิเวศวิหาร เป็นเวลา ๑ พรรษา กอปรด้วยพระปรีชาอันสูงส่งยากจะหาผู้ พระบาทสมเด็จ พระมงกุฎ เกล้า เจ้า ใดเสมอเหมือน พระองค์มีพระ อยูห ว ณ จัง หวัด นครปฐม ่ ั ครั้นสมเด็จพระปิยมหาราช มหากรุณาธิคุณอันประเสริฐต่อประเทศ เสด็จสรรคต ณ วันที่ ๒๓ ตุลาคม ชาตินานัปการ พระราชกรณียกิจของ พระองค์ในส่วนที่เกี่ยวเนื่องกับจังหวัด พ.ศ.๒๔๕๓ สมเด็จพระ นครปฐมนั้นกล่าวได้ว่า พระองค์ทรงมี บรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ ความผูกพันและโปรดจังหวัดนครปฐมเป็น สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จเถลิงถวัลย พิเศษและทรงดำารงพระราชอิสริยยศเป็น ราชสมบัติสืบราชสันตติวงศ์ ทรง สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชเจ้าฟ้ามหา พระนามว่า พระบาทสมเด็จพระปร วชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร เมนทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้า เจ้าอยู่หัว ขณะนั้นทรงมีพระชนมายุ ๓๑ พรรษา พระองค์ทรงครองราชย์
- 2. ก่อนดำาเนินการในหน้าที่มรรคุเท อุโบสถสวนงามมากนั้น ก็มีกำาเนิดมาใน ศก์ ข้าพเจ้าขอชี้แจงแก่ท่าน โดยเฉพาะ ระยะเดียวกันนั่นเอง ที่แถวนั้นเคยเป็นสวน อย่างยิ่งท่านที่เป็นเยาวชนว่า ดุสิตธานีคือ และทุ่งนาอย่าง ไม่มีปัญหา มีพยานหลัก อะไร อยู่ที่ไหน ซึ่งเห็นจะต้องเริ่มกล่าวว่า ฐานที่มองเห็นด้วยตาในขณะนี้อยู่บ้างคือ ถ้าท่านขึ้นรถยนต์จากลานพระบรมรูปทรง “ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า ม้าไปทางถนนศรีอยุธยา พอเห็นพระ เจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ อุโบสถวัดเบญจมบพิตรทางขวามือ เหลียว พาชมดุส ต ธานี ิ ให้ประกาศว่า มีพระราชประสงค์ที่จะสร้าง กลับมาทางซ้ายจะเห็นต้นตาลอยู่ต้นหนึ่ง คำา บรรยายของ หม่อ มหลวงปิ่น อุทยานสถานให้เป็นที่สำาราญพระราช ต้นตาลต้นนี้แหละคือสิ่งที่เหลืออยู่จากสมัย มาลากุล หฤทัย ได้เสด็จประพาสเนืองๆ และทรง ที่บริเวณที่แห่งนี้ยังเป็นทุ่งนา ณ ห้อ งประชุม หอสมุด แห่ง ชาติ พระราชดำาริเห็นว่า ที่ซึ่งตั้งอยู่ในระหว่าง ในงานพระบรมราชานุส รณ์ คลองผดุงกรุงเกษมข้างทิศใต้ คลอง ย้อนกลับไปกล่าวถึงสวนดุสิต หรือ พระบาทสมเด็จ พระมงกุฎ เกล้า เจ้า สามเสนข้างทิศเหนือ เป็นที่สวนและทุ่งนา พระราชวังดุสิต ซึ่งเริ่มสร้างใน พ. ศ. อยู่ห ว ั มีชัยภูมิดีสมควรเป็นที่เสด็จประพาส จึง ๒๔๔๑ หลังจากนั้น ๔ ปี จึงได้สร้าง ๑๐ พฤศจิก ายน ๒๕๑๓ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จดซื้อที่ ั พระที่นั่งอัมพรสถาน และต่อจากนั้นอีก ๖ ตำาบลนี้ตามราคาอันสมควรจะราษฎร ปี คือ ใน พ. ศ. ๒๔๕๑ จึงได้เริ่มสร้าง ********************** เจ้าของที่ ด้วยเงินพระคลังข้างที่ ซึ่งเป็น พระที่นั่งอนันตสมาคม ซึ่งเป็นรัฐสภาใน พระราชทรัพย์ใช้จ่ายการในพระองค์ ปัจจุบันนี้ ท่านผู้มีเกียรติทั้งหลาย เมื่อวันที่ ๑๖ กุมภาพันธ์ ร. ศ. ท่านทั้งหลายคงจะทราบอยู่แล้วว่า วันนี้ ข้าพเจ้ามีความปีติยินดีเป็น ๑๑๗ ได้เสด็จทอดพระเนตรภูมิสถานที่นั้น พระที่นั่งอัมพรสถานนั้นอยู่หลังพระที่นั่ง อย่างยิ่ง ประการแรกยินดีที่ได้มาอยู่ ณ ที่ และได้โปรดเกล้าฯ ให้ลงมือเริ่มตัดต้นไม้ อนันตสมาคมทางทิศตะวันตก และมี นี้ร่วมกับท่านทั้งหลาย เพื่อระลึกถึงพระ เป็นปฐมฤกษ์ แล้วได้ทำาการสืบมามี