1. Risk Yönetimi ve Risk Yönetiminin Kurumsal Yönetim Açısından Önemi İ.Ü. İşletme Fakültesi Kurumsal Yönetim Dersi 1001070009 ASLI SİPAHİ 1001070063 DİLARA KILINÇ 1001070076 BURCU CACINA

2. İçerik Giriş Risk nedir? Risk Yönetimi KRY Kavramların Ortaya Çıkışı ve Tarihçe Risklerin Sınıflandırılması Risk Yönetimi Süreci Kurumsal Yönetim İlkeleri Açısından Kurumsal Risk Yönetimi TUSİAD RAPORU Risk Stratejileri Mevzuatlar SPK, BDDK, TCK Risk Yönetimi ve Değer Yaratmak Risk Yönetimi ve Denetim İlişkisi Risk Yönetiminin Faydaları Kurumsal Risk Yönetimi Uygulamaları Sabancı KRY Sonuç

3. KAYNAKLAR KÜRESEL SERMAYEYİ BEKLERKEN DEGİSEN YÖNETİM FAKTÖRLERİ VE KURUMSAL YÖNETİM Tamer Saka, PhD-Chief Risk Officer/ H.O. Sabanci Holding A.S KALDER - TÜRKİYE KALİTE DERNEĞİ-15. Kalite Kongresi – Düsünce Kalitesi ve Küresel Yönetim- 22 Kasım 2006 (Lütfi Kırdar Kongre ve Sergi Sarayı) RİSKİ ANLAMAK VE YONETMEK; KURUMSAL RİSK YONETİMİ Tamer Saka, PhD-Chief Risk Officer/ H.O. Sabanci Holding A.S TKYD(Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği) Eskisehir İhtisas Programı-21 Kasım 2007 KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİ DOĞRULTUSUNDA RİSK YÖNETİMİ VE MUHASEBE DENETİMİ EARNST&YOUNG NİSAN 2005 Kurumsal Yönetim ve Risk Yönetimi EARNST&YOUNG NİSAN 2004 Kurumsal Risk Yönetimi TÜSİAD Risk ve Değer Yönetimi Çalışma Grubu Aralık 2006 KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİ – SPK BANKACILIK DÜZENLEME VE DENETLEME KURUMU KURUMSAL YÖNETİM BAKIŞ AÇISIYLA ENTELLEKTÜELSERMAYE Mutlu Başaran ÖZTÜRK, Kartal DEMİRGÜNEŞ KURUMSAL YÖNETİM VE RİSK PROF. DR. MUSTAFA A. AYSAN Kurumsal Yönetim ve kurumsal Risk Yönetimi- Yüksek Lisans Tezi… PAYLARI İMKB’DE İŞLEM GÖREN VE ULUSAL 100 ENDEKSİNE DÂHİL OLAN ŞİRKETLERİN KURUMSAL YÖNETİM UYGULAMALARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME KURUMSAL YÖNETİM UYGULAMA ANKETİ SONUÇLARI-SPK 2004 www. spk .gov.tr www. bddk .org www. sabanci .com

4. TÜSİAD ŞİRKET İŞLERİ KOMİSYONU BAŞKANI ALİ KİBAR’IN “KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ VE 2008 YILI RİSK ÖNGÖRÜLERİ” 21 Şubat 2008 SEMİNERİ AÇILIŞ KONUŞMASINDAN ALINTILAR…

6. Kurumsal risk yönetimi riske bakış açısını değiştirmekte, daha sistematik ve öngörülebilir hale getirmektedir. Tüm şirketler zaman zaman belirsizlik ile karşılaşmaktadır. Örneğin, sıkıntılı finansal piyasalar, sanayinin ana girdisi enerji arzındaki yetersizlikler, iç ve dış politik dalgalanmalar ekonomiyi ve dolayısıyla şirketleri doğrudan etkilemektedir. Sorumlu yöneticilik anlayışı, şirketlerin paydaşlarını belirsizlik içinde dahi değer kaybına uğratmaması ve daha fazla değer yaratmak için gayret göstermesidir. Yeni ekonomik düzende yatırımcılar, yeni yatırım yapacakları, finansörler kredi sağlayacakları, yabancı sermaye sahipleri ortak olacakları, sigortacılar mallarını sigorta edecekleri kurumlarda finansal performansın yanı sıra risklerin ne derece etkin yönetildiğini sorgulamaktadır. Düzenleyici kurumlar ve derecelendirme kurumları için kurumsal risk yönetimi ayrıt edici bir unsurdur. Avrupa Birliği standartları, bankaların sermaye yeterliliği standartlarını yeniden tanımlayan ve risk yönetimini öne çıkaran Basel II ve yasalaşması beklenen yeni Türk Ticaret Kanunu Tasarısının getirdiği düzenlemeler kurumsal risk yönetiminin önemini arttırmaktadır.

