Áp-xe gan có thể do amip hoặc vi khuẩn, với triệu chứng và chẩn đoán dựa trên các tiêu chuẩn lâm sàng và cận lâm sàng. Điều trị áp-xe gan do amip hiệu quả bằng thuốc kháng sinh và có thể bơm hút hoặc phẫu thuật khi cần thiết, trong khi áp-xe gan do vi sinh vật cần điều trị nội khoa và có thể phải phẫu thuật nếu ổ mủ lớn. Chẩn đoán và điều trị áp-xe gan đòi hỏi các xét nghiệm và biện pháp can thiệp phù hợp để tránh biến chứng.

1. Áp-xe gan
BS Đỗ Minh Tùng
Bộ Môn Ngoại-PTTH

2. Đại cương
• Ổ mủ khu trú ở gan
• 2 loại:
Áp-xe gan amip (do ký sinh trùng)
Áp-xe gan đường mật (do vi khuẩn)

3. Áp-xe gan amip
• Entamoeba Histolytica gây ra các ổ loét ở
niêm mạc ruột => mao mạch =>tĩnh mạch
cửa =>gan, thường ở thùy phải.
• Tại gan, amip làm tắc các TM nhỏ =>nhồi
máu, hoại tử TB gan =>ổ mủ vô trùng;
nhiều ổ mủ nhỏ =>ổ mủ lớn.

4. Chẩn đoán xác định
• Dựa vào 4 tiêu chuẩn của La Monte:
 Lâm sàng: sốt, đau vùng gan, gan to, tiền sử lỵ.
 Cận lâm sàng: xét nghiệm phân, máu, x quang.
 Chọc thăm dò.
 Điều trị thử.
• Có 3 trong 4 tiêu chuẩn có thể chẩn đoán xác
định. Ngày nay, ngoài 4 tiêu chuẩn trên còn có:
• Xét nghiệm ELISA (chính xác 95%)
• Siêu âm: giúp phát hiện sớm ổ áp xe, giúp điều trị
và theo dõi bệnh.

5. Chẩn đoán phân biệt
• Ung thư gan:
 Gan to chắc hoặc cứng, rung gan (-), ấn kẽ sườn (-).
 Thể trạng suy sụp nhanh.
 AFP tăng.
 Siêu âm: khối đặc
• Áp xe gan do vi trùng:
 Đau vùng gan.
 Có NK huyết: sốt cao rét run, môi khô lưỡi bẩn
 Vàng da
 Siêu âm: có nhiều ổ áp xe rãi rác trong gan.

6. Điều trị
• Áp xe gan do amip là bệnh có thể điều trị
được bằng nội khoa, kết hợp với chọc hút
qua siêu âm khi ổ mủ lớn và phải phẫu
thuật khi có biến chứng vỡ ổ áp xe.
• Là bệnh nếu điều trị sớm, thích hợp có thể
khỏi hẳn không để lại di chứng.

7. Điều trị nội khoa
• Emetin hoặc Dehydroemetin (20 mg/ống; tiêm bắp): KS diệt amip trong và ngoài ruột
Liều dùng: 1 mg/kg/ngày x 10 ngày; không quá 70 mg/ngày.
• Metronidazon (250 mg/viên; 500 mg/viên): KS diệt amip trong và ngoài ruột
Là kháng sinh thuộc họ Nitro- 5 imidazol (Metronidazole, Tinidazole, Secnidazole,
Ornidazole…).
Liều dùng: 750 mg x 3 lần/ngày x 5- 10 ngày. Trung bình 2g/ngày.
• Chloroquin (250 mg/viên- 150 mg base): KS diệt amip ngoài ruột dùng điều trị phòng
ngừa tái phát trong áp xe gan do amip.
Liều dùng: Hai ngày đầu: 1g/ngày; Các ngày sau: 500 mg/ngày x 4 tuần.
• Iodoquinol (Direxiode 210 mg/viên): KS diệt amip ở ruột dùng điều trị phòng ngừa tái
phát trong áp xe gan do amip.
Liều dùng: 650 mg x 3 lần/ngày x 20 ngày. Trung bình 3 viên x 3 lần/ngày.
Phối hợp KS nếu có bội nhiễm

8. Áp xe gan đường mật
• Tổn thương đường mật + sự phát triển của vi
khuẩn=> ổ áp-xe gan
• Nguyên nhân:
• Tắc nghẽn đường mật do sỏi
• Vết thương, chấn thương gan

9. Chẩn đoán
• Lâm sàng
• Đau vùng gan, đau liên tục, rung gan(+), ấn kẽ sườn (+).
• Sốt cao 39-40 oC, rét run.
• Vàng da.
• Gan to, mềm đau, mặt láng.
• Túi mật có thể to, đau.
• Cận lâm sàng
• BC tăng, BS đa nhân trung tính tăng cao 80- 90%.
• VSS tăng
• Bilirubin, phosphatase kiềm, GGT đều tăng.
• Siêu âm gan mật: Nhiều ổ áp-xe nhỏ

10. Điều trị
• Áp xe gan đường mật là loại áp xe nhỏ, đa ổ,
có thể điều trị nội khi ổ mủ nhỏ và phải chỉ
định điều trị ngoại khi biết chắc có ổ mủ lớn.
• Điều trị áp xe gan do vi trùng nên cấy máu
làm kháng sinh đồ trước khi dùng kháng
sinh.
• Phải bồi phụ đủ nước và điện giải.
• Dùng kháng sinh phổ rộng, đường tiêm, đủ
liều, đủ thời gian (10- 14 ngày).

11. Phác đồ điều trị nội khoa
• Ampicillin 50- 100 mg/Kg/ ngày chia 3 lần + Gentamycin 3-
5 mg/Kg/ ngày chia 2 lần hoặc Tobramycin (nebcin) 80 mg x
2 lần/ ngày (tiêm bắp).
• Amikacin
• Cephalosporin thế hệ III ± Aminoglycoside:
• Cefotaxim 1- 2g (TM)/ 8 giờ hoặc
• Ceftriaxon 2g (TM)/ ngày.
• Cephalosporin thế hệ thứ IV.
• Quinolon ± Aminoglycoside:
• Ciproloxacin 200 mg (TTM)/ 12 giờ hoặc Peflox 500 mg
(TTM)/ 12 giờ.
• Levoxacin.
• Chống shock nếu bị shock nhiễm trùng.

12. Điều trị ngoại khoa
• Dẫn lưu ổ áp-xe dưới hướng dẫn siêu âm
• Mổ làm sạch ổ áp-xe, giải quyết nguyên nhân,
dẫn lưu