Dokumen ini membahas semantik sebagai kajian tentang makna dalam bahasa, termasuk hubungan antara makna dan budaya, serta perubahan makna berdasarkan konteks dan perkembangan bahasa. Ia juga menerangkan kelas-kelas makna seperti homonim, antonim, dan sinonim serta isu dalam pengajaran makna. Istilah-istilah yang digunakan merangkumi aspek-aspek linguistik yang berkaitan dengan makna leksikal dan dinamik makna dalam bahasa Melayu.

1. SEMANTIK
Fai

2. ISTILAH SEMANTIK
Perkataan Yunani
Kuno (‘Sema’ :
isyarat)
Menerbitkan
kata (‘Semainein’
: bererti)
Diingriskan
(‘Semantics’)
Bahasa Melayu
(‘Semantik’)
Satu bidang kajian makna yg mencakupi
kebanyakan struktur & fungsi bahasa
termasuklah psikologi, falsafah & antropologi.

3. ISTILAH SEMANTIK
Kamus Linguistik (1997) : Kajian tentang sistem dan makna
dalam bahasa.
Kamus Dewan Edisi ke-4 (2010) : kajian tentang makna
perkataan dan penambahan makna sesuatu kata.
Bloomfield (1939) : Makna ialah bentuk linguistik yg
terhasil apabila penutur mengujarkannya dengan gerak
balas yg dijangkakan daripada pendengar.

4. ISTILAH SEMANTIK
Nik Safiah Karim (2001) : Bidang yg
mengkaji makna atau erti dalam
bahasa.
Umum : Mengkaji makna dalam
sesuatu bahasa.

5. SEMANTIK DAN MAKNA
Ketepatan Makna
• Cth : Ayat “Ali seorang guru” adalah betul berbanding
“Ali seorang ibu”.
Makna ayat dalam konteks situasi
• Cth: Salina membuang air. Terdapat 2 makna.
Makna 1 : Salina mencurahkan air. Makna 2 :
Salina pergi ke tandas.

6. SEMANTIK DAN MAKNA
Hubungan makna dengan kebudayaan
• Cth: Masyarakat Melayu mengantikan (tahi = najis,
bontot = punggung, rogol = perkosa)
Makna denotasi dan konotasi
• Denotasi : Makna langsung. Cth: Bola ialah sesuatu
benda berbentuk bulat untuk bermain bola
• Konotatif : Makna tak langsung/ tersirat. Cth: 1. Ami
bunga hati Ali (bunga = kekasih), 2. Rombongan
untuk memetik bunga (bunga = gadis)

7. SEMANTIK DAN LINGUISTIK
Semantik bidang dalam
kajian linguistik
Fonetik + Tatabahasa +
Sintaksis + Morfologi =
Semantik
Cth: Kasut itu sedang
berdiri (walaupun
menepati hukum
FN+FK, tetapi ayatnya
tidak gramatis)
Salman baru tiba dari
Medan [√]
Salman baharu tiba dari
Medan [x]
Salman membeli beg
tangan baharu [√]
Salman membeli beg
tangan baru [x]

8. SEMANTIK
(Fitur Makna dalam
Bahasa Melayu)
Fai

9. SIFAT MAKNA
Makna bersifat
dinamis dan
berevolusi
berdasarkan 4
ciri
Makna sentiasa
mengalami
perubahan dan
berkembang
mengikut
peredaran masa

10. SIFAT MAKNA (4 Ciri)
• Dipilih mengikut
kesesuaian . Jika
tidak, ungkapan
tidak bermakna
Pilihan
• Budaya
masyarakat
penutur berkait
rapat dgn bahasa
Budaya • Makna bergantung
kepada situasi &
perbezaan penutur
semasa menyampaikan
ungkapan
Konteks
• Makna dalam
peribahasa digunakan
bagi membawa
makna yang berbeza
daripada asal
Peribahasa

11. KELAS MAKNA
Kelas makna ialah
pembahagian jenis-
jenis makna yg
berkait rapat dgn
pengalaman, sejarah,
tujuan dan perasaan
penguna bahasa.