7. Kurumsal Risk Yönetiminin çıkışı… Günümüzde kurumların karşı karşıya oldukları en önemli konulardan biri risk yönetimidir. UK’de Barings&Railtrack, Amerika’da Enron, Worldcom gibi vakalarda risk yönetimin doğru şekilde yapılmadığı görüldü. Stratejileri uygularken riskleri tam olarak algılayamayan şirketlerin düşüşe geçtiğini görmekteyiz. Örneğin Marconi. … Türkiye’de ise Vodafone BARINGS Bir dealerın banka adına yaptığı muazzam büyüklükteki alım-satım yükümlülüklerini bankanın karşılayamamasıydı ENRON Riskler üzerine gerekli kontroller koyulmadan, yöneticilere ve kişilere aşırı insiyatif verilmesi ve agresif stratejilerin ödüllendirilmesi WORLDCOM Tüm yetkilerin şirketin en üst düzey yöneticilerine verilmesi ve onların yaptıkları aksiyonları sınırlayacak veya kontrol edecek, yönetim kurulu veya yönetim tarafından kurulmuş hiçbir mekanizma bulunmaması

8. Eğer riski yönetemezsen, onu kontrol edemezsin. Ve eğer kontrol edemezsen onu yönetemezsin. Bu demektir ki sadece kumar oynayıp, şanslı çıkacağını umuyorsun. J. Hooten, Arthur Andersen&Co. Yönetici Ortak,2000

9. Risk Yönetimi ihtiyacı Kurumun varlığının/operasyonlarının kesintisiz devam etmesi Sürprizlerin en aza indirgenmesi Kayıpların maliyetlerinin azaltılması Gelir istikrarı Sürdürülebilir büyüme Sosyal sorumluluk Yasal düzenlemelere uyum Sabancı Holding Risk Yönetim Direktörlügü

10. Neden Risk yönetimi? Günümüz değişken koşullarında insanlar normal olmayanı zor algılıyor, dar alanda karar veriyor… Ve risk yönetilmediği zaman kısıtlı olan kaynaklar olumsuz yönde etkileniyor. Değişimin hızlı olması demek aynı zamanda kurumların karşı karşıya oldukları risklerin de sürekli değiştiği anlamına gelmekte… Bu nedenle risk yönetimi statik değil, dinamik bir prosestir ve sürekli gözden geçirilmesi gerekir.

11. Risk Evreni Küreselleşme, entegre ekonomi, teknolojik yenilik, endüstriyel konsolidayson ve diğer faktörler, iş dünyasının çok hızlı değişerek karmaşık bir yapıya dönüşmesine sebep olmuştur. İş dünyasının karmaşık hale gelmesi, karmaşık ve birbirine bağlı risk evrenini ortaya çıkarmaktır. Bu risklerin etkin olmayan bir şekilde yönetimi ise, ilgi gruplarına yaratılan değer üzerinde önemli bir etkisi olan stratejik hatalara, operasyonel zararlara, ürün hatalarına ve hukuksal davalara sebep olabilmektedir. EARNST&YOUNG Kurumsal Yönetim İlkeleri Doğrultusunda Risk Yönetimi ve Muhasebe Denetimi Bilgi Operasyonel Finan s al Strate jik Piyasa yapısı Yönetişim İlgi grupları Bilgi yönetimi Sistemler Fikri mülkiyet Yasal Süreç Maddi varlıklar Kurum &Kültür Piyasa Likidite& Kredi Raporlama Sermaye Yapısı

12. Risk Nedir? RİSK, bir şirketin ilgi gruplarına sağladığı değeri maksimize etmesini engelleyen ve hedeflerini gerçekleştirememesine neden olan tehdittir. RİSK, hem fırsatların kaçırılmasından hem de tehditlerin gerçekleşmesi veya hata yapılmasından dolayı ortaya çıkabilir. Bu tanım çerçevesinde Riskin Taşıdığı Anlam nedir? Başarı için risk kaçınılmaz bir unsurdur. Risklerin zamanında dikkate alınması önemlidir. Belirsizlik önemli bir faktördür. EARNST&YOUNG Kurumsal Yönetim İlkeleri Doğrultusunda Risk Yönetimi ve Muhasebe Denetimi