พระที่นั่งองค์เล็กองค์หนึ่งเป็นตึกสองชั้น มี มหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จ ตัดถนน ขุดคลอง ทำาสะพาน และสร้าง นามว่าพระที่นั่งอุดร อยู่ทางทิศเหนือของ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวในอดีต ประการที่ พระราชอุทยาน ปลูกรุกขชาติต่าง ๆ พระที่นั่งอัมพรสถาน มีระเบียงสองชั้นเป็น สองคือได้รับเกียรติให้มาบรรยาย ณ พระราชทานนามว่า “ สวนดุสิต” ทางเดินติดต่อกันระหว่างพระที่นั่งสององค์ สถานบันแห่งชาติ ในเรื่องที่ไม่เคยมีการ นั้น ที่รอบ ๆ พระที่นั่งอุดรนี้เอง คือ “ ดุสิต บรรยาย พาท่านไปชมเมืองที่ได้สูญหาย นี่แหละคือต้นเรื่องของสวนดุสิต ธานี” ที่ข้าพเจ้าจะพาท่านไปชม ไปแล้วโดยไม่มีร่องรอย ยิ่งกว่าเมืองปอม หรือคำาว่า “ ดุสิต” ข้าพเจ้าขอชี้แจงเพิ่ม เปย์ในสมัยโรมัน หรือกรุณศรีอยุธยา เมื่อ เติมว่า ร. ศ. ๑๑๗ นั้น คือ พ. ศ. ๒๔๔๑ ๒๐๐ ปี มาแล้ว คือ ๗๒ ปีมาแล้ว และสิ่งที่ควรทราบอีกข้อ หนึ่งก็คือ วัดเบญจมบพิตร ซึ่งมีพระ
- 3. ตั้งแต่เดือน ธันวาคม ๒๔๖๒และอยู่ต่อมา พ.ศ.๒๔๒๓ ได้รับพระราชทาน จนสิ้นรัชกาล สถานที่ “ ดุสิตธานี” แห่งที่ พระนาม สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอเจ้า สองนี้ ใน ปัจจุบันเป็นสวนด้านหลังของ ฟ้ามหาวชิราวุธ ต่อมาทรงได้รับการ โรงพยาบาลพระมงกุฎเกล้าฯ สถาปนาเป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิ ราชสยามมกุฎราชกุมารสืบแทน แผนผังที่ท่านเห็นอยู่นี้ คือ บริเวณ พระบาทสมเด็จ พระมงกุฎ เกล้า พระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุ สวนดุสิตที่ข้าพเจ้ากล่าวถึงท่านจะเห็น ณหิศ ซึ่งประชวรและเสด็จสวรรคต เจ้า อยู่ห ัว ลานพระบรมรูปทรงม้า สวนอัมพร สนาม สมเด็จ พระมหาธีร ราชเจ้า เมื่อทรงพระเยาว์ ทรงได้รับการ เสือป่า เขาดินวนา พระที่นั่งอนันตสมาคม พระที่นั่งอัมพรสถาน และพระที่นั่งอุดร ศึกษาวิชาต่าง ๆหลายสาขา เช่น บริเวณที่ลูกศรขึ้นนั้น คือ “ ดุสิตธานี” ทาง ประวัต ิ วิชาอักษรศาสตร์และศิลปศาสตร์ ที่จะไปยังดุสิตธานีก็คือ อ้อมเป็นครึ่ง และทรงเสด็จไปศึกษาต่อ ณ ประเทศ วงกลมตามกำาแพงพระราชวังรอบพระที่นั่ง อังกฤษ ในปี พ.ศ.๒๔๓๖ พระ อนันตสมาคม แล้วเข้าประตูพระราชวัง ชนมายุได้ ๑๓ พรรษา ตรงเข้าไปไม่เลี้ยวเลย ก็จะถึงดุสิตธานี เพื่อความสมบูรณ์ กันมิให้เกิด ความเข้าใจคลาดเคลื่อน ข้าพเจ้าขอชี้แจง ว่า “ ดุสิตธานี” เมืองประชาธิปไตยของ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว นั้น มีอยู่ ๒ แห่ง มีประวัติโดยย่อดังนี้ แห่ง ที่ ๑ ดุสิตธานีรอบ ๆ พระที่นั่ง อุดร ในพระราชวังดุสิต ดังที่ข้าพเจ้าได้ชี้ ให้ดูในแผนผังนั้นแล้ว เริ่มสร้างเมื่อ ๒๑ กรกฎาคม ๒๔๖๑ และตั้งอยู่ ณ ที่นั้นจน พระบาทสมเด็จ เดือนธันวาคม ๒๔๖๒ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเป็น พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระ แห่ง ที่ ๒ เนื่องด้วย “ ดุสิตธานี” จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จ แห่งแรกคับแคบ มีทวยนาครเพิ่มขึ้น พระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ทรง ประจวบกับที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชสมภพเมื่อ วันที่ ๑ มกราคม ได้แปรพระราชฐานไปประทับที่วังพญาไท