12. KELAS MAKNA
KELAS
MAKNA
Makna
Leksikal
Makna
Struktur

13. KELAS MAKNA
Makna
Leksikal
Makna
Langsung
Makna
Umum
Makna
Khusus
Makna
Kiasan
Makna
Konotatif
Makna
Afektif
Makna
Stilistik
Makna
Reflektif
Makna
Kolokatif
Makna
Idiomatik

14. KELAS MAKNA
Makna Struktur
Makna gramatikal
Bandingan makna leksikal.
Perimbuhan,
pemajmukan,
penggandaan
Makna tematis
Makna yg muncul apabila
penutur memberi
penekatan kepda salah 1
bahagian dlm ayat

15. LEWAH DALAM MAKNA
Lewah : Penggunaan kata
atau gabungan kata yg
berlebihan atau tidak selari
dengan makna kata
Cth :
Para ibu bapa-ibu bapa [x]
Para ibu bapa [√]
Memperluaskan [x]
Memperluas [√]

16. SEMANTIK
(Makna Leksikal dalam
Bahasa Melayu)
Fai

17. MAKNA LEKSIKAL DALAM BM
Makna Leksikal
dlm BM
Hiponim Homonim Polisem Ameliorasi Pejorasi
Sinonim Antonim

18. SINONIM
Sinonim
Sinonim pinjaman Sinonim konteks
Sinonim laras
sosial
Sinonim kolokasi
Sinonim : Perkataan yg bentuk ejaan dan bunyi lain, tetapi mempunyai makna
yg sama.

19. Sinonim Pinjaman
Sinonim pinjaman : makna
sesuatu perkataan yg
berubah makna dlm dialek
bahasa yg sama
Cth:
Dalam Bahasa Melayu,
‘segan’ bermaksud ‘malu’
Cth:
Dalam dialek utara (p.
pinang, kedah, perlis),
‘segan’ bermaksud ‘malas’

20. Sinonim Konteks
Sinonim konteks ialah makna sama tetapi
penggunaannya berbeza mengikut konteks
Cth: kata jemput dan undang
Jemput : pergi ke rumah seseorang dan membawa ke
majlis yg patut dihadiri.
Undang : meminta seorang hadir ke majlis

21. Sinonim Laras Sosial
Cth : Bahasa
Melayu :
bersiram
bermaksud
mencurahkan
air
Cth : Bahasa
Istana :
bersiram
bermaksud
mandi
Ialah jenis-jenis
bahasa yg
digunakan
berdasarkan
situasi

22. Sinonim Kolokasi
Ialah perkataan yg mempunyai
perkaitan satu sama lain &
hanya sesuai jika dibandingkan
dgn sesuatu perkara
Cth:
lazat perkaitan makanan
Baju perkaitan pakaian

23. ANTONIM
Antonim
Antonim taksiran
Antonim
pelengkap
Antonim
berhubungan
Antonim ialah berlawanan maksud

24. Antonim Taksiran
Antonim yang dapat
diteka atau difahami
Cth:
besar/kecil, sejuk/panas,
tinggi/rendah

25. Antonim Pelengkap
Merujuk kepada pasangan kata yg
saling melengkapi dan tidak dapat
digantikan dengan perkataan lain.
Cth:
Lelaki/Perempuan, mati/hidup,
kalah/menang

26. Antonim berhubung
Ialah perkaitan antara dua
perkataan berlawanan yg
merujuk unsur perhubungan
secara dua hala
Cth:
Jual/beli, tarik/tolak,
beri/terima, soal/jawab

27. HIPONIM
Hiponim
Hiponim tulen Hiponim umum
Ialah pengkelasan bagi kumpula perkataan. Bersifar superordinate.

28. Hiponim Tulen
Ada makna luas atau
umum
Cth:
Padi adalah superordinate
bagi beras dan nasi.
(bermula padi, kemudian
menjadi beras, dan
apabila dimasak menjadi
nasi)

29. Hiponim Umum
•Hiponim Umum ialah ada satu
perkataan yang menjadi nama
umum
•Cth: Kenderaan adalah
superordinate bagi kapal
terbang, feri, kereta, motosikal.