13. Risk analizi, riskin iki önemli konuda analiz edilmesini kapsar: O lasılık Etki Risk Analizi Olasılık Yüksek Orta Düşük Etki Düşük Orta Yüksek EARNST&YOUNG Kurumsal Yönetim İlkeleri Doğrultusunda Risk Yönetimi ve Muhasebe Denetimi

14. “ Risk Yönetimi” Risk yönetimi, r isklerin tanımlanması, nedenlerinin belirlenmesi , ölçülmesi ve doğru şekilde karşılık verilmesidir. Risk yönetimi, risklerin tanımlama, değerlendirme, planlama ve yönetilme adımlarının takip edildiği formal bir süreçtir. Etkili olabilmek için organizasyonun her kademesinin risk yönetimine katılması gerekir.( Kurumsal, Stratejik ve proje bazında) Kurumun riskten kazanc sağlama, transfer etme, azaltma, koruma ve ortadan kaldırma ozetle risk yonetim kapasitelerinin olusturulması ve uygulanması,kabul edilebilir seviyelerdeki riskin izlenmesi disiplinidir. (Sabancı Holding)

15. ÜST YÖNETİM İş çevresi Devlet ve Düzenleyici Kurumlar Yatırımcı gruplar Finansal Ortam Şirket Sahipleri KURULLAR Denetim Komitesi Özel Komiteler Fonksiyonel Yönetim İş Ünitesi Yönetimi Hissedarlar Yönetim Kurulu Risk Fonksiyonları İç Denetim Yapısı Kurumsal Yönetim Yapısı EARNST&YOUNG Kurumsal Yönetim İlkeleri Doğrultusunda Risk Yönetimi ve Muhasebe Denetimi << İLETİŞİM >> BİLDİRİM >> DIŞ VE İÇ DENETİM ÖLÇÜM VE HESAP VEREBİLİRLİK Etik Yönetim Kuralları Politikalar ve Prosedürler

16. Riskin olası sonuçları “ Risk” genelde negatif bir olgu gibi algılanır. Ama doğru şekilde yönetilirse mevcut riskler pozitif etki yaratabilir. Risk yönetimi sadece tehdit ve olası kayıplarla değil, aynı zamanda fırsatlar ve olası kazançlarla da ilgilenmelidir. KAZANÇ KAYIP RİSK

17. Bireyler ya da kurumların işletmelerinden doğan riskleri değiştirmek için yapılan çalışmalardır (Merna&Smith 1996) Risk yönetiminin amacı paydaşların/hissedarların değerlerini maximize etmektir (Meulbroek 2002) Risk yönetimi yönetimden ayrılan bir etkinlik değildir, yönetimdir… öngörmek ve nasıl engelleyeceğini planlamaktır.. Reaksiyon vermek kötü yönetim semptomudur. (Handy 1999) Risk yönetimi sigorta edilebilen ve edilemeyen riskleri ele alır. Sistematik olarak riski tanımlama, analiz etme ve çözüm üretme sürecini içeren bir bakış açısıyla optimum ya da kabul edilebilir şekilde riski yok etmeyi ya da kontrol etmeyi amaçlar. Risk Yönetiminin Tanımı Birkaç tanım…

18. Risk Yönetiminin Tanımı Risk Yönetimi nedir?

19. Risklerin Sınıflandırılması Finansal Riskler -Piyasa ve alacak riskleri Kurumun finansal pozisyonunun ve tercihlerinin sonucunda ortaya çıkan riskler Kredi, faiz, nakit, finansal piyasalar, emtia fiyatları,… Operasyonel Riskler - Sistem ve insan hataları Bir kurumun temel iş faaliyetlerini yerine getirmesini engelleyebilecek riskler Tedarik, satış, ürün geliştirme, bilgi yönetimi, hukuk ve marka yönetimi, … Stratejik Riskler -Yönetimsel Riskler Kısa, orta veya uzun vadelerde belirlenen hedeflere ulaşmayı engelleyebilecek, kötü yönetimden de kaynaklanabilen yapısal riskler Planlama, iş modeli, iş portföyü, kurumsak yönetim, Pazar analizi ,… Dış Çevre Riskleri -Değişim Sonucu ortaya çıkan riskler Kurumun faaliyetlerinden bağımsız olarak dünyanın değişen trendleri ile ortaya çıkan, ancak kurumun tercihlerine bağlı olarak şirketi etkileyen riskler Katastrofik riskler, yasal düzenlemeler, müşteri trendleri, ekonomik ve politik değişiklikler, rakipler, sektördeki değişiklikler… Kaynak: Kurumsal Risk Yönetimi TÜSİAD Risk ve Değer Yönetimi Çalışma Grubu-Aralık 2006 F.Kloman, “The Risk Spectrum, Risk Management Reports”

20. örnek bir risk modeli Kaynak: TUSİAD/ Arthur Andersen Risklerin Sınıflandırılması

21. Risk Yönetimi ve Değer Yaratmak Hissedar Değerinin Arttırılması Sürprizlerden Kaçınmak Stratejik Hedefleri Başarmak Finansal Performansın Arttırılması Hesap Verebilirliğin Arttırılması Kurumsal Yönetimin Geliştirilmesi Risk yönetimi; değerin yaratılmasının, yaratılan değerin korunmasının ve geliştirilmesinin güvencesidir. Risk Yönetimi iyi Kurumsal Yönetimin ayrılmaz bir parçasıdır.

22. Kurumsal Risk Yönetimi Nedir? “ KRY; şirketi etkileyebilecek potansiyel olayları tanımlamak, riskleri şirketin kurumsal risk alma profiline uygun olarak yönetmek ve şirketin hedeflerine ulaşması ile ilgili olarak makul bir derecede güvence sağlamak amacı ile oluşturulmuş; şirketin yönetim kurulu, üst yönetimi ve tüm diger çalışanları tarafından etkilenen ve stratejilerin belirlenmesinde kullanılan, kurumun tümünde uygulanan sistematik bir süreçtir.” Kaynak: COSO Enterprise Risk Management – Integrated Framework, 2004

23. Kurumsal Risk Yönetimi TÜSİAD Risk ve Değer Yönetimi Çalışma Grubu Aralık 2006

24. Adına ilk zamanlar risk yönetimi denmese de, risk yönetimi kavramının tarihi, ticaretin ilk yıllarına kadar uzanır. Risk yönetiminin ayrı bir disiplin olarak şekillenmesi, A.B.D’de sigorta sektörünün gelişmesi ile hız kazanmıştır. 1900’lu yılların başında başlamış olan ve sadece klasik sigortalanabilir risklere odaklı olan bu gelişim, 1990’lı yıllarda yerini yavaş yavaş şirketleri etkileyen tüm risklerin kapsandığı daha geniş ve entegre bir yaklaşıma bırakmıştır. Bu dönüşümde en önemli belirleyici, toplumların büyük çok uluslu şirketlerin yarattıkları hasarların nasıl kontrol edilebileceğini sorgulamaya başlamaları ve bunun sonucunda da “Kurumsal Yönetim” anlayışının gelişmesi olmuştur. Risk Yönetimi Kavramının Ortaya Çıkışı Tarihçe

25. Kurumsal Yönetim kısaca kurumların daha şeffaf ve adil bir şekilde yönetilmeleri olgusunu savunurken, risk yönetimi bu amaca ulaşmada en önemli araçlardan biri olarak görülmeye başlanmıştır. Ancak kurumların coğrafi sınırları aşarak tüm dünyaya yayılmaları ve çok farklı iş kolları içerisinde olmaları, risklerin birbirine iyi şekilde bağlanmamış bağımsız bloklar halinde yönetildiği klasik risk yönetim anlayışlarının, menfaat gruplarının ihtiyaçlarının giderilmesinde yetersiz kaldığını göstermiştir. Özellikle 90’lı yılların sonunda başta A.B.D olmak üzere tüm dünyada yaşanan şirket skandalları bu ihtiyacı en yüksek noktaya taşımıştır. İşte bu ihtiyaç “Kurumsal Risk Yönetimi (KRY)” kavramının iş hayatının vazgeçilmez bir unsuru olması yolunu açmıştır. Risk Yönetimi Kavramının Ortaya Çıkışı Tarihçe

26. KRY Bileşenleri KRY bütün kurumda süregelen ve devam eden bir işlemdir. Kurumun her seviyesindeki insanlar tarafından etkilenir Kurumun iş stratejilerinin belirlenmesinde kullanılır, Tüm kurumu ilgilendiren riskler dâhil olmak üzere kurumun her seviye ve bölümünü kapsar, kurumun tamamında uygulanır. Şirketi etkileyebilecek potansiyel olayları tanımlamak ve risklerin şirketin kurumsal risk alma porifiline uygun olarak yönetilmesi için tasarlanmıştır Makul bir oranda güvence sağlar. Sonuç değil, sonuca ulamsak için bir araçtır.