30. HOMONIM
•Bunyi sama, makna lain
•Cth: bank & bangHomofon
•Sama ejaan, berlainan bunyi
•Cth: perang, teras, semakHomograf

31. POLISEM
Polisem ialah 2 atau lebih makna yg
berbeza.
Ejaan dan sebutan sama, tetapi makna
berlainan.
Cth: kepala (orang, kumpulan samseng,
kain sarung)

32. AMELIORASI
Perubahan makna
daripada kurang elok
kepada lebih baik
Cth: wanita lebih tinggi
maknanya dariada
perempuan

33. PEJORASI
Perubahan makna daripada
lebih baik menjadi kurang
elok
Cth:
Dahulu Khalwat (menyendiri
utk beribadah), kini khalwat
(berdua-duaan antara lelaki
dan perempuan)

34. SEMANTIK
(Perubahan Makna
Leksikal dalam Semantik)
Fai

35. PELUASAN MAKNA
Peluasan
Makna
Peluasan
Makna
berdasarkan
Sinonim
Peluasan
Makna
berdasarkan
Homonim
Peluasan
Maknsa
berdasarkan
Polisem.
Perubahan pengalaman, konteks pengetahuan dalam
makna sesuatu perkataan yang sama.

36. PENYEMPITAN MAKNA
Makna yang dahulunya luas berubah menjadi terbatas.
Cth: ‘dai’.
(orang yg menjemput, org yg berdoa dan menyebarkan dakwah) → (pendakwah)
Cth: ‘dai’. Dahulunya dai bermaksud orang yg menjemput, org yg berdoa, &
menyebarkan dakwah. Kini dai bermaksud pendakwah

37. ANJAKAN MAKNA / PERUBAHAN
MAKNA
Penggantian makna
secara total daripada
maksud asalnya.
Cth: gapur
bermaksud pintu
gerbang
Ghafura (B. Arab)
bermaksud maha
pengampun.
Disebabkan
pengaruh bahasa
asing (B. Inggeris)

38. Faktor perubahan Makna
Perkembangan
bahasa
Bahasa bersifat
samar
Bahasa bersifat
taksa
Bahasa kehilangan
motivasi
Bahasa memiliki
struktur leksikal
Bahasa dgn makna
berganda

39. SEMANTIK
(Ketaksaan Makna
Leksikal dalam
Tatabahasa)
Fai

40. PERMASALAHAN DLM
PENGAJARAN MAKNA
Gegala Lewah dalam makna
Kamus Dewan Eidisi K4(2010)
: lewah ialah suatu keadaan
yg berlebih-lebihan sehingga
menyebabkan suatu perkara
dinyatakan secara melampau
Lewah adalah tidak gramatis

41. PERMASALAHAN DLM
PENGAJARAN MAKNA
Cth [x]: Pasukan bola
sepak itu bermain
bermati-matian demi
untuk negara
Penggunaan demi
dan untuk sudah
memadai jika
digunakan salah satu
sahaja.
Cth [√]: Pasukan bola
sepak itu bermain
bermati-matian demi
negara
Cth [√]: Pasukan bola
sepak itu bermain
bermati-matian
untuk negara

42. KEPERSISAN MAKNA
Kepersisan
makna
berdasarkan
sinonim
Kepersisan
makna
berdasarkan
kelompok
bahasa
Kepersisan makna
ialah situasi
kesamaan makna
yg wujud dlm satu
bahasa yg sama
atau bahasa yg
lain.

43. KETAKSAAN LEKSIKAL
Ketaksaan leksikal ialah sifat lewah yg
trdapat dlm penggunaan perkataan / istilah.

44. KETAKSAAN STRUKTUR
Berlaku sebab struktur dalam ayat
atau ujaran yang mengelerikukan.

45. KEKABURAN MAKNA
Ciri-ciri
kekaburan
makna
Kekaburan
rujukan
Ketidakpastian
makna
Kurang
ketentuan pda
makna item
Pertentanggan
pada penentuan
makna item

46. RUJUKAN
Faridah Nazir & Faiziah Shamsudin. (2014). Semantik dan Peristilahan
Bahasa Melayu. Puchong: Penerbitan Multimedia Sdn. Bhd.