27. Kurumsal Risk Yönetimi Sabancı Holding Risk Yönetim Direktörlügü

28. Sabancı Holding Risk Yönetim Direktörlügü

29. KRY dönüşüm süreci Hedeflerin Belirlenmesi Mevcut Durum Analizi Hedef Yapının Tespiti Fark Analizi ve Planlama Dönüşüm Sürecinin Uygulanması: o Görev ve Sorumluluklar o Temel Dokümanlar o Yöntem o Eğitim o İyileştirme Faaliyetleri Sürekli gelişim için gözden geçirmeler Şirketin risklerinin birbirlerinden bağımsız bloklar halinde yönetildiği klasik risk yönetim anlayışından, bir bütün olarak yönetildiği entegre risk yönetimi, başka bir ifade ile KRY, anlayışına geçiş sürecini ifade eder. Bu süreçte gösterilecek performans başarı için en önemli etkendir. Bu süreç basit bir proje yönetimi anlayışı ile yürütülemeyecek kadar önemli ve karmaşıktır.

30. KRY sürecinin temel unsurları: Risklerin Tanımlanması Risklerin Analiz Edilmesi ve Ölçülmesi Risklerin Önceliklendirilmesi Risklere Uygun Çözümlerin Belirlenmesi ve Gözden Geçirilmesi İletişim ve Danışma Kaynak: Standards Australia, Homebush NSW 2140, Australia Kurumsal Risk Yönetim Süreci

31. Kurumsal Yönetim, Denetim ve Risk Yönetimi İlişkisi Hissedarlar Yönetim Kurulu Denetim Komitesi Yönetim Risk Yönetimi İç Denetim Dış Denetim Risk ve iç kontroller, performans ve sonuçlar üzerine raporlama Performans sorumluluğu Sonuçlar ve mevzuata uygunluk ile ilgili denetçi görüşü iç kontrollerin güvenilirliği İç kontrollerin güvenilirliği Kontroller üzerinde finansal bildirim ve denetim Risk bazlı denetim planlaması Risk ve kontrol yapısının geliştirilmesi Risk arayüzü Denetim planlaması için risk evreninin belirlenmesi İç kontroller üzerine raporlama ve öneriler Ücret Komitesi EARNST&YOUNG Kurumsal Yönetim İlkeleri Doğrultusunda Risk Yönetimi ve Muhasebe Denetimi

32. Kurumsal Yönetim ilkeleri doğrultusunda etkin bir Risk Yönetimi için; Etkin bir İç Kontrol Yapısı Net ve yaptırım gücü olan Politika ve Prosedürler Objektif ve yeterli İç Denetim Fonksiyonu Bağımsız ve etkin Dış Denetim Bildirimlerin Şeffaflığı , etkin Komünikasyon, Hesap Verebilirliği ve Ölçülebilirliği sağlayacak sistemler EARNST&YOUNG Kurumsal Yönetim İlkeleri Doğrultusunda Risk Yönetimi ve Muhasebe Denetimi

33. Neden KRY? Sabancı Holding Risk Yönetim Direktörlügü

34. Kurumsal Risk Yönetiminin Kısıtlamaları Karar Kurumsal risk yönetimi’nin etkinliği insanların karar verme konusundaki zayıflığı ile kısıtlıdır. Zaman!! Uygulamadaki Aksaklıklar Kötü Niyet Maliyet ve Kazanç Karşılaştırması 5. Yönetim Engeli Bir kurumda KRY’nin uygulanması ve KRY’nin etkinliğinin iç denetim mekanizması ile bütünleşmiş olması, kurumun hedeflerine kesin olarak erişeceği ve hiçbir zaman başarısız olmayacağı yönünde yorumlanmamalıdır. Bir başka deyişle etkin olan bir KRY dâhilinde de hatalar yaşanabilecektir. Risk gelecekle bağlantılıdır ve gelecek de belirsizdir. En etkin KRY bile aşağıdaki durumlarda risklerin tespit edilmesi ve hedeflerin gerçekleştirilebilirliği hakkında kesinlik sağlayamaz. TUSİAD

35. Kurumsal Risk Yönetiminin Faydaları - I Karar almanın ve planlamanın daha özenli hazırlanması ve daha emin temellere oturtulması, Karlılığın artması, Sürprizlerin minimize edilmesi ve daha hazırlıklı olunması, Stratejilerin daha sağlıklı belirlenmesi, Yatırımcıların ilgisinin artması, Daha etkin risk bilgisine daha çabuk ulaşılması, Birimler arası iletişimin ve is birliğinin arttırılması, Fırsatların ve tehditlerin daha iyi tespit edilmesi, Belirsizlikten ve değişkenlikten değer yaratılması, Rekabet gücünün artması, TUSİAD

36. Kurumsal Risk Y ö netiminin Faydaları - II Reaktif yönetim yerine proaktif yönetim yapılabilmesi, Kaynakların daha etkin tahsisi ve kullanımı, Sermayenin is birimleri arasında daha etkin dağılımının sağlanması, Olayların daha iyi yönetilmesi ve zararlarının azaltılması, dolayısı ile riskin maliyetinin düşürülmesi (sigorta maliyetleri de riskin maliyeti kavramının kapsamındadır) Menfaat sahiplerinin güveninin ve itimadının geliştirilmesi, Kanun ve mevzuatlara uygunluğun sürekliliğinin sağlanması, Performansın risk odaklı takip edilmesi, Şirket kurumsal yönetiminin iyileştirilmesi. TUSİAD

37. TCK Tasarısı ve Risk Yönetimi

38. TCK Tasarısı ve Risk Yönetimi (devamı)

39. TCK Tasarısı’nın Risk Yönetimine getirdikleri

40. Risk Yönetimi ile ilgili mevzuat … . 3.2. Faaliyet raporu, kamuoyunun şirketin faaliyetleri hakkında her türlü bilgiye ulaşmasını sağlayacak ayrıntıda hazırlanır. … 3.2.2. Yıllık faaliyet raporu, mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, asgari aşağıda yer alan konuları içerir; … d- İç kontrol sistemi ile bu sistemin sağlıklı olarak işleyip işlemediğine ilişkin yönetim kurulu beyanı, e- Bağımsız denetim kuruluşunun şirketin iç kontrol sistemi ile ilgili görüşü, … g- Faaliyetlerle ilgili öngörülebilir risklere ilişkin detaylı açıklama, … 1. Yönetim Kurulunun Temel Fonksiyonları … 1.3. Yönetim kurulu, sürekli ve etkin bir şekilde, şirketin hedeflerine ulaşma derecesini, faaliyetlerini ve geçmiş performansını gözden geçirir. Bunu yaparken her konuda uluslararası standartlara uyum sağlamaya çalışır. Gerektiği durumda gecikmeden ve sorun ortaya çıkmadan önce önlem alır. … 1.3.2. Yönetim kurulu, başta pay sahipleri olmak üzere şirketin menfaat sahiplerini etkileyebilecek olan şirketin karşı karşıya kalabileceği risklerin etkilerini en aza indirebilecek bir risk yönetim ve iç kontrol mekanizması oluşturur ve bunun sağlıklı olarak işlemesi için gerekli önlemleri alır. … SPK

41. Risk Yönetimi ile ilgili mevzuat SPK

42. Risk Yönetimi ile ilgili mevzuat 1.Teftiş, iç kontrol ve risk yönetimi fonksiyonlarına ilişkin örgüt yapısı 2.İç kontrol ve teftiş fonksiyonlarının idari açıdan birbirinden bağımsızlığı 3.İç kontrol ve teftiş fonksiyonlarını yürütecek birimlerin eleman sayıları 4.Yönetmeliğin 21 inci maddesi uyarınca atanacak yönetim kurulu üyesi ile banka genel müdürünün farklı kişilerden oluşması gereği 5.İç denetim işlevinin sürdürülmesi ile görevli yönetim kurulu üyesinin aynı zamanda risk yönetiminden de sorumlu olması 6.Yönetmeliğin 46 ncı maddesinde yer alan yetki devrinin kapsamı ve şartları 7.Üst düzey risk komitesinde yer alabilecek kişiler 8.İcracı ve icracı olmayan birim ayrımında esas alınacak kriterler BANKALARIN İÇ DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ SİSTEMLERİNE İLİŞKİN OLARAK AÇIKLANMASINA GEREK DUYULAN HUSUSLAR BDDK

43. Risk Yönetimi ile ilgili mevzuat 9.Üst düzey yönetici olmayan ancak 2 nci derece imza yetkisine sahip personelin yer alabileceği komiteler 10.Yönetmeliğin 33 üncü maddesi uyarınca yabancı banka şubeleri dışında, anonim şirket statüsündeki diğer küçük ölçekli bankalarda da üst düzey risk komitesi teşkil zorunluluğu 11.İç kontrol sürecinin izlenmesinden sorumlu personel tanımı 12.Bankanın kontrol ettiği iştirakler tanımının kapsamı 13.Her şubede fiziken iç kontrol elemanı bulundurulması zorunluluğu 14.Münferit risk yönetimi komiteleri, aktif pasif yönetim komitesi ve kredi komitesi 15.Yönetmeliğin 45 inci maddesi uyarınca yapılacak raporlamalara ilişkin tarihler BANKALARIN İÇ DENETİM VE RİSK YÖNETİMİ SİSTEMLERİNE İLİŞKİN OLARAK AÇIKLANMASINA GER EK DUYULAN HUSUSLAR BDDK

44. BDDK

45. Kurumsal Risk Yönetimi Uygulamaları Bu bölümde; KURUMSAL YÖNETİM UYGULAMA ANKETİ SABANCI ÖRNEĞİ ele alınacak, Türkiye ’nin önde gelen firmalarından biri olan Sabancı Holding’in Kurumsal Risk Yönetimi Uygulamaları hakkında bilgi verilecektir.

46. PAYLARI İMKB’DE İŞLEM GÖREN VE ULUSAL 100 ENDEKSİNE DÂHİL OLAN ŞİRKETLERİN KURUMSAL YÖNETİM UYGULAMALARINA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME Payları İMKB’de işlem gören ve Ulusal 100 Endeksine dâhil olan şirketlerin kurumsal yönetim uygulamalarının ve şirketleri hakkında pay sahiplerini etkin bir şekilde bilgilendirip bilgilendirmediklerinin tespiti amacıyla, Kurulumuzca tamamıyla kamuya açıklanan ve yatırımcıların kolaylıkla ulaşabilecekleri kaynaklarda (internet sitesi, özel durum açıklamaları, mali tablolar, faaliyet raporu) yer alan bilgiler kullanılarak bir çalışma yapılmıştır. Söz konusu çalışmada ulaşılan tespitler aşağıda yer almaktadır. …………… 86 şirketin faaliyet raporlarında; finansal performansına, rekabetçi yapısına ve faaliyet risklerine ilişkin bilgilere yer verilmektedir. ……………… .. Yönetim kurulu tarafından oluşturulan risk yönetim ve iç kontrol mekanizmasına tüm şirketlerin %52’si sahipken bu oran İMKB-30 şirketleri için %69’a çıkmaktadır.

47. 4- İlkeler uyarınca yönetim kurulu, başta pay sahipleri olmak üzere şirketin menfaat sahiplerini etkileyebilecek olan şirketin karşı karşıya kalabileceği risklerin etkilerini en aza indirebilecek bir risk yönetim ve iç kontrol mekanizması oluşturur ve bunun sağlıklı olarak işlemesi için gerekli önlemleri alır. Bu doğrultuda şirketlere “ Yönetim kurulu tarafından oluşturulan bir risk yönetim ve iç kontrol mekanizması bulunmakta mıdır?” sorusu yöneltilmiştir. Alınan cevaplar aşağıda özetlenmiştir. Evet %51,9 Hayır %48,1 Aynı soruya anketimize cevap veren 26 adet İMKB-30 şirketinden 18’i olumlu cevap verirken 8’i yönetim kurulu tarafından oluşturulan bir risk yönetim ve iç kontrol mekanizmasının bulunmadığını belirtmiştir. Yönetim kurulu tarafından oluşturulan bir risk yönetim ve iç kontrol mekanizması bulunmakta mıdır?(İMKB-30 endeksinde yer alan şirketler) Evet %69,2 Hayır %30,8

48. KURUMSAL YÖNETİM UYGULAMA ANKETİ SONUÇLARI (HİSSE SENETLERİ İMKB’DE İŞLEM GÖREN ŞİRKETLERE UYGULANMIŞTIR) SERMAYE PİYASASI KURULU Kasım 2004 … IV. Yönetim Kurulu … 2) Yönetim kurulu tarafından oluşturulan risk yönetim ve iç kontrol mekanizmasına tüm şirketlerin %52’si sahipken bu oran İMKB-30 şirketleri için %69’a çıkmaktadır. … . Hisse senetleri İMKB’de işlem gören 303 şirkete 26.07.2004 tarihinde e-mail aracılığı ile gönderilen ankete 249 şirket cevap vermiştir. Bu cevapların 248’i değerlendirmelerde kullanılmıştır. İMKB-30 endeksine dahil şirketlerin ise 26’sı anketi doldurarak Kurulumuza iletmiştir

49. Kurumsal Risk Yönetimi Uygulamaları Sabancı Holding bünyesinde 2004 yılında tanıtılan ve uygulanmaya konulmuş olan kurumsal risk yönetimi yaklaşımı, tasarımı ve uygulamalarında elde edilen başarı… &quot;2005 European Risk Management Awards&quot;, İngiltere'nin sigorta ve risk yönetimi profesyonellerinden oluşan meslek kuruluşu olan AIRMIC - The Association of Insurance and Risk Managers ile Newsquest şirketi tarafından işbirliği içinde yayınlanan Strategic Risk dergisi tarafından düzenlendi. Ödül risk yönetimi alanında üstün yaratıcılık, ekspertiz ve tecrübe göstermesini gibi kriterler kullandı. Ödül, kurumsal risk yönetim uygulamaları ile ilgili olarak Avrupa'da düzenlenen tek organizasyon olma özelliğini taşıyor. Sabancı Holding, Risk Yönetim faaliyetlerini &quot; İstikrarlı Büyüme &quot; hedefine ulaşabilmek için önemli bir etken olarak görmekte ve çalışmalarını bu doğrultuda sürdürmektedir. Sabancı Holding Risk Yönetim Direktörü Dr. Tamer Saka, &quot;2005 EUROPEAN RISK MANAGEMENT AWARDS&quot; kapsamında ödüle lâyık görüldü. SABANCI ÖRNEĞİ

50. Sabancı Topluluğu Risk Yönetimi Finans Dışı Sektörlerde Faaliyet Gösteren Şirketlerimizde Risk Yönetimi Sabancı Topluluğu'nda bir dönüşüm süreci başlatılmış, risk yönetimi alanında önemli ilerlemeler kaydedilmiştir. Bu kapsamda tüm Topluluk şirketleri, Sabancı Holding Risk Modeli ve Standartları'na uygun olarak karşı karşıya bulundukları riskleri düzenli olarak tanımlamakta ve bunları öncelik sıralarına göre sınıflandırmaktadır. Şirketler kritik riskler için detaylı aksiyon planları hazırlamakta, sorumlu kişiler, risklerin etkin yönetimi için gerekli olan risk yönetim aksiyonlarını geliştirmekte ve gerçekleştirmektedir. Şirketlerin risk yönetim aktivitelerindeki başarıları, performans ölçüm sistemimizde önemli bir kriter olarak değerlendirilmektedir. 2008 yılında Holding Risk Yönetim Direktörlüğü sorumluluğu altında, Sabancı Risk ve Sigorta Platformu (SARIM) kurulmuştur. Holding Risk Yönetim Direktörlüğü'nün başkanlığındaki bu platforma her şirketten birer temsilci katılmaktadır. Önemli risk konuları bu platformda görüşülerek kararlar alınmakta ve aksiyon planları belirlenmektedir. Topluluk 2008 yılında olası tüm gelişmelere kendisini tüm iş kolları itibariyle hazırlamıştır. 2008 yılı iş planları, büyüme hedeflerinden taviz verilmeden, olası risklerin en uygun şekilde yönetilmesine olanak verecek şekilde hazırlanmaktadır. www.sabanci.com

66. Sonuç Kurumsal Yönetim İlkeleri doğrultusunda şirketler paydaşlarına değer katma prensibini benimsemektedirler. Şirketler, risklerini doğru tanımlayarak ve proaktif stratejiler geliştirerek paydaşlarına, yani şirket sahiplerine, çalışanlarına, müşterilerine kısacası toplumun tamamına daha fazla değer katmanın yollarını aramalılardır. Belirsizlik, değer kaybına neden olması ya da değer yaratması açısından, hem risk hem de fırsatlara yol açabilmektedir. İşte kurumsal risk yönetimi belirsizliğin yönetilmesini , risk ve fırsatların beraber görülmesini sağlamakta ve böylece yönetimin değer yaratma kapasitesi arttıran bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır.